Stuurgroep Ziektecontrole Onderwijs – Mensura Absenteïsme
RAPPORT ZIEKTEVERZUIM 2012 VLAAMS ONDERWIJSPERSONEEL
figuur stethoscoop
VLAAMS MINISTERIE VAN ONDERWIJS EN VORMING AGENTSCHAP VOOR ONDERWIJSDIENSTEN (AgODi) IN SAMENWERKING MET HET AGENTSCHAP VOOR HOGER ONDERWIJS EN VOLWASSENENONDERWIJS
Eindredactie Ivo Francis AgODi, Advies en Ondersteuning Onderwijspersoneel Patricia Van Reet AgODi, Personeel Basisonderwijs en CLB Met medewerking van MENSURA AbsenteĂŻsme Verantwoordelijke uitgever Guy Janssens Administrateur-generaal; Agentschap voor Onderwijsdiensten (AgODi) Lay-out Johan Havaux AgODi, Advies en Ondersteuning Onderwijspersoneel Depotnummer D/2013/3241/155
Inhoud
Inhoud ___________________________________________________________________________________ 3 1) Inleiding ________________________________________________________________________________ 5 1.1. Aantal personen_______________________________________________________________________ 5 1.2. Aantal personeelseenheden ______________________________________________________________ 8 2) Ziektedagen en attestdagen __________________________________________________________________ 9 2.1. Aantal ziektedagen _____________________________________________________________________ 9 2.1.1. Totaal aantal ziektedagen ____________________________________________________________ 9 2.1.2. Gemiddeld aantal ziektedagen per personeelslid ___________________________________________ 9 2.1.3. Aantal zieke personen per dag ________________________________________________________ 9 2.2. Aantal eendagsziekten _________________________________________________________________ 11 2.2.1. Totaal aantal eendagsziekten _________________________________________________________ 11 2.2.2. Eendagsziekteverloven per onderwijsniveau _____________________________________________ 12 2.2.3. Eendagsziekteverlof per werkdag: _____________________________________________________ 12 2.2.4. Eendagsziekteverlof per leeftijdsgroep _________________________________________________ 12 2.3. Aantal attestdagen: ____________________________________________________________________ 13 2.3.1 Verdeling van de attestdagen per attestduur ______________________________________________ 13 3) Ziekteverzuim en nulverzuim _______________________________________________________________ 15 3.1. Ziekteverzuimpercentage _______________________________________________________________ 15 3.1.1. Ziekteverzuimpercentage per leeftijdsgroep _____________________________________________ 16 3.1.2. Ziekteverzuimpercentage per onderwijsniveau ___________________________________________ 17 3.1.3. Ziekteverzuimpercentage in het buitengewoon onderwijs ___________________________________ 17 3.1.4. Ziekteverzuimpercentage per onderwijscategorie _________________________________________ 18 3.1.5. Ziekteverzuimpercentage per net (geen gegevens beschikbaar voor 2010) _______________________ 18 3.1.6. Ziekteverzuimpercentage per onderwijsniveau per net (geen gegevens beschikbaar voor 2010)_______ 18 3.1.7. Ziekteverzuimpercentage in de Vlaamse centrumsteden en Brussel ___________________________ 19 3.2. Nulverzuim _________________________________________________________________________ 20 3.2.1. Nulverzuimpercentage per leeftijdsgroep _______________________________________________ 20 3.2.2. Nulverzuim per provincie ___________________________________________________________ 21 4) Uitdieping ziektedagen en ziektegevallen ______________________________________________________ 22 4.1. Ziektedagen per afwezigheidsperiode______________________________________________________ 22 4.1.1. Algemeen _______________________________________________________________________ 22 4.1.2. Ziektedagen ( 2 tot 9 dagen) per onderwijsniveau _________________________________________ 25 4.1.3. Ziektedagen (2 tot 9 dagen) verdeeld over de maanden van het jaar ___________________________ 26 4.2. Gemiddeld aantal ziektedagen per personeelslid______________________________________________ 28 4.2.1. Gemiddeld aantal ziektedagen per leeftijdsgroep __________________________________________ 28 4.2.2. Gemiddeld aantal ziektedagen per provincie _____________________________________________ 29 4.2.3. Gemiddeld aantal ziektedagen per provincie per leeftijdsgroep _______________________________ 29 4.2.4. Gemiddeld aantal ziektedagen per leeftijdsgroep per net (geen gegevens beschikbaar voor 2010) _____ 31 4.2.5. Gemiddeld aantal ziektedagen per provincie per net (geen gegevens beschikbaar voor 2010) ________ 32
Rapport Ziekteverzuim 2012
3
4.2.6. Gemiddeld aantal ziektedagen per provincie per leeftijdsgroep per net _________________________ 32 4.2.7. Gemiddeld aantal ziektedagen per onderwijscategorie ______________________________________ 34 4.3. Ziektegevallen _______________________________________________________________________ 35 4.4. Ziektedagen en vervanging _____________________________________________________________ 35 5) Epidemiologisch rapport __________________________________________________________________ 37 5.1. Top 5 ziektedagen en ziektegevallen per aandoening __________________________________________ 37 5.1.1. Top 5 ziektedagen ________________________________________________________________ 37 5.1.2. Top 5 ziektegevallen _______________________________________________________________ 38 5.2. Percentage dagen psychosociale aandoening per leeftijdsgroep __________________________________ 38 5.2.1. Percentage dagen psychosociale aandoening voor de leeftijdsgroep 56-65 j ______________________ 39 5.2.2. Percentage dagen psychosociale aandoening voor de leeftijdsgroep 46-55 j ______________________ 39 5.2.3. Conclusie _______________________________________________________________________ 40 5.3. Percentage dagen psychosociale aandoening per onderwijscategorie ______________________________ 40 6) Controles ______________________________________________________________________________ 42 6.1. Aantal uitgevoerde controles – opgeleverde resultaat __________________________________________ 42 6.2. Aantal uitgevoerde controles uitgesplitst naar de aanvrager van de controle _________________________ 42 6.3. Aantal tweede controles ________________________________________________________________ 43 6.4. Controles van ééndagsziekten ___________________________________________________________ 43 7) Verlof voor verminderde prestaties wegens ziekte _______________________________________________ 44 7.1. Aantal attesten en dagen voor VVP-ziekte __________________________________________________ 45 7.2. VVP-ziektedagen per leeftijdsgroep _______________________________________________________ 46 7.3. VVP-ziektedagen per provincie __________________________________________________________ 46 7.4. VVP-ziektedagen per onderwijsniveau _____________________________________________________ 47 7.5. VVP-ziektedagen per onderwijscategorie ___________________________________________________ 48 7.6 VVP-ziektedagen epidemiologisch ________________________________________________________ 49 7.7. Conclusie ___________________________________________________________________________ 50 8) Samenvatting en aanbevelingen _____________________________________________________________ 51
Rapport Ziekteverzuim 2012
4
1) Inleiding
In 2001 is de administratie gestart met het maken van een jaarrapport m.b.t. het ziekteverzuim voor het Vlaamse onderwijspersoneel, in samenwerking met de controlefirma die instaat voor de concrete ziektecontroles. In het eerste rapport werden de cijfers uitgesplitst per geslacht, leeftijdsgroep en provincie. In de volgende jaren werd het rapport uitgebreid met grafieken, kwamen er cijfers bij per onderwijsniveau en onderwijscategorie en werd het aangevuld met aanbevelingen voor het beleid. Sinds 2008 werd er een bijkomend onderzoek gedaan naar het ziekteverzuim van de directies. De meegedeelde gegevens gaan in essentie over het aantal ziektedagen dat de onderwijspersoneelsleden doorgaven aan de controlefirma Mensura Absenteïsme. Daarnaast komen de gegevens uit de databanken voor personeelsbeheer van het ministerie, het zogenaamde Elektronische PersoneelsDossier (EPD). In dit rapport worden gegevens verzameld voor de personeelsdossiers van het basisonderwijs, het secundair onderwijs, het deeltijds kunstonderwijs, het volwassenenonderwijs en de centra voor leerlingenbegeleiding. De personeelsleden van de hogescholen ressorteren niet onder de ziektecontrole van Mensura Absenteïsme. Sinds 2011 bevat het rapport ook gegevens over het ziekteverzuim per onderwijsnet en over het verlof voor verminderde prestaties wegens ziekte. 1.1. Aantal personen De personen die opgenomen zijn in dit rapport hebben een aanstelling en hebben het recht op het ontvangen van een bezoldiging van het Agentschap voor Onderwijsdiensten en/of van de afdeling Volwassenenonderwijs van het Agentschap voor Hoger Onderwijs, Volwassenenonderwijs en Studietoelagen. Omdat de contracten met de controlefirma’s telkens afgesloten worden per kalenderjaar, gaat het in het rapport ‘ziekteverzuim’ telkens om gegevens per kalenderjaar, niet per schooljaar. Aantal fysieke personen: 2010 Mannen 51.837 Vrouwen 134.730 Totaal 186.567
% 2011 % 2012 % 27,78% 51.048 27,35% 50.267 26,86% 72,22% 135.611 72,65% 136.886 73,14% 100% 186.659 100% 187.153 100%
We stellen vast dat er 494 personen meer opgenomen zijn in dit rapport dan in het rapport van 2011. Meer informatie over het stijgende aantal personen is te vinden in de statistische jaarboeken van het Vlaams Onderwijs 2011-2012 en 2012-2013 (onderwijsstatistieken). Op de volgende bladzijden splitsen we de personen uit per leeftijdsgroep, provincie, onderwijsniveau en onderwijscategorie.
Rapport Ziekteverzuim 2012
5
- Aantal personen per leeftijdsgroep (er wordt uitgegaan van de leeftijd van het personeelslid op 1 januari): 2012 Mannen Vrouwen Totaal
-26j % 3.388 6,74% 13.013 9,51% 16.401 8,76%
26-35j % 36-45j % 46-55j % 56-65j % 12.550 24,97% 10.757 21,40% 13.797 27,45% 9.678 19,25% 40.382 29,50% 33.684 24,61% 34.500 25,20% 15.258 11,15% 52.932 28,28% 44.441 23,75% 48.297 25,81% 24.936 13,32%
De personen ouder dan 65j zijn niet opgenomen in deze tabel.
Om de leeftijd te kunnen vergelijken worden hieronder ook de gegevens vermeld van 2010 en 2011: 2011 -26j % Mannen 3.514 6,88% Vrouwen 12.929 9,53% Totaal 16.443 8,81% 2010 Mannen Vrouwen Totaal
-26j 2.592 9.589 12.181
26-35j % 36-45j % 12.694 24,87% 10.753 21,06% 40.151 29,61% 33.250 24,52% 52.845 28,31% 44.003 23,57%
% 5,00% 7,12% 6,53%
46-55j % 56-65j 14.371 28,15% 9.639 34.219 25,23% 15.016 48.590 26,03% 24655
26-35j % 36-45j % 12.777 24,65% 10.717 20,67% 39.869 29,59% 33.006 24,50% 52.646 28,22% 43.723 23,44%
% 18,88% 11,07% 13,21%
46-55j % 56-65j % 14.372 27,73% 11.178 21,56% 34.478 25,59% 17.676 13,12% 48.850 26,18% 28.854 15,47%
Onderverdeling per jaar voor de leeftijd van 55 tot 65 jaar: 2012 55j 56j Mannen 1.485 1.610 Vrouwen 2.927 2.861 Totaal 4.412 4.471
57j 58j 59j 60j 1.711 1.723 1.684 1.655 3.051 2.977 2.687 2.639 4.762 4.700 4.371 4.294
61j 62j 63j 64j 65j 486 318 241 150 100 395 260 177 117 94 881 578 418 267 194
Voor de volledigheid geven we ook de cijfers per leeftijd van de 65-plussers. In dit rapport vindt u verder geen uitgesplitste gegevens over deze leeftijdsgroep omdat deze groep relatief zeer klein is. 2012 Mannen Vrouwen Totaal
66j 42 22 64
67j 15 7 22
68j 18 7 25
69j 15 7 22
70j 0 2 2
+70j 7 4 11
- Aantal personen per provincie: 2012 Mannen Vrouwen Totaal
Antwerpen % Vl-Brabant % Limburg % 13.406 26,68% 8.902 17,71% 7.158 14,24% 38.813 28,36% 26.306 19,22% 18.370 13,42% 52.219 27,91% 35.208 18,82% 25.528 13,64%
O-Vl % W-Vl % 10.976 21,84% 9.814 19,53% 30.014 21,93% 23.364 17,07% 40.990 21,91% 33.178 17,73%
De personen die in WalloniĂŤ of in het buitenland wonen, zijn niet opgenomen in deze tabel.
- Aantal personen per provincie per leeftijdscategorie: Antwerpen Mannen Vrouwen Totaal
% % % % -26j 26-35j 36-45j 46-55j 853 6,36% 3.328 24,82% 3.005 22,42% 3.668 27,36% 3.554 9,16% 11.490 29,60% 9.879 25,45% 9.775 25,18% 4.407 8,44% 14.818 28,38% 12.884 24,67% 13.443 25,74%
Rapport Ziekteverzuim 2012
% 56-65j 2.515 18,76% 4.093 10,55% 6.608 12,65%
6
Vlaams-Brabant Mannen Vrouwen Totaal
-26j
%
%
26-35j
735 8,26% 2.705 10,28% 3.440 9,77%
%
36-45j
46-55j
%
%
56-65j
2.462 27,66% 8.283 31,49% 10.745 30,52%
1.854 20,83% 6.400 24,33% 8.254 23,44%
2.093 23,51% 5.945 22,60% 8.038 22,83%
1.743 19,58% 2.959 11,25% 4.702 13,35%
Limburg Mannen Vrouwen Totaal
% -26j 481 6,72% 1.659 9,03% 2.140 8,38%
% 26-35j 1.662 23,22% 5.208 28,35% 6.870 26,91%
% 36-45j 1.518 21,21% 4.268 23,23% 5.786 22,67%
% 46-55j 2.003 27,98% 5.148 28,02% 7.151 28,01%
% 56-65j 1.489 20,80% 2.086 11,36% 3.575 14,00%
OostVlaanderen Mannen Vrouwen Totaal
-26j % 749 6,82% 2.903 9,67% 3.652 8,91%
26-35j % 2.782 25,35% 8.797 29,31% 11.579 28,25%
36-45j % 2.314 21,08% 7.466 24,88% 9.780 23,86%
46-55j % 3.086 28,12% 7.484 24,94% 10.570 25,79%
56-65j % 2.021 18,41% 3.357 11,18% 5.378 13,12%
WestVlaanderen Mannen Vrouwen Totaal
-26j % 570 5,81% 2.188 9,36% 2.758 8,31%
26-35j % 2.314 23,58% 6.601 28,25% 8.915 26,87%
36-45j % 2.066 21,05% 5.669 24,26% 7.735 23,31%
46-55j % 2.946 30,02% 6.145 26,30% 9.091 27,40%
56-65j % 1.902 19,38% 2.756 11,80% 4.658 14,04%
- Aantal personen per onderwijsniveau: 2012 Mannen Vrouwen Totaal
Basis 11.026 67.534 78.560
% Secundair 22,24% 31.830 49,59% 55.009 42,29% 86.839
% 64,19% 40,40% 46,75%
DKO % 2.712 5,47% 3.789 2,78% 6.501 3,50%
VO % 3.533 7,13% 6.450 4,74% 9.983 5,37%
CLB % 484 0,98% 3.394 2,49% 3.878 2,09%
Basis: hoofdstructuur 111, 121, 211, 221, IA0, IB0, IC0, ID0, IE0, T00 Secundair: hoofdstructuur 311, 312, 321, IF0, IH0, II0 DKO: hoofdstructuur: 316 VO: hoofdstructuur: 317, 417, 618 CLB: hoofdstructuur C00, P00 Niet opgenomen: inspectie (DS0), pedagogische begeleiding (B**) en andere kleine hoofdstructuren (A00, D00 en K00)
- Aantal personen in het buitengewoon onderwijs: 2012 Mannen Vrouwen Totaal
buitengewoon kleuteronder wijs
19 704 723
buitengewoon lager onderwijs
1.450 8.348 9.798
buitengewoon secundair onderwijs
2.969 6.147 9.116
Zij vormen een deelgroep van respectievelijk basisonderwijs en secundair onderwijs van de tabel hierboven over het aantal personen per onderwijsniveau. - Aantal personen per onderwijscategorie: 2012 Mannen Vrouwen Totaal
Ond 41.972 110.498 152.470
% 83,87% 80,80% 81,63%
Dir 2.705 2.536 5.241
% 5,41% 1,85% 2,81%
ParaM 326 6.000 6.326
% 0,65% 4,39% 3,39%
Opv 3.328 8.514 11.842
% 6,65% 6,23% 6,34%
Ond: bestuurs- en onderwijzend personeel met uitzondering van de directie Dir: directiepersoneel ParaM: paramedisch, psychologisch, orthopedagogisch, sociaal en medisch personeel Opv:: opvoedend hulppersoneel
Rapport Ziekteverzuim 2012
Admin 1.188 5.809 6.997
% 2,37% 4,25% 3,75%
Tech 395 2.949 3.344
% 0,79% 2,16% 1,79%
MVD 131 441 572
Admin: administratief personeel Tech: technisch personeel MVD: meester, vak- en dienstpersoneel Niet opgenomen: inspectie en pedagogische begeleiding
7
% 0,26% 0,32% 0,31%
- Aantal personen per net: 2012
GO!
Gesubs. Gesubs. Gesubs. gemeentelijk provinciaal vrij onderwijs onderwijs onderwijs 10.590 7.283 1.954 30.088 27.396 21.847 2.516 84.571 37.986 29.130 4.470 114.659
Mannen Vrouwen Totaal
De personeelsleden van de scholen van de Vlaamse Gemeenschapscommissie te Brussel zijn niet opgenomen in deze tabel.
-
Aantal personen per net per leeftijdscategorie:
2012 GO! Gesubs. gemeentel. ond. Gesubs. provinciaalond. Gesubs. vrij onderwijs
-26j 3.582
% 26-35j % 36-45j % 46-55j 9,43% 11.944 31,44% 8.973 23,62% 7.500
% 56-65j 19,74% 5.955
15,68%
2.610
8,96%
8.207
28,17%
7.156
24,57%
7.643
26,24%
3.491
11,98%
246
5,50%
1.099
24,59%
1.131
25,30%
1.342
30,02%
649
14,52%
9.772
%
8,52% 31.422 27,40% 27.052 23,59% 31.623 27,58% 14.703 12,82%
1.2. Aantal personeelseenheden Een volgend begrip dat gebruikt wordt om het ziekteverzuim te kunnen weergeven en verband houdt met personeel is ‘personeelseenheid’. Eén ‘personeelseenheid’ is de aanstelling van één persoon voor een volledig jaar. In 2012: 50.267 mannen komen overeen met 44.913,89 personeelseenheden 136.886 vrouwen komen overeen met 123.179,02 personeelseenheden 187.153 personen komen overeen met 168.092,91 personeelseenheden In 2011 vertegenwoordigden 186.659 personen 167.015,85 personeelseenheden. In 2010 vertegenwoordigden 186.567 personen 168.639,42 personeelseenheden. We merken daarbij op dat ten opzichte van het rapport van 2011 het aantal personen en het aantal personeelseenheden stijgt, personen met 0,26%, personeelseenheden met 0,61%. Alle berekeningen en gegevens van Mensura Absenteïsme m.b.t. de opgenomen ziektedagen zijn gebaseerd op personeelseenheden. Als we het verder in dit rapport hebben over ‘personeelsleden’ bedoelen we ‘personeelseenheden’. Als het begrip personeelseenheden niet gebruikt wordt, maar men uitgaat van ‘fysieke personen’, dan wordt dat expliciet vermeld.
Rapport Ziekteverzuim 2012
8
2) Ziektedagen en attestdagen
2.1. Aantal ziektedagen 2.1.1. Totaal aantal ziektedagen De ziektedagen die zijn geregistreerd bij Mensura Absenteïsme voor het jaar 2012 (attesten opgestuurd in 2011 en 2012 voor 2012), aangevuld met de eendagsziekteverloven, bedragen 2.373.908 dagen. Ter vergelijking: - Ziektedagen voor het jaar 2011: 2.339.153 - Ziektedagen voor het jaar 2010: 2.384.378 Nominaal is er een stijging met 34.755 ziektedagen. Dat is een stijging van 1,48% t.a.v. 2011, maar daarbij wordt geen rekening gehouden met het aantal personeelsleden. Het aantal personeelsleden steeg met 0,26%. Er is bijgevolg nog altijd sprake van een stijging van het ziekteverzuim. 2.1.2. Gemiddeld aantal ziektedagen per personeelslid In 2012 noteren we de volgende cijfers m.b.t. het gemiddelde aantal ziektedagen per personeelslid: Mannen : 588.208 dagen voor 44.913,89 personeelsleden = 13,10 Vrouwen: 1.785.700 dagen voor 123.179,02 personeelsleden = 14,50 Totaal: 2.373.908 dagen voor 168.092,91 personeelsleden = 14,12 Ziektedagen Mannen Vrouwen Totaal
2010 13,66 14,32 14,14
2011 13,41 14,23 14,01
2012 13,10 14,50 14,12
2.1.3. Aantal zieke personen per dag De tabel op de volgende bladzijde toont een jaaroverzicht van de spreiding van het aantal zieken over het jaar. Zieken definiëren we als ‘fysieke personen die arbeidsongeschikt zijn’. Deze tabel toont duidelijk aan dat er tijdens vakantieperiodes, nl. in het kerst-, paas-, herfsten krokusverlof, een significante terugval is qua ziekte. Wie ziek wordt tijdens die perioden, meldt geen ziekteverlof, omdat er niet gewerkt hoeft te worden in de meeste instellingen. In de zomervakantie is het ziekteverzuim zeer laag. Dan gaat het alleen over personen die langdurig ziek zijn. De volgende tabel geeft informatie op epidemiologisch vlak. Virale aandoeningen: rode grafieklijn voor luchtwegeninfecties en groene grafieklijn voor spijsverteringsinfecties.
Rapport Ziekteverzuim 2012
9
Rapport Ziekteverzuim 2012
10
2.2. Aantal eendagsziekten 2.2.1. Totaal aantal eendagsziekten Het aantal eendagsziekteverloven voor 2012 bedraagt 95.327 dagen, genomen door 57.822 personen. Het aantal eendagsziekteverloven voor 2011 bedraagt 95.591 dagen, genomen door 56.157 personen Het aantal eendagsziekteverloven voor 2010 bedraagt 97.334 dagen, genomen door 57.765 personen. De eendagsziekteverloven zijn in 2012 gedaald met 264 dagen. Dat is een daling met 0,27% ten opzichte van 2011, terwijl het aantal personeelsleden dat potentieel eendagsziekteverlof kon opnemen steeg met 0,26%. Het percentage personen dat gebruik maakt van eendagsziekteverloven stijgt licht. In 2012 was dat gelijk aan 30,90%. In 2011 bedroeg het percentage 30,09% en in 2010 maakte 30,96% van het onderwijspersoneel ten minste één keer gebruik van een eendagsziekteverlof.
grafiek aantal da gen ééndagsziekteverlof
aantal dagen eendagsziekteverlof 120.000 100.000 80.000 60.000 40.000 20.000 0 2008
2009
2010
2011
2012
We zagen de afgelopen jaren een stijging van het aantal dagen eendagsziekteverlof. Om die reden is de bovenstaande tabel met de cijfers vanaf 2008 opgenomen om de vergelijking met de voorgaande jaren te kunnen maken. De stijgende trend blijkt in 2011 gestopt te zijn. grafiek gemiddelde aantal ééndagsziekteverloven per personeelseenheid
gemiddelde aantal eendagsziekteverloven per personeelseenheid 0,6 0,55 0,5 0,45 0,4 0,35 0,3 0,25 0,2
2010
2011
2012
In 2012 was het gemiddelde aantal eendagsziekteverloven per personeelseenheid gelijk aan 0,57. In 2011 was het 0,57; in 2010 0,58. Rapport Ziekteverzuim 2012
11
2.2.2. Eendagsziekteverloven per onderwijsniveau In de onderstaande tabel delen we het aantal eendagsziekteverloven per onderwijsniveau door het aantal personeelsleden in het betrokken onderwijsniveau. Zo kunnen we vaststellen of er verschillen zijn tussen de onderwijsniveaus m.b.t. de opname van eendagsziekte. 2011 Mannen Vrouwen Totaal
Basis 0,32 0,32 0,32
Secundair 0,57 0,70 0,65
2012 Mannen Vrouwen Totaal
Basis 0,34 0,34 0,34
Secundair DKO 0,58 0,58 0,71 0,67 0,66 0,63
DKO 0,55 0,62 0,59
VO 0,31 0,41 0,38
CLB 0,80 0,76 0,77
Totaal 0,50 0,50 0,50
VO 0,30 0,43 0,38
CLB 0,75 0,80 0,80
Totaal 0,51 0,51 0,51
Vrouwen in het CLB maken het meest gebruik van het eendagsziekteverlof, mannen in het volwassenenonderwijs het minst. Los van de verdeling naar geslacht merken we dat de personeelsleden van het CLB het meest gebruik maken van het eendagsziekteverlof. 2.2.3. Eendagsziekteverlof per werkdag: 2010 2011 2012
Maandag Dinsdag Woensdag Donderdag Vrijdag Zaterdag 25.724 19.338 13.100 17.152 21.148 782 24.125 18.607 12.180 17.169 19.681 758 23.993 18.652 12.627 17.233 21.861 845
Niet opgenomen: zondagen Grafiek ĂŠĂŠndagsziekteverlof per werkdag
Niet opgenomen: zondagen
eendagsziekteverlof per werkdag 30000 25000 20000
2010
15000
2011 2012
10000 5000 0 Maandag
Dinsdag
Woensdag
Donderdag
Vrijdag
Zaterdag
Blijkbaar worden de eendagsziekteverloven nog steeds het meest genomen op dagen die aansluiten bij het weekend. In 2010 werd 48,16% van de eendagsziekteverloven opgenomen op een maandag of een vrijdag, in 2011 47,31% en in 2012 48,10%. 2.2.4. Eendagsziekteverlof per leeftijdsgroep In de onderstaande tabel delen we het aantal eendagsziekteverloven van de leeftijdsgroep door het aantal personeelsleden van de leeftijdsgroep. 2010 2011 2012
-26j 26-35j 0,36 0,60 0,23 0,57 0,37 0,58
Rapport Ziekteverzuim 2012
36-45j 0,54 0,52 0,53
46-55j 0,52 0,49 0,51
56-65j 0,42 0,48 0,42 12
Eendagsziekteverlof komt vooral voor in de leeftijdsgroep 26-35j. Deze groep heeft ook het laagste nulverzuimpercentage, zie pagina 20. 2.3. Aantal attestdagen: Personen die ten minste twee opeenvolgende dagen ziek zijn, moeten een ziekteattest bezorgen aan Mensura AbsenteĂŻsme. In de volgende tabel geven we een overzicht van het aantal ontvangen attesten voor een jaar. In vergelijking met 2011 zijn er meer attesten in 2012. Het gaat om een stijging met 2,47%. Attesten 137.479 140.908 144.387
2010 2011 2012
grafiek verdeling van de attestdagen per attestduur
totaal aantal ziektedagen aangegeven met een attest 400000 300000
2010
200000
2011
100000
2012
0 jan
feb maart april
mei
juni
juli
aug
sept
okt
nov
dec
2.3.1 Verdeling van de attestdagen per attestduur Er zijn ook personeelsleden die eendagsziekteattesten opsturen naar het controleorgaan, hoewel dit niet verplicht is. In totaal gaat het om 2.123 attesten. grafiek ziekteverzuim attest 1 dag
ziekteverzuim - attest 1 dag 350 300 250 200 150 100 50 0
2010 2011 2012
jan
feb
maart april
mei
juni
juli
aug
sept
okt
nov
dec
grafiek ziekteverzuim attest 2 tot 14 dagen
Rapport Ziekteverzuim 2012
13
ziektedagen aangegeven met attesten van 2 - 14d. 300000 250000 200000
2010
150000
2011
100000
2012
50000 0 jan
feb maart april
mei
juni
juli
aug
sept
okt
nov
dec
grafiek ziekteverzuim attest meer dan 14 dagen
ziektedagen aangegeven met attesten > 14d. 300000 250000 200000
2010
150000
2011
100000
2012
50000 0 jan
feb
maart april
mei
juni
juli
aug
sept
okt
nov
dec
In de grafieken is ook het effect te zien van de schoolvakanties. Tijdens de schoolvakanties worden er minder attesten opgestuurd. Na de schoolvakanties is er een stijging van het aantal attesten.
Rapport Ziekteverzuim 2012
14
3) Ziekteverzuim en nulverzuim
3.1. Ziekteverzuimpercentage Het ziekteverzuim is het aantal ziektedagen dat de personeelsleden gespreid over het jaar opnemen. Het ‘ziekteverzuimpercentage’ wordt als volgt berekend: totaal aantal ziektedagen x 100 totaal aantal personeelseenheden x 365 (of 366)
Dat percentage geeft weer hoeveel procent van de dagen in een jaar een personeelslid gemiddeld afwezig is wegens ziekte. Traditioneel wordt in alle sectoren het ziekteverzuimpercentage berekend op basis van het totale aantal dagen in het jaar, zonder rekening te houden met op te nemen vakantiedagen. Ook in de privésector en bij overheidsdiensten kan dat aantal dagen uiteenlopen. Doordat in het onderwijs het aantal dagen vakantie relatief groot is en in deze perioden het ziekteverzuim significant lager is, moeten we ervan uitgaan dat het ziekteverzuimpercentage voor het onderwijspersoneel daardoor positief beïnvloed wordt. Dat aspect maakt een vergelijking met andere sectoren moeilijk. Als men rekening houdt met 2.373.908 ziektedagen (het aantal ziektedagen met eendagsziekteverloven inbegrepen) bedraagt het ziekteverzuimpercentage voor 2012 3,86%. Die berekening is gebaseerd op 168.092,91 personeelseenheden. Het gaat om 187.153 personen, maar er wordt rekening mee gehouden dat een aantal van hen geen aanstelling heeft voor een volledig jaar (zie ook 1.2. Aantal personeelseenheden). Als men rekening houdt met 2.278.581 dagen (het aantal ziektedagen zonder eendagsziekteverloven) bedraagt het ziekteverzuimpercentage voor 2012 3,70%. In 2011 was het ziekteverzuimpercentage 3,84% (met eendagsziekteverloven inbegrepen) of 3,69% (zonder eendagsziekteverloven). In 2010 was het ziekteverzuimpercentage 3,87% (met eendagsziekteverloven inbegrepen) of 3,72% (zonder eendagsziekteverloven). In 2009 was het ziekteverzuimpercentage 3,91% (met eendagsziekteverloven inbegrepen) of 3,76% (zonder eendagsziekteverloven). In 2008 was het ziekteverzuimpercentage 3,86% (met eendagsziekteverloven inbegrepen) of 3,71% (zonder eendagsziekteverloven). Verder in dit rapport bedoelen we met het ziekteverzuimpercentage steeds het percentage met eendagsziekteverloven inbegrepen.
Rapport Ziekteverzuim 2012
15
grafiek ziekteverzuimpercentage met of zonder ééndagsziekteverlof
ziekteverzuimpercentage met of zonder ééndagsziekteverlof (1 dz) 4 3 1dz inbegrepen
2
zonder 1dz
1 0 2008
2009
2010
2011
2012
3.1.1. Ziekteverzuimpercentage per leeftijdsgroep 2010 2011 2012
-26j 1,28% 1,31% 1,30%
26-35j 2,23% 2,33% 2,34%
36-45j 2,94% 2,99% 2,97%
46-55j 4,15% 4,32% 4,39%
56-65j 8,35% 8,56% 8,65%
Over de jaren heen zien we dat het ziekteverzuimpercentage opmerkelijk stijgt met de leeftijd. In vergelijking met het voorbije jaar stijgt het ziekteverzuimpercentage in 2012 in alle leeftijdsgroepen behalve in de leeftijdsgroep 36-45j. grafiek ziekteverzuimpercentage per leeftijd
Ziekteverzuimpercentage per leeftijd 10 9 8 7 6
2010
5
2011
4
2012
3 2 1 0 -26j
Rapport Ziekteverzuim 2012
26-35j
36-45j
46-55j
56-65j
16
3.1.2. Ziekteverzuimpercentage per onderwijsniveau 2010 Mannen Vrouwen Totaal
Basis 3,58% 3,99% 3,93%
Secundair 4,14% 4,04% 4,08%
DKO 1,86% 2,97% 2,49%
CVO 2,55% 3,38% 3,07%
CLB 4,10% 3,60% 3,67%
2011 Mannen Vrouwen Totaal
Basis 3,33% 3,90% 3,82%
Secundair 4,07% 4,02% 4,04%
DKO 2,34% 3,10% 2,78%
CVO 2,38% 3,53% 3,13%
CLB 4,11% 3,51% 3,59%
2012 Mannen Vrouwen Totaal
Basis Secundair DKO 3,31% 3,95% 2,29% 3,91% 4,17% 3,07% 3,83% 4,09% 2,75%
CVO 2,36% 3,74% 3,26%
CLB 3,70% 3,46% 3,49%
Opmerkelijk is dat bij de vrouwen in het CLB er minder ziekteverzuim is dan bij de mannelijke collega’s, terwijl dat in het basisonderwijs, het secundair onderwijs, het deeltijds kunstonderwijs en het volwassenenonderwijs omgekeerd is. In vergelijking met het voorgaande jaar stellen we een opmerkelijke stijging vast bij de vrouwelijke personeelsleden van het secundair onderwijs. 3.1.3. Ziekteverzuimpercentage in het buitengewoon onderwijs 2010 Mannen Vrouwen Totaal 2011 Mannen Vrouwen Totaal 2012 Mannen Vrouwen Totaal
buitengewoon kleuteronder wijs
buitengewoon lager onderwijs
buitengewoon secundair onderwijs
buitengewoon kleuteronder wijs
buitengewoon lager onderwijs
buitengewoon secundair onderwijs
buitengewoon kleuteronder wijs
buitengewoon lager onderwijs
buitengewoon secundair onderwijs
2,88% 4,46% 4,42%
0,53% 4,88% 4,78%
2,39% 4,56% 4,51%
3,57% 3,68% 3,66%
3,48% 3,72% 3,69%
3,07% 3,79% 3,68%
5,61% 4,29% 4,74%
5,21% 4,43% 4,69%
4,96% 4,44% 4,61%
In elk niveau van het buitengewoon onderwijs is het ziekteverzuimpercentage van mannen en vrouwen samen in 2012 lager dan in 2011. Voor het buitengewoon secundair onderwijs ligt het cijfer voor mannen en vrouwen hoger dan het gemiddelde voor het volledig secundair onderwijs, terwijl dit niet zo is in het buitengewoon lager onderwijs. Omdat de aantallen in het buitengewoon kleuteronderwijs zo laag zijn, is het moeilijk om conclusies te trekken uit deze cijfers.
Rapport Ziekteverzuim 2012
17
3.1.4. Ziekteverzuimpercentage per onderwijscategorie 2010 Ond Dir ParaM Opv Admin Tech MVD Mannen 3,72% 3,63% 3,92% 4,01% 2,62% 4,30% 11,35% Vrouwen 3,89% 4,01% 4,04% 3,90% 4,01% 3,18% 11,74% Totaal 3,84% 3,81% 4,03% 3,93% 3,81% 3,33% 11,65%
Totaal 3,74% 3,92% 3,87%
2011 Mannen Vrouwen Totaal
MVD 12,09% 11,15% 11,37%
Totaal 3,67% 3,89% 3,84%
2012 Ond Dir ParaM Opv Admin Tech MVD Mannen 3,58% 3,66% 3,28% 3,47% 2,68% 3,74% 13,96% Vrouwen 3,92% 4,18% 3,93% 4,13% 3,98% 3,44% 13,35% Totaal 3,83% 3,91% 3,90% 3,95% 3,79% 3,47% 13,49%
Totaal 3,58% 3,96% 3,86%
Ond 3,66% 3,84% 3,79%
Dir 3,75% 4,27% 4,00%
ParM 3,67% 4,05% 4,03%
Opv 3,50% 4,08% 3,91%
Admin 2,56% 3,68% 3,52%
Tech 4,41% 3,34% 3,48%
Er is een uitschieter bij het meesters-, vak- en dienstpersoneel. We noteren hierbij dat het om een uitdovende personeelscategorie gaat met een groter aandeel oudere personeelsleden. Bij het directiepersoneel, het paramedisch personeel en het technisch personeel is er een daling vast te stellen. 3.1.5. Ziekteverzuimpercentage per net (geen gegevens beschikbaar voor 2010) 2011
GO!
Gesubsidieerd gemeentelijk onderwijs Mannen 5,06% 3,32% Vrouwen 4,66% 3,80% Totaal 4,77% 3,68%
Gesubsidieerd provinciaal onderwijs 3,81% 3,48% 3,63%
Gesubsidieerd vrij onderwijs
2012
Gesubsidieerd provinciaal onderwijs 3,69% 3,94% 3,83%
Gesubsidieerd vrij onderwijs
GO!
Gesubsidieerd gemeentelijk onderwijs Mannen 4,73% 3,14% Vrouwen 4,69% 3,86% Totaal 4,70% 3,68%
3,29% 3,68% 3,57%
3,30% 3,76% 3,64%
Het ziekteverzuim van het gesubsidieerd vrij onderwijs en het gesubsidieerd gemeentelijk onderwijs is lager dan het algemeen ziekteverzuimpercentage van 3,86%. Het ziekteverzuim van het gesubsidieerd provinciaal onderwijs is gestegen en ligt ongeveer op het algemeen ziekteverzuimpercentage. Het ziekteverzuim van het Gemeenschapsonderwijs is hoger dan het gemiddelde, maar lager dan vorig jaar. 3.1.6. Ziekteverzuimpercentage per onderwijsniveau per net (geen gegevens beschikbaar voor 2010) 2011 GO! Gesubs. gemeentel. ond. Gesubs. provinciaal ond. Gesubs. vrij onderwijs
Rapport Ziekteverzuim 2012
Basis Secundair DKO VO CLB 4,65% 5,37% 3,12% 3,17% 4,61% 3,73% 4,48% 2,77% 3,83% 2,84% 2,39% 4,14% 2,32% 1,78% 3,60% 3,61% 1,18% 3,13% 3,31%
18
2012 GO! Gesubs. gemeentel. ond. Gesubs. provinciaal ond. Gesubs. vrij onderwijs
Basis Secundair DKO VO CLB 4,56% 5,25% 2,30% 3,69% 4,58% 3,76% 4,51% 2,80% 3,70% 3,13% 2,40% 4,29% 2,78% 1,68% 3,65% 3,71% 3,05% 3,07% 3,14%
Voor het basisonderwijs is alleen het percentage van het GO! Hoger dan het algemeen gemiddelde voor het basisonderwijs van 3,83 % (zie rubriek 3.1.2) Voor het secundair onderwijs zit alleen het gesubsidieerd vrij onderwijs onder het algemeen gemiddelde ziekteverzuimpercentage van het secundair onderwijs van 4,09%. 3.1.7. Ziekteverzuimpercentage in de Vlaamse centrumsteden en Brussel Het gaat om het ziekteverzuimpercentage van de personeelsleden van de onderwijsinstellingen van de hieronder vermelde steden. 2012 Aalst Antwerpen Brugge Brussel Genk Gent Hasselt Kortrijk Leuven Mechelen Oostende Roeselare Sint-Niklaas Turnhout
Basisonderwijs Secundair onderwijs Mannen Vrouwen Mannen Vrouwen 4,49% 3,93% 4,13% 3,69% 2,73% 3,66% 3,28% 4,11% 2,58% 3,68% 3,62% 3,77% 2,85% 4,07% 2,96% 4,06% 6,30% 4,87% 5,63% 5,53% 3,10% 4,08% 3,30% 4,20% 4,92% 4,63% 5,14% 4,79% 1,86% 2,79% 3,10% 3,93% 2,83% 5,19% 4,10% 4,18% 2,67% 5,43% 4,60% 4,53% 3,73% 4,32% 4,58% 5,19% 2,58% 3,63% 2,67% 3,43% 1,75% 4,07% 3,25% 4,05% 2,36% 4,28% 3,24% 4,19%
Brussel: Brussels Hoofdstedelijk Gewest
Percentage hoger dan het percentage voor basis- of secundair onderwijs (zie 3.1.2) De top 5: Genk basisonderwijs mannen, Genk secundair onderwijs mannen, Genk secundair onderwijs vrouwen Mechelen basisonderwijs vrouwen, Leuven basisonderwijs vrouwen en Oostende secundair onderwijs vrouwen. Genk, Hasselt en Oostende zijn de centrumsteden waarbij de vier categorieën hoger scoren dan het gemiddelde. Opmerkelijk is dat de drie grootsteden niet slecht scoren op het vlak van het ziekteverzuim. Antwerpen scoort in de vier categorieën onder het gemiddelde, Brussel in drie categorieën en Gent in twee categorieën.
Rapport Ziekteverzuim 2012
19
3.2. Nulverzuim Het nulverzuimpercentage is het percentage personeelsleden dat in de loop van het jaar niet ziek geweest is. Dat wil zeggen, hoe hoger het nulverzuimpercentage, hoe meer personeelsleden nooit afwezig zijn wegens ziekte. De algemeen aanvaarde norm door controlefirma’s is hier 50%. Dat betekent dat men ervan uitgaat dat in ondernemingen de helft van alle personeelsleden geen enkele dag ziek is tijdens een jaar. Als de eendagsziekteverloven meegeteld worden, is er voor het Vlaamse onderwijs een nulverzuimpercentage in 2012 van 46,62% (in 2011: 47,87%; in 2010: 47,63%) wat betekent dat iets minder dan de helft van de onderwijspersoneelsleden geen enkele dag ziek geweest is in 2010. Het nulverzuimpercentage zonder het meerekenen van eendagsziekteverloven is 62,19% (63,15% in 2011; 63,48% in 2010). In de volgende tabellen werken we telkens met het nulverzuimpercentage rekening houdend met eendagsziekteverloven. 3.2.1. Nulverzuimpercentage per leeftijdsgroep 2010 Mannen Vrouwen Totaal
-26j 66,17% 60,85% 61,98%
26-35j 49,24% 40,40% 42,55%
36-45j 50,44% 43,84% 45,46%
46-55j 54,06% 43,57% 46,66%
56-65j 53,56% 56,77% 55,52%
2011 Mannen Vrouwen Totaal
-26j 63,52% 58,92% 59,90%
26-35j 49,33% 39,91% 42,17%
36-45j 50,86% 44,41% 45,99%
46-55j 54,04% 43,81% 46,84%
56-65j 55,55% 58,92% 57,60%
2012 Mannen Vrouwen Totaal
-26j 65,32% 58,97% 60,28%
26-35j 48,55% 39,23% 41,44%
36-45j 49,93% 43,49% 45,05%
46-55j 52,76% 42,63% 45,52%
56-65j 53,02% 54,23% 53,76%
grafiek nulverzuim per leeftijd
nulverzuim per leeftijd 70 60 2010 V
50
2011 V
40
2012 V
30
2010 M
20
2011 M 2012 M
10 0 -26j
26-35j
36-45j
46-55j
56-65j
Het nulverzuimpercentage is het hoogst in de leeftijdscategorie van -26j, zowel bij de mannen als bij de vrouwen. Daarnaast zien we ook dat het nulverzuimpercentage bij mannen hoger is dan bij vrouwen. Rapport Ziekteverzuim 2012
20
3.2.2. Nulverzuim per provincie 2010 Mannen Vrouwen Totaal 2011 Mannen Vrouwen Totaal
Antwerpen 50,12% 44,02% 45,64% Antwerpen 50,76% 43,91% 45,70%
Vl- Brabant 53,87% 44,68% 47,09% Vl- Brabant 49,94% 44,71% 45,99%
Limburg 50,75% 43,45% 45,57% Limburg 50,72% 43,80% 45,78%
O-Vl 51,81% 45,49% 47,24% O-Vl 52,89% 45,87% 47,77%
W-Vl 57,44% 51,48% 53,30% W-Vl 58,61% 52,11% 54,06%
2012 Mannen Vrouwen Totaal
Antwerpen 49,78% 42,76% 44,56%
Vl- Brabant 51,16% 43,53% 45,67%
Limburg 51,49% 44,11% 46,08%
O-Vl 51,64% 43,88% 45,84%
W-Vl 56,88% 50,53% 52,41%
grafiek nulverzuim per provincie
nulverzuim per provincie 80 70 2010 V
60
2011 V
50
2012 V
40
2010 M
30
2011 M
20
2012 M
10 0 Antwerpen
Vl- Brabant
Limburg
O-Vl
W-Vl
Antwerpen heeft het laagste nulverzuimpercentage. West-Vlaanderen noteert het hoogste nulverzuimpercentage.
Rapport Ziekteverzuim 2012
21
4) Uitdieping ziektedagen en ziektegevallen
4.1. Ziektedagen per afwezigheidsperiode 4.1.1. Algemeen In de volgende tabellen verdelen we de ziektedagen volgens de duur van de afwezigheidsperiode waarin ze werden opgenomen. Ziektedagen 1-10d 11-30d 31-180d >180d
2010 364.685 275.525 986.615 757.553
% 2011 % 2012 % 15,29% 363.581 15,54% 377.363 15,90% 11,56% 291.854 12,48% 290.106 12,22% 41,38% 1.061.477 45,38% 1.036.471 43,66% 31,77% 622.298 26,60% 669.968 28,22%
Bij de bespreking van de ziektedagen en het gemiddelde aantal ziektedagen gaat het over de absolute gegevens. Er wordt dus geen rekening gehouden met de stijging van het aantal personeelsleden of met bepaalde categorieĂŤn van personeelsleden. Bij de verdeling van de ziektedagen over de duur van de afwezigheidsperiode zien we een stijging in de categorie 1-10 dagen en >180 dagen. % ziektedagen per leeftijdscategorie mannen 2010 -26j 26-35j 36-45j 46-55j 1-10d 45,66% 40,14% 27,65% 15,88% 11-30d 17,35% 17,17% 15,60% 12,47% 31-180d 29,34% 34,12% 45,55% 41,84% >180d 7,65% 8,57% 11,20% 29,81% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00%
56-65j 4,57% 4,46% 36,74% 54,23% 100,00%
% ziektedagen per leeftijdscategorie mannen 2011 -26j 26-35j 36-45j 46-55j 1-10d 53,12% 44,15% 26,79% 14,50% 11-30d 16,34% 19,29% 15,31% 12,09% 31-180d 25,84% 34,67% 45,72% 46,46% >180d 4,70% 1,88% 12,18% 26,95% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00%
56-65j 4,04% 4,59% 43,26% 48,10% 100,00%
% ziektedagen per leeftijdscategorie mannen 2012 -26j 26-35j 36-45j 46-55j 1-10d 53,85% 41,07% 27,30% 15,55% 11-30d 20,92% 17,87% 15,54% 13,19% 31-180d 22,75% 35,16% 44,67% 45,10% >180d 2,48% 5,90% 12,49% 26,16% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00%
56-65j 4,71% 5,16% 41,09% 49,03% 100,00%
Rapport Ziekteverzuim 2012
22
% ziektedagen per leeftijdscategorie vrouwen 2010 -26j 26-35j 36-45j 46-55j 1-10d 52,62% 30,93% 18,43% 12,68% 11-30d 17,44% 19,59% 15,25% 11,98% 31-180d 22,65% 41,02% 47,36% 43,68% >180d 7,29% 8,46% 18,96% 31,66% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00%
56-65j 5,79% 5,97% 38,73% 49,51% 100,00%
% ziektedagen per leeftijdscategorie vrouwen 2011 -26j 26-35j 36-45j 46-55j 1-10d 54,34% 29,47% 18,19% 12,00% 11-30d 19,89% 20,34% 16,25% 12,51% 31-180d 23,22% 42,43% 46,83% 49,44% >180d 2,54% 7,75% 18,73% 26,05% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00%
56-65j 5,40% 6,24% 46,09% 42,27% 100,00%
% ziektedagen per leeftijdscategorie vrouwen 2012 -26j 26-35j 36-45j 46-55j 1-10d 51,25% 29,51% 19,12% 12,22% 11-30d 19,97% 19,34% 15,44% 12,00% 31-180d 26,57% 42,06% 46,96% 45,60% >180d 2,22% 9,08% 18,48% 30,19% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00%
56-65j 5,96% 6,21% 43,35% 44,48% 100,00%
Rapport Ziekteverzuim 2012
23
iek % ziektedagen 1-10 dagen mannen
grafiek % ziektedagen 1-10 dagen vrouwen
% ziektedagen 1-10 d vrouwen
% ziektedagen 1-10 d mannen 60
60 2010
40
2010
40
2011
2011
20
2012
0
20
2012
0 -26j
26-35j 36-45j 46-55j 56-65j
-26j
grafiek%ziektedagen11-30dagenmannen
26-35j 36-45j 46-55j 56-65j
grafiek%ziektedagen11-30dagenvrouwen % ziektedagen 11-30 d vrouwen
% ziektedagen 11-30 d mannen 60
60 2010
40
40
2010 2011
2011
20
2012
20
2012
0
0 -26j
-26j
26-35j 36-45j 46-55j 56-65j
grafiek % ziektedagen 31-180 dagen mannen
26-35j 36-45j 46-55j 56-65j
grafiek % ziektedagen 31-180 dagen vrouwen
% ziektedagen 31-180 d vrouwen
% ziektedagen 31-180 d mannen 60
60 2010
40
40
2010
2011
20
2012
2011
20
2012
0
0 -26j
-26j
26-35j 36-45j 46-55j 56-65j
grafiek % ziektedagen meer dan 180 dagen mannen
26-35j 36-45j 46-55j 56-65j
grafiek % ziektedagen meer dan 180 dagen vrouwen
% ziektedagen >180 d vrouwen
% ziektedagen >180 d mannen 60
60 40
2010
20
2012
40
2010
2011
2011
20
2012
0
0 -26j
26-35j 36-45j 46-55j 56-65j
-26j
26-35j 36-45j 46-55j 56-65j
Uit deze cijfers leiden we af dat korte afwezigheden opmerkelijk meer voorkomen bij jongere personeelsleden en langere afwezigheden meer bij de oudere personeelsleden.
Rapport Ziekteverzuim 2012
24
4.1.2. Ziektedagen ( 2 tot 9 dagen) per onderwijsniveau Deze gegevens werden opgemaakt naar aanleiding van de invoering van de vervanging van korte afwezigheden in 2006. Vanaf dat ogenblik was het in het basis- en secundair onderwijs mogelijk om personeelsleden te vervangen die minder lang afwezig waren dan 10 dagen. Vanaf september 2010 is deze maatregel alleen nog mogelijk in het basisonderwijs. In de onderstaande tabel zetten we het aantal ziektedagen uit, verdeeld over de duur van het attest dat de afwezigheid dekt. 2010 NIVEAU DAGEN Andere Basis Sec DKO CVO CLB Totaal 2 78 15.196 20.364 960 1.674 810 39.082 3 129 21.978 26.850 1.497 2.511 1.401 54.366 4 96 16.612 22.636 1.388 2.284 1.088 44.104 5 165 23.920 29.765 1.315 2.425 1.340 58.930 6 12 4.260 5.616 642 726 198 11.454 7 21 5.110 6.125 385 574 280 12.495 8 16 6.336 8.384 456 688 424 16.304 9 63 6.516 8.226 495 630 270 16.200 Totaal 580 99.928 127.966 7.138 11.512 5.811 252.935 2011 NIVEAU DAGEN Andere Basis Sec DKO VO CLB Totaal 2 46 15.024 19.418 920 1.554 832 37.794 3 42 22.290 25.233 1.530 2.472 1.314 52.881 4 20 17.960 23.632 1.336 2.280 1.084 46.312 5 50 25.690 32.480 1.445 2.495 1.390 63.550 6 6 4.356 5.586 810 600 252 11.610 7 7 4.900 5.824 308 525 280 11.844 8 40 6.968 8.432 472 648 408 16.968 9 36 7.092 8.415 432 486 342 16.803 Totaal 247 104.280 129.020 7.253 11.060 5.902 257.762 2012 NIVEAU DAGEN Andere Basis Sec DKO VO CLB Totaal 2 46 17.078 20.200 964 1.724 930 40.942 3 45 25.026 27.153 1.632 2.574 1.269 57.699 4 76 18.384 22.788 1.452 2.412 1.164 46.276 5 65 28.865 32.455 1.350 2.625 1.375 66.735 6 6 4.740 5.958 786 534 252 12.276 7 7 5.488 5.544 413 532 238 12.222 8 32 6.976 8.256 600 744 312 16.920 9 18 6.525 8.244 342 756 405 16.290 Totaal 295 113.082 130.598 7.539 11.901 5.945 269.360 We stellen vast dat er in 2012 meer kort ziekteverzuim was dan in 2011. De stijging is het meest opmerkelijk in het basisonderwijs.
Rapport Ziekteverzuim 2012
25
4.1.3. Ziektedagen (2 tot 9 dagen) verdeeld over de maanden van het jaar 2010 Maand Dagen jan 2 6.564 3 8.829 4 7.568 5 10.000 6 1.812 7 2.072 8 2.880 9 2.583 Totaal 42.308
feb 4.480 6.762 5.276 7.845 984 1.253 1.656 1.449 29.705
maart 5.066 7.608 6.192 8.660 1.506 1.624 2.152 2.916 35.724
april 2.002 1.965 1.924 2.635 384 644 784 738 11.076
mei 3.754 5.235 3.708 4.825 1.122 1.183 1.432 1.305 22.564
juni 2.070 2.796 2.328 2.430 1.176 931 1.304 1.125 14.160
juli 34 30 32 40 42 14 24 27 243
jan
feb
maart
april
mei
juni
juli
2
4.522
5.965
3.920
1.788
3.807
1.871
37
3
6.855
8.927
5.705
2.111
5.054
2.791
4
5.793
8.285
4.921
2.437
3.963
5 10.707
13.018
7.332
2.607
aug 64 75 124 150 78 63 56 63 673
sept 3.118 4.224 3.504 4.455 1.086 1.043 1.280 1.404 20.114
okt 4.076 5.280 4.700 5.975 1.176 1.113 1.736 1.539 25.595
nov 3.424 5.679 3.964 5.900 954 1.204 1.256 1.026 23.407
dec totaal 4.430 39.082 5.883 54.366 4.784 44.104 6.015 58.930 1.134 11.454 1.351 12.495 1.744 16.304 2.025 16.200 27.366 252.935
sept
okt
nov
dec
totaal
53
2.951
4.720
3.999
4.173
37.806
51
86
3.568
6.183
6.216
5.376
52.923
2.545
48
67
2.977
5.248
5.574
4.466
46.324
5.601
2.158
52
133
3.997
6.728
5.352
5.925
63.610
2011 Maand Dagen
aug
6
1.695
2.244
917
511
1.478
603
22
47
699
1.354
821
1.165
11.556
7
1.789
2.067
1.089
556
1.369
789
34
74
796
1.131
1.007
982
11.683
8
2.186
2.966
1.441
917
1.876
1.085
41
25
1.081
1.872
1.227
1.947
16.664
9
1.970
3.342
1.467
976
1.621
933
14
58
1.022
1.753
1.365
1.886
16.407
Totaal 35.517
46.814
26.792 11.903
24.769
12.775
299
543
17.091
28.989
2012 Maand Dagen jan 2 4.462 3 5.739 4 4.699 5 7.488 6 1.451 7 1.477 8 2.122 9 1.360 Totaal 28.798
feb 6.353 10.186 8.511 12.659 1.826 1.557 2.504 2.353 45.949
maart april 5.230 1.903 7.301 2.504 6.997 2.070 10.750 3.157 1.672 562 1.901 643 2.494 679 2.719 715 39.064 12.233
mei 3.762 5.606 3.073 3.509 1.279 1.139 1.320 1.538 21.226
juni 2.240 2.995 2.396 3.515 938 930 1.463 1.447 15.924
juli 34 64 66 82 18 46 53 47 410
aug 81 78 49 71 39 30 55 42 445
sept 3.064 3.963 2.917 3.842 805 805 1.036 838 17.270
okt 4.977 6.993 5.710 6.903 1.225 1.312 1.779 1.828 30.727
25.561 25.920 256.973
nov 5.216 7.057 5.620 7.976 1.266 1.340 1.642 1.722 31.839
dec 3.620 5.213 4.168 6.783 1.195 1.042 1.773 1.681 25.475
totaal 40.942 57.699 46.276 66.735 12.276 12.222 16.920 16.290 269.360
Traditioneel is het voorjaar een piekperiode voor kort ziekteverzuim. Voor de ziektedagen van 2 tot 9 dagen zien we in 2012 een piek in februari. In de grafieken op de volgende bladzijde wordt het lagere aantal ziektedagen in de vakantieperiodes opnieuw duidelijk zichtbaar. Net als in 2010 en 2011 viel de paasvakantie van 2012 volledig in de maand april, wat duidelijk te zien is in de cijfers voor die maand.
grafiek ziektedagen 2009 per dag afwezigheid
Rapport Ziekteverzuim 2012
26
grafiek ziektedagen 2010 per dag afwezigheidgr
ziektedagen 2010 per dag afwezigheid 65.000 60.000 55.000 50.000 45.000 40.000 35.000 30.000 25.000 20.000 15.000 10.000 5.000 0
9 dagen 8 dagen 7 dagen 6 dagen 5 dagen 4 dagen 3 dagen 2 dagen
jan
feb
maart
april
mei
juni
juli
aug
sept
okt
nov
dec
afiek ziektedagen 2011 per dag afwezigheid
ziektedagen 2011 per dag afwezigheid 65.000 60.000 55.000 50.000 45.000 40.000 35.000 30.000 25.000 20.000 15.000 10.000 5.000 0
9 dagen 8 dagen 7 dagen 6 dagen 5 dagen 4 dagen 3 dagen 2 dagen
jan
feb
maart
april
mei
juni
juli
aug
sept
okt
nov
dec
grafiek ziektedagen 2012 per dag afwezigheid
ziektedagen 2012 per dag afwezigheid 65.000 60.000 55.000 50.000 45.000 40.000 35.000 30.000 25.000 20.000 15.000 10.000 5.000 0
9 dagen 8 dagen 7 dagen 6 dagen 5 dagen 4 dagen 3 dagen 2 dagen
jan
feb
maart
Rapport Ziekteverzuim 2012
april
mei
juni
juli
aug
sept
okt
nov
dec
27
4.2. Gemiddeld aantal ziektedagen per personeelslid Onder punt 2.1.2 werd al aangehaald dat in 2012 het gemiddelde aantal ziektedagen per personeelslid 14,12 dagen bedroeg. Dit gaan we nu verder in detail bekijken. 4.2.1. Gemiddeld aantal ziektedagen per leeftijdsgroep 2010 Mannen Vrouwen
-26j 4,77 4,65
26-35j 5,14 9,06
36-45j 6,99 11,93
46-55j 10,57 17,01
56-65j 34,23 28,11
2011 Mannen Vrouwen
-26j 4,31 4,89
26-35j 4,75 9,65
36-45j 7,21 12,07
46-55j 11,37 17,57
56-65j 36,32 27,93
2012 Mannen Vrouwen
-26j 3,99 4,93
26-35j 4,92 9,67
36-45j 7,29 11,99
46-55j 11,16 17,99
56-65j 34,71 29,69
We zien dat het aantal ziektedagen stijgt met de leeftijd. In de meeste leeftijdsgroepen zijn de vrouwen gemiddeld meer dagen afwezig dan de mannen. Dat geldt niet voor de oudste leeftijdsgroep waar de mannen gemiddeld meer dagen afwezig zijn dan vrouwen. Ten opzichte van 2011 stijgt het gemiddelde aantal ziektedagen voor mannen in de leeftijdsgroepen 26-35 j en 36-45j. In alle andere leeftijdsgroepen zakt het. Voor de vrouwen stijgt het in alle leeftijdsgroepen behalve in de leeftijdsgroep 36-45j. grafiek gemiddeld aantal ziektedagen per leeftijdsgroep
gemiddeld aantal ziektedagen per leeftijdsgroep 40 2010 V
30
2011 V
20
2012 V
10
2011 M
2010 M 2012 M
0 -26j
26-35j
36-45j
46-55j
56-65j
Wij geven hier ook de cijfers per leeftijd van 55 tot 65 jaar (geen gegevens beschikbaar voor 2010): 2011 55j 56j 57j 58j 59j 60j 61j Mannen 18,20 23,63 29,90 37,66 43,18 50,32 53,20 Vrouwen 22,35 30,76 29,46 27,33 21,60 27,24 41,45
62j 36,73 29,99
63j 64j 65j 25,90 32,06 33,17 33,63 33,33 49,32
2012 55j 56j 57j 58j 59j 60j 61j Mannen 19,26 21,49 28,42 33,83 39,11 54,21 51,77 Vrouwen 23,55 27,06 34,02 32,46 23,52 28,61 38,73
62j 25,95 25,99
63j 64j 65j 27,76 31,59 42,96 34,97 38,30 46,11
Bij de mannen is het gemiddelde aantal ziektedagen het hoogst op de leeftijd van 60 jaar, bij de vrouwen op 65 jaar. Rapport Ziekteverzuim 2012
28
grafiek gemiddeld aantal ziektedagen 55j-65j
gemiddeld aantal ziektedagen 55j - 65 j 60 50 40
2011 V
30
2012 V
20
2011 M 2012 M
10 0 55j
56j
57j
58j
59j
60j
61j
62j
63j
64j
65j
4.2.2. Gemiddeld aantal ziektedagen per provincie 2010 Mannen Vrouwen
Antwerpen Vl- Brabant Limburg O-Vl W-Vl 13,50 12,63 18,10 12,37 12,84 14,34 14,41 17,67 13,19 13,05
2011 Mannen Vrouwen
Antwerpen Vl- Brabant Limburg O-Vl W-Vl 13,50 13,73 18,00 12,09 12,16 14,40 14,88 17,37 13,02 12,77
2012 Mannen Vrouwen
Antwerpen Vl- Brabant Limburg O-Vl W-Vl 12,96 12,29 17,23 12,36 11,77 14,36 14,39 17,71 13,49 13,61
grafiek Ge
gemiddeld aantal ziektedagen per provincie
gemiddeld aantal ziektedagen per provincie 30 25
2010 V
20
2011 V 2012 V
15
2010 M
10
2011 M 2012 M
5 0 Antwerpen
Vl- Brabant
Limburg
O-Vl
W-Vl
Limburg blijft de provincie met het grootste gemiddelde aantal ziektedagen, maar dat aantal daalt bij de mannen. Bij de vrouwen stijgt het gemiddelde aantal ziektedagen in Limburg, Oost-Vlaanderen en West-Vlaanderen. Bij de mannen stijgt het alleen in Oost-Vlaanderen. 4.2.3. Gemiddeld aantal ziektedagen per provincie per leeftijdsgroep We kijken hier naar de groepen van de oudste personeelsleden, omdat die de meest relevante gegevens bevatten.
Rapport Ziekteverzuim 2012
29
leeftijdsgroep 56-65 j: 2010 Antwerpen Vl-Brabant Mannen 33,41 30,13 Vrouwen 28,54 27,94
Limburg O-Vl W-Vl 49,71 29,12 31,79 37,77 23,68 25,95
2011 Antwerpen Vl- Brabant Limburg O-Vl W-Vl Mannen 35,35 47,08 52,50 31,55 32,94 Vrouwen 29,61 33,22 38,73 22,84 24,23 2012 Antwerpen Vl-Brabant Mannen 33,37 31,74 Vrouwen 30,51 27,96
Limburg O-Vl W-Vl 49,67 30,62 31,48 41,14 23,90 28,68
Voor de mannen daalt het aantal ziektedagen overal, behalve in Vlaams-Brabant; voor de vrouwen stijgt het aantal ziektedagen overal, behalve in Vlaams-Brabant. Opmerkelijk blijven de hoge cijfers in Limburg. grafiek gemiddeld aantal ziektedagen 56 tot 65 jaar
gemiddeld aantal ziektedagen 56-65j 60 50
2010 V
40
2011 V 2012 V
30
2010 M
20
2011 M
10
2012 M
0 Antwerpen
Vl-Brabant
Limburg
O-Vl
W-VL
leeftijdsgroep 46-55 j: 2010 Antwerpen Mannen 10,74 Vrouwen 17,14 2011 Mannen Vrouwen
Vl-Brabant 9,90 18,09
Limburg O-Vl 10,72 10,44 19,16 15,93
W-Vl 10,84 15,32
Antwerpen Vl-Brabant 11,98 9,28 17,58 18,63
Limburg O-Vl 12,16 11,56 20,12 16,66
W-Vl 11,05 15,80
Limburg O-Vl 11,96 11,49 20,54 17,78
W-Vl 10,20 16,74
2012 Antwerpen Mannen 11,72 Vrouwen 17,28
Vl-Brabant 10,26 18,42
grafiek gemiddeld aantal ziektedagen 46 tot 55 jaar
Rapport Ziekteverzuim 2012
30
gemiddeld aantal ziektedagen 46-55j
60 50
2010 V
40
2011 V 2012 V
30
2010 M
20
2011 M
10
2012 M
0 Antwerpen
Vl-Brabant
Limburg
O-Vl
W-VL
Voor de mannen daalt het aantal ziektedagen overal, behalve in Vlaams-Brabant; voor de vrouwen stijgt het aantal ziektedagen in Limburg, Oost-Vlaanderen en West-Vlaanderen. 4.2.4. Gemiddeld aantal ziektedagen per leeftijdsgroep per net (geen gegevens beschikbaar voor 2010) 2011 GO! Gesubs. gemeentel. ond. Gesubs. provinciaal ond. Gesubs. vrij onderwijs
-26j 5,60 4,73 7,40 4,46
26-35j 8,88 8,23 7,27 8,44
36-45j 11,68 11,11 7,88 10,72
46-55j 18,57 15,71 14,00 15,20
56-65j 43,56 29,05 33,56 26,40
2012 GO! Gesubs. gemeentel. ond. Gesubs. provinciaal ond. Gesubs. vrij onderwijs
-26j 5,21 4,73 6,03 4,62
26-35j 8,85 8,30 6,49 8,59
36-45j 11,55 11,11 8,60 10,67
46-55j 18,51 16,11 15,31 15,50
56-65j 45,28 28,12 34,47 27,08
grafiek gemiddeld aantal ziektedagen per leeftijdsgroep per net
Gemiddeld aantal ziektedagen per leeftijdsgroep per net 45 40
2011 -26j
35
2012 -26j
30
2011 26-35j
25
2012 26-35j 2011 36-45j
20
2012 36-45j
15
2011 46-55j
10
2012 46-55j
5
2011 56-65j 2012 56-65j
0 GO!
Rapport Ziekteverzuim 2012
Gesubs.gemeentel. onderwijs
Gesubs. provinciaal Gesubs. vrij onderwijs onderwijs
31
Het Gemeenschapsonderwijs heeft in de leeftijdsgroep 56-65j het hoogste gemiddelde aantal ziektedagen. Het GO! is het net dat verhoudingsgewijze ook de grootste groep personeelsleden in deze leeftijdscategorie heeft. 4.2.5. Gemiddeld aantal ziektedagen per provincie per net (geen gegevens beschikbaar voor 2010) 2011 GO! Gesubs. gemeentel. ond. Gesubs. provinciaal ond. Gesubs. vrij onderwijs
Antwerpen 16,81 13,62 13,87 13,59
Vl-Brabant 18,30 13,53 24,95 13,62
2012 GO! Gesubs. gemeentel. ond. Gesubs. provinciaal ond. Gesubs. vrij onderwijs
Antwerpen Vl-Brabant 16,92 15,35 13,44 13,54 13,48 22,16 13,34 13,31
Limburg 23,48 16,58 12,35 16,28
O-Vl 16,14 12,61 11,76 11,81
W-Vl 17,47 11,77 8,38 11,41
Limburg O-Vl 22,40 15,66 16,34 13,71 14,13 13,68 16,55 12,26
W-Vl 17,60 10,93 5,55 12,18
Er zijn twee uitschieters: het gesubsidieerd provinciaal onderwijs in Vlaams-Brabant en het Gemeenschapsonderwijs in Limburg. We zien dat de cijfers van het gesubsidieerd provinciaal onderwijs het meest variĂŤren over de provincies, maar dit gaat relatief ook over een veel kleiner aantal personeelsleden. Gemiddeld aantal ziektedagen per provincie per net
Gemiddeld aantal ziektedagen per provincie per net 30 25 GO! 2011
20
GO! 2012 Gesubs.gemeentel. Onderwijs 2011
15
Gesubs.gemeentel. Onderwijs 2012 Gesubs. provinciaal onderwijs 2011 Gesubs. provinciaal onderwijs 2012
10
Gesubs. vrij onderwijs 2011 Gesubs. vrij onderwijs 2012
5 0 Antwerpen
Vl-Brabant
Limburg
O-Vl
W-Vl
4.2.6. Gemiddeld aantal ziektedagen per provincie per leeftijdsgroep per net - leeftijdsgroep 56-65 j: 2011 GO! Gesubs. gemeentel. ond. Gesubs. provinciaal ond. Gesubs. vrij onderwijs Rapport Ziekteverzuim 2012
Antwerpen Vl-Brabant 46,60 58,68 28,17 29,35 27,55 102,81 28,04 31,74
Limburg 62,12 45,70 38,30 37,78
O-Vl 42,40 22,10 22,61 20,97
W-Vl 48,12 31,22 19,20 20,51 32
2012 GO! Gesubs. gemeentel. ond. Gesubs. provinciaal ond. Gesubs. vrij onderwijs
Antwerpen Vl-Brabant 50,09 29,31 26,09 34,71 25,22 91,12 27,55 27,52
Limburg 64,56 36,52 35,95 38,96
O-Vl 40,18 24,37 35,30 21,54
W-Vl 52,49 23,76 10,27 23,62
Gemiddeld aantal ziektedagen per provincie 56-65j per net
Gemiddeld aantal ziektedagen per provincie 56-65j per net 110 100 90
GO! 2011
80
GO! 2012
70
Gesubs.gemeentel. Onderwijs 2011
60
Gesubs.gemeentel. Onderwijs 2012
50
Gesubs. provinciaal onderwijs 2011
40
Gesubs. provinciaal onderwijs 2012
30
Gesubs. vrij onderwijs 2011
20
Gesubs. vrij onderwijs 2012
10 0 Antwerpen Vl-Brabant
Limburg
O-Vl
W-Vl
Hier merken we duidelijk dezelfde patronen als in de cijfers voor alle leeftijdsgroepen samen. Het gesubsidieerd provinciaal onderwijs in Vlaams-Brabant en het Gemeenschapsonderwijs in Antwerpen, West-Vlaanderen en Limburg hebben voor deze doelgroep een gemiddelde van meer dan 50 ziektedagen. - leeftijdsgroep 46-55 j: 2011 GO! Gesubs. gemeentel. ond. Gesubs. provinciaal ond. Gesubs. vrij onderwijs
Antwerpen 18,03 15,49 16,24 15,72
Vl-Brabant Limburg 17,74 22,00 17,69 16,25 23,91 11,83 15,34 17,51
O-Vl 17,61 16,08 13,76 14,49
W-Vl 18,10 12,21 10,42 13,70
Antwerpen 18,31 16,00 15,80 15,16
Vl-Brabant Limburg 16,54 20,36 16,26 19,02 22,38 15,77 16,21 17,73
O-Vl 19,23 17,09 14,73 15,11
W-Vl 18,20 12,40 5,01 14,27
Gemiddeld
2012 GO! Gesubs. gemeentel. ond. Gesubs. provinciaal ond. Gesubs. vrij onderwijs
aantal ziektedagen per provincie 46-55j per net
Rapport Ziekteverzuim 2012
33
Gemiddeld aantal ziektedagen per provincie 46-55j per net 100 90 80 GO! 2011
70
GO! 2012
60
Gesubs.gemeentel. Onderwijs 2011
50
Gesubs.gemeentel. Onderwijs 2012 Gesubs. provinciaal onderwijs 2011
40
Gesubs. provinciaal onderwijs 2012
30
Gesubs. vrij onderwijs 2011
20
Gesubs. vrij onderwijs 2012
10 0 Antwerpen Vl-Brabant
Limburg
O-Vl
W-Vl
Het provinciaal onderwijs in Vlaams-Brabant en het Gemeenschapsonderwijs in Limburg hebben een gemiddelde dat hoger ligt dan twintig ziektedagen. Maar relatief liggen de cijfers in deze leeftijdscategorie veel dichter bij elkaar. 4.2.7. Gemiddeld aantal ziektedagen per onderwijscategorie 2010 Mannen Vrouwen
Ond 13,58 14,21
Dir ParaM 13,27 14,30 14,63 14,75
Opv 14,63 14,23
Admin 9,57 14,64
Tech 15,70 11,61
MVD Totaal 41,42 13,66 42,83 14,32
2011 Mannen Vrouwen
Ond 13,37 14,03
Dir ParaM 13,70 13,41 15,58 14,79
Opv 12,79 14,89
Admin 9,36 13,45
Tech 16,10 12,21
MVD Totaal 44,13 13,39 40,68 14,18
2012 Mannen Vrouwen
Ond 13,08 14,35
Dir ParaM 13,40 12,01 15,30 14,39
Opv 12,71 15,12
Admin 9,79 14,56
Tech 13,68 12,58
MVD Totaal 51,08 13,11 48,86 14,50
In deze cijfers vallen vooral die voor het meesters-, vak- en dienstpersoneel op. Het gaat hier echter om een uitdovende personeelscategorie, met een oververtegenwoordiging van oudere personeelsleden. Scoren boven het gemiddelde: bij de mannen: technisch personeel en directiepersoneel; bij de vrouwen: directiepersoneel, opvoedend personeel en administratief personeel.
Rapport Ziekteverzuim 2012
34
4.3. Ziektegevallen Meerdere aaneengesloten perioden van tijdelijke arbeidsongeschiktheid vormen samen een ziektegeval. Ook deze parameter wordt al jaren in kaart gebracht, omdat de verhouding tussen ziektegevallen en ziektedagen een beeld geeft van de duur van de afwezigheden wegens ziekte. Totaal aantal ziektegevallen: Ziektegevallen Mannen Vrouwen Totaal
2010 48.585 150.168 198.753
2011 47.089 148.597 195.686
2012 47.821 154.713 202.534
In vergelijking met 2011 stijgt het absolute aantal ziektegevallen met 3,50%. Ziektegevallen per afwezigheidsperiode: Ziektegevallen 1-10 dagen 11-30 dagen 31-180 dagen >180 dagen
2010 % 2011 % 2012 % 166. 851 83,95% 162.412 83,00% 169.019 83,45% 15.534 7,82% 16.520 8,44% 16.557 8,17% 13.575 6,83% 14.310 7,31% 14.297 7,06% 2.793 1,40% 2.443 1,25% 2.661 1,31%
In absolute aantallen zien we dat de stijging van het aantal ziektegevallen in 2012 zich bijna volledig in de categorie 1-10 dagen manifesteert. 4.4. Ziektedagen en vervanging Sinds enkele jaren volgen wij op in welke mate ziekteverloven leiden tot vervanging van de titularissen. Deze gegevens worden gedistilleerd uit de personeelsdatabank (EPD) van het Agentschap voor Onderwijsdiensten. Het gaat alleen om de ziekteverlofdagen en niet om de dagen verlof voor verminderde prestaties wegens ziekte. Als we de voorbije jaren bekijken, zien we dat er voor ongeveer 70% van de ziektedagen vervangers ingeschakeld worden. De voorbije jaren valt vooral de toename van het aantal vervangers op. Dat hangt zeker samen met de maatregel die de vervanging van korte afwezigheden mogelijk maakt in het basisonderwijs, maar het kan er ook op wijzen, dat men voor een afwezigheid wegens ziekte van één personeelslid soms meer dan één vervanger moet zoeken. Volgens de personeelsdatabank EPD werden er in 2012 1.591.965 dagen vervangen door 28.056 personen. In 2010: 1.608.940 dagen en 27.624 vervangers In 2011: 1.611.950 dagen en 28.437 vervangers
Rapport Ziekteverzuim 2012
35
Volgens EPD wordt er 68,75% van het totale aantal ziektedagen vervangen (in 2011: 69,62%; in 2010: 69,09%) In 2012 werden er minder dagen vervangen door minder vervangers en het percentage vervangen ziektedagen daalde. grafiek vervangingspercentageg volgens epd
Vervangingspercentage volgens EPD 80 70 60 50 40 30 20 10 0 2010
Rapport Ziekteverzuim 2012
2011
2012
36
5) Epidemiologisch rapport
5.1. Top 5 ziektedagen en ziektegevallen per aandoening De controlefirma stelt ook de ziektecijfers opgedeeld volgens de diagnosegroepen ter beschikking. We vermelden niet alle diagnosegroepen. We maken een top 5 met de meest voorkomende aandoeningen. 5.1.1. Top 5 ziektedagen Top 5 van het totale % ziektedagen per aandoening (2010) Mannen Vrouwen Psychosociaal 42,06% Psychosociaal 36,85% Rug 9,61% Rug 9,14% Gewrichten 8,33% Gynaecologisch 8,02% Ledematen 6,28% Ledematen 7,64% Cardiologisch 4,37% Gewrichten 5,58% Totaal 70,65% 67,23% Top 5 van het totale % ziektedagen per aandoening (2011) Mannen Vrouwen Psychosociaal 42,75% Psychosociaal 35,11% Rug 9,55% Rug 9,07% Gewrichten 7,24% Gynaecologisch 8,56% Ledematen 6,91% Ledematen 7,79% Griep 4,24% Griep 5,86% Totaal 70,70% 66,38% Top 5 van het totale % ziektedagen per aandoening (2012) Mannen Vrouwen Psychosociaal 39,02% Psychosociaal 30,82% Gewrichten 11,02% Gewrichten 9,02% Rug 8,59% Rug 8,16% Zenuwstelsel 4,97% Gynaecologisch 8,12% Maag - darmen 4,05% Griep 4,74% Totaal 67,65% 60,86%
We zien in 2012 dat psychosociale aandoeningen veruit de meeste ziektedagen opeisen. In 2012 was 32,85% van de ziektedagen veroorzaakt door een psychosociale oorzaak, terwijl in 2011 psychosociale aandoeningen aan de basis lagen voor 37,10% van de ziektedagen. In 2010 was dat 38,24%. We stellen wel vast dat het cijfer daalt, zowel bij de mannen als bij de vrouwen.
Rapport Ziekteverzuim 2012
37
5.1.2. Top 5 ziektegevallen Top 5 van het totale % ziektegevallen per aandoening (2010) Mannen Griep Psychosociaal Maag en darmen Rug Neus, keel, oren Totaal 1dz
11,66% 7,78% 6,56% 4,67% 3,47% 34,14% 54,82%
Vrouwen Griep Psychosociaal Maag en darmen Neus, keel, oren Rug 1dz
12,63% 9,19% 7,62% 5,28% 4,32% 39,04% 48,37%
Top 5 van het totale % ziektegevallen per aandoening (2011) Mannen Griep Psychosociaal Maag en darmen Rug Neus, keel, oren Totaal 1dz
12,90% 7,91% 5,83% 4,53% 2,99% 34,17% 53,04%
Vrouwen Griep Psychosociaal Maag en darmen Neus, keel, oren Rug 1dz
14,89% 9,18% 6,54% 4,70% 4,26% 39,57% 45,50%
Top 5 van het totale % ziektegevallen per aandoening (2012) Mannen Vrouwen Griep 11,64% Griep 12,90% Psychosociaal 6,89% Psychosociaal 7,68% Maag en darmen 5,72% Maag en darmen 6,93% Rug 4,12% Neus, keel, oren 6,01% Neus, keel, oren 3,88% Rug 3,87% Totaal 32,25% 37,38% 1dz 52,82% 1dz 45,29% EĂŠndagsziekteverlof (1dz) wordt beschouwd als een categorie van ziektegevallen, maar hieraan wordt geen aandoening gekoppeld omdat er geen attest door een dokter moet worden ingevuld. Het aandeel psychosociale ziektegevallen is gedaald bij de mannen en bij de vrouwen. 5.2. Percentage dagen psychosociale aandoening per leeftijdsgroep Als we de gegevens vergelijken per leeftijdscategorie blijkt dat psychosociale ziektedagen zich in grote mate voordoen in de oudere leeftijdsgroepen. Hieronder volgen de cijfers voor de leeftijdsgroep van 56 tot en met 65 jaar en de leeftijdsgroep van 46 tot en met 55 jaar. De gegevens worden opgedeeld per provincie.
Rapport Ziekteverzuim 2012
38
5.2.1. Percentage dagen psychosociale aandoening voor de leeftijdsgroep 56-65 j 2010 Antwerpen Vl-Brabant Mannen 54,60% 58,10% Vrouwen 51,35% 50,01%
Limburg O-Vl W-Vl Totaal 57,44% 45,17% 50,76% 53,55% 49,41% 47,56% 44,26% 48,84%
2011 Antwerpen Vl-Brabant Mannen 56,38% 58,88% Vrouwen 51,89% 52,75%
Limburg O-Vl 59,16% 52,94% 52,16% 46,65%
W-Vl Totaal 48,45% 55,27% 47,59% 50,39%
2012 Antwerpen Vl-Brabant Mannen 51,75% 54,26% Vrouwen 46,41% 46,77%
Limburg O-Vl 56,83% 47,13% 49,93% 36,76%
W-Vl Totaal 45,70% 51,35% 41,53% 44,58%
grafiek % dagen psychosociale aandoeningen 56 tot 65 jaar
% dagen psychosociale aandoeningen 56-65j 65 60 55 50 45 40 35 30 25 20
Vrouwen 2010 Vrouwen 2011 Vrouwen 2012 Mannen 2010 Mannen 2011 Mannen 2012 Antwerpen
Vl-Brabant
Limburg
O-Vl
W-Vl
5.2.2. Percentage dagen psychosociale aandoening voor de leeftijdsgroep 46-55 j 2010 Mannen Vrouwen
Antwerpen Vl-Brabant 37,98% 31,44% 37,89% 37,05%
Limburg O-Vl 33,92% 31,71% 36,12% 33,67%
W-Vl Totaal 29,28% 33,17% 31,21% 35,50%
2011 Mannen Vrouwen
Antwerpen Vl-Brabant 38,93% 27,30% 36,35% 35,98%
Limburg O-Vl 33,26% 34,87% 34,45% 30,81%
W-Vl Totaal 33,08% 34,73% 31,40% 33,94%
2012 Mannen Vrouwen
Antwerpen Vl-Brabant Limburg O-Vl 27,07% 30,56% 32,73% 27,84% 27,48% 28,48% 31,28% 25,28%
W-Vl Totaal 35,18% 30,20% 29,36% 28,15%
grafiek % dagen psychosociale aandoeningen 46-55j
Rapport Ziekteverzuim 2012
39
% dagen psychosociale aandoeningen 46-55j 65 60 55
Vrouwen 2010
50
Vrouwen 2011
45
Vrouwen 2012
40
Mannen 2010
35
Mannen 2011
30
Mannen 2012
25 20 Antwerpen
Vl-Brabant
Limburg
O-Vl
W-Vl
5.2.3. Conclusie 47,46% van de ziektedagen per provincie in de leeftijdsgroep 56-65 j en 28,55% in de leeftijdsgroep 46-55 j is te wijten aan een psychosociale aandoening. Het is opmerkelijk dat deze percentages in vergelijking met 2011 gedaald zijn, ze waren respectievelijk 50,76% en 34,35%. In de leeftijdsgroep 56-65j is deze daling het sterkst bij de vrouwelijke personeelsleden in OostVlaanderen. In de leeftijdsgroep 46-55 j stijgt het percentage psychosociale ziektedagen voor de mannen in Vlaams-Brabant en West-Vlaanderen. Voor de vrouwen daalt het in alle provincies. 5.3. Percentage dagen psychosociale aandoening per onderwijscategorie 2010 Mannen Vrouwen
Ond 41,64% 36,84%
Dir 55,89% 55,81%
ParaM 26,31% 30,61%
Opv 42,17% 37,38%
Admin 31,19% 35,05%
Tech 33,42% 41,10%
MVD 29,84% 24,55%
Totaal 42,06% 36,85%
2011 Mannen Vrouwen
Ond 42,49% 35,24%
Dir 56,53% 55,72%
ParaM 39,15% 27,65%
Opv 37,01% 35,75%
Admin 30,38% 33,01%
Tech 48,20% 34,37%
MVD 38,23% 30,93%
Totaal 42,83% 35,25%
2012 Mannen Vrouwen
Ond 37,70% 30,85%
Dir 54,82% 48,27%
ParaM 26,37% 21,95%
Opv 40,20% 32,15%
Admin 33,85% 28,97%
Tech 52,33% 30,86%
MVD 47,55% 27,14%
Totaal 38,99% 30,83%
Rapport Ziekteverzuim 2012
40
% dagen psychosociale aandoeningen per onderwijscategorie
% dagen psychosociale aandoeningen per onderwijscategorie 60 50
2010 V
40
2011 V
30
2012 V
20
2010 M 2011 M
10
2012 M
0 Ond
Dir
ParaM
Opv
Admin
Tech
MVD
Als we de onderwijscategorieën vergelijken, blijkt dat het directiepersoneel het hoogste percentage ziektedagen heeft als gevolg van een psychosociale aandoening. Er is ook een stijgende trend bij het mannelijk technisch en MVD-personeel. Percentage van de ziektedagen veroorzaakt door een psychosociale aandoening voor directies per leeftijdscategorie: 2010 psychosociaal Alle categorieën Directiepersoneel
36-45j 46-55j 56-65j 33,17% 35,02% 50,89% 42,44% 48,16% 62,49%
2011 psychosociaal Alle categorieën Directiepersoneel
36-45j 46-55j 56-65j 34,47% 35,31% 53,27% 40,30% 51,51% 65,51%
2012 psychosociaal Alle categorieën Directiepersoneel
36-45j 46-55j 56-65j 30,72% 29,51% 48,22% 45,54% 47,40% 57,22%
Bij het directiepersoneel is vanaf de leeftijdscategorie van 36-45 j het ziekteverzuim van psychosociale aard veel hoger dan het gemiddelde van alle categorieën. In vergelijking met 2011 is er in 2012 een stijging in de categorie 36-45 j. Voor de categorie 46-55 j en voor de categorie 56-65 j is er een daling.
Rapport Ziekteverzuim 2012
41
6) Controles
6.1. Aantal uitgevoerde controles – opgeleverde resultaat 2010 2011 2012
Controles gewonnen dagen 17.869 9.620 17.387 14.753 15.490 16.554
Met ‘controle’ bedoelen we een controle door de controlefirma naar aanleiding van een ziektegeval. Normaal vindt een controle plaats bij de persoon thuis, maar wanneer die afwezig is, wordt hij/zij uitgenodigd op een tweede controlemoment in een centrum van de controlefirma. Dat noemen we dan een ‘tweede controle’. De ‘gewonnen dagen’ zijn de dagen die na controle niet beschouwd worden als ziektedagen. In 2012 is het aantal controles gedaald omwille van budgettaire redenen en is het aantal gewonnen dagen aanzienlijk gestegen. 6.2. Aantal uitgevoerde controles uitgesplitst naar de aanvrager van de controle Controles Initiatief Mensura Absenteïsme Initiatief werkgever Initiatief ministerie Initiatief personeelslid Totaal
2010 8.873
% 49,65%
2011 8.343
% 47,98%
2012 7.219
5.369 204 3.423 17.869
30,05% 1,14% 19,16% 100,00%
5.410 193 3.441 17.387
31,12% 1,11% 19,79% 100,00%
4.794 130 3.347 15.490
% 46,60% 30,95% 0,84% 21,61% 100,00%
Bijna de helft van de controles wordt uitgevoerd op initiatief van Mensura Absenteïsme, de controlefirma die is aangesteld door het ministerie voor het uitvoeren van de controles. Binnen de stuurgroep ziektecontrole wordt periodiek overleg gepleegd over het beleid qua ziektecontrole en de accenten die gelegd worden. Het aantal controles dat gebeurt op initiatief van Mensura bedraagt in 2012 minder dan de helft ten opzichte van het totale aantal uitgevoerde controles. ‘Initiatief personeelslid’ gaat om de aanvraag die van het onderwijspersoneel zelf uitgaat voor het toestaan van verlof wegens verminderde prestaties wegens ziekte (3.253) en aanvragen voor een controle alvorens op reis naar het buitenland te vertrekken (94). We zien in 2012 een stijging van het aandeel controles op initiatief van het personeelslid. Dit fenomeen valt te verklaren door de evolutie van het verlof voor verminderde prestaties wegens ziekte ( zie 7). De administratie van het ministerie kan ook controles aanvragen. Dat gebeurt uiterst zelden, voornamelijk wanneer er op basis van binnenkomende informatie of vragen een vermoeden van misbruik is.
Rapport Ziekteverzuim 2012
42
6.3. Aantal tweede controles Van de 15.490 georganiseerde controles in 2012 waren er 4.084 controles (26,37% van het totale aantal controles), waarbij het personeelslid niet thuis was en waarvoor er later een tweede controle plaatsvond in een centrum van de controlefirma. Dat betekent dat er met alle controles samen 11.406 ziektegevallen gecontroleerd zijn. Tweede controle
2010 % 2011 % 2012 3.852 21,56% 3.591 20,65% 4.084
% 26,37%
We stellen vast dat het percentage tweede controles fors gestegen is en 5% hoger ligt dan 21%, het gemiddelde percentage bij de andere werkgevers aangesloten bij de controlefirma. 2012 Initiatief Mensura Absenteïsme Initiatief werkgever Initiatief ministerie Initiatief personeelslid Totaal
2e controle 2.857
controles 7.219
% 39,58%
423 44 760 4.084
4.794 130 3.347 15.490
8,82% 33,85% 22,71% 26,37%
Het probleem van de tweede controles is het grootst bij de controles die uitgaan van Mensura Absenteïsme. Tweede controles moeten maximaal vermeden worden, omdat zij een dubbele kost meebrengen en er oorzaak van zijn dat er binnen het beschikbare budget in totaal minder personeelsleden gecontroleerd kunnen worden. 6.4. Controles van ééndagsziekten Controles voor ééndagsziekten gaan steeds uit van de werkgever, aangezien de controlefirma niet beschikt over deze informatie. Afwezig Gewettigd afwezig Niet arbeidsongeschikt Foutieve aanvraag Geweigerde controle Aantal gevraagde controles
2010 586 1.593 20 113 4 2.316
2011 683 1.711 46 89 0 2.529
2012 646 1.677 19 87 3 2.432
Afwezig betekent dat het personeelslid niet thuis was en niet kon gecontroleerd worden. Gewettigd afwezig wil zeggen dat de controle plaatsvond en dat de controledokter vaststelde dat het personeelslid arbeidsongeschikt was. Niet arbeidsongeschikt: na controle stelde de controledokter vast dat het personeelslid niet arbeidsongeschikt was. Met foutieve aanvraag wordt bedoeld: bij de controle vertelt het personeelslid dat het thuis was wegens sociaal verlof (ziek kind), omstandigheidsverlof (begrafenis)… Geweigerde controle betekent dat het personeelslid de controle niet laat doorgaan.
Rapport Ziekteverzuim 2012
43
7) Verlof voor verminderde prestaties wegens ziekte
Verlof voor verminderde prestaties wegens ziekte (VVP-ziekte) heeft als doel een arbeidsongeschikt personeelslid de kans te bieden om het werk gedeeltelijk te hervatten. Het personeelslid neemt zelf het initiatief met een attest om een aanvraag voor VVP-ziekte in te dienen bij het controleorgaan. De controlearts oordeelt of de gezondheidstoestand van het personeelslid het toelaat om het werk gedeeltelijk te hervatten. Tot eind augustus 2011 konden per aanvraag aan het controleorgaan maximaal 30 dagen VVP-ziekte worden toegestaan. Dat aantal kon eventueel worden verlengd. Per periode van 10 jaar kon een personeelslid maximaal 90 dagen VVP-ziekte opnemen. Vanaf september 2011 werd er een aangepast systeem ingevoerd. De onderwijspersoneelsleden hebben vanaf dan de mogelijkheid, om onmiddellijk aansluitend op hun afwezigheid wegens ziekte omwille van een ernstige of langdurige ziekte, een verlof voor verminderde prestaties wegens ziekte aan te vragen met het oog op het volledig hernemen van de opdracht die zij uitoefenden aan de vooravond van hun ziekteverlof. Deze aanvraag moet voldoen aan volgende voorwaarden: - de behandelende arts moet het verlof voorschrijven - het verlof moet onmiddellijk aansluiten op een ziekteverlof, een periode van halftijdse prestaties wegens arbeidsongeval of een beroepsziekte of een periode van wederaanpassing halve dagtaak MEDEX - de behandelende arts moet de noodzaak tot verminderde prestaties motiveren en de vooropgestelde datum van volledige werkhervatting vermelden. Het verlof voor verminderde prestaties wegens ziekte wordt toegestaan voor een periode van maximaal 2 maanden. Als de behandelende arts bij de start voorziet dat het aangewezen is dat het personeelslid gedurende een langere periode slechts met verminderde prestaties kan werken, gaat het controleorgaan op het einde van iedere periode van 2 maanden na of de gezondheidstoestand van het personeelslid de voortzetting van het verlof voor verminderde prestaties wegens ziekte nog wettigt. Bij de gegevens van het ziekterapport werden de dagen van de perioden verlof met verminderde prestaties wegens ziekte geteld als volledige ziektedagen. In de praktijk is het echter zo dat in het vernieuwde systeem van verminderde prestaties wegens ziekte, voor personeelsleden die nog prestaties leveren tussen 50 en 75% per dag slechts een halve dag ziekteverlof aangerekend wordt. Wie nog prestaties boven 75% levert, wordt slechts een vierde van een ziektedag aangerekend. De cijfers voor 2011 zijn opgedeeld in twee perioden: 2011-1 is de periode van januari tot en met augustus (oud systeem), 2011-2 is de periode van september tot en met december (nieuw systeem).
Rapport Ziekteverzuim 2012
44
7.1. Aantal attesten en dagen voor VVP-ziekte Attesten: 2009 2010 2011-1 2011-2 2012
Mannen 392 471 451 135 507
Vrouwen 1.652 1.683 1.686 536 2.056
Totaal 2.044 2.154 2.137 671 2.563
VVP-ziektedagen absoluut: 2009 2010 2011-1 2011-2 2012
Mannen 11.357 13.541 12.725 5.514 24.962
Vrouwen 47.727 48.363 47.885 21.674 100.071
Totaal 59.084 61.904 60.610 27.188 125.033
Aantal personen die VVP-ziekte genoten hebben: 2009 2010 2011-1 2011-2 2012
Mannen 204 234 200 68 262
Vrouwen 805 842 744 326 1.085
Totaal 1.009 1.077 944 394 1.347
Gemiddeld aantal VVP-ziektedagen per persoon die VVP-ziekte genoot: 2009 2010 2011-1 2011-2 2012
Mannen 55,67 57,87 63,63 81,09 95,27
Vrouwen 59,29 57,37 64,36 66,48 92,23
Totaal 58,56 57,48 64,21 69,01 92,82
We stellen vast dat in 2012 het systeem van VVP-ziekte meer ingang heeft gevonden. Het aantal dagen en personen is gevoelig gestegen in 2012. Het aantal attesten is gedaald omdat er in 2011 nog gewerkt werd met 2 verschillende systemen en het mogelijk was dat er in elk systeem een attest werd ingediend. Er zijn wel 37.235 VVP-ziektedagen meer dan in 2011, dat is een stijging met 42,41%. Dit komt voornamelijk doordat de personen die VVP-ziektedagen nemen dit nu voor een langere periode doen.
Rapport Ziekteverzuim 2012
45
7.2. VVP-ziektedagen per leeftijdsgroep Absolute gegevens: 2009 Mannen Vrouwen
-26j 0 0
26-35j 525 4.042
36-45j 1.329 12.126
46-55j 3.640 21.335
56-65j 5.803 10.164
2010 Mannen Vrouwen
-26j 0 0
26-35j 459 3.717
36-45j 1.414 12.842
46-55j 4.884 21.289
56-65j 6.674 10.368
2011-1 Mannen Vrouwen
-26j 0 0
26-35j
36-45j
46-55j
56-65j
246 4.465
1.717 12.845
4.219 20.874
6.365 9.701
2011-2 Mannen Vrouwen
-26j 0 0
26-35j
36-45j
46-55j
56-65j
187 3.334
619 5.444
1.971 8.517
2.737 4.379
2012 Mannen Vrouwen
-26j
26-35j
36-45j
46-55j
56-65j
113 469
664 11.805
2.864 22.276
8.081 47.270
13.240 18.251
Bij de mannen ligt het grootste aantal VVP-ziektedagen in de leeftijdsgroep 56-65 jaar, bij de vrouwen in de leeftijdsgroep 46-55j. Relatieve gegevens: Relatieve gegevens zijn de VVP-ziektedagen gedeeld door het aantal personeelsleden per categorie, in dit geval de leeftijdsgroep. 2012 Mannen Vrouwen
-26j 0,03 0,04
26-35j
36-45j
46-55j
56-65j
0,05 0,29
0,27 0,66
0,59 1,37
1,37 1,20
7.3. VVP-ziektedagen per provincie Absolute gegevens: 2009 Mannen Vrouwen
Antwerpen Vl- Brabant Limburg O-Vl 2.240 1.866 3.562 2.256 10.462 9.485 13.713 7.202
W-Vl 1.433 6.865
2010 Mannen Vrouwen
Antwerpen Vl- Brabant Limburg O-Vl 2.303 2.657 4.276 2.422 11.273 8.621 12.949 8.654
W-Vl 1.883 6.866
Rapport Ziekteverzuim 2012
46
2011-1
Antwerpen Vl- Brabant Limburg
Mannen Vrouwen 2011-2
2.798 9.419
4.774 14.188
Antwerpen Vl- Brabant Limburg
Mannen Vrouwen 2012 Mannen Vrouwen
1.344 8.199
1.355 5.823
410 3.958
1.473 3.546
Antwerpen Vl- Brabant Limburg 5.418 24.911
4.031 18.438
O-Vl 1.877 7.825 O-Vl 1.627 4.136 O-Vl
7.759 3.727 22.767 18.268
W-Vl 1.755 7.205 W-Vl 590 3.672 W-Vl 4.027 15.687
Limburg is de provincie met de meeste VVP-ziektedagen voor het totaal van mannen en vrouwen in absolute cijfers. Relatieve gegevens: 2012 Mannen Vrouwen
Antwerpen Vl- Brabant 0,40 0,64
Limburg
O-Vl
W-Vl
0,71 0,76
0,42 0,69
0,41 0,67
0,56 1,00
grafiek
Relatief zijn vrouwen in Vlaams-Brabant de grootste gebruiker van VVP-ziektedagen. 7.4. VVP-ziektedagen per onderwijsniveau Absolute gegevens: 2009 Mannen Vrouwen
Basis Secundair DKO 2.409 8.485 30 22.479 22.680 592
CVO 373 1.076
CLB 60 900
2010 Mannen Vrouwen
Basis Secundair DKO 2.991 9.845 150 24.087 21.610 358
CVO 356 1.353
CLB 169 955
2011-1 Mannen Vrouwen
Basis Secundair DKO
CVO
CLB
90 544
501 1.062
196 778
Basis Secundair DKO
CVO
CLB
763 9.384
85 117
124 1.478
122 490
Basis Secundair DKO
CVO
CLB
766 4.082
536 2.121
2011-2 Mannen Vrouwen 2012 Mannen Vrouwen
2.416 24.111
5.269 48.807
Rapport Ziekteverzuim 2012
9.463 21.390 4.385 10.205
17.811 398 43.547 1.229
47
Relatieve gegevens: 2012 Mannen Vrouwen
Basis 0,48 0,72
Secundair DKO CVO 0,56 0,79
0,15 0,32
0,22 0,63
CLB
grafiek
1,11 0,62
Relatief gezien maken vrouwen in het secundair onderwijs en mannen van een CLB het meest gebruik van de VVP-ziektedagen. 7.5. VVP-ziektedagen per onderwijscategorie Absolute gegevens: 2009 Mannen Vrouwen
Ond 9.098 37.600
Dir 1.008 831
ParaM 28 2.237
Opv 823 3.868
Admin 205 2.083
Tech 60 780
MVD 135 328
2010 Mannen Vrouwen
Ond 10.446 38.505
Dir 744 972
ParaM 146 1.644
Opv 1.767 3.886
Admin 229 2.327
Tech 60 789
MVD 119 240
2011-1 Mannen Vrouwen
Ond
Dir
ParaM
Opv
Admin
Tech
MVD
10.339 39.405
1.165 1.064
292 1.487
524 3.204
43 1.967
196 630
107 128
Ond
Dir
ParaM
Opv
Admin
Tech
MVD
4.665 17.520
314 346
0 602
378 1.607
0 1.092
122 447
0 60
Ond
Dir
ParaM
Opv
Admin
Tech
MVD
21.071 81.107
1.044 1.756
114 3.170
1.588 7.276
305 4.387
536 1.834
122 303
Dir
ParaM
Opv
Admin
Tech
MVD
2011-2 Mannen Vrouwen 2012 Mannen Vrouwen
Relatieve gegevens: 2012 Mannen Vrouwen
Ond 0,50 0,73
0,39 0,69
0,35 0,53
0,48 0,85
0,26 0,76
1,36 0,62
0,93 0,69
Bij de mannen maakt vooral het technisch personeel gebruik van de VVP-ziektedagen, bij de vrouwen het opvoedend personeel.
Rapport Ziekteverzuim 2012
48
7.6 VVP-ziektedagen epidemiologisch Top 5 van de VVP-ziektedagen per aandoening (2009) Mannen Psychosociaal Cardiologisch Rug Gewrichten Maag en darmen Totaal
4.191 1.304 1.209 1.033 465 8.202 72,22%
Vrouwen Psychosociaal Rug Gynaecologisch Ledematen Gewrichten
19.029 5.983 5.573 2.720 2.423 35.728 74,86%
(het vermelde percentage is het percentage VVP-ziektedagen opgenomen in deze tabel)
Top 5 van de VVP-ziektedagen per aandoening (2010) Mannen Psychosociaal Rug Gewrichten Cardiologisch Neurologisch Totaal
5.347 1.325 1.149 957 709 9.487 70,06%
Vrouwen Psychosociaal Rug Gynaecologisch Ledematen Gewrichten
20.378 6.370 4.970 2.508 1.839 36.065 74,57%
Top 5 van de VVP-ziektedagen per aandoening (2011-1) Mannen Vrouwen Psychosociaal 5.223 Psychosociaal 20.685 Rug 1.695 Gynaecologisch 5.839 Gewrichten 930 Rug 4.733 Cardiologisch 918 Gewrichten 3.197 Ledematen 906 Ledematen 3.113 Totaal 9.672 37.567 76,01% 78,45% Top 5 van de VVP-ziektedagen per aandoening (2011-2) Mannen Vrouwen Psychosociaal 1.525 Psychosociaal 7.304 Rug 1.135 Gynaecologisch 3.131 Gewrichten 329 Rug 3.070 Cardiologisch 648 Gewrichten 1.254 Ledematen 243 Ledematen 713 Totaal 3.880 15.472 70,37% 71,39% Top 5 van de VVP-ziektedagen per aandoening (2012) Mannen Psychosociaal Rug Gewrichten Zenuwstelsel Maag en darmen Totaal
Vrouwen 8.138 Psychosociaal 38.169 3.443 Rug 12.227 2.735 Gynaecologisch 9.978 1.881 Gewrichten 8.712 1.286 Zenuwstelsel 6.437 17.483 75.523 70,04% 75,47% Psychosociale aandoeningen zijn bij VVP-ziektedagen de belangrijkste oorzaak van het aantal dagen. Rapport Ziekteverzuim 2012
49
7.7. Conclusie Van de mogelijkheid om deeltijds het werk te hervatten na een periode van ernstige en langdurige ziekte werd in 2012 een stuk meer gebruik gemaakt dan in 2011. Er waren 37.235 VVP-ziektedagen meer dan in 2011. In vergelijking met 2010 is het aantal meer dan verdubbeld, hoewel het aantal personen niet zo sterk gestegen is. Dit hangt samen met een grote stijging van het gemiddeld aantal opgenomen dagen. Het grootste aantal VVP-ziektedagen is te situeren bij de leeftijdsgroepen 46-55 jaar en 56-65 jaar. De meerderheid van de aanvragers zijn personeelsleden die afwezig zijn wegens psychosociale aandoeningen. We stellen vast dat in het aangepaste verlof wegens verminderde prestaties wegens ziekte het gemiddelde aantal opgenomen dagen gevoelig toeneemt. Het is gestegen tot 92,82 dagen. In de toekomst zal meer in detail de evolutie van het gemiddeld aantal VVP-ziektedagen per personeelslid opgevolgd worden. Daarnaast zullen we monitoren in welke mate met het aangepaste verlof voor verminderde prestaties wegens ziekte de vooropgestelde doelstelling, namelijk het volledig hernemen van de opdracht die personeelsleden uitoefenden voor hun ziekteverlof, waargemaakt wordt.
Rapport Ziekteverzuim 2012
50
8) Samenvatting en aanbevelingen
1. In 2012 bedroeg het ziekteverzuimpercentage voor het Vlaamse onderwijspersoneel 3,86%. Dat is een lichte stijging t.a.v. 2011, toen het ziekteverzuimpercentage 3,84% bedroeg. In dat cijfer worden alle ziektedagen in rekening genomen, ook de eendagsziekten. Wanneer we geen rekening houden met eendagsziekten, gaat het om een percentage van 3,70% in 2012, tegenover 3,69% in 2011. Als we echter de periode van 2008 tot 2012 beschouwen, zien we dat het ziekteverzuimpercentage voor het Vlaamse onderwijspersoneel geen stijgende of dalende lijn vertoont, maar globaal gezien een status quo. In 2012 werden er 2.373.908 ziektedagen genomen door het Vlaamse onderwijspersoneel. Dat is een stijging van 1,48% of 34.755 dagen t.a.v. het aantal ziektedagen van 2011. Om dat cijfer te interpreteren, moeten we ook rekening houden met een stijging van het aantal personeelseenheden, waar we te maken hebben met een stijging van 0,26%. 2. De stijging van het aantal ziektedagen is voornamelijk te wijten aan de stijging van het aantal VVP-ziektedagen met 37.235 dagen. Als we de VVP-ziektedagen aftrekken van het totale aantal ziektedagen, hebben we in 2011 2.251.355 dagen en in 2012 2.2488.875 dagen. Zonder de VVPziektedagen is het aantal ziektedagen gedaald met 2.480 dagen. 3. Het aantal eendagsziekten is in 2012 gedaald met 0,27% of 264 dagen, terwijl het globale aantal ziektedagen steeg met 1,48 %. Na een jarenlange stijging daalt het aantal eendagsziekten al twee jaar na elkaar. 4. Op het vlak van het gemiddelde aantal ziektedagen opgesplitst per onderwijscategorie blijft er een uitschieter bij het meesters-, vak- en dienstpersoneel, maar hier gaat het om een uitdovende personeelscategorie met voornamelijk oudere personeelsleden. 5. Het ziekteverzuim van het gesubsidieerd vrij onderwijs, het gesubsidieerd gemeentelijk onderwijs en het gesubsidieerd provinciaal onderwijs is lager dan het algemene ziekteverzuimpercentage van 3,84%. Het Gemeenschapsonderwijs bevindt zich boven het gemiddelde, maar het ziekteverzuimpercentage is niettemin gedaald in vergelijking met 2011. Het gaat om een daling van 4,77% naar 4,70%. 6. De psychosociale aandoening blijft ook in 2012 de voornaamste oorzaak van ziekteverzuim. Het gaat om 32,85% van de ziektedagen (39,02% bij mannen en 30,82% bij vrouwen). Dat is een gevoelige daling in vergelijking met de vorige jaren, toen het 37,10% en 38,24% bedroeg. 7. Bij de psychosociale aandoeningen zien we percentsgewijs een oververtegenwoordiging van het directiepersoneel. Terwijl het gemiddelde percentage afwezigheden om psychosociale redenen schommelt rond de 39% voor mannen en 31% voor vrouwen, loopt dat voor directies op tot 55% voor mannelijke directies en 48% voor vrouwelijke directies. Als we binnen het directiepersoneel gaan kijken in de leeftijdsgroep van 56-65 jaar is bijna 65% van de ziektedagen het gevolg van een psychosociale aandoening, terwijl dat voor de totaliteit van de personeelscategorieën in die leeftijdsgroep 46% bedraagt, een verschil van 9%. Bij de leeftijdsgroep van 36-45 jaar is het verschil zelfs bijna 20%. Omdat we vaststellen dat psychosociale aandoeningen de voornaamste oorzaak van ziekteverzuim blijven, is het nodig dat schoolbesturen maximaal inzetten op preventie en een actief “presentiebeleid” voeren. Het is aangewezen dat de overheid dat actief ondersteunt, door samen met de sociale partners te werken aan een kader dat werkgevers toelaat om op een zorgzame manier om te gaan met hun medewerkers. Rapport Ziekteverzuim 2012
51
8. In 2012 werden 15.490 controles uitgevoerd door de controlefirma. In vergelijking met vorig jaar is dit een daling. Die daling is te wijten aan budgettaire maatregelen. Het merendeel van de controles, 46,60%, gebeurt op initiatief van Mensura AbsenteĂŻsme zelf, op basis van afgesproken criteria. Op initiatief van de werkgevers is 30,95% van de controleaanvragen uitgevoerd. Daarnaast stijgt ook het aandeel controles op initiatief van het personeelslid, dit is nu 21,61 %. Deze stijging is voornamelijk het gevolg van het toenemend aantal controles die nodig zijn voor de goedkeuring van het verlof voor verminderde prestaties wegens ziekte. Wanneer we het vroegere niveau van aantal controles willen behouden, onafhankelijk van de evolutie van de controles die nodig zijn in het kader van VVP-ziekte, is het aangewezen om bijkomend budget te voorzien. 9. Vanaf 1 september 2011 werd het verlof voor verminderde prestaties wegens ziekte (VVP-ziekte) grondig hervormd. 2012 was het eerste volledige jaar dat het nieuwe verlof in voege was. We stellen vast dat iets meer personeelsleden gebruik maken van de mogelijkheid om deeltijds het werk te hervatten na een periode van ernstige en langdurige ziekte. Diegenen die ervan gebruik maken doen dit voor een langere tijd dan in het vroegere systeem. Het aantal VVP-ziektedagen is gestegen met 37.235 dagen, wat een stijging vertegenwoordigt van 42,41 %. Het grootste aantal VVP-ziektedagen wordt opgenomen binnen de leeftijdsgroepen 46-55 jaar en 56-65 jaar. De meerderheid van de aanvragers zijn personeelsleden met psychosociale aandoeningen. De volgende jaren zullen we de evolutie van de gemiddelde periode van VVPziekte monitoren. We zullen eveneens opvolgen in welke mate het aangepaste verlof voor verminderde prestaties wegens ziekte tegemoet komt aan de vooropgestelde doelstelling, namelijk het volledig hernemen van de opdracht die personeelsleden uitoefenden voor hun ziekteverlof.
Rapport Ziekteverzuim 2012
52