Advies
Vlaamse Sportraad 8 januari 2020
Advies inzake matchfixing, corruptie, makelaars en sociale & fiscale voordelen in de betaalde sport Inleiding In het Memorandum 2019-2024 adviseerde de Vlaamse Sportraad om oog te hebben voor de ethiek van de sport en de maatschappelijke realiteit. Daarbij verwees de Vlaamse Sportraad naar de problematiek omtrent het kopen en verkopen van sporters, alsook het groeiende probleem van vervalsing van sportwedstrijden en het omkopen van sporters. De bezorgdheden van de Vlaamse Sportraad omtrent deze problematiek werden vergroot naar aanleiding van het onderzoek ‘Operatie Zero’, waarbij witwaspraktijken, omkoping en matchfixing in het Belgisch voetbal werden blootgelegd. Naar aanleiding van dit onderzoek heeft de sectorraad besloten om op 28 maart 2019 rondom deze problematiek een informatiedag te organiseren en daarbij ook andere vormen van topsport dan voetbal aan bod te laten komen. De Vlaamse Sportraad besloot om op vier hoofdthema’s te focussen: matchfixing, corruptie, makelaars, en sociale en fiscale voordelen. De volgende vijf sprekers waren uitgenodigd om een toelichting te geven: 1. Dirk Deldaele - Integrity Manager bij Tennis Vlaanderen en zetelend in het Nationaal Platform (ter bestrijding van de manipulatie van sportwedstrijden). 2. Jesse De Preter - Medeoprichter Belgian Federation of Football Agents, makelaar en advocaat 3. Hans Vandeweghe – Sportjournalist en docent ‘Geopolitiek van de sport’ aan de VUB. 4. Michel Maus – Professor fiscaal recht aan de VUB. 5. Benny Mazur – Secretaris-generaal bij Voetbal Vlaanderen.
Situering Na de toelichtingen van de sprekers op de informatiedag van 28 maart 2019 werd duidelijk dat de omvang van de problematiek in de topsport op alle vier de thema’s zeer groot is. De sectorraad besloot om deze informatie rustig tot zich te nemen en via een advies over te brengen aan de minister van Sport na de formatie van de Vlaamse Regering 2019-2024. Hieronder volgt de samenvattende interpretatie die de Vlaamse Sportraad geeft aan de informatie uit de verkregen toelichtingen. Voor een volledige weergave van de toelichtingen van de vijf sprekers, kunt u het verslag van de informatiedag raadplegen in de bijlagen.
Advies inzake matchfixing, corruptie, makelaars en sociale & fiscale voordelen in de betaalde sport 8 januari 2020
1
De heer Deldaele begon zijn betoog met de vaststelling dat matchfixing een zeer groot en wijdverspreid probleem vormt in de Belgische sport. Zo is matchfixing niet enkel aanwezig in de hogere competities van de ‘grote’ sporten (zoals voetbal en tennis), maar worden ook sporten met een kleiner draagvlak en lagere competitieniveaus door dit probleem aangetast. Juist de sporters in het internationale circuit die geen hoge inkomsten verkrijgen zijn het vaakst betrokken bij kwesties rondom matchfixing, aangezien zij extra ontvankelijk zijn om mee te gaan in ‘lucratieve’ matchfixingdeals. De problematiek uit zich in verschillende vormen (zoals sportieve fraude; omkopen van spelers en officials; doorseinen van resultaten; gokken op eigen competitie), waarin gokken vaak een grote rol speelt. Hoewel er momenteel al wordt opgetreden tegen matchfixing, wordt het voor de Vlaamse Sportraad duidelijk dat er extra (regelgevende) stappen noodzakelijk zijn. Een voorstel van de heer Deldaele dat de sectorraad ondersteunt, is bijvoorbeeld het opnemen van de matchfixingproblematiek in onder andere VTS-trainersopleidingen, opleidingsprogramma’s van topsportscholen, de criteria van eventsubsidies en topsportcontracten. De heer Vandeweghe liet net als de heer Deldaele zien dat corruptie (o.a. matchfixing; omkoping; doping; technische, financiële en spelregelfraude) een groot en wijdverspreid probleem is: zowel bij clubs en sporten met een groot budget, als bij sporten met een kleiner draagvlak en lagere competitieniveaus. De heer Vandeweghe focust zich voornamelijk op de voetbalsector en stelt dat er nood is aan meer controle en transparantie om deze problematiek tegen te gaan. De overheid mag hierin, als voorname sponsor, een nadrukkelijke rol spelen. Zeker aangezien de sportsector zelf niet klaar is om deze problematiek via zelfregulering aan te pakken. Er worden ook voorbeelden gegeven van problemen in de organisatie van sportcompetities. De Vlaamse Sportraad stelt vast dat de lage instap voor niet-EU spelers in België een belemmering is voor de instroom van Belgische jeugd, in verband met het grote aantal aanwezige (goedkope) buitenlandse spelers in de competitie. Ook de gebrekkige herverdeling van middelen in België (bv. bij de verdeling van televisiegelden) en een gebrek aan een ‘trickle-down’ effect bij hoge transfersommen worden als belemmeringen gezien voor de Belgische voetbalcompetitie. De Vlaamse Sportraad signaleert een gebrek aan solidariteitsmechanismen tussen de grotere en kleinere clubs, net als tussen de grotere en kleinere sporten. De heer De Preter legde de gebrekkige regelgeving omtrent sportmakelaars bloot. Het gebrek aan transparantie en controle rond de werkzaamheden van makelaars, samen met een gebrek aan rechtszekerheid door de juridisch niet-afdwingbare arbeidsovereenkomsten zijn twee cruciale tekortkomingen. Het wordt de Vlaamse Sportraad duidelijk dat niet enkel de sportmakelaars misbruik maken van deze gebrekkige regelgeving, maar dat er ook altijd sportclubs bij zijn betrokken (bv. als partner of aanstichter). Via het Verzameldecreet werk en sociale economie1 is er reeds een poging gedaan om de bestaande regelgeving omtrent sportmakelaars te versterken, maar dit is niet voldoende. Ook de Vlaamse Sportraad heeft al een advies gegeven bij dit initiatief van de Vlaamse Regering (advies van 14 december 20182 bij het Verzameldecreet werk en sociale economie). Op basis van de toelichting van de heer De Preter ziet de Vlaamse Sportraad opnieuw een belangrijke rol voor de (Belgische en
1
2019-03-29 Vlaamse Regering: Decreet betreffende de opleidingscheques voor werknemers, de invoering van een registratieverplichting voor sportmakelaars en tot wijziging van diverse andere bepalingen inzake het beleidsdomein Werk en Sociale Economie. http://www.ejustice.just.fgov.be/cgi_loi/change_lg.pl?language=nl&la=N&cn=2019032928&table_name=wet 2 2018-12-14: Vlaamse Sportraad ‘Advies bij het Verzameldecreet werk en sociale economie’ https://cjsm.be/sarc/SR_sport/adviezen/20181214-Advies-Verzameldecreet-werk-en-sociale-economie.pdf Advies inzake matchfixing, corruptie, makelaars en sociale & fiscale voordelen in de betaalde sport 8 januari 2020
2
Vlaamse) overheid bij het komen tot nieuwe regelgeving om te zorgen voor meer rechtszekerheid en transparantie. De heer Maus gaf een toelichting over het (para)fiscaal statuut van de professionele ploegsport. Het bestaande systeem bestaat enerzijds uit de voordelen op de sociale zekerheid en anderzijds uit voordelen via de bedrijfsvoorheffing. Dit model wordt verdedigd vanuit de gedachten dat dit de Belgische sportcompetities competitiever zou maken en de Belgische jeugdopleidingen zou stimuleren. Meerdere sprekers bevestigen echter dat dit systeem op dit moment de Belgische (jeugd)spelers zeker niet ten goede komt. Er heersen ook juridische vragen omtrent dit systeem, met als belangrijkste het gegeven dat dit systeem niet strookt met de regelgeving op het Europees niveau rond staatsteun. Mocht dit tot sancties leiden, zal de ‘staatsteun’ van de afgelopen tien jaar terugbetaald moeten worden, wat zou leiden tot een economische ramp in de voetbalsector. Daarnaast begint dit model, waarbij topsporters met hoge lonen grote sociale voordelen verkrijgen, maatschappelijk steeds moeilijker te liggen. Ook signaleert de Vlaamse Sportraad bij dit systeem opnieuw een gebrek aan solidariteit tussen kleinere en grotere clubs, alsook kleinere en grotere sporten. Vanuit de politiek zijn er meerdere voorstellen gedaan om het fiscaal gunstregime voor voetballers te hervormen, waaronder ook recent in november 2019. Het verleden leert ons echter dat dit niet noodzakelijk tot daadwerkelijke acties hoeft te leiden. De Vlaamse Sportraad hoopt op politieke wil en moed om dit systeem daadwerkelijk te hervormen. Tot slot gaf de heer Mazur een toelichting over de visie en rol van Voetbal Vlaanderen, waarbij alle vier de hoofdthema’s van de informatiedag aan bod kwamen. De heer Mazur liet zien dat alle vormen van de problematiek die zijn besproken een effect hebben op de talentontwikkeling en ethiek in de Vlaamse voetbalsport. Enkele voorbeelden die in meerdere presentaties naar voren zijn gekomen zijn de vele (amateur)clubs die door (malafide) buitenlandse investeerders worden opgekocht, het zeer hoge percentage van spelers uit het buitenland in de Belgische competitie, de verjonging van het sportcontract vanaf 15 jaar, de gebrekkige invulling van de opleidingsvergoeding en het gebrek aan solidariteit tussen het topniveau en de basis binnen het voetbal. Net als de heer Deldaele en de heer Vandeweghe stelt de heer Mazur opnieuw dat deze problematiek op alle niveaus aanwezig is: zowel in het betaald voetbal als op amateurniveau. Voetbal Vlaanderen heeft reeds meerdere voorstellen gedaan om onder andere de solidariteit tussen topniveau en basisniveau in het voetbal te bevorderen. Deze vragen zijn helaas niet beantwoord, waardoor de Vlaamse overheid opnieuw op haar verantwoordelijkheid wordt aangesproken om tot actie over te gaan.
Advies De situering in dit advies laat zien dat deze problematiek in de (top)sport is doorgedrongen tot vrijwel alle sporten en niveaus in de Belgische sportwereld. Dit betekent dat de huidige situatie niet alleen een bedreiging vormt voor de topsport, maar dat ook de jeugdwerking en amateursporters hiervan de dupe worden. Enkele destijds ingestelde systemen (bv. fiscaal gunstregime; lage instap niet-EU spelers; opleidingsvergoeding; niet-afdwingbare arbeidsovereenkomsten) hadden goede bedoelingen om onder andere de competitiviteit en jeugdwerking binnen de sport in België te stimuleren, maar hebben niet het gewenste effect gehad. Deze gedateerde systemen zorgen, samen met een gebrekkige regelgeving en een afwezige solidariteit, voor een onhoudbare situatie voor zowel de amateur- als de topsport. Tegelijkertijd wordt duidelijk dat de sportsector op dit moment niet klaar is om deze problematiek via zelfregulering op te lossen.
Advies inzake matchfixing, corruptie, makelaars en sociale & fiscale voordelen in de betaalde sport 8 januari 2020
3
De Vlaamse Sportraad vraagt daarom aan de Vlaamse Regering om haar verantwoordelijkheid te nemen, zich te verdiepen in deze problematiek en resoluut tot actie over te gaan. Door regelgeving te initiĂŤren, gebrekkige systemen aan te passen en andere organisaties/politieke niveaus aan te wakkeren, kan de Vlaamse overheid via haar voorbeeldfunctie namelijk een grote impact hebben.
Namens de Vlaamse Sportraad, Christophe Cools, voorzitter Charlotte Van Tuyckom, ondervoorzitter Maarten Koolen, secretaris
Advies inzake matchfixing, corruptie, makelaars en sociale & fiscale voordelen in de betaalde sport 8 januari 2020
4