Issuu

najaar 2012

S E I K JIJ

WATTWILâ€‰... ECH

tips

voor een doordachte studiekeuze 5

doel

en structuur van de brochure 7

Wat kan je studeren ?

1. 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 1.7 1.7.A 2. 2.1

Hoger onderwijs 9 De bama-structuur 9 Toelatingsvoorwaarden voor bachelor en master 11 Leerkrediet 11 Studiefinanciering 12 Lerarenopleiding 13 Professioneel gerichte bacheloropleidingen 14 Academisch gerichte bachelor- en masteropleidingen 22 Studiemogelijkheden 23 Hoger beroepsonderwijs (HBO5) 36 Hoger beroepsonderwijs in centra voor 36 volwassenenonderwijs (HBO5) 2.2 Hoger beroepsonderwijs voor verpleegkunde (HBO5) 37 3. Secundair-na-secundair 38 4. Secundair onderwijs voorbereidend jaar op het hoger 39 onderwijs 5. Secundair onderwijs specialisatiejaren 3e graad 39 beroepssecundair onderwijs 6. Secundair onderwijs tweede kwalificatie 3e graad 40 7. Secundair volwassenenonderwijs 41 8. Opleidingen tot uniformberoepen 42 8.1 Defensie 42 8.2 Politie 42 9. Kerkelijk hoger onderwijs 43 9.1 Rooms-katholieke godsdienst 43 9.2 Protestantse godsdienst 43 10 . SYNTRA-opleidingen 44 11. Opleidingen ingericht door de VDAB 45 12. PrivĂŠ-onderwijs 45 13. Studeren en stage lopen in het buitenland 45 14. Flexibel studeren 46 14.1 Flexibele leerroutes 46 14.2 Open Universiteit Nederland 47 14.3 Examencommissies 48

Waar kan je studeren ? 1. 2. 3. 4. 5.

Universiteiten Hogescholen HBO5 Verpleegkunde Uniformberoepen Consortia volwassenenonderwijs

50 51 59 93 96 97

Waar kan je aan de slag ? 100 De audiovisuele sector 103 De bediendensector 104 De binnenvaartsector 105 De bouwsector 106 De sector bus en car (bezoldigd vervoer van personen) 107 De chemiesector 108 De sector dienstencheques 109 De elektrotechnische sector 110 De garage- en koetswerksector 111 De groene sectoren 112 De horeca 113 De houtsector 114 De internationale handel, het vervoer en 115 de logistiek: bedienden De kappersector 116 De sector kleding en confectie 117 De lokale besturen 118 De sector voor metaal-, machine- en elektrische bouw 119 De sector montage en kraanbediening 120 De papier- en kartonverwerkende nijverheid 121 De sector podiumkunsten en muziek 122 De printmedia sector 123 De sector van de social profit 124 De sector taxi en verhuur van voertuigen met bestuurder 125 De textielsector 126 De textielverzorging 127 De sector van transport en logistiek: arbeiders 128 De uitzendsector 129 De vastgoedsector 130 De sector verhuizingen, meubelbewaring & 131 aanverwante activiteiten De voedingsindustrie 132

Bijkomende info 1. 2. 3. 4.

Handige hulp: de centra voor leerlingenbegeleiding Infopunten vorming en opleiding Voor wie meer wil weten over verder studeren Voor wie meer wil weten over de sprong naar de arbeidsmarkt

De inhoud van deze brochure evolueert snel. Aanvullingen op deze publicatie vind je op www.sidin.be. Een nieuwe editie is gepland in oktober 2013. Deze brochure bevat, waar mogelijk, de namen van de studierichtingen zoals ze op de websites van de verschillende onderwijsinstellingen staan.

134 135 137 139 140

Joost zit in het zesde jaar TSO koel- en warmtechnieken. Hij twijfelt over wat hij nu verder gaat doen. Koeltechnicus is een knelpuntberoep, dus hij kan meteen aan de slag. Het loon valt goed mee, maar hij is bang dat hij dan nooit meer kan studeren. Het lijkt Joost immers wel wat om verder te studeren. Hij had goede punten en volgens de leerkrachten moet een professionele bachelor wel haalbaar zijn. Maar hij wil liever ineens voor industrieel ingenieur studeren. Hij weet wel dat hij zich dan extra zal moeten inzetten voor wiskunde, maar gelooft dat hij dat aankan. Of misschien toch met een professionele bachelor starten en via een schakeltraject achteraf opklimmen tot industrieel ingenieur? Joost is ook actief als medewerker van een jeugdcentrum en hij vindt het wel fijn om andere jongeren te helpen met hun problemen. Hij weet nog niet of hij dat als vrijwilliger wil blijven doen, of er liever als professioneel aan de slag wil Wat kiezen? Meteen geld verdienen? Zich specialiseren in zijn studiedomein of iets totaal anders gaan studeren?

Nikki heeft er een zevende jaar kinderzorg op zitten. Wat gaat ze doen ? Werken? Ze hoeft zich niet in te schrijven bij de VDAB, want ze kan meteen starten in het kinderopvangverblijf waar ze stage liep. Of toch ook maar inschrijven bij de VDAB? Studeren? Een secundair-na-secundair tso Leefgroepenwerking lijkt haar wel interessant. De studierichting Orthopedagogie vindt Nikki ook boeiend, maar de theoretische vakken schrikken haar wat af. Ze heeft gehoord dat orthopedagogie ook wordt aangeboden in het hoger beroepsonderwijs (HBO5) van het volwassenenonderwijs. Al vanaf het eerste jaar bestaat de opleiding daar uit veel stage en andere praktijkonderdelen. Maar theorie blijft wel belangrijk, ook in het volwassenenonderwijs. Zou ze dan niet meteen starten aan de hogeschool? Na de HBO5-opleiding kan Nikki er dan nog voor kiezen om via een schakeltraject een bachelor te behalen. Kleuterjuf worden ziet ze ook wel zitten. Maar haar ouders en leerkrachten denken dat dit te zwaar zal zijn. Zoâ€™n grote groep kleuters de baas kunnen is niet haar sterkste punt. Maar zij ziet zichzelf wel voor een klasje staan. Wat kiezen? Meteen aan de slag? Een andere richting inslaan of iets doen waar ze eigenlijk al als kind van droomde, maar wat iedereen haar afraadt?

Pablo zit in het zesde jaar aso latijn-wiskunde. Hij worstelt met volgende keuzes. Stopt hij voorlopig even met studeren en wordt hij kelner? De vorige zomervakanties werkte hij als hulpkelner in een klasserestaurant aan de kust. Hij heeft er gezien hoe de collega’s fors geld verdienen. Hij hoorde hun verhalen: “Wij moeten maar drie of vier maanden hard werken. De rest van het jaar is het af en toe een weekend meedraaien.”

Aicha zit in het zesde jaar ASO moderne talen-wiskunde. Haar dilemma ? De mama van Aicha runt een kleine keten van kledingzaken. In de vakanties werkt Aicha er als verkoopster. Ze doet dat wel graag, voor een tijdje althans. Ze is telkens weer blij als haar vakantiejob erop zit. Haar moeder wil haar liefst in één van de winkels laten werken en haar zo voorbereiden om later de hele zaak over te nemen. Aicha vindt het idee best aanlokkelijk: flink geld verdienen en je eigen baas zijn. Maar ze beseft ook dat ze keihard zal moeten werken en risico’s zal moeten nemen. Ze is gek op dieren en wil eigenlijk dolgraag dierenarts worden. Haar leraren twijfelen: “Zal dat niet te zwaar zijn voor jou, Aicha? De eerste jaren is dat stevig blokken en je scores voor wetenschappen vallen wat tegen.” Maar Aicha weet dat ze reserves heeft. Ze blokt nu enkel om te slagen en niet meer dan dat. Haar leraren zien Aicha eerder als verpleegster: “Je bent zo sociaal, Aicha. Je hebt zoveel aandacht voor anderen. En daar zijn de wetenschappen niet zo zwaar.” Maar als kind al werd Aicha ziek van de geur in een ziekenhuiskamer. Is dat wel iets voor haar? Wat kiezen? De verzekerde toekomst? Toch doen wat leraren afraden? Kiezen voor iets waar ze spontaan niet zou aan beginnen?

Pablo houdt van lezen en schrijven. Hij leest één of twee boeken per week en is ‘hoofdredacteur’ van de maandelijkse familiekrant. Ook aan de schoolkrant werkt hij mee. Vandaar zijn droom om Taal- en Letterkunde te studeren en later leraar te worden. Maar bij de kerstexamens had hij een tekort voor Engels en Duits. Hij begreep er niks van. Ondanks die slechtere resultaten gelooft hij dat hij moet kiezen voor wat hij het liefste doet. Voor wiskunde haalt Pablo altijd erg goede cijfers. Daarom heeft zijn klastitularis (ook wiskundeleraar) hem al een paar keer aangesproken: “Pablo, man, jij moet toch voor burgerlijk ingenieur gaan!”. Zijn oudere broer is ingenieur en moet voor zijn werk vaak naar het buitenland. Hij reist niet zo graag en twijfelt daarom of hij die weg wil inslaan. Wat kiezen? Snel geld? De uitdaging als ingenieur? Zijn droom?

tips voor een doordachte studie- of beroepskeuze

tips voor een doordachte studie- of beroepskeuze Je staat binnenkort voor een belangrijke keuze die een blijvende invloed heeft op de rest van je leven. Je kan heel veel wegen uit. De kennis en vaardigheden die je nu opdoet, zijn een onmisbare basis voor je verdere professionele toekomst. Maar levenslang bijleren is een must voor iedereen, ongeacht of je nu nog verder studeert of meteen al een beroep gaat uitoefenen. Misschien twijfel je over wat te doen nadat de poort van de secundaire school definitief achter je dichtslaat. Je bent niet de enige, zoals je kon lezen in de keuzedilemma’s van Joost, Nikki, Aicha en Pablo. Voor hen geldt hetzelfde als voor jou: een studie- of beroepskeuze, daar moet je toch wel even over nadenken. Weeg de voor en tegens grondig af. Hier volgen alvast enkele tips voor een doordachte studie- of beroepskeuze.

Een studie- of beroepskeuze... ... is jouw keuze ! Jij moet een keuze maken. Niet anderen voor jou. Maar om die keuze zelf te maken, moet je jezelf goed kennen. Wie ben ik? Wat wil ik? Wat kan ik? Dat zijn de drie kernvragen.

Dan moet je er natuurlijk wel tijdig bij zijn. Ook als je beslist om te gaan werken, zijn er misschien een aantal formaliteiten (inschrijven bij de VDAB, kinderbijslag, ... ) die je in orde moet brengen. Je informeren is dus de boodschap.

... vraagt zelfkennis!

... vraagt goede informatie

Om jezelf te kennen, denk je na over wie je bent, wat je doet en waarom. Je kan ook heel wat opsteken van je omgeving. Familie, vrienden en kennissen zullen je steeds weer vragen: “Wat ga jij volgend jaar doen?” Antwoord met een vraag: “Waar denk jij dat ik goed in ben?” Sommigen zullen niet weten wat zeggen en anderen zullen misschien hun eigen keuze opdringen, maar je zal sowieso meer over jezelf leren. Hoe zien anderen me? Welke talenten heb ik volgens hen?

Kiezen gaat beter als je over goede informatie beschikt. Hoe kom je aan die informatie?

... vraagt tijd ‘Kiezen’ gaat niet vanzelf, het vraagt tijd en inspanning. Begin er dus op tijd mee en doe het actief en grondig. Geloof in jezelf, maak een tijdsschema en een concreet stappenplan om tot een weloverwogen beslissing te komen. Houd in je stappenplan ook rekening met de praktische uitvoering ervan (inschrijving, verplaatsing, huisvesting, financiën, ... ). Laat je niet opjutten door je omgeving die vindt dat je in maart of april al moet hebben beslist. De meeste inschrijvingen lopen tot september en een studentenkamer vind je heus dan ook nog - al is de keuze dan beperkter. Je beslist beter wat later en overtuigd, dan dat je te vroeg een verkeerde keuze maakt. Let wel op: soms laten opleidingsinstituten slechts een beperkt aantal kandidaten tot de opleiding toe.

Via de school, de leraren en het CLB Je kan in de eerste plaats terecht bij je school en je leraren. Zij hebben de taak om je te begeleiden in je studie-of beroepskeuze. Samen kunnen jullie deze brochure als vertrekbasis gebruiken. Het CLB ondersteunt op haar beurt de school en leraren in die begeleiding. Gebeurt er niets op jouw school? Dan kan je er eens op de leerlingenraad over beginnen. Of je kan rechtstreeks beroep doen op het CLB. Achteraan bij de bijkomende info vind je de adressen van de CLB’s. Via oud-leerlingen Bevraag oud-leerlingen van je school. De ene school is de andere niet. Daarom is het zinvol uit te zoeken welke problemen oud-leerlingen van jouw school ondervinden in hun verdere studies en/of hun beroep. Zij kunnen je informeren over de sterke en zwakke punten van je vooropleiding en je realiteitszin aanscherpen over wat de beroepsrealiteit inhoudt. Veel scholen organiseren zelf zo’n infomoment op een avond of namiddag.

tips voor een doordachte studie- of beroepskeuze

Via het net De hogescholen, universiteiten en sectorfondsen hebben elk een eigen webstek met info. Surf naar www.hogeronderwijsregister.be voor de juiste gegevens van de onderwijsinstellingen. Bij de adressen in deel 2 staan trouwens ook de websites van de onderwijsinstellingen. Voor de websites van de sectorfondsen blader je door naar deel 3. Surf naar www.onderwijskiezer.be voor gedetailleerde info over alle professionele en academische bachelors, masters, HBO5, uniformopleidingen en studeren in het buitenland. Je kan de info raadplegen vanuit verschillende ingangen: belangstelling, schoolvakken of studiegebieden. Een online-belangstellingsvragenlijst is geïntegreerd. www.onderwijskiezer.be/iprefer Via de SID-in’s In elke Vlaamse provincie gaat een SID-in door. Op deze Studie-informatiedagen hebben alle Vlaamse onderwijsinstellingen en heel wat beroepssectoren een infostand. Bovendien organiseren de meeste onderwijsinstellingen en sommige beroepssectoren ook vaak hun eigen infomomenten. Op de SID-in kom je te weten wanneer die precies plaatsvinden. De data waarop er SID-in’s in jouw buurt zijn, vind je op de achterflap van deze brochure en op de website: www.sidin.be Bekijk achteraan de vragen waarop je zeker een antwoord wil krijgen tijdens de SID-in. Neem ze mee en leg ze aan de informanten voor.

Maak een lijstje van je capaciteiten, interesses, vaardigheden en talenten Vergelijk dat lijstje met de eisen die aan bepaalde opleidingen en beroepen worden gesteld. Ga ook op zoek naar je zwakke punten. Wie vaardig is met zijn handen, kiest vaak beter voor een praktische dan een theoretische opleiding. Als je het niet leuk vindt om fysieke inspanningen te leveren, kies dan niet voor een job in de bouwsector.

Analyseer kritisch je studiehouding Is het moeilijk om nog een tandje bij te steken? Studeer je nu eigenlijk niet zoveel en heb je nog reserves die je kan aanspreken? Ben je bereid meer tijd aan je studies te besteden als je er voor zou kiezen om verder te studeren? Ben je voldoende gemotiveerd en heb je een goede studiemethode? Peil alvast zelf naar je studiemotiviatie en studiemethode via www.onderwijskiezer.be/istudy

Stel een lijst op met pro’s en contra’s Kan je moeilijk kiezen tussen verder studeren en gaan werken? Of weet je al wat je wil doen, maar twijfel je over de studierichting of het beroep dat je wil uitoefenen? Maak dan voor elke optie een lijst met pro’s en contra’s. Overloop hierbij hoe het zit met je kennis en vaardigheden om die studie te volgen of dat beroep uit te oefenen. Ook de toekomstperspectieven mag je niet uit het oog verliezen: wat zijn mijn doorgroeimogelijkheden in deze job of waar kan ik aan de slag met dat hoger diploma? Vul deze lijsten regelmatig aan en overweeg alle pro’s en contra’s bij je definitieve keuze.

Kiezen met het hart of met het verstand? Uiteraard kan je niet blindelings je hart volgen en hou je best rekening met de realiteit bij het maken van je keuze. Als je bijvoorbeeld wilt werken in een bepaalde sector, informeer je dan eerst eens over de grootte van de sector en de bedrijven (kmo’s, multinationals, ... ) die ertoe behoren. Dat kan voor een stuk je arbeidskansen bepalen. Heel wat mensen die een bepaalde studie volgen, komen uiteindelijk in een totaal andere sector terecht. Hoeveel verkopers hebben dat vak gestudeerd? Hoeveel mensen werken met een onderwijsdiploma in de bank- of verzekeringssector? Ga zo maar door. Anders gezegd: de tewerkstellingskansen hangen niet altijd af van de vooropleiding die je hebt gevolgd, maar van wie je geworden bent en waar je je wil voor inzetten. Zelfs als je voor een richting kiest waar een grote vraag is naar afgestudeerden, is dat geen garantie op hoge tewerkstellingskansen. Want die vraag is misschien al afgenomen op het moment dat jij drie, vier of vijf jaar later afstudeert. Laat je dus in je keuze vooral leiden door wat je graag doet en wat je boeit.

tips voor een doordachte studie- of beroepskeuze

Doel en structuur van de brochure inleiding

deel 1

deel 2

geeft je tips bij het maken van een doordachte studie- of beroepskeuze. Je vindt er enkele praktijkgerichte suggesties en voorbeelden die je helpen bij je bezoek aan een SID-in.

overloopt de verschillende studiemogelijkheden na het secundair onderwijs. Het bevat informatie over: 1. het hoger onderwijs zoals de bama-structuur, leerkrediet, studiefinanciering en een overzicht van alle bama-opleidingen. 2. het hoger beroepsonderwijs: met aandacht voor de verschillende vormen en opleidingen die het HBO aanbiedt 3. secundair-na-secundair 4. secundair onderwijs voorbereidend jaar op het hoger onderwijs 5. secundair onderwijs specialisatiejaren derde graad beroepssecundair onderwijs 6. secundair onderwijs tweede kwalificatie derde graad 7. secundair volwassenenonderwijs 8. de opleidingen tot uniformberoepen: met Defensie en Politie 9. kerkelijk hoger onderwijs: Rooms-katholieke en Protestantse godsdienst 10. SYNTRA-opleidingen 11. opleidingen ingericht door de VDAB 12. privĂŠ-onderwijs 13. studeren en stage lopen in het buitenland 14. flexibel studeren: met de flexibele leerroutes, open universiteit Nederland en de examencommissies

geeft je een volledig overzicht van de instellingen die de opleidingen, vermeld in het eerste deel, inrichten.

deel 3

geeft een overzicht van verschillende beroepssectoren. Je krijgt hier per sector een korte beschrijving van wat de sector precies doet, wat de meest voorkomende beroepen in de sector zijn en welke opleidingen je op deze beroepen voorbereiden.

deel 4

geeft een overzicht van waar je terecht kan met je vragen of waar je nog extra informatie kan krijgen. Naast een lijst van alle CLB-centra, krijg je ook praktische informatie over de sprong naar de arbeidsmarkt en advies over vorming en opleiding.

Deel 1

WAT KAN JE STUDEREN ? overzicht van alle studiemogelijkheden overzicht van alle studiemogelijkheden

bio

tec

psyc

holo

gie

der

let taal te e rk n un de

s wet ociale ens cha ppen

bed

rij

fsk

paramedi sc wetensch he appen

wetenschappen

pod i KUN umSTE N

etenhandelsw schappen

k wet unstensc happ

moraal en wijsbegeerte

archeologie

e ch is en og app ag ch ped tens we

e nd lde en bee nst ku

gie

olo echn

e politiek en happ wetensc

iek

idsgezondhe zorg

criminologische wetenschappen

muziek

enst

godsdi

nau wete tische nsch appen

nis

ede

chi

ges

indu wete striele nsch appen

wat kan je studeren ?

Dit deel geeft een opsomming van alle studiemogelijkheden, ingedeeld volgens de onderwijsstructuren. Per studierichting staan één of meerdere codes die aangeven waar je de studie kan volgen. In deel 2 vind je per code de naam van de onderwijsinstelling met de contactgegevens.

1. Hoger onderwijs 1.1 De bamastructuur De bachelor-masterstructuur of bamastructuur is een gevolg van de Bologna-akkoorden tussen 29 Europese landen. Het doel: een meer eenvormige structuur van het hoger onderwijs creëren en zo studeren binnen de Europese Unie eenvoudiger maken. Het hoger onderwijs in Vlaanderen bestaat uit: – –

het hoger professioneel gericht onderwijs; het academisch gericht onderwijs.

In het academiejaar 2013-2014 zal het hoger onderwijs in Vlaanderen grondig hervormd worden. Alleen de universiteiten zullen dan nog academische opleidingen aanbieden. De hogescholen bieden enkel nog professionele opleidingen aan, want ze zullen hun academische bachelor- en masteropleidingen overdragen aan (of integreren in) de universiteiten. De academische kunstopleidingen vormen een uitzondering op deze “integratie”, net zoals de opleidingen van de Hogere Zeevaartschool. De academische en professionele kunstopleidingen (in de studiegebieden Audiovisuele en beeldende kunst, en Muziek en podiumkunsten) zullen gebundeld worden in een “School of Arts” die verbonden is aan één of meerdere hogescholen. De Hogere Zeevaartschool zal ook nog zowel professionele als academische opleidingen blijven aanbieden. Deze integratie van de academische hogeschoolopleidingen in de universiteiten is het gevolg van een beslissing van de Vlaamse Regering en zorgt ervoor dat je de best mogelijke garantie krijgt om daadwerkelijk in contact te komen met wetenschappelijk onderzoek. Bovendien wordt de internationale (h)erkenning van deze academische bachelor- en mastergraden beter gegarandeerd. Als student zal je waarschijnlijk van deze integratie weinig merken. In een eerste fase van de integratie zullen de lessen zeer waarschijnlijk zelfs nog blijven plaatsvinden op de campussen van de hogescholen en zal je je voor het volgen van de lessen dus niet moeten verplaatsen naar de campussen van de universiteiten

wat kan je studeren ?

Schema bama-structuur Professionele opleidingen

Academische opleidingen DOCTOR

MASTER (MANAMA) Master na masteropleiding Duur: min. 60 studiepunten

VOORBEREIDINGSPROGRAMMA Duur: *

MASTER (MA) Duur: min. 60 studiepunten

BACHELOR na bachelor (BANABA) Duur: min. 60 studiepunten

SCHAKELPROGRAMMA

VOORBEREIDINGSPROGRAMMA

Duur: tussen 45 en 90 studiepunten

Duur: *

VOORBEREIDINGSPROGRAMMA Duur: *

PROFESSIONEEL GERICHTE BACHELOR (PBA) Duur: 180 studiepunten

ACADEMISCH GERICHTE BACHELOR (ABA) Duur: 180 studiepunten

HOGESCHOLEN SCHOOL OF ARTS

UNIVERSITEITEN HOGERE ZEEVAARTSCHOOL (enkel Nautische Wetenschappen) SCHOOL OF ARTS (enkel kunstopleidingen)

In de voorbereidingsprogramma’s zijn de studiepunten vrij te bepalen door de onderwijsinstellingen.

Afkortingen en termen BA: bachelor. Een PBA of professioneel gerichte bachelor leidt op tot een beroep, een academisch gerichte bachelor (ABA) bereidt voor op een masteropleiding. BANABA of BNB: staat voor bachelor na bachelor: bacheloropleiding van ten minste 60 studiepunten die aansluit op een andere bacheloropleiding, bv. Specialisatie intensieve zorgen en spoedgevallenzorg na een verpleegkundige opleiding. MA: master. De studieomvang bedraagt ten minste 60 studiepunten en sluit aan op een academische bacheloropleiding of een schakel- of voorbereidingsprogramma. MANAMA of MNM: staat voor master na master: een masteropleiding nadat je al een master behaalde.

schakelprogramma: overgangsprogramma tussen professionele bachelor en master met een studieomvang van ten minste 45 studiepunten en ten hoogste 90 studiepunten. Op basis van wat je door praktijkervaring hebt geleerd (EVC) en wat je eerder hebt gestudeerd (EVK) kan het aantal studiepunten dalen tot nul. studiepunt: maat voor studiebelasting waarbij één studiepunt gelijk is aan 25-30 uur studie, oefeningen, hoorcollege, labo,... De studieomvang van elke opleiding en elk opleidingsonderdeel wordt in studiepunten uitgedrukt. voorbereidingsprogramma: een programma dat kan worden opgelegd aan een student die niet in het bezit is van een diploma dat op rechtstreekse wijze toelating verleent tot de opleiding waarvoor hij zich wenst in te schrijven.

wat kan je studeren ?

1.2 Toelatingsvoorwaarden voor bachelor en master Om toegelaten te worden tot een bacheloropleiding moet je in principe een diploma secundair onderwijs hebben. Het maakt niet uit of het een diploma ASO, TSO, KSO of BSO is. Een getuigschrift BSO is echter niet voldoende. De toegang tot het hoger onderwijs is vrij. Een hogeschool of universiteit kan dus niet beslissen om een inschrijvingsstop in te voeren voor bepaalde opleidingen. Iedereen die voldoet aan de decretale toelatingsvoorwaarden (dus in het bezit is van een diploma secundair onderwijs) kan zich inschrijven in een bacheloropleiding van zijn keuze. Als je geen diploma secundair onderwijs hebt, neem je best contact op met de hogeschool of universiteit waar je een opleiding wil volgen om te bekijken wat de mogelijkheden zijn om toch toegelaten te worden. Als je ooit al een diploma hoger onderwijs (van een hogeschool of een centrum voor volwassenenonderwijs) behaald hebt, zullen ze je rechtstreeks kunnen toelaten, eventueel zelfs met vrijstellingen. De hogescholen en de universiteiten hebben in hun onderwijs- en examenreglement ook afwijkende toelatingsvoorwaarden tot hun opleidingen vastgelegd die rekening houden met humanitaire, medische, psychische of sociale redenen of met je kwalificatieniveau, je verdiensten of je competenties. Voor de opleidingen van de studiegebieden audiovisuele en beeldende kunst, en muziek en podiumkunsten moet je ook slagen voor een artistieke toelatingsproef. De hogeschool waar je je wenst in te schrijven, neemt deze toelatingsproef zelf af. Voor de universitaire opleidingen geneeskunde en tandheelkunde moet je ook slagen voor een toelatingsexamen. Dit toelatingsexamen wordt centraal georganiseerd. Alle informatie hierover vind je op de website www.ond.vlaanderen.be/toelatingsexamen Om rechtstreeks toegelaten te worden tot een masteropleiding, moet je in het bezit zijn van een academisch bachelordiploma. Ben je echter in het bezit van een professioneel bachelordiploma, dan kan een instelling je toelaten tot een masteropleiding als je eerst met succes een schakelprogramma hebt afgewerkt. Op basis van wat je door praktijkervaring hebt geleerd (EVC) en wat je eerder hebt gestudeerd (EVK) kan het aantal studiepunten dalen tot nul. Net als bij de bacheloropleidingen kan een instelling ook voor de toelating tot een masteropleiding afwijkende toelatingsvoorwarden vastleggen in het onderwijs- en examenreglement. Een instelling kan de toelating tot een masteropleiding beperken tot afgestudeerden van een welbepaalde bacheloropleiding. Als je niet in het bezit bent van een diploma van die bacheloropleiding, kan de instelling je niettemin toelaten, op voorwaarde dat je succesvol een voorbereidingsprogramma hebt afgewerkt.

1.3 Leerkrediet Elke student krijgt bij de inschrijving in het hoger onderwijs een leerkrediet. Dat is een virtuele rugzak met 140 studiepunten. Voor je inschrijving haal je de studiepunten die je opneemt uit je rugzak. Als je slaagt, krijg je de opgenomen studiepunten terug. De eerste 60 studiepunten waarvoor je slaagt (als je ingeschreven bent met een diplomacontract), krijg je zelfs dubbel terug. Als je niet slaagt of gedelibereerd wordt, verlies je de opgenomen studiepunten. De bedoeling van het leerkrediet is je te stimuleren een bewuste studiekeuze te maken en om de hogeschool of universiteit aan te sporen je studievoortgang te bewaken. Als je leerkrediet op of onder nul komt, dan kan je je enkel nog inschrijven met de toestemming van de instelling (hogeschool of universiteit) en kan de instelling het studiegeld verdubbelen. Als je na je inschrijving ontdekt dat je toch een verkeerde studiekeuze gemaakt hebt en dus van opleiding wenst te veranderen, dan kan dit gevolgen hebben voor jouw leerkrediet. Elke instelling bepaalt zelf de datum tot waarop je je kan uitschrijven uit een opleiding met teruggave van het leerkrediet. Deze datum vind je in het onderwijs- en examenreglement van je instelling.

wat kan je studeren ?

Als je je voor deze datum uitschrijft, krijg je de ingezette studiepunten terug bij je leerkrediet. Als je je na deze datum uitschrijft, ben je het opgenomen leerkrediet kwijt. Als je ingeschreven bent met een creditcontract kan je bij uitschrijving nooit het ingezette leerkrediet terugkrijgen. Ben je echter een generatiestudent (dit is een student die zich de eerste keer in het hoger onderwijs inschrijft voor een bacheloropleiding), dan zijn de spelregels een beetje anders. Als je dan voor 1 december van opleiding verandert (of ‘heroriënteert’), krijg je het volledige leerkrediet terug. Doe je dit tussen 1 december en 15 maart, dan nog krijg je de helft terug. Voor opleidingsonderdelen waarvoor de examenperiode gestart is kan je het leerkrediet niet meer terugkrijgen door van opleiding te veranderen (of te heroriënteren). Daarvoor kan je het leerkrediet enkel terugverdienen door te slagen voor de examens. Op het ogenblik dat je een masterdiploma behaalt, worden er 140 studiepunten terug afgetrokken van jouw leerkrediet. Als je daarna nog een bachelor- of masterdiploma wilt behalen, zal je meer studiegeld moeten betalen, tenzij je nog een positief leerkrediet overhebt. Als je een professionele of academische bachelor behaalt, wordt er niets afgetrokken van je leerkrediet. Op deze manier wil de overheid toch aan iedereen de kans geven om een masterdiploma te behalen. Als je na het behalen van een masterdiploma of bij het verlaten van het hoger onderwijs geen 60 studiepunten meer over hebt van jouw leerkrediet, kan je eenmalig terug leerkrediet opbouwen. Jaarlijks krijg je 10 studiepunten toegekend tot een maximum van 60 studiepunten. Eénmaal je onder deze opbouw valt, kan je geen aanspraak meer maken op de bonus voor de eerste 60 geslaagde studiepunten. Zodra dit leerkrediet opgebruikt is, zal je wel zelf je bijkomende opleiding(en) in het hoger onderwijs moeten bekostigen. Alle informatie over het leerkrediet vind je op www.studentenportaal.be Via deze website kan je ook de stand van je eigen leerkrediet opvolgen. Zolang je voldoende leerkrediet hebt, kan een instelling in principe niet weigeren om je in te schrijven. Een instelling kan je wel weigeren, ook al heb je voldoende leerkrediet, als je in het kader van studievoortgangsbewaking bindende voorwaarden opgelegd hebt gekregen voor je inschrijving en je hieraan niet voldeed.

1.4 Studiefinanciering Studeren kost een flinke duit: de aankoop van boeken, een treinabonnement, de huur van een kot... Studietoelagen zijn er om het je financieel wat makkelijker te maken. Om voor een studielage in aanmerking te komen, moet je wel aan een aantal inkomens-, nationaliteits- en pedagogische voorwaarden voldoen.

Je kan een studietoelage verkrijgen voor het volgen van twee bachelors, één master, één voorbereidingsprogramma, één schakelprogramma en één specifieke lerarenopleiding aan een hogeschool of universiteit. Studenten kunnen vaker en gemakkelijker veranderen van studierichting dan vroeger. De studievoortgang wordt nu bepaald aan de hand van het aantal studiepunten waarvoor je het afgelopen academiejaar geslaagd was. Studenten beschikken nu over een studietoelagekrediet. Het studietoelagekrediet is vergelijkbaar met een rugzakje waarvan de inhoud jaarlijks gebruikt én opnieuw aangevuld wordt op basis van de studiepunten waarvoor je je inschrijft en die je dan verwerft (= de studiepunten waarvoor je slaagt). Je moet enkel een beroep doen op je jokerkrediet wanneer je niet geslaagd bent. Wil je elders binnen de Europese Hogeronderwijsruimte (45 landen) studeren? Neem dan je studietoelage mee. Meer informatie vind je op www.studietoelagen.be of bel naar 1700, het gratis nummer van de Vlaamse overheid.

wat kan je studeren ?

1.5 Lerarenopleiding Als je leraar wilt worden heb je twee mogelijkheden: of je volgt de geïntegreerde lerarenopleiding, of je volgt de specifieke lerarenopleiding. Beide lerarenopleidingen brengen een student de basiscompetenties van leraar bij en resulteren in het diploma van leraar. Toch zijn er verschillen tussen beide opleidingen. Een woordje uitleg:

De geïntegreerde lerarenopleiding is een bacheloropleiding die je kunt volgen aan een hogeschool. Het is een opleiding van 180 studiepunten die vakinhoudelijke kennis en pedagogische competenties integreert. Van de 180 studiepunten worden minstens 45 studiepunten als praktijk ingevuld. Deze opleiding resulteert in het diploma van bachelor in het onderwijs: kleuteronderwijs, bachelor in het onderwijs: lager onderwijs of bachelor in het onderwijs: secundair onderwijs. In de geïntegreerde lerarenopleiding voor het secundair onderwijs kies je voor twee vakken die je dan later zal mogen onderwijzen. De specifieke lerarenopleiding is een opleiding van 60 studiepunten die je volgt na een vakinhoudelijke opleiding (bijvoorbeeld een master). De opleiding spitst zich toe op de verwerving van pedagogische competenties. Van de 60 studiepunten moet de helft (30 studiepunten) aan praktijk besteed worden. De specifieke lerarenopleiding wordt aangeboden door de universiteiten, de hogescholen én de centra voor volwassenenonderwijs. Het diploma dat je behaalt is een diploma van leraar en heeft dezelfde waarde in de drie instellingen. Hiermee kan je onder andere lesgeven in de hogere graden van het secundair onderwijs. De specifieke lerarenopleiding vervangt de academische initiële lerarenopleiding (AILO), de initiële lerarenopleiding van academisch niveau (ILOAN) en het getuigschrift pedagogische bekwaamheid (GPB). In sommige masteropleidingen kunnen 30 studiepunten van de specifieke lerarenopleiding worden ingebouwd als afstudeervariant in een meerjarige master. Meer info: www.ond.vlaanderen.be/hogeronderwijs/leraar

wat kan je studeren ? 15

WAT K A N JE S T U D E R EN ?

1.6 Professioneel gerichte bacheloropleidingen

Een professioneel gerichte bacheloropleiding omvat 180 studiepunten (komt overeen met 3 studiejaren) en bereidt rechtstreeks voor op een job onmiddellijk na de studie (vandaar: ‘professioneel’). Die opleidingen vind je in hogescholen.

Inhoud In de theorielessen is de benadering van de leerstof eerder concreet. Je bespreekt theoretische modellen en hun toepassingsmogelijkheden in de dagelijkse praktijk. Hoe zit iets in elkaar? Hoe ontstaat iets? Hoe herken je het? Hoe kan je het herstellen? Hoe kan je erop inwerken? Welke zijn voor- en nadelen? Welke technieken kan je gebruiken? In de praktijklessen ga je proefondervindelijk om met de materie die in de theoretische lessen aan bod is gekomen. Vaak worden er specifieke beroepsvaardigheden aangeleerd en getraind. Tijdens de stageperiode maak je uitgebreid kennis met je toekomstig werkveld en leer je omgaan met beroepseigen mogelijkheden en moeilijkheden (stress, werken tijdsdruk, organisatieproblemen, beperkte financiële middelen ...).

Afstudeerrichting Een differentiatie in een opleidingsprogramma met een studieomvang van ten minste 30 studiepunten.

Moeilijkheidsgraad Je krijgt meer leerstof te verwerken dan in het secundair onderwijs. Meestal krijg je een goed aaneensluitend geheel van lessen en stages. De lessen hebben meestal plaats in kleinere groepen. De afstand tussen student en docent is klein. Er wordt een beroep gedaan op je redeneer- en vooral op je werkvermogen.

Onderverdeling Professioneel gerichte bacheloropleidingen vind je in volgende studiegebieden: architectuur; audiovisuele en beeldende kunst; biotechniek; gezondheidszorg; handelswetenschappen en bedrijfskunde; industriële wetenschappen en technologie; muziek en podiumkunsten; nautische wetenschappen; onderwijs; sociaal-agogisch werk.

Vervolgopleidingen Na een professioneel gerichte bacheloropleiding kan je: – een andere professioneel gerichte bacheloropleiding volgen; – een bachelor-na-bacheloropleiding volgen; – een masteropleiding volgen, maar dan moet je eerst slagen voor een schakelprogramma (45 tot 90 studiepunten).

wat kan je studeren ?

Studiemogelijkheden De cijfers en letters na elke opleiding verwijzen naar deel 2 met de lijst van onderwijsinstellingen vanaf p. 50. Per studiegebied zijn alle basisopleidingen (vetgedrukt) aangevuld met de afstudeerrichtingen (niet vetgedrukt en cursief).

Architectuur ANTWERPEN

VL-BRA & BHG

LIMBURG

OOST-VL

Toegepaste architectuur Interieurvormgeving

WEST-VL 25B

13C

Landschaps- en tuinarchitectuur

16E

16C 23H

15E

23H

Audiovisuele en beeldende kunst ANTWERPEN

VL-BRA & BHG

LIMBURG

Beeldende vormgeving

OOST-VL

WEST-VL

16D

Biotechniek ANTWERPEN Agro- en biotechnologie

VL-BRA & BHG

12A

LIMBURG 21E

Agro-industrie Biotechnologie

12A

Dierenzorg

12A 21E 12A

Tuinbouw

12A

Voedingsmiddelentechnologie

12A

WEST-VL

23D 24B

27E

24B

27E

21E

Groenmanagement Landbouw

OOST-VL

27E 23D 24B

27E

23D 24B

27E

23D 24B

27E

23D

27E

Gezondheidszorg ANTWERPEN

VL-BRA & BHG

9I 11A 12A

15E 18A

Farmaceutische en biologische laboratoriumtechnologie

9I 11A 12A

15E 18A

Medische laboratoriumtechnologie

Biomedische laboratoriumtechnologie

LIMBURG 20F

OOST-VL

WEST-VL

23C 24A

25B 26A

23C 24A

25B

9I 11A 12A

15E 18A

20F

23C 24A

25B 26A

Ergotherapie

8G 12A

14D

21D

22A 23C

25C 26A

Logopedie en audiologie

10A

22A 23C

26A

Audiologie

10A

22A 23C

26A

Logopedie

10A

22A 23C

26A

Medische beeldvorming

14D

Optiek & optometrie

14D

Orthopedie

12A

Orthopedische technologie

12A

Schoentechnologie voor sport en revalidatie

12A

wat kan je studeren ?

ANTWERPEN

VL-BRA & BHG

LIMBURG

OOST-VL

WEST-VL

22A

Podologie

25A

Sport en bewegen Verpleegkunde

8G 9B 12B 12C 14D 15E 18A 13D

Voedings- en dieetkunde

11A 12A

Vroedkunde

8G 9B 12B 12C 15E 18A

20A 21D

15E 18A 20A 21D

22A 23C 24B 24C

25B 26A 27B 27E

23C 24A

26A

22A 24B

26A 27B

Handelswetenschappen en bedrijfskunde ANTWERPEN Bedrijfsmanagement Accountancy-fiscaliteit

VL-BRA & BHG

LIMBURG

OOST-VL

8E 9A 11B 12A 12C 13D

14A 18B

19A 20E 21B

22A 23E 23F 23G 24C

25B 26A 27A

8E 9A 12A 12C 13D

14A 18B

19A 20E 21B

22A 23F 23G 24C

25B 26A 27A

Eventmanagement

27A

Financie- en verzekeringswezen

8E 9A 12A 12C 13D

Internationaal ondernemen Internationaal ondernemen (ION!)

14A 18B

19A 20E 21B

13D (1)

Logistiek management

8E 9A 12A 13D

Marketing

8E 9A 12A 12C 13D

20E

22A 23E 23F

14A

20E 21B

22A 23E

25B 27A

14A 18B

20E 21B

22A 23E 23F24C

25B 27A

23G

Rechtspraktijk

9A 11B 12A 12C

Sociale economie

12C

Sport- en cultuurmanagement

12C

Winkel- en retailmanagement

12C 11B 13B

Commerciële communicatie

11B 13B

Event, concept en organisatie

13B

Public relations en voorlichting

11B 13B

Hotelmanagement

11B

Informaticamanagement en multimedia

13A

Informaticamanagement en -systemen

13A

Interactive multimedia design

13A

Journalistiek Netwerkeconomie

25B 27A

8E 9A 11B

KMO-management

Communicatiemanagement

22A 23F 23G 22A

Milieumanagement

(1)

WEST-VL

11B 13B

18B

20E 21B

22A 23G

26A

15A

19A

22A

19A

25C

19A

25C

15A

25C

26A

19A

22A

25C 25B

Internationaal Ondernemen “ION!” is een Vlaams-Nederlandse ondernemersopleiding op hogeschoolniveau. De Kamers van Koophandel van Antwerpen en

Breda, het MKB Brabant, de Hogeschool Antwerpen, de Karel de Grote-Hogeschool en de Plantijn Hogeschool ontwikkelden dit transnationaal studieprogramma in samenwerking met de Avans-Hogeschool in Breda

wat kan je studeren ?

ANTWERPEN

VL-BRA & BHG

LIMBURG

OOST-VL

WEST-VL

8E 9A 11B 12A 12C 13B

14A 15A 18B

19A 20E 21B

22A 23E 23F 24C

25B 25C 26A 27A

Bedrijfsvertaler-tolk

12A

18B

19A 20E 21B

23E

26A

Cross media management

Event- en projectmanagement

Executive management assistant

Intercultural relations management

13B

International management assistant

Management assistant

8E 11B 12A 12C 13B

Office management

18B

25B 25C

14A 15A 18B

Media & event Medical management assistant

22A

19A 20E 21B

Applicatieontwikkeling

26A 27A

22A 23E 24C

25B 25C

20E 11B 12C

18B

21B

Retailmanagement Toegepaste informatica

22A 23E 23F 24C

23E 8E 9A 12A

14A 15D 18A

19D 21B

23E 23F

19D 21B

27D

Mobile devices

27D

Softwaremanagement

21B

Systemen en netwerkbeheer

19D 21B

Toerisme en recreatiemanagement

25B 27D

13A

15A

27D

19A

25C 26A

IndustriĂŤle wetenschappen en technologie ANTWERPEN

VL-BRA & BHG

OOST-VL

WEST-VL

15C

Audiovisuele technieken: assistentie Assistentie audiovisueel

15C

Podiumtechnieken

15C 15C

Audiovisuele technieken: beeld-geluid-montage Beeld

15C

Geluid

15C

Montage

15C 16A

Audiovisuele technieken: film, tv en video Audiovisuele technieken: fotografie

Autotechnologie

9I 13E

Auto-elektronica

Bedrijfsvoertuigen

Mototechnologie

Personenwagens

Bouw

LIMBURG

12A

16A 27D

16E

19D

24C

26B

wat kan je studeren ?

ANTWERPEN Chemie

VL-BRA & BHG

LIMBURG

OOST-VL

9I 11A 12A

18A

20F

23E 24A

Biochemie

9I 11A 12A

18A

20F

23E 24A

Chemie

9I 11A 12A

18A

20F

23E 24A

Milieuzorg

12A

18A

Procestechnologie

9I 11A 12A

18A

WEST-VL 26B

26B

23E 24A 20F

11C 12A 13E

19D 20F

23E 24C

26B 27D

Automatisering

11C 13E

20F

23E

26B 27D

Elektromechanica

12A

20F

23E 24C

26B 27D

Elektromechanica

Industrial management

27D

Klimatisering

11C 12A 13E

19D 20F

Onderhoudstechnologie

11C 12A 13E

19D 20F

Procesautomatisering

11C 12A

Technisch-commercieel adviseur

11C

23E 24C

27D

8C 12A 13E

19D 20F

24A

26B 27D

Elektronica

12A 13E

20F

24A

26B 27D

ICT

12A 13E

20F

24A

26B 27D

20F

24A

27D

Elektronica-ICT

Energiemanagement

11C

Energietechnologie

12A

24A

Facilitair management 8H

22D

Cross-media ontwerp

22D

Grafimediabeleid

22D

Grafimediatechnologie

22D

Grafische en digitale media

Multimediaproductie

22D 23E

Houttechnologie Industrieel productontwerpen

25D

Integrale veiligheid

11C

Logistiek

12A

Luchtvaart

26B

Aspirant-lijnpiloot

26B

Luchtvaarttechnologie

26B 20F

Milieuzorg

23E

Modetechnologie Multimedia en communicatietechnologie

15D

25C 25D

Digital arts and entertainment

25D

Multimedia en communicatietechnologie

25D

Ontwerp- en productietechnologie

13E

24A

27D

Kunststofverwerking

27D

Ontwerp- en productietechnologie

27D

wat kan je studeren ?

ANTWERPEN

VL-BRA & BHG

LIMBURG

Textieltechnologie

OOST-VL

WEST-VL

23E 8I

23E 24C

Landmeten

23E

Makelaardij

23E

Vastgoed

Muziek en podiumkunsten ANTWERPEN Dans

VL-BRA & BHG

LIMBURG

OOST-VL

WEST-VL

OOST-VL

WEST-VL

Musical

15B 21F

Pop- en rockmuziek Muziekmanagement

21F

Muziektechniek

21F

Muziek

21F

Nautische wetenschappen ANTWERPEN Scheepswerktuigkunde (1)

(1)

VL-BRA & BHG

LIMBURG

ook in het Frans te volgen

Onderwijs ANTWERPEN

VL-BRA & BHG

LIMBURG

OOST-VL

WEST-VL

Kleuteronderwijs

8B 9F 12D 13D 14A 15E 17A 18C 18E

19B 20B

22E 23B 24C

25A 26A 27G

Lager onderwijs

8B 9F 12C 12D 13D

14A 15E 17A 18C 18E

19B 20B

22B 23B 24B 24C

25A 26A 27F 27G

Pedagogie van het jonge kind

15E

Secundair onderwijs

8B 9G 11A 12C 12D 13D

14A 14B 15E 17A 18C

19B 20C 21C

22B 23B 24B

25A 26A 27F

Aardrijkskunde

8B 9G 12D 13D

14A 15E 17A 18C

19B 20C

22B 23B 24B

25A 26A 27F

Bewegingsrecreatie

8B 9G 12C

14B 15E 17A 18C

19B 20C

22B 23B 24B

25A 27F

Bio-esthetiek Biologie

15E 8B 9G 11A 12D 13D

Biotechnieken 8B

Burotica

Duits

14A 15E 17A 18C

22B 19B 20C

22B 23B 24B

20C

24B

17A

Bouw

Chemie

22E

24B

25A 26A 27F

wat kan je studeren ?

ANTWERPEN

VL-BRA & BHG

LIMBURG

OOST-VL

WEST-VL

Economie

8B 9G 12D 13D

14A 15E 17A 18C

19B 20C 21C

22B 23B 24B

25A 26A 27F

Elektriciteit

8B 13D

17A

20C

24B

26A

Engels

8B 9G 12D 13D

14A 15E 17A 18C

19B 20C 21C

22B 23B 24B

25A 26A 27F

Frans

8B 9G 12D 13D

14A 15E 17A 18C

19B 20C 21C

22B 23B 24B

25A 26A 27F

Fysica

8B 9G 12D 13D

14A 17A 18C

19B 20C

22B 23B 24B

26A 27F

Geschiedenis

8B 9G 12D 13D

14A 15E 17A 18C

19B 20C 21C

22B 23B 24B

25A 26A 27F

Godsdienst

9G 12D 13D

14A 18C

20C

22B 24B

26A 27F

Haartooi

15E

Handel-burotica

13D

Hout

Informatica

9G 12D 13D

Islamitische godsdienst

22B

14A 15E

20C 21C

22B 23B 24B

27F

14A 15E 17A 18C

19B 20C 21C

22B 23B 24B

25A 26A 27F

15E 17A

Latijn

18C

20C

22B

Lichamelijke opvoeding

8B 9G 12C

14B 15E 17A 18C

19B 20C

22B 23B 24B

Mechanica

8B 13D

17A

20C

Mode

8B 11A

Muzikale opvoeding

Nederlands

8B 9G 12D 13D

Niet-confessionele zedenleer

25A 27F 26A

2OC

22B 23B

14A 15E 17A 18C

19B 20C 21C

22B 23B 24B

25A 26A 27F

15E 17A

19B

23B

25A

Plastische opvoeding

9G 12C

14A 17A

20C 21C

22B 23B

26A

Project algemene vakken

9G 12D

14A

19B 20C 21C

22B 23B 24B

25A 26A 27F

Project kunstvakken

8B 9G 11A 12C

14A 17A

20C 21C

22B 23B 24B

26A

Techniek

8B 9G 11A 12D 17A 18C 13D

20C

22B 23B 24B

25A 26A 27F

Voeding-verzorging

8B 11A

18C

20C

22B 23B

27F

Wiskunde

8B 9G 12D 13D

14A 15E 17A 18C

19B 20C 21C

22B 23B 24B

25A 26A 27F

wat kan je studeren ?

Sociaal-agogisch werk ANTWERPEN

VL-BRA & BHG

LIMBURG

OOST-VL

14C

Gezinswetenschappen Maatschappelijke veiligheid Orthopedagogie

27C 9H 11D

14B

20D

23A

Algemene orthopedagogie

23A

Opvoedingsbegeleiding en -coaching bij kinderen

23A

Orthopedagogie

Toegepaste jeugdcriminologie

Sociaal werk

WEST-VL

8D 9H 12A

27C

14A 15A 18D

19C

22C 23A

25A 25C 27C

19C

22C 23A

25A 25C 27C

22C 23A

25C

Kunst- en cultuurbemiddeling

Maatschappelijk werk

8D 9H 12A

14A 15A 18D

Maatschappelijke advisering

9H 12A

15A 18D

Personeelswerk

8D 9H 12A

14A 18D

Sociaal-cultureel werk

8D 9H 12A

14A 15A 18D

19C

22C 23A

27C

22C 23A

25C 27C

Sociaal-juridische dienstverlening

27C

Syndicaal werk en sociaal beleid

22C 18D

Sociale readaptatiewetenschappen: kinderen, jongeren en welzijn 10A

25A 27C

Arbeids- en organisatiepsychologie

10A

27C

Klinische psychologie

10A

27C

Schoolpsychologie en pedagogische psychologie 10A

27C

Toegepaste psychologie

wat kan je studeren ?

1.7 Academisch gerichte bachelor- en masteropleidingen Academisch gerichte bacheloropleidingen Een academisch gerichte bacheloropleiding omvat 180 studiepunten (komt overeen met 3 studiejaren). De opleidingen leggen de nadruk op een brede academische (theoretische) vorming of een vorming in de kunsten. Ze zijn gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek en bereiden je voor op een masteropleiding. Academisch gerichte bacheloropleidingen vind je enkel aan de universiteiten, tenzij het gaat om kunstopleidingen, die door de Schools of Arts georganiseerd worden. Ook de Hogere Zeevaartschool kan in het studiegebied nautische wetenschappen nog academische opleidingen aanbieden.

Inhoud

Onderverdeling

Je verwerft een overzicht van de inhoud van de eigen wetenschap (domein, doelstellingen, probleemzones, ...). Je leert er een specifieke wetenschapstaal en een uitgebreid begrippenkader. Je krijgt een overzicht van belangrijke stromingen, theorieën en denkmodellen. Je leert hoe je een eigen onderzoeksmethodologie en –technieken gebruikt.

Elke opleiding behoort tot een studiegebied. Een studiegebied bundelt aanverwante opleidingen. Academisch gerichte bacheloropleidingen vind je in volgende studiegebieden: archeologie en kunstwetenschappen; architectuur; audiovisuele en beeldende kunst; bewegings- en revalidatiewetenschappen; biomedische wetenschappen; biotechniek; diergeneeskunde; economische en toegepaste economische wetenschappen; farmaceutische wetenschappen; geneeskunde; geschiedenis; gezondheidszorg; godgeleerdheid, godsdienstwetenschappen en kerkelijk recht; handelswetenschappen en bedrijfskunde; industriële wetenschappen en technologie; muziek en podiumkunsten; nautische wetenschappen; politieke en sociale wetenschappen; productontwikkeling; psychologie en pedagogische wetenschappen; rechten, notariaat en criminologische wetenschappen; sociale gezondheidswetenschappen; taal- en letterkunde; tandheelkunde; toegepaste biologische wetenschappen; toegepaste taalkunde; toegepaste wetenschappen; verkeerskunde; wetenschappen; wijsbegeerte en moraalwetenschappen.

Je maakt ook kennis met een aantal hulpwetenschappen. Als je bv. pedagogische wetenschappen studeert, heb je ook inzichten nodig uit filosofie, psychologie en biologie. Je kan geografie maar echt bestuderen als je een ruime notie hebt van natuurkunde, scheikunde, wiskunde, planten dierkunde.

Afstudeerrichting Een differentiatie in een opleidingsprogramma met een studieomvang van ten minste 30 studiepunten.

Moeilijkheidsgraad Er komt heel wat denkwerk bij kijken. Het soort denkactiviteiten verschilt van richting tot richting. Je hebt een goed begrips- en redeneervermogen nodig. Daarnaast moet je ook over een stevig geheugen beschikken, want je krijgt beduidend meer leerstof te verwerken dan in het secundair onderwijs. Bovendien wordt er bij het instuderen en het verwerken van de leerstof een grote zelfstandigheid verondersteld. De leerstof bestaat vaak uit wetenschappelijke teksten waarin complexe concepten en modellen worden behandeld.

Vervolgopleidingen Na een academisch gerichte bacheloropleiding volg je: – een aansluitende masteropleiding; – een niet-aansluitende masteropleiding, na het volgen van een voorbereidingsprogramma; – een andere academisch gerichte bacheloropleiding, al dan niet met studieverkorting.

wat kan je studeren ?

Masteropleidingen De masteropleiding omvat ten minste 60 studiepunten. Meerdere masteropleidingen omvatten120 studiepunten, enkele zelfs 180 studiepunten zoals diergeneeskunde en geneeskunde. De opleidingen leggen de nadruk op gevorderde wetenschappelijke of artistieke kennis en competenties die je nodig hebt voor het zelfstandig beoefenen van wetenschap of kunst, of voor het uitoefenen van een beroep. Het uiteindelijke doel is de vorming van een onderzoeker. De masteropleidingen worden afgesloten met een masterproef. Masteropleidingen vind je enkel nog aan de universiteiten, aan de Schools of Arts of aan de Hogere Zeevaartschool

1.7.A Studiemogelijkheden De cijfers en letters na elke opleiding verwijzen naar deel 2 met de lijst van onderwijsinstellingen vanaf p. 50. Per studiegebied zijn alle basisopleidingen (vetgedrukt) aangevuld met de afstudeerrichtingen (niet vetgedrukt en cursief). Een bachelor-masteropleiding telt tenminste 240 studiepunten. Een aantal opleidingen kan je ook volgen in het Engels of het Frans. Raadpleeg de onderwijsinstellingen voor meer informatie.

Architectuur ANTWERPEN BA

VL-BRA & BHG BA

LIMBURG BA

OOST-VL BA

Architectuur

Interieurarchitectuur

Monumenten- en landschapszorg

Stedenbouw en ruimtelijke planning

WEST-VL BA

Audiovisuele en beeldende kunst ANTWERPEN BA Audiovisuele kunsten Animatiefilm

VL-BRA & BHG

OOST-VL

15C 16E

20G 21A

23H

15C

20G 21A

23H

20G 21A

20G 21A 23H

23H

Communicatie- en mediadesign Documentaire

15C

Film

15C

Radio

15C

Schrijven

15C

Televisie

15C

Televisie-film

LIMBURG

20G 21A

WEST-VL BA

wat kan je studeren ?

ANTWERPEN BA

8A 9C 9E

Fotografie

VL-BRA & BHG

LIMBURG

OOST-VL

8A 9C 9E

16E

20G 21A

23H 16D

16E

20G 21A

23H

Grafisch ontwerp

8A 9C

16E

20G 21A

23H 16D

Juweelontwerp en edelsmeedkunst

8A 9C

20G 21A

Mode

23H

Multimediale vormgeving

23H 16D

Textielontwerp

23H 16D

Beeldende kunsten

Theaterkostuum

Vrije kunsten

8A 9E

Conservatie-restauratie

16E

Productdesign

20G 21A

WEST-VL BA

Biotechniek ANTWERPEN BA Biowetenschappen (industrieel ingenieur)

VL-BRA & BHG BA

LIMBURG BA

OOST-VL BA

WEST-VL BA

4B 2C

Biowetenschappen: landen tuinbouwkunde

Animal life

Natuur en milieu

Plantaardige en dierlijke productie

Tropische plantaardige productie

Tuinbouwkunde Biowetenschappen: voedingsindustrie Voedingsmiddelentechnologie

Gezondheidszorg ANTWERPEN BA

Revalidatie en kinesitherapie bij inwendige aandoeningen

BA 2E

Milieu- en preventiemanagement Revalidatiewetenschappen en kinesitherapie

VL-BRA & BHG

LIMBURG BA

4A 4A 4A

in samenwerking met KU Leuven (enkel de eerste twee fasen worden aangeboden aan de KHBO)

WEST-VL BA

Revalidatie en kinesitherapie bij kinderen Revalidatie en kinesitherapie bij musculoskeletale aandoeningen

OOST-VL BA

2L*

wat kan je studeren ?

ANTWERPEN BA

Revalidatie en kinesitherapie bij neurologische aandoeningen

Revalidatie en kinesitherapie bij verouderen

VL-BRA & BHG BA

LIMBURG BA

OOST-VL BA

WEST-VL BA

3B 4A

Revalidatie en kinesitherapie in de geestelijke gezondheidszorg

Handelswetenschappen en bedrijfskunde ANTWERPEN BA

VL-BRA & BHG BA

LIMBURG BA

Bestuurskunde en publiek management Handelsingenieur Handelswetenschappen

Accountancy

OOST-VL BA

WEST-VL BA

Accountancy - fiscaliteit

Bedrijfsmanagement en ondernemerschap

Finance & risk management

Financieel management

Fiscale wetenschappen

Human resources management

Internationaal zakenwezen

Internationale betrekkingen

Management en informatica

Marketingmanagement

Strategisch management

4D 2E

Internationale bedrijfseconomie en bedrijfsbeleid

Industriële wetenschappen en technologie ANTWERPEN BA

Elektromechanica

Elektronica-ICT

6B 2D 5F

Industriële wetenschappen: biochemie Industriële wetenschappen: bouwkunde

LIMBURG BA

Industriële wetenschappen

VL-BRA & BHG

2D 5C

OOST-VL BA

2K*

2I 3A

2J 4C

Bouwkunde

Landmeten

enkel de eerste drie semesters van de Bachelor in de industriële wetenschappen

WEST-VL BA

wat kan je studeren ?

ANTWERPEN

VL-BRA & BHG

Industriële wetenschappen: chemie

2D 5F

2J 4C

Industriële wetenschappen: elektromechanica

2C 2D 5F

2H 6B

2I 3A

2J 4C

2M 4E

Automotive engineering

2D 5F

Biomedische technologie

Elektromechanica

2C 2D 5F

2C 2D 5C

2H 6B

Luchtvaarttechnologie Industriële wetenschappen: elektronica-ICT

WEST-VL

2C 5F

OOST-VL

2D 5F

Automatisering

LIMBURG

2M 2I 3A

2I 3A

2J 4C

2M 4E

Elektronica

2C 2D

2J 4C

2M 4E

ICT

2C 2D

2J 4C

2M 4E 4E

Multimedia en informatietechnologie 4C

Automatisering

Elektrotechniek

Automatisering

Elektrotechniek

Industriële wetenschappen: elektrotechniek

Industriële wetenschappen: energie

2C 2D

Industriële wetenschappen: industrieel ontwerpen 4C

Industriële wetenschappen: informatica

Industriële wetenschappen: milieukunde 3A

Industriële wetenschappen: nucleaire technologie

Milieutechnologie-radiochemie

Nucleaire technieken/medische nucleaire technieken

3A 3A

Industriële wetenschappen: verpakkingstechnologie Stedenbouw en ruimtelijke planning

Industriële wetenschappen: kunststofverwerking Industriële wetenschappen: landmeten

wat kan je studeren ?

Muziek en podiumkunsten ANTWERPEN BA

VL-BRA & BHG BA

15C 16B

Acteren

15C

Kleinkunst

8F 15C

15C

Drama

Regie-schrijven Woordkunst

16B

15B 16B

Compositie

15B 16B

Directie

15B 16B

Muziek

LIMBURG BA

Instrumentenbouw Instrument-zang

15B 16B

Jazz-lichte muziek

15B 16B

16B

15B

16B

Muziekpedagogie Muziektheorie-schriftuur

OOST-VL BA

23H

23I

23I 23I

23I

Scheppende muziek

23I

Uitvoerende muziek

23I

Muziektherapie

WEST-VL BA

Nautische wetenschappen ANTWERPEN BA Nautische wetenschappen

MA 7

VL-BRA & BHG BA

LIMBURG BA

OOST-VL BA

WEST-VL BA

wat kan je studeren ?

Productontwikkeling ANTWERPEN BA 5D

Productontwikkeling

VL-BRA & BHG BA

LIMBURG BA

OOST-VL BA

WEST-VL BA

Toegepaste taalkunde ANTWERPEN BA

VL-BRA & BHG BA

Journalistiek

MA 6A

Radio- en TV-journalistiek

Toegepaste taalkunde

(1)

2B 2B 5A

OOST-VL BA

2E 6A

Gedrukte en onlinemedia

Meertalige communicatie

LIMBURG BA

2E 2E 6A

4D 4D

Tolken (1)

2B 5A

2E 6A

Vertalen (1)

2B 5A

2E 6A

(1)

volgende talen worden aan de verschillende instellingen aangeboden: 2B: Duits, Engels, Frans, Italiaans, Nederlands, Russisch, Spaans, Standaard Arabisch, Vlaamse Gebarentaal 2E: Duits, Engels, Frans, Italiaans, Nederlands, Russisch, Spaans 4D: Duits, Engels, Frans, Italiaans, Nederlands, Russisch, Spaans, Tsjechisch, Turks 5A: Chinees, Duits, Engels, Frans, Italiaans, Nederlands, Portugees, Russisch, Spaans 6A: Duits, Engels, Frans, Italiaans, Nederlands, Spaans, Deens (enkel in Master)

WEST-VL BA

wat kan je studeren ?

De afkortingen bovenaan in de tabellen verwijzen naar de universitaire instellingen in deel 2. Zie hiervoor p. 50. De cijfers in de tabellen geven de studieduur aan in jaren. Eén academiejaar staat voor 60 studiepunten. De bestaande studiegebieden zijn in deze brochure ondergebracht in tien domeinen. Andere verwijzingen i.v.m. de opleidingen vind je terug onderaan in elke tabel. Een aantal opleidingen kan je ook volgen in het Engels of het Frans. Raadpleeg de onderwijsinstellingen voor meer informatie. Opleidingen aangeduid met (E) worden uitsluitend in het Engels gegeven; opleidingen met (F) enkel in het Frans.

Archeologie, Geschiedenis, Kunstwetenschappen, Taal- en Letterkunde KU Leuven BA

Afrikaanse talen en culturen Archeologie

Bedrijfscommunicatie

Culturele studies

UGent

VUB

Europese studies: transnationale en mondiale perspectieven 3

Geschiedenis

1 1

Geschiedenis van de oudheid

Historische taal- en letterkunde 3

Kunstwetenschappen

Kunstwetenschappen en archeologie Langue et littérature françaises

(F)

Linguistics and Literature: English

(E)

Literatuur van de moderniteit Musicologie Oosterse talen en culturen

Oost-Europese talen en culturen Taal- en letterkunde: 2 talen (**) te kiezen uit Nederlands, Frans, Engels, Duits, Latijn, Grieks, Italiaans, Spaans, Zweeds

arabistiek en islamkunde, China (China-traject), China(Ugent-traject), India, Japan, Mesopotamië

voor master ten minste één taal te kiezen

3***

talenaanbod per universiteit: KU Leuven: alle talen behalve Zweeds UGent: alle talen VUB: alle talen behalve Latijn, Grieks en Zweeds UA: alle talen behalve Latijn, Grieks en Zweeds. Combinatie Italiaans en Spaans wordt niet aangeboden ***

aan de UA kan je voor de BA Taal en letterkunde naast de combinatie van 2 talen ook 1 taal combineren met Theater-, film- en literatuurwetenschap

wat kan je studeren ?

KU Leuven BA

Arabistiek en islamkunde

Japanologie

Oude Nabije Oosten

Sinologie

Slavistiek en Oost-Europakunde

UGent BA

VUB

UA MA

Taal- en regiostudies

Taalkunde

Theater-filmwetenschap

Vergelijkende moderne letterkunde

1 1

Westerse literatuur

Criminologische wetenschappen, Rechten KU Leuven

Criminologische wetenschappen

VUB

Veiligheidswetenschappen *

UHasselt

Economie, recht en bedrijfskunde Rechten

UGent

in samenwerking met KU Leuven

Economische en Toegepaste economische wetenschappen en Verkeerskunde KU Leuven BA Accountancy en revisoraat

UGent BA

VUB BA

UA MA

UHasselt MA

Applied Economics : Business administration (E)

Applied Economics: Economic Policy (E)

1 1

Bedrijfseconomie Bedrijfskunde

Beleidseconomie

1 1

Cultuurmanagement 2

Economie, recht en bedrijfskunde 3

Informatiemanagement

Management

(E)

Management Science (E) Meertalige professionele communicatie

Algemene economie

Economische wetenschappen

2 1

wat kan je studeren ?

KU Leuven BA

UGent

VUB

UA MA

UHasselt MA

Organisatie en management 3

Sociaal-economische wetenschappen Toegepaste economische wetenschappen

1 3

Toegepaste economische wetenschappen: bedrijfskunde

Toegepaste economische wetenschappen: economisch beleid

Toegepaste economische wetenschappen: handelsingenieur

Toegepaste economische wetenschappen: handelsingenieur in de beleidsinformatica

Toerisme

Verkeerskunde 1

Verzekeringen

Godsdienst, Moraal en Wijsbegeerte KU Leuven

Godgeleerdheid en godsdienstwetenschappen

Moraalwetenschappen

UGent BA

VUB BA

UFPG(2)

ETF(1) MA

CTS(3) BA

Protestantse godgeleerdheid 1

Samenleving, recht en religie Theology in Evangelical and Pentecostal Studies (E)

Wereldgodsdiensten, interreligieuze dialoog en religiestudie Wijsbegeerte Wijsbegeerte en moraalwetenschappen

1 3

3 3

(1)

Evangelische Theologische Faculteit, St.-Jansbergsesteenweg 97, 3001 Leuven – www.etf.edu – Tel. 016 20 08 95 - info@etf.edu

(2)

Faculteit voor Protestantse Godgeleerdheid, Bollandistenstraat 40, 1040 Brussel – www.protestafac.ac.be – Tel. 02 735 67 46 - info@protestafac.ac.be

(3)

Continental Theological Seminary, Kasteelstraat 48, 1600 Sint-Pieters-Leeuw - www.ctsem.edu - Tel. 02 334 85 55 - info@ctsem.edu

wat kan je studeren ?

Medische en Paramedische wetenschappen KU Leuven BA

VUB

Diergeneeskunde

3 2

Epidemiologie 1

Ergotherapeutische wetenschap Farmaceutische wetenschappen

Farmaceutische zorg Geneeskunde

2 3

Gezondheidsvoorlichting en -bevordering

2 3

Lichamelijke opvoeding en bewegingswetenschappen

Logopedische en audiologische wetenschappen

Management en beleid van gezondheidszorg

1 1

Management, zorg en beleid in de gerontologie 3

Seksuologie Tandheelkunde

3 2

Geneesmiddelenontwikkeling

Revalidatiewetenschappen en kinesitherapie

UHasselt

Adapted Physical Activity (E) Biomedische wetenschappen

UGent

Verpleegkunde en vroedkunde

2 1

Pedagogische wetenschappen en Psychologie KU Leuven BA

UGent BA

VUB

Agogische wetenschappen Educatieve studies Onderwijskunde

1 3

2 1

Opleidings- en onderwijswetenschappen Pedagogische wetenschappen

Psychologie

wat kan je studeren ?

Politieke en Sociale wetenschappen KU Leuven

Communicatiewetenschappen

UGent

VUB

EU-studies

1 1

Filmstudies en visuele cultuur Intercultural mediation: identities, mobilities, conflicts

Overheidsmanagement en -beleid

Politieke communicatie

Politieke en sociale wetenschappen

3 3

Politieke wetenschappen

3 3

Sociaal-economische wetenschappen Sociaal werk

Sociale en culturele antropologie

Sociologie

1 3

1 1

Vergelijkende en Europese politiek 1

Vergelijkende en internationale politiek

Toegepaste biologische wetenschappen KU Leuven BA

UGent BA

VUB

UA MA

Aquaculture (E) Bio-informatica

Bio-ingenieurswetenschappen (bio-ingenieur): biosysteemtechniek

3 2

bos- en natuurbeheer

cel- en genbiotechnologie cel- en gentechnologie

chemie en voedingstechnologie

3 2

landbouwkunde

landen bosbeheer

landen waterbeheer

3 2 3 2

levensmiddelentechnologie

levensmiddelenwetenschappen en voeding milieutechnologie

2 2

(E)

Environmental Technology and Engineering (E) Food Technology (E)

2 3

katalytische technologie

Environmental Sanitation

chemie en bioprocestechnologie

2 1

Milieuwetenschap Molecular Biology

Aardobservatie

(E)

wat kan je studeren ?

KU Leuven BA

UGent

VUB

Nutrition and Rural Development (E)

Physical Land Resources (E)

Rural Development

UA MA

(E)

Tropical Natural Resources Management (E)

Water Resources Engineering

Toegepaste wetenschappen KU Leuven BA

Chemical Engineering (Engineering Rheology)

Energy (E)

architectuur

3 3

3 2

bedrijfskundige systeemtechnieken en operationeel onderzoek

biomedische ingenieurstechnieken biomedische technologie

bouwkunde

chemie en materialen chemische technologie

(E)

Ingenieurswetenschappen (burgerlijk ingenieur):

VUB

(E)

Economics and Management of Network Industries (E) Fire Safety Engineering

UGent

2 2

chemische technologie en materiaalkunde

2 3

civil engineering

computerwetenschappen

elektrotechniek

energie

elektronica en informatietechnologie

fotonica

materiaalkunde

toegepaste natuurkunde verkeer, logistiek en intelligente transportsystemen

werktuigkunde

werktuigkunde-elektrotechniek wiskundige ingenieurstechnieken

2 2

Nuclear Fusion Science and Engineering Physics (E)

Stedenbouw en ruimtelijke planning

Textile Engineering

(E)

toegepaste computerwetenschappen

Nanowetenschappen en nanotechnologie

wat kan je studeren ?

Wetenschappen KU Leuven

Biochemie en biotechnologie

UGent

VUB

UA MA

Biodiversity: conservation and restoration Biologie

Computerwetenschappen

3 3

Fysica en sterrenkunde Geografie

3 3

Geografie en geomatica Geologie

3 2

2 2

Nematology (E) Statistiek

Sterrenkunde

Sustainable Territorial Development (E)

Theoretical Chemistry and Computational Modelling (E)

Toegepaste informatica

Urban Studies

aan UHasselt kan je deze opleiding enkel in het Engels volgen

Molecular and Cellular Biophysics (E)

Wiskundige informatica

Marine Biodiversity and Conservation (E)

Marine and Lacustrine Science and Management(E)

Wiskunde

Geomatica en landmeetkunde Informatica

Computerscience Fysica

1 3

Biomoleculaire wetenschappen Chemie

UHasselt

2 3

2 2

wat kan je studeren ?

2. Hoger beroepsonderwijs

(HBO5)

Deze opleidingen bereiden je voor op het uitoefenen van een beroep. Ze behoren tot het hoger onderwijs en situeren zich qua niveau net onder de professionele bachelors. Het zijn opleidingen van 90 of 120 studiepunten. Breng je zo’n opleiding tot een goed einde, dan behaal je het diploma van gegradueerde. Nu kan je de opleidingen van het hoger beroepsonderwijs alleen in de centra voor volwassenenonderwijs volgen. In de toekomst zullen ook hogescholen deze opleidingen kunnen aanbieden. Een uitzondering daarop is de opleiding hoger beroepsonderwijs voor Verpleegkunde (HBO5-verpleegkunde). Die opleiding volg je in een school voor voltijds secundair onderwijs en duurt drie jaar in plaats van twee.

De opleidingen van het hoger beroepsonderwijs zijn sterk praktijkgericht. Heel wat van die opleidingen geven aansluiting op een verkort leertraject in een professionele bacheloropleiding. Eens je het diploma van gegradueerde hebt behaald, kan je dus een aansluitende bacheloropleiding beginnen; je bent in dat geval van een deel van de opleiding vrijgesteld.

2.1 Hoger beroepsonderwijs in centra voor volwassenenonderwijs (HBO5) Deze opleidingen worden modulair georganiseerd. Afhankelijk van de opleiding doe je er ongeveer twee jaar over om het diploma van gegradueerde te behalen. Je kan deze opleidingen zowel in dag-, avondals gecombineerd onderwijs volgen. Bij het gecombineerd onderwijs wordt een deel van de opleiding in afstandsonderwijs aangeboden. De opleidingen zijn georganiseerd in studiegebieden. Voor de adressen van de consortia voor volwassenenonderwijs zie deel 2 op p. 97 & 98. Op zoek naar een centrum voor volwassenenonderwijs of een opleiding: surf naar www.ond.vlaanderen.be/onderwijsaanbod ; www.wordwatjewil.be en www.onderwijskiezer.be

BIOTECHNIEK Biotechnologie

Chemie

Chemie en textiel

Cosmetische wetenschappen GEZONDHEIDSZORG

Bijscholing voor verpleegkundigen in de geestelijke gezondheidszorg

Gezondheidszorg voor bejaarden

Kaderopleiding nursing in de geriatrie en ouderenzorg

Kaderopleiding nursing in de psychiatrische verpleegkunde

Kaderopleiding nursing in de ziekenhuisverpleegkunde

Orthoptie

HANDELSWETENSCHAPPEN EN BEDRIJFSKUNDE Arbeidsorganisatie

Bank, beurs en financiën

Bedrijfsbeleid

Bedrijfsorganisatie

Beurs en financiën

Boekhouden

Fiscale wetenschappen

Gids

Hotel- en cateringmanagement

Informatica

Informatica-programmering

Logistiek, transport en mobiliteit

Marketing

Meertalig secretariaat

Ondernemingscommunicatie

Openbare besturen

Rechtspraktijk

Reclame, marketing en public relations

Reisleider

Toeristische gidsen

Verkeerskunde

Verzekeringen

wat kan je studeren ?

INDUSTRIËLE WETENSCHAPPEN EN TECHNOLOGIE Auto-expertise

Bedrijfsautomatisatie

Bouw- en houtconstructie

Bouwkundig tekenaar

CAD/CAM confectie- en textieltechnieken

Design en Textiel

Elektriciteit

Elektromechanica

Elektronica

Industriële elektronica

Industriële informatica

Luchtvaarttechnieken

Mechanica

Motorvoertuigentechniek

Openbare werken

Telecommunicatietechnieken

Textielproductietechnieken

Topografie SOCIAAL - AGOGISCH WERK

Agogische bijscholing orthopedagogie

Assistent in de psychologie

Bibliotheekwezen en documentaire informatiekunde

Maatschappelijk werk

Orthopedagogie

Personeelswerk

Seniorenconsulentenvorming

Sociaal-cultureel werk

Syndicaal werk

Tolk voor doven

2.2 Hoger beroepsonderwijs voor verpleegkunde (HBO5) Deze opleiding duurt gewoonlijk drie jaar en kan enkel worden georganiseerd in een school voor voltijds secundair onderwijs. De opleiding bestaat uit vijf opeenvolgende modules. Er zijn twee starten instapmomenten per jaar: 1 september en 1 februari. Zo kan je als cursist het opleidingstraject afleggen op je eigen tempo. Toegelaten worden tot de opleiding is ook mogelijk nadat je slaagde voor een toelatingsproef, zonder dat je daarom het secundair onderwijs met succes moet hebben voltooid. Na deze opleiding behaal je het diploma van gegradueerde en kan je op basis van een verkort traject een bacheloropleiding in de verpleegkunde volgen. De cijfers in de tabel na elke opleiding verwijzen naar deel 2 met de lijst van de onderwijsinstellingen vanaf p. .

ANTWERPEN Hoger beroepsonderwijs voor verpleegkunde

33-34-35-3637-38

VL-BRA & BHG 38A-39-40

LIMBURG 41-42-43

OOST-VL

WEST-VL

44-45-45A- 48-48A-48B45B-45C-46- 49-49C-50-5147-49A-49B 52-52A

wat kan je studeren ?

3. Secundair-na-secundair Secundair-na-secundair (afgekort: Se-n-Se) staat voor het geheel van korte opleidingen binnen de derde graad technisch en kunstsecundair onderwijs. Ze komen in de plaats van de vroegere specialisatiejaren van het technisch en kunstsecundair onderwijs; ze zijn sterk beroepsgericht en bevinden zich qua niveau tussen het secundair en hoger onderwijs in. Je kan deze opleidingen volgen in een instelling voor secundair onderwijs en je behaalt er een certificaat mee.

Op dit moment duren alle opleidingen Se-n-Se één jaar (of: twee semesters); in de toekomst kunnen Se-n-Se-opleidingen één tot drie semesters duren. In de meeste gevallen heb je twee starten instapmomenten per jaar: 1 september en 1 februari. Het hangt echter van de school af of er daadwerkelijk op 1 februari opnieuw met de opleiding wordt begonnen. Als de school akkoord is, kan je dubbel zo lang over de studie doen. Toegelaten worden tot een Se-n-Se vanuit het zesde leerjaar secundair onderwijs beperkt zich tot studierichtingen van hetzelfde studiegebied. Overstappen vanuit het zesde leerjaar naar een Se-n-Se van een ander studiegebied kan alleen op voorwaarde dat de ‘toelatingsklassenraad’ van die Se-n-Se daarover een gunstige beslissing nam. Er zijn 2 mogelijkheden voor iemand zonder diploma secundair onderwijs om tot een Se-n-Se toegelaten te worden: - slagen voor een toelatingsproef die door de toelatingsklasseraad wordt georganiseerd, of - gunstige beslissing van de toelatingsklasseraad op basis van EVC (= Eerder Verworven Competenties) of EVK (= Eerder Verworven Kwalificaties). EVC of EVK kan ook leiden tot vrijstelling van bepaalde programmaonderdelen.

Se-n-Se TSO Administratie vrije beroepen Animatie in de ouderenzorg Audio-, video- en teletechnieken Biochemie Chemische procestechnieken

Agro- en groenbeheer Apotheekassistent Automotive Bouw constructie- en planningstechnieken Commercieel webverkeer

Contactologie-optometrie Drogisterij-cosmetica

Creatie en patroonontwerpen Esthetische lichaamsverzorging

Grime Hout constructie- en planningstechnieken Industriële computertechnieken Industriële onderhoudstechnieken Interactieve multimediatechnieken

Haventechnieken Immobiliënbeheer Industriële elektronicatechnieken Industriële warmtetechnieken Internaatswerking

KMO-administratie Leefgroepenwerking

KMO-ondernemerschap Mechanica constructie- en planningstechnieken Orthopedische instrumenten Regeltechnieken Stuur- en beveiligingstechnieken Textielveredeling en breikunde Toerisme en organisatie Vleeswarentechnieken Water- en luchtbeheersingstechnieken

Netwerkbeheer Public relations Sportclub- en fitnessbegeleider Tekst- en beeldintegratietechnieken Toegepaste autotechnieken Verkoop en distributie Voedselbehandeling

Agro- en groenmechanisatie Assistent voedingsindustrie Bakkerijtechnieken Butler-Intendant Computergestuurde mechanische productietechnieken Dentaaltechnieken en supra-structuren Gestandaardiseerde en geprogrammeerde druktechnieken Hotelbeheer Industriële bouwtechnieken Industriële koeltechnieken Integrale veiligheid Internationaal transport en goederenverzending Kunststofvormgevingstechnieken Medico-sociale administratie Productie- en procestechnologie Rotatiedruktechnieken Tandartsassistentie Textielvormgevingstechnieken Toerisme en recreatie Vliegtuigtechnicus Weg- en waterbouwtechnieken

wat kan je studeren ?

Se-n-Se KSO Architecturale vormgeving

Audiovisuele vormgeving

Industriële vormgeving

Ruimtelijke vormgeving

Grafische vormgeving

4. Secundair onderwijs voorbereidend jaar op het hoger onderwijs Bepaalde studierichtingen uit het hoger onderwijs veronderstellen heel wat voorkennis of vaardigheden vanuit het secundair onderwijs. Voor wie deze onvoldoende in de gevolgde studierichting heeft kunnen verwerven, bestaan er voorbereidende jaren.

Ze bereiden meestal voor op studierichtingen waarvoor er bijzondere toelatingsvoorwaarden worden gesteld (bv. in de vorm van een toelatingsexamen). Deze opleiding duurt één jaar. De voorbereidende jaren zijn: – – – – – –

bijzondere wetenschappelijke vorming bijzondere beeldende vorming bijzondere muzikale vorming voorbereidende divisie van de Koninklijke Militaire School bijzondere vorming dans bijzondere vorming woordkunst-drama

5. Secundair onderwijs specialisatiejaren 3e graad beroepssecundair onderwijs Na het zesde leerjaar kan je aansluitend een zevende specialisatiejaar (derde leerjaar van de derde graad) in het beroepssecundair onderwijs volgen. De toelating tot het zevende jaar is beperkt tot studierichtingen van hetzelfde studiegebied. Overstappen naar een zevende specialiastiejaar van een ander sudiegebied kan enkel mits gunstige beslissing van de toelatingsklassenraad van het specialisatiejaar.

Specialisatiejaren hebben tot doel leerlingen een bijkomende en meer gespecialiseerde vorming te geven en op die manier beter voor te bereiden op de arbeidsmarkt. De aandacht gaat naar praktijkvakken en stages naast een beperkt aantal uren algemene vorming. Er bestaat ook een zevende jaar bso (naamloos leerjaar). Heb je een specialisatiejaar succesvol beëindigd, dan kan je afhankelijk van je vooropleiding een diploma van secundair onderwijs of een studiegetuigschrift behalen. In het geval van het naamloos leerjaar is dat evenwel alleen een diploma van secundair onderwijs. Deze opleiding wordt uiterlijk op 1 september 2013 of 2014 stopgezet.

wat kan je studeren ?

7DE SPECIALISATIEJAREN BSO Agromanagement

Auto-elektriciteit

Banketaannemer-traiteur

Banketbakkerij-chocoladebewerking

Agromanagement

Bedrijfsgrafiek

Bedrijfsvloeren en waterdichte bekuipingen

Bedrijfsvoertuigen

Beperkte kustvaart

Bijzonder transport

Bijzondere schrijnwerkconstructies

Bio-ecologische bouwafwerking

Bloemsierkunst

Bosbouw en bosbeheer

Bouw historische muziekinstrumenten

Carrosserie- en spuitwerk

Composietverwerking

Computergestuurde werktuigmachines

Dakwerken

Decoratie en restauratie schilderwerk

Decor- en standenbouw

Dieetbakkerij

Diesel- en LPG-motoren

Fotolassen

Geautomatiseerde diamantbewerking en kwaliteitsanalyse

Gemeenschapsrestauratie

Gespecialiseerd recreatiemedewerker

Gespecialiseerde dierenverzorging

Grafische opmaaksystemen

Haarstilist

Hotelonthaal

Industrieel onderhoud

Industriële elektriciteit

Industriële houtbewerking

Instellen van textielmachines

Interieurinrichting

Juwelencreatie

Kantooradministratie en gegevensbeheer

Kinderzorg

Koeltechnische installaties

Labo- glasintrumentenbouw

Land- en tuinbouwmechanisatie

Logistiek

Manegehouder-rijmeester

Matrijzenbouw

Mecanicien voor onderhoud en herstel van motorfietsen

Mechanische en hydraulische kranen

Meerkleurendruk-drukwerkveredeling

Metaal- en kunststofschrijnwerk

Meubelgarneren

Mode- en maatkleding heren

Mode-verkoop

Modelmakerij

Modespecialisatie en trendstudie

Non-ferro metalen dakbedekkingen

Organisatie-assistentie

Pijpfitten-lassen-monteren

Publiciteit en illustratie

Renovatie bouw

Restaurantbedrijf en drankenkennis

Restauratie bouw

Restauratie muziekinstrumenten

Restauratie van meubelen

Restauratie van schrijnwerk

Scheeps- en havenwerk

Schipper-motorist

Slagerij-fijnkosttraiteur

Specialiteitenrestaurant

Stijl- en designmeubelen

Thuis- en bejaardenzorg/zorgkundige

Topsport-sportbegeleider

Tuinaanleg en -onderhoud

Tuinbouwproductie

Uurwerkherstelling

Veehouderij en landbouwteelten

Veiligheidsberoepen

Verkoop en vertegenwoordiging

Verwarmingsinstallaties

Wegenbouwmachines

Wereldgastronomie

Winkelbeheer en etalage

Zeefdruk

6. Secundair onderwijs tweede kwalificatie 3e graad Leerlingen die in het secundair onderwijs de derde graad van het aso, tso, bso of kso beëindigd hebben, kunnen opnieuw starten in een eerste jaar of in een tweede jaar (onder bepaalde voorwaarden) van de derde graad van het aso, tso, het kso of het bso.

Een overzicht van alle bestaande studierichtingen in de derde graad aso, tso, bso en kso vind je via www.ond.vlaanderen.be/onderwijsaanbod of www.onderwijskiezer.be

wat kan je studeren ?

7. Secundair volwassenenonderwijs Het secundair volwassenenonderwijs biedt een brede waaier van opleidingen aan, die gegroepeerd zijn in studiegebieden en die cursisten in staat stellen een erkend diploma, getuigschrift of certificaat te behalen. Het wordt georganiseerd door de centra voor volwassenenonderwijs.

Het secundair volwassenenonderwijs wordt modulair georganiseerd. De leerstof wordt onderverdeeld in een aantal modules. Meerdere modules vormen samen een opleiding. Het centrum is vrij om een module over een gedeelte van het jaar, over een heel jaar of over meerdere jaren te spreiden. Dat betekent dat de modules op verschillende ogenblikken van het jaar kunnen starten. Dankzij die structuur kan de cursist zelf het studiepakket samenstellen en de duur van de studie bepalen. Voor meer informatie contacteer je best de centra. De modules kunnen georganiseerd worden in contactonderwijs of in gecombineerd onderwijs. Bij contactonderwijs worden alle lessen in het centrum gegeven. Bij gecombineerd onderwijs wordt een deel van de module in de klas gegeven en een deel van de module kan zelfstandig verwerkt worden, thuis of in een open leercentrum. Je vindt hier ook het studiegebied algemene vorming terug. Dat is de nieuwe naam voor het vroegere tweedekansonderwijs. De opleidingen van dat studiegebied bieden volwassenen van minimum 18 jaar de kans om nog een diploma secundair onderwijs te behalen.

De studiegebieden in het secundair volwassenenonderwijs zijn: Algemene vorming

Auto

Bib-,archief en documentatiekunde (experimenteel studiegebied)

Bijzondere educatieve noden

Boekbinden

Bouw

Chemie

Decoratieve technieken

Grafische technieken

Handel

Hout

Huishoudelijk onderwijs

Informatie- en communicatietechnologie

Juwelen

Kant

Koeling en warmte

Land- en tuinbouw

Lederbewerking

Lichaamsverzorging

Mechanica-elektriciteit

Mode

Muziekinstrumentenbouw

Nederlands tweede taal

Personenzorg

Smeden

Talen richtgraad 1 en 2

Talen richtgraad 3 en 4

Textiel

Voeding

Voor de adressen van de consortia voor volwassenenonderwijs zie deel 2 op p. 97 & 98. Op zoek naar een centrum voor volwassenenonderwijs of een opleiding? Surf naar www.ond.vlaanderen.be/onderwijsaanbod en www.wordwatjewil.be

wat kan je studeren ?

8. Opleidingen tot uniformberoepen De opleidingen tot uniformberoepen (Defensie, Politie) zijn pas toegankelijk na een bepaalde toelatingsprocedure (selectieproeven of toelatingsexamens).

Alle info is terug te vinden op de websites. Voor de lijst met de adressen zie deel 2 op p. 96.

8.1 Defensie www.mil.be A. OFFICIER (MANAGER) Beroepsofficier via de universiteit van Defensie, nl. de Koninklijke Militaire School - Polytechnische faculteit (burgerlijk ingenieur) - Faculteit sociale en militaire wetenschappen (master) Beroepsofficier via universiteit - Master in de nautische wetenschappen via de Hogere Zeevaartschool te Antwerpen - Industrieel ingenieur via een industriële hogeschool - Arts, tandarts, apotheker, dierenarts via een burgeruniversiteit Officier van het hulpkader (Piloot of Luchtverkeersleider) Beroepsofficier via bijzondere werving (op basis van masterdiploma)* B. ONDEROFFICIER (TEAM LEADER) Beroepsonderofficier, gespecialiseerde opleiding via de Koninklijke School voor onderofficieren te Sint-Truiden - Technisch Onderofficier - Niet-technisch Onderofficier Beroepsonderofficier, rekrutering op basis van een bachelordiploma** C. SOLDAAT OF MATROOS Soldaat of matroos beroepsstatuut Soldaat of matroos kortetermijnstatuut *

2 cycli

1 cyclus

8.2 Politie www.jobpol.be De Lokale en de Federale Politie vormen samen de Geïntegreerde Politie. Het operationele kader bestaat uit politieambtenaren die in vier kaders zijn verdeeld: – het agentenkader: Agenten van Politie (beperkte politiebevoegheid); – het basiskader: Inspecteurs van Politie; – het middenkader: Hoofdinspecteurs van Politie (interne promotie) en Hoofdinspecteurs van Politie met bijzondere specialisatie (externe werving op basis van bepaalde diploma’s bachelor); – het officierskader: Commissarissen en hoofdcommissarissen van Politie (Interne promotie en externe werving op basis van een masterdiploma).

wat kan je studeren ?

Deze politieambtenaren zijn bevoegd voor de uitoefening van opdrachten van gerechtelijke en bestuurlijke politie. Om te kunnen behoren tot het operationeel kader, zowel bij de Federale als de Lokale Politie, moet je voldoen aan enkele algemene toelatingsvoorwaarden. Wie slaagt voor het geheel van de selectieproeven (4) kan een politieopleiding volgen in een van de politieacademies, conform het gepostuleerde niveau. Naast het operationele kader is er ook administratief en logistiek kader (Calog). Dit Calog-kader bestaat uit vier niveaus: niveau D : geen diplomavereiste niveau C : op basis van een diploma 6 jaar secundair onderwijs niveau B: op basis van een bachelordiploma niveau A : op basis van een masterdiploma Er zijn verschillende functies in dit Calog-kader waarvoor je kan postuleren.

9. Kerkelijk hoger onderwijs Deze opleidingen veronderstellen een sterk religieuze ingesteldheid. Zij leiden naar een taak als bedienaar of naar onderwijsberoepen.

9.1 Rooms-katholieke godsdienst Priester

6 Ă 7 jaar

De opleiding tot priester kan gevolgd worden aan het: * Grootseminarie, Potterierei 72, 8000 Brugge (intern) Tel. 050 33 03 62 - www.grootseminariebrugge.be - grootseminarie.brugge@kerknet.be * Johannes XXIII-Seminarie, Herestraat 51, 3000 Leuven Tel. 016 31 02 00 - www.kerknet.be - marc.steen@theo.kuleuven.be Wie een lerarendiploma heeft, maar geen lesbevoegdheid voor godsdienst, kan deze behalen via een deeltijdse aanvullende opleiding. Wie een diploma hoger onderwijs heeft, andere dan de lerarenopleiding, kan eveneens een aangepast programma volgen tot godsdienstleraar. Voor info: www.kerknet.be.

9.2 Protestantse godsdienst Predikant Kerkelijk werk Godsdienstleraar - voor het lager onderwijs - voor het secundair onderwijs

De opleidingen Bedienaar en Kerkelijk werk worden aangeboden in: * Instituut voor Bijbelse Vorming (IBV), Sint-Janbergsesteenweg 97, 3001 Leuven Tel. 016 20 08 95 - www.ibvleuven.be - info@ibvleuven.be * Evangelische Theologische Faculteit (ETF), Sint-Janbergsesteenweg 97, 3001 Leuven Tel. 016 20 08 95 - www.etf.edu - info@etf.edu * Faculteit voor Protestantse Godgeleerdheid, Bollandistenstraat 40, 1040 Brussel Tel. 02 735 67 46 - www.protestafac.ac.be - info@protestafac.ac.be

5 jaar 2/3 jaar 4 jaar 4 jaar

wat kan je studeren ?

Godsdienstleraar voor het lager onderwijs kan gevolgd worden aan: * Instituut voor Bijbelse Vorming (IBV), Sint-Janbergsesteenweg 97, 3001 Leuven Tel. 016 20 02 95 - www.ibvleuven.be - info@ibvleuven.be * Faculteit voor Protestantse Godgeleerdheid, Bollandistenstraat 40, 1040 Brussel Tel. 02 735 67 46 - www.protestafac.ac.be - info@protestafac.ac.be Godsdienstleraar voor het secundair onderwijs kan enkel gevolgd worden aan: * Evangelische Theologische Faculteit ( ETF), Sint-Janbergsesteenweg 97, 3001 Leuven Tel. 016 20 08 95 - www.etf.edu - info@etf.edu * Faculteit voor Protestantse Godgeleerdheid, Bollandistenstraat 40, 1040 Brussel Tel. 02 735 67 46 - www.protestafac.ac.be - info@protestafac.ac.be Via deze link vind je alle bekwaamheidsbewijzen voor de godsdienstvakken terug: www.ond.vlaanderen.be/bekwaamheidsbewijzen

10.SYNTRA-opleidingen In de SYNTRA-opleidingen staat praktijk centraal. De docenten zijn vakmensen, ondernemers die zelf elke dag in de praktijk van hun eigen zaak staan. De meeste opleidingen bestaan uit verschillende modules die naargelang de praktijkervaring van de cursist of behaalde studiebewijzen of credits tot een individueel traject leiden.

Ondernemersopleiding In een ondernemerschapstraject leer je hoe je een eigen zaak opzet, uitbouwt en leidt. De opleiding is alternerend en omvat twee delen: een cursus bedrijfsbeheer en een deel beroepskennis. De cursus bedrijfsbeheer gaat over de beheersaspecten van je onderneming. In de beroepsgerichte vorming staan specifieke vakcompetenties centraal, naast generieke en sectoraal ingevulde ondernemerscompetenties. De meeste opleidingen duren twee tot drie jaar en kunnen zowel overdag als ’s avonds worden gevolgd. Een stageovereenkomst of een praktijkstage bieden je de mogelijkheid om bijkomende ervaring op te doen binnen een onderneming.

Voltijdse dagopleidingen Vanaf 18 jaar kunnen jongeren ondernemerschapstrajecten volgen in een voltijds onderwijstempo (dagopleidingen). Deze opleidingen zijn vooral interessant voor jongeren die, na hun secundair onderwijs, willen kiezen voor méér praktijk en minder theorie. De meeste opleidingen duren een tot twee jaar. Er is ook een praktijkstage voorzien. Na afloop ontvang je een ondernemersdiploma. De meeste dagopleidingen voldoen bovendien aan de voorwaarden voor het behouden van de kinderbijslag.

Leertijd De leertijd, ook wel ‘leercontract’ genoemd, is een praktijkgerichte voorbereiding op een leven als werknemer of ondernemer. De leertijd koppelt een praktijkopleiding in een onderneming (4 dagen per week) aan een theoretische vorming (1 dag per week) in een SYNTRA-campus. Leertijdopleidingen vinden overdag plaats. De leertijd duurt één tot drie jaar en is voor jongeren tussen 15 en 25 jaar. Je kan in de leertijd een gelijkwaardig getuigschrift 2de graad secundair onderwijs, een studiegetuigschrift 2de leerjaar 3de graad secundair onderwijs en een diploma secundair onderwijs behalen. Hiervoor moet je aan enkele voorwaarden voldoen (kijk op www.leertijd.be). De onderwijsstudiebewijzen geven meer mogelijkheden om verder te studeren in secundair en hoger onderwijs, en voor een job bij de overheid. Naast de voltijdse dagopleidingen, de leertijd en de ondernemingsopleiding biedt SYNTRA nog een ruime waaier van korte cursussen en bijscholingen. Surf naar www.syntra.be of contacteer de SYNTRA-campus in jouw buurt voor het volledige aanbod.

wat kan je studeren ?

11. Opleidingen ingericht door de VDAB De Vlaamse Dienst voor Arbeidsbemiddeling en Beroepsopleiding (VDAB) geeft opleidingen aan werkzoekenden en aan werknemers die zich willen om- of bijscholen. Een opleiding kan je kansen op de arbeidsmarkt gevoelig doen stijgen. Ongeacht of je werk zoekt of gewoon hogerop wilt. Daarom doet de VDAB er alles aan om het aanbod van zijn opleidingen uit te breiden en te verbeteren. Aangepast aan jouw persoonlijke behoeften en de eisen van het moderne bedrijfsleven. Zo maakt de VDAB elk jaar het verschil voor duizenden mensen.

Op www.vdab.be/opleidingen vind je een uitgebreid aanbod van opleidingen. Je kan er uitgebreid zoeken via verschillende opties zoals vakgebied, trefwoorden en regio. De duur van de opleidingen kan variëren van enkele dagen tot enkele maanden. In overleg met een instructeur kies je de meest efficiënte opleiding. Wil je leren via het internet, in groep of via een combinatie van beide ? De VDAB zoekt samen met jou de ideale formule. Voor de meeste opleidingen doe je een gemotiveerde aanvraag of doorloop je een procedure. Na een succesvolle opleiding ontvang je een getuigschrift. Voor bepaalde opleidingen krijg je zelfs een wettelijk erkend certificaat. Een extra troef bij het solliciteren! Voor meer informatie over opleidingen en werk, surf naar www.vdab.be/contact of bel het VDAB-servicenummer 0800 30 700 (elke werkdag van 8 u. tot 20 u.). Wil je eerst nog wat informatie over het reilen en zeilen op de arbeidsmarkt? Ga dan naar p. 139.

12. Privéonderwijs Het privéonderwijs (al dan niet schriftelijk) is in ons land niet wettelijk gereglementeerd.

Deze instellingen leveren geen wettelijk erkende diploma’s af, tenzij ze erkend zijn door het Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming. Het aanbod is zeer verscheiden, zowel naar de aard van de opleidingen, de lesmodaliteiten als de prijs.

13. Studeren en stage lopen in het buitenland Er bestaat een waaier aan mogelijkheden om tijdens je studies of na je diploma hoger onderwijs in het buitenland te studeren. Wil je meer weten, surf dan naar www.ond.vlaanderen.be/infolijn/faq/buitenland

Als je in het buitenland wilt studeren of een stage wilt volgen, moet je in de meeste gevallen zelf op zoek gaan naar een buitenlandse onderwijsinstelling. Wil je gaan studeren in een Europees land, dan kan je terecht op www.enic-naric.net. Daar staat per land een lijst van de erkende opleidingen en instellingen voor hoger onderwijs.

wat kan je studeren ?

Op www.ec.europa.eu/ploteus en www.euroguidance.be vind je meer over de leermogelijkheden binnen de Europese ruimte. Voor landen buiten Europa neem je rechtstreeks contact op met de ambassade of het consulaat van het gastland in Brussel of met Belgische ambassades in het buitenland. Op www.diplomatie.belgium.be vind je zowel de adressen van de buitenlandse ambassades in België als de adressen van Belgische ambassades in het buitenland. In de brochure ‘Aanpakken en Wegwezen’ van de vzw JINT (Grétrystraat 26, 1000 Brussel, tel. 02 209 07 20) staat een overzicht van internationale sites waarop je informatie over onderwijs, opleidingen en onderwijsinstellingen in het buitenland kan vinden. Surf naar www.jint.be voor meer informatie. Bij de planning van je buitenlands project krijg je sinds kort hulp van ‘Kamiel’. Op www.kamiel.info krijg je hulp om je paperassen en administratie in orde te krijgen voor je naar het buitenland vertrekt. Je vindt er basisinfo over de volgende thema’s: kinderbijslag, wachttijd, wacht- werkloosheidsuitkeringen, ziekteverzekering, belastingen, reis- en verblijfsdocumenten. EUROPASS biedt je een Europass-Mobiliteit aan als bewijs van een Europese stage of leerervaring. De Europass-Mobiliteit moet voor je vertrek aangevraagd worden door de organisatie die je naar het buitenland begeleidt. Europass biedt je ook een portfolio van documenten aan die je helpen om je ervaringen, taalkennis en kwalificaties duidelijk te maken in andere Europese landen. Europass is van toepassing in alle landen van de Europese Unie, de kandidaat-lidstaten en de landen van de Europese Economische Ruimte. Surf naar www.europass-vlaanderen.be. Europass heeft ook een Europese website waar je je Europass- CV en Europass-Taalpaspoort kunt invullen. Surf naar www.europass.cedefop.europa.eu. Informeer je zeker of je buitenlands diploma of getuigschrift gelijkwaardig is met een Vlaams diploma of getuigschrift. Op www.ond.vlaanderen.be/infolijn/faq/gelijkwaardigheid vind je hierover uitgebreide uitleg en nuttige doorverwijzingen. Bovenstaande helpt je op weg als je op eigen houtje beslist verder te studeren in het buitenland. Maar neem ook eens een kijkje op de site van EPOS: www.epos-vlaanderen.be. Daar vind je heel wat internationale programma’s waaraan Vlaamse universiteiten en hogescholen deelnemen.

14. Flexibel studeren 14.1 Flexibele leerroutes Bij de inschrijving aan een instelling van hoger onderwijs kan je kiezen uit verschillende soorten contracten: – een diplomacontract: je schrijft je in met het oog op het behalen van een diploma van een opleiding en volgt de lessen, stages ... Je kan rekenen op begeleiding van de instelling. – een creditcontract: je schrijft je in met het oog op het behalen van een creditbewijs voor één of meerdere opleidingsonderdelen, los van de opleiding. Je kan rekenen op begeleiding van de instelling voor de opleidingsonderde(e)l(en) waarvoor je een creditcontract hebt afgesloten. – een examencontract: je schrijft je in voor het afleggen van examens met het oog op het behalen van hetzij een diploma van een opleiding, hetzij een creditbewijs voor één of meerdere opleidingsonderdelen. Je volgt de lessen niet. Je legt enkel de examens af. Bepaalde opleidingsonderdelen komen omwille van hun aard (bv. een practicum) niet in aanmerking voor een examencontract. De instelling legt in de onderwijsregeling vast over welke opleidingsonderdelen het gaat en motiveert dat ook. – je kan contracten combineren.

wat kan je studeren ?

Je kan in het hoger onderwijs via een flexibele leerroute een diploma of een creditbewijs behalen. De instelling bepaalt zelf hoe ze de flexibele leertrajecten aanbiedt. De flexibilisering van het hoger onderwijs laat jou als student toe zelf je studieprogramma samen te stellen. Je moet dus niet noodzakelijk een voltijds studieprogramma volgen. Je bepaalt zelf voor hoeveel studiepunten je inschrijft, naargelang je capaciteiten en de tijd die je aan je studie kan besteden. Als je om de een of andere reden geen (voltijds) dagonderwijs kan volgen, zijn er ook mogelijkheden om toch een diploma hoger onderwijs te behalen. Zo kan je met een hogeschool of universiteit een examencontract afsluiten. Dat betekent dat je je enkel inschrijft voor het afleggen van examens en dus geen lessen volgt. Enkele instellingen hoger onderwijs ontwikkelden een aanbod in begeleide zelfstudie waarbij je ook ruimte vrijhoudt voor practica en stages. Soms kan je opleidingen ook via afstandsonderwijs volgen. Sommige instellingen bieden bepaalde opleidingen ook aan in weekend- of avondonderwijs. Andere instellingen maken de combinatie van studeren met andere zaken mogelijk door bv. alle lessen op één dag per week te groeperen of specifieke trajecten voor werkstudenten aan te bieden. Informeer je dus bij de hogescholen en de universiteiten zelf voor de concrete mogelijkheden over flexibele leertrajecten. Contactgegevens vind je in deel 2 van deze brochure. De opleidingen die volgens een flexibele leerroute worden ingericht, kan je opzoeken op www.destapgent.be/wijzer (via Trefwoorden, onder de letter F) en op www.onderwijskiezer.be. Studietrajecten die zich specifiek richten op werkstudenten, kan je terugvinden op www.hogeronderwijsregister.be

14.2 Open Universiteit Nederland De Open Universiteit Nederland biedt geaccrediteerde academische opleidingen in afstandsonderwijs aan voor volwassenen die werk en/of gezin met hun studies willen combineren. Om een maximale toegankelijkheid te realiseren is de Open Universiteit Nederland zeer flexibel georganiseerd. Wie studeert aan de Open Universiteit Nederland is niet gebonden aan vaste uren of een vaste studieplaats. Het onderwijs wordt aangeboden in de vorm van zelfstudiepakketten die je studeert waar en wanneer je wil. De student bepaalt in ruimte mate zelf zijn studietempo. Bij de Open Universiteit Nederland kan je een academische bachelor en een master behalen in de studierichtingen psychologie, arbeids- en organisatiepsychologie en gezondheidspsychologie, informatica, Nederlands recht, cultuurwetenschappen, milieuwetenschappen en managementwetenschappen. Naast de bachelor- en masteropleidingen biedt de Open Universiteit Nederland nog kortlopende opleidingen aan. De meeste cursussen kunnen ook afzonderlijk gevolgd worden. Dankzij een verdrag tussen Nederland en de Vlaamse Gemeenschap is de Nederlandse graad van “bachelor”, “master” of “doctor” gelijkwaardig aan een Vlaamse graad van “bachelor”, “master” of “doctor”. Het masterdiploma in rechten en psychologie vormen een uitzondering. Surf naar www.ond.vlaanderen.be/naric voor meer uitleg over de erkenning en gelijkwaardigheid van buitenlandse diploma’s. Via de website www.openuniversiteit.be vind je meer informatie over het cursusaanbod van de Open Universiteit Nederland.

wat kan je studeren ?

14.3 Examencommissies Bepaalde diploma’s, getuigschriften en attesten kan je niet alleen behalen door opleiding te volgen, maar ook door je individueel voor te bereiden en de examens via een examencommissie af te leggen.

De Examencommissie secundair onderwijs Deze examencommissie, die deel uitmaakt van het Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming, richt examens in die leiden naar: – het getuigschrift van de eerste graad secundair onderwijs; – het getuigschrift van de tweede graad secundair onderwijs; – het getuigschrift basiskennis bedrijfsbeheer, enkel in combinatie met het diploma secundair onderwijs; – het diploma secundair onderwijs (aso, tso, kso en bso). Een diploma behaald via de Examencommissie van de Vlaamse Gemeenschap is gelijkwaardig aan hetzelfde diploma behaald op school. Meer info vind je op de website www.ond.vlaanderen.be/secundair/examencommissie

De Centrale Examencommissie van de Federale Overheidsdienst Economie, KMO, Middenstand en Energie Denk je eraan om een handels- of ambachtsonderneming op te starten, dan moet je eerst bewijzen dat je beschikt over de nodige kennis van bedrijfsbeheer. Heb je in het secundair onderwijs geen attest bedrijfsbeheer behaald en wens je daarvoor geen opleiding te volgen, dan kan je bij de Centrale Examencommissie van de FOD Economie, KMO, Middenstand en Energie het examen over de basiskennis van het bedrijfsbeheer afleggen. Als je slaagt, krijg je een getuigschrift. Als je onderneming ook een gereglementeerd beroep uitoefent, dan moet je naast de basiskennis van het bedrijfsbeheer, ook de beroepsbekwaamheid van het gereglementeerde beroep bewijzen. Ben je niet in het bezit van een diploma dat verwijst naar het gereglementeerd beroep dat je wil uitoefenen, en beschik je niet over de juiste praktijkervaring, dan kan je de beroepsbekwaamheid ook bewijzen door een examen af te leggen voor de Centrale Examencommissie van de FOD Economie, KMO, Middenstand en Energie. Voor de uitoefening van sommige activiteiten is bovendien een vergunning of melding vereist. Meer info vind je in de rubriek Ondernemen op www.economie.fgov.be Voor studenten die met een examencontract studeren (zie flexibele leerroutes op p. 46) moet de universiteit of hogeschool een examencommissie organiseren.

: o d o t

ist l k c e je ch mee te t e e verg an niet -in! a d r i e s t h e ac ar d a n n neme .be

sidin

www.

Deel 2

WAAR KAN JE STUDEREN ? lijst van de onderwijsinstellingen

waar kan je studeren ?

Dit deel bevat een overzicht van de onderwijsinstellingen. Je vindt er achtereenvolgens de universiteiten, de hogescholen en de instellingen HBO5 Verpleegkunde. Ze werden gerangschikt volgens oplopend nummer. Deze nummers/codes werden ook gebruikt in deel 1.

1. Universiteiten 1

HUB - K.U.BRUSSEL

Warmoesberg 26, 1000 Brussel Tel. 02 210 12 11 www.hubrussel.be - info@hubrussel.be

KU LEUVEN

--Dienst Studieadvies Naamsestraat 80 bus 5415, 3000 Leuven Tel. 016 32 43 11 www.kuleuven.be - studieadvies@kuleuven.be

THOMAS MORE ANTWERPEN: CAMPUS CAROLUS Korte Nieuwstraat 33, 2000 Antwerpen Tel. 03 201 18 00

HANDELSWETENSCHAPPEN EN BEDRIJFSKUNDE (ABA, 180 stp.)

HANDELSWETENSCHAPPEN EN BEDRIJFSKUNDE (MA, 60 stp.)

Handelswetenschappen

Handelswetenschappen Accountancy en fiscaliteit Financieel management Human resources management Internationaal zakenwezen Marketingmanagement

THOMAS MORE ANTWERPEN: CAMPUS SINT-ANDRIES St. Andriesstraat 2, 2000 Antwerpen Tel. 03 206 04 91

TOEGEPASTE TAALKUNDE (ABA, 180 stp.)

TOEGEPASTE TAALKUNDE (MA, 60 stp.)

Toegepaste taalkunde

JournalIstiek Meertalige communicatie Tolken Vertalen (Duits, Engels, Frans, Italiaans, Nederlands, Russisch, Spaans, Standaard Arabisch, Vlaamse gebarentaal)

waar kan je studeren ?

THOMAS MORE KEMPEN: CAMPUS GEEL Kleinhoefstraat 4, 2440 Geel Tel. 014 56 23 10

INDUSTRIELE WETENSCHAPPEN EN TECHNOLOGIE (ABA, 180 stp.)

INDUSTRIELE WETENSCHAPPEN EN TECHNOLOGIE (MA, 60 stp.)

Biowetenschappen (industrieel ingenieur)

Biowetenschappen: landen tuinbouwkunde Animal life Natuur en milieu Plantaardige en dierlijke productie Tuinbouwkunde Biowetenschappen: voedingsindustrie Voedingsmiddelentechnologie Industriële wetenschappen: elektromechanica Automatisering Biomedische technologie Elektromechanica Industriële wetenschappen: elektronica-ICT Biomedische technologie Elektronica ICT Industriële wetenschappen: energie

Industriële wetenschappen: elektromechanica

Industriële wetenschappen: elektronica-ICT

THOMAS MORE MECHELEN: CAMPUS De Nayer J.De Nayerlaan 5, 2860 Sint-Katelijne-Waver Tel. 015 31 69 44

INDUSTRIELE WETENSCHAPPEN EN TECHNOLOGIE (ABA, 180 stp.)

INDUSTRIELE WETENSCHAPPEN EN TECHNOLOGIE (MA, 60 stp.)

Industriële wetenschappen: bouwkunde

Industriële wetenschappen: chemie Industriële wetenschappen: elektromechanica

Industriële wetenschappen: elektronica-ICT

Industriële wetenschappen: biochemie Industriële wetenschappen: bouwkunde Bouwkunde Landmeten Industriële wetenschappen: chemie Industriële wetenschappen: elektromechanica Automotive engineering Elektromechanica Industriële wetenschappen: elektronica-ICT Elektronica ICT Industriële wetenschappen: energie Industriële wetenschappen: landmeten

waar kan je studeren ?

HUB-K.U. BRUSSEL Stormstraat 2, 1000 Brussel Tel. 02 210 12 11

HANDELSWETENSCHAPPEN EN BEDRIJFSKUNDE (ABA, 180 stp.)

HANDELSWETENSCHAPPEN EN BEDRIJFSKUNDE (MA, 60 stp.)

Handelsingenieur Handelswetenschappen

Milieu- en preventiemanagement

Handelsingenieur (120 stp.) Handelswetenschappen Accountancy Bedrijfsmanagement en ondernemerschap Finance & risk management Fiscale wetenschappen Human resources management Internationale betrekkingen Marketingmanagement Internationale bedrijfseconomie en bedrijfsbeleid Milieu- en preventiemanagement

TOEGEPASTE TAALKUNDE (ABA, 180 stp.)

TOEGEPASTE TAALKUNDE (MA, 60 stp.)

Toegepaste taalkunde

Journalistiek Meertalige communicatie Tolken Vertalen ( Duits, Engels, Frans, Italiaans, Nederlands, Russisch, Spaans)

LUCA SCHOOL OF ARTS CAMPUS SINT-LUCAS ARCHITECTUUR BRUSSEL Paleizenstraat 65-67, 1030 Brussel Tel. 02 242 00 00

ARCHITECTUUR (ABA, 180 stp.)

ARCHITECTUUR (MA, 60 stp.)

Architectuur Interieurarchitectuur

Architectuur (120 stp.) Interieurarchitectuur Stedenbouw en ruimtelijke planning (120 stp.)

LUCA SCHOOL OF ARTS CAMPUS SINT-LUCAS ARCHITECTUUR GENT Hoogstraat 51, 9000 Gent Tel. 09 225 10 00

ARCHITECTUUR (ABA, 180 stp.)

ARCHITECTUUR (MA, 60 stp.)

Architectuur Interieurarchitectuur

Architectuur (120 stp.) Interieurarchitectuur Stedenbouw en ruimtelijke planning (120 stp.)

GROEP T – INTERNATIONALE HOGESCHOOL LEUVEN: LEUVEN ENGINEERING COLLEGE FACULTEIT INDUSTRIELE INGENIEURSWETENSCHAPPEN A. Vesaliusstraat 13, 3000 Leuven Tel. 016 30 10 30

INDUSTRIELE WETENSCHAPPEN EN TECHNOLOGIE (ABA, 180 stp.)

INDUSTRIELE WETENSCHAPPEN EN TECHNOLOGIE (MA, 60 stp.)

Industriële wetenschappen: chemie Industriële wetenschappen: elektromechanica Industriële wetenschappen: elektromechanica-ICT

Industriële wetenschappen: biochemie Industriële wetenschappen: chemie Industriële wetenschappen: elektromechanica Industriële wetenschappen: elektronica-ICT

waar kan je studeren ?

KATHOLIEKE HOGESCHOOL LIMBURG: CAMPUS DIEPENBEEK (samenwerking Xios) FACULTEIT INDUSTRIELE INGENIEURSWETENSCHAPPEN Agoralaan, Gebouw B en H, 3590 Diepenbeek Tel. 011 23 07 90

INDUSTRIELE WETENSCHAPPEN EN TECHNOLOGIE (ABA, 180 stp.)

INDUSTRIELE WETENSCHAPPEN EN TECHNOLOGIE (MA, 60 stp.)

Industriële wetenschappen: chemie Industriële wetenschappen: elektromechanica Industriële wetenschappen: elektronica-ICT

Industriële wetenschappen: biochemie Industriële wetenschappen: chemie Industriële wetenschappen: elektromechanica Industriële wetenschappen: elektronica-ICT Industriële wetenschappen: energie Automatisering Elektrotechniek

KAHO SINT-LIEVEN: TECHNOLOGIECAMPUS GENT FACULTEIT INDUSTRIELE INGENIEURSWETENSCHAPPEN Gebr. Desmetstraat 1, 9000 Gent Tel. 09 265 86 10

INDUSTRIELE WETENSCHAPPEN EN TECHNOLOGIE (ABA, 180 stp.)

INDUSTRIELE WETENSCHAPPEN EN TECHNOLOGIE (MA, 60 stp.)

Industriële wetenschappen: bouwkunde

Industriële wetenschappen: elektromechanica Industriële wetenschappen: elektronica-ICT

Industriële wetenschappen: biochemie Industriële wetenschappen: bouwkunde Bouwkunde Landmeten Industriële wetenschappen: chemie Industriële wetenschappen: elektromechanica Industriële wetenschappen: elektronica-ICT Elektronica ICT Industriële wetenschappen: energie Automatisering Elektrotechniek KAHO SINT-LIEVEN CAMPUS DIRK MARTENS Kwalestraat 154, 9320 Aalst (Nieuwerkerken) Tel. 053 72 71 70

INDUSTRIELE WETENSCHAPPEN EN TECHNOLOGIE (ABA, 180 stp.) Industriële wetenschappen (3 semesters)

REVALIDATIEWETENSCHAPPEN EN KINESITHERAPIE (ABA, 180 stp.) Revalidatiewetenschappen en kinesitherapie (eerste 2 fasen)

KATHOLIEKE HOGESCHOOL BRUGGE-OOSTENDE: DEPARTEMENT GEZONDHEIDSZORG Xaverianenstraat 10, 8200 Brugge Tel. 0800 96 322

waar kan je studeren ?

KATHOLIEKE HOGESCHOOL BRUGGE-OOSTENDE: CAMPUS OOSTENDE FACULTEIT INDUSTRIELE INGENIEURSWETENSCHAPPEN Zeedijk 101, 8400 Oostende Tel. 059 56 90 00

INDUSTRIELE WETENSCHAPPEN EN TECHNOLOGIE (ABA, 180 stp.)

INDUSTRIELE WETENSCHAPPEN EN TECHNOLOGIE (MA, 60 stp.)

Industriële wetenschappen: bouwkunde Industriële wetenschappen: elektromechanica

Industriële wetenschappen: bouwkunde Industriële wetenschappen: elektromechanica Elektromechanica Luchtvaarttechnologie Industriële wetenschappen: elektronica-ICT Electronica ICT Industriële wetenschappen: energie

Industriële wetenschappen: elektronica-ICT

Industriële wetenschappen: kunststofverwerking

KU LEUVEN KULAK E. Sabbelaan 53 Lokaal A111, 8500 Kortrijk Tel. 056 24 61 38

Automatisering Elektrotechniek Industriële wetenschappen: kunststofverwerking

UNIVERSITEIT HASSELT

Campus Diepenbeek Agoralaan - Gebouw D, 3590 Diepenbeek Tel. 011 26 81 11 www.uhasselt.be - studentensecretariaat@uhasselt.be

XIOS HOGESCHOOL LIMBURG DEPARTEMENT TOEGEPASTE INGENIEURSWETENSCHAPPEN (samenwerking met Khlim) CAMPUS DIEPENBEEK Agoralaan - Gebouw H, 3590 Diepenbeek Tel. 011 37 07 77

INDUSTRIELE WETENSCHAPPEN EN TECHNOLOGIE (ABA, 180 stp.)

INDUSTRIELE WETENSCHAPPEN EN TECHNOLOGIE (MA, 60 stp.)

Industriële wetenschappen: bouwkunde Industriële wetenschappen: elektromechanica Industriële wetenschappen: elektronica-ICT Industriële wetenschappen: nucleaire technologie

Industriële wetenschappen: bouwkunde IIndustriële wetenschappen: elektromechanica Industriële wetenschappen: elektronica-ICT Industriële wetenschappen: nucleaire technologie Milieutechnologie-radiochemie Nucleaire technieken/medisch-nucleaire technieken Industriële wetenschappen: verpakkingstechnologie

Industriële wetenschappen: verpakkingstechnologie

PROVINCIALE HOGESCHOOL LIMBURG: CAMPUS HASSELT CENTRUM Guffenslaan 39, 3500 Hasselt Tel. 011 29 49 50

REVALIDATIEWETENSCHAPPEN EN KINESITHERAPIE (ABA, 180 stp.)

REVALIDATIEWETENSCHAPPEN EN KINESITHERAPIE (MA, 120 stp.)

Revalidatiewetenschappen en kinesitherapie

Revalidatiewetenschappen en kinesitherapie Revalidatiewetenschappen en kinesitherapie bij musculoskeletale aandoeningen Revalidatiewetenschappen en kinesitherapie bij neurologische aandoeningen Revalidatiewetenschappen en kinesitherapie in de geestelijke gezondheidszorg

waar kan je studeren ?

PROVINCIALE HOGESCHOOL LIMBURG: CAMPUS DIEPENBEEK Agoralaan, Gebouw E - 3590 Diepenbeek Tel. 011 24 92 00

ARCHITECTUUR (ABA, 180 stp.)

ARCHITECTUUR (MA, 60 stp.)

Architectuur Interieurarchitectuur

Architectuur (120 stp.) Interieurarchitectuur

St.-Pietersnieuwstraat 33, 9000 Gent Tel. 09 331 00 31 www.ugent.be - acs@ugent.be

UNIVERSITEIT GENT

ARTEVELDEHOGESCHOOL: CAMPUS HEYMANS (UZ) B3-gebouw, 2de verdieping De Pintelaan 185, 9000 Gent Tel. 09 332 26 32

REVALIDATIEWETENSCHAPPEN EN KINESITHERAPIE (ABA, 180 stp.)

REVALIDATIEWETENSCHAPPEN EN KINESITHERAPIE (MA, 120 stp.)

Revalidatiewetenschappen en kinesitherapie

Revalidatiewetenschappen en kinesitherapie Revalidatiewetenschappen en kinesitherapie bij inwendige aandoeningen Revalidatiewetenschappen en kinesitherapie bij kinderen Revalidatiewetenschappen en kinesitherapie bij musculoskeletale aandoeningen Revalidatiewetenschappen en kinesitherapie bij verouderen

HOGESCHOOL GENT: CAMPUS SCHOONMEERSEN GEASSOCIEERDE FACULTEIT TOEGEPASTE BIO-INGENIEURSWETENSCHAPPEN Valentin Vaerwyckweg 1, 9000 Gent Tel. 09 242 42 74

INDUSTRIELE WETENSCHAPPEN EN TECHNOLOGIE (ABA, 180 stp.)

INDUSTRIELE WETENSCHAPPEN EN TECHNOLOGIE (MA, 60 stp.)

Biowetenschappen (industrieel ingenieur)

Biowetenschappen: landen tuinbouwkunde Plantaardige en dierlijke productie Tropische plantaardige productie Tuinbouwkunde Biowetenschappen: voedingsindustrie

HOGESCHOOL GENT: CAMPUS SCHOONMEERSEN GEASSOCIEERDE FACULTEIT TOEGEPASTE INGENIEURSWETENSCHAPPEN Valentin Vaerwyckweg 1, 9000 Gent Tel. 09 243 87 87

INDUSTRIELE WETENSCHAPPEN EN TECHNOLOGIE (ABA, 180 stp.)

INDUSTRIELE WETENSCHAPPEN EN TECHNOLOGIE (MA, 60 stp.)

Industriële wetenschappen: bouwkunde Industriële wetenschappen: chemie Industriële wetenschappen: elektromechanica

Industriële wetenschappen: bouwkunde Industriële wetenschappen: chemie Industriële wetenschappen: elektromechanica Industriële wetenschappen: elektronica-ICT Elektronica ICT Industriële wetenschappen: elektrotechniek Automatisering Elektrotechniek Industriële wetenschappen: informatica Industriële wetenschappen: landmeten

Industriële wetenschappen: elektronica-ICT

Industriële wetenschappen: informatica

waar kan je studeren ?

HOGESCHOOL GENT: CAMPUS MERCATOR GEASSOCIEERDE FACULTEIT TOEGEPASTE TAALKUNDE Groot-Brittanniëlaan 45, 9000 Gent Tel. 09 224 97 00

TOEGEPASTE TAALKUNDE (ABA, 180 stp.)

TOEGEPASTE TAALKUNDE (MA, 60 stp.)

Toegepaste taalkunde

Meertalige communicatie Tolken Vertalen ( Duits, Engels, Frans, Italiaans, Nederlands, Russisch, Spaans, Tsjechisch, Turks) HOGESCHOOL GENT: CAMPUS MERCATOR GEASSOCIEERDE FACULTEIT HANDELSWETENSCHAPPEN EN BESTUURSKUNDE

Groot-Brittanniëlaan 45, 9000 Gent Tel. 09 224 97 00 HANDELSWETENSCHAPPEN EN BEDRIJFSKUNDE (ABA, 180 stp.)

HANDELSWETENSCHAPPEN EN BEDRIJFSKUNDE (MA, 60 stp.)

Bestuurskunde en publiek management Handelswetenschappen

Bestuurskunde en publiek management Handelswetenschappen Accountancy - fiscaliteit Finance & risk management Management en informatica Marketingmanagement Strategisch management

HOWEST Graaf Karel de Goedelaan 5, 8500 Kortrijk Tel. 056 24 12 11

INDUSTRIELE WETENSCHAPPEN EN TECHNOLOGIE (ABA, 180 stp.)

INDUSTRIELE WETENSCHAPPEN EN TECHNOLOGIE (MA, 60 stp.)

Industriële wetenschappen: biochemie Industriële wetenschappen: chemie Industriële wetenschappen: elektromechanica Industriële wetenschappen: elektronica-ICT

Industriële wetenschappen: biochemie Industriële wetenschappen: chemie Industriële wetenschappen: elektromechanica Industriële wetenschappen: elektronica-ICT Elektronica ICT Multimedia en informatietechnologie Industriële wetenschappen: elektrotechniek Automatisering Elektrotechniek Industriële wetenschappen: industrieel ontwerpen Industriële wetenschappen: milieukunde

Industriële wetenschappen: industrieel ontwerpen Industriële wetenschappen: milieukunde

waar kan je studeren ?

UNIVERSITEIT ANTWERPEN

Agoragebouw - Hoek Grote Kauwenberg-Vekestraat, 2000 Antwerpen Tel. 03 265 48 72 www.ua.ac.be - stip@ua.ac.be

ARTESIS: VERTALERS EN TOLKEN Schildersstraat 41, 2000 Antwerpen Tel. 03 240 19 02

TOEGEPASTE TAALKUNDE (ABA, 180 stp.)

TOEGEPASTE TAALKUNDE (MA, 60 stp.)

Toegepaste taalkunde

Tolken Vertalen Chinees, Duits, Engels, Frans, Italiaans, Nederlands, Portugees, Russisch, Spaans

ARTESIS: ARCHITECTUURWETENSCHAPPEN Mutsaardstraat 31, 2000 Antwerpen Tel. 03 205 61 70

ARCHITECTUUR (ABA, 180 stp.)

ARCHITECTUUR (MA, 60 stp.)

Architectuur Interieurarchitectuur

Architectuur (120 stp.) Interieurarchitectuur Monumenten- en landschapszorg (120 stp.) Stedenbouw en ruimtelijke planning (120 stp.)

ARTESIS: CAMPUS PAARDENMARKT FACULTEIT TOEGEPASTE INGENIEURSWETENSCHAPPEN Paardenmarkt 92, 2000 Antwerpen Tel. 03 213 79 10

INDUSTRIELE WETENSCHAPPEN EN TECHNOLOGIE (ABA, 180 stp.)

INDUSTRIELE WETENSCHAPPEN EN TECHNOLOGIE (MA, 60 stp.)

Industriële wetenschappen: bouwkunde Industriële wetenschappen: elektronica - ICT

ARTESIS: PRODUCTONTWIKKELING Ambtmanstraat 1, 2000 Antwerpen Tel. 03 205 61 70

PRODUCTONTWIKKELING (ABA, 180 stp.)

PRODUCTONTWIKKELING (MA, 120 stp.)

Productontwikkeling

ARTESIS: GEZONDHEIDSZORG J. De Boeckstraat 10, 2170 Merksem Tel. 03 641 82 41

REVALIDATIEWETENSCHAPPEN EN KINESITHERAPIE (ABA, 180 stp.)

REVALIDATIEWETENSCHAPPEN EN KINESITHERAPIE (MA, 120 stp.)

Revalidatiewetenschappen en kinesitherapie

Revalidatiewetenschappen en kinesitherapie Revalidatiewetenschappen en kinesitherapie bij inwendige aandoeningen Revalidatie en kinesitherapie bij musculoskeletale aandoeningen Revalidatiewetenschappen en kinesitherapie bij neurologische aandoeningen Revalidatiewetenschappen en kinesitherapie bij verouderen

waar kan je studeren ?

KAREL DE GROTE HOGESCHOOL: CAMPUS DON BOSCO HOBOKEN FACULTEIT TOEGEPASTE INGENIEURSWETENSCHAPPEN Salesianenlaan 30, 2660 Hoboken Tel. 03 613 17 00

INDUSTRIELE WETENSCHAPPEN EN TECHNOLOGIE (ABA, 180 stp.)

INDUSTRIELE WETENSCHAPPEN EN TECHNOLOGIE (MA, 60 stp.)

Industriële wetenschappen: chemie Industriële wetenschappen: elektromechanica

VRIJE UNIVERSITEIT BRUSSEL

Industriële wetenschappen: biochemie Industriële wetenschappen: chemie Industriële wetenschappen: elektromechanica Automatisering Automotive engineering elektromechanica Elektromechanica Gebouw Y - Pleinlaan 2, 1050 Brussel Tel. 02 629 23 18 www.vub.ac.be - studieadvies@vub.ac.be

ERASMUSHOGESCHOOL: DEPARTEMENT TOEGEPASTE TAALKUNDE Pleinlaan 2, 1050 Brussel Tel. 02 629 10 69

TOEGEPASTE TAALKUNDE (ABA, 180 stp.)

TOEGEPASTE TAALKUNDE (MA, 60 stp.)

Toegepaste taalkunde

Journalistiek Gedrukte en onlinemedia Radio en TV-journalistiek Tolken Vertalen Deens, Duits, Engels, Frans, Italiaans, Nederlands, Spaans, Deens (enkel in master)

ERASMUSHOGESCHOOL: DEPARTEMENT INDUSTRIËLE WETENSCHAPPEN EN TECHNOLOGIE Nijverheidskaai 170, 1070 Brussel Tel. 02 520 18 10

INDUSTRIELE WETENSCHAPPEN EN TECHNOLOGIE (ABA, 180 stp.)

INDUSTRIELE WETENSCHAPPEN EN TECHNOLOGIE (MA, 60 stp.)

Industriële wetenschappen Elektromechanica Elektronica-ICT

Industriële wetenschappen: elektromechanica Elektromechanica Luchtvaarttechnologie Industriële wetenschappen: elektronica-ICT Stedenbouw en ruimtelijke planning

2. Hogescholen 7 HOGERE ZEEVAARTSCHOOL

Noordkasteel Oost 6, 2030 Antwerpen Tel. 03 205 64 30 www.hzs.be - info@hzs.be

NAUTISCHE WETENSCHAPPEN (ABA, 180 stp.)

NAUTISCHE WETENSCHAPPEN (MA, 60 stp.)

Nautische wetenschappen

waar kan je studeren ?

NAUTISCHE WETENSCHAPPEN (PBA, 180 stp.) Scheepswerktuigkunde

8 ARTESIS HOGESCHOOL ANTWERPEN

Keizerstraat 15, 2000 Antwerpen Tel. 03 213 93 00 www.artesis.be - info@artesis.be

KONINKLIJKE ACADEMIE VOOR SCHONE KUNSTEN Mutsaardstraat 31, 2000 Antwerpen Tel. 03 213 71 00

AUDIOVISUELE EN BEELDENDE KUNST (ABA, 180 stp.)

AUDIOVISUELE EN BEELDENDE KUNST (MA, 60 stp.)

Beeldende kunsten Fotografie Grafisch ontwerp Juweelontwerp en edelsmeedkunst Mode Theaterkostuum Vrije kunsten Conservatie-restauratie

LERARENOPLEIDING ANTWERPEN Verschansingstraat 29, 2000 Antwerpen Tel. 03 259 01 20

ONDERWIJS (PBA, 180 stp.) Kleuteronderwijs Lager onderwijsSecundair onderwijs aardrijkskunde, bewegingsrecreatie, biologie, bouw, burotica, economie, elektriciteit, Engels, Frans, fysica, geschiedenis, hout, lichamelijke opvoeding, mechanica, mode, muzikale opvoeding, Nederlands, niet-confessionele zedenleer, project kunstvakken, techniek, voeding-verzorging, wiskunde

INDUSTRIELE WETENSCHAPPEN TECHNOLOGIE Paardenmarkt 92, 2000 Antwerpen Tel. 03 213 79 10

INDUSTRIELE WETENSCHAPPEN EN TECHNOLOGIE (PBA, 180 stp.) Elektronica-ICT

SOCIAAL-AGOGISCH WERK (PBA, 180 stp.) Sociaal werk Maatschappelijk werk Personeelswerk Sociaal-cultureel werk

SOCIAAL WERK Kasteelstraat 17, 2000 Antwerpen Tel. 03 259 01 20

waar kan je studeren ?

BEDRIJFSKUNDE Bouwmeestersstraat 3, 2000 Antwerpen Tel. 03 259 08 00

HANDELSWETENSCHAPPEN EN BEDRIJFSKUNDE (PBA, 180 stp.) Bedrijfsmanagement Accountancy - fiscaliteit Financie- en verzekeringswezen Internationaal ondernemen (ION!) Logistiek management Marketing Office management Management assistant Toegepaste informatica

KONINKLIJK CONSERVATORIUM Desguinlei 25, 2018 Antwerpen Tel. 03 244 18 00

MUZIEK EN PODIUMKUNSTEN ( ABA, 180 stp.)

MUZIEK EN PODIUMKUNSTEN (MA, 60 stp.)

Drama Acteren Kleinkunst Woordkunst Muziek

Drama (60 stp.) Acteren Kleinkunst Woordkunst Muziek (120 stp.) Compositie Directie Instrument/zang Jazz/lichte muziek Muziekpedagogie

Instrument/zang Jazz/lichte muziek Muziektheorie/schriftuur MUZIEK EN PODIUMKUNSTEN (PBA, 180 stp.) Dans

GEZONDHEIDSZORG J. De Boeckstraat 10, 2170 Merksem Tel. 03 641 82 41

GEZONDHEIDSZORG (PBA, 180 stp.) Ergotherapie Verpleegkunde Vroedkunde

INDUSTRIÃ‹LE WETENSCHAPPEN EN TECHNOLOGIE (PBA, 180 stp.) Grafische en digitale media Cross-media ontwerp Gramediabeleid Grafimediatechnologie

TECHNOLOGIE Campus Blairon 555, 2300 Turnhout Tel. 014 47 03 40

waar kan je studeren ?

TECHNOLOGIE Leopoldstraat 42, 2800 Mechelen Tel. 015 41 22 11

INDUSTRIÃ‹LE WETENSCHAPPEN EN TECHNOLOGIE (PBA, 180 stp.) Vastgoed Landmeten Makelaardij

9 KAREL DE GROTE-HOGESCHOOL

Brusselstraat 45, 2018 Antwerpen Tel. 03 613 13 00 - studie-informatielijn Tel. 03 613 13 13 www.kdg.be - info@kdg.be

CAMPUS GROENPLAATS Nationalestraat 5, 2000 Antwerpen Tel. 03 613 16 00

HANDELSWETENSCHAPPEN EN BEDRIJFSKUNDE (PBA, 180 stp.) Bedrijfsmanagement Accountancy - fiscaliteit Financie- en verzekeringswezen Internationaal ondernemen (ION!) KMO-management Logistiek management Marketing Rechtspraktijk Office management Cross Media management Event- en projectmanagement Executive management assistant International management assistant Toegepaste informatica Applicatieontwikkeling Softwaremanagement Systemen en netwerkbeheer

GEZONDHEIDSZORG (PBA, 180 stp.) Verpleegkunde Vroedkunde ONDERWIJS (PBA, 180 stp.) Pedagogie van het jonge kind

CAMPUS MARKGRAVE Van Schoonbekestraat 143, 2018 Antwerpen Tel. 03 613 15 00

waar kan je studeren ?

CAMPUS SINT-LUCAS ANTWERPEN St.-Jozefstraat 35, 2018 Antwerpen Tel. 03 223 69 70

AUDIOVISUELE EN BEELDENDE KUNST (ABA, 180 stp.)

AUDIOVISUELE EN BEELDENDE KUNST (MA, 60 stp.)

Beeldende kunsten Grafisch ontwerp Juweelontwerp en edelsmeedkunst

CAMPUS LINKEROEVER Louis Frarynlaan 30, 2050 Antwerpen Tel. 03 219 26 72

INDUSTRIÃ‹LE WETENSCHAPPEN EN TECHNOLOGIE (PBA, 180 stp.) Audiovisuele technieken: fotografie

CAMPUS CONGRES Kerkstraat 45 , 2060 Antwerpen Tel. 03 235 89 56

AUDIOVISUELE EN BEELDENDE KUNST (ABA, 180 stp.)

AUDIOVISUELE EN BEELDENDE KUNST (MA, 60 stp.)

Beeldende kunsten Vrije kunsten

CAMPUS NOORD 2 Oudesteenweg 81, 2060 Antwerpen Tel. 03 613 14 05

ONDERWIJS (PBA, 180 stp.) Kleuteronderwijs Lager onderwijs

CAMPUS NOORD 1 Pothoekstraat 125, 2060 Antwerpen Tel. 03 613 14 00

ONDERWIJS (PBA, 180 stp.) Secundair onderwijs aardrijkskunde, bewegingsrecreatie, biologie, economie, Engels, Frans, fysica, geschiedenis, godsdienst, informatica, Latijn, lichamelijke opvoeding, Nederlands, plastische opvoeding, project algemene vakken, project kunstvakken, techniek, wiskunde

SOCIAAL-AGOGISCH WERK (PBA, 180 stp.) Orthopedagogie Orthopedagogie Toegepaste jeugdcriminologie

CAMPUS ZUID Brusselstraat 23, 2018 Antwerpen Tel. 03 613 18 00

waar kan je studeren ?

Sociaal werk Kunst- en cultuurbemiddeling Maatschappelijk werk Maatschappelijke advisering Personeelswerk Sociaal-cultureel werk

CAMPUS DON BOSCO HOBOKEN Salesianenlaan 30, 2660 Hoboken Tel. 03 613 17 00

GEZONDHEIDSZORG (PBA, 180 stp.) Biomedische laboratoriumtechnologie Farmaceutische en biologische laboratoriumtechnologie Medische laboratoriumtechnologie INDUSTRIÃ‹LE WETENSCHAPPEN EN TECHNOLOGIE (PBA, 180 stp.) Autotechnologie Auto-elektronica Bedrijfsvoertuigen Mototechnologie Personenwagens Chemie Biochemie Chemie Procestechnologie Multimedia en communicatietechnologie

10 THOMAS MORE ANTWERPEN

J. De Bomstraat 11, 2018 Antwerpen Tel. 03 206 04 80 www.lessius.eu - info@lessius.eu

10A

GROEP GEZONDHEID EN WELZIJN CAMPUS SANDERUS Sanderusstraat 45, 2018 Antwerpen Tel. 03 241 08 29

GEZONDHEIDSZORG (PBA, 180 stp.) Logopedie en audiologie Audiologie Logopedie SOCIAAL-AGOGISCH WERK (PBA, 180 stp.) Toegepaste psychologie Arbeids- en organisatiepsychologie Klinische psychologie Schoolpsychologie en pedagogische psychologie

waar kan je studeren ?

11 PLANTIJN HOGESCHOOL VAN DE PROVINCIE ANTWERPEN

Lange Nieuwstraat 101, 2000 Antwerpen Tel. 03 220 57 99 www.plantijn.be - info@plantijn.be

11A

DEPARTEMENT TOEGEPASTE WETENSCHAPPEN EN ONDERWIJS CAMPUS KRONENBURG Kronenburgstraat 47, 2000 Antwerpen Tel. 03 220 55 80

GEZONDHEIDSZORG (PBA, 180 stp.) Biomedische laboratoriumtechnologie Farmaceutische en biologische laboratoriumtechnologie Medische laboratoriumtechnologie Voedings- en dieetkunde INDUSTRIËLE WETENSCHAPPEN EN TECHNOLOGIE (PBA, 180 stp.) Chemie Biochemie Chemie Procestechnologie ONDERWIJS (PBA, 180 stp.) Secundair onderwijs mode of voeding-verzorging in combinatie met: biologie, project kunstvakken of techniek

11B

DEPARTEMENT BEDRIJFSMANAGEMENT CAMPUS MEISTRAAT Meistraat 5, 2000 Antwerpen Tel. 03 220 55 20

HANDELSWETENSCHAPPEN EN BEDRIJFSKUNDE (PBA, 180 stp.) Bedrijfsmanagement Internationaal ondernemen (ION!) Rechtspraktijk Hotelmanagement Office management Management assistant Medical management assistant DEPARTEMENT COMMUNICATIE CAMPUS MEISTRAAT Meistraat 5, 2000 Antwerpen Tel. 03 220 55 40 HANDELSWETENSCHAPPEN EN BEDRIJFSKUNDE (PBA, 180 stp.) Communicatiemanagement Commerciële communicatie Public relations en voorlichting Journalistiek

waar kan je studeren ?

11C

DEPARTEMENT WETENSCHAP EN TECHNIEK CAMPUS BOOM Van Leriuslaan 227, 2850 Boom Tel. 03 220 55 60

INDUSTRIËLE WETENSCHAPPEN EN TECHNOLOGIE (PBA, 180 stp.) Elektromechanica Automatisering Klimatisering Onderhoudstechnologie Procesautomatisering Technisch-commercieel adviseur Energiemanagement Integrale veiligheid

11D

DEPARTEMENT SOCIAAL-AGOGISCH WERK Lange Nieuwstraat 101, 2000 Antwerpen Tel. 03 220 55 00

SOCIAAL- AGOGISCH WERK (PBA, 180 stp.) Orthopedagogie

12 THOMAS MORE KEMPEN

Kleinhoefstraat 4, 2440 Geel Tel. 014 56 23 10 www.khk.be - info@khk.be

12A

DEPARTEMENT AGRO- EN BIOTECHNIEK DEPARTEMENT GEZONDHEIDSZORG EN CHEMIE DEPARTEMENT HANDELSWETENSCHAPPEN EN BEDRIJFSKUNDE DEPARTEMENT INDUSTRIËLE EN BIOWETENSCHAPPEN DEPARTEMENT SOCIAAL WERK Kleinhoefstraat 4, 2440 Geel Tel. 014 56 23 10

BIOTECHNIEK (PBA, 180 stp.) Agro- en biotechnologie Biotechnologie Dierenzorg Landbouw Tuinbouw Voedingsmiddelentechnologie GEZONDHEIDSZORG (PBA, 180 stp.) Biomedische laboratoriumtechnologie Farmaceutische en biologische laboratoriumtechnologie Medische laboratoriumtechnologie Ergotherapie Orthopedie Orthopedische technologie Schoentechnologie voor sport en revalidatie Voedings- en dieetkunde

waar kan je studeren ?

HANDELSWETENSCHAPPEN EN BEDRIJFSKUNDE (PBA, 180 stp.) Bedrijfsmanagement Accountancy - fiscaliteit Financie- en verzekeringswezen Logistiek management Marketing Rechtspraktijk Office management Bedrijfsvertaler-tolk Management assistant Toegepaste informatica INDUSTRIÃŠLE WETENSCHAPPEN EN TECHNOLOGIE (PBA, 180 stp.) Bouw Chemie Biochemie Chemie Milieuzorg Procestechnologie Elektromechanica Elektromechanica Klimatisering Onderhoudstechnologie Procesautomatisering Elektronica-ICT Elektronica ICT Energietechnologie Logistiek SOCIAAL-AGOGISCH WERK (PBA, 180 stp.) Sociaal werk Maatschappelijk werk Maatschappelijke advisering Personeelswerk Sociaal-cultureel werk

12B

GEZONDHEIDSZORG (PBA, 180 stp.) Verpleegkunde Vroedkunde

DEPARTEMENT GEZONDHEIDSZORG CAMPUS LIER Antwerpsestraat 99, 2500 Lier Tel. 03 480 29 10

waar kan je studeren ?

12C

DEPARTEMENT GEZONDHEIDSZORG DEPARTEMENT HANDELSWETENSCHAPPEN EN BEDRIJFSKUNDE DEPARTEMENT LERARENOPLEIDING Campus Blairon 800, 2300 Turnhout Tel. 014 80 61 01

GEZONDHEIDSZORG (PBA, 180 stp.) Verpleegkunde Vroedkunde HANDELSWETENSCHAPPEN EN BEDRIJFSKUNDE (PBA, 180 stp.) Bedrijfsmanagement Accountancy-fiscaliteit Financie- en verzekeringswezen Marketing Rechtspraktijk Sociale economie Sport- en cultuurmanagement Winkel- en retailmanagement Office management Management assistant Medical management assistant ONDERWIJS (PBA, 180 stp.) Lager onderwijs Secundair onderwijs bewegingsrecreatie, lichamelijke opvoeding, plastische opvoeding, project kunstvakken

12D

ONDERWIJS (PBA, 180 stp.) Kleuteronderwijs Lager onderwijs Secundair onderwijs aardrijkskunde, biologie, economie, Engels, Frans, fysica, geschiedenis, godsdienst, informatica, Nederlands, project algemene vakken, techniek, wiskunde

DEPARTEMENT LERARENOPLEIDING CAMPUS VORSELAAR Lepelstraat 2, 2290 Vorselaar Tel. 014 50 81 60

waar kan je studeren ?

13 THOMAS MORE MECHELEN

Zandpoortvest 13, 2800 Mechelen Tel. 015 36 91 00 www.lessius.eu - info@lessius.eu

13A

GROEP BEDRIJF EN COMMUNICATIE - CAMPUS KRUIDTUIN Lange Ridderstraat 44, 2800 Mechelen Tel. 015 36 92 20

HANDELSWETENSCHAPPEN EN BEDRIJFSKUNDE (PBA, 180 stp.) Informaticamanagement en multimedia Informaticamanagement en -systemen Interactive multimedia design Toerisme- en recreatiemanagement

13B

GROEP BEDRIJF EN COMMUNICATIE - CAMPUS DE HAM Raghenoplein 21bis, 2800 Mechelen Tel. 015 36 91 50

HANDELSWETENSCHAPPEN EN BEDRIJFSKUNDE (PBA, 180 stp.) Communicatiemanagement CommerciÃ«le communicatie Event, concept en organisatie Public relations en voorlichting Journalistiek Office management Intercultural relations management Management assistant

13C

GROEP DESIGN EN TECHNOLOGIE - CAMPUS LUCAS FAYDHERBE Zandpoortvest 16, 2800 Mechelen Tel. 015 36 92 40

ARCHITECTUUR (PBA, 180 stp.) Interieurvormgeving

13D

GEZONDHEIDSZORG (PBA, 180 stp.) Verpleegkunde HANDELSWETENSCHAPPEN EN BEDRIJFSKUNDE (PBA, 180 stp.) Bedrijfsmanagement Accountancy-fiscaliteit Financie- en verzekeringswezen Internationaal ondernemen Logistiek management Marketing

GROEP GEZONDHEID EN WELZIJN - CAMPUS DE VEST GROEP BEDRIJF EN COMMUNICATIE - CAMPUS DE VEST GROEP ONDERWJS EN VORMING - CAMPUS DE VEST Zandpoortvest 60, 2800 Mechelen Tel. 015 36 92 50

waar kan je studeren ?

ONDERWIJS (PBA, 180 stp.) Kleuteronderwijs Lager onderwijs Secundair onderwijs aardrijkskunde, biologie, economie, elektriciteit, Engels, Frans, fysica, geschiedenis, godsdienst, handel-burotica, informatica, mechanica, Nederlands, techniek, wiskunde

13E

GROEP DESIGN EN TECHNOLOGIE - CAMPUS De Nayer J.De Nayerlaan 5, 2860 Sint-Katelijne-Waver Tel. 015 31 69 44

INDUSTRIELE WETENSCHAPPEN EN TECHNOLOGIE (PBA, 180 stp.) Autotechnologie Elektromechanica Automatisering Klimatisering Onderhoudstechnologie Elektronica-ICT Elektronica ICT Ontwerp- en Productietechnologie

14 HUB-EHSAL

Warmoesberg 26, 1000 Brussel Tel. 02 210 12 11 www.hubrussel.be - info@hubrussel.be

14A

STUDIEGEBIED ECONOMIE EN MANAGEMENT STUDIEGEBIED LERARENOPLEIDING STUDIEGEBIED SOCIAAL-AGOGISCH WERK Stormstraat 2, 1000 Brussel Tel. 02 210 12 11

HANDELSWETENSCHAPPEN EN BEDRIJFSKUNDE (PBA, 180 stp.) Bedrijfsmanagement Accountancy-fiscaliteit Financie- en verzekeringswezen Logistiek management Marketing Office management Management assistant Toegepaste informatica ONDERWIJS (PBA, 180 stp.) Kleuteronderwijs Lager onderwijs Secundair onderwijs : aardrijkskunde, biologie, economie, Engels, Frans, fysica, geschiedenis, godsdienst, handel-burotica, informatica, Nederlands, plastische opvoeding, project algemene vakken, project kunstvakken, wiskunde.

waar kan je studeren ?

SOCIAAL-AGOGISCH WERK (PBA, 180 stp.) Sociaal werk Maatschappelijk werk Personeelswerk Sociaal-cultureel werk

14B

STUDIEGEBIED LERARENOPLEIDING - CAMPUS PARNAS STUDIEGEBIED SOCIAAL-AGOGISCH WERK - CAMPUS PARNAS Stationsstraat 301, 1700 Dilbeek Tel. 02 466 51 51

ONDERWIJS (PBA, 180 stp.) Secundair onderwijs: bewegingsrecreatie, lichamelijke opvoeding SOCIAAL-AGOGISCH WERK (PBA, 180 stp.) Orthopedagogie

14C

STUDIEGEBIED SOCIAAL-AGOGISCH WERK - CAMPUS HOGER INSTITUUT GEZINSWETENSCHAPPEN H. Hamoirlaan 136, 1030 Brussel Tel. 02 240 68 40

SOCIAAL-AGOGISCH WERK (PBA, 180 stp.) Gezinswetenschappen

14D

STUDIEGEBIED GEZONDHEIDZORG - CAMPUS TERRANOVA Blekerijstraat 23- 29, 1000 Brussel Tel. 02 608 14 44

GEZONDHEIDSZORG (PBA, 180 stp.) Ergotherapie Medische beeldvorming Optiek & optometrie Verpleegkunde

15 ERASMUSHOGESCHOOL BRUSSEL

Nijverheidskaai 170, 1070 Brussel Tel. 02 523 37 37 www.ehb.be - info@ehb.be

15A

DEPARTEMENT CAMPUS DANSAERT Zespenningenstraat 70, 1000 Brussel Tel. 02 213 61 10

HANDELSWETENSCHAPPEN EN BEDRIJFSKUNDE (PBA, 180 stp.) Communicatiemanagement Hotelmanagement Journalistiek Office management Management assistant Toerisme en recreatiemanagement

waar kan je studeren ?

SOCIAAL-AGOGISCH WERK (PBA, 180 stp.) Sociaal Werk Maatschappelijk werk Maatschappelijke advisering Sociaal-cultureel werk

15B

DEPARTEMENT KONINKLIJK CONSERVATORIUM BRUSSEL Regentschapsstraat 30, 1000 Brussel Tel. 02 513 45 87

MUZIEK EN PODIUMKUNSTEN (ABA, 180 stp.)

MUZIEK EN PODIUMKUNSTEN (MA, 120 stp.)

Muziek Compositie Directie Instrument / Zang Jazz / Lichte Muziek Muziektheorie / Schriftuur

MUZIEK EN PODIUMKUNSTEN (PBA, 180 stp.) Musical

15C

DEPARTEMENT RITS A. Dansaertstraat 70, 1000 Brussel Tel. 02 507 14 11

AUDIOVISUELE EN BEELDENDE KUNST (ABA, 180 stp.)

AUDIOVISUELE EN BEELDENDE KUNST (MA, 60 stp.)

Audiovisuele kunsten Animatiefilm Documentaire Film Radio Schrijven Televisie

INDUSTRIÃ‹LE WETENSCHAPPEN EN TECHNOLOGIE (PBA, 180 stp.) Audiovisuele technieken: assistentie Assistentie audiovisueel Podiumtechnieken Audiovisuele technieken: beeld - geluid - montage Beeld Geluid Montage MUZIEK EN PODIUMKUNSTEN (ABA, 180 stp.)

MUZIEK EN PODIUMKUNSTEN (MA, 60 stp.)

Drama Acteren Regie-Schrijven

waar kan je studeren ?

15D

DEPARTEMENT INDUSTRIËLE WETENSCHAPPEN EN TECHNOLOGIE Nijverheidskaai 170, 1070 Brussel Tel. 02 520 18 10

HANDELSWETENSCHAPPEN EN BEDRIJFSKUNDE (PBA, 180 stp.) Toegepaste informatica INDUSTRIËLE WETENSCHAPPEN EN TECHNOLOGIE (PBA, 180 stp.) Multimedia en communicatietechnologie

15E

DEPARTEMENT GEZONDHEIDZORG & LANDSCHAPSARCHITECTUUR DEPARTEMENT LERARENOPLEIDING Campus Jette Laarbeeklaan 121, 1090 Brussel Tel. 02 479 18 90

ARCHITECTUUR (PBA, 180 stp.) Landschaps- en tuinarchitectuur GEZONDHEIDSZORG (PBA, 180 stp.) Biomedische laboratoriumtechnologie Farmaceutische en biologische laboratoriumtechnologie Medische laboratoriumtechnologie Verpleegkunde Voedings- en dieetkunde Vroedkunde ONDERWIJS (PBA, 180 stp.) Kleuteronderwijs Lager onderwijs Pedagogie van het jonge kind Secundair onderwijs aardrijkskunde, bewegingsrecreatie, bio-esthetiek, biologie, economie, Engels, Frans, geschiedenis, haartooi, handel-burotica, informatica, islamitische godsdienst, lichamelijke opvoeding, Nederlands, niet-confessionele zedenleer, wiskunde

16 LUCA SCHOOL OF ARTS

Koningsstraat 328, 1030 Brussel Tel. 02 250 15 11 www.luca-arts.be - info@luca-arts.be

16A

CAMPUS NARAFI Victor Rousseaulaan 75, 1190 Brussel Tel. 02 340 10 20

INDUSTRIËLE WETENSCHAPPEN EN TECHNOLOGIE (PBA, 180 stp.) Audiovisuele technieken: film, tv en video Audiovisuele technieken: fotografie

waar kan je studeren ?

16B

CAMPUS LEMMENSINSTITUUT Herestraat 53, 3000 Leuven Tel. 016 23 39 67

MUZIEK EN PODIUMKUNSTEN (ABA, 180 stp.)

MUZIEK EN PODIUMKUNSTEN (MA, 60 stp.)

Drama Woordkunst Muziek Compositie Directie Instrument - zang Jazz - lichte muziek Muziekpedagogie Muziektherapie

Drama Woordkunst Muziek (120 stp.) Compositie Directie Instrument - zang Jazz - lichte muziek Muziekpedagogie Muziektherapie

16C

CAMPUS SINT-LUCAS ARCHITECTUUR GENT Hoogstraat 51, 9000 Gent Tel. 09 225 10 00

ARCHITECTUUR (PBA, 180 stp.) Interieurvormgeving

16D

CAMPUS SINT-LUCAS BEELDENDE KUNST Zwartezustersstraat 34, 9000 Gent Tel. 09 225 42 90

AUDIOVISUELE EN BEELDENDE KUNST (ABA, 180 stp.)

AUDIOVISUELE EN BEELDENDE KUNST (MA, 60 stp.)

Beeldende kunsten Grafisch ontwerp Multimediale vormgeving Textielontwerp Vrije kunsten

AUDIOVISUELE EN BEELDENDE KUNST (PBA, 180 stp.) Beeldende vormgeving

16E

CAMPUS SINT-LUKAS BRUSSEL Paleizenstraat 70, 1030 Brussel Tel. 02 250 11 00

ARCHITECTUUR (PBA, 180 stp.) Interieurvormgeving AUDIOVISUELE EN BEELDENDE KUNST (ABA, 180 stp.)

AUDIOVISUELE EN BEELDENDE KUNST (MA, 60 stp.)

Audiovisuele kunsten Beeldende kunsten Fotografie Grafisch ontwerp Vrije kunsten

INDUSTRIÃ‹LE WETENSCHAPPEN EN TECHNOLOGIE (PBA, 180 stp.) Bouw

waar kan je studeren ?

17 GROEP-T INTERNATIONALE HOGESCHOLEN LEUVEN

A. Vesaliusstraat 13, 3000 Leuven Tel. 016 30 10 30 www.groep-t.be - groept@groept.be

17A

LEUVEN EDUCATING COLLEGE Tiensevest 60, 3000 Leuven Tel. 016 30 11 72

ONDERWIJS (PBA, 180 stp.) Kleuteronderwijs Lager onderwijs Secundair onderwijs aardrijkskunde, bewegingsrecreatie, biologie, biotechnieken, economie, elektriciteit, Engels, Frans, fysica, geschiedenis, informatica, islamitische godsdienst, lichamelijke opvoeding, mechanica, Nederlands, niet- confessionele zedenleer, plastische opvoeding, project kunstvakken, techniek, wiskunde

18 KATHOLIEKE HOGESCHOOL LEUVEN

Abdij van Park 9, 3001 Heverlee Tel. 016 37 57 00 www.khleuven.be - info@khleuven.be

18A

DEPARTEMENT GEZONDHEIDSZORG EN TECHNOLOGIE Herestraat 49, 3000 Leuven Tel. 016 37 52 00

GEZONDHEIDSZORG (PBA, 180 stp.) Biomedische laboratoriumtechnologie Farmaceutische en biologische laboratoriumtechnologie Medische laboratoriumtechnologie Verpleegkunde Voedings- en dieetkunde Vroedkunde HANDELSWETENSCHAPPEN EN BEDRIJFSKUNDE (PBA, 180 stp.) Toegepaste informatica INDUSTRIÃ‹LE WETENSCHAPPEN EN TECHNOLOGIE (PBA, 180 stp.) Chemie Biochemie Chemie Milieuzorg Procestechnologie

waar kan je studeren ?

18B

DEPARTEMENT ECONOMISCH HOGER ONDERWIJS Hertogstraat 178, 3001 Heverlee Tel. 016 37 53 00

HANDELSWETENSCHAPPEN EN BEDRIJFSKUNDE (PBA, 180 stp.) Bedrijfsmanagement Accountancy-fiscaliteit Financie- en verzekeringswezen Marketing Rechtspraktijk Office management Bedrijfsvertaler-tolk Event- en projectmanagement Management assistant Medical management assistant

18C

DEPARTEMENT LERARENOPLEIDING - VESTIGING HEVERLEE CAMPUS HERTOGSTRAAT - Hertogstraat 178, 3001 Heverlee Tel. 016 37 56 00

ONDERWIJS (PBA, 180 stp.) Kleuteronderwijs Lager onderwijs Secundair onderwijs aardrijkskunde, bewegingsrecreatie, biologie, economie, Engels, Frans, fysica, geschiedenis, godsdienst, informatica, Latijn, lichamelijke opvoeding, Nederlands, techniek, voeding-verzorging, wiskunde

18D

DEPARTEMENT SOCIALE SCHOOL HEVERLEE Groeneweg 151, 3001 Heverlee Tel. 016 37 51 00

SOCIAAL-AGOGISCH WERK (PBA, 180 stp.) Sociaal werk Maatschappelijk werk Maatschappelijke advisering Personeelswerk Sociaal-cultureel werk Sociale readaptatiewetenschappen: Kinderen, jongeren en welzijn

18E

ONDERWIJS (PBA, 180 stp.) Kleuteronderwijs Lager onderwijs

DEPARTEMENT LERARENOPLEIDING VESTIGING DIEST CAMPUS CLENARDUS - Weerstandsplein 2, 3290 Diest Tel. 016 37 54 00

waar kan je studeren ?

19 XIOS HOGESCHOOL LIMBURG

Universitaire Campus, Agoralaan Gebouw H - 3590 Diepenbeek Tel 011 37 07 77 www.xios.be - info@xios.be

19A

DEPARTEMENT HANDELSWETENSCHAPPEN EN BEDRIJFSKUNDE CAMPUS HASSELT Vildersstraat 5, 3500 Hasselt Tel. 011 37 07 77

HANDELSWETENSCHAPPEN EN BEDRIJFSKUNDE (PBA, 180 stp.) Bedrijfsmanagement Accountancy-fiscaliteit Financie- en verzekeringswezen Communicatiemanagement CommerciÃ«le communicatie Public relations en voorlichting Journalistiek Office management Bedrijfsvertaler-tolk Management assistant Toerisme- en recreatiemanagement

19B

DEPARTEMENT LERARENOPLEIDING - CAMPUS HASSELT Vildersstraat 5, 3500 Hasselt Tel. 011 37 07 77

ONDERWIJS (PBA, 180 stp.) Kleuteronderwijs Lager onderwijs Secundair onderwijs aardrijkskunde, bewegingsrecreatie, biologie, economie, Engels, Frans, fysica, geschiedenis, informatica, lichamelijke opvoeding, Nederlands, niet-confessionele zedenleer, project algemene vakken, wiskunde

19C

DEPARTEMENT SOCIAAL-AGOGISCH WERK - CAMPUS HASSELT Vildersstraat 5, 3500 Hasselt Tel. 011 37 07 77

SOCIAAL-AGOGISCH WERK (PBA, 180 stp.) Sociaal werk Maatschappelijk werk Personeelswerk

19D XIOS

HANDELSWETENSCHAPPEN EN BEDRIJFSKUNDE (PBA, 180 stp.) Toegepaste informatica Applicatieontwikkeling Systemen en netwerkbeheer

DEPARTEMENT N-TECHNOLOGIE - CAMPUS DIEPENBEEK - Universitaire Campus, Agoralaan Gebouw H - 3590 Diepenbeek Tel. 011 37 07 77

waar kan je studeren ?

INDUSTRIÃ‹LE WETENSCHAPPEN EN TECHNOLOGIE (PBA, 180 stp.) Bouw Elektromechanica Klimatisering Onderhoudstechnologie Elektronica-ICT

20 KATHOLIEKE HOGESCHOOL LIMBURG

CAMPUS DIEPENBEEK - Agoralaan - Gebouw B Bus 1 3590 Diepenbeek Tel. 011 23 07 70 - Gratis tel. 0800 93 060 www.khlim.be - informatie@khlim.be

20A

DEPARTEMENT GEZONDHEIDSZORG - CAMPUS OUDE LUIKERBAAN Oude Luikerbaan 79, 3500 Hasselt Tel. 011 28 82 60

GEZONDHEIDSZORG (PBA, 180 stp.) Verpleegkunde Vroedkunde

20B

DEPARTEMENT LERARENOPLEIDING - CAMPUS HEMELRIJK Hemelrijk 25, 3500 Hasselt Tel. 011 30 04 90

ONDERWIJS (PBA, 180 stp.) Kleuteronderwijs Lager onderwijs

20C

DEPARTEMENT LERARENOPLEIDING - CAMPUS DIEPENBEEK Agoralaan, Gebouw B Bus 4 - 3590 Diepenbeek Tel. 011 56 15 70

ONDERWIJS (PBA, 180 stp.) Secundair onderwijs aardrijkskunde, bewegingsrecreatie, biologie, chemie, economie, elektriciteit, Engels, Frans, fysica, geschiedenis, godsdienst, handel-burotica, informatica, Latijn, lichamelijke opvoeding, mechanica, muzikale opvoeding, Nederlands, plastische opvoeding, project algemene vakken, project kunstvakken, techniek, voeding-verzorging, wiskunde

20D

SOCIAAL-AGOGISCHWERK (PBA, 180 stp.) Orthopedagogie

DEPARTEMENT SOCIAAL-AGOGISCH WERK - CAMPUS OUDE LUIKERBAAN Oude Luikerbaan 79, 3500 Hasselt Tel. 011 28 82 70

waar kan je studeren ?

20E

DEPARTEMENT HANDELSWETENSCHAPPEN EN BEDRIJFSKUNDE CAMPUS DIEPENBEEK - Agoralaan, Gebouw B Bus 2 - 3590 Diepenbeek Tel. 011 23 08 90

HANDELSWETENSCHAPPEN EN BEDRIJFSKUNDE (PBA, 180 stp.) Bedrijfsmanagement Accountancy-fiscaliteit Financie- en verzekeringswezen KMO-management Logistiek management Marketing Rechtspraktijk Office management Bedrijfsvertaler-tolk Management assistant Media & Event

20F

DEPARTEMENT INDUSTRIËLE WETENSCHAPPEN EN TECHNOLOGIE CAMPUS DIEPENBEEK - Agoralaan, Gebouw B Bus 3 - 3590 Diepenbeek Tel. 011 23 07 90

GEZONDHEIDSZORG (PBA, 180 stp.) Biomedische laboratoriumtechnologie Medische laboratoriumtechnologie INDUSTRIËLE WETENSCHAPPEN EN TECHNOLOGIE (PBA, 180 stp.) Chemie Biochemie Chemie Procestechnologie Elektromechanica Automatisering Elektromechanica Klimatisering Onderhoudstechnologie Elektronica-ICT Elektronica ICT Energietechnologie Milieuzorg

20G

CAMPUS C-MINE - MAD - Faculty (Media, Arts and Design faculty) C-mine 5, 3600 Genk Tel. 089 30 08 50

AUDIOVISUELE EN BEELDENDE KUNS (ABA, 180 stp.)

AUDIOVISUELE EN BEELDENDE KUNST (MA, 60 stp.)

Audiovisuele kunsten Animatiefilm Communicatie- en mediadesign Televisie-film Beeldende kunsten Fotografie Productdesign

Audiovisuele kunsten Animatiefilm Communicatie- en mediadesign Televisie-film Beeldende kunsten Fotografie Productdesign (120 stp.)

waar kan je studeren ?

CAMPUS ELFDE LINIE - MAD - Faculty (Media, Arts and Design faculty) Elfde-Liniestraat 25, Gebouw C, 3500 Hasselt Tel. 011 23 88 30 AUDIOVISUELE EN BEELDENDE KUNST (ABA, 180 stp.)

AUDIOVISUELE EN BEELDENDE KUNST (MA, 60 stp.)

Beeldende kunsten Grafisch ontwerp Juweelontwerp en edelsmeedkunst Vrije kunsten

21 PROVINCIALE HOGESCHOOL LIMBURG

Elfde-Liniestraat 24, Gebouw A, 3500 Hasselt Tel. 011 23 88 88 www.phl.be - phl@phl.be

21A

CAMPUS ELFDE LINIE - MAD - Faculty (Media, Arts and Design faculty) Elfde-Liniestraat 25 Gebouw C, 3500 Hasselt Tel. 011 23 88 30

AUDIOVISUELE EN BEELDENDE KUNST (ABA, 180 stp.)

AUDIOVISUELE EN BEELDENDE KUNST (MA, 60 stp.)

Beeldende kunsten Grafisch ontwerp Juweelontwerp en edelsmeedkunst Vrije kunsten

Beeldende kunsten Grafisch ontwerp Juweelontwerp en edelsmeedkunst Vrije kunsten CAMPUS C-MINE MAD - Faculty (Media, Arts and Design faculty) C-mine 5, 3600 Genk Tel. 089 30 08 50

AUDIOVISUELE EN BEELDENDE KUNST (ABA, 180 stp.)

AUDIOVISUELE EN BEELDENDE KUNST (MA, 60 stp.)

Audiovisuele kunsten Animatiefilm Communicatie- en multimediadesign Televisie-film Beeldende kunsten Fotografie Productdesign

Audiovisuele kunsten Animatiefilm Communicatie- en multimediadesign Televisie-film Beeldende kunsten Fotografie Productdesign (120 stp.)

21B

CAMPUS ELFDE LINIE - DEPARTEMENT PHL-BUSINESS Elfde-Liniestraat 26 - Gebouw B, 3500 Hasselt Tel. 011 23 87 77

HANDELSWETENSCHAPPEN EN BEDRIJFSKUNDE (PBA, 180 stp.) Bedrijfsmanagement Accountancy-fiscaliteit Financie- en verzekeringswezen Logistiek management Marketing Rechtspraktijk Office management Bedrijfsvertaler-tolk Management assistant Medical management assistant Toegepaste informatica Applicatieontwikkeling Softwaremanagement Systemen en netwerkbeheer

waar kan je studeren ?

21C

CAMPUS ELFDE LINIE - DEPARTEMENT PHL-EDUCATION Elfde-Liniestraat 26, Gebouw B, 3500 Hasselt Tel. 011 23 88 15

ONDERWIJS (PBA, 180 stp.) Secundair onderwijs economie, Engels, Frans, geschiedenis, handel-burotica, Informatica, Nederlands, plastische opvoeding, project algemene vakken, project kunstvakken, wiskunde

21D

CAMPUS HASSELT CENTRUM - DEPARTEMENT PHL-HEALTHCARE Guffenslaan 39, 3500 Hasselt Tel. 011 29 49 50

GEZONDHEIDSZORG (PBA, 180 stp.) Ergotherapie Verpleegkunde Vroedkunde

21E

CAMPUS DIEPENBEEK - DEPARTEMENT PHL-BIO - Universitaire campus Agoralaan, Gebouw E - 3590 Diepenbeek Tel. 011 24 92 10

BIOTECHNIEK (PBA, 180 stp.) Agro- en biotechnologie Biotechnologie Groenmanagement

21F

CAMPUS MUZIEKODROOM - DEPARTEMENT PHL-MUSIC Bootstraat 9, 3500 Hasselt Tel. 011 23 86 03

MUZIEK- EN PODIUMKUNSTEN (PBA, 180 stp.) Pop- en rockmuziek Muziekmanagement Muziektechniek Muziek

22 ARTEVELDEHOGESCHOOL

Hoogpoort 15, 9000 Gent Tel. 09 234 90 00 www.arteveldehs.be - info@arteveldehs.be

22A

CAMPUS KANTIENBERG Voetweg 66, 9000 Gent Tel. 09 234 70 00

GEZONDHEIDSZORG (PBA, 180 stp.) Ergotherapie Logopedie en audiologie Audiologie Logopedie Podologie Verpleegkunde Vroedkunde

waar kan je studeren ?

HANDELSWETENSCHAPPEN EN BEDRIJFSKUNDE (PBA, 180 stp.) Bedrijfsmanagement Accountancy-fiscaliteit Financie- en verzekeringswezen Internationaal ondernemen KMO-management Logistiek management Marketing Rechtspraktijk Communicatiemanagement Journalistiek Office management Event- en projectmanagement Management assistant Medical management assistant

22B

CAMPUS KATTENBERG Kattenberg 9, 9000 Gent Tel. 09 234 80 00

ONDERWIJS (PBA, 180 stp.) Lager onderwijs Secundair onderwijs aardrijkskunde, bewegingsrecreatie, bio-esthetiek, biologie, economie, Engels, Frans, fysica, geschiedenis, godsdienst, haartooi, handel-burotica, informatica, Latijn, lichamelijke opvoeding, muzikale opvoeding, Nederlands, plastische opvoeding, project algemene vakken, project kunstvakken, techniek, voedingverzorging, wiskunde

22C

CAMPUS SINT-ANNAPLEIN Sint-Annaplein 31, 9000 Gent Tel. 09 223 59 05

SOCIAAL-AGOGISCH WERK (PBA, 180 stp.) Sociaal werk Maatschappelijk werk Maatschappelijke advisering Personeelswerk Sociaal-cultureel werk Syndicaal werk en sociaal beleid

22D

INDUSTRIĂ‹LE WETENSCHAPPEN EN TECHNOLOGIE (PBA, 180 stp.) Grafische en digitale media Cross-media ontwerp Grafimediabeleid Grafimediatechnologie Multimediaproductie

CAMPUS MARIAKERKE Industrieweg 228, 9030 Mariakerke Tel. 09 234 86 00

waar kan je studeren ?

22E

CAMPUS SINT-AMANDSBERG Joseph Gerardstraat 18, 9040 Sint-Amandsberg Tel. 09 218 73 73

ONDERWIJS (PBA, 180 stp.) Kleuteronderwijs Pedagogie van het jonge kind

23 HOGESCHOOL GENT

Kortrijksesteenweg 14, 9000 Gent Tel. 09 243 33 33 www.hogent.be- info@hogent.be

23A

CAMPUS SCHOONMEERSEN - FACULTEIT MENS EN WELZIJN Voskenslaan 362, 9000 Gent Tel. 09 242 42 82

SOCIAAL-AGOGISCH WERK (PBA, 180 stp.) Orthopedagogie Algemene orthopedagogie Opvoedingsbegeleiding en -coaching bij kinderen Sociaal werk Maatschappelijk werk Maatschappelijke advisering Personeelswerk Sociaal-cultureel werk

23B

FACULTEIT MENS EN WELZIJN K.L. Ledeganckstraat 8, 9000 Gent Tel. 09 243 93 50

ONDERWIJS (PBA, 180 stp.) Kleuteronderwijs Lager onderwijs Secundair onderwijs aardrijkskunde, bewegingsrecreatie, biologie, economie, Engels, Frans, fysica, geschiedenis, handel-burotica, informatica, lichamelijke opvoeding, muzikale opvoeding, Nederlands, niet-confessionele zedenleer, plastische opvoeding, project algemene vakken, project kunstvakken, techniek, voeding-verzorging, wiskunde

23C

GEZONDHEIDSZORG (PBA, 180 stp.) Biomedische laboratoriumtechnologie Farmaceutische en biologische laboratoriumtechnologie Medische laboratoriumtechnologie Ergotherapie Logopedie en audiologie Audiologie Logopedie Verpleegkunde Voedings- en dieetkunde

CAMPUS VESALIUS - FACULTEIT MENS EN WELZIJN Keramiekstraat 80, 9000 Gent Tel. 09 321 21 20

waar kan je studeren ?

23D

CAMPUS MELLE - FACULTEIT NATUUR EN TECHNIEK Brusselsesteenweg 161, 9090 Melle Tel. 09 210 45 00

BIOTECHNIEK (PBA, 180 stp.) Agro- en biotechnologie Dierenzorg Groenmanagement Landbouw Voedingsmiddelentechnologie

23E

CAMPUS SCHOONMEERSEN - FACULTEIT BEDRIJF EN ORGANISATIE Valentin Vaerwyckweg 1, 9000 Gent Tel. 09 243 87 87

HANDELSWETENSCHAPPEN EN BEDRIJFSKUNDE (PBA, 180 stp.) Bedrijfsmanagement KMO-management Logistiek management Marketing Office management Bedrijfsvertaler-tolk Management assistant Medical management assistant Retailmanagement Toegepaste informatica CAMPUS SCHOONMEERSEN - FACULTEIT NATUUR EN TECHNIEK Valentin Vaerwyckweg 1, 9000 Gent Tel. 09 242 42 42 INDUSTRIÃ‹LE WETENSCHAPPEN EN TECHNOLOGIE (PBA, 180 stp.) Chemie Biochemie Chemie Milieuzorg Elektromechanica Automatisering Elektromechanica Klimatisering Houttechnologie Modetechnologie Textieltechnologie Vastgoed Landmeten Makelaardij

waar kan je studeren ?

23F

CAMPUS AALST - FACULTEIT BEDRIJF EN ORGANISATIE Arbeidstraat 14, 9300 Aalst Tel. 053 73 07 00

HANDELSWETENSCHAPPEN EN BEDRIJFSKUNDE (PBA, 180 stp.) Bedrijfsmanagement Accountancy-fiscaliteit Financie- en verzekeringswezen KMO-management Marketing Office management Management assistant Toegepaste informatica

23G

CAMPUS MERCATOR - FACULTEIT BEDRIJF EN ORGANISATIE Henleykaai 84, 9000 Gent Tel. 09 243 87 87

HANDELSWETENSCHAPPEN EN BEDRIJFSKUNDE (PBA, 180 stp.) Bedrijfsmanagement Accountancy - fiscalilteit Financie- en verzekeringswezen Milieumanagement Rechtspraktijk

23H

CAMPUS BIJLOKE - SCHOOL OF ARTS KASK - KONINKLIJK CONSERVATORIUM J. Kluyskensstraat 2, 9000 Gent Tel. 09 267 01 00

AUDIOVISUELE EN BEELDENDE KUNST (ABA, 180 stp.)

AUDIOVISUELE EN BEELDENDE KUNST (MA, 60 stp.)

Audiovisuele kunsten Animatiefilm Film Beeldende kunsten Fotografie Grafisch ontwerp Mode Multimediale vormgeving Textielontwerp Vrije kunsten

MUZIEK EN PODIUMKUNSTEN (ABA, 180 stp.)

MUZIEK EN PODIUMKUNSTEN (MA, 60 stp.)

Drama

ARCHITECTUUR (PBA, 180 stp.) Interieurvormgeving Landschaps- en tuinarchitectuur

waar kan je studeren ?

23I

CAMPUS HOOGPOORT - SCHOOL OF ARTS KASK - KONINKLIJK CONSERVATORIUM

Hoogpoort 64, 9000 Gent Tel. 09 269 01 00 MUZIEK EN PODIUMKUNSTEN (ABA, 180 stp.)

MUZIEK EN PODIUMKUNSTEN (MA, 120 stp.)

Muziek Instrumentenbouw

Muziek Instrumentenbouw Muziekpedagogie Muziektheorie - schriftuur Scheppende muziek Uitvoerende muziek

Muziektheorie - schriftuur Scheppende muziek Uitvoerende muziek

24 KATHOLIEKE HOGESCHOOL SINT-LIEVEN

Gebroeders Desmetstraat 1, 9000 Gent Tel. 09 265 86 10 www.kahosl.be - info@kahosl.be

24A

TECHNOLOGIECAMPUS GENT Gebr. Desmetstraat 1, 9000 Gent Tel. 09 265 86 10

GEZONDHEIDSZORG (PBA, 180 stp.) Biomedische laboratoriumtechnologie Farmaceutische en biologische laboratoriumtechnologie Medische laboratoriumtechnologie Voedings- en dieetkunde INDUSTRIÃ‹LE WETENSCHAPPEN EN TECHNOLOGIE (PBA, 180 stp.) Chemie Biochemie Chemie Milieuzorg Elektronica-ICT Elektronica ICT Energietechnologie Facilitair management Ontwerp- en productietechnologie

24B

BIOTECHNIEK (PBA, 180 stp.) Agro- en biotechnologie Agro-industrie Dierenzorg Groenmanagement Landbouw GEZONDHEIDSZORG (PBA, 180 stp.) Verpleegkunde Vroedkunde

CAMPUS WAAS Hospitaalstraat 23, 9100 Sint Niklaas Tel. 03 776 43 48

waar kan je studeren ?

ONDERWIJS (PBA, 180 stp.) Lager onderwijs Secundair onderwijs aardrijkskunde, bewegingsrecreatie, biologie, chemie, Duits, economie, elektriciteit, Engels, Frans, fysica, geschiedenis, godsdienst, handel-burotica, informatica, lichamelijke opvoeding, Nederlands, project algemene vakken, project kunstvakken, techniek, wiskunde

24C

CAMPUS DIRK MARTENS Kwalestraat 154, 9320 Aalst (Nieuwerkerken) Tel. 053 72 71 70

GEZONDHEIDSZORG (PBA, 180 stp.) Verpleegkunde HANDELSWETENSCHAPPEN EN BEDRIJFSKUNDE (PBA, 180 stp.) Bedrijfsmanagement Accountancy-fiscaliteit Marketing Office management Management assistant Medical management assistant INDUSTRIÃ‹LE WETENSCHAPPEN EN TECHNOLOGIE (PBA, 180 stp.) Bouw Elektromechanica Elektromechanica Klimatisering Vastgoed ONDERWIJS (PBA, 180 stp.) Kleuteronderwijs Lager onderwijs

25 HOWEST - DE HOGESCHOOL WEST-VLAANDEREN

Markesteenweg 58, 8500 Kortrijk Tel. 056 24 12 90 www.howest.be - info@howest.be

25A

Sint-Jorisstraat 71, 8000 Brugge Tel. 050 33 32 68

ONDERWIJS (PBA, 180 stp.) Kleuteronderwijs Lager onderwijs Secundair onderwijs aardrijkskunde, bewegingsrecreatie, biologie, economie, Engels, Frans, geschiedenis, informatica, lichamelijke opvoeding, Nederlands, niet-confessionele zedenleer, project algemene vakken, techniek, wiskunde

waar kan je studeren ?

GEZONDHEIDSZORG (PBA, 180 stp.) Sport en bewegen SOCIAAL-AGOGISCH WERK (PBA, 180 stp.)) Sociaal werk Maatschappelijk werk Toegepaste psychologie

25B HOWEST

Rijselstraat 5, 8200 Brugge Tel. 050 38 12 77

ARCHITECTUUR (PBA, 180 stp.) Toegepaste architectuur GEZONDHEIDSZORG (PBA, 180 stp.) Biomedische laboratoriumtechnologie Farmaceutische en biologische laboratoriumtechnologie Medische laboratoriumtechnologie Verpleegkunde HANDELSWETENSCHAPPEN EN BEDRIJFSKUNDE (PBA, 180 stp.) Bedrijfsmanagement Accountancy-fiscaliteit Financie- en verzekeringswezen Logistiek management Marketing Netwerkeconomie Office management Executive management assistant Medical management assistant Toegepaste informatica

25C GEZONDHEIDSZORG (PBA, 180 stp.) Ergotherapie HANDELSWETENSCHAPPEN EN BEDRIJFSKUNDE (PBA, 180 stp.) Communicatiemanagement CommerciÃ«le communicatie Public relations en voorlichting Journalistiek Office management Executive management assistant Medical management assistant Toerisme en recreatiemanagement INDUSTRIELE WETENSCHAPPEN EN TECHNOLOGIE (PBA, 180 stp.) Multimedia- en communicatietechnologie

Renaat De Rudderlaan 6, 8500 Kortrijk Tel. 056 23 98 60

waar kan je studeren ?

SOCIAAL-AGOGISCH WERK (PBA, 180 stp.) Sociaal werk Maatschappelijk werk Maatschappelijke advisering Sociaal-cultureel werk

25D

Graaf Karel de Goedelaan 5, 8500 Kortrijk tel. 056 24 12 11

INDUSTRIELE WETENSCHAPPEN EN TECHNOLOGIE (PBA, 180 stp.) Industrieel productontwerpen Multimedia- en communicatietechnologie Multimedia- en communicatietechnologie Digital arts and entertainment

26 KATHOLIEKE HOGESCHOOL BRUGGE-OOSTENDE

Xaverianenstraat 10, 8200 Brugge Tel. 050 30 51 00 Gratis tel. 0800 96 322 www.khbo.be - info@khbo.be

26A

DEPARTEMENT GEZONDHEIDSZORG Xaverianenstraat 10, 8200 Brugge Tel. 0800 96 322 (gratis nummer)

GEZONDHEIDSZORG (PBA, 180 stp.) Biomedische laboratoriumtechnologie Medische laboratoriumtechnologie Ergotherapie Logopedie en audiologie Audiologie Logopedie Verpleegkunde Voedings- en dieetkunde Vroedkunde DEPARTEMENT HANDELSWETENSCHAPPEN EN BEDRIJFSKUNDE Xaverianenstraat 10, 8200 Brugge Tel. 0800 96 322 (gratis nummer) HANDELSWETENSCHAPPEN EN BEDRIJFSKUNDE (PBA, 180 stp.) Bedrijfsmanagement Accountacy-fiscaliteit Rechtspraktijk Sport- en cultuurmanagement Hotelmanagement Office management Bedrijfsvertaler-tolk Management assistant Toerisme en recreatiemanagement

waar kan je studeren ?

DEPARTEMENT LERARENOPLEIDING Xaverianenstraat 10, 8200 Brugge Tel. 0800 96 322 (gratis nummer) ONDERWIJS (PBA, 180 stp.) Kleuteronderwijs Lager onderwijs Secundair onderwijs : aardrijkskunde, biologie, economie, elektriciteit, Engels, Frans, fysica, geschiedenis, godsdienst, informatica, mechanica, Nederlands, plastische opvoeding, project algemene vakken, project kunstvakken, techniek, wiskunde

26B

DEPARTEMENT INDUSTRIËLE WETENSCHAPPEN EN TECHNOLOGIE CAMPUS OOSTENDE, Zeedijk 101, 8400 Oostende Tel. 059 56 90 00

INDUSTRIËLE WETENSCHAPPEN EN TECHNOLOGIE (PBA, 180 stp.) Bouw Chemie Chemie Elektromechanica Automatisering Elektromechanica Elektronica-ICT Elektronica ICT Luchtvaart Aspirant-lijnpiloot Luchtvaarttechnologie

27 KATHOLIEKE HOGESCHOOL ZUID-WEST-VLAANDEREN KATHO

Doorniksesteenweg 145, 8500 Kortrijk Tel. 056 26 41 60 www.katho.be - bachelor@katho.be

27A

DEPARTEMENT HANDELSWETENSCHAPPEN EN BEDRIJFSKUNDE - HANTAL Doorniksesteenweg 145, 8500 Kortrijk Tel. 056 26 41 40

HANDELSWETENSCHAPPEN EN BEDRIJFSKUNDE (PBA, 180 stp.) Bedrijfsmanagement Accountancy-fiscaliteit Eventmanagement Financie- en verzekeringswezen Logistiek management Marketing Office management Management assistant

27B

GEZONDHEIDSZORG (PBA, 180 stp.) Verpleegkunde Vroedkunde

DEPARTEMENT VERPLEEGKUNDE EN VROEDKUNDE - HIVV Doorniksesteenweg 145, 8500 Kortrijk Tel. 056 26 41 10

waar kan je studeren ?

27C

DEPARTEMENT SOCIAAL- AGOGISCH WERK - IPSOC Doorniksesteenweg 145, 8500 Kortrijk Tel. 056 26 41 50

SOCIAAL-AGOGISCH WERK (PBA, 180 stp.) Maatschappelijke veiligheid Orthopedagogie Sociaal werk Maatschappelijk werk Personeelswerk Sociaal-cultureel werk Sociaal-juridische dienstverlening Toegepaste psychologie Arbeids- en organisatiepsychologie Klinische psychologie Schoolpsychologie en pedagogische psychologie

27D

HANDELSWETENSCHAPPEN EN BEDRIJFSKUNDE (PBA, 180 stp.) Toegepaste informatica Applicatieontwikkeling Mobile devices Softwaremanagement INDUSTRIÃ‹LE WETENSCHAPPEN EN TECHNOLOGIE (PBA, 180 stp.) Autotechnologie Electromechanica Automatisering Elektromechanica Industrial management Klimatisering Electronica - ICT Electronica ICT Energietechnologie Ontwerp- en productietechnologie Kunststofverwerking Ontwerp- en productietechnologie

DEPARTEMENT TECHNOLOGIE EN INFORMATICA-VHTI Doorniksesteenweg 145, 8500 Kortrijk Tel. 056 26 41 20

waar kan je studeren ?

27E

DEPARTEMENT VERPLEEGKUNDE EN BIOTECHNOLOGIE - HIVB Wilgenstraat 32, 8800 Roeselare Tel. 051 23 23 30

BIOTECHNIEK (PBA, 180 stp.) Agro- en biotechnologie Agro-industrie Biotechnologie Dierenzorg Groenmanagement Landbouw Voedingsmiddelentechnologie GEZONDHEIDSZORG (PBA, 180 stp.) Verpleegkunde

27F

DEPARTEMENT LERARENOPLEIDING RENO Sint-Jozefstraat 1, 8820 Torhout Tel. 050 23 10 30

ONDERWIJS (PBA, 180 stp.) Lager onderwijs Secundair onderwijs: aardrijkskunde, bewegingsrecreatie, biologie, economie, Engels, Frans, fysica, geschiedenis, godsdienst, handel-burotica, informatica, lichamelijke opvoeding, Nederlands, project algemene vakken, techniek, voeding-verzorging, wiskunde

27G

ONDERWIJS (PBA, 180 stp.) Kleuteronderwijs Lager onderwijs

DEPARTEMENT LERARENOPLEIDING - PHO Beernegemstraat 10, 8700 Tielt Tel. 051 40 02 40

waar kan je studeren ?

3. HBO5 Verpleegkunde 33

Sint-Norbertusinstituut - Afdeling Verpleegkunde Lokkaardstraat 6, 2018 Antwerpen Tel. 03 238 43 73 www.sint-norbertus.be

Leonardo Lyceum / SITO 7 campus Stuyvenberg Lange Beeldekensstraat 267, 2060 Antwerpen Tel. 03 217 71 16 www.sito7.be

Hoger Instituut voor Verpleegkunde Sint-Elisabeth Herentalsstraat 70, 2300 Turnhout Tel. 014 47 13 00 www.hivset.be

Sint-Aloysiusinstituut voor Verpleegkunde Kolveniersvest 24, 2500 Lier Tel. 03 480 17 66 www.sal.be

Sint-Norbertusinstituut voor Verpleegkunde Rooienberg 23, 2570 Duffel Tel. 015 30 38 83 www.verpleegkunde-duffel.be

Koninklijk Technisch Atheneum Paramedisch Instituut Augustijnenstraat 92, 2800 Mechelen Tel. 015 29 01 36 www.paramedin.be

38 A

KONINKLIJK TECHNISCH ATHENEUM - PARAMEDISCH INSTITUUT Laarbeeklaan 121, 1090 Brussel Tel. 02 472 25 43 www.paramedin.be

Sint-Guido-Instituut Sainte-Adresseplein 12, 1070 Brussel Tel. 02 520 86 30 www.sintguido.be

Sint-Franciscusinstituut voor Verpleegkunde Naamsestraat 105, 3000 Leuven Tel. 016 23 07 66 www.stfran.be

Provinciaal Instituut Verpleegkunde Hasselt Kunstlaan 1, 3500 Hasselt Tel. 011 26 05 10 www.pivh.be

waar kan je studeren ?

Vrij Technisch Instituut - Campus Salvator Salvatorstraat 20, 3500 Hasselt Tel. 011 24 62 40 www.vti-hasselt.be

Regina Mundi Verpleegopleiding Weg naar As 62, 3600 Genk Tel. 089 35 69 25 www.verpleegopleiding-genk.be

BenedictusPoort Campus Maria Middelares Kortrijksesteenweg 1024, 9000 Gent Tel. 09 222 37 82 www.benedictuspoort.be

Instituut voor Verpleegkunde Sint-Vincentius Campus Sint-Vincentius Gent Molenaarsstraat 22, 9000 Gent Tel. 09 235 82 40 www.ivv-gent.be

45A

INSTITUUT VOOR VERPLEEGKUNDE SINT-VINCENTIUS Campus Guislain Jozef Guislainstraat 43, 9000 Gent Tel. 09 216 35 50 www.ivv-gent.be

45 B

INSTITUUT VOOR VERPLEEGKUNDE SINT-VINCENTIUS Campus Sint-Elisabeth Sint-Walburgastraat 9, 9700 Oudenaarde Tel. 055 31 13 94 www.ivv-gent.be

45 C

INSTITUUT VOOR VERPLEEGKUNDE SINT-VINCENTIUS Campus Sint-Vincentius Eeklo Zuidmoerstraat 125, 9900 Eeklo Tel. 09 341 82 29 www.ivv-gent.be

Technisch Instituut Sint-Carolus - Afdeling Verpleging Hospitaalstraat 23, 9100 Sint-Niklaas Tel. 03 780 89 07 www.sint-carolus.be

Sint-Augustinusinstituut voor Verpleegkunde Leopoldlaan 9, 9300 Aalst Tel. 053 70 33 79 www.sai-aalst.be

Hogere Beroepsopleiding voor Verpleegkunde Vestiging Sint-Michiels Koning Albert I-laan 6, 8200 Brugge Tel. 050 30 18 95 www.hbov.be

waar kan je studeren ?

48 A

HOGERE BEROEPSOPLEIDING VOOR VERPLEEGKUNDE VESTIGING BRUGGE Zonnekemeers 18, 8000 Brugge Tel. 050 34 75 89 www.hbov.be

48 B

HOGERE BEROEPSOPLEIDING VOOR VERPLEEGKUNDE VESTIGING OOSTENDE FrÃ¨re Orbanstraat 145A, 8400 Oostende Tel. 059 80 17 57 www.hbov.be

KTA Vesaliusinstituut Oostende Leffingestraat 1, 8400 Oostende Tel. 059 70 68 70 www.vesaliusinstituut.be

49 A

KTA VESALIUSINSTITUUT Keramiekstraat 80, 9000 Gent Tel. 09 222 40 15 www.vesaliusinstituut.be

49 B

KTA VESALIUSINSTITUUT Ninovestraat 169, 9600 Ronse Tel. 055 23 53 92 www.vesaliusinstituut.be

49 C

KTA VESALIUSINSTITUUT Rijselstraat 3, 8200 Brugge Tel. 050 38 82 88 www.vesaliusinstituut.be

LEILANDSCHOLEN CAMPUS hbo5 VERPLEEGKUNDE KORTRIJK Doorniksesteenweg 145, 8500 Kortrijk Tel. 056 28 06 00 www.siniko.be

HOGER BEROEPSONDERWIJS VOOR VERPLEEGKUNDE IC DIEN Westlaan 99, 8800 Roeselare Tel. 051 20 73 54 www.icdien.be

Instituut voor Verpleegkunde Aleydis Vijfseweg 2, 8790 Waregem Tel. 056 60 24 68 www.aleydis.be

52 A

INSTITUUT VOOR VERPLEEGKUNDE ALEYDIS Grote Hulststraat 55, 8700 Tielt Tel. 051 40 27 65 www.aleydis.be

waar kan je studeren ?

4. Uniformberoepen 53

Defensie Algemene Directie Human resources Bruynstraat 200 Kwartier Koningin Astrid Blok DOO - 1120 Brussel Gratis nummer: 0800 33348 - www.mil.be

53 A

INFORMATIECENTRUM ANTWERPEN BelgiÃ«lei 119, 2018 Antwerpen Tel. 03 231 24 20

53 B

INFORMATIECENTRUM BRUSSEL Kortenberglaan 125, 1000 Brussel Tel. 02 742 69 66

53 C

INFORMATIECENTRUM HASSELT Guffenslaan 24, 3500 Hasselt Tel. 011 28 88 70

53 D

INFORMATIECENTRUM GENT G. De Craeyerstraat 2, 9000 Gent Tel. 09 267 36 26

53 E

INFORMATIECENTRUM BRUGGE Leopold Debruynestraat 125, 8310 Brugge Tel. 050 36 62 70

Politie Directie van de rekrutering en van de selectie Fritz Toussaintstraat 8, 1050 Brussel Gratis nummer: 0800 99 404 - www.jobpol.be

54 A

CAMPUS VESTA APB POLITIEOPLEIDINGEN Antwerpen Oostmalsesteenweg 75, 2520 Ranst Tel. 03 205 19 50

54 B

Gewestelijke en Intercommunale Politieschool Oudstrijderslaan 199, 1140 Brussel Tel. 02 201 16 16

54 C

Trainings- en Opleidingscentrum voor Politie Poverstraat 75, 1731 Asse Tel. 02 456 89 20

54 D

Provincie Limburg Opleiding en Training M. Habetslaan 7, 3600 Genk Tel. 089 77 82 50

54 E

Oost-Vlaamse Politieacademie Sprendonkstraat 5, 9042 Mendonk Tel. 09 345 69 64

54 F

WEST-VLAAMSE POLITIESCHOOL K. Leopold III- laan 41, 8200 Brugge Tel. 050 40 45 40

waar kan je studeren ?

5. Consortia volwassenenenonderwijs 55

Consortium Vol-ANT

Brederodestraat 90, 2018 Antwerpen Tel. 03 338 93 70 www.vol-ant.be

Consortium Volwassenenonderwijs De Rank Kleinhoefstraat 6, 2440 Geel Tel. 014 57 96 20 www.consortiumderank.be

Consortium Volwassenenonderwijs Samen Stromen Vaartdijk 86, 2800 Mechelen Tel. 015 28 20 42 www.samenstromen.be

Consortium Volwassenenonderwijs een Leven Lang Leren in Leuven en Omgeving Provincieplein 1, 3010 Kessel-Lo Tel. 016 26 79 75 www.leereenlevenlang.be

Consortium Volwassenenonderwijs IN Witherenstraat 19, 1800 Vilvoorde Tel. 0478 35 97 32 www.inopleiding.be

Brussels Consortium Volwassenenonderwijs Priemstraat 53/pb22, 1000 Brussel Tel. 02 502 95 16 www.brucovo.be

Consortium Volwassenenonderwijs Limburg Noord Universiteitslaan 3 (H5.29), 3500 Hasselt Tel. 011 30 59 16 www.volwassenenonderwijslimburg.be

Consortium Volwassenenonderwijs Limburg Zuid Universiteitslaan 3 (H5.27), 3500 Hasselt Tel. 011 30 59 10 www.volwassenenonderwijslimburg.be

Consortium Volwassenenonderwijs IX Noordlaan 32, 9100 Sint-Niklaas Tel. 03 760 96 11 www.lerenloont.be

Consortium Volwassenenonderwijs X Sint-Annastraat 4, 9620 Zottegem Tel. 09 360 18 14 www.consortiumx.be

waar kan je studeren ?

Consortium Volwassenenonderwijs 11 - Wonderwijs Botermarkt 1, 9000 Gent Tel. 09 267 73 96 www.onderwijsvoorvolwassenen.be

Consortium Volwassenenonderwijs XII â€“ Menes Emelgemseplein 1, 8870 Izegem Tel. 051 43 15 70 www.comenes.be

Consortium XIII Webros Abdijbekestraat 9, 8200 Sint-Andries Tel. 050 40 70 61 www.webros.be

: o d o t

ist l k c e je ch mee te t e e verg an niet -in! a d r i e s t h e ac ar d a n n neme e

.b sidin . w w w

Deel 3

WAAR KAN JE AAN DE SLAG? overzicht van beroepssectoren

102

waar kan je aan de slag ?

Proficiat! Je staat op het punt de schoolpoort achter je dicht te trekken, liefst met een diploma of kwalificatie in de hand. Er zijn twee mogelijkheden: of je gaat voortstuderen, of je zet de stap naar de arbeidsmarkt. In beide gevallen is het interessant te weten in welke sectoren je zoal terecht kan komen, hetzij binnenkort, hetzij in een iets verdere toekomst.

Oneindig veel beroepen ... Sommige sectoren zijn goed gekend bij het grote publiek, zoals de bouwsector of de sector van de horeca. Maar er is ook de binnenscheepvaart, de groene sectoren, de podiumkunsten ... Sectoren vertegenwoordigen ook heel wat beroepen die niet gekend zijn of waar een verkeerd beeld van bestaat. Weet jij wat een waterklerk doet? Als het antwoord neen is, ga dan eens kijken bij de sector van de internationale handel. En een vrachtwagenchauffeur moet veel meer kennen en kunnen dan ’alleen maar’ met een vrachtwagen rijden; ook in zijn of haar job komt heel wat administratie kijken. Wie in de garagesector aan de slag gaat, werkt steeds vaker met ‘computers op wielen’ en kan best wat voeling met mechanica, elektriciteit én elektronica gebruiken. Wil je echt zicht krijgen op wat je moet kennen en kunnen in een bepaald beroep, dan kan je ook eens kijken in de beroepscompetentieprofielen op de website www.serv.be onder ‘Beroepsprofielen’. Een beroepsprofiel bevat het werkdomein van een (beginnend en ervaren) beroepbeoefenaar en een gedetailleerde beschrijving van haar of zijn competenties.

... voor iedereen! Het is niet omdat je (binnenkort) gaat werken dat je de rest van je leven niet meer zal/kan bijleren. De sectoren bieden, onder andere via hun sectorfondsen, heel wat bijkomende opleidingskansen aan, ook als je al aan de slag bent. Op die manier bieden de sectoren doorgroeimogelijkheden. Als hulpmonteur in de montage, bijvoorbeeld, kan je doorgroeien naar monteur, brigadier en chef. De sectoren werken daarvoor samen met de VDAB, SYNTRA, centra voor volwassenenonderwijs en andere opleidingsverstrekkers. Het opleidingsaanbod vind je op de websites van de sectoren terug. Laat je niet afschrikken door een bepaald imago van een sector: vrouwen zijn welkom in heel wat sectoren en beroepen die nog als ‘typisch mannelijk’ beschouwd worden, en omgekeerd. Sectoren hebben dus oog voor diversiteit en bieden graag kansen aan gemotiveerde kandidaat-werknemers die, onder andere, on-the-job willen bijleren. Je zal ook ontdekken dat je met tal van niet-specifieke opleidingen toch in een bepaalde sector aan de slag kan. Zo hoef je geen artiest te zijn om in de podiumkunsten te werken. Je kan er ook terecht als kapper, schrijnwerker, onthaalbediende, boekhouder ... Eenzelfde opleiding of diploma kan leiden tot tewerkstelling in totaal uiteenlopende sectoren.

In deze brochure ... In deze brochure krijg je een overzicht van 30 sectoren, alfabetisch gerangschikt. Deze sectoren vertegenwoordigen samen meer dan 75% van alle werknemers in Vlaanderen. Dat betekent dat een aantal sectoren niet zijn opgenomen, bv. de schoonmaaksector, de distributiesector, de sector van banken en verzekeringen. Dit komt omdat deze sectoren (nog) geen sectorconvenant (zie afkortingen en termen p. 102) hebben. De uitzendsector is een bijzondere sector omdat ze mensen tewerkstelt in alle andere sectoren. Uitzendarbeid is voor vele schoolverlaters de opstap naar de arbeidsmarkt. In Wat doen we? krijg je een korte omschrijving van wat de sector precies doet en eventueel welke vaardigheden, attitudes ... typerend voor de sector zijn. Een drukafwerker moet niet alleen gevoel hebben voor techniek, maar ook nauwkeurig kunnen werken. In de houtsector zijn liefde voor het vak, flexibiliteit en teamgeest belangrijk.

103

waar kan je aan de slag ?

In Wie doet het? vind je meer uitleg bij de beroepen uit de sector. Maar soms is de lijst zo lang dat het bij een loutere opsomming blijft. En die opsomming is meestal ook niet volledig. Neem dus ook een kijkje op de website van het sectorfonds want daar staan vaak uitgebreide info en beschrijvingen van de beroepen in de sector. Je vindt meer uitleg over de opleidingsmogelijkheden in Hoe word je het? Voor heel wat sectoren kan je al een specifieke richting in het secundair onderwijs kiezen, maar zelfs als je dit niet deed, is het nog niet altijd te laat om je om te scholen. In Meer informatie staan de contactgegevens van het sectorfonds. De consulenten van dit fonds kunnen je informeren over eventuele tewerkstellingsmogelijkheden en -initiatieven. Maar ook eens je werknemer bent, houdt het leren niet op. De meeste sectoren bieden, onder andere via hun sectorfondsen, bijkomende opleidingskansen aan, waardoor je heel wat doorgroeimogelijkheden hebt. Het opleidingsaanbod vind je op de websites van de sectorfondsen.

Afkortingen en termen SECTOR Een sector verenigt alle bedrijven en hun werknemers, die actief zijn binnen een bepaalde bedrijfstak. Er wordt ook gesproken over economische sectoren, bedrijfssectoren ... SOCIALE PARTNERS De sociale partners zijn de vertegenwoordigers van de werkgevers (voor Vlaanderen: Unizo, Voka, Verso, Boerenbond) en van de werknemers (voor Vlaanderen: ACLVB, ACV, ABVV). PC OF PARITAIR COMITÉ In een paritair comité zetelen vertegenwoordigers van werkgevers en werknemers van ondernemingen met aanverwante activiteiten. De opdrachten van de paritaire comités zijn in hoofdzaak het sluiten van collectieve arbeidsovereenkomsten, het voorkomen of bijleggen van sociale conflicten en het uitvoeren van elke taak die hen door een wet is toevertrouwd. CAO (COLLECTIEVE ARBEIDSOVEREENKOMST)

Een collectieve arbeidsovereenkomst (cao) is een akkoord dat gesloten wordt tussen werknemersorganisaties en werkgeversorganisaties en waarbij individuele en collectieve betrekkingen tussen werkgevers en werknemers in ondernemingen of in een bedrijfstak worden vastgesteld en de rechten en verplichtingen van de verschillende partijen worden geregeld. Er zijn drie soorten cao’s: de intersectorale cao’s die gesloten worden in de Nationale Arbeidsraad en waarvan de werkingssfeer zich uitstrekt tot verschillende bedrijfstakken en tot het gehele land, de sectorale cao’s die gesloten worden door de organisaties die erin vertegenwoordigd zijn en de ondernemings-cao’s.

SECTORCONVENANT Een sectorconvenant is een samenwerkingsakkoord tussen de Vlaamse regering en een sector waarbij de sector engagementen aangaat die te maken hebben met een betere aansluiting tussen het onderwijs en de arbeidsmarkt, met het voeren van een competentiebeleid in de ondernemingen van de sector en met diversiteit. Sectorconsulenten staan in voor het realiseren van die engagementen. IBO (INDIVIDUELE BEROEPSOPLEIDING)

Een IBO is een individuele beroepsopleiding in de onderneming en gebeurt in samenwerking met de VDAB. Dit is een opleiding waarbij de cursist door de onderneming op de werkplek wordt getraind en begeleid. Na deze opleiding is het bedrijf verplicht om hem of haar een contract aan te bieden. KNELPUNTBEROEP Een knelpuntberoep is een beroep waarvan de vacatures minder snel worden ingevuld dan bij andere beroepen.

104

waar kan je aan de slag ?

de audiovisuele sector wat doen we ? De audiovisuele sector omvat alle bedrijven, organisaties en zelfstandigen die radio- en televisieprogramma’s produceren. Het gaat om zenders (bv. VTM, VRT, Q-Music, 4FM), productiehuizen (bv. Studio 100, Woestijnvis, Kanakna) en de bedrijven die de technische diensten verlenen (bv. Videohouse, Alfacam). Radio en televisie, niemand ontsnapt eraan. Iedereen luistert en kijkt ernaar, niemand blijft er onberoerd bij. In de audiovisuele sector kan je meewerken aan de realisatie van programma’s die voor een heleboel mensen een bron van kennis en vermaak zijn. Het gaat om krachtige media die een venster op de wereld bieden en zorgen voor ontspanning. Werken voor radio en tv spreekt waarschijnlijk tot de verbeelding, maar de werkelijkheid is heel wat minder glamoureus. Een programma in de ether krijgen vraagt hard en intensief teamwork en is vaak een project van lange adem.

wie doet het ? Een programma maken vraagt een heel divers team van mensen, met elk zeer specifieke functieprofielen. Anderzijds vormt de hechte band tussen deze mensen de sleutel tot het maken van een geslaagd eindproduct. De redacteurs spelen een belangrijke rol. Als redacteur bepaal je een onderwerp en werk je de inhoud uit op basis van eigen research. De eindredacteur overkoepelt dit procedé en volgt dit nauwgezet op. Een scenarist schrijft de scripts/scenario’s/draaiboeken uit op basis van dit onderzoeksmateriaal. De producer zorgt er tijdens en na het werk van de redactie voor dat de opnames goed kunnen verlopen.

meer informatie Sociaal Fonds Audiovisuele Sector Landsroemlaan 20 - 1083 Brussel Tel. 02 478 26 53 54 info@mediarte.be www.mediarte.be

Voor televisie stelt hij de crew van regisseurs, cameratechnici, geluidtechnici, enzovoort samen. Als producer waak je in eerste instantie over het budget en ben je verantwoordelijk voor alle praktische en logistieke aangelegenheden. De regisseur zorgt voor het juist in beeld brengen van de opnamen, zorgt voor een optimale inhoudelijke invulling in samenspraak met de eindredactie en draagt uiteindelijk de eindvertanwoordelijkheid voor de uitzending. Na de opnames zorgt de monteur ervoor dat de beelden, teksten, interviews, ... samengevoegd worden en dat beeld en geluid perfect op elkaar aansluiten. Andere mensen die je terugvindt achter de schermen van een televisie- en/of radioprogramma, zijn muzieksamenstellers, radiotechnici, mensen voor kap en grime, ondertitelaars, cameracorrectors (schaders), publieksopwarmers, kabelslepers, medewerkers catering, ... Bedrijven in de audiovisule sector hebben naast de bovengenoemde mensen ook een heel team nodig dat zich bezighoudt met het personeelsbeheer, de boekhouding, het algemene management, marketing, sales, marktonderzoek enzovoort. Ook deze mensen zijn levensnoodzakelijk om een goed programma af te leveren.

hoe word je het ? Een bachelor in de audiovisuele technieken of in de kunsten is de uitgelezen weg naar tewerkstelling in de sector. In deze professioneel en academisch gerichte opleidingen verwerf je de vaardigheden om als radiomaker, regisseur, camera-/ lichtman of -vrouw, monteur, ... aan de slag te gaan. Op www.mediarte.be (onder de rubriek ’opleidingen’) vind je een overzicht van heel wat opleidingen die een deur naar de audiovisuele sector kunnen openen.

105

waar kan je aan de slag ?

de bediendensector wat doen we ?

hoe word je het ?

Deze sector groepeert de ondernemingen en de bedienden (niet de arbeiders) van de subsectoren die niet tot een specifiek paritair comité behoren.

Je kan in de sector zowel met een heel algemene opleiding, zoals secretariaat-talen, als met een meer specifieke opleiding, zoals informatica of boekhouding, aan de slag. Opleidingen van elk niveau (secundair onderwijs, bachelor of master) komen hierbij in aanmerking.

Het gaat om een dertigtal uiteenlopende subsectoren: bv. autohandel, betonnijverheid, boekhoudkantoren, bouwbedrijven, callcenters, cementnijverheid, consultancy, grafische ondernemingen, garagebedrijven en koetswerk, glasnijverheid, groothandel, houtnijverheid, informatica, leasing, multimedia, publiciteitsagentschappen, reisbureaus, touroperators, studiebureaus, tabakbedrijven, uitgeverijen en uitzendkantoren.

wie doet het ?

Via Cevora kan je een lijst van beroepen krijgen waarvoor bedrijven moeilijk kandidaten vinden. Er is bijvoorbeeld veel vraag naar verkopers, IT-specialisten en administratief medewerkers. In de bouwsector is er vooral vraag naar werfleiders en tekenaars. Bedrijven ondervinden ook moeilijkheden om voldoende geschikte managementassistants en callcentermedewerkers te vinden. Een opleiding in combinatie met een goede talenkennis is een garantie op tewerkstelling in deze sector.

Omdat de ondernemingen die tot deze sector behoren zeer divers zijn, is het moeilijk om een robotfoto te maken van de ‘standaardbediende’. Je hebt allerlei bedienden: het kan gaan om verkopers, callcenteroperatoren, hulpboekhouders, informatici, werfleiders in een bouwbedrijf, grafici, tekenaars in een studiebureau, communicatieverantwoordelijken, magazijnmedewerkers, managementassistants. Het gaat hier maar om een aantal voorbeelden van bediendenberoepen die je vindt in ondernemingen van het Aanvullend Paritair Comité voor Bedienden. Eigenlijk zijn zowat alle functies en alle studieniveaus vertegenwoordigd.

meer informatie Cevora – Opleidingscentrum van het Aanvullend Paritair Comité voor Bedienden (ANPCB) E. Plaskylaan 144 – 1030 Brussel Tel. 0800 99 715 contactcenter@cevora.be www.cevora.be

106

waar kan je aan de slag ?

de binnenvaartsector wat doen we ?

wie doet het ?

De matroos binnenvaart assisteert schipper of stuurman bij het afvaren, aanmeren, ankeren en koppelen van het schip door gebruik van fenders, lieren, meerpalen en trossen. Tijdens manoeuvres, waarbij het risico bestaat in aanvaring te komen met andere schepen of objecten, geeft de matroos binnenvaart vanop het dek aanwijzingen aan de schipper of stuurman. Verder assisteert de matroos bij het bunkeren, het laden en het lossen van het schip. Ook staat hij of zij in voor het onderhoud van het schip, voor het basisonderhoud van machinekamer, elektriciteitsvoorziening, scheepsinstallaties en voor het onderhoud van meerdraden en -trossen. Ten slotte houdt de matroos toezicht op het stilliggend schip en lading.

Om al deze schepen in beweging te houden, is er een divers team van mensen nodig.

hoe word je het ?

Goederenvervoer over heel Europa: het is dankzij de binnenvaart dat er ieder jaar honderdduizenden vrachtwagens van onze wegen gehaald worden. De binnenvaart is het vervoer van goederen over de binnenwateren: de rivieren en kanalen. Zo worden op het Albertkanaal evenveel goederen vervoerd als op de E 313 (Boudewijnsnelweg). EĂŠn binnenschip van 1200 ton vervoert evenveel lading als minimum 40 vrachtwagens. De binnenvaartschepen worden ook steeds groter. Een gemiddeld binnenschip is 110 meter lang en 11,40 meter breed.

De minimale bemanning bestaat uit een schipper (kapitein), een stuurman en een matroos. De binnenvaartkapitein is verantwoordelijk voor het schip en zijn bemanning. Hij of zij plant, organiseert en delegeert de taken en activiteiten aan boord en geeft leiding aan de medeopvarenden. De kapitein vaart en voert manoeuvres uit. De stuurman staat de schipper bij en vervangt hem of haar in noodgevallen. Hij of zij is verantwoordelijk voor de technische werkzaamheden aan boord en staat ten dele in voor de effectieve uitvoering ervan. Verder lost de stuurman de schipper af bij het navigeren van het schip.

meer informatie Fonds voor de Rijn- en Binnenscheepvaart Arenbergstraat 24 2000 Antwerpen Tel. 03 221 02 82 www.binnenvaartopleidingen.be

Er is een opleiding in het bso tot stuurman/kapitein Rijn- en binnenvaart. Dit is een doorgedreven praktische training. De laatste jaren is er een inhaalbeweging geweest op het vlak van volwassenenonderwijs en worden er om- en bijscholingen georganiseerd door VDAB en SYNTRA.

107

waar kan je aan de slag ?

de bouwsector wat doen we ? De bouwsector omvat de woningbouw, de industriebouw (het optrekken van kantoren en fabrieken), de burgerlijke bouwkunde (het bouwen van bruggen), de wegenwerken (het aanleggen en herstellen van wegen) en de baggersector. Bouwen is meer dan enkel stenen op elkaar stapelen en metselen. In de bouwsector help je mee ‘bouwen’ aan de droom van vele gezinnen. Of je werkt mee aan de bouw van een ziekenhuis, een fabriek. In de baggersector kan je zelfs een nieuw eiland ‘bouwen’. De afwisseling in de bouw is groot, je kan er verschillende dingen doen en je komt met veel mensen in contact.

wie doet het ? Een bouwvakarbeider kan verschillende beroepen uitoefenen: er zijn maar liefst 33 bouwberoepen! In de ruwbouw kan je bijvoorbeeld ijzervlechter, torenkraanbestuurder, bestuurder mobiele kraan, bouwplaatsmachinist, metselaar, bekister worden. In de ruwbouwafwerking zijn er beroepen zoals tegelzetter en stukadoor. Als stukadoor bepleister je vooral muren en plafonds.

meer informatie Fvb-ffc Constructiv Koningsstraat 132 – 1000 Brussel Tel. 02 210 03 33 info@fvbffc.be www.constructiv.be

In de afwerking werken er schilders, behangers, isolateurs, glaszetters, installateurs centrale verwarming en sanitaire installateurs. Als wegenwerker of als boorder kan je meehelpen aan het maken en herstellen van wegen. De baggersector biedt kansen als baggerwerker en werktuigkundige in de baggervaart.

hoe word je het ? De meeste bouwberoepen kunnen aangeleerd worden in het secundair onderwijs. Ook voor mensen die de schoolbanken al hebben verlaten, zijn er tal van mogelijkheden om bouwvakarbeider te worden. Bij de VDAB kan je terecht voor een overzicht van het opleidingenaanbod. Voor jongeren tussen 18 en 25 jaar biedt de sector een alternerende bouwopleiding (ABO) aan. Je volgt dan 40% van de werkweek les bij de VDAB of in een centrum voor deeltijds onderwijs en de rest van de tijd werk je bij een bouwbedrijf. Je kan ook meteen bij een bouwbedrijf beginnen met een Individuele Beroepsopleiding (IBO), een ‘training-on-the-job’.

108

waar kan je aan de slag ?

de sector bus en car (bezoldigd vervoer van personen) wat doen we ? De sector houdt zich bezig met het bezoldigd gemeenschappelijk vervoer van personen. Als je wil werken in deze branche, dan moet je uiteraard kunnen rijden en manoeuvreren en over een basiskennis mechanica beschikken. Verder heb je kennis nodig van de wegcode en de boorddocumenten. Maar bovenal hebben de chauffeurs in deze sector een groot verantwoordelijkheidsgevoel. Chauffeurs zijn het uithangbord van de onderneming; naast verantwoordelijk zijn ze ook communicatief, dienstverlenend en stressbestendig.

wie doet het ? Het voornaamste beroep in deze sector is dat van chauffeur. Maar de ene chauffeur is de andere niet, want de sector kent 3 subsectoren. In de eerste subsector ‘speciale autobusdiensten of bijzonder geregeld vervoer’ staan de chauffeurs in voor het dagelijks vervoer van arbeiders (werkliedenvervoer) en van leerlingen van en naar school (schoolvervoer). Ook de wekelijkse busuitstapjes naar het zwembad en de jaarlijkse schoolreizen staan op het programma van deze chauffeurs.

meer informatie Sociaal Fonds Autobus & Autocar Metrologielaan 8 – 1130 Brussel Tel. 02 240 16 61 info@sociaalfonds.be www.sociaalfonds.be

De tweede subsector is deze van de ‘openbare autobusdiensten of geregeld vervoer’. Dit zijn ritten die in opdracht van de Vlaamse Vervoermaatschappij De Lijn op een geregeld tijdstip en in een vaste route uitgevoerd worden De derde subsector, voor de meesten wellicht de meest aantrekkelijke, is ‘de autocarsector of het ongeregeld vervoer’.

hoe word je het ? Natuurlijk word je niet van de ene dag op de andere een volwaardige bus- of carchauffeur! De VDAB organiseert in samenwerking met de sector opleidingen om je rijbewijs D te halen. Daarnaast kan je ook terecht bij de autorijscholen.

109

waar kan je aan de slag ?

de chemiesector wat doen we ? Alles om ons heen is doordrongen van chemie. Gaat het om natuurverschijnselen, je voeding, de kleding die je aantrekt of de medicijnen die je neemt, chemie is op al deze zaken van toepassing. De chemische industrie is dan ook een veelzijdige industrie die zich op uiteenlopende activiteiten toelegt, zoals verven, lijmen, kunststof- en rubberverwerking. De voornaamste subsectoren zijn die van de petrochemie, de farmaceutische industrie en de cosmetica. In de chemiesector kan je onder meer baanbrekend werk verrichten door schaarse natuurlijke producten na te maken of te verbeteren. Maar de sector produceert ook materialen die in de natuur niet zijn te vinden, zoals kunststoffen. De chemiesector is een toekomstgerichte industrie waarin je je bijvoorbeeld kan inzetten voor duurzame ontwikkeling. Jobs in de chemie zijn boeiend en veelzijdig.

wie doet het ? De procesoperators sturen de procesinstallatie en bewaken het procesverloop vanuit de controlekamer aan de installatie zelf. Als procesoperator werk je altijd volgens werkinstructies en leef je de veiligheids-, milieu-, en kwaliteitsvoorschriften na. Ook wetenschappelijk onderzoekers werken in de chemische nijverheid. Het onderzoek naar medische biotechnologie vindt niet alleen plaats aan universiteiten, maar ook in de grote bedrijven die tot de deelsector life sciences behoren.

meer informatie Fondsen voor Vorming Arbeiders en Bedienden Scheikundige Nijverheid Reyerslaan 80 , 2de verdieping â€“ 1030 Brussel Tel. 02 238 98 89 www.fondschem.be Nuttige websites www.jobschemie.be www.focusopchemie.be

Als formulator (productontwikkelaar) kan je bijvoorbeeld nieuwe schoonmaakproducten ontwikkelen of cosmetica.

hoe word je het ? Met een diploma van het secundair onderwijs (tso) ben je gegeerd in de chemische sector. Studierichtingen zoals chemie, technische wetenschappen, mechanica, elektromechanica en elektriciteit vormen een goede basis om een carriĂ¨re in de sector te beginnen. Ook in het hoger onderwijs zijn er talrijke richtingen die kunnen leiden naar een baan in deze sector: bachelor in agroen biotechnologie, master in de farmaceutische zorg, bachelor in de bio-ingenieurswetenschappen, master in de industriĂŤle wetenschappen ... Maar je kan ook in deze sector terecht met een diploma dat totaal niets met chemie te maken heeft. Voorbeelden zijn een master in marketingmanagement en een bachelor in de toegepaste taalkunde.

110

waar kan je aan de slag ?

de sector dienstencheques wat doen we ?

wie doet het ?

Het systeem van de dienstencheques werd opgericht in de schoot van de overheid en bestaat sinds 2004. Sindsdien kende de sector een enorme groei, vormt de sector een belangrijke bron van werkgelegenheid en speelt het een rol in heel wat mensenlevens.

De erkende ondernemingen De diensten worden uitgevoerd door werknemers aangeworven in bedrijven die specifiek erkend werden in het kader van het dienstenchequesysteem. De erkenning van zulke bedrijven gebeurt door de federale overheid. Er zijn heel wat ondernemingen actief in deze sector, gespreid over heel België. Het zijn er zo veel dat je er bijna in elke gemeente wel één (of meerdere) kan terugvinden.

In een notendop gaat het hier voornamelijk over het verlenen van huishoudhulp aan particulieren, zoals schoonmaken, strijken, begeleid transport van personen met verminderde mobiliteit en het bereiden van maaltijden. Schoonmaken, boodschappen doen of een lekkere maaltijd bereiden zijn stuk voor stuk waardevolle dienstverleningen in elke gezinssituatie. Ook heeft de sector het grote voordeel om de combinatie tussen werk en (eigen) gezin goed mogelijk te maken. Heel vaak gaat het over werk dat vlak bij de eigen woonplaats kan worden uitgevoerd. Dit vertaalt zich ook in de cijfers aangezien het merendeel van de werknemers in de sector deeltijds of halftijds werkt. Werken in de sector staat garant voor een functie met een duidelijke maatschappelijke meerwaarde waarin vooral flexibiliteit en zelfstandigheid centraal staan.

Er bestaan heel wat verschillende types ondernemingen die actief zijn in het systeeem van de dienstencheques. Er zijn zowel schoonmaak- en interimbedrijven als vzw’s, ziekenfondsen, PWA’s, OCMW’s, ondernemingen met een sociaal doel en zelfstandige werkgevers die werknemers aanwerven. De werknemers Voor de uitvoering van de door gebruikers gevraagde prestaties neemt de erkende onderneming werknemers in dienst. In principe komt iedereen in aanmerking voor een baan in het kader van de dienstencheques. Ingeschreven zijn als werkzoekende is niet noodzakelijk. Ook gemotiveerde schoolverlaters kunnen snel aan de slag in deze sector.

hoe word je het ? Iedereen met de nodige motivatie kan in de sector aan de slag. Ook heel wat anderstaligen vinden in deze sector snel werk. Ervaring en/of het bezit van een bepaald diploma is, hoewel wenselijk, geen vereiste. Heel vaak voorzien de ondernemingen een korte maar degelijke basisopleiding voor de nieuwe werknemers zodat zij vlot aan de slag kunnen.

meer informatie Sectoraal Vormingsfonds Dienstencheques Havenlaan 86C bus 302 - 1000 Brussel Tel. 02 421 15 88 info@vormingdienstencheques.be www.vormingdienstencheques.be

111

waar kan je aan de slag ?

de elektrotechnische sector wat doen we ? De bedrijven uit deze sector voorzien huizen, ziekenhuizen, fabrieken, straten ... van elektrische stroom. Ook het plaatsen van gesofisticeerde toegangscontrole, automatisering, zonnepanelen, ... gebeurt door deze bedrijven. Elektriciteit is met andere woorden overal en dus vind je in deze sector toffe jobs mét werkzekerheid! Werk je graag met je handen? Of ook af en toe met de computer? Werk je het liefst alleen of in een team? Op een werf of in een atelier? Als je voor elektriciteit kiest, kan het allemaal.

wie doet het ? De beroepen zijn gegroepeerd rond twee grote activiteiten: ‘installatie & onderhoud’ en ‘distributie’. Installatie & onderhoud De residentieel elektrotechnisch installateur zorgt voor alle elektrische voorzieningen in woonhuizen: de leidingen, de stopcontacten, de lichtschakelaars, ... De technicus domotica zorgt voor geautomatiseerd huiselijk comfort zoals automatische verlichting. Als industrieel elektrotechnisch installateur zijn elektriciteitsinstallaties jouw terrein. Je volgt een installatiedossier, een plan of een schema om elektrische industriële voorzieningen te installeren. Je sluit kabels, draden en toestellen aan en controleert hun werking. Als onderhoudstechnicus verzorg je het elektrisch gedeelte van het machinepark in een industrieel productiebedrijf. Je spoort defecten op en verhelpt storingen.

Als tertiair elektrotechnisch installateur werk je in ziekenhuizen, kantoorgebouwen en winkels. Je installeert elektrische nutsvoorzieningen, zoals verlichting, en databekabeling. Binnen de infrastructuurwerken vind je plaatsers bovenen ondergrondse leidingen die instaan voor de energieen datavoorziening naar woningen, bedrijven en grote gebouwen. Tegenwoordig zijn er trouwens ook heel wat elektriciens die zich bezighouden met de installatie van nieuwe ‘groene’ technologieën zoals zonnepanelen en warmtepompen. Distributie Als hersteller van elektrische en elektronische apparatuur kan je je specialiseren in elektrische huishoudtoestellen zoals wasmachines of werk je aan tv’s en dvd-spelers. Je werkt in de kleinhandel (die toestellen aan de consument verkoopt) of in de groothandel (die toestellen aan een kleinhandelaar levert).

hoe word je het ? In het voltijds en deeltijds onderwijs heb je tal van elektrotechnische richtingen. Maar ook als je geen diploma elektriciteit hebt, kan je in de sector terecht na het volgen van één van de beroepsopleidingen bij de VDAB of in een centrum voor volwassenenonderwijs.

meer informatie Vormelek vzw Marlylaan 15 - 1120 Brussel Tel. 02 476 16 76 info@vormelek-formelec.be www.vormelek-formelec.be Nuttige websites www.stroomopwaarts.be voor meer informatie over elektrotechnische studierichtingen en beroepen.

112

waar kan je aan de slag ?

de garage- en koetswerksector wat doen we ? Wie in de garage- en koetswerksector werkt, houdt zich vooral bezig met het herstellen en onderhouden van auto’s of motorvoertuigen. Het werk in deze sector is veelzijdig, maar ook erg veeleisend door de snel evoluerende technologie. Dit brengt met zich mee dat jobs in een garage inhoudelijk voortdurend evolueren. Door de complexe elektronische toepassingen die je in de auto van vandaag vindt, noemt men hem wel eens een ‘computer op wielen’. En de uitdagingen blijven op je afkomen, denk maar aan de ontwikkeling van milieuvriendelijke technieken. Naast een uitgebreide kennis mechanica moet je dus op de hoogte zijn van elektriciteit en elektronica. Je moet goed opgeleid zijn, soepel zijn en zelfstandig kunnen werken. Medewerkers moeten zich voortdurend bijscholen en de vele kennis en informatie kunnen beheren en consulteren. Ook in de koetswerksector ga je flexibel om met nieuwe uitdagingen: nieuwe materialen, laksoorten, uitdeuktechnieken en het monteren/ demonteren van elektronisch zwaar uitgeruste voertuigen (motormanagement, beveiliging, comfortelektronica, ...).

wie doet het ? De onderhoudsmecanicien doet het wagenonderhoud, vervangt slijtageonderdelen (remmen, uitlaat, eenvoudige distributieriem, schokdempers, ...), werkt aan de banden en kan een uitlijning uitvoeren, bereidt de wagens voor op de technische keuring en voert een eenvoudige diagnose uit. De polyvalent mecanicien voert naast de taken van de onderhoudsmecanicien ook volgende taken uit: het vervangen en afstellen van complexe slijtageonderdelen, grote mechanische onderdelen reviseren (motorblok, versnellingsbak, differentieel, ...) en eenvoudige elektrische diagnoses uitvoeren.

De onderhouds- en autodiagnostiektechnicus kan naast het uitvoeren van de taken van de onderhoudsmecanicien ook werken op elektrische- en gemultiplexeerde systemen (SRS, ABS ESP, vergrendeling, multimedia, gestuurde ophanging, motormanagementsysteem en periferie, ...), diagnose stellen en diagnoseapparatuur hanteren, technische info op een elektronische drager gebruiken, duidelijk communiceren over zijn werk, contact onderhouden met de klant en zich aanpassen aan nieuwe evoluties. De hoger technicus kan in 98% van de mechanische en elektronische problemen een diagnose stellen en weet hoe deze te herstellen. Als hoger technicus ben je ook belast met de organisatie van het werk en kan je leidinggeven. Een autoschadehersteller/ carrossier is een polyvalent arbeider die alle activiteiten kan uitvoeren op het gebied van plaatwerk, voorbewerking en lakspuiten. Tot het vakgebied ‘koetswerk’ behoren ook de volgende beroepen: de voorbewerker, de plaatwerker, de spuiter en de koetswerkopbouwer. Je kan trouwens in veel meer bedrijven aan de slag dan je zou denken. Garages en koetswerkbedrijven zijn de bekendste autobedrijven. Maar je kan evengoed aan de slag in een pechverhelpingsbedrijf, bij een autoconstructeur of bij de automobielinspectie. Naast deze specifieke beroepen telt de sector ook meer en meer beroepen met een algemener profiel zoals receptionist, magazijnier, verkoper en onderzoeker.

hoe word je het ? In het secundair onderwijs bereiden tal van studierichtingen je voor op een eventuele tewerkstelling in deze sector. In het hoger onderwijs zijn er heel wat studiekeuzes mogelijk: bachelor in de autotechnologie, master in automotive engineering, master in de industriële wetenschappen, ... Voorts zijn er via de VDAB, het volwassenenonderwijs en EDUCAM verschillende mogelijkheden om je om te scholen.

meer informatie Opleidingscentrum van en voor de autosector en de metaalaanverwante sectoren – EDUCAM J. Bordetlaan 164 – 1140 Evere Tel. 02 778 63 30 www.educam.be Nuttige websites www.toekomstopwielen.be

113

waar kan je aan de slag ?

de groene sectoren wat doen we ? De landbouw en tuinbouw zijn bekend als de primaire sectoren. Elke dag eten en drinken we producten die uit de land- of tuinbouw komen. De landbouw levert de dierlijke en plantaardige basisproducten voor onze voeding. In de tuinbouwsector worden er naast voedingsproducten ook bomen, sierplanten en bloemen geproduceerd die in onze huizen, tuinen en groene ruimtes (al dan niet openbaar) gebruikt worden. In de sector tuinaanleg en tuinonderhoud worden (privé) tuinen, groene ruimtes en openbare parken aangelegd en onderhouden. Daarbij wordt gebruik gemaakt van producten uit de tuinbouwsector. Nog een groene sector is het loonwerk (technische landen tuinbouwwerken). Werknemers uit deze sector voeren machinale werkzaamheden uit voor bedrijven uit de landen tuinbouwsector. De groene sectoren staan voor een aantal uitdagingen en dat schept ook een aantal kansen voor jongeren die aan de slag willen in een van de groene sectoren: nieuwe teelten door veranderende klimaatsomstandigheden, nieuwe tendensen in tuinaanleg en tuinonderhoud, bijdrage tot mogelijke oplossingen voor het voedselvraagstuk en milieuproblematiek enzovoort.

wie doet het ? Binnen de landen tuinbouwsector kan je aan de slag als landbouwer of landbouwarbeider: je verbouwt akkergewassen (graangewassen, aardappelen, groenten,…), kweekt melkvee of dieren voor vleesconsumptie. Akkerbouw en veeteelt worden in veel bedrijven gecombineerd. Tuinbouwers en tuinbouwarbeiders verbouwen groenten, fruit, bomen, sierplanten in serres of in openlucht.

meer informatie EDUplus ’s Gravenstraat 195 – 9810 Nazareth Tel. 09 245 28 40 info@eduplus.be www.eduplus.be

Hoveniers aanleg en hoveniers onderhoud werken in de sector tuinaanleg en tuinonderhoud bij een tuinaannemer waar ze onder meer gazons aanleggen, struiken en bomen planten, maaien, hagen scheren, planten snoeien, terrassen aanleggen. Tuinarchitecten maken ontwerpen voor parken en tuinen. Deze ontwerpen worden dan uitgevoerd door de tuinaannemer en de hoveniers. In de sector loonwerk vind je machinebestuurders in loondienst die verschillende gespecialiseerde toestellen bedienen om de grond voor te bereiden, om graan of maïs te dorsen, gewassen te hakselen, om te zaaien over grote oppervlaktes, … In alle sectoren zijn er verschillende gespecialiseerde functies, zoals boomverzorger, dierenverzorger en gespecialiseerde teeltverzorger.

hoe word je het ? Het secundair landen tuinbouwonderwijs heeft een volledig nieuwe invulling gekregen in de 2de en 3de graad en bevat enkele richtingen die voorbereiden op een baan in de groene sectoren. Maar het stopt niet na het secundair onderwijs: aan de hogescholen kun je een diploma professioneel bachelor agroen biotechnologie behalen en aan de universiteit een aantal masterdiploma’s in landen tuinbouw. Daarnaast zijn er ook enkele SYNTRA-opleidingen die voorbereiden op het uitbaten van een bedrijf in tuinaanleg, tuinonderhoud of tuinbouw.

114

waar kan je aan de slag ?

de horeca wat doen we ? Na de film een spaghetti eten, iets drinken met vrienden of een weekje op hotel aan zee: het brengt je allemaal in contact met de sector. Horeca, dat zijn HOtels, REstaurants en CAfés, maar ook brasseries, eetcafés, pizzeria’s, snackbars, traiteurs, feestzalen, vakantiecentra, ... De sector vertegenwoordigt alle bedrijven die gasten ontvangen en hen eten, drinken of logies aanbieden. Voor veel mensen is de horeca de plaats om hun passie te combineren met hun werk: in de keuken, achter de bar of op een andere plek. Met gedrevenheid alleen kom je er niet. Om het te maken in de sector heb je ook een flinke dosis teamspirit, flexibiliteit en stressbestendigheid nodig. Ook talenkennis en contactvaardigheid zijn belangrijk. En je moet van aanpakken weten. Eten, drinken en slapen doen gasten zeven dagen per week, op alle tijdstippen van de dag. In de horeca werken betekent dan ook meestal op onregelmatige uren werken. Daar staat een afwisselende baan met veel sociale contacten en veel doorgroeimogelijkheden tegenover.

wie doet het ? Een volledige keukenbrigade bestaat uit keukenhulpen en (demi-)chefs de partie die elk instaan voor een afdeling van de keuken: de koude keuken, de sauzen, de visbereidingen, ... De taken van de souschef en de keukenchef zijn veel uitgebreider dan koken. Een keukenchef stelt de menu’s samen, doet de bestellingen, organiseert het keukenwerk en geeft leiding aan het andere keukenpersoneel. In veel zaken werkt er geen volledige keukenploeg en wordt het eten klaargemaakt door een kok en eventueel een keukenhulp. De maître d’hôtel geeft leiding aan het zaalpersoneel en organiseert en superviseert de bediening. Kelners onthalen de klanten, nemen bestellingen op en serveren de gerechten en dranken.

meer informatie Horeca Vorming Vlaanderen Anspachlaan 111, bus 4 - 1000 Brussel Tel. 02 513 64 84 vormingvlaanderen@horeca.be

Als kelner kunnen je taken en het werkklimaat variëren naargelang je in een klassiek restaurant, een brasserie, een café, bij een traiteur of zelfs op een schip werkt. Maar je hoofdtaak blijft het garanderen van een vlekkeloze bediening. Ook een hotelreceptionist doet heel wat meer dan gasten in- en uitchecken, hun de weg naar het centrum uitleggen of een taxi bestellen. Je staat in voor de planning van de reservaties, de bezetting van de kamers, de facturatie van de prestaties ... In grotere hotels zijn er naast en boven deze functies ook nog managementfuncties: de front office manager, de food and beverage manager, de executive housekeeping, de rooms division manager, ... Sommige daarvan zijn meer commercieel gericht, andere eerder organisatorisch. Niemand, ook niet wie afstudeert in een hotelschool, start zijn loopbaan als kok of maître d’hôtel. Je begint onderaan de ladder en klimt geleidelijk op.

hoe word je het ? De opleiding voor keuken- en zaalfuncties wordt in het secundair onderwijs verstrekt, in de zogenoemde ‘hotelscholen’. Maar ook wie nadien de microbe voelt kriebelen is welkom in de sector. Veel bedrijven zijn bereid hun personeel zélf op te leiden. Ook zonder opleiding ‘restaurant en keuken’ in het secundair onderwijs kan je aan de slag in de horeca. Wil je zonder horecadiploma carrière maken, dan heb je de keuze tussen een eenjarige opleiding in een hotelschool, een dagopleiding bij SYNTRA of een zorgvuldige loopbaanplanning aangevuld met modules uit het volwassenenonderwijs. Als bachelor in het hotelmanagement kan je onmiddellijk aan de slag in een (inter)nationaal hotel. Carrièreplanners, die er niet tegen opzien om een aantal jaar in het buitenland te werken, groeien snel door naar een kaderfunctie.

115

waar kan je aan de slag ?

de houtsector wat doen we ? Hout vind je overal. Tijdens een wandeling in het bos kan je tot rust komen tussen de bomen, of misschien ontspan je liever op een houten tuinbank. Ook in huis is hout overal terug te vinden: in de keukeninrichting, in zetels, in tafels, in kleerkasten, in plankenvloeren, ... Zonder hout zou je leefwereld er totaal anders uitzien. De belangrijkste troeven voor een geslaagde carrière in de sector zijn liefde voor het vak en motivatie. Maar ook flexibiliteit en leergierigheid zijn nodig. Daarnaast moet je zelfstandig kunnen werken en over voldoende vakkennis beschikken. Omdat je meestal een schakel bent in een proces, staan teamspirit en communicatie ook hoog aangeschreven. In ruil daarvoor biedt de houtsector afwisselende jobs, veel doorgroeimogelijkheden en kansen om een leven lang (bij) te leren.

wie doet het ?

Het hout kan ook rechtstreeks worden toegeleverd aan bedrijven uit de sector ‘stoffering en houtbewerking’ die het hout verder bewerken. In de meubelindustrie kan je aan de slag als meubelmaker, interieurbouwer, meubelstoffeerder of karkassenmaker. Als werkplaatsschrijnwerker kom je ondermeer terecht bij de producenten van bouwelementen, ramen, deuren, trappen, ... Daarnaast kan je zowat overal aan de slag als machinaal houtbewerker. Door de sterke technologische evolutie is de sector altijd meer op zoek naar productie- en procesoperatoren. Velen zijn aan de slag bij de producenten van plaatmaterialen en laminaatvloeren. Ook minder gekende en minder courante beroepen zoals decor- en standenbouwer, restaurateur schrijnwerk of meubel, industrieel verpakker (paletten en krattenmaker) en muziekinstrumentenbouwer vind je terug in de houtsector.

hoe word je het ? Om van die boom uit het bos tot een prachtige keuken te komen, gaat het hout letterlijk door vele handen die werken in verschillende subsectoren. De primaire houtverwerking bestaat uit de bosexploitatie, de houtzagerijen en de houthandel. De sector ‘stoffering en houtbewerking’ staat in voor bv. het vervaardigen van producten op basis van hout zoals meubelen, spaan- en vezelplaten, bouwelementen, verpakkingen (kisten, laadborden, ...). Alles begint bij de bosexploitatie waar bosbouwers stammen hout schatten, verkopen, kappen en eventueel ontschorsen. Nadien zijn het de arbeiders uit houtzagerijen die de bomen verzagen tot planken of snijden tot fineer, ... Daarna wordt het hout verdeeld naar de houthandel waar de receptionist ‘hout’ en de magazijniers verder instaan voor het verhandelen.

meer informatie Opleidingscentrum Hout Hof ter Vleest dreef 3 - 1070 Brussel Tel. 02 558 15 51 info@och-cfb.be www.och-cfb.be

In het secundair onderwijs zijn er een aantal opleidingen en verschillende specialisatiejaren die voorbereiden op een baan in de houtsector. Ook binnen het hoger onderwijs vind je specifieke opleidingen zoals de bacheloropleiding houttechnologie of richtingen zoals interieurarchitectuur, interieurvormgeving, productdesign of productontwikkeling. Als werkzoekende zonder specifieke houtvooropleiding kan je een houtopleiding volgen in een VDAB-competentiecentrum. Ook binnen SYNTRA en het volwassenenonderwijs bestaan verschillende trajecten om de nodige vaardigheden aan te leren.

116

waar kan je aan de slag ?

de internationale handel, het vervoer en de logistiek: bedienden wat doen we ? De computer die je gebruikt om te chatten, is made in China. De bananen die je eet, komen uit Colombia en de kiwi’s uit Nieuw-Zeeland. Elke dag bereiken heel wat goederen van over de hele wereld ons land. Dat is helemaal niet vanzelfsprekend. De bedrijven uit deze sector organiseren het transport van goederen en maken die transporteer- en verzendklaar. Verder laten ze de goederen controleren en herverpakken van producent tot consument. De organisatie van de logistieke keten, logistieke distributie, goedereninspectie en controle zijn enkele activiteiten van bedrijven in deze sector. Het werk is veelzijdig, afwisselend maar ook veeleisend als gevolg van de vele snelle technologische ontwikkelingen. Je moet gedreven en geïnteresseerd zijn in de internationale handel en economie. Je bent taalvaardig, communicatief en beschikt over een gezonde portie assertiviteit. Je bent nieuwsgierig en vindt elke transportopdracht een uitdaging. Je volgt de administratie van de handelstransactie op met oog voor detail. Hier werk je in een boeiende en afwisselende wereld waar de activiteiten de klok rond en 365 dagen per jaar blijven doorgaan.

wie doet het ? Een greep uit de waaier aan functies die de sector te bieden heeft. Een expediteur beheert als transportorganisator de logistieke keten vanaf het ophalen van de goederen bij de leverancier tot het afleveren bij de klant. Je kiest en reserveert het transportmiddel, regelt voor- en natransport en verzorgt de verschillende vervoersdocumenten en douaneformaliteiten.

Als dispatcher in het wegenvervoer organiseer je goederenvervoer door bestuurders en vrachtwagens aan te duiden en routes uit te stippelen. Je bepaalt waar en op welk moment een vracht wordt opgepikt of afgehaald. Je gaat vlot om met klanten en vrachtvervoerders en je vult de vereiste transportdocumenten correct in. De waterklerk is de tussenpersoon tussen het schip en de kaai. Je vraagt een ligplaats aan voor het schip en bestelt sleepboten en loodsen om het schip veilig de haven binnen te leiden. Daarnaast plaats je bestellingen om de bevoorrading van het schip te verzekeren.

hoe word je het ? Zowel in het voltijds als deeltijds onderwijs kan je specifieke opleidingen volgen voor deze sector. In het voltijds onderwijs zijn de studierichtingen 7de specialisatiejaar logistiek en de Se-n-Se opleiding internationaal transport en goederenverzending de ideale aanloop naar een functie in de sector. In het deeltijds onderwijs volg je de opleiding administratief medewerker expeditie. In het hoger onderwijs is de bachelor logistiek management een goede start voor een loopbaan in de sector. Verder vind je via SYNTRA en de VDAB diverse opleidingen waarmee je in deze sector aan de slag kan. Zo richten de centra voor volwassenenonderwijs opleidingen in voor ‘maritiem medewerker’, ‘dispatcher’, ‘logistiek, transport en mobiliteit’,...

meer informatie Vormingsfonds van het PC voor de bedienden uit de internationale handel, het vervoer en de logistiek Brouwersvliet 33, bus 7 - 2000 Antwerpen Tel. 03 221 97 44 sofie.corteel@logosinform.be www.logosinform.be

117

waar kan je aan de slag ?

de kappersector wat doen we ? In onze samenleving neemt uiterlijke verzorging een heel belangrijke plaats in. Trends volgen elkaar op in kleding en make-up en ook in kapsels. De kappersector is dus altijd in beweging. Als kapper ben je een echte kunstenaar die voortdurend in contact staat met mensen. Terwijl je het haar wast en knipt, kan je een praatje slaan met je klanten. Soms maak je mensen ongelooflijk blij door hun het gepaste kapsel te geven en voor een ware metamorfose te zorgen. Voor een beroep als kapper ben je het best een creatief en sociaal iemand die ervan houdt om de mode op de voet te volgen.

wie doet het ? Een kapper begint in een kapsalon als medewerker van de werkgever. Je verzorgt het haar van vrouwelijke en/ of mannelijke klanten en kinderen door het te wassen, te knippen, te kleuren en/of vorm te geven. Je geeft ook advies in verband met haar- en hoofdhuidverzorging, manicure en algemene opmaak en haarstukverzorging (pruiken). Ook scheren en verdere baard- of snorverzorging behoort tot je takenpakket. Als ervaren beroepsbeoefenaar kan je opklimmen tot kapper-salonmanager. Dit kapsalon kan deel uitmaken van een keten of het kan een zelfstandige zaak zijn. In kapperszaken die deel uitmaken van een keten werk je altijd met personeel. Als je een zelfstandige zaak beheert, dan kan dat zonder personeel zijn. Je bent verantwoordelijk voor het bedrijfsbeheer (marketing, boekhouding, veiligheid, ...) en eventueel voor het personeelsbeleid.

meer informatie Fonds voor Bestaanszekerheid PC314 Vijfwindgatenstraat 21F - 9000 Gent Tel. 09 224 18 73 fbz-fse@skynet.be www.fbz-pc314.be Nuttige websites www.coiffure.org www.ubk-ucb.org

Maar daarnaast blijf je de gewone kapperstaken uitvoeren. Je kan er ook voor kiezen om voor eigen rekening te gaan werken. Als je beslist om als zelfstandige kapper aan de slag te gaan, is het aan te raden vooraf de nodige ervaring op te doen. Dat kan je slaagkansen voor een zelfstandige carriĂ¨re alleen maar verhogen.

hoe word je het ? In het secundair onderwijs zijn er heel wat mogelijkheden om tot kapper opgeleid te worden. Maar ook na het verlaten van de schoolbanken kan je voor een kappersopleiding kiezen bij verschillende centra voor volwassenenonderwijs. SYNTRA biedt eveneens opleidingstrajecten tot kapper aan.

118

waar kan je aan de slag ?

de sector kleding en confectie wat doen we ?

hoe word je het ?

De mode staat centraal in deze sector. Elk seizoen opnieuw zorgen confectiebedrijven voor kledingcollecties in de meest actuele kleuren, stijlen en motieven. Maar confectie is meer dan kleding. Ook gordijnen en bedlinnen, tenten, parasols en de bekleding van zitplaatsen in een auto worden in deze sector ontworpen en geproduceerd.

In het secundair onderwijs zijn er tal van opleidingen die je voorbereiden op een beroep in deze sector.

Wie in deze sector wil werken, is uiteraard creatief, volgt de mode op de voet en is technisch onderlegd.

In de opleidingscentra van de VDAB kan je kiezen uit een gevarieerd aanbod van opleidingen zoals ‘patroontekenen CAD’, ‘styling CAD’, ‘stikken en modellenstikken’, ‘woningdecoratie’, ‘strijken’, ‘retoucheren’, ... Verder zijn er ook heel wat mogelijkheden via SYNTRA en het volwassenenonderwijs.

wie doet het ? Enkele van de meest voorkomende beroepen binnen de kleding- en confectiesector zijn: ontwerper, strijkster, afwerkster, atelierleidster, patronenmaakster/intekenaar, snijdster, productiecontroleur, productieplanner, modellenmaakster. Een uitgebreide lijst en beschrijving van deze beroepen vind je op www.serv.be/uitgaven/111.pdf

meer informatie IVOC Leliegaarde 22 - 1731 Zellik Tel. 02 481 53 50 info@ivoc.be www.ivoc.be Nuttige website www.modeonderwijs.be voor een overzicht van scholen, projecten, navorming ...

In het hoger onderwijs kan je kiezen voor de bachelor modetechnologie en aan verschillende hogescholen kan je modegerelateerde masteropleidingen volgen.

119

waar kan je aan de slag ?

de lokale besturen wat doen we ?

hoe word je het ?

De sector bestaat uit 308 Vlaamse gemeenten, 308 OCMWâ€™s, meer dan 60 intercommunales en 118 politiezones.

Voor sommige jobs is geen specifiek diploma vereist en zorgt het bestuur voor een opleiding op de werkvloer. Dat is bijvoorbeeld het geval voor de functie van hulpagent, waarvoor je eerst moet slagen voor selectieproeven en na aanwerving een basisopleiding krijgt. Voor andere jobs, zoals voor die van ingenieur, heb je een specifiek diploma nodig. Voor heel wat functies maakt een (aanwervings)examen deel uit van de selectieprocedure.

In 2009 telden de lokale besturen 170.000 Vlaamse loontrekkende werknemers (cijfers jaarverslag RSZPPO 2009) of 6,4% van alle Vlaamse werknemers. Deze organisaties staan dicht bij de mensen en werken aan een verscheidenheid van producten en diensten, van een rijbewijs afleveren tot de coĂśrdinatie van een compleet nieuwe woonwijk. Als je bij een lokaal bestuur werkt, sta je midden in de maatschappij. Werk in eigen streek en werk met een belangrijke maatschappelijke engagement en meerwaarde zijn de grootste troeven. De beslissingen die je als medewerker neemt, hebben een directe invloed op de kwaliteit van je leefomgeving.

wie doet het ? Binnen de lokale besturen vind je een ruim aanbod van zowel kantoorjobs als technische beroepen, met uitvoerende of leidinggevende taken. Je kan werken als leerkracht of poetsvrouw in een gemeenteschool of als bejaardenhulp of in de kinderopvang. Maar je kan evengoed aan de slag als duurzaamheidsambtenaar of als medewerker in de afvalverzameling- en verwerking of als medewerker in het cultuur- of sportcentrum, ... Op de website www.diverscity.be staan nog tal van beroepen in de kijker.

meer informatie Diverscity (sectorconvenant lokale besturen) Paviljoenstraat 9 - 1030 Brussel Tel. 02 211 55 00 sectorconsulenten@diverscity.be www.diverscity.be www.vvsg.be

120

waar kan je aan de slag ?

de sector voor metaal-, machine- en elektrische bouw wat doen we ? Elke dag kom je in aanraking met producten die in deze sector zijn gemaakt: autoâ€™s op de weg, de bus of trein waarmee je naar school gaat, de airco in de winkel, het vliegtuig dat mensen naar hun vakantiebestemming brengt, de aluminiumprofielen rond de ramen van je huis, de lift in flatgebouwen, de sfeerverlichting in het restaurant, ... Mensen uit deze sector kiezen ervoor om van hun passie voor techniek hun beroep te maken. Naast een portie gezond verstand is er heel wat handigheid vereist. Je moet heel precies kunnen werken en maatwerk afleveren om te garanderen dat je hoogtechnologische kwaliteit levert aan de consument.

Verder vind je heel wat beroepen in de sector metaal-, machine- en elektrische bouw die je ook in andere sectoren hebt, zoals magazijnier, heftruckchauffeur, administratief medewerkers, marketeers en verkopers.

hoe word je het ? In het secundair onderwijs kan je al vroeg starten in een studierichting die zich richt op deze sectoren. Ook in het hoger onderwijs vind je verschillende professionele of academische bachelors of masters binnen de domeinen (industriĂŤle) wetenschappen en techniek die je voorbereiden op een baan in de metaal-, machine- en elektrische bouw. Als blijkt dat je jouw technische knobbel pas later ontdekt, dan zijn veel bedrijven bereid om een opleiding op jouw maat te organiseren.

wie doet het ? In een sector waarin de meest uiteenlopende producten worden vervaardigd, vind je uiteraard een waaier van beroepen: draaier/frezer op conventionele of computergestuurde (CNC-)machines, matrijzenmaker, lasser, machinemonteur, operator monteur, programmeur van meetmachines, onderhoudstechnicus, machinebediener, plaatbewerker, spuitgieter, koelmonteur, lifttechnicus, informaticus, industrieel tekenaar, ontwerpingenieur, productontwikkelaar, ...

meer informatie Vzw INOM (Instituut voor Naschoolse Opleiding van de Metaalverwerkende Nijverheid) A.Reyerslaan 80 - 1030 Brussel Tel. 02 706 81 94 (arbeiders) - Tel. 02 706 81 95 (bedienden) www.inom.be Nuttige website www.metaal.mijnberoep.be Sites van tewerkstellings- en opleidingsfondsen voor arbeiders in de metaalverwerkende nijverheid: www.tofam-wvl.be; www.tofam-ovl.be; www.ftma.be; www.rtmvlaamsbrabant.be; www.ftml.be; www.iristech.be Sites van tewerkstellings- en opleidingsfondsen voor bedienden in de metaalverwerkende nijverheid: www.vormetal.be; www.vibam.be; www.femb-obmb.be; www.limob.be

121

waar kan je aan de slag ?

de sector montage en kraanbediening wat doen we ? De sector van de montage- en kraanverhuurbedrijven is een subsector van de metaalsector. Deze bedrijven zijn gespecialiseerd in het monteren, demonteren en het afbreken van metalen gebinten en onderdelen van bruggen, reservoirs, gashouders, zwaar ketelwerk, bestanddelen van zware machinebouw en petroleuminstallaties. Verder worden ze ook ingezet bij het hanteren van zware stukken en bij het optrekken van metalen stellingen. Mobiele kranen en hun machinisten worden vaak samen met de montagefirma’s ingeschakeld om zware lasten te (ver)plaatsen. Het werk is zeer gevarieerd. Je moet dagelijks nieuwe oplossingen zoeken waardoor je voortdurend bijleert. Je contacten zijn erg afwisselend: collega’s, opdrachtgevers, arbeiders van de bedrijven waarmee je samenwerkt, ... En is België te klein, dan kan je ook in het buitenland terecht. Belgische bedrijven hebben vaak opdrachten in de buurlanden en voeren dikwijls ook projecten buiten Europa uit.

De pijpfitter werkt meestal in de petrochemie, maar kan ook tewerkgesteld worden in een voedings- of farmaceutisch bedrijf. Je bent verantwoordelijk voor de bouw en/of het onderhoud van de pijpleidingen in deze bedrijven. Als kraanmachinist werk je met een mobiele kraan. Je vertrekt elke ochtend naar een nieuw werf waar je de kraan veilig opstelt in functie van de last die moet worden verplaatst. Hierbij let je op verschillende omgevingsfactoren, zoals rioleringen, hoogspanningskabels en wind. Je voert de hijswerkzaamheden altijd op een veilige manier uit. In de sector zijn dus mensen met verschillende specifieke profielen aan de slag. Maar er werken ook vrachtwagenchauffeurs, lassers, mecaniciens en magazijniers. Er zijn tal van doorgroeimogelijkheden. Als hulpmonteur kan je bijvoorbeeld evolueren naar monteur, brigadier en chef.

wie doet het ?

hoe word je het ?

De jobinhoud van rigger-monteur hangt af van het bedrijf waar je aan de slag gaat. Je kan in een team zitten dat het podium van Rock Werchter opbouwt of in een team dat een machine moet verhuizen in een fabriek. Maar je kan ook voor een firma werken die een grote havenkraan volgens plan moet monteren.

Je kan je op verschillende manieren voorbereiden op een loopbaan in de sector. Er is een sectorspecifiek aanbod in het deeltijds onderwijs, maar ook in het voltijds onderwijs kan je je al voorbereiden op je toekomstige beroep.

meer informatie Vzw Montage Brouwerijstraat 10 - 1840 Steenhuffel Tel. 052 31 53 00 info@vzwmontage.be www.vzwmontage.be

Wil je later je loopbaan een nieuwe wending geven, dan kan je kiezen voor een beroepsopleiding bij de VDAB: voor het beroep van bestuurder mobiele kraan, rigger-monteur of pijpfitter. Door de nauwe samenwerking met bedrijven is tewerkstelling gegarandeerd.

122

waar kan je aan de slag ?

de sector papier- en kartonverwerkende nijverheid wat doen we ?

hoe word je het ?

Deze sector bestaat uit verschillende activiteiten zoals het maken van (golf)kartonnen verpakkingen, schoolmateriaal, hygiënisch materiaal, speel- en collectiekaarten, cementzakken, sigarettenpapier, luxeverpakkingen, behangpapier en nog zo veel meer. Er is dan ook heel wat verscheidenheid binnen deze sector. Je hebt enkele heel grote bedrijven, maar ook heel wat kleinere. Binnen de bedrijven is er al dan niet een afdeling die het drukwerk voorbereidt, een productieafdeling met machines en ten slotte een afdeling die zorgt voor de afwerking van het product zoals plakken, lijmen en vouwen. De machines zijn allemaal geautomatiseerd en vormen zeker een uitdaging voor mensen die graag technisch bezig zijn. Binnen het bedrijf is er veel variatie en afwisseling mogelijk binnen je job. De bedrijven in deze sector staan ten slotte ook bekend om hun sociaal en menselijk beleid en de goede sfeer onder de collega’s.

Voor de bedrijven in deze sector is vooral je leervermogen en motivatie belangrijk. Met een algemeen technisch diploma secundair onderwijs kan je er meteen aan de slag. Opleiding krijg je in het bedrijf van meer ervaren collega’s.

wie doet het ? Binnen deze sector kom je als arbeider vaak eerst terecht in het bedrijf als inpakker of afwerker. Vervolgens kan je doorgroeien naar verantwoordelijke voor één of meerdere machines of naar verantwoordelijke van een ploeg. Een attest van heftruckchauffeur is een meerwaarde bij je sollicitatie. Als bediende kan je er ook aan de slag met een grafische opleiding binnen de prepress-afdeling.

meer informatie Fonds voor de papier- en kartonverwerkende nijverheid Pleinlaan 5 1050 Elsene Tel. 0491 37 53 49 sjoeke.knockaert@fetra.be www.fetra.be

123

waar kan je aan de slag ?

de sector podiumkunsten en muziek wat doen we ?

hoe word je het ?

De sector van de professionele podiumkunsten en muziek bestaat uit tal van organisaties in de uitvoerende kunsten en het live entertainment: dat gaat van theaterhuizen over concertzalen tot circusgroepen en dansgezelschappen. Maar denk evengoed aan muziekmanagers en festivals, de musicalsector en clowns.

Wil je graag artiest worden, dan kan je je talenten verder verfijnen in ĂŠĂŠn van de vele conservatoria die ons land rijk is. Voor sommige kunstdisciplines moet je soms zelfs naar het buitenland. Trainen en oefenen zal je sowieso veel moeten doen. Daarnaast wordt het hoe langer hoe belangrijker dat artiesten ondernemend ingesteld zijn en eens aan het werk zelf op zoek gaan naar hun opdrachten.

Wij zorgen voor het vermaak van mensen, dus dat betekent vaak werken op momenten dat deze mensen vrij zijn. Maar je hebt zo veel afwisseling in een dikwijls internationale omgeving dat jou dat absoluut niet afschrikt. Passie is het woord dat onze sector drijft.

wie doet het ? Uiteraard denken de meeste mensen aan de artiesten op het podium als ze aan deze sector denken: muzikanten, acteurs, dansers en circusartiesten. Maar zonder vele medewerkers achter de schermen zouden hun talenten letterlijk in het donker staan. Zonder promotiemedewerkers zouden ze voor een lege zaal moeten spelen en dat is ook geen pretje. Vraag een artiest ook niet om zijn papierwerk in orde te houden of een tournee te plannen. Daar kan jij hem in bijstaan. Organiseren, plannen, programmeren, begeleiden, educatief omkaderen. Er komt heel wat kijken bij een cultuurorganisatie. Wat een publiek ziet en beleeft is groepswerk, dag in dag uit!

meer informatie Sociaal Fonds voor Podiumkunsten Sainctelettesquare 19 - 1000 Brussel Tel. 02 201 30 03 sociaalfonds@podiumkunsten.be www.podiumkunsten.be

Voor de functies achter de schermen bestaan er uiteenlopende vooropleidingen: sommige zijn specifiek, zoals podiumtechnieken of muziek- of cultuurmanagement, maar wij zoeken evengoed algemene profielen, zoals boekhouders en marketeers. Een uitgebreide lijst van vooropleidingen per functie vind je terug op www.podiumkunsten.be. Hou er wel steeds rekening mee dat je niet de enige bent die graag in de sector aan de slag wil. Heb dus het nodige geduld en doorzettingsvermogen.

124

waar kan je aan de slag ?

de printmediasector wat doen we ? Misschien besef je het niet altijd, maar je komt iedere dag met deze sector in contact: kranten, tijdschriften, folders, brochures, catalogi, agenda’s, verpakkingen, labels, textiel, websites, ... De printmediasector is óveral aanwezig! De Belgische grafische en communicatienijverheid, de zogenoemde printmediasector, is een sterk geïnformatiseerde en gedigitaliseerde sector. Een passie voor ICT en techniek is dan ook een must. Je bent goed in talen, want veel software is in het Engels. Afhankelijk van waar je precies in de sector werkt, is een hoge dosis creativiteit ook onmisbaar. Een grafisch vormgever kan ingeschakeld worden voor heel verscheiden opdrachten en wordt zo constant geprikkeld om zichzelf te overtreffen en origineel uit de hoek te komen. De ene dag denk je mee na over een ontwerp voor een grote reclamecampagne, terwijl je het andere moment moet uitvissen hoe je kwetsbare jongeren zal aanspreken bij een sensibiliseringsactie tegen drugs.

wie doet het ? Binnen deze sector vind je een brede verzameling van beroepen. Hieronder vind je de meest typische profielen. De vormgever maakt ontwerpen voor allerlei producten zoals advertenties, logo’s, reclamefolders, affiches, verpakkingen, brochures en noem maar op. Om een doeltreffend ontwerp te maken, moet je zelf eerst de inhoud heel goed kennen. Klanten stellen het op prijs als je spelfouten uit hun tekst kan halen. Er wordt dus meer van jou verwacht dan louter creativiteit.

meer informatie GRAFOC Printmedia Opleidingscentrum Barastraat 175 - 1070 Brussel Tel. 02 545 60 42 info@grafoc.be www.grafoc.be

Als drukvoorbereider ben jij in de drukkerij de eerste schakel. Jij maakt het drukwerk klaar om gedrukt te worden. Je controleert kleurproeven en je verbetert eventuele fouten. In deze baan kom je soms rechtstreeks in contact met de klant. Bij het maken van drukwerk komt veel techniek kijken. Moderne persen zijn computergestuurde machines. De drukker zorgt dat dit drukproces optimaal en nauwkeurig verloopt. De drukafwerker moet alles wat gedrukt wordt, snijden, vouwen, nieten, inbinden of lijmen. Daarnaast werken er in de sector ook mensen met een algemene achtergrond: verkoper, intern commercieel medewerker, calculator of orderbegeleider, marketingspecialist, commercieel manager, mediaconsulent,...

hoe word je het ? In deze sector kan je met een bacheloropleiding grafimediabeleid of grafimediatechnologie functies van veeleer commerciële aard invullen. De bacheloropleiding ‘cross-media ontwerp’ is meer geschikt als voorbereiding voor een creatieve job waarbij je zowel voor druk- als beeldschermdoeleinden ontwerpt. Ook de bacheloropleiding multimediaproductie is een goede stap in de richting van de grafische sector. Met dit diploma kan je bijvoorbeeld een zelfstandig vormgever van multimediaproducten worden. Via de website van de GRAFOC vind je meerdere relevante opleidingen die ingericht worden door de VDAB, SYNTRA, centra voor volwassenenonderwijs of eventueel in andere opleidingscentra. Zo kan je een basisopleiding ‘offsetdrukken’ volgen of deelnemen aan een cursus InDesign.

125

waar kan je aan de slag ?

de sector van de social profit wat doen we ? De sector bestaat zowel uit private als uit publieke organisaties met een sterk maatschappij- en mensgericht engagement. Denk hierbij maar aan ziekenhuizen, centra voor geestelijke gezondheidszorg, revalidatiecentra, woon- en zorgcentra, kinderdagverblijven, diensten voor gezinszorg, gehandicaptenzorg, beschutte en sociale werkplaatsen, culturele centra, bibliotheken, sportverenigingen en andere socioculturele organisaties en bijzondere jeugdbijstand. Heb jij een hart voor mensen? Wil je bijdragen tot een solidaire maatschappij en de levenskwaliteit van mensen mee helpen verhogen? Dan is een baan in de socialprofitsector een goede keuze. Als je werkt in de social profit, ben je flexibel en hou je ervan om met mensen te werken; je praat met ze, luistert, motiveert, leeft mee, ... Dat geeft veel voldoening en bovendien werk je samen met toffe, betrokken collegaâ€™s. De sector blijft groeien, dus je kansen om snel een baan te vinden, zijn hoog.

wie doet het ? We kunnen de verschillende beroepen in deze sector groeperen rond vier grote domeinen: In het domein van â€˜welzijn en zorgâ€™ werken er ambulancechauffeurs, animators ouderenzorg, maatschappelijk assistenten, verpleegkundigen, verzorgenden/zorgkundigen, opvoeders/begeleiders, ... Het paramedisch domein stelt onder meer laboranten, tandtechnici, technologen medische beeldvorming, apothekers en kinesisten tewerk.

meer informatie VIVO vzw Handelskaai 48 - 1000 Brussel Tel. 02 250 37 77 info@vivosocialprofit.org www.vivosocialprofit.org

In het medisch domein kan je aan de slag als anesthesist, oogarts, tandarts, huisarts, pediater, psychiater, cardioloog, chirurg, dermatoloog enzovoort. In het culturele domein vind je profielen zoals administratief medewerker, cultuurfunctionaris, journalist, sportfunctionaris, podiumtechnieker.

hoe word je het ? In de sector werken overwegend mensen die hoger onderwijs volgden en een bachelordiploma behaalden, maar er is ook werk voor mensen die een diploma secundair onderwijs hebben. Je kan in het secundair onderwijs kiezen voor een specifieke richting (bv. thuis- en bejaardenzorg/zorgkundige, logistiek helper in de zorginstellingen). In het hoger onderwijs en in de centra voor volwassenenonderwijs vind je ook tal van opleidingsmogelijkheden die naar een baan in deze sector leiden.

126

waar kan je aan de slag ?

de sector taxi en verhuur van voertuigen met bestuurder wat doen we ? De arbeiders uit de taxi- en VVB-sector zijn voornamelijk chauffeurs. Deze chauffeurs kan je onderverdelen in twee grote groepen. Enerzijds heb je de taxichauffeurs. Zoals je wellicht weet, is een taxi te herkennen aan het taxilicht dat boven op het voertuig is aangebracht. Dit taxilicht geeft aan of de taxi al dan niet vrij is. Indien het licht brandt, heeft de chauffeur geen klant aan boord. Verder is een taxi ook uitgerust met een taxameter. Deze apparatuur berekent op basis van het aantal afgelegde kilometers en de duurtijd van de rit het bedrag dat de klant op het einde van de rit moet betalen. Anderzijds heb je de chauffeurs die rijden in de VVBsector. VVB staat voor diensten voor de Verhuur van Voertuigen met Bestuurder. Deze chauffeursgroep heeft heel diverse opdrachten, zoals ziekenvervoer, vervoer van mindermobielen, shuttles naar de luchthaven, schoolvervoer, vervoer in de haven en shuttles naar kantoorzones. Let wel: de voertuigen in de VVB-sector mogen nooit over meer dan 9 plaatsen (inclusief chauffeur) beschikken.

wie doet het ? Om taxichauffeur of VVB-chauffeur te worden heb je geen diploma nodig. Wel heeft de overheid een aantal andere instapvoorwaarden gesteld. Je moet minstens 21 jaar zijn om als chauffeur aan de slag te kunnen en je moet beschikken over een attest van medische schifting (dit betekent dat je door een arbeidsgeneesheer geschikt wordt bevonden om als beroepschauffeur aan de slag te gaan). Daarnaast kunnen gemeenten nog bijkomende voorwaarden opleggen.

meer informatie Sociaal Fonds voor de taxiondernemingen en de diensten voor de verhuur van voertuigen met chauffeur Metrologielaan 8 1130 Brussel Tel. 02 245 11 77 info@taxi-info.be www.taxi-info.be

In de meeste grote steden (Brussel, Antwerpen, Gent,â€Ś) wordt er verwacht dat de chauffeur ook een blanco uittreksel uit het strafregister kan voorleggen en moet de kandidaattaxichauffeur bovendien een examen afleggen dat door de stad wordt georganiseerd. Tijdens dit examen moet je kunnen aantonen dat je voldoende Nederlands spreekt en dat je de toeristische trekpleisters en straatnamen in de stad voldoende kent. Enkel indien je slaagt voor het examen krijg je een taxibrevet waarmee je als taxichauffeur aan de slag kan. Verder moet een chauffeur ook stressbestendig, communicatief en flexibel zijn en kunnen omgaan met moeilijke klanten.

hoe word je het ? In samenwerking met de VDAB organiseren enkele bedrijven uit de sector een opleiding tot taxichauffeur. Daarnaast werkt de sector ook samen met KIEM (in Antwerpen) en Bruxelles Formation (in Brussel) om een langdurige, doorgedreven opleiding tot taxichauffeur te organiseren.

127

waar kan je aan de slag ?

de textielsector wat doen we ? Een leven zonder textiel is nauwelijks voor te stellen. De lijst van dingen die we zouden moeten missen als we niet over textiel konden beschikken, is haast niet te overzien. Handdoeken, veiligheidsgordels of paraplu’s, je kunt het zo gek niet bedenken of de textielsector maakt het. Er is ook geen plek op de wereld of er wordt wel textiel geproduceerd. Dat gaat zeker op voor een land als België dat een toonaangevende rol speelt in de textielproductie van de wereld. De belangrijkste toepassingen die de textielproductie in ons land ontwikkelt, horen thuis in de wereld van het interieur en de techniek. België is bijvoorbeeld de belangrijkste producent van tapijten in Europa, maar ook op tal van andere terreinen gooit ons land internationaal hoge ogen. Dat de sector veel in onderzoek investeert, maakt dat het Belgische textiel van hoge kwaliteit is. Geen wonder dat de sector in ons land nog elk jaar groeit, zeker waar het de productie van technisch textiel betreft.

Ben jij goed in organiseren, dan kun je daar bijvoorbeeld als planningsverantwoordelijke aan de slag. Technici zijn dan weer gewild voor het onderhoud van gesofisticeerde machines, en als je je liever toelegt op onderzoek of kwaliteitszorg, dan is een baan als onderzoeker of laborant een goede keuze. Het is weliswaar niet allemaal techniek wat hier de klok slaat. De textielsector heeft ook nood aan creatieve mensen, zoals designers, die de reputatie van de Belgische textielsector als een vernieuwer helpen ondersteunen. Ook voor wie een neus heeft voor verkopen is er plaats in een sector die sterk op de export is gericht. In dat geval werk je samen met marketingmensen en word je bijgestaan door administratieve krachten die voor de verzending en de financiële kant van de zaak zorgen. Je krijgt als medewerker ook voldoende groeikansen, waardoor een leidinggevende functie binnen je bereik kan komen.

hoe word je het ? wie doet het ? In de Belgische textielsector zijn vele duizenden werknemers aan de slag. Textielwerknemers maken daarbij gebruik van de modernste technologie. Jobs in de textielsector heb je in alle soorten en maten. De jobinhoud verschilt naargelang het bedrijf waar je terechtkomt. Dat kan een meubelstoffenbedrijf zijn, een fabrikant van wielerkleding of een bedrijf dat zich toelegt op de textielveredeling, om er slechts enkele te noemen.

meer informatie Cobot vzw en Cobot-Bedienden vzw Poortakkerstraat 92 - 9051 Sint-Denijs-Westrem Tel. 09 222 26 14 cobot@cobot.be cobot-bedienden@cobot.be www.cobot.be www.texstream.be

Voel je er wat voor om aan de slag te gaan in de textielsector, dan is het aanbod van opleidingen even veelzijdig als textiel zelf. Neem daarvoor een kijkje op de website www.texstream.be.

128

waar kan je aan de slag ?

de textielverzorging wat doen we ? De textielverzorging omvat de Vlaamse (industriĂŤle) wasserijen en droogkuisbedrijven. Zij werken met de beste professionele machines en reinigingsproducten. De moderne mens investeert heel wat tijd en geld in kleding en wil dan ook zo lang mogelijk genieten van zijn favoriete spulletjes. Maar soms hebben mensen geen tijd of zin om de uitpuilende wasmand aan te pakken en af en toe weten ze niet hoe ze hardnekkige vlekken te lijf kunnen gaan. Jij kan er mee voor zorgen dat mensen lang plezier beleven aan hun kleding en ander textiel, zoals tafellinnen, tapijten, gordijnen. De mensen uit de textielverzorging zijn echte professionals met een grondige kennis van zaken om allerlei textielproducten te wassen, te drogen, te strijken en, als het nodig is, netjes bij de klant af te leveren.

Jij kan er mee voor zorgen dat mensen lang plezier beleven aan hun kleding en ander textiel, zoals tafellinnen, tapijten, gordijnen. De mensen uit de textielverzorging zijn echte professionals met een grondige kennis van zaken om allerlei textielproducten te wassen, te drogen, te strijken en, als het nodig is, netjes bij de klant af te leveren.

hoe word je het ? In het secundair onderwijs en zeker in het hoger onderwijs bestaan bijna geen opleidingen die rechtstreeks voorbereiden op een baan in de sector. In de opleidingscentra van de VDAB kan je wel een strijkopleiding volgen.

wie doet het ? De textielverzorging omvat de Vlaamse (industriĂŤle) wasserijen en droogkuisbedrijven. Zij werken met de beste professionele machines en reinigingsproducten. De moderne mens investeert heel wat tijd en geld in kleding en wil dan ook zo lang mogelijk genieten van zijn favoriete spulletjes. Maar soms hebben mensen geen tijd of zin om de uitpuilende wasmand aan te pakken en af en toe weten ze niet hoe ze hardnekkige vlekken te lijf kunnen gaan.

meer informatie IVOC Leliegaarde 22 - 1731 Zellik Tel. 02 481 53 50 info@ivoc.be www.ivoc.be Nuttige websites www.modeonderwijs.be voor een overzicht van scholen, projecten, stageplaatsen, navorming ... www.fbt-online.be voor al je vragen over de sector.

129

waar kan je aan de slag ?

de sector van transport en logistiek: arbeiders wat doen we ? De arbeiders uit deze sector rijden met een vrachtwagen of werken in een magazijn. Samen zorgen zij ervoor dat de koopwaar naar winkels en supermarkten wordt gevoerd. Dankzij hen blijven de rekken dus goed gevuld. Ze vervoeren onder andere benzine, autoâ€™s, meubelen, grondstoffen, dieren, eetwaren en onderdelen van machines. Als morgen alle vrachtwagens stil blijven staan en elke magazijnactiviteit wordt gestaakt, ligt onze economie plat. Wat alle vrachtwagenchauffeurs en magazijnarbeiders gemeen hebben, is zorgzaamheid, organisatietalent, behendigheid en verantwoordelijkheidszin. Veiligheid en kwaliteit dragen zij hoog in hun vaandel. Gedrevenheid is nodig, maar niet voldoende. Goederen worden niet enkel tussen negen en vijf vervoerd, behandeld en geleverd. Onregelmatige uren schrikken je dus niet af. De goederen moeten natuurlijk ook op tijd geleverd worden, wat niet altijd vanzelfsprekend is door het fileprobleem op nationale en internationale wegen. Om het te maken in de sector heb je dan ook een flinke dosis flexibiliteit en stressbestendigheid nodig. Talenkennis, teamspirit en contactvaardigheid zijn belangrijk. En je moet van aanpakken weten. Een chauffeur moet zowel in binnen- als buitenland vlot zijn weg kunnen vinden, ook zonder gps. De transport- en logistieke sector is steeds op zoek naar bekwame mensen, waardoor de tewerkstellingsmogelijkheden zeer ruim zijn.

wie doet het ? Vrachtwagenchauffeurs vervoeren goederen van de ene plaats naar de andere. Als vrachtwagenchauffeur moet je niet enkel goed met een vrachtwagen kunnen rijden (wat op zich al niet gemakkelijk is).

meer informatie Sociaal Fonds Transport en Logistiek de Smet de Naeyerlaan 115 - 1090 Brussel Tel. 02 424 30 80 info@sftl.be www.sftl.be

Bij elke vracht horen er administratieve procedures die je als chauffeur kent en toepast. In het magazijn werken magazijnmedewerkers en hef- en reachtruckchauffeurs. Magazijnmedewerkers kijken de binnenkomende goederen na bij ontvangst, zetten ze op de juiste plaats in het magazijn, pakken de goederen in en uit, stapelen de goederen zo dat ze niet kapot kunnen gaan en zetten ze klaar voor verzending. Hef- en reachtruckchauffeurs transporteren goederen in het magazijn. Met de hef- of reachtruck plaatsen zij goederen op hoogte in rekken en halen ze er weer uit. Heftruckchauffeurs laden en lossen ook vrachtwagens met de heftruck.

hoe word je het ? Een heleboel mensen kozen in het secundair onderwijs al een specifieke richting voor deze sector. Maar je kan ook na het secundair een opleiding volgen die je een geschikt diploma oplevert om in deze sector te werken. Het (volwassenen)onderwijs en de VDAB organiseren basisopleidingen die werkzoekenden en werkenden voorbereiden op de beroepen van vrachtwagenchauffeur, magazijnmedewerker, heftruckchauffeur en reachtruckchauffeur.

130

waar kan je aan de slag ?

de uitzendsector wat doen we ?

het statuut en het arbeidscontract

Via de uitzendsector word je tewerkgesteld in uiteenlopende sectoren voor verschillende functies, gaande van machineoperator of inpakker in de voedingssector tot industrieel elektricien of halfautomaatlasser en meertalig managementassistent of medewerker in een contactcenter.

Bij uitzendarbeid blijft het uitzendbedrijf de werkgever van de uitzendkracht. Het is dus het uitzendbedrijf dat het loon van de werknemers betaalt in functie van hun prestaties en dat heel de administratie op zich neemt.

Uitzendarbeid is voor veel schoolverlaters de opstap naar de arbeidsmarkt. Jongeren vinden in de uitzendsector een uitgebreid aanbod vacatures in verschillende sectoren. Ervaring verworven via uitzendcontracten wordt in meer dan 50 % van de gevallen verzilverd in een vast contract. Dit is afhankelijk van sector tot sector en van functie tot functie. Verwacht echter nooit dat je meteen een uitzendopdracht met â€˜optie vastâ€™ aangeboden krijgt.

De uitzendkracht heeft hetzelfde sociale statuut en geniet dezelfde sociale voordelen als de andere werknemers op het vlak van vakantiegeld, pensioen, recht op kinderbijslag. Er zijn ook voordelen eigen aan de sector. Dit statuut is dus vergelijkbaar met dat van om het even welke werknemer, met dit verschil dat de arbeidsovereenkomst voor uitzendarbeid voor een bepaalde duur gesloten wordt. Er wordt vooral gewerkt met weekcontracten.

wie doet het ? Bij de inschrijving in een uitzendbureau tekent de kandidaatuitzendkracht eerst een intentieverklaring. Dit is geen arbeidsovereenkomst, maar enkel een document waaruit blijkt dat het zijn bedoeling is als uitzendkracht te werken. Zowel de inschrijving als de dienstverlening zijn volledig gratis. Het uitzendagentschap houdt daarvoor dan ook niets in op het betaalde loon. Een inschrijving in een uitzendkantoor is een sollicitatie. Volg je inschrijving zelf op door regelmatig contact te nemen met je uitzendconsulent. Het geeft de consulent de mogelijkheid je beter te leren kennen. Hierdoor krijg je gepaste werkaanbiedingen.

Telkens als de uitzendkracht een opdracht van het uitzendbureau aanvaardt, wordt een arbeidsovereenkomst voor uitzendarbeid opgesteld. Als de opdracht de duur vermeld in het contract overschrijdt, zal een nieuwe arbeidsovereenkomst moeten gesloten worden door het agentschap en de uitzendkracht. Een uitzendkracht krijgt precies hetzelfde loon als de vaste werknemer die even oud is en evenveel ervaring heeft. Elke uitzendopdracht is een ideale kans om de opdrachtgever te laten zien wat je waard bent tijdens het werk. Het Vormingsfonds voor Uitzendkrachten maakte een interessante e-learningcursus op over uitzendarbeid: www. interim-info.be. Je vindt er heel wat nuttige informatie en handige tips om te solliciteren via een uitzendkantoor. Interessante websites zijn: www.federgon.be, www.p-i.be en www.vfu-ffi.be.

meer informatie Vomingsfonds voor uitzendkrachten Site Tour & Taxis Havenlaan 86c bus 302 1000 Brussel info@vfu-ffi.be www.vfu-ffi.be

131

waar kan je aan de slag ?

de vastgoedsector wat doen we ? Binnen de vastgoedsector zijn er twee belangrijke activiteitenclusters: – het beheer van onroerend goed, waarbij de professional ervoor zorgt dat eigen of andermans gebouwen goed beheerd worden; – bemiddelingsactiviteiten waarbij ervoor gezorgd wordt dat aanbieder en klant elkaar vinden en zij een vastgoedtransactie tot stand kunnen brengen zonder zich kopzorgen te hoeven maken. Bouwbedrijven maken geen deel uit van wat we hier de vastgoedsector noemen.

wie doet het ? Naast tal van ‘algemene’ beroepen zoals boekhouder, onthaalbediende en jurist kent de vastgoedsector een aantal heel specifieke beroepen: syndicus, rentmeester, huisbewaarder, overdrachtbemiddelaar (handelsfondsen en vennootschappen), bemiddelaar bij verkoop en bemiddelaar bij verhuur, maar ook nog vastgoedpromotor en vastgoedexpert. De syndicus beheert gemene delen van gebouwen die aan meer dan één eigenaar toebehoren, de rentmeester zorgt ervoor dat gebouwen die hem toevertrouwd worden degelijk beheerd worden, de overdrachtbemiddelaar staat met raad en daad de handelaar bij die zijn zaak wil overlaten en de bemiddelaars zoeken in opdracht van een eigenaar een geschikte huurder of koper voor een pand. De ondersteunende beroepen leggen weliswaar hun eigen klemtonen (boekhouding, secretariaat, onthaal), maar zullen allemaal te maken krijgen met de hierboven beschreven activiteiten.

meer informatie SF 323 (Sociaal Fonds voor de Vastgoedsector PC 323) Kortrijksesteenweg 1005 9000 Gent info@sf323.be www.sf323.be

Zeker is dat wie in de vastgoedsector wil werken, naast een aantal algemenere competenties, een gedegen kennis in zijn vakgebied nodig heeft. Die vereiste kennis kan naargelang het gekozen beroep technisch, juridisch of administratief zijn, of een combinatie hiervan.

hoe word je het ? Er zijn tal van opleidingen die voorbereiden op een baan binnen de sector. Zo bestaat er een Se-n-Se-opleiding immobiliënbeheer en bieden verschillende hogescholen opleidingen en afstudeerrichtingen aan die van werken in de sector een gemakkelijk haalbare kaart maken. Ook SYNTRA stelt een aantal vastgoedopleidingen voor, zowel in avondals in dagonderwijs. Werk je als bediende of als arbeider, dan zijn functie en bedrijf bepalende factoren voor de voorwaarden waar je moet aan voldoen. Wil je als zelfstandige aan de slag, dan moet je ook nog zorgen voor een erkenning bij het Beroepsinstituut van Vastgoedmakelaars (BIV), en daar gaan heel wat specifieke eisen mee gepaard.

132

waar kan je aan de slag ?

de sector verhuizingen, meubelbewaring & aanverwante activiteiten wat doen we ? Deze sector bestaat uit verschillende gespecialiseerde activiteiten gaande van ‘klassieke’ kantoor-, privé- en fabrieksverhuizingen tot de verpakking, behandeling, opslag en installatie van alle goederen die speciale zorg vereisen. Dit zijn bijvoorbeeld nieuwe meubelen, antieke en kunstvoorwerpen, muziekinstrumenten, tentoonstellingsmateriaal, medische en/of elektronische apparatuur, ... Sommige firma’s werken nationaal en internationaal. De meeste verhuisfirma’s hebben ook magazijnen waar particulieren en bedrijven terechtkunnen voor tijdelijk meubelbeheer en -opslag. Een verhuizer heeft een goede fysieke conditie, werkt graag in team, maar kan ook zelfstandig werken en is flexibel. Verhuizen is een vak apart en goed verhuizen is een kunst. Vakkennis, nauwkeurigheid, betrouwbaarheid en snelheid zijn essentieel. Eigen aan de sector is de grote variatie in werk; geen enkele verhuizing is dezelfde. De ene dag doe je een kantoorverhuis in Gent en de andere dag een privéverhuis, een kunsttransport of een industriële verhuis in Brussel. Je zal in je baan in contact komen met de meest uiteenlopende omstandigheden, omgevingen en mensen (collega’s, opdrachtgevers, klanten, ...).

wie doet het ? Verhuizers starten doorgaans als verhuizer-drager. Je pakt eenvoudig te hanteren goederen in en uit en (de)monteert standaardmeubilair.

meer informatie Ambassador verhuisopleidingen vzw Huis van de verhuis Stroobantsstraat 48A - 1140 Evere Tel. 02 240 45 70 info@ambassador-vzw.be www.ambassador-vzw.be

Je vermijdt schade, je beschermt toegangen en respecteert de veiligheidsvoorschriften. De verhuizer-drager verplaatst goederen ook op een ergonomisch verantwoorde manier. Binnen de verhuissector bestaan nog andere (doorgroei) functies: chauffeur, ladderlift-operator, assistent-ploegbaas en ploegbaas.

hoe word je het ? Er bestaat geen specifieke opleiding verhuizer in het secundair onderwijs. Bij SYNTRA kan je de opleiding ‘verhuizer’ volgen in leertijd. Ook in de richtingen magazijniergoederenbehandelaar-heftruck in het deeltijds onderwijs is het mogelijk een bijkomende opleiding verhuizer te volgen. De sector zelf organiseert ook meermaals per jaar een opleiding ‘verhuizer’ in samenwerking met onder andere de VDAB. Deze opleidingen zijn altijd gekoppeld aan tewerkstelling in de sector (via de Individuele Beroepsopleiding).

133

waar kan je aan de slag ?

de voedingsindustrie wat doen we ? In de voedingsindustrie worden grondstoffen uit landbouw en visvangst verwerkt tot voedingsproducten voor mens en dier. De sector bestaat uit diverse subsectoren zoals koekjesfabrieken, brouwerijen en frisdrankproducenten, de zuivelsector en zelfs veevoederfabrieken. Alles wat je aan verwerkte eetbare en drinkbare producten in de winkel vindt, is vervaardigd in de voedingsindustrie. De voedingsindustrie zoekt werknemers die leergierig zijn en openstaan voor vernieuwingen omdat de wensen van de moderne consument voortdurend veranderen. Het maakt dat de voedingsindustrie, als een trendy sector, kort en efficiënt op de bal moet spelen. Dit vertaalt zich onder andere in een ver doorgedreven automatisering en informatisering van de productie en in de ontwikkeling van nieuwe producten en handige verpakkingen. Als je in deze sector werkt moet je flexibel kunnen omgaan met deze continue uitdagingen en vernieuwingen. Je hebt zin voor verantwoordelijkheid en neemt initiatief door bijvoorbeeld nieuwe afzetkanalen aan te boren. Als werknemer in de voedingsindustrie moet je de strenge normen inzake voedselveiligheid, kwaliteit en traceerbaarheid kennen en naleven. Ook het milieuaspect is enorm belangrijk. Meer en meer worden opleidingen ook op deze facetten gefocust.

wie doet het ? In de ‘Productie’ werken onder meer procesoperatoren die de productie beheersen en coördineren vanaf de grondstof tot het afgewerkte product.

meer informatie Initiatieven voor Professionalisering van de Voedingsindustrie (IPV) Birminghamstraat 225 - 1070 Anderlecht Tel. 02 528 89 43 info@ipv.be www.ipv.be

In de ‘Verpakking’ vind je de verpakkingsoperator, die de machines en de deelinstallaties instelt en ervoor zorgt dat het verpakkingsproces ongestoord verloopt. In de ‘Labo, kwaliteitscontrole & ontwikkeling’ werken kwaliteitsverantwoordelijken en laborant-analisten die waken over de hygiëne- en kwaliteitsnormen via onderzoek van voedingsstalen in het labo. Bij de ‘Leiding productie en verpakking’ vind je uitbeners, vleeswarenbereiders, banketbakkers (patissiers), bakkers, industriële koks ... Uiteraard zijn voor de machines en apparatuur ook technici nodig. ICT-programmeurs zorgen voor de informatisering van het productieproces. Ook voor een resem andere functies zijn mensen nodig: administratief personeel, communicatieverantwoordelijken, boekhouders, ...

hoe word je het ? In het secundair onderwijs zijn er een aantal richtingen die specifiek voorbereiden op een mogelijke baan in deze sector bv. voedingstechnieken en assistent voedingsindustrie. Maar de VDAB organiseert ook een heleboel opleidingen. In het hoger onderwijs zijn er tal van richtingen waarvan de afgestudeerden tewerkstelling kunnen vinden in de voedingsindustrie voor heel diverse functies.

: o d to

t cklis e h c je e te t e e m e g t r ve nie n a -in! a d r i e s t h ac ar de a n n neme e

.b sidin . w w w

Deel 4

BIJKOMENDE INFO

136

bijkomende info

1. Handige hulp: de Centra voor leerlingenbegeleiding GO! ANTWERPEN 2300 Turnhout

Waterheidestraat 19

014 41 33 30

2800 Mechelen

Zandpoortvest 9A

2400 Mol

Smallestraat 11

014 31 18 19

2850 Boom

Tinelstraat 3

015 45 32 32 03 888 24 21

2500 Lier

Berlaarsestraat 29

03 480 17 81

2930 Brasschaat

Van Hemelrycklei 81

03 651 79 11

2600 Berchem

Berchemstadionstraat 1

03 232 23 82

VLAAMS BRABANT EN BRUSSEL 1090 Jette

Dieleghemsesteenweg 24-26

02 479 25 05

3000 Leuven

Redingenstraat 86

016 30 80 10

1500 Halle

Willamekaai 19

02 356 38 58

3300 Tienen

Oude Vestenstraat 14

016 81 58 18

1800 Vilvoorde

Ridderstraat 7-9

02 251 44 25

3500 Hasselt

Luikersteenweg 56

011 22 17 38

3620 Lanaken

Koning Albertlaan 58

089 71 43 10

3500 Hasselt

Vildersstraat 2

011 21 02 69

3700 Tongeren

Sacramentstraat 70

012 23 12 39

3582 Beringen

Sint-Margrietstraat 13

011 45 62 70

3800 Sint-Truiden

Breendonkstraat 21A

011 68 28 91

3600 Genk

Weg naar As 199 A

089 36 57 90 053 66 91 26

LIMBURG

OOST-VLAANDEREN 9000 Gent

Voskenslaan 262

09 243 79 70

9470 Denderleeuw

Steenveldlaan 32

9100 Sint-Niklaas

Dr. A. Verdurmenstraat 2

03 776 02 16

9700 Oudenaarde

Eindrieskaai 11

055 33 74 70

9200 Dendermonde

Grote Markt 25

052 33 88 80

9900 Eeklo

Eikelstraat 42

09 377 36 93

9300 Aalst

Zonnestraat 25

053 60 32 80

Klaverstraat 49

050 44 50 10

8630 Veurne

Smissestraat 10

058 31 10 75

8900 Ieper

Minneplein 42

057 20 08 95

WEST-VLAANDEREN 8000 Brugge 8400 Oostende

Hennepstraat 53

059 70 21 00

8500 Kortrijk

Burg. Nolfstraat 11-13

056 22 56 61

GESUBSIDIEERD OFFICIEEL ONDERWIJS 1082 Sint-Agatha-Berchem (Brussel)

CLB Vlaamse Gemeenschapscommissie

Technologiestraat 1

02 482 05 72

2000 Antwerpen

Stedelijk CLB Antwerpen

Lange Gasthuisstraat 24

03 206 13 11

2018 Antwerpen

Provinciaal CLB Antwerpen

Markgravelei 86

03 241 05 00

3500 Hasselt

Provinciaal CLB Limburg

Willekensmolenstraat 140

011 23 81 20

9000 Gent

Interstedelijk CLB Gent

Jubileumlaan 215-2e verd.

09 235 09 00

137

bijkomende info

GESUBSIDIEERD VRIJ ONDERWIJS ANTWERPEN 2020 Antwerpen

Boomsesteenweg 265

03 216 29 38

2400 Mol

Edmond Van Hoofstraat 8

2100 Deurne

Hallershofstraat 7

03 285 34 50

2440 Geel

Stationsstraat 160

014 33 76 20 014 58 85 34

2110 Wijnegem

Kerkhofstraat 29

03 353 93 91

2500 Lier

Kardinaal Mercierplein 13

03 480 80 18

2170 Merksem

Gagelveldenstraat 54

03 640 38 90

2550 Kontich

Holle Weg 9

03 458 58 58

2180 Ekeren

Markt 3

03 542 21 55

2640 Mortsel

Edegemsestraat 36

03 443 90 20

2200 Herentals

Hellekensstraat 2

014 24 70 70

2800 Mechelen

Vijfhoek 1 bus A

015 41 89 11

2220 Heist-op-den-Berg

Fr. Coeckelbergsstraat 4

015 24 81 10

2840 Rumst

Kardinaal Cardijnstraat 33

03 886 76 04

2260 Westerlo

de Merodedreef 106

014 54 57 36

2910 Essen

Nollekensstraat 7

03 667 28 28

2290 Vorselaar

Mgr. Donchelei 9

014 50 74 00

2930 Brasschaat

De Zwaan 28

03 651 88 85

2300 Turnhout

Begijnenstraat 50

014 47 27 60

2980 Zoersel

Bethaniënlei 2

03 380 38 00

2320 Hoogstraten

Gr. Elisabethlaan 2

03 314 39 70 3000 Leuven

Karel Van Lotharingenstraat 5

016 28 24 00

VLAAMS-BRABANT EN BRUSSEL 1080 Sint-Jans-Molenbeek

Opzichterstraat 84

02 512 30 05

1500 Halle

Ninoofsesteenweg 7

02 356 55 23

3150 Haacht

Werchtersesteenweg 46

016 60 21 86

1702 Groot-Bijgaarden

Brusselstraat 270

02 569 61 72

3200 Aarschot

Bekaflaan 63

016 56 72 39

1730 Asse

Nieuwstraat 120

02 452 79 95

3290 Diest

Mariëndaalstraat 35

013 31 27 29

1800 Vilvoorde

Gendarmeriestraat 63

02 251 15 55

3300 Tienen

Veldbornstraat 18

016 81 31 05

LIMBURG 3500 Hasselt

Jan Palfijnstraat 2

011 37 94 90

3700 Tongeren

Dirikenlaan 4

012 39 83 40

3520 Houthalen-Helchteren

Saviostraat 39

011 52 52 05

3740 Bilzen

Tweevoetjesweg 2

089 51 07 90

3540 Herk-de-Stad

Zoutbrugstraat 5

013 55 46 56

3800 Sint Truiden

Luikersteenweg 7

011 58 62 10

3580 Beringen

Sint-Catharinastraat 8

011 45 63 10

3910 Neerpelt

Bermstraat 9 bus 1

011 80 59 00

3600 Genk

Zevenbonderstraat 80

089 56 93 20

3960 Bree

Grauwe Torenwal 11

089 46 97 30

3630 Maasmechelen

Deken Bernardstraat 4

089 77 97 30

3980 Tessenderlo

Stationsstraat 101

013 66 25 23

3680 Maaseik

Vossenbergstraat 12

089 36 57 80

3990 Peer

Nieuwstraat 19 bus 1

011 61 13 44

9000 Gent

Marialand 29

09 266 16 60

9300 Aalst

Langestraat 12

053 78 85 10

9000 Gent

Holstraat 95

09 269 89 00

9400 Ninove

Kluisweg 13

054 33 90 19

9040 Sint-Amandsberg

Halvemaanstraat 96

09 218 98 10

9500 Geraardsbergen

Vierwindenstraat 1 A

054 41 17 75

9100 Sint-Niklaas

Ankerstraat 63

03 780 66 30

9600 Ronse

Abeelstraat 35

055 23 71 11

9120 Beveren

Ciamberlanidreef 146

03 755 58 69

9620 Zottegem

Kastanjelaan 8

09 361 14 01

9160 Lokeren

Grote Kaai 7 bus 2

09 348 25 62

9700 Oudenaarde

Burgschelde 7

055 31 38 62

9200 Dendermonde

Dijkstraat 43

052 21 52 53

9800 Deinze

Kattestraat 22

09 381 06 80

9220 Hamme

Kaaiplein 29

052 47 74 62

9900 Eeklo

Visstraat 14

09 376 70 50

9230 Wetteren

Hoenderstraat 53

09 369 22 21

8000 Brugge

Sint-Maartensbilk 2

050 44 02 20

8790 Waregem

Zuiderlaan 42

056 60 23 93

8370 Blankenberge

Astridlaan 35

050 41 84 22

8800 Roeselare

Kattenstraat 65

051 25 97 00

8400 Oostende

Frère Orbanstraat 145

059 50 68 01

8820 Torhout

Papebrugstraat 8

050 23 15 17

8500 Kortrijk

Kasteelstraat 27

056 24 97 00

8870 Izegem

Meensestraat 171

051 30 13 61

8550 Zwevegem

Deerlijkstraat 133

056 24 97 00

8900 Ieper

Bukkersstraat 38

057 21 60 48

8600 Diksmuide

Kasteelstraat 31

051 50 45 58

8930 Menen

Oude Leielaan 83 A

056 23 72 50

8630 Veurne

Oude Beestenmarkt 6

058 31 16 14

8970 Poperinge

Rekhof 22

057 33 43 28

8700 Tielt

Grote Hulststraat 55

051 42 66 42

OOST-VLAANDEREN

WEST-VLAANDEREN

138

bijkomende info

2. Infopunten vorming en opleiding Momenteel kan je in Vlaanderen op verschillende plaatsen terecht voor regionale informatie en advies over cursussen en opleidingen. Deze initiatieven zijn heel uiteenlopend: bij sommige kan je langsgaan voor een persoonlijke babbel, bellen of mailen, andere hebben een uitgebreide website met informatie over de regio en nog andere beperken zich tot een databank met het regionaal cursus- en vormingsaanbod. Een greep uit het aanbod!

De Stap - Gent Hier kan je terecht voor informatie over onderwijs en vorming in de regio Gent en Oost-Vlaanderen. De website bevat heel wat uitgebreide informatie, maar je kan ook bellen, mailen of zelf langsgaan. Op de website kan je ‘de wijze stap’ downloaden, een handige brochure met het opleidings- en vormingsaanbod in Oost-Vlaanderen. www.destapgent.be

De Educatieve Wegwijzer - Hasselt Educatieve Wegwijzer geeft informatie over onderwijs en vorming voor volwassenen in de regio Hasselt en omgeving. Je kan een kijkje nemen op de website, mailen, bellen of zelf langsgaan. www.educatievewegwijzer.be

Studiewijzer - Antwerpen Studiewijzer helpt je verder in het opleidings- en vormingslandschap van de stad Antwerpen en de nabije omgeving. Je bent er elke werkdag welkom voor een persoonlijk gesprek, maar ook mailen of bellen kan. www.antwerpen.be/studiewijzer

Leerwinkel - Kortrijk Als je op zoek bent naar een cursus of opleiding in Kortrijk en omstreken, dan kan je hier aankloppen. De Leerwinkel heeft een website, maar je kan ook persoonlijk advies inwinnen en telefoneren of mailen. www.leerwinkelkortrijk.be

IVO (Informatie over Vorming en Opleiding) Op de IVO-site vind je informatie over opleidingen, trainingen en cursussen voor volwassenen in Oost-Vlaanderen. Je kan er opleidingen en vormingen zoeken in een databank en je vindt er regionaal opleidingsnieuws. www.ivo.be

Het grote cursusaanbod - Brussel Dit is een initiatief van de Vlaamse Gemeenschapscommissie te Brussel. Je kan in de database naar het aanbod van opleidingen en vormingen in Brussel zoeken op cursusnaam, organisatie, doelgroep, thema, onderwerp of op één of meer gemeentes. Dit aanbod is ook uitgegeven in een brochure die je online kan bestellen en die ook beschikbaar is in de bibliotheken en gemeenschapscentra in Brussel. www.vgc.be/Site+structuur/cursusaanbod

139

bijkomende info

De werkwinkels De Werkwinkels zijn verspreid over heel Vlaanderen. De Werkwinkel is de plaats waar je alle organisaties vindt die je kunnen helpen in je zoektocht naar werk. Je kan er binnenspringen met vragen over opleiding en vorming in functie van tewerkstelling. www.werkwinkel.be

De huizen van het Nederlands Ook de Huizen van het Nederlands vind je op verschillende plaatsen in Vlaanderen. Je krijgt er informatie over de cursussen Nederlands tweede taal (NT2) in de regio. Na een gesprek of test word je doorverwezen naar de meest geschikte cursus. www.huizenvanhetnederlands.be

140

bijkomende info

B IJKO M E N D E IN FO

3. Voor wie meer wil weten over verder studeren www.onderwijskiezer.be Onderwijskiezer is een gemeenschappelijke site van de vrije centra voor leerlingbegeleiding en de centra van het GO!. Onderwijskiezer biedt relevante informatie over het ganse onderwijslandschap. Laatstejaars secundair onderwijs vinden er uitgebreide informatie over het hele gamma van mogelijkheden zoals alle richtingen van het hoger onderwijs, de zevende specialisatiejaren, de Se-n-Se opleidingen en het hoger beroepsonderwijs. Per studierichting is er een informatieve fiche met een beschrijving van de inhoudelijke klemtonen, de uitwegen naar de arbeidsmarkt, de organiserende onderwijsinstellingen, het aantal studiepunten, de logische vervolgopleidingen enzovoort. Er zijn per richting rechtstreekse links naar de studie ‘schoolverlaters’ van VDAB, de beroepssectoren en tal van andere interessante sites. Wat vind je nog: de infomomenten, een overzicht van beschikbare zelftests, een overzicht van flexibele trajecten in het hoger onderwijs, informatie over studeren in het buitenland, uniformopleidingen … De informatie is te raadplegen via verschillende ingangen: het studieniveau, de studiegebieden, de hogescholen en universiteiten, de vakken van het secundair, je belangstelling. Je kan online een belangstellingsvragenlijst invullen die je dan rechtstreeks leidt naar de informatie over richtingen die overeenstemmen met je belangstellingsprofiel. Bovendien kan je via de website rechtstreeks vragen stellen aan deskundigen.

www.hogeronderwijsregister.be Het Hogeronderwijsregister geeft een volledig overzicht van het erkende hoger onderwijs in Vlaanderen. Je vindt er de geaccrediteerde bachelor- en masteropleidingen die door de Vlaamse overheid erkend worden. Het Hogeronderwijsregister presenteert de informatie op drie manieren. Je kan zoeken naar opleidingen en instellingen. Je vindt er een leidraad met betrekking tot (verder) studeren of studeren in het buitenland. Ten slotte vind je er achtergrondinformatie over de onderwijsinstellingen, de soorten opleidingen, de toelatingsvoorwaarden en de doorstroommogelijkheden.

www.wordwatjewil.be Hier vind je het meest volledige aanbod van cursussen en opleidingen voor volwassenen in Vlaanderen. Je kan ook zoeken naar cursus- en opleidingscentra. Via de zoekingang ‘dossiers’ vind je achtergrondinformatie over volwasseneneducatie zoals steunmaatregelen (bv. opleidingscheques, educatief verlof, tijdskrediet) en het ervaringsbewijs.

141

bijkomende info

4. Voor wie meer wil weten over de sprong naar de arbeidsmarkt: Je hebt je diploma op zak en wil je kans wagen op de arbeidsmarkt. Natuurlijk sta je er niet alleen voor. Op www.vdab.be vind je heel wat informatie over werken en solliciteren. Je vindt de interessantste weetjes hier op een rijtje.

De geknipte vakantiejob Wil je een leuke reis boeken of heb je andere dolle dromen voor je aan het echte werk begint? Met een studentenjob kun je wat extra zakgeld verdienen. Neem alvast een kijkje op de campuspagina. www.vdab.be/campus

Wegwijs op de arbeidsmarkt Tijdens je zoektocht naar een job is het belangrijk om te weten hoe alles in elkaar zit. Op de wegwijspagina vind je alles over je inschrijven bij de VDAB, een uitkering krijgen, de verschillende instanties, ... www.vdab.be/wegwijs

Beroepeninfo Hoe kies je een beroep dat jou ligt? Misschien weet Cobra (COmpetentie- en BeroepenRepertorium voor de Arbeidsmarkt) het wel. Met de beroepenfilms en beroepentests op deze pagina ontdek je welke beroepen bij je passen. www.vdab.be/cobra

Test jezelf Heb je zin om nog andere leuke testjes te doen? Op deze link vind je meer dan 100 tests waaronder taaltesten, sollicitatietesten, beroepstesten, ... www.vdab.be/tests

Vacatures In de VDAB-vacaturebank vind je meer dan 50 000 jobs. www.vdab.be/jobs

Sollicitatie-info Je hebt een leuke job op het oog, maar je weet niet goed hoe je aan de sollicitatie moet beginnen? Lees op de sollicitatiepagina alles over sollicitatiekanalen, het schrijven van een cv (curriculum vitae), sollicitatietips, ... om die droomjob te bemachtigen. www.vdab.be/solliciteren

Jobbegeleiding Wil je graag wa extra hulp om de job ban je dromen te vinden ?! www.vdab.be/jobbegeleiding

VDAB-diensten Voor extra hulp tijdens je zoektocht naar werk staat de VDAB voor je klaar. Zit je nog met vragen? Zoek dan op de contactpagina naar een VDAB-locatie in je buurt. Daar zullen ze je zeker verder helpen. www.vdab.be/contact

S E I K JIJ

WATTWILâ€‰... ECH

Colofon Redactie Lieve Dillen (CLB GO!) Seppe Druyts (Studiewijzer Antwerpen) David Schroyens (Agentschap voor Onderwijscommunicatie) Johan Seutens (VCLB) Dirk Verrycken (VCLB)

Vormgeving Yasmina Yahiaoui (Agentschap voor Onderwijscommunicatie)

Verantwoordelijke uitgever Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming Agentschap voor Onderwijscommunicatie Jo De Ro, Administrateur-generaal Koning Albert II-laan 15, B-1210 Brussel

Druk Drukkerij Moderna

Depotnummer D/2012/3241/196 Copyright: Niets uit deze brochure mag worden gekopieerd of op andere wijze worden verspreid zonder bronvermelding.

Een SID-in in elke provincie WEST-VLAANDEREN Expohallen Roeselare Diksmuidsesteenweg 400 8800 Roeselare

LIMBURG Limburghal Jaarbeurslaan 6 3600 Genk

donderdag 10 januari 2013: 9u-12u en 13u-16u

donderdag 31 januari 2013: 9u-12u en 13u-16u vrijdag 1 februari 2013: 9u-12u en 13u-16u zaterdag 2 februari 2013: 10u-16u

vrijdag 11 januari 2013: 9u-12u en 13u-16u zaterdag 12 januari 2013: 10u-16u

VLAAMS-BRABANT EN HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST Brabanthal Brabantlaan 1 3053 Haasrode donderdag 17 januari 2013: 9u-12u en 13u-16u vrijdag 18 januari 2013: 9u-12u en 13u-16u zaterdag 19 januari 2013: 10u-16u

ANTWERPEN Antwerp Expo Jan Van Rijswijcklaan 191 2020 Antwerpen donderdag 14 maart 2013: 9u-12u en 13u-16u vrijdag 15 maart 2013: 9u-12u en 13u-16u zaterdag 16 maart 2013: 10u-16u

OOST-VLAANDEREN Flanders Expo Maaltekouter 1 9051 Gent donderdag 24 januari 2013: 9u-12u en 13u-16u vrijdag 25 januari 2013: 9u-12u en 13u-16u zaterdag 26 januari 2013: 10u-16u

Schoolbezoeken op donderdag en vrijdag Vrij bezoek op zaterdag Meer info op www.sidin.be