Agrohandelsrapport_2007.pdf by Vlaanderen-be

Agrohandelsrapport 2007

Departement Landbouw en Visserij afdeling Monitoring en Studie

Johan Janssens Jonathan Platteau Vincent Samborski

Agrohandelsrapport 2007 Janssens J., Platteau J., Samborski V. September 2008 Rapport, 67 blz

Departement Landbouw en Visserij afdeling Monitoring en Studie Ellipsgebouw (6de verdieping) Koning Albert II - laan 35, bus 40 1030 Brussel Tel. 02 552 78 20 - Fax 02 552 78 21 e-mail: ams@vlaanderen.be Vermenigvuldiging en/of overname van gegevens zijn toegestaan mits de bron expliciet vermeld wordt: Janssens J., Platteau J. & Samborski V. (2008) Agrohandelsrapport 2007. Beleidsdomein landbouw en visserij, afdeling monitoring en studie, Brussel Wij doen ons best om alle informatie, webpagina's en downloadbare documenten voor iedereen maximaal toegankelijk te maken. Indien u echter toch problemen ondervindt om bepaalde gegevens te raadplegen, willen wij u graag hierbij helpen. U kunt steeds contact met ons opnemen.

Inhoudstafel Samenvatting.............................................................................................................................. 4 Inleiding ..................................................................................................................................... 6 1. Totale Belgische handel ..................................................................................................... 7 2. Belgische agrarische handel ............................................................................................... 9 2.1. Totale Belgische agrarische handel............................................................................ 9 2.2. Akkerbouwproducten ............................................................................................... 14 2.3. Dierlijke producten................................................................................................... 19 2.4. Tuinbouwproducten ................................................................................................. 24 2.5. Agro-industriĂŤle producten ...................................................................................... 30 2.6. Andere landbouw- en visserijproducten................................................................... 33 2.7. Onze buurlanden en de nieuwe EU-lidstaten ........................................................... 36 2.8. Aandeel van Vlaanderen .......................................................................................... 38 3. Europese agrarische handel.............................................................................................. 39 3.1. Totale agrarische handel........................................................................................... 39 3.2. Akkerbouwproducten ............................................................................................... 41 3.3. Dierlijke producten................................................................................................... 42 3.4. Tuinbouwproducten ................................................................................................. 43 3.5. Agro-industriĂŤle producten ...................................................................................... 44 3.6. Andere landbouw- en visserijproducten................................................................... 45 3.7. Aandeel in totale handel........................................................................................... 46 4. Aandeel in wereldhandel .................................................................................................. 48 Bijlagen .................................................................................................................................... 50 Lijst met Figuren ...................................................................................................................... 66

Samenvatting De handel in agrarische producten is van groot belang voor België. Dat blijkt niet alleen uit het aandeel ervan in de totale Belgische handel, maar dat blijkt eveneens uit de belangrijke positie die België bekleedt op wereldvlak voor de handel in agrarische producten. België is volgens de cijfers uit 2005 van de FAO (Food and Agriculture Organisation) namelijk de 6e grootste exporteur van agrarische producten ter wereld. 4,2% van de uitgevoerde agrarische producten op wereldvlak is afkomstig van België. Rekening houdend met het feit dat heel wat producten via de Belgische havens ingevoerd en opnieuw uitgevoerd worden, is het toch nog een mooie prestatie dat België voor het handelssaldo (uitvoer min invoer) de vijftiende plaats behaalt, net na de Verenigde Staten. In 2007 bedroeg het totale Belgische handelsoverschot 12,8 miljard euro, wat een toename is van bijna 4% ten opzichte van 2006. De toename van het saldo is hoofdzakelijk toe te schrijven aan intra-EU handel in andere economische sectoren. Het Belgische agrarische handelssaldo is in 2007 lichtjes gedaald, en dit met 2,9% tot 3,3 miljard euro. 74% van de ingevoerde landbouwproducten is afkomstig uit EU-lidstaten, en 84% van de landbouwproducten die door België worden uitgevoerd, gaat eveneens naar EUlidstaten. Onze buurlanden zijn onze belangrijkste handelspartners. De handel in landbouwproducten wordt voor België steeds belangrijker. In 2007 is 8,9 % van de totale Belgische invoer voor rekening van landbouwproducten, het aandeel van de uitvoer van landbouwproducten in de totale Belgische uitvoer bedraagt 9,6%. Wat nog meer in het oog springt, is dat de agrarische sector tot één vierde van het positieve handelssaldo vertegenwoordigt. De handelspartners die het meest bijdragen tot het positieve agrarische handelssaldo voor landbouwproducten zijn Duitsland en het Verenigd Koninkrijk. Dit is een vergelijkbare situatie als vorig jaar. Wat de negatieve handelssaldi betreft vallen vooral Nederland en Litouwen in het oog. Ongeveer één derde van zowel de totale invoer als uitvoer van landbouwproducten is toe te schrijven aan akkerbouwproducten. Ruim driekwart van de invoer van akkerbouwproducten is afkomstig van EU-landen. Van de totale uitvoer van akkerbouwproducten gaat 84% naar een EU-lidstaat. Wat akkerbouwproducten betreft haalt België een positief handelssaldo van 586 miljoen euro. Het positief saldo daalde wel met 34% in vergelijking met 2006. De voornaamste landen die bijdragen tot het handelsoverschot zijn het Verenigd Koninkrijk, Duitsland en Spanje. Uit Frankrijk, Nederland en Italië voeren we meer akkerbouwproducten in dan uit. In 2007 is de handel van dierlijke producten goed voor 17,7% van de Belgische invoer van landbouwproducten en voor één vijfde van de uitvoer. 92% van de invoer is afkomstig van EU-lidstaten. Dankzij de sterke uitvoer heeft België een handelsoverschot van dierlijke producten van 1.572 miljoen euro. De voornaamste landen die bijdragen tot dit overschot zijn onze buurlanden Duitsland, het Verenigd Koninkrijk, Nederland en Italië. Uit Ierland en Frankrijk voeren we meer in dan we uitvoeren. Eén vijfde van de in- en uitvoerwaarde van landbouwproducten is toe te wijzen aan tuinbouwproducten. Ruim de helft van de ingevoerde tuinbouwproducten is afkomstig van

lidstaten van de EU. De grootste handelstekorten heeft België met Nederland, Spanje en Italië. Dat komt omdat België een grote invoerder is van citrusvruchten uit het Middellands Zeegebied. Uit Nederland haalt ons land dan weer heel wat aardbeien en druiven om aan de binnenlandse vraag te kunnen voldoen. Hetzelfde verschijnsel doet zich voor met import uit landen buiten de EU, waaruit heel wat exotisch fruit komt. In tegenstelling tot de invoer, is de uitvoer van tuinbouwproducten bijna volledig bestemd voor EU-landen (93%). Ondanks het grote handelstekort met landen buiten de EU, heeft België toch een handelsoverschot voor tuinbouwproducten van 445 miljoen euro. Dat is een verlaging van 8,7% ten opzichte van vorig jaar. De voornaamste landen die bijdragen tot dit overschot zijn Duitsland, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk. Ook de sierteeltsector kent een gezonde handelsbalans. Ook hier voert België bloemen uit binnen de EU en voert een groot deel in uit derde landen. In 2007 is 8,2% van de invoer en 12,2% van de uitvoer van agrarische producten toe te wijzen aan de groep agro-industriële producten, bestaande uit landbouwmaterieel, meststoffen en bestrijdingsmiddelen. 72% van de invoer is afkomstig van EU-landen, terwijl drie kwart van de uitvoer bestemd is voor de EU-landen. De voornaamste landen waaruit onze invoer van agro-industriële producten afkomstig is, zijn Duitsland, Nederland en Frankrijk. Wat de agroindustriële producten betreft heeft België een handelsoverschot dat 1.455 miljoen euro bedraagt. Met vier landen heeft België een handelstekort: Duitsland, Litouwen, Nederland en Cyprus. De handel in andere landbouw- en visserijproducten (bestaande uit vis, schaal- en weekdieren, dranken, oliën en vetten en veevoeders) is verantwoordelijk voor bijna één vijfde van de agrarische invoer en één achtste van de uitvoer. Ongeveer 80% van de in- en uitvoer van deze producten is afkomstig van of bestemd voor lidstaten van de EU. België kent een handelstekort, door de invoer van producten die hier niet geproduceerd worden, zoals wijn enerzijds en anderzijds producten waarvan het aanbod niet volstaat om de Belgische markt te bevoorraden zoals vis, schaal- en weekdieren. Dit uit zich in negatieve handelssaldi met Frankrijk, Nederland en Denemarken. In 2007 bedraagt het handelstekort voor deze producten 743 miljoen euro. Bijna drie kwart van de totale Belgische invoer van landbouwproducten komt uit EUlidstaten. Een diepere analyse van deze gegevens toont aan dat bijna 62% van de invoer uit onze buurlanden komt (Nederland, Duitsland, Verenigd Koninkrijk, Luxemburg en Frankrijk), terwijl slechts 2% is afkomstig van de 10 nieuwe lidstaten (Cyprus, Estland, Hongarije, Letland, Litouwen, Malta, Polen, Slovenië, Slowakije en Tsjechië). Voor de uitvoer van landbouwproducten van België is een gelijkaardig beeld te zien. 84% van de totale uitvoer is voor EU-lidstaten bestemd. De buurlanden van België zijn de grootste afnemers met 68% van de totale uitvoer. Slechts 2,9 % is bestemd voor de 10 nieuwe EUlidstaten. Hoewel dit cijfer vrij laag blijft, zal dit aandeel in de volgende jaren blijven toenemen. Alle 25 lidstaten van de Europese Unie hebben in 2007 voor een totale waarde van 356 miljard euro aan landbouwproducten ingevoerd. België is goed voor 7,5% hiervan en is hiermee het 6e grootste invoerland van de EU, vlak na Nederland. Op het vlak van uitvoer van landbouwproducten doet België het uitstekend. Met een aandeel van 8,9 % van de totale uitvoerwaarde van alle EU-lidstaten, die 339 miljard euro bedraagt, haalt België een mooie vierde plaats. Het gemiddelde aandeel van landbouwproducten in de totale invoer van de EU-lidstaten bedraagt in 2007 8,9%. België bevindt zich met 8,9% pal op het Europese gemiddelde. Het

Europese gemiddelde aandeel van de uitvoer van landbouwproducten in de totale uitvoer bedraagt 8,7%. België doet het met 9,6% een stuk beter dan het gemiddelde.

Inleiding In dit rapport wordt de Belgische handel in agrarische producten van nabij bekeken. Om de analyses te maken die in de publicatie zijn beschreven is gebruik gemaakt van data die door Eurostat zijn verzameld. Vooraleer de Belgische handel in agrarische producten tot op een diep niveau te analyseren, wordt eerst de totale Belgische handel in kaart gebracht. In het derde deel wordt de handel in Europese context geplaatst. Hierbij wordt de EU beschouwd als bestaande uit 25 lidstaten 1 . In het laatste deel wordt de Belgische handel in voedingsproducten op wereldniveau bekeken. Om de handel in agrarische producten zo duidelijk mogelijk te bespreken, is ervoor gekozen om deze op te delen in vijf onderdelen: • Akkerbouwproducten: bevat granen en graanproducten, peulvruchten, aardappelen, suikerhoudende gewassen en afgeleide producten, oliehoudende (zaai-)zaden en afgeleide producten; • Dierlijke producten: bevat fok-, slacht- en gebruiksdieren, vers, gedroogd en gerookt vlees, vleesbereidingen, eieren, zuivelproducten, honing en andere dierlijke producten; • Tuinbouwproducten: bevat verse, bevroren en geconserveerde groenten, groentesappen, olijfolie en bijproducten, groentebereidingen, aromatische planten, noten, vers fruit, bevroren en geconserveerde vruchten, jam en gelei, fruitsappen, andere fruitbereidingen en sierplanten; • Agro-industriële producten: bevat meststoffen, bestrijdingsmiddelen en landbouwmaterieel; • Andere landbouw- en visserijproducten: bevat vis, schaal- en weekdieren, andere zeeproducten dranken en veevoeders. In de bijlagen zijn grafische voorstellingen van de handel in de vijf onderdelen terug te vinden, alsook invoer-, uitvoeren saldotabellen per onderdeel, met daarin de handel met de EU-lidstaten per productgroep. Voor een goed begrip van de publicatie, dient vermeld te worden dat het hier enkel en alleen om monetaire waarden gaat en niet over volumes. Tot slot wordt opgemerkt dat de handelswaarden telkens uitgedrukt worden in lopende prijzen. Om de reële verschillen tussen de verschillende jaren te kunnen vergelijken moet rekening gehouden worden met een jaarlijkse inflatie van 1,79% in 2006 en 1,82% in 2007.

België, Luxemburg, Nederland, Duitsland, Frankrijk, Verenigd Koninkrijk, Ierland, Spanje, Portugal, Denemarken, Zweden, Finland, Estland, Letland, Litouwen, Polen, Tsjechië, Slowakije, Slovenië, Griekenland, Italië, Cyprus, Malta, Oostenrijk, Hongarije. Vanaf volgend jaar worden Roemenië en Bulgarije ook opgenomen.

1. Totale Belgische handel In België werden in 2007 meer producten uitgevoerd, dan er werden ingevoerd, waardoor België een positief handelssaldo heeft. In 2007 werd voor ruim 314,3 miljard euro uitgevoerd, terwijl er voor 301,5 miljard euro aan producten zijn ingevoerd. Het handelssaldo bedraagt hierdoor 12,8 miljard euro. Het saldo is met 7,9% toegenomen, wat betekent dat de uitvoer het voorbije jaar sterker is toegenomen dan de invoer. Figuur 1: Totale Belgische handel, 2003 – 2007 (in miljard €) 350 300 250

2003

200

2004 2005

150

2006

100

2007

50 0 Invoer

Uitvoer

Saldo

Bron: Eurostat, eigen berekeningen AMS.

Wanneer we dieper ingaan op de Belgische handel met de Europese lidstaten, krijgen we eenzelfde beeld, met een positief handelssaldo van 26,1 miljard euro (+14%) voor 2007 (Figuur 2). Figuur 2: Totale Belgische handel, intra-EU, 2003-2007 (in miljard â‚Ź) 300 250 2003

200

2004 2005

150

2006

100

2007

50 0 Invoer

Uitvoer

Saldo

Bron: Eurostat, eigen berekeningen AMS

De handel met landen buiten de EU vertoont een omgekeerd beeld: hier is de invoer groter dan de uitvoer, en neemt de invoer ook duidelijk sneller toe dan de uitvoer van producten naar niet-EU-landen. In 2007 bedroeg het Belgische handelssaldo met niet-EU-landen -13,2 miljard euro, wat overeenkomt met een toename van het handelstekort met meer dan 20%. (Figuur 3). Figuur 3: Totale Belgische handel, extra EU, 2003-2007 (in miljard â‚Ź) 100 80

2003

2004 40

2005 2006

2007

0 -20 Invoer

Uitvoer

Saldo

Bron: Eurostat, eigen berekeningen AMS

2. Belgische agrarische handel De totale Belgische handel in landbouwproducten bestaat uit de handel in akkerbouwproducten, dierlijke producten, tuinbouwproducten, agro-industriële producten (o.a. landbouwmachines) en andere landbouw- en visserijproducten (vis, dranken, veevoeders). Na een bespreking van de algemene cijfers (alle landbouwproducten), wordt op elk van deze onderdelen dieper ingegaan.

2.1. Totale Belgische agrarische handel De totale Belgische handel in landbouwproducten kent een duidelijk positief handelssaldo. Zowel in- als uitvoer vertonen een duidelijke stijging. Aangezien de invoer sneller is gestegen dan de uitvoer is het handelsoverschot in 2007 gedaald met 2,9% tot 3,3 miljard euro. Rekening houdend met een inflatie van 1,82% in 2007, komt dit overeen met een reële daling van het handelssaldo met 4,6%. In 2007 is de totale uitvoer goed voor 30 miljard euro, terwijl de invoer van landbouwproducten 26,7 miljard euro bedraagt (Figuur 4). Het aandeel van de invoer en de uitvoer van landbouwproducten in de totale Belgische handel bedraagt respectievelijk 8,9% en 9,6%. Figuur 4: Belgische agrarische handel, intra-EU+extra-EU, 2003-2007 (in miljard euro)

35 30 25

2003

2004 2005

2006

2007

5 0 invoer

uitvoer

saldo

Bron: Eurostat, eigen berekeningen AMS

Bij de opsplitsing van de handel in landbouwproducten met EU-lidstaten en met niet-EUlidstaten, valt op dat 73,9% van de ingevoerde landbouwproducten uit EU-lidstaten afkomstig is, en 85 % van de landbouwproducten, die door België worden uitgevoerd, eveneens naar EU-lidstaten gaat.

Het handelssaldo met EU-landen is duidelijk positief en bedraagt in 2007 5,8 miljard euro. Dat is een stijging van 3,6% in vergelijking met vorig jaar en met bijna 35% ten opzichte van 2003 (Figuur 5). Figuur 5: Belgische agrarische handel, intra-EU, 2003-2007 (in miljard euro)

30 25 2003

2004 15

2005 2006

2007

5 0 invoer

uitvoer

saldo

Bron: Eurostat, eigen berekeningen AMS

Zoals Figuur 6 aangeeft, is het handelssaldo met de niet-EU-landen duidelijk negatief. Dit is volkomen normaal, omdat bepaalde producten niet in eigen land geproduceerd of vervaardigd kunnen worden. Figuur 6: Belgische agrarische handel , extra-EU, 2003-2007 (in miljard euro) 8 6 2003

2004 2005

2006 0

2007 invoer

uitvoer

saldo

-2 -4

Bron: Eurostat, eigen berekeningen AMS

Het is niet verwonderlijk dat een groot deel van de ingevoerde producten uit onze buurlanden komen. Het beperken van de transportkosten is een heel belangrijke factor. In 2007 is 24,1% van de producten afkomstig uit Frankrijk, 23,1% uit Nederland en 11,5% uit Duitsland. 3,1%, 3,3% en 2,7% zijn afkomstig van respectievelijk het Verenigd Koninkrijk, Italië en Spanje (Figuur 7). Figuur 7: Aandeel agrarische invoer naar het land van herkomst, 2003-2007 (%) 80% 70% 60%

2003

50%

2004

40%

2005

30%

2006 2007

20% 10% Intra-EU

Cyprus

Slovenië

Hongarije

Slowakije

Tsjechië

Polen

Litouwen

Letland

Estland

Malta

Oostenrijk

Finland

Zweden

Luxemburg

Spanje

Portugal

Griekenland

Denemarken

Ierland

Verenigd koninkrijk

Italië

Duitsland

Nederland

Frankrijk

Bron: Eurostat, eigen berekeningen AMS

Voor wat betreft de uitvoer van onze agrarische producten krijgen we eenzelfde beeld: 22,6% van onze uitgevoerde producten gaat naar Frankrijk en 19,2 % naar Nederland. Opvallend is een meer uitgesproken uitvoer (in vergelijking met onze invoer) voor verschillende landen: 15,8% naar Duitsland, 9,2% naar het Verenigd Koninkrijk en 2,1% naar Luxemburg ( Figuur 8). Figuur 8: Aandeel agrarische uitvoer volgens land van bestemming, 2003-2007 (%) 100% 90% 80% 70% 60% 50%

2003

40%

2004

30%

2005

20%

2006

10%

2007 Intra-EU

Cyprus

Slovenië

Hongarije

Slowakije

Tsjechië

Polen

Litouwen

Letland

Estland

Malta

Oostenrijk

Finland

Zweden

Luxemburg

Spanje

Portugal

Griekenland

Denemarken

Ierland

Verenigd koninkrijk

Italië

Duitsland

Nederland

Frankrijk

Bron: Eurostat, eigen berekeningen AMS

Uit Figuur 9 blijkt duidelijk dat Verenigd Koninkrijk en Duitsland het meest bijdragen tot het Belgische positieve handelssaldo voor landbouwproducten, met een handelsoverschot van

respectievelijk 1.926 en 1.670 miljoen euro. Spanje, Polen en Tsjechië zagen hun handelssaldo meer dan verdubbelen sinds 2003. Ook het Verenigd Koninkrijk zag zijn handelssaldo in belangrijke mate toenemen, en dit met 77% sinds 2003. Vooral bij de uitvoer van meststoffen, bestrijdingsmiddelen en bereidingen is er een toename waar te nemen. Met Luxemburg, Italië, Frankrijk, Griekenland en Zweden realiseert België een positief agrarisch handelssaldo van meer dan 200 miljoen euro. Belangrijkste handelspartner in het vroegere Oostblok is Tsjechië, waarvan het handelssaldo intussen 143 miljoen euro bedraagt. Dat is een toename van 33% in vergelijking met vorig jaar. Ook het handelsoverschot van Polen (+33%) blijft aan belang toenemen en bedroeg 109 miljoen euro. Uit de analyse blijkt ook dat België in 2007 een negatief handelssaldo heeft met twee andere EU-lidstaten: Nederland met een tekort van 401 miljoen euro en Litouwen met een tekort van 37 miljoen euro. (Figuur 9). Figuur 9: Agrarisch handelssaldo met EU-landen, 2003-2007 (miljoen €) 7.000 6.000 5.000 2003

4.000

2004 2005

3.000

2006 2.000

2007

1.000

Intra-EU

Cyprus

Slovenië

Hongarije

Slowakije

Tsjechië

Polen

Litouwen

Letland

Estland

Malta

Oostenrijk

Finland

Zweden

Luxemburg

Spanje

Portugal

Griekenland

Denemarken

Ierland

Verenigd koninkrijk

Italië

Duitsland

Nederland

Frankrijk

0 -1.000

Bron: Eurostat, eigen berekeningen AMS

Figuur 10 geeft de opsplitsing weer van de handel in landbouwproducten in de diverse onderdelen. In het tweede deel van dit rapport, wordt dieper ingegaan op elk van de onderdelen van de handel in landbouwproducten. In de bijlagen zijn grafische voorstellingen van de handel in de vijf landbouwproductcategorieën terug te vinden, alsook invoer-, uitvoeren saldotabellen per onderdeel, met daarin de handel met de EU-lidstaten per productgroep.

Figuur 10: Opsplitsing Belgische agrarische handel in de diverse onderdelen, 2007 (in miljard â‚Ź)

35 30 25 20 15 10 5 0 -5

import akkerbouwproducten en derivaten tuinbouwproducten en derivaten agro-industriĂŤle producten

export

handelssaldo dierlijke producten en derivaten andere producten en derivaten

Bron: Eurostat, eigen berekeningen AMS

2.2. Akkerbouwproducten In 2007 is voor 8.930 miljoen euro aan akkerbouwproducten ingevoerd in België. Hiermee is akkerbouw goed voor één derde van de totale invoer van landbouwproducten. 74,4% van de invoer van akkerbouwproducten is afkomstig van EU-landen. Het grootste aandeel van de ingevoerde akkerbouwproducten komt uit Frankrijk, Nederland en Duitsland met een aandeel van respectievelijk 27%, 24% en 12% (Figuur 11). De invoer uit die landen blijft stabiel. Figuur 11 : Aandeel invoer akkerbouwproducten, 2007 (%) 30% 25% 20% 15% 10% 5%

Extra EU

Cyprus

Slovenië

Hongarije

Slowakije

Tsjechië

Polen

Litouwen

Letland

Estland

Malta

Oostenrijk

Finland

Zweden

Luxemburg

Spanje

Portugal

Griekenland

Denemarken

Ierland

Verenigd kon.

Italië

Duitsland

Nederland

Frankrijk

Bron: Eurostat, eigen berekeningen AMS

Op het vlak van de uitvoer van akkerbouwproducten krijgen we een gelijkaardig beeld. Akkerbouw is met 9.517 miljoen euro goed voor 30,3% van de totale uitvoer van landbouwproducten. Van de totale uitvoer van akkerbouwproducten gaat 84 % naar een EUlidstaat. Frankrijk, Nederland, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk zijn de grootste afnemers van onze akkerbouwproducten met een aandeel van respectievelijk 23,2%, 20,8%, 13,7% en 9,9% (Figuur 12). Figuur 12: Aandeel uitvoer akkerbouwproducten, 2007 (in %) 25% 20% 15% 10% 5%

Extra EU

Cyprus

Slovenië

Hongarije

Slowakije

Tsjechië

Polen

Litouwen

Letland

Estland

Malta

Oostenrijk

Finland

Zweden

Luxemburg

Spanje

Portugal

Griekenland

Denemarken

Ierland

Verenigd kon.

Italië

Duitsland

Nederland

Frankrijk

Bron: Eurostat, eigen berekeningen AMS

Wat betreft akkerbouwproducten haalt België een positief handelssaldo van 586 miljoen euro. De voornaamste landen die bijdragen tot dat positieve saldo zijn het Verenigd Koninkrijk,

Duitsland en Spanje met een (voor België) positief saldo van respectievelijk 702, 240 en 185 miljoen euro.Wat onmiddellijk opvalt in Figuur 13 is het negatieve handelssaldo met Frankrijk van -225 miljoen euro. Dat is een belangrijke verbetering ten opzichte van het dieptepunt van -509 miljoen euro van 2006. Uit geen ander land voert België zoveel tarwe, maïs en koolzaad in. Daarnaast heeft België enkel nog handelstekorten met Nederland (-150 miljoen euro) en met Italië (-3,4 miljoen euro). Voor wat betreft de handel in akkerbouwproducten buiten de EU heeft België een handelstekort van 785 miljoen euro. Producten als rijst worden in groten getalen ingevoerd. Figuur 13: Handelssaldo van akkerbouwproducten met EU-landen, 2007(miljoen €) 800 600 400 200

-600 -800 -1.000

Bron: Eurostat, eigen berekeningen AMS

Figuur 14 en Figuur 15 geven de samenstelling van de groep “akkerbouwproducten” weer bij de in- en uitvoer. Hieruit leiden we af dat de productcategorieën granen in korrel, graanproducten en afgeleide producten (waaronder “banketbakkerswerk”) de helft van het taartdiagram in beslag nemen wat invoer betreft. België voert namelijk veel banketbakkerswerk (6% van de totale importwaarde voor die categorie) in. Ook tabak, koffie en cacaoproducten nemen een aanzienlijk deel van de categorie “afgeleide producten” in. Bij de granen in korrel springen tarwe en gerst in het oog. Wat de uitvoer betreft, merken we op dat de granen in korrel slechts een aandeel van 5% hebben, wat betekent dat deze producten vooral in eigen land verder verwerkt of verkocht worden. De afgeleide producten vertonen een aandeel van 26%, omdat koffie en cacao verder uitgevoerd worden vanuit onze havens. Dat geldt ook voor tarwemeel en banketbakkerswerk.

Extra EU

Cyprus

Slovenië

Hongarije

Slowakije

Tsjechië

Polen

Litouwen

Letland

Estland

Malta

Oostenrijk

Finland

Zweden

Luxemburg

Spanje

Portugal

Griekenland

Denemarken

Ierland

Verenigd kon.

Italië

Duitsland

-400

Nederland

-200

Frankrijk

Figuur 14: Aandeel productcategorieĂŤn in de totale akkerbouwproducten, invoer, 2007 0,7% 14,2%

17,9%

1,4%

18,2% 11,0%

0,7% 4,0%

0,7% 4,1% 10,6%

0,5%

10,3% Granen in korrel Droge peulvruchten Suikerhoudende producten Oliehoudende producten Zaaigoed

0,9%

4,8%

Graanproducten Aardappelen Bijproducten van suikerraffinaderij Oliehoudende bijproducten Afgeleide producten

Bijproducten van granen Suikerhoudende gewassen Oliehoudende zaden Overige gewassen Niet eetbare akkerbouwproducten

Bron : Eurostat, eigen berekeningen AMS Figuur 15 : Aandeel productcategorieĂŤn in de totale akkerbouwproducten, uitvoer, 2007

1,2% 5,0%

26,2% 27,5%

0,2% 6,3%

0,3% 0,4%

3,3% 11,2%

7,2% 1,9% 0,2% Granen in korrel Droge peulvruchten Suikerhoudende producten Oliehoudende producten Zaaigoed

8,1%

1,0%

Graanproducten Aardappelen Bijproducten van suikerraffinaderij Oliehoudende bijproducten Afgeleide producten

Bijproducten van granen Suikerhoudende gewassen Oliehoudende zaden Overige gewassen Niet eetbare akkerbouwproducten

Bron : Eurostat, eigen berekeningen AMS

(zie Bijlage 1, Bijlage 2 en Bijlage 3 voor een grafische voorstelling van de handelsstromen en meer gedetailleerde tabellen met handelscijfers op productgroepniveau.)

Focus op granen in korrel: Granen in korrel zijn verantwoordelijk voor respectievelijk 18,3% en 27,5% van de in- en uitvoerwaarde van akkerbouwproducten. Het handelssaldo van de granen in korrel bedraagt 168% in vergelijking met het totale handelssaldo van akkerbouwproducten. Figuur 16: Aandeel in- en uitvoer van granen in korrel naar en vanuit EU-landen, 2007 (in %)

Bron: Eurostat, eigen berekeningen AMS

Focus op aardappelen: Aardappelen zijn verantwoordelijk voor respectievelijk 4,1% en 11,2% van de in- en uitvoerwaarde van akkerbouwproducten. Het handelssaldo van de aardappelen bedraagt 120% in vergelijking met het totale handelssaldo van akkerbouwproducten. Figuur 17: Aandeel in- en uitvoer van aardappelen naar en vanuit EU-landen, 2007 (in %)

Bron: Eurostat, eigen berekeningen AMS

2.3. Dierlijke producten In 2007 is de invoer van dierlijke producten met 4.950 miljoen euro goed voor 18% van de Belgische invoer van landbouwproducten. 92,2% hiervan is afkomstig van EU-lidstaten. De dierlijke producten worden voornamelijk ingevoerd uit Nederland, Frankrijk en Duitsland, met een respectievelijke waarde van 1.424, 1.305 en 897 miljoen euro, samen bijna driekwart van de totale invoer van dierlijke producten (Figuur 18). Figuur 18: Aandeel invoer dierlijke producten, 2007 (%) 30% 25% 20% 15% 10% 5%

Extra EU

Cyprus

Slovenië

Hongarije

Slowakije

Tsjechië

Polen

Litouwen

Letland

Estland

Malta

Oostenrijk

Finland

Zweden

Luxemburg

Spanje

Portugal

Griekenland

Denemarken

Ierland

Verenigd kon.

Italië

Duitsland

Nederland

Frankrijk

Bron: Eurostat, eigen berekeningen AMS

De uitvoer van dierlijke producten geeft een gelijkaardig beeld: 90% van de totale uitvoer van 6.521 miljoen euro gaat naar EU-lidstaten. Met een respectievelijke uitvoer van 1.513, 1.214, 1.247 en 676 miljoen euro gaat bijna driekwart van de uitvoer naar Nederland, Duitsland, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk (Figuur 19). Figuur 19: Aandeel uitvoer dierlijke producten, 2007 (%) 25%

20%

15%

10%

Extra EU

Cyprus

Slovenië

Hongarije

Slowakije

Tsjechië

Polen

Litouwen

Letland

Estland

Malta

Oostenrijk

Finland

Zweden

Luxemburg

Spanje

Portugal

Griekenland

Denemarken

Ierland

Verenigd kon.

Italië

Duitsland

Nederland

Frankrijk

Bron: Eurostat, eigen berekeningen AMS

Dankzij de sterke uitvoer heeft België een handelsoverschot van dierlijke producten van 1.572 miljoen euro. De voornaamste landen die bijdragen tot dit overschot zijn het Verenigd Koninkrijk, Duitsland en Italië met een (voor België) positief saldo van respectievelijk 442, 317 en 290 miljoen euro. Met vijf landen uit de EU-25 heeft België een handelstekort op het vlak van dierlijke producten: Ierland (123 miljoen euro), Frankrijk (-58 miljoen euro), Polen (-21 miljoen euro), Hongarije (-14 miljoen euro) en Finland (-5 miljoen euro). Ook Litouwen en Slowakije hebben sinds dit jaar een negatief handelssaldo met België. (Figuur 20) Figuur 20: Handelssaldo van dierlijke producten met EU-landen, 2007 (miljoen euro) 500

400

300

200

100

Extra EU

Cyprus

Slovenië

Hongarije

Slowakije

Tsjechië

Polen

Litouwen

Letland

Estland

Malta

Oostenrijk

Finland

Zweden

Luxemburg

Spanje

Portugal

Griekenland

Denemarken

Ierland

Italië

Duitsland

Verenigd kon.

-200

Nederland

-100

Frankrijk

Bron: Eurostat, eigen berekeningen AMS

Figuur 21 en Figuur 22 geven een detail van de samenstelling binnen deze productcategorie. Het valt onmiddellijk op dat de zuivelproducten bijna 53% van de invoerwaarde van dierlijke producten vertegenwoordigen. Het gaat hier vooral om boter, kaas en room. De invoer van vers vlees neemt 20% van de taart in. Daarin zit de import van schapenvlees, geitenvlees en bevroren vlees in verrekend. Bij de exportwaarde vertoont de uitvoer van vers vlees een aandeel van 37%, voornamelijk toe te schrijven aan de uitvoer van varkensvlees en in belangrijke mate ook aan pluimvee. (zie Bijlage 4, Bijlage 5 en Bijlage 6 voor een grafische voorstelling van de handelsstromen en meer gedetailleerde tabellen met handelscijfers op productgroepniveau.)

Figuur 21 : Aandeel van de productcategorieĂŤn in de totale dierlijke producten, invoer, 2007 3,5%

0,7%

1,9% 0,3%

8,1%

20,1%

2,4%

Fokdieren Slacht- en gebruiksdieren Vers vlees Gedroogd en gerookt vlees Vleesbereidingen Eieren Zuivelproducten Bijenhonig Andere dierlijke producten Niet eetbare dierlijke producten

52,6% 8,8% 1,7%

Bron : Eurostat, eigen berekeningen AMS Figuur 22: Aandeel van de productcategorieĂŤn in de totale dierlijke producten, uitvoer, 2007 2,8%

0,9%

0,8%

0,1%

3,4%

37,6% 41,0%

1,4%

Fokdieren Slacht- en gebruiksdieren Vers vlees Gedroogd en gerookt vlees Vleesbereidingen Eieren Zuivelproducten Bijenhonig Andere dierlijke producten Niet eetbare dierlijke producten

1,8% 10,2%

Bron : Eurostat, eigen berekeningen AMS

Focus op varkensvlees: De handel in varkensvlees is verantwoordelijk voor respectievelijk 1,9% en 16,3% van de in- en uitvoerwaarde van dierlijke producten. Het handelssaldo van de varkens bedraagt 61% in vergelijking met het totale handelssaldo van dierlijke producten. Figuur 23: Aandeel in- en uitvoer van varkens naar en vanuit EU-landen, 2007 (in %)

Bron: Eurostat, eigen berekeningen AMS

Focus op zuivelproducten: De handel in zuivelproducten is verantwoordelijk voor respectievelijk 52,6% en 41% van de in- en uitvoerwaarde van dierlijke producten. Het handelssaldo van de varkens bedraagt 4,3% in vergelijking met het totale handelssaldo van dierlijke producten. Figuur 24: Aandeel in- en uitvoer van zuivelproducten naar en vanuit EU-landen, 2007 (in %)

Bron: Eurostat, eigen berekeningen AMS

2.4. Tuinbouwproducten 20,7% van de totale Belgische invoer van landbouwproducten is toe te wijzen aan tuinbouwproducten. Van de 5.541 miljoen euro aan ingevoerde tuinbouwproducten is de helft afkomstig van lidstaten van de EU. Deze producten zijn hoofdzakelijk afkomstig van Nederland, Frankrijk, Spanje, Duitsland en Italië goed voor een waarde van respectievelijk 1.044, 589, 434, 264 en 213 miljoen euro (Figuur 25). De andere helft van de ingevoerde tuinbouwproducten is dus afkomstig van buiten de EU. Het gaat hierbij hoofdzakelijk om ingevoerd exotisch fruit (zie Bijlage 7). Figuur 25: Aandeel invoer tuinbouwproducten, 2007 (%) 60%

50%

40%

30%

20%

Extra EU

Cyprus

Slovenië

Hongarije

Slowakije

Tsjechië

Polen

Litouwen

Letland

Estland

Malta

Oostenrijk

Finland

Zweden

Luxemburg

Spanje

Portugal

Griekenland

Ierland

Verenigd kon.

Italië

Duitsland

Nederland

Frankrijk

Denemarken

10%

Bron: Eurostat, eigen berekeningen AMS

In 2007 is voor 5.986 miljoen euro aan tuinbouwproducten uitgevoerd. Dat is goed voor 20 % van de totale uitvoer van landbouwproducten. In tegenstelling tot de invoer, is de uitvoer van tuinbouwproducten bijna volledig (93,4%) bestemd voor EU-landen. 49% van de totale uitvoer aan tuinbouwproducten gaat naar enkel Frankrijk en Duitsland. Daarna volgen Nederland (15,5%) en het Verenigd Koninkrijk (10,5%). Slechts 6,6% van onze uitvoer van tuinbouwproducten is aldus bestemd voor landen buiten de EU. In de nieuwe lidstaten is Polen de belangrijkste klant (1,8%).

Figuur 26: Aandeel uitvoer tuinbouwproducten, 2007 (%) 30%

25%

20%

15%

10%

Extra EU

Cyprus

Slovenië

Hongarije

Slowakije

Tsjechië

Polen

Litouwen

Letland

Estland

Malta

Oostenrijk

Finland

Zweden

Luxemburg

Spanje

Portugal

Griekenland

Ierland

Verenigd kon.

Italië

Duitsland

Nederland

Frankrijk

Denemarken

Bron: Eurostat, eigen berekeningen AMS

Ondanks het grote handelstekort met landen buiten de EU, heeft België toch een handelsoverschot voor tuinbouwproducten van 445 miljoen euro. Dat is 9% minder dan in 2006. Dat positieve saldo heeft België vooral te danken aan onze buurlanden Duitsland en Frankrijk, met een handelssaldo van respectievelijk 1.241 en 828 miljoen. Met Spanje en Nederland hebben we een duidelijk handelstekort. Deze bedragen -276 miljoen euro en -115 miljoen euro. (Figuur 27). De positieve saldi zijn vooral te danken aan de uitvoer van fruitsappen, diepvriesgroenten, verse peren en tomaten. De negatieve saldi komen door de invoer van citrus- en zuidvruchten. Figuur 27: Handelssaldo van tuinbouwproducten met EU-landen, 2007 (miljoen euro)

1.500 1.000

Extra EU

Cyprus

Slovenië

Hongarije

Slowakije

Tsjechië

Polen

Litouwen

Letland

Estland

Malta

Oostenrijk

Finland

Sweden

Luxemburg

Spanje

Portugal

Griekenland

Denemarken

Ierland

Italië

Verenigd kon.

-1.000

Duitsland

-500

Nederland

Frankrijk

500

-1.500 -2.000 -2.500 -3.000 Bron: Eurostat, eigen berekeningen AMS

. Figuur 28: Aandeel van de productgroepen in de totale tuinbouwproducten, invoer, 2007

10%

11% Verse groenten

Aromatische planten

1% 13%

Verwerkte groenten Vers fruit

18%

Verwerkt fruit OlijfoliĂŤn en bijproducten Noten Niet eetbare tuinbouwproducten 42%

Bron : Eurostat, eigen berekeningen AMS Figuur 29: Aandeel van de productgroepen in de totale tuinbouwproducten, uitvoer, 2007

11%

11% 2%

Verse groenten

Aromatische planten Verwerkte groenten

19% Vers fruit

21%

Verwerkt fruit OlijfoliĂŤn en bijproducten Noten Niet eetbare tuinbouwproducten

36%

Bron : Eurostat, eigen berekeningen AMS

(zie Bijlage 7, Bijlage 8 en Bijlage 9 voor een grafische voorstelling van de handelsstromen en meer gedetailleerde tabellen met handelscijfers op productgroepniveau.)

Focus op diepvriesgroenten: De handel in diepvriesgroenten is verantwoordelijk voor respectievelijk 4,7% en 13,5% van de in- en uitvoerwaarde van tuinbouwproducten. Het handelssaldo van de diepvriesgroenten bedraagt 119% in vergelijking met het totale handelssaldo van tuinbouwproducten. Figuur 30: Aandeel in- en uitvoer van diepvriesgroenten naar en vanuit EU-landen, 2007 (in %)

Bron: Eurostat, eigen berekeningen AMS

Focus op tomaten: De handel in tomaten is verantwoordelijk voor respectievelijk 1,7% en 3,6% van de in- en uitvoerwaarde van tuinbouwproducten. Het handelssaldo van de tomaten bedraagt 27% in vergelijking met het totale handelssaldo van tuinbouwproducten. Figuur 31: Aandeel in- en uitvoer van tomaten naar en vanuit EU-landen, 2007 (in %)

Bron: Eurostat, eigen berekeningen AMS

Focus op peren: De handel in peren is verantwoordelijk voor respectievelijk 0,8% en 3,2% van de in- en uitvoerwaarde van tuinbouwproducten. Het handelssaldo van de peren bedraagt 33% in vergelijking met het totale handelssaldo van tuinbouwproducten. Figuur 32: Aandeel in- en uitvoer van peren naar en vanuit EU-landen, 2007 (in %)

Bron: Eurostat, eigen berekeningen AMS

2.5. Agro-industriële producten De groep agro-industriële producten bestaat uit landbouwmaterieel (trekkers, koorden, enz.), meststoffen en bestrijdingsmiddelen. Hiervan is in 2007 voor een totale waarde van 2.204 miljoen euro ingevoerd in België. Dit komt overeen met 8,2% van de totale invoer van landbouwproducten. Een ruime tweederde (72%) is afkomstig van EU-landen. De voornaamste landen waaruit onze invoer van agro-industriële producten afkomstig is, zijn Duitsland, Nederland en Frankrijk met een invoerwaarde van respectievelijk 413, 387 en 352 miljoen euro (Figuur 33). Figuur 33: Aandeel invoer agro-industriële producten, 2007 (%) 30% 25% 20% 15% 10% 5%

Extra EU

Cyprus

Slovenië

Hongarije

Slowakije

Tsjechië

Polen

Litouwen

Letland

Estland

Malta

Oostenrijk

Finland

Zweden

Luxemburg

Spanje

Portugal

Griekenland

Denemarken

Ierland

Verenigd kon.

Italië

Duitsland

Nederland

Frankrijk

Bron: Eurostat, eigen berekeningen AMS

De uitvoer van agro-industriële producten bedraagt in 2007 3.658 miljoen euro, wat overeenkomt met 12,1% van de totale uitvoer van landbouwproducten. 73 % van de uitvoer van agro-industriële producten is bestemd voor EU-lidstaten. Hiervan zijn de voornaamste bestemmingen Frankrijk, Nederland en Duitsland met een uitvoerwaarde van respectievelijk 837, 413 en 363 miljoen euro. Dat zijn aandelen van 23%, 11% en 10% (Figuur 34). Figuur 34: Aandeel uitvoer agro-industriële producten, 2007 (%) 30% 25% 20% 15% 10% 5%

Extra EU

Cyprus

Slovenië

Hongarije

Slowakije

Tsjechië

Polen

Litouwen

Letland

Estland

Malta

Oostenrijk

Finland

Zweden

Luxemburg

Spanje

Portugal

Griekenland

Denemarken

Ierland

Verenigd kon.

Italië

Duitsland

Nederland

Frankrijk

Bron: Eurostat, eigen berekeningen AMS

Voor wat de agro-industriële producten betreft heeft België een handelsoverschot van 1.455 miljoen euro. Dit is voor een groot deel toe te schrijven aan Frankrijk (484 miljoen euro) en in mindere mate Spanje (173 miljoen euro). Met vier landen heeft België een handelstekort: Duitsland (-50 miljoen euro), Litouwen (-45 miljoen euro), Finland (-3,3 miljoen euro) en Oostenrijk (-3,5 miljoen euro) (Figuur 35). De negatieve saldi zijn te wijten aan de invoer van landbouwtrekkers vanuit Duitsland en de invoer van stikstofhoudende meststoffen uit Litouwen. Figuur 35: Handelssaldo agro-industriële producten met EU-landen, 2007 (miljoen euro) 600

500

400

300

200

Extra EU

Cyprus

Slovenië

Hongarije

Slowakije

Tsjechië

Polen

Litouwen

Letland

Estland

Malta

Oostenrijk

Finland

Zweden

Luxemburg

Spanje

Portugal

Griekenland

Ierland

Verenigd kon.

Italië

Duitsland

Nederland

-100

Frankrijk

Denemarken

100

Bron: Eurostat, eigen berekeningen AMS

In de Figuur 36 en Figuur 37 illustreert de balk het aandeel van de in- en uitvoerwaarde van de verschillende soorten meststoffen. Kalihoudende meststoffen worden vooral ingevoerd uit het buitenland, en samengestelde meststoffen voert België vooral uit.

(zie Bijlage 10, Bijlage 11 en Bijlage 12 voor een grafische voorstelling van de handelsstromen en meer gedetailleerde tabellen met handelscijfers op productgroepniveau.)

Figuur 36: Aandeel van de verschillende productgroepen in de totale agro-industriĂŤle producten, invoer, 2007

Landbouwmaterieel 43,6%

Stikstofhoudende: 14% Meststoffen 32%

Fosfaathoudende: 2% Kalihoudende: 11%

Bestrijdingsmiddelen 24,4%

Samengestelde: 2% Andere: 3%

Bron : Eurostat, eigen berekeningen AMS Figuur 37: Aandeel van de verschillende productgroepen in de totale agro-industriĂŤle producten, uitvoer, 2007

Landbouwmaterieel 32,4%

Meststoffen 37,4% Bestrijdingsmiddelen 30,2%

Stikstofhoudende: 15% Fosfaathoudende: 1% Kalihoudende: 6% Samengestelde: 11% Andere: 4%

Bron : Eurostat, eigen berekeningen AMS

2.6. Andere landbouw- en visserijproducten Andere landbouw- en visserijproducten bestaat uit vis, schaal- en weekdieren, dranken, oliën en vetten, en veevoeders. In 2007 is hiervan voor een totale waarde van 5.101 miljoen euro ingevoerd. Dit komt overeen met een aandeel van 19,1% in de totale agrarische invoer. Het grootste deel, namelijk 81,5%, van de invoer van deze producten is afkomstig van lidstaten van de EU. Vooral Frankrijk en Nederland hebben, met respectievelijk 1.769 miljoen euro (aandeel 35%) en 1.184 miljoen euro (aandeel 23%), een groot belang hierin (Figuur 38). Figuur 38: Aandeel invoer andere landbouw- en visserijproducten, 2007 (%) 40% 35% 30% 25% 20% 15% 10% 5%

Extra EU

Cyprus

Slovenië

Hongarije

Slowakije

Tsjechië

Polen

Litouwen

Letland

Estland

Malta

Oostenrijk

Finland

Zweden

Luxemburg

Spanje

Portugal

Griekenland

Denemarken

Ierland

Verenigd kon.

Italië

Duitsland

Nederland

Frankrijk

Bron: Eurostat, eigen berekeningen AMS

De uitvoer van deze andere landbouw- en visserijproducten die 4.357 miljoen euro bedraagt, is goed voor 14,5% van de totale Belgische uitvoer van landbouwproducten. Opnieuw zijn Frankrijk en Nederland, met een uitvoerwaarde van respectievelijk 1.092 miljoen euro (aandeel 25%) en 932 miljoen euro (aandeel 21%), de voornaamste bestemmingen. In totaal gaat 79% van de uitvoer van deze producten naar de lidstaten van de EU (Figuur 39).

Figuur 39: Aandeel uitvoer andere landbouw- en visserijproducten, 2007 (%) 30% 25% 20% 15% 10% 5%

Extra EU

Cyprus

Slovenië

Hongarije

Slowakije

Tsjechië

Polen

Litouwen

Letland

Estland

Malta

Oostenrijk

Finland

Zweden

Luxemburg

Spanje

Portugal

Griekenland

Denemarken

Italië Verenigd kon. Ierland

Duitsland

Nederland

Frankrijk

Bron: Eurostat, eigen berekeningen AMS

Aangezien de invoer van de andere landbouw- en visserijproducten de uitvoer ervan ruim overstijgt, heeft België hiervoor een sterk handelstekort. In 2007 bedraagt het handelssaldo voor deze producten -743 miljoen euro. Dat heeft voornamelijk te maken met het negatieve saldo met onze buurlanden Frankrijk en Nederland voor respectievelijk -655 en -251 miljoen euro. Uit Frankrijk importeert België grote hoeveelheden wijn, en uit Nederland worden heel wat vis, schaal- en weekdieren in (bvb mosselen) ingevoerd. Met de landen buiten de EU is het negatief saldo van vorig jaar bijna weggewerkt, en bedraagt dit jaar nog -32 miljoen euro (Figuur 40). Bij nadere analyse merken we op dat die grote verschillen veroorzaakt worden in de handel van alcoholische dranken tussen België en Frankrijk en tussen België en de niet-EU landen (zie Figuur 41 en Figuur 42) Figuur 40: Handelssaldo van andere landbouw- en visserijproducten met EU-landen, 2007 (miljoen euro) 200 100

Extra EU

Cyprus

Slovenië

Hongarije

Slowakije

Tsjechië

Polen

Litouwen

Letland

Estland

Malta

Oostenrijk

Finland

Zweden

Luxemburg

Spanje

Portugal

Griekenland

Denemarken

Ierland

Italië

Verenigd kon.

-300

Duitsland

-200

Nederland

-100

Frankrijk

-400 -500 -600 -700 -800

Bron: Eurostat, eigen berekeningen AMS

(zie Bijlage 13, Bijlage 14 en Bijlage 15 voor een grafische voorstelling van de handelsstromen en meer gedetailleerde tabellen met handelscijfers op productgroepniveau.)

Figuur 41 : Aandeel van de productcategorieën in de andere landbouw- en visserijproducten, invoer, 2007

6,8%

15,3% Vis Schaal en weekdieren 14,7%

44,9%

0,8% 4,3%

Andere zeeproducten en derivaten Oliën en vetten niet elders genoemd Dierenvoeders Dranken Producten niet elders genoemd

13,3%

Bron : Eurostat, eigen berekeningen AMS Figuur 42: Aandeel van de productcategorieën in de andere landbouw- en visserijproducten, uitvoer, 2007

11,2%

9,2%

10,2%

Vis Schaal en weekdieren

1,0%

12,4%

41,4%

Andere zeeproducten en derivaten Oliën en vetten niet elders genoemd Dierenvoeders Dranken Producten niet elders genoemd

14,6%

Bron : Eurostat, eigen berekeningen AMS

2.7. Onze buurlanden en de nieuwe EU-lidstaten Bijna drie kwart van de totale Belgische invoer van landbouwproducten komt uit EUlidstaten. Een diepere analyse van deze gegevens toont aan dat 62,3% van de invoer uit onze buurlanden komt (Nederland, Duitsland, Luxemburg, het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk), en slechts 2% is afkomstig van de 10 nieuwe lidstaten (Cyprus, Estland, Hongarije, Letland, Litouwen, Malta, Polen, Slovenië, Slowakije en Tsjechië) (Figuur 43). Figuur 43: aandeel van buurlanden en nieuwe EU-lidstaten in totale invoer van landbouwproducten, 2007(%)

buiten EU 26,1%

buurlanden 62,3% rest EU-lidstaten 9,5%

nieuwe EU-lidstaten 2,0%

Bron: Eurostat, eigen berekeningen AMS

Figuur 44: Overzicht van Belgische agrarische invoer uit buurlanden en nieuwe EU-lidstaten, 2007 (in miljard euro) 18 16 14 12 agro-industriële producten andere producten en derivaten tuinbouw producten en derivaten

10 8 6

dierlijke producten en derivaten akkerbouw producten en derivaten

4 2 0 buurlanden

nieuwe EUlidstaten

rest EUlidstaten

buiten EU

Bron: Eurostat, eigen berekeningen AMS

Voor wat de uitvoer van landbouwproducten van België betreft, laat Figuur 45 een gelijkaardig beeld als bij de invoer zien. 84,3% van de totale uitvoer is voor EU-lidstaten bestemd. De buurlanden van België zijn de grootste afnemers met 68% van de totale uitvoer. Slechts 2,9% is bestemd voor de 10 nieuwe EU-lidstaten. Figuur 46 geeft een overzicht waaruit de invoer uit onze buurlanden en de nieuwe EU-lidstaten is opgebouwd. Figuur 45: aandeel van buurlanden en nieuwe EU-lidstaten in totale uitvoer van landbouwproducten, 2007 (%)

buiten EU 15,7% rest EU-lidstaten 13,4%

buurlanden 68,0%

nieuwe EU-lidstaten 2,9%

Bron: Eurostat, eigen berekeningen AMS

Figuur 46: Overzicht van Belgische agrarische uitvoer uit buurlanden en nieuwe EU-lidstaten, 2007 (in miljard euro) 25 20 15

agro-industriële producten andere producten en derivaten tuinbouw producten en derivaten dierlijke producten en derivaten akkerbouw producten en derivaten

10 5 0 buurlanden

nieuwe EUlidstaten

rest EUlidstaten

buiten EU

Bron: Eurostat, eigen berekeningen AMS

Wanneer het Belgisch handelssaldo voor de diverse onderdelen van de landbouwproducten vergeleken wordt naar de opdeling van landen, vallen er enkele dingen onmiddellijk op (Figuur 47). Eerst en vooral springt het grote contrast tussen de zeer positieve balans voor de handel in tuinbouwproducten met onze buurlanden en de handel met de landen buiten de EU in het oog. Daarnaast valt ook het grote verschil op voor wat betreft de handel in tuinbouwproducten met onze buurlanden en met de rest van de EU. Figuur 47: Overzicht van Belgische agrarische handelsbalans met buurlanden en nieuwe EU-lidstaten, 2007 (in miljard euro) 6 5 4 3 agro-industriële producten

andere producten en derivaten

tuinbouw producten en derivaten

dierlijke producten en derivaten

-1

buurlanden

nieuwe EUlidstaten

rest EUlidstaten

buiten EU

akkerbouw producten en derivaten

-2 -3 -4

Bron: Eurostat, eigen berekeningen AMS

2.8. Aandeel van Vlaanderen Uit de analyse van de handelsgegevens van de Nationale Bank van België (NBB) blijkt dat Vlaanderen verantwoordelijk is voor ruim 82% van de Belgische invoer van landbouwproducten. Het Vlaamse aandeel in de uitvoer van landbouwproducten ligt nog net iets hoger, nl. 83%. Uit de gegevens blijkt bovendien dat het Brussels Hoofdstedelijk Gewest een netto-importeur is in tegenstelling tot Vlaanderen en Wallonië die een duidelijk handelsoverschot hebben.

3. Europese agrarische handel In het derde onderdeel van dit rapport is het de bedoeling om de Belgische handel in landbouwproducten te gaan vergelijken met cijfers voor buitenlandse handel van de andere Europese landen: dus het gaat hier niet alleen meer om de handel van België met de Europese landen, maar om een vergelijking van de invoer, uitvoer en het handelssaldo tussen de andere Europese landen.

3.1. Totale agrarische handel Alle 25 lidstaten van de EU hebben in 2007 voor een totale waarde van 351 miljard euro aan landbouwproducten ingevoerd. Dat is 8,3% meer dan het jaar voordien. Het aandeel van België in dit totaal is een klein beetje teruggelopen tot 7,6%. België is hiermee het 6e grootste invoerland van de EU, en steekt hiermee nipt Spanje voorbij (Figuur 48). Figuur 48: Invoer van landbouwproducten door de EU-lidstaten, 2007 (miljard euro) 60 50 40 30 20 10

Cyprus

Slovenië

Hongarije

Slowakije

Tsjechië

Polen

Litouwen

Letland

Estland

Malta

Oostenrijk

Finland

Sweden

Luxemburg

België

Spanje

Portugal

Griekenland

Denemarken

Ierland

Verenigd kon.

Italië

Duitsland

Nederland

Frankrijk

Bron: Eurostat, eigen berekeningen AMS

Op het vlak van uitvoer van landbouwproducten doet België het uitstekend. Met een aandeel van 8,9% (idem als in 2006) van de totale uitvoerwaarde van alle EU-lidstaten, die 336 miljard euro bedraagt, haalt België een mooie vierde plaats (Figuur 49). De totale exportwaarde is met 11% toegenomen ten opzichte van 2006.

Figuur 49: Uitvoer van landbouwproducten door de EU-lidstaten, 2007 (miljard euro) 60 50 40 30 20 10

Cyprus

Slovenië

Hongarije

Slowakije

Tsjechië

Polen

Litouwen

Letland

Estland

Malta

Oostenrijk

Finland

Sweden

Luxemburg

België

Spanje

Portugal

Griekenland

Denemarken

Ierland

Verenigd kon.

Italië

Duitsland

Nederland

Frankrijk

Bron: Eurostat, eigen berekeningen AMS

Voor wat betreft het handelsoverschot doet België het nog beter: het handelsoverschot van 3.315 miljoen euro is goed voor het vierde grootste overschot van alle EU-lidstaten. Hiermee doet België het stukken beter dan landen zoals Duitsland, het Verenigd Koninkrijk en Spanje (Figuur 50). Figuur 50: Saldo voor de handel in landbouwproducten door de EU-lidstaten, 2007 (miljard euro) 30

Cyprus

Slovenië

Hongarije

Slowakije

Tsjechië

Polen

Litouwen

Letland

Estland

Malta

Oostenrijk

Finland

Sweden

Luxemburg

België

Spanje

Portugal

Griekenland

Denemarken

Ierland

Verenigd kon.

Italië

Duitsland

Nederland

-10

Frankrijk

-20

-30

Bron: Eurostat, eigen berekeningen AMS

3.2. Akkerbouwproducten Voor akkerbouwproducten bevindt België zich bij de toplanden, zeker wat uitvoer betreft (4e plaats). België is ook één van de vier Europese landen die geen handelstekort hebben voor akkerbouwproducten. Nederland en Frankrijk hebben het grootste handelsoverschot, terwijl Spanje, het Verenigd Koninkrijk en Italië de grootste handelstekorten hebben (Figuur 51). Dit is een gelijkaardige situatie in vergelijking met vorig jaar. Figuur 51: Invoer, uitvoer en saldo van akkerbouwproducten door de EU-lidstaten, 2007 (miljard euro) 20

Cyprus

Slovenië

Hongarije

Slowakije

Tsjechië

Polen

Litouwen

Letland

Estland

Malta

Oostenrijk

Finland

Sweden

Luxemburg

België

Spanje

Portugal

Griekenland

Ierland

Verenigd kon.

Italië

Duitsland

-5

Nederland

Frankrijk

Denemarken

-10

Invoer

Uitvoer

Saldo

Bron: Eurostat, eigen berekeningen AMS

3.3. Dierlijke producten Ook voor dierlijke producten kan België mooie cijfers voorleggen. België is namelijk de vierde grootste exporteur van dierlijke producten, en heeft het 7e grootste handelsoverschot. Polen haalt voor het eerst België in als exporteur van dierlijke producten. Frankrijk, Nederland en Duitsland hebben het grootste handelsoverschot, terwijl het Verenigd Koninkrijk en Italië een duidelijk tekort hebben aan dierlijke productie (Figuur 52). Figuur 52: Invoer, uitvoer en saldo van dierlijke producten door de EU-lidstaten, 2007 (miljard euro) 20

Cyprus

Slovenië

Hongarije

Tsjechië

Slowakije

Polen

Letland

Litouwen

Estland

Malta

Finland

Oostenrijk

Sweden

Luxemburg

België

Spanje

Portugal

Griekenland

Ierland

Denemarken

Verenigd kon.

Italië

Duitsland

Nederland

-5

Frankrijk

-10 Invoer

Uitvoer

Saldo

Bron: Eurostat, eigen berekeningen AMS

3.4. Tuinbouwproducten Op het vlak van tuinbouwproducten is België de vierde grootste uitvoerder van de EU na Nederland, Spanje en Italië. Aangezien België bijna evenveel tuinbouwproducten invoert als uitvoert, haalt het een licht positieve balans. Spanje, Nederland en in mindere mate Italië hebben ook in 2007 een overduidelijk handelsoverschot van tuinbouwproducten. Duitsland, het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk vertonen daarentegen sterke handelstekorten (Figuur 53). Figuur 53: Invoer, uitvoer en saldo van tuinbouwproducten door de EU-lidstaten, 2007 (miljard euro) 20

Cyprus

Slovenië

Hongarije

Slowakije

Polen

Tsjechië

Litouwen

Letland

Estland

Malta

Oostenrijk

Finland

Sweden

Luxemburg

België

Spanje

Portugal

Griekenland

Denemarken

Ierland

Italië

Verenigd kon.

Duitsland

Nederland

-5

Frankrijk

-10

-15 Invoer

Uitvoer

Saldo

Bron: Eurostat, eigen berekeningen AMS

3.5. Agro-industriële producten Voor de invoer behoudt België zijn vierde plaats. België heeft de derde hoogste exportwaarde na Duitsland en Frankrijk, en staat ex aequo met Nederland op de derde plaats met een positief saldo van 1,455 miljard euro Voor wat betreft het saldo dient België Duitsland en Italië voor te laten gaan. Spanje, Frankrijk en Ierland hebben dan weer een belangrijk handelstekort in agro-industriële producten (Figuur 54). Figuur 54: Invoer, uitvoer en saldo van agro-industriële producten door de EU-lidstaten, 2007 (miljard euro) 10

Invoer

Uitvoer

Cyprus

Slovenië

Hongarije

Slowakije

Tsjechië

Polen

Litouwen

Letland

Estland

Malta

Oostenrijk

Finland

Sweden

Luxemburg

België

Spanje

Portugal

Griekenland

Denemarken

Ierland

Verenigd kon.

Italië

Duitsland

Nederland

-2

Frankrijk

Saldo

Bron: Eurostat, eigen berekeningen AMS

3.6. Andere landbouw- en visserijproducten Zoals af te leiden is uit Figuur 55 is België in 2007 de 7e grootste invoerder van andere landbouw- en visserijproducten, en behaalt het de 8e plaats voor de uitvoer ervan. Het negatieve handelssaldo levert België de 5de laatste plaats op, vóór Spanje, Duitsland,Verenigd Koninkrijk en Zweden. Frankrijk, Nederland en Denemarken zijn de landen met het grootste handelsoverschot voor andere landbouw- en visserijproducten. Figuur 55: Invoer, uitvoer en saldo van andere landbouw- en visserijproducten door de EU-lidstaten, 2007 (miljard euro) 18 16 14 12 10 8 6 4 2

Invoer

Uitvoer

Cyprus

Slovenië

Hongarije

Slowakije

Tsjechië

Polen

Litouwen

Letland

Estland

Malta

Oostenrijk

Finland

Sweden

Luxemburg

België

Spanje

Portugal

Griekenland

Denemarken

Ierland

Verenigd kon.

Italië

Duitsland

-4

Nederland

-2

Frankrijk

Saldo

Bron: Eurostat, eigen berekeningen AMS

3.7. Aandeel in totale handel Figuur 56 geeft een overzicht van de totale handel van elke EU-lidstaat. Het enorme uitvoercijfer en het handelsoverschot van Duitsland vallen hierbij onmiddellijk op. Ook Nederland, Ierland en Zweden gaan België vooraf met een groter positief handelssaldo. Op het vlak van uitvoer behaalt België een mooie zesde plaats. België heeft die plaats vooral te danken door zijn functie als doorvoerland dankzij de havens. Het Verenigd Koninkrijk, Spanje en Frankrijk hebben een duidelijk handelstekort. Figuur 56: Invoer, uitvoer en saldo van alle producten door de EU-lidstaten, 2007 (miljard euro) 1.200 1.000 800 600 400

invoer

uitvoer

Cyprus

Slovenië

Hongarije

Slowakije

Tsjechië

Polen

Litouwen

Letland

Estland

Malta

Oostenrijk

Finland

Sweden

Luxemburg

België

Spanje

Portugal

Griekenland

Ierland

Verenigd kon.

Italië

Duitsland

Nederland

-200

Frankrijk

Denemarken

200

saldo

Bron: Eurostat, eigen berekeningen AMS

Het aandeel van de in- uitvoer van landbouwproducten in de totale handel van elke lidstaat van de EU wordt weergegeven in Figuur 57 en Figuur 58. Van de totale invoer van alle EUlanden is 8,9% voor rekening van landbouwproducten. België bevindt zich met 8,9% juist op het Europese gemiddelde. Dat is een identieke situatie als vorig jaar. De landen waar het aandeel van invoer in landbouwproducten het grootst is, zijn Denemarken (15%), Cyprus (13%), Portugal (13%), Malta (13%), Griekenland (13%) en Letland (12,5%) met allemaal een aandeel van meer dan 12%. Het aandeel van de invoer van landbouwproducten in de totale handel ligt het laagst in Hongarije (5%).

Figuur 57: Aandeel van de agrarische invoer in de totale handel van de EU-lidstaten, 2007 (%) 16% 14% 12% 10% 8% 6% 4% 2%

Akkerbouwproducten

Dierlijke producten

Tuinbouwproducten

Andere eetbare producten

Cyprus

Slovenië

Hongarije

Slowakije

Tsjechië

Polen

Litouwen

Letland

Estland

Malta

Oostenrijk

Finland

Sweden

Luxemburg

België

Spanje

Portugal

Griekenland

Denemarken

Ierland

Verenigd kon.

Italië

Duitsland

Nederland

Frankrijk

Agro-industriële producten

Bron: Eurostat, eigen berekeningen AMS

Wat onmiddellijk opvalt in Figuur 58 is de ruime uitvoerwaarde van Litouwen (23%), Griekenland (22%), Cyprus (21%) en Denemarken (21%). Daarna volgen Spanje met een aandeel van de landbouwproducten in de totale uitvoer van respectievelijk 15%. Het Europese gemiddelde bedraagt 8,7%. België ligt met 9,6% iets boven dat gemiddelde. Finland heeft de laagste waarde en voert 3,6% aan landbouwproducten uit. Figuur 58: Aandeel van de agrarische uitvoer in de totale handel van de EU-lidstaten, 2007 (%) 25%

20%

15%

10%

Akkerbouwproducten

Dierlijke producten

Tuinbouwproducten

Andere eetbare producten

Cyprus

Slovenië

Hongarije

Slowakije

Tsjechië

Polen

Litouwen

Letland

Estland

Malta

Oostenrijk

Finland

Sweden

Luxemburg

België

Spanje

Portugal

Griekenland

Denemarken

Ierland

Italië

Verenigd kon.

Duitsland

Nederland

Frankrijk

Agro-industriële producten

Bron: Eurostat, eigen berekeningen AMS

4. Aandeel in wereldhandel Omdat FAO een andere classificatie gebruikt en de agro-industriële producten niet opneemt in de voedingsstatistieken, zijn de cijfers die in dit onderdeel vermeld worden, niet zomaar vergelijkbaar met bovenstaande analyses. Daarom zijn deze enkel gebruikt om het aandeel van de Belgische handel in de wereldhandel in landbouwproducten te kunnen inschatten. België is volgens de recentst gepubliceerde cijfers (2005) van het FAO (Food and Agriculture Organisation) namelijk de 6e grootste exporteur van agrarische producten ter wereld. 4,2 % van de uitgevoerde agrarische producten is afkomstig van België. Dat komt omdat België een doorvoerland is, dat producten importeert, en daarna verder exporteert. Er zijn geen noemenswaardige wijzigingen in vergelijking met 2004. Tabel 1: Top-10 van export van agrarische producten in 2005 Land van bestemming Verenigde Staten Nederland Frankrijk Duitsland Brazilië België Italië Spanje Verenigd Koninkrijk Canada Bron: FAO

Aandeel in totale wereldexport 10,19% 7,98% 7,40% 6,64% 4,83% 4,19% 4,04% 3,85% 3,35% 3,35%

Ook op het vlak van import van agrarische producten bevindt België zich in de top-10. Ruim 3,6% van de invoer op wereldvlak, gebeurt door België. Tabel 2: Top-10 van import van agrarische producten in 2005

Land van bestemming Verenigde Staten Duitsland Verenigd Koninkrijk Japan Frankrijk Italië Nederland China België Spanje Bron: FAO

Aandeel in totale wereldimport 9,36% 8,03% 6,55% 6,50% 5,42% 4,93% 4,55% 4,16% 3,63% 3,27%

Rekening houdend met het feit dat heel wat producten via de Belgische havens ingevoerd en opnieuw uitgevoerd worden, is het toch nog een mooie prestatie dat België voor het handelssaldo de zeventiende plaats behaalt.

Tabel 3: Top-20 van handelssaldo van agrarische producten, 2005 (miljoen dollar) Land van bestemming Brazilie Nederland Argentinie Australie Frankrijk Nieuw Zeeland Thailand Denemarken Indonesië Canada Maleisië Ierland Verenigde Staten India Spanje Chili België Colombia Oekraïne Vietnam Bron: FAO

Saldo 28.250 21.957 17.181 14.912 12.348 9.145 8.262 6.330 5.713 4.778 4.737 4.596 4.296 3.742 3.385 3.345 3.220 2.464 2.067 1.943

Bijlagen Bijlage 1: Belgische invoer van akkerbouwproducten uit de EU-lidstaten, 2007 (%) ............................................................................................................................. 51 Bijlage 2: Belgische uitvoer van akkerbouwproducten naar de EU-lidstaten, 2007 (%) ......................................................................................................................... 52 Bijlage 3: Belgisch handelssaldo van akkerbouwproducten, 2007 (miljoen €)........................................................................................................................................ 53 Bijlage 4: Belgische invoer van dierlijke producten, 2007 (%)................................................................................................................................................................ 54 Bijlage 5: Belgische uitvoer van dierlijke producten, 2007 (%)............................................................................................................................................................... 55 Bijlage 6: Belgische handelssaldo van dierlijke producten, 2007 (in miljoen €) ..................................................................................................................................... 56 Bijlage 7: Belgische invoer van tuinbouwproducten, 2007 (%) ............................................................................................................................................................... 57 Bijlage 8: Belgische uitvoer van tuinbouwproducten, 2007 (%).............................................................................................................................................................. 58 Bijlage 9: Belgisch handelssaldo van tuinbouwproducten, 2007 (in miljoen €) ...................................................................................................................................... 59 Bijlage 10: Belgische invoer van agro-industriële producten, 2007 (%).................................................................................................................................................. 60 Bijlage 11: Belgische uitvoer van agro-industriële producten, 2007 (%)................................................................................................................................................. 61 Bijlage 12: Belgisch handelssaldo van agro-industriële producten, 2007 (in miljoen €) ......................................................................................................................... 62 Bijlage 13: Belgische invoer van andere landbouw- en visserijproducten, 2007 (%) .............................................................................................................................. 63 Bijlage 14: Belgische uitvoer van andere landbouw- en visserijproducten, 2007 (%) ............................................................................................................................. 64 Bijlage 15: Belgisch handelssaldo van andere landbouw- en visserijproducten, 2007 (in miljoen €) ..................................................................................................... 65

Bijlage 1: Belgische invoer van akkerbouwproducten uit de EU-lidstaten, 2007 (%)

Bron: Eurostat, eigen berekeningen AMS

Bijlage 2: Belgische uitvoer van akkerbouwproducten naar de EU-lidstaten, 2007 (%)

Bron: Eurostat, eigen berekeningen AMS

Bijlage 3: Belgisch handelssaldo van akkerbouwproducten, 2007 (miljoen €)

Frankrijk Nederland Duitsland Italië Verenigd kon. Ierland Denemarken Griekenland Portugal Spanje Luxemburg Zweden Finland Oostenrijk Malta Estland Letland Litouwen Polen Tsjechië Slowakije Hongarije Slovenië Cyprus Intra EU Extra EU Totaal

Totaal Bijproducten Niet eetbare akkerbouwpro Suikerhoud Suikerhoud van suikerraffinad Oliehoudende Oliehoudende Oliehoudende Overige Afgeleide akkerbouwpr ducten en ende ende Granen in Bijproducten Droge zaden: producten bijproducten: gewassen : Zaaigoed producten: oducten korrel: Graanproducten: van granen: peulvruchten: Aardappelen: gewassen: producten: erij: derivaten -525.595 -185.639 -22.441 -2.033 196.081 20.388 -85.871 -28.507 -141.171 -24.263 189.470 147.360 -39.265 322.714 -46.635 -225.408 118.838 212.055 -8.428 4.681 56.988 4.833 14.562 -6.699 1.011 -380.859 -113.400 113.377 -9.679 -159.614 1.976 -150.358 -52.953 -17.120 -1.556 2.626 -5.675 -8.719 97.844 -12.351 51.280 58.395 -20.633 83.949 -47.090 108.951 2.860 239.809 -41.477 -14.839 -2 -286 46.939 -8.464 15.479 -3 795 3.180 981 -54.334 -1.533 47.900 2.229 -3.436 18.728 217.581 -1.173 -319 149.513 413 61.181 -1.577 -23.509 93.910 13.481 4.257 -2.082 170.549 1.062 702.015 4.127 14.078 2 1.127 26.049 1 -2.057 0 -163 15.879 5.094 -39 0 -49.239 26 14.885 -728 5.690 -1 271 9.393 134 2.615 0 -1.842 1.081 3.939 6.144 -1.132 9.703 468 35.737 707 17.392 14 -6 11.193 79 52.404 27 165 10.728 271 -23.666 0 18.494 72 87.876 -1.294 10.908 9 2 24.086 0 1.652 0 138 926 1 -856 -35 15.227 427 51.190 -24.129 39.120 -427 -179 62.250 2.240 21.651 0 320 5.213 2.067 5.390 99 68.234 3.052 184.900 -1.056 40.439 -555 663 7.737 1 12.554 103 241 3.406 322 17.361 -196 43.119 13 124.152 12.332 27.039 -62 5 11.409 1.594 5.585 0 213 10.137 1.715 1.125 -2 33.066 24 104.179 -918 11.589 2 71 1.858 1.262 2.758 0 355 2.180 1.037 24 5 11.566 191 31.980 6.151 18.368 0 12 3.970 -369 8.184 -820 -827 6.397 7.733 4.152 -470 10.488 28 62.996 12 1.190 0 1 1.836 0 2.657 2 13 1.272 0 1 4 565 6 7.559 2 959 241 137 59 0 487 0 29 288 210 5 0 1.012 0 3.428 37 472 0 0 641 0 101 0 1 160 45 2.073 0 1.078 739 5.347 51 620 14 0 1.106 156 260 -233 -966 1.086 512 316 0 1.363 5.303 9.589 1.779 -7.529 0 87 6.526 2.295 3.367 -833 260 9.959 11.253 18.986 -210 -4.032 3.559 45.467 649 3.326 0 28 6.342 2.271 3.387 4 -364 3.963 76 816 -36 4.979 1.718 27.159 -18 -5.407 -30 29 1.416 782 -357 0 -1.076 264 2.563 1.054 0 1.815 28 1.062 -2.452 -7.960 0 20 4.170 676 -362 33 -4.232 3.262 3.617 4.241 -60 8.334 2.652 11.939 6 1.415 0 0 2.154 0 333 0 8 1.689 18 -113 0 1.842 1.347 8.698 1 1.769 0 0 -4.770 0 4.107 0 39 3.015 0 -187 0 1.464 0 5.439 -487.049 386.698 -34.796 6.937 625.950 19.573 223.178 -50.855 -138.709 -167.298 109.956 325.385 -101.691 673.489 -18.835 1.371.933 -302.499 603.124 -2.080 -24.984 76.192 25.691 111.620 -6.972 -598.031 -95.258 -154.618 -706.492 -2.172 222.972 68.009 -785.496 -789.549 989.822 -36.876 -18.047 702.142 45.265 334.799 -57.826 -736.740 -262.556 -44.662 -381.107 -103.863 896.461 49.174 586.437

Bron: Eurostat, eigen berekeningen AMS

Bijlage 4: Belgische invoer van dierlijke producten, 2007 (%)

Bron: Eurostat, eigen berekeningen AMS

Bijlage 5: Belgische uitvoer van dierlijke producten, 2007 (%)

Bron: Eurostat, eigen berekeningen AMS

Bijlage 6: Belgische handelssaldo van dierlijke producten, 2007 (in miljoen €)

Belgische handelssaldo van dierlijke producten, 2007 Frankrijk Nederland Duitsland Italië Verenigd kon. Ierland Denemarken Griekenland Portugal Spanje Luxemburg Zweden Finland Oostenrijk Malta Estland Letland Litouwen Polen Tsjechië Slowakije Hongarije Slovenië Cyprus Intra EU Extra EU Totaal

Slacht- en Vers Fokdieren gebruiksdieren vlees -6.487 -69.029 240.495 25.131 -129.309 254.327 -3.058 -2.001 584.349 548 10.138 192.286 -90 -2.148 130.477 470 -53 -21.969 -1.166 396 18.340 187 45 35.878 179 48 1.573 1.007 7.100 16.311 -145 -4.791 44.283 -837 164 8.232 0 261 6.339 0 -221 18.333 0 39 2.470 6 -743 1.966 0 -334 429 0 -105 -2.403 -321 349 1.268 -46 -2.313 7.147 0 -940 377 0 -322 -12.619 0 -98 3.411 0 17 5.813 15.381 -193.719 1.547.908 3.682 14.463 -92.913 19.062 -179.256 1.454.995

Gedroogd en Andere gerookt dierlijke vlees Vleesbereidingen Eieren Zuivelproducten Bijenhonig producten 9.274 -49.228 -12.559 -137.204 837 -29.759 26.520 148.914 -16.755 -231.691 1.710 -228 3.839 -36.002 15.445 -251.809 -385 -3.018 -34.514 -19.052 548 132.997 -96 -752 7.019 143.357 5.596 155.584 800 -3.554 58 7.423 14 -99.770 55 -5.400 701 9.521 3.316 6.061 7 -248 147 606 2.140 28.206 372 33 -766 2.394 71 16.376 0 51 -9.275 -665 1.109 37.942 -337 7.455 5.966 23.630 1.835 51.826 198 24 -171 3.297 -1 4.098 181 0 84 858 0 -12.787 234 40 -497 1.342 147 -1.236 -7 148 60 353 30 1.119 0 4 27 25 0 -739 0 1 0 153 -14 -244 0 24 21 157 -809 -1.532 0 3 87 -199 85 -25.469 83 -458 55 -2.898 573 -904 -240 130 0 91 0 -8.263 0 111 19 -273 -4 678 -867 106 0 48 0 966 0 38 0 21 104 1.077 0 42 8.670 233.654 853 -330.738 2.136 -34.858 -8.779 -5.360 5.320 398.938 -7.835 1.660 -109 228.294 6.173 68.199 -5.699 -33.199

Niet eetbare dierlijke producten -4.604 10.997 9.912 7.429 5.352 -4.204 1.378 135 -1.530 -3.392 405 -96 404 1.064 24 117 31 654 4.024 940 338 -453 480 -1.674 27.849 -14.579 13.270

Totaal dierlijke producten en derivaten -58.264 89.616 317.273 289.533 442.394 -123.376 38.306 67.749 18.396 57.255 123.230 14.867 -4.566 19.073 4.098 661 45 -4.013 -20.553 2.444 -8.287 -13.734 4.845 5.400 1.277.136 294.596 1.571.731

Bron: Eurostat, eigen berekeningen AMS

Bijlage 7: Belgische invoer van tuinbouwproducten, 2007 (%)

Bron: Eurostat, eigen berekeningen AMS

Bijlage 8: Belgische uitvoer van tuinbouwproducten, 2007 (%)

Bron: Eurostat, eigen berekeningen AMS

Bijlage 9: Belgisch handelssaldo van tuinbouwproducten, 2007 (in miljoen €) Belgisch handelssaldo van tuinbouwproducten, 2007 Frankrijk Nederland Duitsland Italië Verenigd kon. Ierland Denemarken Griekenland Portugal Spanje Luxemburg Zweden Finland Oostenrijk Malta Estland Letland Litouwen Polen Tsjechië Slowakije Hongarije Slovenië Cyprus Intra EU Extra EU Totaal

Totaal Verse Aromatische Verwerkte Verwerkt Olijfolie en Niet eetbare tuinbouwproducten groenten planten groenten Vers fruit fruit bijproducten Noten tuinbouwproducten en derivaten 44.561 2.388 116.166 281.102 207.090 -5.646 1.267 181.148 828.076 -145.402 -5.190 -20.282 169.008 37.399 1.450 -15.500 -136.645 -115.162 169.831 -1.513 169.407 607.072 136.335 4.326 32.037 123.810 1.241.307 -7.335 -78 388 -5.257 -20.896 -19.976 -2.697 -1.961 -57.812 67.461 719 131.399 77.572 227.932 7.236 3.310 74.034 589.665 951 2 15.322 10.876 701 1.755 48 1.762 31.416 2.831 17 13.183 24.014 10.952 384 -16 -9.381 41.984 4.417 29 -1.548 1.052 9.819 -1.431 -661 1.786 13.463 -1.393 369 -6.561 2.930 2.652 -44 -309 1.290 -1.067 -79.006 -171 -32.843 -141.484 20.844 -32.818 -11.707 1.311 -275.873 20.901 565 17.683 29.482 14.238 1.701 1.684 7.382 93.635 241 -88 38.285 39.749 38.778 203 81 1.504 118.753 907 5 12.997 12.546 25.025 2 3 1.744 53.230 1.936 313 6.361 49.897 19.776 103 2.599 4.629 85.613 -18 1 1.956 2 295 0 0 0 2.236 77 0 317 1.057 -2.140 200 -551 16 -1.024 213 0 432 2.938 -132 72 0 705 4.227 417 33 887 6.623 -2.809 0 647 31 5.831 -4.729 274 -15.287 56.719 -6.087 0 317 949 32.155 9.195 840 4.272 40.632 1.288 321 87 1.175 57.810 1.089 4 331 12.534 161 0 73 235 14.428 939 -5 -3.626 25.715 3.106 227 -596 568 26.329 -33 0 2.640 305 1.212 1 0 250 4.374 396 -37 769 -1.499 887 0 0 0 516 88.626 -1.521 458.013 1.304.237 727.033 -41.922 10.281 256.435 2.801.182 -28.325 -18.715 -27.198 -1.480.371 -476.579 294 -132.401 -192.797 -2.356.092 60.301 -20.236 430.815 -176.134 250.455 -41.628 -122.120 63.638 445.090

Bron: Eurostat, eigen berekeningen AMS

Bijlage 10: Belgische invoer van agro-industriĂŤle producten, 2007 (%)

Bron: Eurostat, eigen berekeningen AMS

Bijlage 11: Belgische uitvoer van agro-industriĂŤle producten, 2007 (%)

Bron: Eurostat, eigen berekeningen AMS

Bijlage 12: Belgisch handelssaldo van agro-industriële producten, 2007 (in miljoen €) Belgisch handelssaldo van agro-industriële producten, 2007 Frankrijk Nederland Duitsland Italië Verenigd kon. Ierland Denemarken Griekenland Portugal Spanje Luxemburg Zweden Finland Oostenrijk Malta Estland Letland Litouwen Polen Tsjechië Slowakije Hongarije Slovenië Cyprus Intra EU Extra EU Totaal

Meststoffen Bestrijdingsmiddelen Landbouwmaterieel 331.540 44.456 108.415 -89.915 58.590 57.825 -62.262 82.559 -70.423 52.559 22.820 -34.380 42.283 24.075 -2.329 34.526 7.418 4.801 4.710 15.261 35.442 22.788 16.803 4.882 12.555 10.157 2.161 87.650 36.972 48.857 15.397 14.290 3.725 11.267 9.017 5.040 -6.974 5.002 -1.298 1.132 4.838 -9.435 208 46 1 908 1.253 3.290 162 2.000 2.546 -58.439 3.789 9.155 -137 48.130 -18.425 1.250 20.885 21.120 349 8.143 4.863 1.126 19.824 19.354 67 1.849 453 588 646 273 396.977 475.216 205.248 267.892 89.451 20.113 664.869 564.667 225.361

Totaal agroindustriële producten 484.411 26.500 -50.126 40.999 64.028 46.745 55.413 44.474 24.872 173.479 33.412 25.324 -3.270 -3.465 255 5.451 4.708 -45.495 29.569 43.255 13.355 40.303 2.370 1.507 1.077.441 377.456 1.454.897

Bron: Eurostat, eigen berekeningen AMS

Bijlage 13: Belgische invoer van andere landbouw- en visserijproducten, 2007 (%)

Bron: Eurostat, eigen berekeningen AMS

Bijlage 14: Belgische uitvoer van andere landbouw- en visserijproducten, 2007 (%)

Bron: Eurostat, eigen berekeningen AMS

Bijlage 15: Belgisch handelssaldo van andere landbouw- en visserijproducten, 2007 (in miljoen €)

Belgisch handelssaldo van andere landbouw- en visserijproducten, 2007 Frankrijk Nederland Duitsland Italië Verenigd kon. Ierland Denemarken Griekenland Portugal Spanje Luxemburg Zweden Finland Oostenrijk Malta Estland Letland Litouwen Polen Tsjechië Slowakije Hongarije Slovenië Cyprus Intra EU Extra EU Totaal

Vis 6.144 72.920 -47.550 -6.654 -27.822 -3.898 -68.200 1.311 -2.852 9.813 15.763 -23.375 213 851 192 18 -326 -4.760 -8.449 -338 14 -466 50 457 -86.804 -288.885 -375.689

Andere Schaal en zeeproducten weekdieren en derivaten 112.724 11.761 -163.531 2.490 41.132 -2.538 8.227 2.151 33.871 1.728 -285 15 4.684 -1.643 2.431 1.838 5.650 29 31.657 1.648 7.024 282 2.995 -123 475 8 3.054 -10 164 28 358 282 450 2 -1.677 -6 1.351 137 451 -168 28 1 466 35 -7 5 409 223 91.471 18.131 -398.301 -15.087 -306.831 3.045

Oliën en vetten niet elders genoemd Dierenvoeders Dranken 148.967 -11.863 -954.092 -19.336 -287.166 189.948 26.345 9.158 -93.890 10.619 6.093 -54.390 35.331 6.802 53.103 10.192 5.115 14.662 -177 3.573 -735 7.315 7.037 272 3.797 5.227 -38.151 30.875 10.071 -44.962 8.134 17.786 64.906 1.164 1.230 6.720 1.609 1.264 6.376 3.390 1.010 -34.688 719 856 553 719 830 1.130 815 906 423 1.349 652 687 10.681 7.386 3.112 2.957 2.082 4.736 79 973 671 6.913 7.175 398 904 707 152 884 3.284 190 295.828 -197.221 -871.537 28.512 157.359 383.048 324.340 -39.862 -488.489

Producten niet elders genoemd 8.857 -46.885 -11.280 5.574 24.682 -277 -5.231 3.206 9.064 13.917 2.047 -1.671 6.791 4.163 570 4.321 1.125 794 8.318 2.901 -83 1.746 823 1.289 38.447 101.628 140.075

Totaal andere producten en derivaten -677.502 -251.561 -78.623 -28.380 127.694 25.524 -67.728 23.411 -17.234 53.019 115.941 -13.061 16.736 -22.231 3.084 7.657 3.394 -2.961 22.536 12.622 1.682 16.268 2.635 6.736 -711.685 -31.727 -743.411

Bron: Eurostat, eigen berekeningen AMS

Lijst met Figuren Figuur 1: Totale Belgische handel, 2003 – 2007 (in miljard €).................................................................................................................................................................. 7 Figuur 2: Totale Belgische handel, Intra-EU, 2003-2007 (in miljard €) .................................................................................................................................................... 8 Figuur 3: Totale Belgische handel, Extra EU, 2003-2007 (in miljard €) ................................................................................................................................................... 8 Figuur 4: Belgische agrarische handel, Intra-EU+Extra-EU, 2003-2007 (in miljard euro) ....................................................................................................................... 9 Figuur 5: Belgische agrarische handel, Intra-EU, 2003-2007 (in miljard euro) ....................................................................................................................................... 10 Figuur 6: Belgische agrarische handel , Extra-EU, 2003-2007 (in miljard euro)..................................................................................................................................... 10 Figuur 7: Aandeel agrarische invoer naar het land van herkomst, 2003-2007 (%) .................................................................................................................................. 11 Figuur 8: Aandeel agrarische uitvoer volgens land van bestemming, 2003-2007 (%)............................................................................................................................. 11 Figuur 9: Agrarisch handelssaldo met EU-landen, 2003-2007 (miljoen €).............................................................................................................................................. 12 Figuur 10: Opsplitsing Belgische agrarische handel in de diverse onderdelen, 2007 (in miljard €) ........................................................................................................ 13 Figuur 11 : Aandeel invoer akkerbouwproducten, 2007 (%) ................................................................................................................................................................... 14 Figuur 12: Aandeel uitvoer akkerbouwproducten, 2007 (in %) ............................................................................................................................................................... 14 Figuur 13: Handelssaldo van akkerbouwproducten met EU-landen, 2007(miljoen €) ............................................................................................................................ 15 Figuur 14: Aandeel productcategorieën in de totale akkerbouwproducten, invoer, 2007 ........................................................................................................................ 16 Figuur 15 : Aandeel productcategorieën in de totale akkerbouwproducten, uitvoer, 2007 ...................................................................................................................... 16 Figuur 16: Aandeel in- en uitvoer van granen in korrel naar en vanuit EU-landen, 2007 (in %)............................................................................................................. 17 Figuur 17: Aandeel in- en uitvoer van aardappelen naar en vanuit EU-landen, 2007 (in %)................................................................................................................... 18 Figuur 18: Aandeel invoer dierlijke producten, 2007 (%)........................................................................................................................................................................ 19 Figuur 19: Aandeel uitvoer dierlijke producten, 2007 (%)....................................................................................................................................................................... 19 Figuur 20: Handelssaldo van dierlijke producten met EU-landen, 2007 (miljoen euro).......................................................................................................................... 20 Figuur 21 : Aandeel van de productcategorieën in de totale dierlijke producten, invoer, 2007 ............................................................................................................... 21 Figuur 22: Aandeel van de productcategorieën in de totale dierlijke producten, uitvoer, 2007............................................................................................................... 21 Figuur 23: Aandeel in- en uitvoer van varkens naar en vanuit EU-landen, 2007 (in %).......................................................................................................................... 22 Figuur 24: Aandeel in- en uitvoer van zuivelproducten naar en vanuit EU-landen, 2007 (in %) ............................................................................................................ 23 Figuur 25: Aandeel invoer tuinbouwproducten, 2007 (%) ....................................................................................................................................................................... 24 Figuur 26: Aandeel uitvoer tuinbouwproducten, 2007 (%) ...................................................................................................................................................................... 25 Figuur 27: Handelssaldo van tuinbouwproducten met EU-landen, 2007 (miljoen euro) ......................................................................................................................... 25 Figuur 28: Aandeel van de productgroepen in de totale tuinbouwproducten, invoer, 2007..................................................................................................................... 26 Figuur 29: Aandeel van de productgroepen in de totale tuinbouwproducten, uitvoer, 2007.................................................................................................................... 26 Figuur 30: Aandeel in- en uitvoer van diepvriesgroenten naar en vanuit EU-landen, 2007 (in %) ......................................................................................................... 27 Figuur 31: Aandeel in- en uitvoer van tomaten naar en vanuit EU-landen, 2007 (in %) ......................................................................................................................... 28 Figuur 32: Aandeel in- en uitvoer van peren naar en vanuit EU-landen, 2007 (in %) ............................................................................................................................. 29 Figuur 33: Aandeel invoer agro-industriële producten, 2007 (%)............................................................................................................................................................ 30 Figuur 34: Aandeel uitvoer agro-industriële producten, 2007 (%)........................................................................................................................................................... 30 66

Figuur 35: Handelssaldo agro-industriële producten met EU-landen, 2007 (miljoen euro)..................................................................................................................... 31 Figuur 36: Aandeel van de verschillende productgroepen in de totale agro-industriële producten, invoer, 2007 ................................................................................... 32 Figuur 37: Aandeel van de verschillende productgroepen in de totale agro-industriële producten, uitvoer, 2007 .................................................................................. 32 Figuur 38: Aandeel invoer andere landbouw- en visserijproducten, 2007 (%) ........................................................................................................................................ 33 Figuur 39: Aandeel uitvoer andere landbouw- en visserijproducten, 2007 (%) ....................................................................................................................................... 34 Figuur 40: Handelssaldo van andere landbouw- en visserijproducten met EU-landen, 2007 (miljoen euro) .......................................................................................... 34 Figuur 41 : Aandeel van de productcategorieën in de andere landbouw- en visserijproducten, invoer, 2007 ......................................................................................... 35 Figuur 42: Aandeel van de productcategorieën in de andere landbouw- en visserijproducten, uitvoer, 2007 ......................................................................................... 35 Figuur 43: aandeel van buurlanden en nieuwe EU-lidstaten in totale invoer van landbouwproducten, 2007(%) ................................................................................... 36 Figuur 44: Overzicht van Belgische agrarische invoer uit buurlanden en nieuwe EU-lidstaten, 2007 (in miljard euro)......................................................................... 36 Figuur 45: aandeel van buurlanden en nieuwe EU-lidstaten in totale uitvoer van landbouwproducten, 2007 (%) ................................................................................. 37 Figuur 46: Overzicht van Belgische agrarische uitvoer uit buurlanden en nieuwe EU-lidstaten, 2007 (in miljard euro) ....................................................................... 37 Figuur 47: Overzicht van Belgische agrarische handelsbalans met buurlanden en nieuwe EU-lidstaten, 2007 (in miljard euro)........................................................... 38 Figuur 48: Invoer van landbouwproducten door de EU-lidstaten, 2007 (miljard euro) ........................................................................................................................... 39 Figuur 49: Uitvoer van landbouwproducten door de EU-lidstaten, 2007 (miljard euro) ......................................................................................................................... 40 Figuur 50: Saldo voor de handel in landbouwproducten door de EU-lidstaten, 2007 (miljard euro) ...................................................................................................... 40 Figuur 51: Invoer, uitvoer en saldo van akkerbouwproducten door de EU-lidstaten, 2007 (miljard euro).............................................................................................. 41 Figuur 52: Invoer, uitvoer en saldo van dierlijke producten door de EU-lidstaten, 2007 (miljard euro) ................................................................................................. 42 Figuur 53: Invoer, uitvoer en saldo van tuinbouwproducten door de EU-lidstaten, 2007 (miljard euro) ................................................................................................ 43 Figuur 54: Invoer, uitvoer en saldo van agro-industriële producten door de EU-lidstaten, 2007 (miljard euro) ..................................................................................... 44 Figuur 55: Invoer, uitvoer en saldo van andere landbouw- en visserijproducten door de EU-lidstaten, 2007 (miljard euro) ................................................................. 45 Figuur 56: Invoer, uitvoer en saldo van alle producten door de EU-lidstaten, 2007 (miljard euro)......................................................................................................... 46 Figuur 57: aandeel van de agrarische invoer in de totale handel van de EU-lidstaten, 2007 (%) ............................................................................................................ 47 Figuur 58: aandeel van de agrarische uitvoer in de totale handel van de EU-lidstaten, 2007 (%) ........................................................................................................... 47