Jaarverslag 2021
Inhoud
Voorwoord PAGINA 4 – 5 - 2021, het jaar van de wendbaarheid COVID-19 PAGINA 6 – 9 - Code groen met een geel randje Onderwijsbeleid PAGINA 10 – 17 - Kwaliteitsvol aanbod van relevante opleidingen - Kwaliteitszorg - Leerladder in de zorg - Graduaatsopleidingen - Lerarenopleidingen Kunsten PAGINA 18-19 - Kwalitatief kunstonderwijs - Bijzonder salarisschalen in de kunsten Internationalisering PAGINA 20 -23 - Internationale uitwisseling van studenten
en docenten mogelijk maken tijdens de pandemie en na de Brexit. Global Minds
-
PAGINA 24 – 25
GESLab Global Minds Congres
Personeelsbeleid PAGINA 26 – 27 - Aandacht voor de vermindering
van werkdruk en planlast
Financiën PAGINA 28 – 29 - Planlast en besparingen - Consortiumcontracten Onderzoek PAGINA 30 – 31 - Onderzoek met impact - Sterk internationaliseren in onderzoek Projecten PAGINA 32 – 35 - INPUT/OUTPUT - Blikopener - Digital Open Science Platform - Vlaamse AI-Academy Studentenvoorzieningen PAGINA 36 – 37 - Organisatie en ondersteuning
gespecialiseerde opleiding grensoverschrijdend gedrag
-
Het mentaal welzijn van studenten
Communicatie PAGINA 38 – 41 - Events - State-of-the-art huisstijl - Website - Sociale Media - Oktobertelling - SIDin’s Futureproof - DOSP - Publicaties
Vlaamse Hogescholenraad · Jaarverslag 2021
3
Studenten centraal in wendbare hogescholen, ondersteund door een proactieve beleidsbeïnvloeding.
4
Vlaamse Hogescholenraad · Jaarverslag 2021
2021, het jaar van de wendbaarheid Dat COVID-19 nog in 2021 zo’n stempel op de wereld en het hoger onderwijs zou drukken, had niemand bij het begin van de pandemie in maart 2020 durven voorspellen. De Vlaamse Hogescholenraad en de Vlaamse hogescholen hebben in 2021 er alles aan gedaan om Vlaamse en internationale studenten een kwaliteitsvol aanbod te blijven garanderen. Ook het welzijn van de studenten stond bovenaan de prioriteitenlijst. En blended learning werd verder geprofessionaliseerd. Daarnaast stond met twee Vlaanderenbrede projecten in het Voorsprongfonds samenwerking in onderwijsinnovatie hoog op de agenda van de Vlaamse Hogescholenraad. Met een paper over de leerladder in de zorg, heeft de Vlaamse Hogescholenraad de complementariteit van de opleidingen verpleegkunde HBO-5 en bachelor verpleegkunde uitgewerkt, en overlegd met het werkveld en de betrokken opleidingen naar een Vlaamse consensus. Een tienpuntenplan om het lerarentekort op te lossen, werd opgemaakt. CAO VI werd onderhandeld en goedgekeurd. Een belangrijke eerste stap voor de financiering van de bijzondere salarisschalen binnen het hoger kunstonderwijs maakte hier ook deel van uit. Een nieuw vijfjarenprogramma voor Global Engagement werd uitgewerkt en ter financiering aan VLIR-UOS voorgelegd. En tot slot: een jaarlijkse structurele financiering van vijf miljoen euro voor kennisdiffusie onder het merk Blikopener werd verworven. Successen in 2021 waar we best fier op zijn. Omdat ze van waarde zijn voor de toekomst van de hogescholen en hun studenten. Hartelijk dank aan iedereen die hiertoe heeft bijgedragen.
Koen Goethals
Eric Vermeylen
voorzitter
secretaris-generaal
Vlaamse Hogescholenraad · Jaarverslag 2021
5
Covid-19
Code groen met een geel randje
Het mag duidelijk zijn: ook in 2021 hing de schaduw van de pandemie over het jaar. Alle beleidsdomeinen kregen af te rekenen met beslissingen die nodig waren om de gevolgen
De geldende maatregelen bleven wegen op de
van de pandemie in te dijken en de kwaliteit en
leerervaring van studenten en op de organisatie
continuïteit van het onderwijsaanbod voor de
van het praktijkgericht hoger onderwijs aan de
studenten te blijven garanderen.
Vlaamse hogescholen.
2021 begon voor het hoger onderwijs nog als een
De minister van Onderwijs nam daarom het
bijzonder jaar. De strenge veiligheidsmaatregelen
initiatief om de thema’s die in het nooddecreet van
inzake COVID-19 die voor de kerstvakantie van
december 2020 geregeld werden, opnieuw te her-
2020 waren getroffen, bleven gelden tot eind
bevestigen in een decreet dat begin maart 2021
februari, wat het leven op de campus er niet
werd goedgekeurd. Inhoudelijk gaat het om het
onmiddellijk gemakkelijker op maakte.
garanderen van rechtszekerheid van flexibiliteit voor wat betreft de ECTS-fiches, om de verlenging
Het tweede semester van het academiejaar 2020-
van het academiejaar zodat studenten zeker hun
2021 werd ingezet met een hoog aantal besmet-
werkplekleren kunnen afmaken en om de terug-
tingen van verschillende varianten van het
gave van het leerkrediet.
COVID19-virus. Ondanks het feit dat door de verhoging van de capaciteit van fysieke aanwezig-
De docenten aan de Vlaamse hogescholen bleven
heid van studenten op de campus van 10% naar
het beste van zichzelf geven in hybride lesgeven:
20%, het welzijn van studenten aanzienlijk steeg,
online wat digitaal kon gebeuren, op campus of
werd deze versoepeling al snel teruggeschroefd.
werkplek wat noodzakelijk en mogelijk was.
6
Vlaamse Hogescholenraad · Jaarverslag 2021
Covid-19
De docenten aan de Vlaamse hogescholen bleven het beste van zichzelf geven in hybride lesgeven: online wat digitaal kon gebeuren, op campus of werkplek wat noodzakelijk en mogelijk was.
De werkgroep verpleegkunde boog zich vooral over het thema ‘vaccinaties’. In de Vlaamse taskforce die de vaccinatiestrategie voor de samenleving
Ook na de paasvakantie bleef het onderwerp
uitrolde, was het onderwijs slechts in een tweede
‘vaccinaties’ actueel. Gezien niet alle hogeschool-
lijn vertegenwoordigd. Er werden nodige afspraken
studenten in gezondheidszorgopleidingen gevac-
gemaakt over het al dan niet (verplicht) vaccineren
cineerd waren of de kans al hadden gehad om
van student-stagiairs in de zorginstellingen.
gevaccineerd te worden, kon dit voor sommige groepen van studenten leiden tot een aanzienlijke
De paasvakantie bracht een kantelpunt. Eén van
studieduurverlenging omdat ze niet tijdig op stage
de resultaten van het overleg op 13 april, tussen
konden gaan. Daarenboven konden ook vraagte-
de Vlaamse Hogescholenraad, Vlaamse Interuni-
kens gezet worden bij het wettelijke karakter en
versitaire Raad (VLIR), Vlaamse Vereniging van
de deontologie van zulke verplichting door het
Studenten (VVS) en de minister van Onderwijs,
werkveld en het respect voor de privacy en zelf-
was dat studenten na de paasvakantie terug meer
beschikkingsrecht van de individuele student.
naar de campus mochten. Er werd een verhoging van de capaciteit op de campus van 10% naar 20%
De problematiek situeerde zich voornamelijk in het
doorgevoerd. Het streefdoel was dat studenten
Brusselse Gewest en een aantal uitzonderingen
twee halve of één hele dag onderwijs op de campus
verspreid over het Vlaamse Gewest. De Vlaamse
konden volgen. Bovendien voorzag de Vlaamse
Hogescholenraad kaartte deze problematiek aan
Regering 200.000 zelftesten per week voor het
bij de Vlaamse zorgambassadeur met gaandeweg
hoger onderwijs en het volwassenenonderwijs.
gepaste oplossingen tot gevolg.
Vlaamse Hogescholenraad · Jaarverslag 2021
7
Covid-19
Er werd heel wat ervaring en kennis gedeeld rond thema’s die met de COVID-19-crisis te maken hadden. Het gaat hier over impactmetingen tot het delen van goede praktijkvoorbeelden.
8
Vlaamse Hogescholenraad · Jaarverslag 2021
Covid-19
Het nieuwe academiejaar 2021-2022 startte,
Na twee academiejaren met coronamaatregelen
na overleg met de minister van Onderwijs en
werd het ook duidelijk dat het hybride lesgeven
virologen, in ‘code groen met een geel randje‘:
nooit meer zal verdwijnen en de digitalisering
het leven op de campus kon vrijwel normaal star-
in het hoger onderwijs duurzaam verankerd
ten, mits beperkte maatregelen rond het dragen
zal worden. In de toekomst zal er zeker verder ge-
van mondmaskers. Daarnaast werd er zwaar
professionaliseerd worden om ‘blended learning’
ingezet op de vaccinatie-sensibilisering.
effectief en efficiënt te organiseren. Op vraag van de hogescholen zette de Vlaamse Hogescholenraad in 2021 nog meer in op onderzoek en onderlinge kennisdeling rond deze nieuwe uitdagingen. Er werd heel wat ervaring en kennis gedeeld rond thema’s die met de COVID-19-crisis te maken hadden. Het gaat hier over impactmetingen tot het delen van goede praktijkvoorbeelden.
Vlaamse Hogescholenraad · Jaarverslag 2021
9
Onderwijsbeleid
Kwaliteitsvol aanbod van relevante opleidingen Kernopdracht van hogescholen is het opleiden
decreet van 26 april 2019 betreffende het kwaliteits-
van toekomstige professionals, waarvoor een
toezicht voor beroepskwalificerende trajecten op
kwaliteitsvol onderwijsaanbod essentieel is.
basis van een gemeenschappelijk kwaliteitskader.
De werkgroep onderwijs volgt die beleidsdomeinen
Dit stelt dat experts uit het hoger onderwijs kunnen
en acties op die garant staan voor een kwaliteits-
worden ingeschakeld bij het toezicht op beroeps-
vol aanbod van opleidingen, van waarde voor
kwalificerende trajecten die door publieke en
student en samenleving.
private opleidingsverstrekkers kunnen worden ingericht. Na de erkenning wordt het beroepskwalifi-
Dit vraagt een transparant opleidingsaanbod voor
cerend traject onderworpen aan kwaliteitstoezicht
de onderwijskiezer, waarover de hogescholen in de
ter plaatse. Voor nieuwe trajecten vindt het eerste
schoot van de Vlaamse Hogescholenraad onder-
toezicht plaats in het jaar nadat het traject voor de
ling afstemmen. Naast deze jaarlijkse uitvoering
eerste keer volledig doorlopen is. Vervolgens wordt
van afstemmingsprocessen voor het bestaande
dit toezicht elke zes jaar herhaald.
en een nieuw opleidingsaanbod, werd in 2021 extra aandacht gegeven aan de volgende topics:
Het beroepskwalificerend traject behoudt haar erkenning na positieve evaluatie van het toezicht ter
In de schoot van deze werkgroep werd in 2021
plaatse. De werkgroep heeft samen met AHOVOKS
een onderzoek naar de meerwaarde van beroeps-
en het toezichtsteam van WSE overlegd omtrent het
kwalificerende trajecten in het hoger onderwijs op-
profiel en de procedure. Vervolgens werden er met
gestart. Dit onderzoek kadert in het besluit van de
VLIR afspraken gemaakt over het aandragen van
Vlaamse Regering aangaande de uitvoering van het
experten, afhankelijk van het opleidingsniveau.
10
Vlaamse Hogescholenraad · Jaarverslag 2021
Onderwijsbeleid
Om het opleidingsaanbod in de opleidingen informatica, elektronica en media voor de studiekiezer én het werkveld transparanter en effectiever te maken, werden twee taakgroepen opgericht om na te gaan welke optimalisaties nodig en mogelijk zijn. Een tussentijds voorstel werd in 2021 aan de raad van bestuur van de Vlaamse Hogescholenraad voorgelegd, op basis waarvan de opdracht verlengd werd naar 2022. Een taakgroep Artificiële Intelligentie werd opgericht met als opdracht om een strategie van opleidingsportfolio uit te werken rond toegepaste artificiële intelligentie. Diverse mogelijke rollen van de hogescholen werden gespecifieerd. Op basis van deze oefening werden in december 2021 door meerdere hogescholen een nieuwe afstudeerrichting artificiële intelligentie aangevraagd binnen een bestaande opleiding. Innovatie in het hoger onderwijs kreeg in 2021 veel aandacht. Met een budget van 60 miljoen euro vanuit het Vlaams Relanceplan investeerde de minister van Onderwijs met het Voorsprongfonds in onderwijsvernieuwing aan hogescholen en universiteiten, en wel rond drie speerpunten:
Vlaamse Hogescholenraad · Jaarverslag 2021
11
Onderwijsbeleid
De uitbouw van een opleidingsportfolio dat toekomstbestendig en wendbaar is, leven-lang-leren en volop inzetten op digitale onderwijsvormen. Kennis werd gedeeld over de hogescholen heen om projectaanvragen voor te bereiden. Twee Vlaanderenbrede projectvoorstellen waaraan alle betrokken hogescholen deelnemen, werden vanuit de Vlaamse Hogescholenraad uitgewerkt en later ook goedgekeurd, met name: lerarenopleiding vakdidactiek en lerarenopleiding remediëring na de instaptoets lerarenopleiding. In uitvoering van het Vlaams regeerakkoord werden door de minister van Onderwijs in 2020 twee werkgroepen opgericht waaraan ook de Vlaamse Hogescholenraad kon deelnemen. De werkzaamheden van de werkgroep ‘toetsen hoger onderwijs’ liepen verder in 2021 en had als opdracht om de consequenties te bekijken alsook de randvoorwaarden voor het koppelen van verplichte remediëring aan de toetsen bij de instroom in het hoger onderwijs. De tweede werkgroep leverde in 2021 een analyse van de studievoortgang in het hoger onderwijs op, en formuleerde aansluitend een aantal beleidsaanbevelingen. Dit resulteerde in 2022 in een ontwerp van decreet over ‘de instroom en het optimaliseren van de studie-efficiëntie en overige organisatorische aspecten hoger onderwijs’. De beleidsaanbevelingen van de werkgroep werden evenwel door de minister in dit decretaal voorstel niet nauwgezet omgezet. De Vlaamse Hogescholenraad verzet zich met klem tegen het decretaal voorstel zoals door de regering neergelegd in het Vlaams Parlement.
12
Vlaamse Hogescholenraad · Jaarverslag 2021
De Vlaamse Hogescholenraad verzet zich met klem tegen het decretaal voorstel zoals door de regering neergelegd in het Vlaams Parlement.
Onderwijsbeleid
Kwaliteitszorg
die opleidingen in de hogescholen, bleef er ondui-
Wat betreft kwaliteitszorg zijn hoger onderwijsin-
delijkheid bestaan over de kwaliteitscontrole op
stellingen verantwoordelijk om de kwaliteitsborging
de HBO5-opleidingen verpleegkunde. De opleidin-
intern vorm te geven en daarover verantwoording
gen kregen de voorbije twaalf jaar geen regulier ex-
af te leggen in de instellingsreview. De instellings-
tern kwaliteitstoezicht meer. De onderwijsinspectie
review is verplicht voor alle instellingen die in Vlaan-
kreeg vanuit de Vlaamse Regering de opdracht om,
deren erkend zijn als hogeschool of universiteit en
in samenwerking met de accreditatieorganisatie
wordt elke zes jaar uitgevoerd volgens een vaste ka-
NVAO, een beoordelingskader te ontwikkelen en
lender. De tweede ronde van de instellingsreviews
de kwaliteit van de opleiding verpleegkunde van
is van start gegaan in het academiejaar 2021-2022.
het hoger beroepsonderwijs te beoordelen. Doorheen dit proces werd vanuit de werkgroep
De hogescholen staan achter het kwaliteitszorg-
kwaliteitszorg meermaals input aangeleverd alsook
stelsel van de instellingsreview en wensen de waar-
verduidelijking geboden bij het kwaliteitszorgsys-
derende aanpak ook uit te dragen ten aanzien van
teem van het hoger onderwijs met het oog op een
partners, en andere belanghebbenden. Zo worden
goede aansluiting tussen beide beoordelingskaders.
bijvoorbeeld de HBO5-opleidingen verpleegkunde georganiseerd in een samenwerkingsverband,
Het beoordelingskader werd in september 2021
van hogescholen met één of meerdere scholen
goedgekeurd door de Vlaamse Regering, de hoge-
voor secundair onderwijs die een HBO5-opleiding
scholen blijven evenwel ten zeerste betreuren dat de
verpleegkunde aanbieden. De hogeschool is binnen
samenwerking tussen onderwijsinspectie en het ho-
dit samenwerkingsverband niet enkel verantwoor-
ger onderwijs hierin onvoldoende tot zijn recht komt.
delijk voor het uitreiken van de diploma’s, maar ook voor de kwaliteitsborging van de HBO5-opleiding
Andere thema’s die aan bod kwamen en opgevolgd
verpleegkunde.
werden in de werkgroep kwaliteitszorg, waren de reorganisatie van NVAO, het klankbordoverleg met
Na de omvorming van de vroegere HBO5-opleidin-
NVAO, en de kwaliteitsopvolging van educatieve
gen tot graduaatsopleidingen en de inbedding van
opleidingen.
Vlaamse Hogescholenraad · Jaarverslag 2021
13
Onderwijsbeleid
Leerladder in de zorg De Vlaamse Hogescholenraad ontwikkelde einde 2020 de leerladder in de zorg. Hierin wordt de complementariteit van de opleidingen verpleegkunde op VKS-niveau 5 en 6 duidelijk afgebakend, van complementaire waarde voor student en werkveld. In 2021 werd hierover een ronde-tafel-overleg georganiseerd tussen de Vlaamse Hogescholenraad, de koepels van het secundair onderwijs en de vertegenwoordigers van het werkveld.
In 2021 werd vooral input geleverd ter voorbereiding van de aankomende onderwijskwalificaties van nieuwe graduaatsopleidingen.
Vanuit dit overleg werd een Vlaamse consensus bereikt zodat de dubbele toeleiding naar het verpleegkundig beroep (HBO-5 en bachelor) transparant en complementair zal worden, zoals de Vlaamse Hogescholenraad in haar leerladder had uitgewerkt. Vanuit deze consensus, ondersteund door de Vlaamse minister van Onderwijs en de Vlaamse zorgambassadeur, werd ook het federaal overleg rond de verpleegkundige profielen, die in de federale wet ter uitvoering van de zorgberoepen gevalideerd zouden moeten worden, opgestart.
14
Vlaamse Hogescholenraad · Jaarverslag 2021
Onderwijsbeleid
In de federale werkgroep ‘functieprofiel verpleegkun-
Uitgaande van de visie op de leerladder in de zorg
dige zorg van de toekomst’ kon, met deze Vlaamse
ontwikkelde de werkgroep verpleegkunde een in-
consensus, een sterk signaal gegeven worden over
houdelijke voorzet voor een nieuwe brugopleiding
de keuzes die Vlaanderen maakt, om tot duurzame,
tussen HBO5-verpleegkunde en bachelor verpleeg-
structurele en waardevolle oplossingen te komen
kunde. Ook een gezamenlijke mentorvorming voor
voor de opleidingen en het werkveld in de zorg.
stagiairs en het optimaliseren van de spreiding van
Eind 2021 had de federale minister van Volksgezond-
studenten over de verschillende stageplaatsen
heid hierover echter nog geen beslissing genomen.
werden aangepakt.
De werkgroep vroedkunde overlegde met het
Graduaatsopleidingen
Agentschap Opgroeien – het voormalige Kind &
De subwerkgroep graduaatsopleidingen die de
Gezin – om de wervingsstop voor vroedkundigen
verdere uitbouw van de graduaatsopleidingen
die zijn afgestudeerd na 2018 op te heffen. Deze
ondersteunt, vormt een directe link met de werk-
wervingsstop kwam er omdat deze afgestudeerden
groep onderwijsbeleid. Hierdoor kan een integraal
niet mogen vaccineren in de consultatiebureaus
beleid gevoerd worden overheen verschillende
van het agentschap.
opleidingsniveaus.
Studenten verpleegkunde krijgen dus voorrang bij
In 2021 werd vooral input geleverd ter voorbereiding
stageplaatsen, waardoor studenten vroedkunde
van de aankomende onderwijskwalificaties van
nog amper stage kunnen lopen bij de consultatie-
nieuwe graduaatsopleidingen. Naar aanleiding
bureaus. De werkgroep vindt het belangrijk dat
hiervan formuleerde de Vlaamse Hogescholenraad
deze stageplaatsen (en tewerkstellingsplaatsen)
domeinspecifieke leerresultaten voor de betreffen-
voor studenten vroedkunde niet verdwijnen.
de graduaatsopleidingen.
Vlaamse Hogescholenraad · Jaarverslag 2021
15
Onderwijsbeleid
Nood aan een revival in de lerarenopleidingen Dat er de jongste jaren een lerarentekort is, en dat dit de komende jaren alleen maar zal stijgen, verbaast jammer genoeg niemand meer. Dit tekort situeert zich op twee vlakken: een tekort aan vervangers en een tekort aan nieuwe leerkrachten. Daarnaast zakt ook het aantal studenten dat kiest voor een lerarenopleiding. Zelfs wanneer iedereen die afstudeert ook daadwerkelijk als leerkracht in het onderwijs stapt, zal er nog steeds een tekort zijn. Leraar blijft structureel een knelpuntberoep. De lerarenopleidingen zetten zichzelf op de barricaden om mee te werken aan een oplossing. De Vlaamse Hogescholenraad had zich ook in 2021
Tienpuntenplan lerarentekort
geëngageerd om een bijdrage te leveren aan het
De Vlaamse Hogescholenraad schuift in haar
maatschappelijk debat hierover. De belangrijkste
tienpuntenplan twee specifieke aandachtspunten
initiatieven op een rij.
naar voor. De focus wordt gelegd op het opleiden van sterke leraren. Samen met de scholen, de koepels, het Centrum voor leerlingenbegeleiding (CLB) en alle andere mogelijke partners moeten de hogescholen ervoor zorgen dat meer studenten willen kiezen voor de lerarenopleidingen.
De lerarenopleidingen zetten zichzelf op de barricaden om mee te werken aan een oplossing.
Per focus stelt de Vlaamse Hogescholenraad vijf actiepunten voor, met als einddoelen het Vlaamse onderwijs terug in 'poleposition' plaatsen en zowel de lerarenopleiding als het werken in onderwijs aantrekkelijk maken. De Vlaamse Hogescholenraad wil dat er, aanvullend, werk gemaakt wordt van een écht HR-beleid in scholen. Onderwijs moet een werkomgeving zijn waar plaats is voor autonomie, groeikansen, arbeidsvreugde en trots.
16
Vlaamse Hogescholenraad · Jaarverslag 2021
Onderwijsbeleid
Samenwerking met de VDAB Het beroep van leraar is een knelpuntberoep, wat maakt dat de VDAB steeds vaker studenten doorStagiairs uit de lerarenopleiding
stuurt naar de lerarenopleidingen. Dit is een posi-
inzetten in functie
tieve evolutie, die steeds meer zij-instromers warm
van het lerarentekort
maakt voor een carrièreswitch naar het onderwijs.
De werkgroep lerarenopleiding wil samen met
De werkgroep lerarenopleiding heeft in 2021 intens
de overheid en haar partners in het onderwijsveld
met verantwoordelijken van de VDAB overlegd om
nadenken over hoe studenten uit de leraren-
beter af te stemmen en de administratieve last te-
opleiding makkelijker vervangingsopdrachten
rug te dringen. Op die manier kan de focus blijven
kunnen doen. De werkgroep lerarenopleiding
liggen op het opleiden van sterke leraren.
heeft een voorstel geformuleerd om studenten uit de laatste fase van de opleiding als studenten-
Instaptoets lerarenopleiding
job vervangingsopdrachten te laten doen.
In april 2021 startte de zesde afname van de instaptoets en eind 2021 hadden bijna 10.000 aankomen-
De werkgroep heeft daarbij een aantal cruciale
de studenten de instaptoets afgelegd.
randvoorwaarden geformuleerd, gaande van aandacht voor het statuut en de rechten van
De persoonlijke score op de instaptoets blijft
de student, het behoud van een kwalitatieve
nog steeds een goede voorspeller voor het studie-
opleiding en het intact houden van het pedago-
rendement, net als de vooropleiding van de aanko-
gisch parcours bij de stage.
mende studenten in het secundair onderwijs.
Vlaamse Hogescholenraad · Jaarverslag 2021
17
Kunsten
Kwalitatief kunstonderwijs In 2021 maakten de Schools of Arts werk van de educatieve masteropleidingen in de kunsten. Op het einde van het jaar werden met NVAO afspraken gemaakt over de beoordeling van de educatieve master in de kunstenopleidingen in het kader van het nieuwe kwaliteitszorgstelsel. De aanpak voor die beoordelingen zal gebeuren op maat van de hogescholen. De beoordeling moet de opleidingen de kans geven om hun eigenheid uit te drukken, in functie van hun inbedding in de visie van de hogescholen. Aan het begin van 2021 werd ook intensief overleg gepleegd met de Vlaamse overheid over de bekwaamheidsbewijzen die de studenten uit de educatieve masteropleidingen verwerven op het einde van hun opleiding. In overleg met de koepels en de vakorganisaties van het deeltijds kunstonderwijs werden, voor de domeinen beeldende en audiovisuele kunsten enerzijds en de domeinen
Bijzondere salarisschalen in de kunsten
muziek, woordkunst-drama en dans anderzijds, bekwaamheidsbewijzen vastgelegd. De onderwijs-
Historisch liggen binnen het hoger kunstonderwijs
bevoegdheid in het deeltijds kunstonderwijs van
de bijzondere salarisschalen voor het onderwijzend
de toekomstige en net afgestudeerde studenten
personeel veel lager dan de reguliere schalen,
uit de educatieve opleidingen in de kunsten wordt
en in vele gevallen zelfs lager dan de salarisschaal
op die manier accurater bepaald.
die gangbaar is binnen het deeltijds kunstonderwijs.
18
Vlaamse Hogescholenraad · Jaarverslag 2021
Reeds in 2012 kreeg de doelstelling, om deze te
hogescholen opnieuw de berekeningen met een
lage salarisschalen op te trekken, concreet vorm
bevestiging van de claim van 3,7 miljoen euro als
door het decretaal voorzien van een groeipad van
resultaat. In het verlengde van de onderhandelin-
3,7 miljoen euro (op kruissnelheid op indexniveau
gen over CAO VI werd dit extra budget vanuit de
2011). Die middelen werden evenwel nog steeds
hogescholen als eis naar de overheid geformu-
niet aangewend.
leerd. Recent werd met de steun van de vakorganisaties in het annex op CAO VI een extra budget
In 2021 maakten de hoofden van de Schools of
van 2 miljoen euro beslist, wat de eerste stap is in
Arts samen met de financieel directeurs van de
het vereiste groeipad.
Vlaamse Hogescholenraad · Jaarverslag 2021
19
Internationalisering
Internationale uitwisseling van studenten en docenten mogelijk maken tijdens de pandemie en na de Brexit. In 2021 heeft de Vlaamse Hogescholenraad
voorrang te moeten verlenen ten opzichte van
zich mee ingezet om ervoor te zorgen dat er
andere groepen in de samenleving.
zoveel mogelijk kon blijven ingezet worden op internationale uitwisseling van studenten.
Voor inkomende internationale studenten die
Een uitgewerkt standpunt over het vaccinatie-
langer dan 90 dagen blijven, werd overeengekomen
beleid in het kader van internationale mobiliteit
dat zij in België gevaccineerd konden worden.
speelde daarbij een belangrijke rol.
Deze afspraken rond vaccinatie, voor zowel uitgaande als inkomende mobiele studenten, vormden
Voorstellen werden mee onderschreven door VLIR
een belangrijk sluitstuk in de inspanningen van de
zodat ze gezamenlijk overgemaakt werden aan de
Vlaamse Hogescholenraad om studentenmobiliteit
Vlaamse minister van Onderwijs en de Vlaamse
mogelijk te blijven maken, ondanks de pandemie.
minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin.
en Gezondheid. Het streefdoel was om mobiele
Een andere uitdaging aan de andere kant van de Noordzee.
studenten volledig te vaccineren vóór hun vertrek
Brexit, in combinatie met de beslissing van het
naar het buitenland, zonder hen bij uitzondering
Verenigd Koninkrijk om niet meer deel te nemen
De praktische uitwerking werd in het voorjaar 2021 afgestemd in een overleg met het Agentschap Zorg
20
Vlaamse Hogescholenraad · Jaarverslag 2021
Internationalisering
aan het nieuwe Erasmus+ programma 2021-2027,
Zo startte de minister van Onderwijs begin 2021
zijn erg nadelig voor de studentenmobiliteit naar
een gemengde werkgroep op om een nieuwe
het Verenigd Koninkrijk, dat steeds een populaire
Vlaamse internationationaliseringsstrategie te
bestemming was voor studenten uit het Vlaamse
ontwikkelen. De Vlaamse Hogescholenraad was
hoger onderwijs.
in deze werkgroep vertegenwoordigd.
Begin 2021 wordt duidelijk dat een stagevisum voor
In de herfst van 2021 werden de eerste beleids-
het Verenigd Koninkrijk bekomen, zeer complex en
proposities overgemaakt aan het Departement
soms onvoorspelbaar werd. Wanneer bovendien bij
Onderwijs en Vorming. De Vlaamse hogescholen
het begin van het academiejaar 2021-2022 ook blijkt
kijken nog steeds uit naar de beslissingen van de
dat de British Council geen sponsor meer wil zijn
minister, vertrekkende van de resultaten van het
voor aanvragen van stagevisa, wordt het nog moei-
overleg in bovengenoemde gemengde werkgroep.
lijker om studentenmobiliteit te organiseren. De Vlaamse Hogescholenraad bleef bij de bevoegde
Daarnaast gaf de Vlaamse Hogescholenraad
instellingen aandringen op realistische oplossingen.
input voor het advies dat VARIO uitbracht over
De werkgroep internationalisering stemde tevens
de conceptnota ‘Economische Migratie’ van de
de toekomst af met het hoogste politiek niveau.
federale minister van Veiligheid en Binnenlandse
Vlaamse Hogescholenraad · Jaarverslag 2021
21
Internationalisering
Zaken en de Vlaamse minister van Economie,
vraagt dat dit beurzenprogramma niet enkel zou
Innovatie, Werk, Sociale economie en Landbouw.
openstaan voor studenten met een masterdiploma, maar ook voor studenten met een bachelordiploma.
Deze input betrof verschillende thema’s: de nood
Professionele bachelors halen immers ook een
aan meer Engelstalige professionele bachelor-
op de arbeidsmarkt zeer gegeerd einddiploma en
opleidingen, de nood aan innovatieve beurzen
hun opleidingen werken eveneens samen met
voor internationale studenten in STEM-opleidingen
top-universiteiten in het buitenland.
op bachelorniveau en verpleegkunde, de nood aan een snellere erkenning van internationale diploma’s
De Vlaamse Hogescholenraad maakte hiervoor
van hoogopgeleiden en een mogelijke oplossing
een lijst op van excellente Schools of Arts voor
in geval van een niet-erkenning.
audiovisuele en visuele kunsten, die ontbraken in de short-list van opleidingen waarvoor de beurs
De Vlaamse minister-president lanceerde ook
aangevraagd kan worden. Er werd helaas geen
een nieuw beurzenprogramma voor Vlaamse
rekening gehouden met deze input. De Vlaamse
topstudenten aan topinstellingen in het buiten-
Hogescholenraad hoopt dat dit in de toekomst
land. De Vlaamse Hogescholenraad is in principe
wel het geval zal zijn.
ook voorstander van dit nieuwe initiatief, maar
22
Vlaamse Hogescholenraad · Jaarverslag 2021
Internationalisering
De Vlaamse Hogescholenraad vraagt dat het beurzenprogramma voor topstudenten niet enkel zou openstaan voor studenten met een masterdiploma, maar ook voor studenten met een bachelordiploma.
In 2021 werd de omzetting van de EU-richtlijn
hogescholen kantten zich tegen een forse stijging
(2016/801) die, voor internationale studenten die in
van het wettelijk bedrag, om inkomende credit-
de Europese Unie afstuderen aan het hoger onderwijs, de mogelijkheid voorziet om een zoekjaar aan
mobiliteit van derdelanders in het kader van Erasmus+ en andere beurzenprogramma’s nog
te vragen, een feit. Dankzij de goede samenwerking
mogelijk te maken. Dit werd uiteindelijk ook zo
met VLIR en de Dienst Vreemdelingenzaken, kon
gestemd in de nieuwe wetgeving.
de Vlaamse Hogescholenraad input geven bij het wetsontwerp. Op die manier kon de regelgeving die
Tot slot werkte de Vlaamse Hogescholenraad in
hieruit voort zou vloeien ook van toepassing zijn
2021 verder aan het verzamelen van gegevens voor
voor de internationale studenten uit derde landen
de internationaliseringsindicatoren. Via de data-
die afstuderen aan een Vlaamse hogeschool.
sets werd vastgesteld dat het aantal internationale diplomastudenten in de kunsten 25% bedraagt,
Naar aanleiding van de omzetting van deze richtlijn,
tegenover 6% voor het geheel van alle Vlaamse
ontwikkelde de Vlaamse Hogescholenraad een ge-
hogeschoolopleidingen. Uit de Oktobertelling van
meenschappelijk standpunt omtrent de bestaans-
de Vlaamse Hogescholenraad blijkt bovendien dat
middelen die derdelanders moeten kunnen aanto-
de internationale derdelanders, die zich inschrijven
nen om een studievisum te verkrijgen. De Vlaamse
aan een Vlaamse hogeschool, stijgen met 22%.
Vlaamse Hogescholenraad · Jaarverslag 2021
23
Global Minds
Een programma voor ‘Global Engagement’ Ook in 2021 hield COVID-19 de geplande activiteiten van het Global Minds programma flink in haar greep: concrete resultaten voor 2021 zijn nog niet gekend omdat precies door
GESLab
de pandemie, de rapportageperiode met acht
De dertien hogescholen werkten samen het
maanden werd uitgesteld.
onlinetraject ‘Global Engagement Staff Lab’ of GESLab uit. De doelgroep bestaat uit hogeschool-
Daarnaast werden de hogescholen in 2021 opnieuw
medewerkers en het thema is uiteraard 'Global
uitgedaagd om alternatieve activiteiten te organi-
Engagement'. De bedoeling, van dit tijds- en plaats-
seren. Bovenop de studenten- en docentenmobi-
onafhankelijk traject, is om uitwisseling, discussie
liteiten werden docenten-en studententrainingen,
en reflectie rond internationale samenwerking in
sensibiliserende activiteiten, onderzoeken, online
het hoger onderwijs tot stand te brengen. Dit leidt
uitwisselingsprogramma’s en online conferenties
uiteindelijk tot implementatie in curricula. Duurzame
in het leven geroepen. Twee activiteiten waren in
partnerschappen, Sustainable Development Goals,
2021 wel de spreekwoordelijke kers op de taart:
dekolonisering en interculturele beeldvorming ston-
GESLab en het congres in oktober 2021.
den in het GESLab op de voorgrond.
24
Vlaamse Hogescholenraad · Jaarverslag 2021
Global Minds
Global Minds Congres
met een project rond het vermijden van chronische
De Vlaamse Hogescholenraad organiseerde in
ondervoeding tijdens de eerste duizend dagen in het
samenwerking met de hogescholen op vrijdag
leven van kinderen. Voor dit project ontwikkelden
22 oktober 2021 een Vlaams congres op campus
studenten samen met de ‘Foundation Heights and
Narafi van LUCA Schools of Arts. Vijf keynote-spre-
Minds’ verschillende tools om ook in partnerlanden
kers en acht break-out-sessies zorgden er die dag
gezonde voeding te kunnen aanbieden.
voor dat de deelnemers na anderhalf jaar opnieuw fysiek konden van gedachten wisselen en netwer-
Dat het Global Minds programma een niet te
ken. Ook enkele partners vanuit de partnerorgani-
onderschatten impact heeft, is vooral te merken
saties waren fysiek aanwezig, en nog meer partners
aan het aantal internationale projecten dat loopt
namen online deel.
bij de Vlaamse hogescholen. Daarnaast vallen ook het opnemen van internationalisering in de
De programma bestond uit een goede mix van een
beleidsplanning en de aanpassing van curricula
voorstelling van reeds bestaande projecten en een
in verschillende, uiteenlopende opleidingen op.
blik op de toekomst van Global Minds in het nieuwe vijfjarenprogramma, dat start in september 2022.
Ook de stijging in het aantal globaal geëngageerde docenten en het feit dat studenten zich steeds
Ook dit jaar werd een Global Minds Award uitgereikt.
beter kunnen voorbereiden op een internationale
In 2021 viel de eer te beurt aan Odisee hogeschool
stage, geeft positieve signalen.
Vlaamse Hogescholenraad · Jaarverslag 2021
25
Personeel
Aandacht voor de vermindering van werkdruk en planlast Vanaf 16 maart 2021 werden vanuit het VOC-HO gesprekken opgestart voor informele onderhandelingen voor de CAO VI hoger onderwijs. Eind april 2021 startten de formele onderhandelingen. De werkgroepen personeelsbeleid en financieringsbeleid bespraken het eisencahier van de Vlaamse Hogescholenraad die door de raad van bestuur werd goedgekeurd. Tijdens de onderhandelingen werd aandacht gevraagd voor de vermindering van de werkdruk en planlast en voor het verbeteren van omkadering en ondersteuning voor het personeel van de hogescholen. De CAO VI werd in september 2021 goedgekeurd door de Vlaamse Regering. De werkgroepen personeelsbeleid en financieringsbeleid bleven verder belast met het opvolgen van de formele onderhandelingen over de concrete decretale en BVR-ontwerpteksten.
26
Vlaamse Hogescholenraad · Jaarverslag 2021
Personeel
Vlaamse Hogescholenraad · Jaarverslag 2021
27
Financiën
Planlast en besparingen Het single auditmodel dat van toepassing is op de
Daarnaast was het besluit van de minister van
hogescholen heeft onder andere als doelstelling
Onderwijs om structureel te besparen op de
om de last voor de gecontroleerde te verminderen.
verdere uitbouw van de graduaatsopleidingen
Maar de hogescholen stellen vast dat de planlast
aan de Vlaamse hogescholen een zware dobber.
alleen maar toeneemt. De tijd die medewerkers
De Vlaamse Hogescholenraad richtte een schrijven
moeten investeren in bevragingen en audits gaat
aan de minister om het ongenoegen over de
meer en meer ten koste van de decretale opdrach-
besparingen in het hoger onderwijs in het algemeen
ten van onderwijs, praktijkgericht onderzoek en
en de besparingen op de uitbouw van graduaats-
dienstverlening.
opleidingen in het bijzonder aan te kaarten.
Enkele hogescholen geven aan bijkomend en hoger
Op 1 oktober nodigde de minister van Onderwijs
gekwalificeerd personeel te moeten aanwerven om
de Vlaamse Hogescholenraad en VLIR uit op een
te kunnen voldoen aan de complexiteit van planlast.
gesprek om de besparingen in het hoger onderwijs
De werkgroepen financieringsbeleid en personeels-
te bespreken. De nota: ‘Er zijn geen besparingen
beleid publiceerden een nota waarin ze hun be-
mogelijk zonder in te boeten op kwaliteit van hoger
zorgdheden kaderen. Daarop volgend besliste de
onderwijs aan hogescholen’, werd als gespreks-
Vlaamse Hogescholenraad om een gesprek met
nota hiervoor gebruikt.
de regeringscommissarissen in te plannen om een aantal concrete vragen en verbetervoorstellen van
De minister stelde in het gesprek dat de open-end
de hogescholen te bespreken.
financiering voor de graduaatsopleidingen zal worden gestopt vanaf september 2022. Dit brengt de aange-
Tijdens dat overleg werd een alternatieve aanpak
gane personeelsengagementen voor academiejaar
voor de single audits besproken. Op de single au-
2021-2022 niet in gevaar, maar het betekent wel dat
dits worden vaak onderwerpen geagendeerd die
voor 2022 de meeruitgave van zes miljoen euro min-
perfect overkoepelend op Vlaams niveau kunnen
der zal zijn dan aanvankelijk geschat was. Er worden
besproken worden, in plaats van per hogeschool.
ter compensatie éénmalig extra middelen voor een
Dit zou veel effectiever en efficiënter zijn.
totaal bedrag van elf miljoen einde 2021 voorzien.
28
Vlaamse Hogescholenraad · Jaarverslag 2021
Financiën
Eind 2021 liet de minister van Onderwijs weten
In 2021 werden er ook heel wat inspanningen
dat hij het hoger onderwijs mee in de indexprovisie
gedaan om, voor studenten die werk verrichten
van de jaarlijkse uitgavenbegroting van de Vlaamse
in kader van stages en werkplekleren, de Dimona-
Regering wil opnemen. Dit betekent dat het risico
aangifte te vereenvoudigen en in bulk te kunnen
van het kunnen betalen van de lonen, ten gevolge
indienen. Dit past volledig binnen de focus om
van het overschrijden van de spilindex niet meer
planlastvermindering te realiseren.
bij de hogeronderwijsinstellingen zal liggen maar, verschuift naar de regering zelf.
Consortiumcontracten Ook in 2021 werden gezamenlijke middelen van de hogescholen ingezet om contracten met elektronische databanken van uitgeverijen af te sluiten. Daarnaast investeert de Vlaamse Hogescholenraad in gezamenlijke grote Europese openbare aanbestedingen. In 2021 liep de aanbesteding voor de Campus Agreement Microsoft. Dit contract werd gegund aan Signpost.
Vlaamse Hogescholenraad · Jaarverslag 2021
29
Onderzoek
Samenwerken en kennisdelen staan centraal. In 2021 werd op het gebied onderzoek verder gewerkt aan Blikopener en de projecten DOSP, INPUT/OUTPUT en internationaliseren. Een analyse over ‘impact’ werd door ScienceWorks voor de Vlaamse Hogescholenraad opgestart. Daarnaast werd ingezet op een aantal beleids-
Onderzoek met impact
thema’s. Zo werd in 2021 een intervisiemoment
Het onderzoek ‘impact’ wil de maatschappelijke
over de toepassing van het praktijkgericht weten-
impact van het praktijkgericht onderzoek in kaart
schappelijk onderzoek georganiseerd. Dit werd als
brengen, een zelfreflectietool ontwikkelen voor
heel leerrijk beschouwd en al snel werden voor-
de hogescholen en indicatoren formuleren. Met de
bereidingen getroffen voor een volgend intervisie-
resultaten ervan willen de hogescholen aan de slag
moment over het statuut van de onderzoeker,
gaan en bijsturen waar nodig, om de impact nog
in samenwerking met de werkgroepen personeels-
te verhogen. Het onderzoek wordt verricht door
beleid en kunstenbeleid. Omwille van de pandemie
ScienceWorks.
werd dit echter verplaatst naar 2022. Gelijklopend aan dit onderzoeksproject nemen enEén van de thema’s, het 'gender equality plan',
kele hogescholen en de Vlaamse Hogescholenraad
werd wel opgenomen omwille van de hoogdrin-
deel aan het Europees project UASiMAP. Er wordt
gendheid voor de indiening van Horizon Europe
een zelfreflectietool ontwikkeld om de regionale
projecten. Het gebrek aan voldoende basisfinan-
meerwaarde van een hogeschool te bepalen.
ciering voor onderzoek was uiteraard een terug-
De ontwikkeling van deze tool is het werk van een
kerend actiepunt.
team van kennisinstellingen uit vijf Europese landen.
30
Vlaamse Hogescholenraad · Jaarverslag 2021
Onderzoek
Sterk internationaliseren in onderzoek Verdere professionalisering van de internationalisering in het onderzoek stond in 2021 op de agenda van de Vlaamse hogescholen. De ambitie was er om, samen met internationale partners, te innoveren en de verworven kennis binnen te brengen in hun regio. De Vlaamse Hogescholenraad organiseerde daarom een kennisdelingsmoment waarin de hogescholen voor elkaar en voor de financierende overheid hun 'beleidsplan internationaliseren' presenteerden. De hogescholen verwierven weer nieuwe inzichten die ze verder in de praktijk kunnen zetten. Een volgende stap in het project internationalisering is een werkveldverkenning bij ondernemingen en organisaties. Onderzoekers toetsen hun internationaal projectidee af met ondernemingen en organisaties. Zo kan hun projectvoorstel nog beter afgestemd worden op maat van de regionale partners en groeit de kans op valorisatie van de projectresultaten.
Vlaamse Hogescholenraad · Jaarverslag 2021
31
Projecten
Niet minder dan 1.000 deelnemers van de hogescholen namen deel aan de vormingen.
INPUT/OUTPUT Nog beter praktijkgericht wetenschappelijk onderzoek met meer impact op het werkveld en de maatschappij.
De Vlaamse Hogescholenraad stond in voor de coördinatie en organiseerde vormingen over zeven-
In 2021 werden veel nieuwe vormingen van het
enveertig verschillende onderwerpen: van het
professionaliseringsproject INPUT/OUTPUT ge-
pitchen van projectideeën, onderzoeksmethodieken,
realiseerd. Enerzijds professionaliseert dit project
het schrijven van subsidiedossiers, het managen
onderzoekers in brede, ondernemende vaardig-
van projecten en projectresultaten, datavisualisatie
heden. En anderzijds worden ondernemende
tot en met de valorisatie van de resultaten naar
onderzoekers en onderzoekende ondernemers,
economie en samenleving.
als deelnemer of lesgever, bij elkaar gebracht rond een gemeenschappelijk thema of interesseveld.
Dankzij de centrale werking kon een ruim aanbod geboden worden, kwamen hogeschoolmedewer-
Zo’n vorming is de ideale voedingsbodem om te
kers van verschillende hogescholen met elkaar
netwerken, elkaar te inspireren, te informeren en
in contact en deelden ze onderling ook kennis en
eventueel de eerste stappen te zetten naar co-
ervaring. Tijdens het najaar organiseerde de Vlaamse
creatie. Op deze manier brengt INPUT/OUTPUT de
Hogescholenraad met de hogescholen een strategie-
onderzoekswereld en het werkveld dichter bij elkaar.
sessie om het nieuwe vijfjarenplan te ontwikkelen.
32
Vlaamse Hogescholenraad · Jaarverslag 2021
Projecten
Blikopener Dit programma werd ook in 2021 gecoördineerd
gaan over een probleem en voorstellen tot
door de Vlaamse Hogescholenraad. De hoge-
oplossingen formuleren. Deze werkvorm werd
scholen ontvangen samen vijf miljoen euro per
zeer positief onthaald door de deelnemers.
jaar om hun innovatieve kennis te ontsluiten voor
Ze kregen niet alleen de kans om met andere
ondernemingen en andere organisaties.
ondernemingen en organisaties in dialoog te gaan, maar ook om kennis te maken met de
Vanaf 2021 werden nieuwe indicatoren: themati-
onderzoekers van de hogescholen.
sche sessies en ideeverkenning gebruikt om de dienstverlening nog beter te laten aansluiten bij de vragen van ondernemingen en andere organisaties. De pandemie maakte het niet gemakkelijk om nieuwe indicatoren te lanceren, maar desondanks zijn de eerste resultaten hoopgevend. De thematische sessies, waarin op vraag van ondernemingen en organisaties een nood of vraagstelling besproken werd, vergden een collectieve aanpak. Een aanpak die niet alleen de innovatieve kennis van de hogeschool ontsluit, maar waarin ondernemingen en organisaties samen in debat
De pandemie maakte het niet gemakkelijk om nieuwe indicatoren te lanceren.
Vlaamse Hogescholenraad · Jaarverslag 2021
33
Projecten
DOSP De hogescholen hebben de ambitie om impact te genereren via hun onderzoeks- en innovatieactiviteiten. Vanaf 2022 wordt dit sterker mogelijk gemaakt via het Digital Open Science Platform. Via DOSP wordt kennis opengesteld en laagdrempelig toegankelijk en zullen samenwerkingen tussen ondernemingen, organisaties, overheden en kennisinstellingen gefaciliteerd kunnen worden. De activiteiten van de Flemisch Open Science In 2021 werkten de hogescholen met de Vlaamse
Board (FOSB) hebben een invloed op de ontwik-
Hogescholenraad heel nauwgezet samen met de
keling van het DOSP-platform. Via de FOSB wordt
partners CTG en Inno.Com om DOSP verder te
het Open Science beleid verder ontwikkeld en ge-
ontwikkelen. Naast de digitale samenwerkings-
ïmplementeerd in de Vlaamse kennisinstellingen.
ruimte maakt DOSP het mogelijk om het beheer
Vertegenwoordigers van de hogescholen nemen
van ideeën, projecten en de projectresultaten van
een rol op in de werkgroepen en in de stuurgroep
de Vlaamse hogescholen efficiënter te laten ver-
van het FOSB.
lopen. De digitale transitie faciliteerde tevens heel wat kennisdeling tussen de hogescholen onderling
In 2021 werd een akkoord gemaakt over de inzet van
over onderzoeksprocessen. DOSP voorziet dat alle
de infrastructurele middelen, gemeenschappelijke
hogescholen voldoen aan de internationale regel-
indicatoren en het sjabloon van een datamanage-
geving van Open Science.
ment plan, dat in DOSP geïmplementeerd zal worden.
34
Vlaamse Hogescholenraad · Jaarverslag 2021
Projecten
Een leven-lang-leren ook in artificiële intelligentie
Vlaamse AI Academie (VAIA) De rol van artificiële intelligentie groeit in onze samenleving. Het is dus logisch dat ook de nood aan leven-lang-leren in AI groeit. Daarom neemt de Vlaamse Hogescholenraad met de Vlaamse hogescholen deel aan een samenwerkingsnetwerk VAIA met de Vlaamse universiteiten, Agoria, Voka, Unizo, het Vlaams Departement Economie, Wetenschap en Innovatie en het Vlaams Agentschap Innoveren & Ondernemen. In de Vlaamse AI Academie, wordt de expertise in en noden aan leven-lang-leren in AI in Vlaanderen in kaart gebracht, gekoppeld en onderling afgestemd. VAIA werd opgestart in 2019 en heeft intussen de permanente vorm aangenomen van dé AI leven-lang-leren hub van Vlaanderen. Door het project is ook gebleken dat de hogescholen, precies dankzij hun sterke praktijkgerichte expertise, een erg belangrijke rol hebben in AI. Vanzelfsprekend is het nodig dit te versterken en te valoriseren om deze expertise ook verder succesvol in te zetten voor het werkveld en de samenleving.
Vlaamse Hogescholenraad · Jaarverslag 2021
35
Studentenvoorzieningen
Mentaal welzijn, als dé prioriteit bij studentenvoorzieningen Organisatie en ondersteuning gespecialiseerde opleiding grensoverschrijdend gedrag
Daarnaast werd beslist om een nieuwe digitale
Op 21 maart 2018 werd onder impuls van
onderling versterkend structureel verankerd en
Vlaams minister van Onderwijs Hilde Crevits,
uitgerold door de studentenvoorzieningen aan
een ‘Charter grensoverschrijdend gedrag’ onderte-
de hogescholen.
kend door de Vlaamse Hogescholenraad en VLIR.
evaluatietool te ontwikkelen, waarin in de toekomst aanbevelingen, tips en adviezen zullen kunnen geconsulteerd worden. Beide initiatieven worden
de hogeronderwijsinstellingen in Vlaanderen om
Het mentaal welzijn van studenten
verder te werken aan een duurzaam beleid rond
Maatschappelijke evoluties en de coronacrisis
grensoverschrijdend gedrag.
hebben de aandacht voor mentaal welzijn van stu-
Het charter geeft uiting aan het engagement van
denten verscherpt. Tijdens de coronapandemie inAansluitend op een onderzoek van Gie Deboutte
vesteerden de Vlaamse en federale overheden ook
van Hogeschool UCLL, over de implementatie van
bijkomende middelen in de studentenvoorzieningen
dit charter in de hogescholen, werd in 2021 een
om het psychosociale werkveld te versterken. Deze
aanbod ontwikkeld van een vijfdaagse vorming
middelen waren, en blijven, broodnodig voor de stu-
voor ‘vertrouwenspersonen studenten’. Dit vormings-
dentenvoorzieningen om aan de toegenomen vraag
aanbod is het resultaat van een samenwerking
naar ondersteuning voor het mentaal welbevinden
tussen UCLL en IDEWE en komt tegemoet aan
van studenten tegemoet te kunnen komen.
de terugkerende vraag naar een gespecialiseerde opleiding, een vraag die zowel bij de hogescholen
Reeds lang voor de coronacrisis zetten de studen-
als bij de universiteiten doorklinkt.
tenvoorzieningen van de hogescholen evenwel
36
Vlaamse Hogescholenraad · Jaarverslag 2021
Studentenvoorzieningen
reeds in op het mentaal welzijn van studenten,
Op basis van het resultaat van deze denkdag en
via individuele ondersteuning of groepssessies,
andere ervaringsuitwisselings-activiteiten werkten
informatiecampagnes, buddywerkingen en monitor-
de Vlaamse Hogescholenraad en VLIR elk een nota
ing. Hierover werd regelmatig ervaringen en kennis
uit over de visie van de hogescholen en universi-
uitgewisseld tussen de studentenvoorzieningen van
teiten op het toekomstig beleid mentaal welzijn, die
de hogescholen.
werden overgemaakt aan de minister van Onderwijs.
Zo vond op 13 september 2021 een denkdag onder meer rond dit thema plaats met de werkgroep studentenvoorzieningen van de Vlaamse Hogescholenraad, de VLIR-werkgroep sociale voorzieningen, het kabinet van de minister van Onderwijs en afgevaardigden van het Departement Onderwijs. Andere thema’s die aan bod kwamen waren studentenhuisvesting, (digitale) dienstverlening naar studenten, studie-efficiëntie en beleidsontwikkeling.
Vlaamse Hogescholenraad · Jaarverslag 2021
37
Communicatie
Online netwerken via sociale media Events
State-of-the-art huisstijl
Geen Vlaamse Hogescholenraad-congres in 2021.
We focusten op de verdere uitrol van de nieuwe
Dat werd al snel duidelijk, gezien de steeds veran-
huisstijl die in januari 2020 werd gelanceerd. Heel
derende voorwaarden om events te organiseren.
wat documenten zoals het jaarverslag 2020, de
In deze context was het ook onverantwoord om
oktobertelling, de folders van de instaptoets kregen
engagementen van die omvang met derden aan
voor het eerst een make-over.
te gaan. Ook de projectlogo’s van instaptoets, DOSP, Global In oktober organiseerden we wel een zeer succesvol
Minds, Blikopener en INPUT/OUTPUT werden in die
evenement op de campus Narafi van LUCA School
zin aangepast om zo meer en beter op elkaar aan
of Arts voor Global Minds. Het druk bijgewoonde
te sluiten.
congres was een regelrecht succes. Dat dit het eerste fysieke evenement was sinds meer dan één jaar, zal allicht daarbij ook een rol gespeeld hebben.
Website De website van de Vlaamse Hogescholenraad
Van de relatieve luwte werd gebruik gemaakt om
werd verder nog meer uitgebreid en aangevuld met
meerdere alternatieve evenementlocaties te be-
relevante informatie, voornamelijk over praktijkge-
zoeken over Vlaanderen. We gingen op zoek naar
richt onderzoek en de impact ervan. De ‘spraak-
venues die een wat meer eigen karakter hebben en
maker’- artikels moeten bezoekers een goed beeld
die beter ingeschakeld kunnen worden in functie
geven van de capaciteiten van de Vlaamse hoge-
van de doelstellingen van een evenement en de
scholen op gebied van onderzoeken het potentieel
beoogde doelgroepen of resultaten.
van een samenwerking met het werkveld.
38
Vlaamse Hogescholenraad · Jaarverslag 2021
Communicatie
LinkedIn blijft het social-mediakanaal dat het best aansluit bij onze stakeholders.
In 2021 werden de resultaten van de oktobertelling
Omdat LinkedIn perfect op doorsnede ligt van
voor het eerst op een overzichtelijke, grafische
alumni, hogeschoolmedewerkers en het werkveld
manier publiek gemaakt via de website van de
hebben we erg ingezet op de uitbreiding van dat
Vlaamse Hogescholenraad.
LinkedIn netwerk. Zo stegen we eind 2021 net boven de 3.000 volgers uit. Niet onaardig, gezien het feit
De Blikopener-website werd, zoals geadviseerd
dat dit de facto organisch werd opgebouwd en waar-
door de communicatiedirecteurs van de hoge-
door ons netwerk van een hoge kwaliteit is.
scholen, systematisch afgebouwd en inhoudelijk ondergebracht onder het hoofdstuk ‘samenwerken’
De ‘engagement rate’ of de mate waarin het netwerk
op de website van de Vlaamse Hogescholenraad.
betrokken is bij de berichten die we posten, heeft
De URL’s werden wel behouden om terugkerende
een gemiddelde score van 5%. Een cijfer wat ver
bezoekers op te vangen.
boven het algemeen gemiddelde van 2% ligt, wat door LinkedIn als succesvol wordt beschouwd.
Sociale media
Het is ook door de goede meetbaarheid een ideaal
LinkedIn, het sociale mediaplatform dat het best
middel om te zien wie in ons netwerk waar precies
aansluit bij het profiel van de Vlaamse Hogescholen-
actief is. Het gros van de ‘volgers’ komt wel degelijk
raad, werd zo goed mogelijk ingeschakeld, naast de
uit het milieu van het (hoger) onderwijs en de geo-
gebruikelijke nieuwsverspreiding via e-mail, pers-
grafische spreiding komt ook sterk overeen met de
berichten en andere sociale mediakanalen.
locaties en de omvang van de hogescholen.
Vlaamse Hogescholenraad · Jaarverslag 2021
39
Oktobertelling 2021 De oktobertelling werd, naar goede gewoonte, ook in 2021 georganiseerd. De bedoeling is steeds weer om de tendensen van de inschrijvingen publiek te maken, aangevuld met specifieke aandachtspunten en een bijhorende publieke boodschap. Vijf algemene conclusies uit de oktobertelling van 2021: 1. de sterke stijging in de graduaatsopleidingen met daaraan gekoppeld de mooie uitdaging om tweedekansers gedegen hoger onderwijs aan te bieden 2. de problematische verdere daling in het aantal studenten in de lerarenopleiding 3. de toenemende interesse voor zorgberoepen 4. de stijgende deelname van studenten ouder dan 25 jaar 5. het status quo in het aantal studenten, gegeven een omslag in het aantal 18-jarigen.
40
Vlaamse Hogescholenraad · Jaarverslag 2021
Communicatie
Specifieke aandacht van LinkedIn berichten ging
SID-in’s Future Proof
onder meer naar de ondersteuning van ‘Corona Bib’
Na het debacle van de SID-in’s van 2020 hebben
een project van en door studenten om elkaar te
we de hogescholen ondersteund in hun onderhan-
steunen tijdens de blokperiodes met een virtuele
delingen met de Administratie voor het ontwikkelen
bib-studieplaats. Via enkele berichten zetten we
van de editie 2022. De Vlaamse Hogescholenraad
ook de studenten, die zich engageerden om tijdens
bleef drukken op de nood aan een onlineversie
de zomer mee te helpen in de test- en vaccinatie-
om onder andere de steeds veranderende corona-
centra even in de spotlights. En een speciale
maatregelen het hoofd te kunnen bieden.
bedanking tijdens de dag van verpleegkunde voor hun engagement.
Samen met medewerkers uit alle hogescholen werden in een eerste ronde ook de teksten voor
Het inzetten van Instagram en Twitter werd verder
onderwijskiezer onder handen genomen om ze te
uitgewerkt. Twitter zal het ‘medium of choice’
actualiseren en vooral bij de tijd te brengen. Deze
worden in de aanloop naar de verkiezingen van
ronde krijgt allicht nog een vervolg in 2022 voor de
2024. Door de aard van het medium én het zeer
SID-in’s van 2023.
uitgesproken profiel van de gebruikers, is het erg moeilijk om vandaag een zinvolle langetermijn-
DOSP
relatie en -strategie uit te bouwen met het aanbod
Het changetraject voor DOSP ondersteunden
van nieuws of standpunten die de raad heeft.
we met een filmpje waarin minister Hilde Crevits en voorzitter Koen Goethals het belang en de doelstellingen van het project kaderden.
Publicaties Naast de gebruikelijke publicaties zoals het jaarverslag 2020, de folders van de instaptoets voor zowel studenten als begeleiders was de Position Paper ‘Leerladder in de zorg’ allicht één van de belangrijkste publicaties.
Vlaamse Hogescholenraad · Jaarverslag 2021
41
Vlaamse Hogescholenraad - Raad van bestuur 2021 Koen Goethals
Marc Vandewalle
Hogeschool Gent - voorzitter
UC Limburg - ondervoorzitter
Ann Brusseel
Johan Dhondt
Philippe Van Hellemont
Erasmushogeschool Brussel
Erasmushogeschool Brussel
Odisee hogeschool
(tot 26 februari 2021)
(26 februari 2021 - 1 september 2021)
(tot 19 april 2021)
Dennis Cluydts
Veerle Hendrickx
Karel Van Roy
Erasmushogeschool Brussel
Karel de Grote Hogeschool
Thomas More Mechelen-Antwerpen
(van 1 september 2021)
Stijn Coenen Thomas More Kempen
Lode De Geyter Hogeschool West-Vlaanderen
Pascal De Groote Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen
Goedele De Troyer
Joris Hindryckx Katholieke Hogeschool VIVES Zuid
Ben Lambrechts Hogeschool PXL
Tomas Legrand Arteveldehogeschool
Simon Van Damme LUCA School of Arts
(tot 1 oktober 2021)
Rowan Van Schaeren Hogere Zeevaartschool
Stefan Verheyden UC Leuven
Ann Verreth Odisee hogeschool (vanaf 19 april 2021)
Thomas More Mechelen-Antwerpen
Patricia Waerniers
(van 1 oktober 2021)
Katholieke Hogeschool VIVES Noord
vertegenwoordiger van de Afdeling Hoger Onderwijs
Linda De Kock
Vlaamse Hogescholenraad - Team 2022 Eric Vermeylen secretaris-generaal
Ria Bollen
Gert Fransen
Myriam Slock
onderzoek & innovatie
communicatie & events
administratief coördinator
Charlotte Christiaens
Esther Holleman
Lore Solemé
Global Minds
hogescholenbeheer
projectplanner INPUT/OUTPUT
Annelies Claes
Renilde Knevels
Dirk Vandeweyer
onderwijs, kwaliteitszorg
internationalisering
gezondheidszorg & leven-lang-leren
Dirk Derom
Rien Mertens
Raphaël Weuts
research data manager
INPUT/OUTPUT
AI Academy
Joeri Deryckere lerarenopleiding & instaptoets
42
Vlaamse Hogescholenraad · Jaarverslag 2021
missie De Vlaamse Hogescholenraad staat voor alle Vlaamse hogescholen die door professioneel hoger onderwijs, beoefening van de kunsten, praktijkgericht wetenschappelijk onderzoek en lerende communities van de praxis, toekomst maken: toekomst van studenten, werkveld en samenleving. Om telkens weer het beste uit iedereen te halen, samen naar topkwaliteit te streven en de samenleving duurzaam op te bouwen. De Vlaamse Hogescholenraad versterkt de maatschappelijke reputatie van Vlaamse hogescholen door hun impact op de politieke besluitvorming te versterken, hun stem in de publieke opinie kracht bij te zetten en de ontwikkeling van lerende communities te faciliteren. Hierbij telkens gedreven door volgende waarden: optimisme, ambitie, bondgenootschap, openheid, loyauteit en vertrouwen.
visie De Vlaamse Hogescholenraad positioneert op een krachtige en duidelijke manier de unieke maatschappelijke meerwaarde van de Vlaamse hogescholen zowel in Vlaanderen als in de wereld, en wil internationaal (h)erkend worden als Universities of Applied Sciences and Arts. Engaged & Connected. De Vlaamse Hogescholenraad werkt proactief beleidsproposities uit en formuleert standpunten om het professioneel hoger onderwijs, de beoefening van de kunsten en de verbinding van dit onderwijs met zowel praktijkgericht wetenschappelijk onderzoek als met de maatschappelijke dienstverlening, meer ruimte te geven om zich te ontwikkelen. Als officiële gesprekspartner van de Vlaamse hogescholen met de overheid faciliteert de Vlaamse Hogescholenraad resultaatsgericht overleg en dialoog, zowel onderling als met andere beleidsbeinvloeders en stakeholders. De Vlaamse Hogescholenraad wordt in de media (h)erkend als woordvoerder van alle Vlaamse hogescholen samen. De Vlaamse Hogescholenraad bouwt lerende netwerken uit, stimuleert onderlinge samenwerking en faciliteert uitwisseling van kennis, ervaringen en beste praktijken tussen de hogescholen.
Vlaamse Hogescholenraad Ravensteingalerij 27 1000 Brussel, België +32 2 211 10 00 www.vlaamsehogescholenraad.be Illustraties: Rob Marcelis Eindredactie: Gert Fransen Verantwoordelijke uitgever: Eric Vermeylen Wettelijk depot: D/2022/12.784/04