STUDIE 54 OPLEIDINGSPROFIEL milieukunde
OPLEIDINGSPROFIEL milieukunde
sector : chemie studiegebied : industriële wetenschappen en technologie opleiding : industrieel ingenieur (tweede cyclus) milieukunde
Sectorcommissie Hogeschoolonderwijs van de Vlaamse Onderwijsraad D/1997/6356/46 De leden van de werkgroep opleidingsprofielen zijn inhoudelijk verantwoordelijk voor het opleidingsprofiel. De Vlor heeft enkel ingestaan voor een uniforme en toegankelijke lay-out.
IN H O U D O P L E ID IN G S P R O F I E L M I L IE U K U N D E
INHOUD
HOOFDRUBRIEK 1: INLEIDING
1
1.1
Identificatie van het opleidingsprofiel
1
1.2
Opdracht
1
1.3
Ontwikkelingsproces
1
1.4
Legitimatie
1
HOOFDRUBRIEK 2: SITUERING VAN DE OPLEIDING
2
2.1
Gegevens uit de beroepenwereld 2.1.1 Beroepenstructuur 2.1.2 Geraadpleegde beroepsprofielen 2.1.3 Visie
2 2 2 2
2.2
Gegevens uit de onderwijswereld 2.2.1 Studiegebied 2.2.2 Aanverwante opleidingen 2.2.3 Diploma’s en getuigschriften 2.2.4 Recente evoluties in het aantal uitgereikte diploma’s 2.2.5 Gelijkaardige opleidingen en diploma’s in het buitenland 2.2.6 Geografische spreiding van de beroepsactiviteiten in Vlaanderen 2.2.7 Geografische spreiding van het opleidingsaanbod in Vlaanderen 2.2.8 Infrastructuur 2.2.9 Kwantitatieve beschrijving van de eerstejaarsstudenten van de opleiding en de opties 2.2.10 Kwantitatieve beschrijving van de studenten van de opleiding volgens SO-vooropleiding 2.2.11 Reële studieduur 2.2.12 Inventaris van de leerplannen 2.2.13 Globale opbouw van de bestaande lessentabellen 2.2.14 Inhoudelijke profilering van de opleiding in binnen- en buitenland
3 3 3 3 3 3 3 4 4
2.3
Verantwoording van de opleiding industrieel ingenieur milieukunde
HOOFDRUBRIEK 3: HET OPLEIDINGSPROFIEL
4 4 5 5 5 5
6
3.1
Exacte benaming van de opleiding
6
3.2
Globale omschrijving
6
3.3
Het beroepsgericht opleidingsprofiel
6
3.4
Sleutelkwalificaties
7
3.5
De kern van het opleidingsprofiel 3.5.1 Vanuit de beroepsgerichte vorming 3.5.2 Vanuit de persoonsvorming
8 8 8
3.6
De maatschappelijk-culturele vorming
8
3.7
Relevantie van het opleidingsprofiel
8
IN H O U D O P L E ID IN G S P R O F I E L M I L IE U K U N D E
HOOFDRUBRIEK 4:
DOELGROEPEN VAN HET AFGEWERKTE OPLEIDINGSPROFIEL
9
HOOFDRUBRIEK 5: BIBLIOGRAFIE
10
HOOFDRUBRIEK 6: MEDEWERKERS
11
BIJLAGEN:
12
Bijlage 1: Taakgebieden, opleidingsprofielen
O P LE ID IN GS P R O F IE L M ILIE U KU N D E
1
H O O F D R U B R I E K 1 : INLEIDING
Het beroepsprofiel “Industrieel Ingenieur Milieukunde" werd reeds opgesteld. Deze opleiding behelst een algemene opleiding tot industrieel ingenieur en wordt voor het ogenblik onderverdeeld bij de sectorcommissie chemie, alhoewel milieukunde als aparte opleiding voorzien is in het decreet voor Hoger Onderwijs. Deze opleiding situeert zich binnen het polyvalente karakter van de opleiding tot industrieel ingenieur.
1.1
Identificatie van het opleidingsprofiel Dit document is het opleidingsprofiel “Industrieel Ingenieur Milieukunde”.
1.2
Opdracht Het opleidingsprofiel industrieel ingenieur milieukunde zal vertrekken vanuit het eerder opgestelde beroepsprofiel. Het opleidingsprofiel is opgesteld vanuit de expertise van het opleidingsteam milieukunde van het departement Provinciale Industriële Hogeschool Kortrijk van de Hogeschool West-Vlaanderen en werd op verzoek van de VLOR, sectorcommissie chemie, opgesteld. Het betreft de aanduiding van de taken, vaardigheden, kennis, beroepshoudingen, attitudes en context, vertrekkend van de typefuncties, beschreven in de beroepsprofielen.
1.3
Ontwikkelingsproces De samenstelling van dit beroepsprofiel kwam tot stand door onderling overleg tussen bedrijven, externe experts, docenten en studenten uit de respectievelijke opleiding. Dit overleg kan heel intensief gebeuren, gezien deze opleiding nieuw is sedert oktober 1995 en bij het opstarten van het opleidingsprogramma heel wat overleg noodzakelijk was. Het document kwam tot stand via het doorlopen van volgende stappen : − evaluatie van de taken uit het beroepsprofiel − formulering per beroepsfunctie van onderdelen voor typefunctie en functionele gehelen − beschrijving van de taken en de resulterende vaardigheden − formulering van de basiscompetenties
1.4
Legitimatie Legitimator van deze actie is de Raad voor het Hoger Onderwijs.
2
O P LE ID IN GS P R O F IE L M ILIE U KU N D E
HOOFDRUBRIEK 2: SITUERING VAN DE OPLEIDING
2.1
Gegevens uit de beroepenwereld
2.1.1
Beroepenstructuur De industrieel ingenieur milieukunde heeft als specialisatie de milieukundige aspecten bij de productie- en dienstverlenende sectoren te ondersteunen. Het belang dat het overheidsbeleid van Vlaanderen en Europa stelt in het vrijwaren en beschermen van het milieu, maakt dat alle bedrijven en dienstverlenende sectoren te maken hebben met milieuaspecten. Daarbij heeft de overheid de bedrijven in klassen (1, 2 en 3) gedeeld die bepaalde verplichtingen opleggen aan deze bedrijven. {milieuvergunningen (Vlarem I), milieukwaliteiten (Vlarem II)}. Zie lijst van als hinderlijk beschouwde inrichtingen (52 sectoren) in bijlage 1, toegevoegd aan het decreet van 28 juni 1985 betreffende de milieuvergunning. (B.S. 03.07.1996)
2.1.2
Geraadpleegde beroepsprofielen Het opleidingsprofiel industrieel ingenieur milieukunde is een directe vertaling van het beroepsprofiel industrieel ingenieur milieukunde.
2.1.3
Visie De industrieel ingenieur milieukunde is gecreëerd vanuit de behoefte van de industrie, competente en inzetbare mensen te hebben die de milieuaspecten, - technologie, beleid, wetgeving en milieumeettechnieken - van het bedrijf kunnen behartigen. Daarnaast is er een toenemende behoefte om in overheidsdiensten mensen in te zetten ten einde een duurzame ontwikkeling te bevorderen in onze hoogtechnologische maatschappij. Vereiste basiscompetenties en vaardigheden bestaan erin dat de industrieel ingenieur milieukunde binnen een multi- en interdisciplinaire werkwijze (bedrijfs- en wetenschappelijke kennis) productieprocessen en producten via een milieubeheerssysteem kunnen behandelen. Ze moeten in staat zijn daarover na te denken, te handelen en te rapporteren. Belangrijk daarbij is de integratie van de milieuaspecten in het bedrijfsbeleid, Veiligheid en Gezondheid en integrale kwaliteitszorg. Ze moeten zowel individueel als in teamverband kunnen werken. Ze moeten bijdragen tot innovatie van producten en productieprocessen. Het is ook nodig dat ze grote verantwoordelijkheid kunnen dragen. Het unieke karakter van de industrieel ingenieur milieukunde situeert zich op het vlak van de multidisciplinaire en interdisciplinaire kennis met directe inzetbaarheid op het vlak van : milieucoördinatie, milieubeheer, milieutechnologieën voor afvalwater, luchtemissies, bodemverontreiniging, afvalbeheer; het voorkomen van verontreinigingen, uitputting en aantasting van het milieu; milieuwetgeving na te gaan en toe te passen, automatiseren van technologieën, milieumeettechnieken te verrichten op water, lucht, bodem, geluid en straling, het bevorderen van duurzame ontwikkeling en integraal ketenbeheer, het bevorderen van de leefbaarheid van ons milieu.
O P LE ID IN GS P R O F IE L M ILIE U KU N D E
3
Deze ingenieursopleiding kan ook gezien worden als het Vlaamse antwoord op de vastgestelde Europese en mondiale evolutie naar een duurzame ontwikkeling op lange termijn. ♦ De beroepscontext Alle bedrijven zijn verplicht in een Europese en mondiale context hun verantwoordelijkheid te nemen om hun productiewijzen zo uit te bouwen dat hun marktpositie verstevigd wordt door een innovatief milieubeleid. ♦ Milieu en werkomstandigheden − samenwerking en coördinatie tussen de verschillende afdelingen binnen het bedrijf − integratie van bedrijfsbeleid, integrale kwaliteitszorg en veiligheid, gezondheid − controle en handhaving van milieuvoorwaarden − het geven van oplossingen aan de milieuproblematiek − rapporteren en communicatie met overheid, bedrijfsleiding, werknemers en burgers − plannen maken ter preventie en innovatie − zich opstellen in een verantwoordelijkheidsverband tegenover bedrijfsleiding, werknemers, overheid en maatschappij
2.2
Gegevens uit de onderwijswereld
2.2.1
Studiegebied, opleidingen en opties Studiegebied Opleiding Optie
2.2.2
: : :
Industriële Wetenschappen en Technologie industrieel ingenieur milieukunde
Aanverwante studiegebieden, opleidingen, opties De opleiding industrieel ingenieur milieukunde is een unieke opleiding in Vlaanderen.
2.2.3
Diploma’s en getuigschriften De unieke opleiding tot industrieel ingenieur milieukunde zal in 1997 voor het eerst afgestudeerden hebben: in het laatste opleidingsjaar zijn er 16 studenten.
2.2.4
Recente evoluties in aantal uitgereikte diploma’s Niet van toepassing.
2.2.5
Gelijkaardige opleidingen en diploma’s in het buitenland Zie 2.2.14.
2.2.6
Geografische spreiding van de beroepsactiviteiten in Vlaanderen Bij het oprichten van de opleiding industrieel ingenieur milieukunde 1ste jaar 2de cyclus (1995) werden een dertigtal bedrijven geraadpleegd voor een voorafgaande marktstudie. (zie bijlagen bij beroepsprofielen). 52 rubrieken van een indelingslijst van hinderlijke activiteiten (bijlage Vlarem I, milieuvergunningen) hebben te maken met milieuaspecten. De Vlaamse reglementering voor milieuwetgeving, milieunormen, milieuvoorwaarden, bedrijfsinterne milieuzorg betreffen de milieuaspecten waaraan alle Vlaamse bedrijven moeten voldoen.
4
2.2.7
O P LE ID IN GS P R O F IE L M ILIE U KU N D E
Geografische spreiding van het opleidingsaanbod in Vlaanderen De opleiding industrieel ingenieur milieukunde wordt enkel ingericht in de Hogeschool West-Vlaanderen V.A.H., departement Provinciale Industriële Hogeschool. Verder zijn er Hogescholen die milieukunde oprichten als een optievak binnen een opleiding. Anderzijds zijn er ook de voortgezette hogeschoolopleidingen, zoals de opleiding (250u) tot milieucoördinator.
2.2.8
Infrastructuur Het departement P.I.H. beschikt over een vernieuwde infrastructuur: het gebouwencomplex - eigendom van de provincie West-Vlaanderen - werd in 1995 uitgebreid met een modern eigentijds gebouw waarin diverse laboratoria en klaslokalen ondergebracht zijn. De afdeling industrieel ingenieur milieukunde heeft de volgende ruimtes ter beschikking : − diverse leslokalen voorzien van alle audiovisuele middelen − bibliotheek met een zeer uitgebreid assortiment van gespecialiseerde vakliteratuur, multimedia en internetfaciliteiten − een nieuw modern laboratorium voor het uitvoeren van milieutechnologieën en milieuanalysen − lab met instrumentele analysetechnieken − een lokaal voor microscopen, gebruikt in de milieubiologie − diverse werkplaatsen voor het uitvoeren van eindwerken − een rekencentrum en labs voor meet- en regeltechnieken, procesautomatisering
2.2.9
Kwantitatieve beschrijving van het aantal studenten in de opleiding Gezien de opleiding industrieel ingenieur milieukunde slechts voor het tweede jaar georganiseerd wordt en een unieke opleiding is, zijn de gegeven kwantitatieve gegevens niet statistisch te verwerken. jaar 1996-1997 1° kandidatuur 2° kandidatuur 2° cyclus 1° jaar I.I.M. 2° cyclus 2° jaar I.I.M. TOTAAL
vrouw 36 21 4 6 67
man 127 83 9 10 229
Totaal 163 104 13 16 396
2.2.10 Kwantitatieve beschrijving van de studenten van de opleiding, volgens S.O.-vooropleiding, ervaring met H.O., geslacht, leeftijd en studieresultaten jaar 2°cyclus 1° jaar 2° cyclus 2° jaar TOTAAL
A.S.O. 11 15 26
2.2.11 Reële studieduur Twee cycli van 2 jaar = 4 jaar
T.S.O. 2 1 3
BIS 0 0 0
UNIV 2 2 4
H.O. 1 0 1
O P LE ID IN GS P R O F IE L M ILIE U KU N D E
5
2.2.12 Inventaris van de leerplannen De opleiding industrieel ingenieur milieukunde is gestart in het academiejaar 19951996 met de 2de cyclus 1ste jaar en in het academiejaar 1996-1997 werd gestart met de 2de cyclus 2de jaar.
2.2.13 Globale opbouw van de bestaande lessentabellen (Zie lessenprogramma).
2.2.14 Inhoudelijke profilering van de opleiding in binnen- en buitenland 2.2.14.1 Profilering opleiding industrieel ingenieur milieukunde in Vlaanderen De opleiding industrieel ingenieur milieukunde is als unieke opleiding voorzien in de Hogeschool West-Vlaanderen, departement Provinciale Industriële Hogeschool te Kortrijk en heeft verwantschap met de richting chemie en biotechnieken. 2.2.14.2 Profilering opleiding milieukunde in het buitenland ♦ − − − − −
Nederland : Environmental science Rijkshogeschool Ijselland Hogeschool Midden-Brabant Hogeschool Utrecht Hogeschool ‘s-Hertogenbosch Agrarische Hogeschool, Larenstein
♦ Frankrijk : Génie de l' environment/Science et techniques de l'eau − Ecole supérieure d’ingénieurs en génie de l’environnement, Chambery ♦ Groot-Brittannië : Environmental engineering/Ecological and environmental Electronics − South Bank Polytechnic, London ♦ − − − −
2.3
Duitsland : Umweltschutz/Raum und Umweltplannung Fachhochschule Aachen Technische Fachhochschule Berlin Fachhochschule Rheinland-Pfalz, Bingen Fachhochschule Offenburg
Verantwoording van de opleiding industrieel ingenieur milieukunde De industrieel ingenieur milieukunde is gecreëerd vanuit een behoefte van de industrie aan direct inzetbare polyvalente mensen die in staat zijn om technologische innovatie te introduceren, bewerkstelligen van technologische oplossingen van milieuproblemen, behouden en versterken van een marktpositie door te voldoen aan de wettelijke bepalingen inzake milieuaangelegenheden.
6
O P LE ID IN GS P R O F IE L M ILIE U KU N D E
H O O F D R U B R I E K 3 : HET OPLEIDINGSPROFIEL
3.1
Exacte benaming van de opleiding Opleiding Optie
3.2
: :
Industriële Wetenschappen en Technologie Industrieel Ingenieur milieukunde
Globale omschrijving De industrieel ingenieur milieukunde treedt op als ingenieur om milieuproblematieken van bedrijven technologisch, beleidsmatig en wetenschappelijk op te lossen. Hij/zij is in staat organisatorisch, coördinerend, adviserend, oplossingsgericht ondersteuning te geven, onderhoud te verrichten, te waken over gezondheid, veiligheid en milieu, voorstudie te verrichten van water-, bodem-, luchtzuiveringsinstallaties, geur- en geluidshinder te bestrijden, afvalbeheer te verwerken volgens de geldende prioriteiten, best beschikbare technologieën in te voeren in de bedrijven. Het unieke karakter van deze industrieel ingenieur milieukunde situeert zich op het vlak van de opgedane, vakoverschrijdende en direct inzetbare kennis op het vlak van: maatschappij, milieuspecialismen en basiswetenschappen zoals : economie, recht, milieutechnologie, milieubeleid, milieuchemie, milieubiologie, milieugeologie, ecologie, industriële chemie, levenscyclusanalyse, milieurecht, veiligheid en gezondheidskunde.
3.3
Beroepsgericht opleidingsprofiel Het opleidingsprofiel industrieel ingenieur milieukunde is een vertaling van het beroepsprofiel van de industrieel ingenieur milieukunde als volgt opgevat. TAAKGEBIEDEN
Milieucoördinator Milieutechnoloog
KENNIS
OPLEIDINGSPROFIEL (clusters van vaardigheden) TYPEFUNCTIE DEELFUNCTIE
Wetgeving Technologie
Bedrijfsbeleid Onderhoud
Proces
Coördinatie
Milieuproblemen
Deskundige per discipline
Milieuconsulent
Consult
Advies
Milieuambtenaar Ecoloog
Administratie Onderzoek
Beleid Diagnose Organisatie
Milieumanager
Milieudeskundige
Coördinatie Voorstudie Sanering Organisatie Organisatie Onderhoud Controle Advies Controle Inspectie Adviseren Opleiding Administratie Analyse Onderzoek
7
O P LE ID IN GS P R O F IE L M ILIE U KU N D E
Bij de vertaling van beroepsprofiel naar opleidingsprofiel is gewerkt volgens de richtlijnen van de VLOR en werd de deductieve wijze gevolgd. Deze wijze was ten zeerste aangewezen gezien de polyvalente en multidisciplinaire invalshoek van deze opleiding.
3.4
Sleutelkwalificaties Sleutelkwalificatie 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36
Abstract denken Accuratesse Assertiviteit Beslissingsvermogen Commercieel inzicht Contactbereidheid Creativiteit Dienstverlenende ingesteldheid Doorzettingsvermogen Een werkplan kunnen maken Empathie Flexibiliteit Imagobewustzijn Inzicht in de arbeidsorganisatie Kritische ingesteldheid Kunnen omgaan met informatie Kwaliteitsbewustzijn Leerbekwaamheid Leergierigheid Loyauteit Omgaan met stress Planmatig denken Problemen onderkennen en oplossen Productieve taalvaardigheid MVT Productieve taalvaardigheid Moedertaal Receptieve taalvaardigheid Moedertaal Receptieve taalvaardigheid MVT Resultaatgerichtheid Solidariteit Veiligheids- en milieubewustzijn Verantwoordelijkheidszin Zelfstandigheid Zelfvertrouwen Zin voor initiatief Zin voor samenwerking Zin voor esthetiek
Sleutelkwalificatie waartoe de optie bijdraagt ✗ ✗ ✗ ✗ ✗ ✗ ✗ ✗ ✗ ✗
Frequentie % 13 81 63 44 19 56 19 31 44 44
✗ ✗ ✗ ✗ ✗ ✗
19 44 19 56 63 31 6 16 6 6 38 31
✗ ✗ ✗ ✗ ✗ ✗ ✗
✗
50
✗ ✗ ✗
50 25 38
✗ ✗ ✗
13 44 13
8
O P LE ID IN GS P R O F IE L M ILIE U KU N D E
3.5
De kern van het opleidingsprofiel
3.5.1
Vanuit de beroepsgerichte vorming De industrieel ingenieur milieukunde bevordert het milieuzorgsysteem in het bedrijf, hij zorgt voor preventie en zuiveringstechnologie van verontreinigingen in water, lucht, bodem, afval, geur- en geluidshinder. Daarbij past hij de best beschikbare techniek toe, handelt volgens de milieuwetgeving en voert hij de nodige analyse uit om te rapporteren, heffingen te berekenen, milieuvergunningen aan te vragen en procesgeïntegreerde maatregelen voor te stellen. Als milieuverantwoordelijke in bedrijven, als milieuanalist in laboratoria en adviesgever in studiebureaus helpt de industrieel ingenieur milieukunde het milieubeleid van de overheid in duurzame ontwikkeling uit te werken. Na deze 4-jarige opleiding moet de student in staat zijn : − de juiste preventie en zuivering toe te passen voor de verontreinigingen van water, lucht, bodem, afval, geur- en geluidshinder en grondstoffenbeleid en energiebeheersing door te voeren. Daarbij kan via procesautomatisatie en procesgeïntegreerde maatregelen ingegrepen worden − milieuwetgeving te kennen en inzicht te hebben in ecologie en milieubeheer − milieuchemie, -biologie, -geologie, -fysica ondersteunen de wetenschappelijke aspecten van het milieu voor de gezondheid, veiligheid en bescherming van de mens en het milieu
3.5.2
Vanuit de persoonsvorming In de opleiding industrieel ingenieur milieukunde is het cruciaal dat de opgeleide personen een kritische maatschappijvisie kunnen vormen. Zij moeten meer en meer het consumenten- en industrieel gebeuren kunnen plaatsen in een mondiale, sociale en milieueconomische context. Verder is planmatig denken, problemen onderkennen en oplossen met resultaatgerichtheid en verantwoordelijkheidszin de essentie van deze beroepsgerichte vorming met betrekking tot de persoonlijkheidsvorming.
3.6
De maatschappelijk-culturele vorming Het is essentieel dat een industrieel ingenieur milieukunde een kritische, mondiale en eigentijdse visie heeft op het politiek, economisch, sociaal en ecologisch gebeuren. Het is daarbij belangrijk dat hij zelfstandig de denkpatronen kritisch durft te analyseren en - waar nodig - veranderen of bijstellen. Deze eigenschappen zullen een duurzame ontwikkeling mogelijk te maken .
3.7
Relevantie van het opleidingsprofiel De multidisciplinaire opleiding tot industrieel ingenieur milieukunde beantwoordt de reële vraag aan ingenieurs die direct inzetbaar zijn in verschillende KMO’s en grote bedrijven in diverse bedrijfssectoren. Dat de opleiding ook toekomstgericht is, blijkt uit de talrijke publicaties van bedrijfsleiders, grote instellingen en overheid die aanduiden dat de ecologie en milieutechnologie een dominerende rol zal blijven opeisen in de toekomst.
O P LE ID IN GS P R O F IE L M ILIE U KU N D E
HOOFDRUBRIEK 4: DOELGROEPEN VAN HET AFGEWERKTE OPLEIDINGSPROFIEL
♦ Studenten ♦ PMS ♦ Secundair onderwijs ♦ Socio-economische middens ♦ Overheid ♦ Beroepsverenigingen
9
10
O P LE ID IN GS P R O F IE L M ILIE U KU N D E
H O O F D R U B R I E K 5 : BIBLIOGRAFIE
♦ Handleiding bij het schrijven van opleidingsprofielen voor het hogeschoolonderwijs, Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap, Departement Onderwijs, Dienst voor Onderwijsontwikkeling, november 1996. ♦ Kernkwalificaties, Hoger Technisch en Natuurwetenschappelijk Onderwijs, HBO-raad, 1997. ♦ Statistieken van het Hoger Onderwijs, Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap, Departement Onderwijs, Afdeling Begroting en Gegevensbeheer. ♦ Beroepsprofiel industrieel ingenieur milieukunde, februari 1997. ♦ Het ingenieursblad, mei 1997. ♦ Bulletin van het Verbond van Belgische Ondernemingen, maart 1997. ♦ De student centraal, Wolters-Noordhoff Groningen, 1996.
O P LE ID IN GS P R O F IE L M ILIE U KU N D E
11
H O O F D R U B R I E K 6 : MEDEWERKERS
♦ Het opleidingsteam industrieel ingenieur milieukunde van het departement Provinciale Industriële Hogeschool, Kortrijk, Hogeschool West-Vlaanderen. ♦ Werkgroep ter evaluatie van de opleiding ing. milieukunde (zie lijst medewerkers, beroepsprofiel milieukunde). ♦ Milieubureau voor Ondernemers. ♦ Kamer van Koophandel Kortrijk. ♦ Prof. Dr. W. De Breuck, Decaan faculteit Wetenschappen Universiteit Gent.
12
O P LE ID IN GS P R O F IE L M ILIE U KU N D E
BIJLAGE 1
Taakgebied Milieucoördinator TF1
DF1 DF2
Typefuncties Bedrijfsbeleid Deelfuncties Typefunctie : bedrijfsbeleid Coördinatie Advies
T2 T3 T4 T5
Taken Deelfunctie : coördinatie Bijdragen tot milieuvriendelijke productiemethoden en producten Waken over de naleving van de milieuwetgeving Zorgen voor metingen en registratie Bijhouden van het afvalstoffenregister Voorstel tot voorzorgen
T6 T7 T8
Deelfunctie : advies Advies investeringen Jaarverslag Advies geven over milieuaangelegenheden
T1
Opleidingsprofiel Industrieel ingenieur milieukunde Functionele gehelen FG1 Organisatie Onderdelen Functioneel geheel : organisatie OND1 Coördinatie OND2 Advies OND3 Registraties OND4 Meldingen OND5 bewaking Vaardigheden Onderdeel : coördinatie V1 Opzoeken gegevens i.v.m. milieuwetgeving (T1) V2 opmaken milieubeschrijving (T1) V3 actualiseren van de milieubeschrijving (T1) V4 aanduiden van best beschikbare technieken (T1) V5 controles uitvoeren (T2) V6 rapporteren van tekortkomingen (T2) V7 voorstellen doen voor oplossingen (T2) V8 interpretatie van analyseresultaten (T3) V9 toepassen milieuwetgeving (T 4) V10 interne en externe communicatie (T5) V11 bijstaan bedrijfsleider (T5) Onderdeel : advies T12 berekenen kostprijs investeringen (T6) T13 analyseren van risico’s (T6) T14 kiezen van prioriteiten (T6) T15 opstellen van een verslag voor de ondernemingsraad en het comité voor veiligheid en welzijn op het werk (T7) T16 adviseren bedrijfsleider (T8) Onderdeel : registraties V17 registreren van analyseresultaten (T3) V18 bijhouden van afvalstoffenregister (T3) Onderdeel : meldingen V19 wet op de naleving van de meldingsplicht (T2) Onderdeel : bewaking V20 controle uitoefenen op werkplaatsen (T2) V21 controle uitvoeren op de afvalstromen (T2)
13
O P LE ID IN GS P R O F IE L M ILIE U KU N D E
KENNIS
K1 milieuwetgeving (V1) K2 elementen van bedrijfsinterne milieuzorg (V2, V3) K3 best beschikbare technieken ter voorkoming en verwijdering van verontreinigingen (V4) K4 controle en handhaving van de milieuvoorwaarden (V5) K5 inspectie van instructies en procedures (V6) K6 milieueducatie en voorlichting (V7) K7 milieuanalysemethoden (V8) K8 milieuvergunningen (V9) K9 milieucommunicatie (V10) K10 milieumanagement (V11) K11 K12 K13 K14 K15
K16
K17
K18
Kostprijsberekening milieuinvesteringen (V12) risicoanalyse (V13) Levenscyclusanalyse processen en producten (V14) integratie milieukwaliteit en veiligheidszorg (V15) Milieubeheer (V16)
Monitoring van emissiegegevens (V17) Afvalstoffendecreet (V18)
milieuwetgeving i.v.m. meldingsplichten (V19)
BEROEPSHOUDINGEN
− − − −
ATTITUDES
Voor onderdeel: Coördinatie inzicht in de arbeids- − accuratesse organisatie − assertiviteit kunnen omgaan met − beslissingsvermogen informatie − contactbereidheid planmatig denken − imagobewustzijn problemen onder− kritische ingesteldheid kennen en oplossen − organisatievermogen − veiligheid en milieubewustzijn − zelfstandigheid − zin voor samenwerking
Voor onderdeel: advies − problemen onder− assertiviteit kennen en oplossen − contactbereidheid − veiligheid en milieu- − doorzettingsvermogen bewustzijn − een werkplan kunnen − zin voor initiatief maken − flexibiliteit − imagobewustzijn − inzicht in arbeidsorganisatie − kunnen omgaan met informatie − kwaliteitsbewustzijn − planmatig denken Voor onderdeel: registraties − accuratesse − contactbereidheid − doorzettingsvermogen − een werkplan kunnen maken − kritische ingesteldheid − kunnen omgaan met informatie − omgaan met stress − resultaatgerichtheid − verantwoordelijkheidszin − zin voor samenwerking Voor onderdeel: meldingen − accuratesse − beslissingsvermogen − een werkplan kunnen maken − imagobewustzijn − kunnen omgaan met informatie − kwaliteitsbewustzijn − resultaatgerichtheid − veiligheids- en milieubewustzijn
CONTEXT
− beschrijving van werkplaatsen − beschrijving van terreinen − laboratoria : analyseresultaten − milieuvergunning van het bedrijf − gegevens i.v.m. instructies en procedures − beschrijving aanwezige producten en productiemethoden − organisatiestructuur van het bedrijf
− jaarbalans bedrijf − organisatiestructuur bedrijf − jaarverslag bedrijf − gegevens over veiligheid en welzijn van werknemers
− hoeveelheid afvalstoffen − organisatiestructuur bedrijf − meetapparatuur − afvalstromen
− meldingsplicht in de milieuwetgeving − controle en handhaving van de milieuvoorwaarden
14
K19 K20
O P LE ID IN GS P R O F IE L M ILIE U KU N D E
Milieugezondheidskunde (V20) De fysisch-chemischbiologische aspecten van milieuverontreinigingen (V21)
voor onderdeel: bewaking − Assertiviteit − Beslissingsvermogen − Doorzettingsvermogen − een werkplan kunnen maken − imagobewustzijn − kritische ingesteldheid − kwaliteitsbewustzijn − problemen onderkennen en oplossen − resultaatgerichtheid − verantwoordelijkeheidszin − zelfstandigheid
Taakgebied Milieutechnoloog
Opleidingsprofiel Milieutechnoloog
Typefuncties TF1 Onderhoud
Functionele gehelen FG1
Onderhoud
Deelfuncties
Onderdelen
Typefunctie : onderhoud DF1 DF2 DF3
Voorstudie Sanering Organisatie
Functioneel geheel : onderhoud OND1 OND2 OND3
Taken Ontwerpen van best beschikbare technologie Studie van de verontreinigingen in afvalwater, luchtemissies, bodem en afval T3 Voorstellen doen aan de bedrijfsleider van de gepaste milieutechnologie om de verontreinigingen te verwijderen T4 Uitvoeren van hydrogeologische studie voor stabiliteitsstudie van de gronden voor aanleggen van stortplaatsen en het uitvoeren van bodemsanering Deelfunctie : sanering T5 Zuiveren van afvalwater T6 Gebruik maken van de beste technieken voor de primaire, secundaire en tertiaire afvalwaterzuivering T7 Opvolging van de afvalwaterzuivering T8 Automatisering en monitoring van de afvalwaterzuiveringsinstallatie T9 Zuiveren van luchtverontreiniging T10 Berperken van geurhinder T11 Saneren van de bodem T12 Afvalbeheer
Onderdeel : voorstudie V1 V2 V3 V4
V5 V6 V7 V8 V9 V10 V11 V12 V13 V14 V15 V16 V17 V18
T14
Deelfunctie : sanering Zoeken naar toepassing van milieuvriendelijke processen Verminderen van de milieubelasting
Voorstudie Sanering Organisatie Vaardigheden
Deelfunctie : voorstudie T1 T2
T13
− beschrijving van de afvalstromen − beschrijving van voorzieningen voor voorkoming
T19 T20
Berekenen van dimensionering van zuiveringsinstallaties (T1) Analyse van verontreinigingen in afvalwater, luchtemissies, bodem en afval (T2) Risicoanalyse van de milieuaspecten van het bedrijf (T3) Uitvoeren en interpreteren van bodemanalyse (T4)
Onderdeel : sanering Toepassen van de afvalwaterzuivering (T5) Toepassen van de best beschikbare technieken om oplossing te geven aan de specifieke afvalwaters van het bedrijf (T6) Analyse en interpretatie van de fysich-chemischebiologische parameters (T7) Continu opvolgen van belangrijke parameters om de goede werking van de installatie na te gaan (T8) Toepassen van de beschikbare technologie voor de luchtverontreinigingen (T9) Toepasen van de technieken om geurhinder te beperken of te vermijden (T10) Toepassen van de beste technologie voor bodemsanering (T11) Uitvoeren van recyclagetechnieken (T12) Toepassen van integraal ketenbeheer (T12) Gebruik maken van secundaire grondstoffen (T12) Het kunnen aanleggen van een stortplaats (T12) Toepassen verwerking voor afvaltechnieken (T12) Verwijderen van afval (T12) Het nuttig kunnen gebruiken van afval (T12) Onderdeel: organisatie Analyseren van de gebruikte technologieën in het bedrijf (T13) Nagaan van de milieubelasting van de toegepaste
15
O P LE ID IN GS P R O F IE L M ILIE U KU N D E
T15 T16 T17 T18 T19 T20
Organiseren van preventie maatregelen Maatregelen nemen tegen geluids- en trillingshinder Keuze maken van grond- en hulpstoffen Beheersing van energietechnologie Voorkomen van zware ongemakken Bevorderen van de goede werkomstandigheden in de werkplaatsen
T21 T22 T23 T24 T25 T26
KENNIS
K1 K2
K3 K4
K5 K6 K7 K8 K9 K10 K11 K12 K13 K14 K15 K16
BEROEPSHOUDINGEN
Berekenen van de dimensies voor een zuiveringsstation (V1) Fysische, chemische verontreiniging in afvalwater, luchtemissies, bodem en afval (V2) Risico’s bij het uitvoeren van processen (V3) Bodemstudie (V4)
−
Afvalwaterzuiveringstechnologie (V5) Sectoriële milieutechnologie (V6) Milieuanalyse van afvalwater (V7) Monitoring van afvalwaterstations (V8) Luchtzuiveringstechnologie (V9) Problematiek van geurhinder (V10) Bodemsaneringstechnologie (V11) Recyclagetechnologie (V12) Integraal ketenbeheer en duurzame ontwikkeling (V13) Technologie van secundaire grondstoffen (V14) Aanleggen van stortplaatsen (V15) Verwerkingstechnologie voor afval (V16)
−
K17 Verwijderingstechnologie voor afval (V17) K18 Afvalbeheer (V18)
−
− −
− −
processen in het bedrijf (T14) Toepassen van preventieve maatregelen om milieubelasting te voorkomen (T15) Interpreteren van geluids- en trillingsmetingen (T16) Gebruik maken van milieuvriendelijke grond- en hulpstoffen (T17) Ontwikkelen van energiebesparende maatregelen (T18) Ontwikkelen van veiligheids- en beschermingstechnieken (T19) Verbeteren van de arbeidsomstandigheden in de werkplaatsen (T20)
ATTITUDES
Voor onderdeel: voorstudie inzicht in de ver− abstract denken schillende milieu− accuratesse technologieën − creativiteit kunnen aanduiden − een werkplan kunnen van milieuvriendelijmaken ke processen en − imagobewustzijn technieken − kritische ingesteldheid contact met milieu− kunnen omgaan met coördinator en beinformatie drijfsleider − planmatig denken planmatig denken − problemen onderkennen en oplossen − resultaatgerichtheid − veiligheids- en milieubewustzijn − verantwoordelijkheidszin − zin voor samenwerking − zin voor esthetiek Voor onderdeel: sanering Problemen onder− accuratesse kennen en oplossen − commercieel inzicht Veiligheids-, gezond- − contactbereidheid heids- en milieu− een werkplan kunnen bewustzijn maken Creativiteit − imagobewustzijn − kritische ingesteldheid − kunnen omgaan met informatie − leergierigheid − leerbekwaamheid − planmatig denken − resultaatgerichtheid − veiligheids- en milieubewustzijn − zin voor samenwerking
CONTEXT
− beschrijving van de chemische parameter van de verontreiniging : aard van de verontreiniging, concentratie, totale hoeveelheid, debiet − beschrijving van de toegepaste processen en technologieën : producten, productstromen, toegepaste processen, genomen maatregelen beschrijving van de technische gegevens : procesomstandigheden, productiemiddelen, veiligheidsgegevens
− beschrijving parameters afvalwater − afvalwaterzuivering: primaire: fysischchemische zuivering secundaire: biologische (aëroob-anaëroob) zuivering - tertiaire: specifieke verwijdering van verontreiniging − controle en handhaving van de milieuvoorwaarden: om te mogen lozen − zuiveren van luchtverontreiniging: zuiveringstechnieken, emissietechnieken − bodemsaneringstechnologie aard van de verontreiniging, concentraties van verontreiniging, bodemgesteldheid afvalbeheer: aard en hoeveelheid van afval, voorkomen van afval, recyclage van afval, hergebruik, verwerking, verwijderen, storten en verbranden
16
O P LE ID IN GS P R O F IE L M ILIE U KU N D E
K19 Procestechnologie (V19) K20 Milieuanalyse (V20) K21 Preventieve technologie (V21) K22 Geluids- en trillingsanalyse (V22) K23 Grond- en hulpstoffen voor de procesindustrie (V23) K24 Energietechnologie (V24) K25 Veiligheids- en beschermingstechnieken (V25) K26 Milieugezondheidskunde (V26)
K18
Milieuwetgeving i.v.m. meldingsplichten (V19)
K19
Milieugezonheidskunde (V20) De fysisch-chemischbiologische aspecten van milieuverontreinigingen (V21)
K20
Voor onderdeel: organisatie − abstract denken − assertiviteit − beslissingsvermogen − commercieel inzicht − creativiteit − dienstverlenende ingesteldheid − doorzettingsvermogen − een werkplan kunnen maken − imagobewustzijn − inzicht in de arbeidsorganisatie − kunnen omgaan met informatie − kwaliteitsbewustzijn − problemen onderkennen en oplossen − veiligheids- en milieubewustzijn − zin voor initiatief Voor onderdeel: meldingen − accuratesse − beslissingsvermogen − een werkplan kunnen maken − imagobewustzijn − kunnen omgaan met informatie − kwaliteitsbewustzijn − resultaatgerichtheid − veiligheids- en milieubewustzijn Voor onderdeel: bewaking − assertiviteit − beslissingsvermogen − doorzettingsvermogen − een werkplan kunnen maken − imagobewustzijn − kritische ingesteldheid − kwaliteitsbewustzijn − problemen onderkennen en oplossen − resultaatgerichtheid − verantwoordelijkeheidszin − zelfstandigheid
Taakgebied Procesingenieur, procesmanager Typefuncties Coördinatie TF1 Deelfuncties Typefunctie : Coördinatie Organisatie DF1 Onderhoud DF2 Controle DF3 Taken Deelfunctie : organisatie Opzetten van nieuwe en verbeteren van bestaande T1 productiesystemen Integreren van middelen en materialen voor T2 productie, kwaliteit en veiligheid
− milieuvriendelijke processen: invoeren van milieuvriendelijke processen, kostprijsen prioriteitsberekening, maatregelen tegen hinder − preventie: procesgeïntegreerde technieken, keuze van grond- en hulpstoffen − beheersing van energietechnologie: energiebesparende maatregelen − integratie veiligheidmilieu-gezondheid: IKZ, veiligheids- en beschermingstechniek, milieugezondheidskunde − meldingsplicht in de milieuwetgeving − controle en handhaving van de milieuvoorwaarden
− beschrijving van de afvalstromen − beschrijving van voorzieningen voor voorkoming
Opleidingsprofiel Milieuprocesmanager Functionele gehelen Coördinatie FG1 Onderdelen Functioneel geheel : coördinatie Organisatie OND1 Onderhoud OND2 Controle OND3 Vaardigheden Onderdeel : organisatie Toepassen van integraal ketenbeheer en duurzaV1 me ontwikkeling (T1) Integreren van integrale kwaliteitszorg, veiligheid V2 in de productie (T2)
17
O P LE ID IN GS P R O F IE L M ILIE U KU N D E
T3 T4 T5
T6 T7
T8 T9
Optimaliseren van de productie Verbeteren van omzettings- en scheidingsrendementen Rapporteren van productieresultaten
Deelfunctie : onderhoud Ondernemen van correctieve en preventieve acties tijdens het productieproces Toepassen van verbeterde procesbesturingssystemen Deelfunctie : controle Sluiten van kringlopen Verminderen van milieuschadelijke grond-, hulp- en afvalstoffen en energiedragers
KENNIS
K1 K2 K3 K4 K5 K6 K7
K8 K9
K10 K11 K12 K13
Integraal ketenbeheer en duurzame ontwikkeling (V1) Integrale kwaliteitszorg (V2) Veiligheids- en beschermingstechnieken (V2) Elementen van milieuzorgsysteem (V3) Meet- en regeltechnieken (V4) Ingenieurstechnieken voor productieprocessen (V5) Rapportage van productieresultaten (V6) Preventieve en procesgeïntegreerde technologie (V7) Procesautomatisering (V8)
Meten van milieuparameters (V9) Milieubeheer (V10) Energietechnologie (V11) Afvalbeheerstechnieken (V12)
BEROEPSHOUDINGEN
− − − − −
Communicatie met het productiepersoneel (T3) Organiseren van meet- en regeltechnieken ter optimalisatie van de productie (T3) Berekenen van procesrendement (T4) V5 Verwerken van de resultaten van de productopV6 volging (T5) Onderdeel : onderhoud Zorgen voor een optimaal functioneren van V7 installaties (T6) Uitvoeren procesregeling met procesautomatisaV8 tietechnieken (T7) Onderdeel : controle Nagaan van verliezen in de productie via afval, V9 emissies die ontstaan bij het produceren (T8) V10 Toezicht houden op het gebruik van hulp- en grondstoffen (T9) V11 Toepassen van energiebeheersingstechnieken (T9) V12 Toepassen van afvalbeheerstechnieken zoals hergebruik en recyclage (T9) V3 V4
ATTITUDES
Voor onderdeel: organisatie inzicht in de indu− accuratesse striële productietech- − assertiviteit nieken − beslissingsvermogen veiligheids-, kwali− commercieel inzicht teits- en milieube− contactbereidheid wust werken − creativiteit realisatiegericht zijn − dienstverlenende ingecommunicatief steldheid kunnen optreden − doorzettingsvermogen beheer van de orga− kunnen omgaan met nisatie informatie − kwaliteitsbewustzijn − planmatig denken − problemen onderkennen en oplossen − zin voor samenwerking
Voor onderdeel: onderhoud − zin voor schone − accuratesse technologie − contactbereidheid − informatiseren van − een werkplan kunnen procesgegevens maken − optimaal houden van − flexibiliteit installaties − imagobewustzijn − kunnen omgaan met informatie − problemen onderkennen en oplossen voor onderdeel: controle − zin voor systematiek − accuratesse − het naleven van − contactbereidheid instructies en proce- − dienstverlenende ingedures steldheid − veiligheids-, kwali− kunnen omgaan met teits- en milieubeinformatie wust − resultaatgerichtheid − verantwoordelijkheidszin
CONTEXT
− duurzame ontwikkeling − sluiten van kringloopprocessen − integrale kwaliteitszorgsysteem − veiligheids- en beschermingstechnieken − milieuzorgsysteem − meet- en regeltechnieken − ingernieurstechnieken van de productie − communicatietechnieken
− schone technologie − informatica van procesgegevens − procesautomatisering
− milieuchemie − milieubeheer − energiebeheerstechnieken − afvalbeheer
18
O P LE ID IN GS P R O F IE L M ILIE U KU N D E
Taakgebied Milieudeskundige Milieuanalyst Typefuncties TF1
Deskundige Deelfuncties Typefunctie : deskundige
DF1 DF2 DF3
T1 T2 T3
T4 T5 T6 T7
T8 T9 T10 T11 T12
Opleidingsprofiel Milieudeskundige
Advies Controle Inspectie Taken Deelfunctie : advies Geven van advies voor een milieuvergunning bij lozing van afvalwater Geven van advies voor een milieuvergunning bij emissies van luchtverontreiniging Geven van advies voor een milieuvergunning ter voorkoming van bodemverontreiniging, uitputting en aantasting van de bodem Geven van advies voor een milieuvergunning ter voorkoming van geluids- en trillingshinder Geven van advies bij het opstellen van een milieu-effectrapport en/of veiligheidsrapport Advies geven bij het ontwikkelen van een milieubeleid voor de gemeente en overheid Advies geven aan wetgevende inrichtingen inzake normen en analysemethoden
Deelfunctie : controle/inspectie Verrichten van milieuanalysen inzake water-, lucht-, geurhinder en bodemverontreinigingen Analyse van de verontreinigingen in afval Bescherming van werknemers tegenover gevaarlijke straling Uitvoeren van controles opgelegd door de milieuvergunning Inspectie van procesinstallaties en productietechnieken
Functionele gehelen Deskundige Onderdelen Functioneel geheel : deskundige Advies OND1 Controle OND2 Inspectie OND3 Vaardigheden Onderdeel : advies Voldoende ervaring hebben inzake waterprobleV1 matiek (T1) Raadplegen van de milieuvoorwaarden voor V2 lozing van afvalwaters (T1) Voldoende ervaring hebben inzake luchtverontV3 reinigingen (T2) Raadplegen van de milieuvoorwaarden bij luchV4 temissies (T2) Voldoende ervaring hebben inzake de problemaV5 tiek van bodemverontreiniging (T3), uitputting en aantasting van de bodem Raadplegen van de milieuvoorwaarden ter voorV6 koming van bodemverontreiniging (T3) Voldoende ervaring hebben inzake de geluids- en V7 trillingsproblematiek (T4) Raadplegen van de milieuvoorwaarden bij geV8 luids- en trillingshinder (T4) Voldoende ervaring hebben in de milieudiscipliV9 nes (water, lucht, bodem, geluid, landschap, klimaat) (T5) V10 Toepassen milieuwetgeving voor het opstellen van een veiligheidsrapport (T5) V11 Schrijven van natuurontwikkelingsplannen (GNOP) (T6) V12 Verwerken van de emissiegegevens van milieujaarverslagen (T6) V13 Ervaring hebben met milieuanalysemethoden (T7) Onderdeel : controle/inspectie V14 Monsterafname (T8) V15 Uitvoeren van analyse (T8) V16 Verwerken van analysegegevens (T8) V17 Rapporteren van analyseresultaten (T8) V18 Monstername en analyse van afval, baggerspecie, slib, vaste en vloeibare afval (T9) V19 Meten van gevaarlijke straling (T10) V20 Handhaven van de milieuvoorwaarden opgelegd door de milieuwetgeving en milieuvergunning (T11) V21 Verwerven van inzicht in de industriële procestechnieken (T21) FG1
19
O P LE ID IN GS P R O F IE L M ILIE U KU N D E
KENNIS
K1 K2 K3 K4 K5
K6
K7 K8
K9 K10 K11
K12 K13
Problematiek van de waterverontreiniging (V1) Voorwaarden inzake milieuvergunning voor waterlozingen (V2) Problematiek van de luchtverontreiniging (V3) Milieuvoorwaarden bij luchtemissies (V4) Problematiek van bodemverontreiniging, aantasting, uitputting van de bodem (V5) Milieuvoorwaarden ter voorkoming van bodemverontreiniging aantasting, uitputting van de bodem Problematiek van geluidshinder (V7) Milieuvoorwaarden ter voorkoming van geluids- en trillingshinder (V8) Milieueffectrapport (V9) Veiligheidsrapport (V10) Gewestelijke en gemeentelijke natuurontwikkelingsplannen (V11) Milieujaarverslagen (V12) Milieuanalyse- methoden (V13)
K14 Monstername en bewaringstechnieken voor het uitvoeren van een milieuanalyse (V14) K15 Milieuanalysemethoden (V15) K16 Statistische verwerking van analyseresultaten (V16) K17 Weergeven van analyseresultaten (V17) K18 Analysemethoden voor afval (V18) K19 Methoden voor het meten van gevaarlijke straling (V19) K20 Controle en handhaving van de milieuvoorwaarden (V20) K21 Procestechnieken
BEROEPSHOUDINGEN
− − − −
ATTITUDES
Voor onderdeel: advies samenwerking met − assertiviteit leden van advies− kunnen omgaan met commissies informatie kunnen omgaan met − milieubewustzijn informatie problemen onderkennen en adviseren milieubewustzijn
Voor onderdeel: controle/inspectie − beheersing van de − accuratesse analyseproblematiek − assertiviteit − milieubewustzijn − beslissingsvermogen − inzicht in de indus− doorzettingsvermogen triële procestech− kritische ingesteldheid nieken − resultaatgerichtheid − problemen onder− zelfstandigheid kennen en controleren − opstellen van rapporten
CONTEXT
− duurzame ontwikkeling − sluiten van kringloopprocessen − integrale kwaliteitszorgsysteem − veiligheids- en beschermingstechnieken − milieuzorgsysteem − meet- en regeltechnieken − ingenieurstechnieken van de productie − communicatietechnieken
− schone technologie − informatica van procesgegevens − procesautomatisering − procestechnische inspectie − milieuchemie − milieubeheer − energiebeheerstechnieken − afvalbeheer − communicatie
20
O P LE ID IN GS P R O F IE L M ILIE U KU N D E
Taakgebied
Opleidingsprofiel
Milieudconsulent Milieueducator
Milieuconsulent Typefuncties
TF1 TF2
Consulent Opleiding
FG1
Functionele gehelen Consulent
Deelfunctie Typefunctie : consulent
Onderdelen Functioneel geheel : consulent Advies Advies DF1 OND1 Leraar Opleiding DF2 OND2 Taken Vaardigheden Deelfunctie : advies Onderdeel : advies Opstellen van milieuvergunningsaanvraag Leren opstellen van milieuvergunningen door T1 V1 Opzetten van een milieuzorgsysteem in bedrijven verschillende type bedrijven (T1) T2 Uitschrijven van rapporten en verslagen zoals Systemen aanleren voor het invoeren van een T3 V2 milieu-, jaar- en emissieverslagen milieuzorgsysteem in andere bedrijven (T2) Berekenen van de milieuheffingen Verwerken van milieugegevens tot rapporten en T4 V3 Opzoeken van de best beschikbare technologieën verslagen (T3) T5 Berekenen van kosten en prioriteitsstellingen ivm V4 Werken met voorbeelden om milieuheffingen te T6 milieutechnologie berekenen (T4) Nagaan van de noodzakelijke milieuverplichtinLeren kennen van de verschillende milieutechT7 V5 gen (verrichten van milieuaudits, LCA, VER) van nologieën (T5) bedrijven Leren berekenen van bedrijfskosten met prioriV6 Geven van juridische ondersteuning inzake: teitsstellingen (T6) T8 milieudossiers, betwistingen, aansprakelijkheid Uitvoeren van de noodzakelijke milieuverplichV7 en verzekeringen tingen (milieuaudits, LCA en VER vanuit voorbeelden) van bedrijven (T7) Behandeling van milieudossiers en juridische V8 aspecten inzake milieu aangelegenheden (T8) Deelfunctie : leraar Onderdeel : opleiding Les geven in onderwijsinstellingen waar de Communicatie en didactische voorstellingen T9 V9 vakken milieukunde, milieubeleid, milieugeven i.v.m. milieuonderwerpen (T9) wetenschappen worden onderwezen V10 Communicatie met uitvoerders van milieutechnieken (T10) T10 Opleiding geven ter uitvoering van milieutechnieken in bedrijven V11 Beschrijving kunnen maken van de milieuthema’s en hun problematieken (T11) T11 Bewust maken bij de medemensen van de verschillende milieuthema’s met hun problematieV12 Schrijven van milieueducatieprogramma’s (T12) ken T12 Opstellen van milieueducatieprogramma’s voor de jeugd, voor de bedrijven KENNIS
K1 K2
K3 K4 K5 K6
Procedure van de milieuvergunningsaanvraag (Vlarem I) (V1) Normen voor algemene en sectorale milieukwaliteiten (VLAREM II) (V1) Decreet van bedrijfsinterne milieuzorg (V2) Procedure voor uitschrijven van milieujaarverslag (V3) Formules voor het berekenen van de milieuheffingen (V4) BBT voor afvalwater, luchtzuivering, bodemsanering, afvalverwerking, geluid en trillingen (V5)
BEROEPSHOUDINGEN
− − − − −
ATTITUDES
Voor onderdeel: advies kunnen omgaan met − assertiviteit juridische teksten en − contactbereidheid dossiers − dienstverlenende ingeoplossingsgericht steldheid werken − loyauteit communicatievaar− organisatievermogen dig zijn − resultaatgerichtheid zin voor de econo− zin voor initiatief mische aspecten van − zin voor samenwerking het bedrijfsleven veilig en milieubewust zijn
CONTEXT
− VLAREM I & II − decreten en wetten inzake milieu − economische en sociale aspecten van milieuaangelegenheden − milieubeleid
21
O P LE ID IN GS P R O F IE L M ILIE U KU N D E
K7 K8
K9
Kostprijsberekening en opstellen van prioriteitslijsten (V6) Milieuaudit, levenscyclusnalyse van processen en producten, veiligheidseffectenrapport (V7) Juridische aspecten van milieuaangelegenheden
K10 Didactiek bij het lesgeven over milieuaangelegenheden (V9) K11 Het geven van oplossingen bij invoeren van milieutechnieken (V10) K12 Problematiek van de milieuthema’s (V11) K13 Milieueducatie- programma’s (V12)
Voor onderdeel: opleiding − communicatievaar− accuratesse dig zijn − contactbereidheid − oplossingsgericht − dienstverlenende ingekunnen werken steldheid − milieubewust zijn − kritische ingesteldheid − rekening houden met − leergierigheid economische en so− zin voor samenwerking ciale aspecten
− communicatie en didactiek − milieuthema’s
Taakgebied
Opleidingsprofiel Milieuambtenaar Typefuncties Functionele gehelen Beleid Milieuadministratie TF1 FG1 Deelfunctie Onderdelen Typefunctie : consulent Functioneel geheel : consulent Advies Administratie DF1 OND1 Taken Vaardigheden Deelfunctie : advies Onderdeel : advies Voorbereidende coördinatie van administratie Uitwerken van een milieubeleid (T1) T1 V1 inzake leefmilieu en infrastructuur Geven van milieuvergunningen via VLAREM V2 Verstrekken van de gemeentelijke milieuvergunI-procedures (T2) T2 ningen Verwerken van de formulieren en aanvragen die V3 Ondersteunen van de administratie van de milieugesteld worden door de milieuoverheid (T3) T3 overheid Gegevens verwerken of verstrekken, nodig bij V4 administratie van waterwegen en zeewezen (T4) Kunnen opstellen van ontwikkelingsplannen (T5) V5 Beheren van afvalbeleid (T6) V6 Milieuambtenaar
KENNIS
K1 K2 K3 K4
K5 K6
Systemen van milieubeleid (V1) Milieuwetgeving (V2) Onderdelen van de milieuadministratie (V3) Administratie van waterwegen en zeewezen ivm milieuaangelegenheden (V4) Natuurontwikkelingsplannen van de gemeente (V5) Afvalbeheer bij gemeenten (V6)
BEROEPSHOUDINGEN
− informatieverwerking − dienstverlenende houding − kunnen optreden tegen milieuovertredingen − milieubewust zijn − beslissingen nemen
ATTITUDES
− − − − − −
assertiviteit accuratesse beslissingsvermogen flexibiliteit kritische ingesteldheid zin voor samenwerking
CONTEXT
− − − −
milieubeleid milieu-overheid milieuwetgeving natuurontwikkelingsplannen − afvalbeheer
22
O P LE ID IN GS P R O F IE L M ILIE U KU N D E
Taakgebied Milieutoxicoloog Ecoloog
Opleidingsprofiel Ecoloog
Typefuncties TF1 TF2
Diagnose Organisatie
FG1 FG2
Deelfunctie Typefunctie : consulent DF1 DF2
Analyse Onderzoek
OND1
OND2
T1 T2 T3 T4
T5 T6 T7 T8 T9 T10 T11 T12 T13
Taken Deelfunctie : advies Risicoanalyse van de arbeidsomgeving Risicoanalyse bij bevolkingsgroepen Verrichten van ECO-toxicologische analyse in ecosystemen Verwerken van groepsanalysen en statistieken Deelfunctie : onderzoek Aangeven van de risico’s voor de gezondheid van doelgroepen Rapporteren aan overheidsinstanties en de wereldgezondheidsorganisatie Verzamelen van informatie over de veiligheid Adviseren en bijhouden gegevens over drinkwaterkwaliteit Onderzoek van ecosystemen ivm milieuproblematiek Ontwikkelen van natuurbehoud en natuurbescherming Uitwerken projecten voor natuurontwikkeling Inrichten van landschappen, beschermen van natuurpatrimonium Onderzoeken van nieuwe programma’s ivm kleinschalige waterzuivering, alternatieve landbouw, groenbeheer
V1 V2 V3 V4 V5 V6 V7
V8
V9 V10 V11 V12 V13
KENNIS
K1 K2 K3 K4
K5 K6
K7
Analyse van omgevingslucht (V1) Normen bij alarmfasen (V2) Ecotoxicologische analyse technieken (V3) Statistische groepsanalysen (V4) Risicoanalyse voor gezondheid van doelgroepen (V5) Milieuwetgeving ivm melding gezondheidsrisico’s voor doelgroepen (V6) Veiligheid, gezondheid en milieuaspecten van stoffen, straling, ge-
BEROEPSHOUDINGEN
Functionele gehelen Diagnose Organisatie Onderdelen Functioneel geheel : diagnose Analyse Functioneel geheel : organisatie Onderzoek Vaardigheden Onderdeel : analyse Opmeten van omgevingslucht bij arbeidsomstandigheden (T1) Vaststellen van overschrijden van alarmfasen (T2) Uitvoeren van ecotoxicologische testen (T3) Gegevensverwerking van grote groepen (T4) Onderdeel : onderzoek Opstellen van gezondheidsrisico’s voor doelgroepen (T5) (verplichte) meldingen ivm gezondheidsrisico’s (T6) Opstellen en kunnen omgaan met lijsten, kaarten over veiligheid, gezondheid en milieuaspecten van stoffen (T7) Verwerken van chemische-biologische analyse van drinkwater naar aanwezigheid van toxische stoffen (T8) Onderzoeken van effecten van stoffen op een ecosysteem (T9) Omgaan met elementen van ecosystemen (T10) Uitwerken van voorbeelden gebruikt bij natuurontwikkelingsprojecten (T11) Onderzoek van elementen van een landschap (T12) Opmaken van balansen tussen verschillende technieken (ecobalans) (T13)
ATTITUDES
Voor onderdeel: analyse − nauwkeurig kunnen − accuratesse werken − kritische ingesteldheid − verrichten van statis- − resultaatgerichtheid tische analyse − veiligheids- en milieu− bewust van belang bewustzijn van gezondheids− zelfstandigheid risico’s voor de mens
voor onderdeel: onderzoek − kunnen inschatten − assertiviteit van risico’s − accuratesse − milieubewust − doorzettingsvermogen − natuurwaarnemingen − leergierigheid kunnen verrichten − veiligheids- en milieubewustzijn − zelfstandigheid − zin voor esthetiek − zin voor initiatief
CONTEXT
− milieugezondheidskunde − beschermings- en veiligheidstechnieken − milieuanalyse − ecologie − natuurbescherming
O P LE ID IN GS P R O F IE L M ILIE U KU N D E
K8 K9 K10 K11 K12 K13
luidshinder (V7) Kwaliteiten van drinkwater (V8) (winning, bereiding, verdeling) Effecten van stoffen en hinder op ecosystemen (V9) Opbouw van ecosystemen (V10) Voorbeelden van natuurontwikkelingsprojecten (V11) Landschapsecologie Ecobalans van processystemen, productie en producten
23