Kind in Beeld
Gezond eten en bewegen
2
Inhoud
Bewegen is leuk
4
Wat eet mijn kind? Eten en drinken vanaf 1 jaar Vitamine D Voedings- en bewegingsdriehoek
6
6
Leren eten
7
Fruitpap Fruit
8
6 6
10
Groentepap Groenten
12
Groentepap met vlees Vlees / vis / ei / vegetarisch
16
Granen
18
Brood
18
Tussendoortjes
19
Melkvoeding
19
13
17
Legende Aandachtspunt Niet doen Verpleegkundige Tandzorg Bacterie Beperken in tijd Hoofdmaaltijd
Bewegen is leuk Voor een gezond leven is voldoende beweging en beperken van lang stilzitten belangrijk. Van kleins af aan beleeft je baby plezier als je met hem speelt. Bewegen met je baby kan je ook doen tijdens de dagelijkse activiteiten bv. tijdens de verzorging, het badje. Het hoeft geen extra tijd te kosten. Hieronder vind je enkele voorbeelden.
0 - 3 maanden
Leg je baby al vanaf de eerste weken af en toe op zijn buikje als hij wakker is. tijdens het verzorgmoment
in bad
in buiklig
op de speelmat
rollen
kruipend verkennen
dansen op muziek
samen klusjes doen
tijdens het aan- en uitkleden
3 - 6 maanden
tijdens het knuffelen
6 - 12 maanden
stimuleren om zelf te eten
12 - 18 maanden
zelf de trap op en af stappen
18 - 36 maanden
stimuleren om zelf te poetsen
4
springen en lopen
samen de tafel dekken
Tips
Geef je baby voldoende plaats en kansen om te bewegen volgens zijn mogelijkheden.
Beperk langdurig stilzitten tot de eet- en slaapmomenten. Gebruik een draagstoel of relax enkel om je baby te vervoeren of eten te geven. Geef hem nadien weer alle plaats om vrij te bewegen.
Leg een voorwerp (bv. stukje speelgoed) naast je baby en wissel dat regelmatig van kant zodat je baby zijn hoofd moet draaien in de richting van het voorwerp.
Leg niet te veel speelgoed in de box zodat je baby nog genoeg plaats over heeft om te bewegen.
Comfortabele kleding zet je kind aan om te bewegen.
Schermtijd onder 2 jaar wordt afgeraden.
Je kan het goede voorbeeld geven door zelf mee actief te zijn.
Tussen 2 en 6 jaar worden beeldschermactiviteiten best beperkt tot 1 uur per dag. Bron: Vlaams Instituut Gezond Leven Bewerking: Kind en Gezin
5
Wat eet mijn kind? De eerste maanden heeft een baby genoeg met borstvoeding of aangepaste melkvoeding. Vanaf (4 à) 6 maanden komt daar verandering in. Rond de leeftijd van 6 maanden heeft je baby meer energie en ijzer nodig: vlees, vis, ei en vanaf 8 maanden ook brood. Is de fruit- of groentepap goed opgestart, dan kan je de andere beginnen geven.
Borstvoeding
Flesvoeding
0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 maanden
0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 maanden Flesvoeding
Borstvoeding
∆
Fruit(pap)
°
Fruit(pap)
∆
Groente(pap)
°
Groente(pap)
Vlees, vis, ei of vervanger
tofu
tofu
Brood
Brood
° kan gestart worden
∆ je kan beginnen geven, maar wordt nog niet aangeraden
Vitamine D
Eten en drinken vanaf 1 jaar
ontbijt
tussendoortje
middagmaal
tussendoortje
Vlees, vis, ei of vervanger
avondmaal
+ water geniet de voorkeur
vitamine D: dagelijks tot en met 6 jaar
Voedings-en bewegingsdriehoek VOEDINGSDRIEHOEK
ELKE WEEK
gezondleven.be
DRINK VOORAL
WATER
MEER ELKE DAG
ELKE ST
ZO WEINIG MOGELIJK
gezondleven.be
MINDER
Bron: Vlaams Instituut Gezond Leven. gezondleven.be.
6
TELT AP
ELKE 30 MIN. EVEN RECHTSTAAN
BEWEGINGSDRIEHOEK 6
Leren eten
Hier vind je enkele tips om je kind te leren eten, hoe je eten geeft, ‌
Bij de start van vaste voeding
fijn maken
proeven
lepel horizontaal houden en kind laten happen
langs de lip afschrapen
lepel niet aan kind geven
mond niet continu afschrapen op het einde van de voeding mond proper maken
kind heeft eigen lepel
Leren eten
pletten
kleine stukjes
open beker met water
indien flesvoeding, melk in de fles
geen fles meegeven in bed
geen tuitbeker
geen zoete drank in fles
niet constant laten drinken
fijn maken
stukjes
zelf eten met lepel
Drinken
5
niet constant laten drinken
7
Fruitpap •
Voorbereiden
Je kan kiezen voor verschillende fruitsoorten, zie verder. Verwijder de verlepte delen en spoel het fruit goed onder koud water. Meel of koek voeg je enkel toe om fruitpap in te dikken als deze te vloeibaar is. Kies voor ongezoete kindermelen, -vlokken of -granen. Gebruik niet dagelijks kinderkoek, want dit leidt tot de gewoonte om ook een koek aan je kind te geven wanneer fruitpap overgaat in stukjes fruit.
1
•
2
Hoeveelheden
Start met enkele lepeltjes fruitpap en een melkvoeding. Gaat dit goed, voer dan de hoeveelheid fruitpap langzaam op tot 150 g. De hoeveelheid verschilt van kind tot kind.
+ 1/4
1/4
+ 1/2
•
1/4
+ 1/2
+ 1
=
+
= 1/2
=
+ 1
1
Bereiden
Maak de fruitpap niet op voorhand klaar. Hou geen restjes voor de volgende dag of vries ze niet in. kindermeel
OF 1
2
koek
3 Kindermeel of koek hoeft niet altijd.
8
niet in fles
+
OF
+
OF
geen honing of suiker toevoegen
geen yoghurt of plattekaas toevoegen
11
9
Fruit
Het is altijd handig wat fruit in huis te hebben. Hou wel rekening met de bewaartijd en de bewaarvoorschriften. Kies altijd voor zacht, vers en rijp fruit. Schil en ontpit het fruit.
Vanaf de start
aardbei
abrikoos
appel
banaan
kiwisoorten
lychee
mandarijn
mango
pepino
perzik
pompelmoessoorten
pruim
sterfruit
vijg
Vanaf 8 maanden
granaatappel
grenadilla
passievrucht
blauwe bosbes
druif
Vanaf 12 maanden
ananas
10
8
kers
braambes
cactusvijg
citrusvruchten
framboos
meloensoorten
nectarine
papaya
peer
rabarber
ramboetan
sharonvrucht/kaki
sinaasappelsoorten
kruisbes
physalis
rode bes
veenbes
9
11
Groentepap
Je kan kiezen voor verschillende groentesoorten, zie verder. Kies voor verse groenten. Verwijder slappe en verlepte bladeren van groenten. Spoel de groenten onder koud water.
• Voorbereiden
OF 2/3
1/3
1
2
• Hoeveelheden Start met enkele lepeltjes groentepap en een melkvoeding. Gaat dit goed, voer dan de hoeveelheid groentepap langzaam op tot 150 g. De hoeveelheid verschilt van kind tot kind.
+ 2/3
OF
1/3
hoeveelheid ±100 g
2/3
1/3
hoeveelheid ±150 g
• Bereiden Maak de groentepap niet op voorhand klaar. Hou geen restjes voor de volgende dag of vries ze niet in. Geef groentepap bij voorkeur ’s middags.
1
2
3
OF
5
6 geen honing of suiker toevoegen
12
4
Groenten Vanaf de start
aardappel
aardpeer
andijvie
aubergine
avocado
bloemkool
broccolisoorten
champignons
Chinese kool
courgette
doperwt
knolselder
koolrabi
pastinaak
peterseliewortel
pompoensoorten
postelein
prei
prinsessenbonen
raap
rode biet
kropsla
artisjok
oesterzwam
13
14
snijbiet
snijboon
spinazie
tomaat
tuinkers
veldsla
venkel
waterkers
witloof
wortelen
zoete aardappel
zurkel
Groenten Vanaf 8 maanden
asperge
bleekselder
komkommer
koolsoorten
maĂŻs
radijs
rammenas
rodekool
schorseneer
sluimererwt
sojascheut
soorten ui
spitskool
spruit
wittekool
Vanaf 12 maanden
knoflook
paprika
paksoi
15
Groentepap met vlees Je baby heeft steeds meer energie en ijzer nodig. Varieer daarom de voeding. Voeg mager vlees, magere vis, een half ei of een vleesvervanger toe aan de groentepap.
•
Voorbereiden OF
1
2
3
•
Hoeveelheden
Begin met 1 eetlepel vlees, verhoog de hoeveelheid langzaamaan tot 25 g (rauw gewogen) op 12 maanden. Start met ongeveer 20 g vis per dag. Op 1 jaar is 30 g vis per dag ruim voldoende. Vervang vlees 1 tot 2 x per week door vis. Vervang 1 x per week vlees of vis door 1/2 ei. 1/3
1/3 2/3
2/3
25g
15g
hoeveelheid ±150 g
hoeveelheid ±100 g
• Bereiden Stoom of kook het vlees best in een beetje water met wat zachte tuinkruiden tot de leeftijd van 1 jaar. Bereid het vlees samen met de groenten en aardappelen.
1
2
3
OF
4
16
5
6
Vlees / vis / ei / vegetarisch Kies voor vers vlees zonder zichtbare vetrandjes, zoals kip, kalkoen, paarden-, kalfs-, rund- of varkensvlees. Zorg voor variatie. Alle verse zeevis, zoals kabeljauw, rog, schelvis, tong, tonijn en zalm, is geschikt voor baby’s. Koop liefst gefileerde vis en pas op voor graten. Kies ook eens voor een plantaardige vleesvervanger.
Aanbevolen dagelijkse hoeveelheid
Vanaf 6 maanden
Vanaf 12 maanden
Vanaf 3 jaar
gevogelte
15 g
25 - 50 g
50 - 75 g
rundvlees, paardenvlees, ...
15 g
25 - 50 g
50 - 75 g
worst, gehakt, ...
X
X
zo weinig mogelijk
vis
20 g
25 - 50 g
50 - 75 g
schaaldieren
X
25 - 50 g
50 - 75 g
ei
1/2 ei
1 à 2 (klein)
2 à 3 (klein)
35 - 70 g
70 - 125 g
125 - 187 g
linzen (gekookt)
35 - 70 g
70 - 125 g
125 - 187 g
tofoe
20 - 40 g
35 - 75 g
75 - 110 g
mycoproteïne
20 - 40 g
35 - 75 g
75 - 110 g
sojaboon (gekookt)
35 - 70 g (vanaf 8 maanden)
70 - 125 g
125 - 187 g
of seitan
X
25 - 50 g
50 - 75 g
tempé
X
25 - 50 g
50 - 75 g
witte, rode en bruine bonen (gekookt)
X
70 - 125 g
125 - 187 g
kikkererwten
(gekookt)
17
Granen
Deze producten kan je ook eens gebruiken als alternatief voor aardappelen. Neem 1 à 2 lepels of 50 - 100 g (gekookt).
deegwaren
Brood
witte rijst mag één keer per week
Vervang 1 melkvoeding geleidelijk aan door een broodmaaltijd met lichtbruin brood en wat melkvoeding. Je kan dit op verschillende manieren doen.
Vanaf 8 maanden kindermeel
Maak een papje van melkvoeding met granen.
OF 1
2
Week stukjes brood in melkvoeding.
OF
Laat je baby af en toe knabbelen op een broodkorstje.
1
2
Besmeer een sneetje brood met wat vetstof en eventueel wat zacht beleg zoals groentemoes.
18
couscous
Tussendoortjes
tussendoortje
Kies voor gezonde tussendoortjes en beperk ze tot maximum 2 per dag. Als drank geniet water de voorkeur.
+
tussendoortje
Vanaf 12 maanden
fruit
rijstwafel, kinderkoekje, ongezoete ontbijtgranen, ‌
rauwe groenten
zoete dranken
snoep, ijs, chocolade, chips, ‌
geen hele noten tot 4 jaar
Melkvoeding
soep
Melk is belangrijk voor kinderen. Ze krijgen bij voorkeur borstvoeding zolang moeder en kind dit wensen of, ingeval van flesvoeding, een aangepaste melkvoeding tot de leeftijd van 3 jaar. Vanaf de leeftijd van 3 jaar is dat halfvolle melk.
borstvoeding
EN/OF:
OF
vanaf 18 maanden tot 3 jaar groeimelk
vanaf 3 jaar volle melk
halfvolle melk
19
kindengezin.be Kind en Gezin-Lijn: 078 150 100 (zonaal tarief) of chat via onze website
Volg ons op
20
Verantwoordelijke uitgever: Opgroeien, Katrien Verhegge, administrateur-generaal - Vlaams agentschap Editie 2020 D/2020/4112/7 05/2020
Hallepoortlaan 27 l 1060 BRUSSEL