////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
JAARVERSLAG 2020 van Team Taaladvies ////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
In het kort Dit jaarverslag van Team Taaladvies biedt u een overzicht van de resultaten van het jaar 2020, zowel voor de interne adviesverlening bij de Vlaamse overheid als de externe dienstverlening aan het grote publiek. Dat in 2020 alles anders dan anders was, hoeven we hier eigenlijk niet te herhalen. Een regelmatig terugkerend thema tijdens de coronacrisis is de noodzaak en behoefte om meer dan ooit helder te communiceren. Veel organisaties en medewerkers, ook bij de Vlaamse overheid, hebben zich ingezet om de vaak ingewikkelde en lastige boodschappen over de pandemie en de coronamaatregelen begrijpelijk en empathisch over te brengen. De noodzaak om als overheid begrijpelijk te communiceren is ook het uitgangspunt voor de activiteiten van Heerlijk Helder. Dit zijn de belangrijkste punten daarover uit dit jaarverslag: o
Zoals de voorgaande jaren heeft het team aan de organisaties van de Vlaamse overheid ondersteuning geboden voor Heerlijk Helder, met onder andere strategisch advies en workshops. Het team heeft op die manier bijgedragen aan de doelstellingen die de organisaties van de Vlaamse overheid voor de periode 2019-2020 hadden geformuleerd voor Heerlijk Helder. Eind 2020 hebben de organisaties daarover een zelfevaluatie gemaakt. Het team zal met de resultaten daarvan rekening houden als het voor 2021 de vervolgstrategie voor Heerlijk Helder uitwerkt.
o
Het team heeft in 2020 ook tips en andere nuttige informatie over klare taal verstrekt op de webpagina's over Heerlijk Helder (overheid.vlaanderen.be/heerlijk-helder) en in de nieuwsbrief Heerlijk Helder. Het team legt daarbij sterk de nadruk op het belang van gedragsaspecten om een strategie voor klare taal in organisaties uit te werken en om de effectiviteit van teksten te verbeteren. In 2020 heeft het team ook gewerkt aan een handleiding voor gebruikersonderzoek. Daarmee zullen organisaties de begrijpelijkheid en gebruiksvriendelijkheid van teksten via zorgvuldig gekozen methoden kunnen testen bij mensen uit de doelgroep. Het team zal die handleiding in 2021 lanceren en promoten.
In verband met de externe dienstverlening aan het grote publiek zijn dit de belangrijkste punten uit dit jaarverslag: o
Bij taalgebruikers blijft een sterke behoefte bestaan om snel te weten wat als correct Nederlands geldt en wat niet. Dat blijkt uit de stevige groei van de website voor de externe dienstverlening (www.vlaanderen.be/taaladvies). In 2020
telde die website 5,3 miljoen bezoekers en 7 miljoen geraadpleegde pagina's. Ten opzichte van 2019 is dat een groei van respectievelijk 20% en 11%. Met dat grote bereik vervult Team Taaladvies een sleutelrol als ontwikkelaar en verspreider van taaladviezen in Vlaanderen. o
Team Taaladvies onderneemt permanent acties om de website functioneel en inhoudelijk te verbeteren. In 2020 heeft Team Taaladvies voornamelijk gewerkt aan de verrijking van de rubriek met taaladvieskwesties. Die rubriek is in 2020 met meer dan 500 teksten uitgebreid. Daarmee zijn vrijwel alle adviezen op Taaladvies.net die voor het Belgische deel van het taalgebied relevant zijn, nu ook op Vlaanderen.be/taaladvies beschikbaar. Er is daarbij extra aandacht besteed aan de vindbaarheid via zoekmachines en de toegankelijkheid en begrijpelijkheid van de adviezen.
o
Ook taaladvies op maat blijft belangrijk voor wie het antwoord op een vraag niet zelf vindt. In 2020 heeft Team Taaladvies persoonlijk antwoord gegeven op 5556 taalvragen. 75% van die vragen kwam binnen via het vraagformulier op de website en via mail, 23% werd telefonisch gesteld via de Taaltelefoon (078 15 20 25).
o
Ook de website Taaladvies.net, de taaladviesvoorziening van de Nederlandse Taalunie, speelt een belangrijke rol in de activiteiten van Team Taaladvies. Taaladvies.net heeft zoals de vorige jaren een groot aantal bezoekers getrokken. In 2020 was Taaladvies.net goed voor 6 miljoen bezoekers en 10,4 miljoen geconsulteerde pagina's. Ook de website Woordenlijst.org, de onlineversie van de Woordenlijst Nederlandse Taal, is een belangrijk instrument in de taaladvisering. In 2020 was Woordenlijst.org goed voor 1,6 miljoen bezoekers en 5,8 miljoen geconsulteerde pagina's.
//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 3 van 28
INHOUD 1
HEERLIJK HELDER ................................................................... 5
2
EXTERN TAALADVIES - TAALTELEFOON ................................ 13
3
TAALADVIES.NET EN WOORDENLIJST.ORG ........................... 16
4
TEKSTADVIES ....................................................................... 21
5
COMMUNICATIE .................................................................. 25
6
CONTACTGEGEVENS ............................................................ 27
//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 4 van 28
1 HEERLIJK HELDER Team Taaladvies heeft in 2020 verder werk gemaakt van de activiteiten voor Heerlijk Helder. Met het actieplan dat daarvoor in 2017 uitgewerkt was, heeft de toenmalige minister-president van de Vlaamse Regering, Geert Bourgeois, een nieuwe stimulans gegeven aan het algemene communicatiebeleid van de Vlaamse overheid. Ter uitvoering van dat actieplan heeft Team Taaladvies in 2020 verder ondersteuning geboden.
CAMPAGNE De voorbije jaren is het thema van de vaak moeilijk te begrijpen communicatie van overheden en andere organisaties geregeld in de media gekomen. Vooral de campagne Heerlijk Helder van het radioprogramma Hautekiet (Radio 1) heeft in het voorjaar van 2015 heel wat maatschappelijke weerklank gekregen. Ook initiatieven om de communicatie eenvoudiger en helderder te maken, zijn in de media geweest. Op 7 juli 2017 heeft de Vlaamse Regering in het witboek ‘Open en wendbare overheid’ het engagement opgenomen om nieuwe stappen te zetten om de dienstverlening van de Vlaamse overheid eenvoudig, helder en inclusief te maken. Daarbij is specifiek het voornemen geformuleerd om inspanningen te leveren om de informatie en het taalgebruik zo helder mogelijk te maken. Om de overheidscommunicatie toegankelijker te maken, werd in de ondernemingsplannen voor 2017 en 2018 van het toenmalige Departement Kanselarij en Bestuur het plan opgenomen om het gebruik van klare taal te promoten en te bevorderen. Team Taaladvies was trekker van dat initiatief. In overleg met de VRT is ervoor gekozen om voor de campagne van de Vlaamse overheid ook het begrip Heerlijk Helder te gebruiken. Die woorden drukken krachtig en kernachtig uit wat de bedoeling is. Mensen moeten de informatie die ze nodig hebben, gemakkelijk kunnen vinden, de aangeboden informatie kunnen begrijpen en weten wat ze met de informatie kunnen doen. Heerlijk Helder is een actie die een bijdrage wil leveren aan de overheidscommunicatie van de Vlaamse overheid in algemene zin. Het basisidee van Heerlijk Helder is dat elke burger, elke medewerker en elke organisatie van de Vlaamse overheid beter wordt van heerlijk heldere taal. Helderheid in de communicatie is een belangrijke waarde voor de Vlaamse overheid. In het Bestuursdecreet van 7 december 2018 is daarover in de afdeling over de normen voor overheidscommunicatie een bepaling opgenomen. Artikel II.10 van het Bestuursdecreet luidt: ‘De overheidsinstanties […] communiceren in de standaardtaal
//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 5 van 28
en hanteren een heldere taal die begrijpelijk is voor de ontvanger.’ Dit artikel focust op twee aspecten van de communicatie: het gebruik van de standaardtaal en de helderheid van het taalgebruik. Beide aspecten moeten ertoe leiden dat de ontvangers de boodschappen van de Vlaamse overheid vlot kunnen begrijpen. De actie Heerlijk Helder sluit aan bij buitenlandse initiatieven die hetzelfde doel nastreven, bijvoorbeeld Plain Language in de Verenigde Staten, Klarsprache in Oostenrijk, klarspråk in Noorwegen, Plain English in het Verenigd Koninkrijk, Plain English Foundation in Australië, Plain Language Association International (PLAIN) en Clarity International association promoting plain legal language. In het najaar van 2018 is ook de Nederlandse overheid gestart met een initiatief om de communicatie van de overheid toegankelijker te maken, onder de campagnenaam Direct Duidelijk.
ACTIEPLAN De inspanningen voor Heerlijk Helder kunnen pas renderen als er een engagement is op alle niveaus: van de individuele medewerkers, van de organisaties en hun leidinggevenden, en van de Vlaamse overheid als geheel.
Medewerkers van de Vlaamse overheid In november 2017 is Team Taaladvies gestart met de interne campagne om het begrip Heerlijk Helder bekend te maken bij de medewerkers van de Vlaamse overheid. De campagneslogan is ‘Hou je taal Heerlijk Helder’. De campagne wil ervoor zorgen dat de medewerkers van de Vlaamse overheid weten wat met Heerlijk Helder bedoeld wordt en waar de basisinformatie te vinden is. De website Overheid.vlaanderen.be/heerlijk-helder geeft tips die medewerkers in de praktijk kunnen toepassen om teksten heerlijk helder te maken, en voorbeelden van een goede en slechte aanpak. De website maakt ook duidelijk hoe ze kunnen nagaan of een tekst heerlijk helder is en welke ondersteuning Team Taaladvies geeft. Om het begrip en de campagneslogan bekend te maken, zijn er naast de website ook promotiefilmpjes, affiches en beelden voor tv-schermen gemaakt. Die zijn gebruikt en verspreid in de gebouwen van de Vlaamse overheid.
Organisaties van de Vlaamse overheid Eind november 2017 heeft de voorzitter van het Voorzitterscollege alle leidend ambtenaren verzocht om voor 2018 projectdoelstellingen voor Heerlijk Helder te formuleren. Er werd niet verwacht dat de diverse organisaties in één beweging alle communicatie zouden doorlichten en verhelderen, maar wel dat ze zouden nagaan wat het eerste jaar het best aangepakt kon worden en dat ze daarmee ook daad-
//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 6 van 28
werkelijk zouden beginnen. Elke organisatie kon zelf de inhoud van haar engagement bepalen en daarbij golden geen minimale normen: alle initiatieven waren welkom. Het kon gaan om volledig nieuwe initiatieven, maar ook om initiatieven die aansluiten of voortbouwen op bestaande acties en lopende projecten van een organisatie. De organisaties konden ervoor kiezen om een of meer projectdoelstellingen te formuleren. Aan elke organisatie werd gevraagd om één projectdoelstelling voor Heerlijk Helder als hoofddoelstelling te kiezen. Die hoofddoelstelling staat op de website Overheid.vlaanderen.be/heerlijk-helder, zodat iedereen kan lezen waartoe de organisaties zich in de eerste plaats hebben geëngageerd. Begin 2019 heeft Team Taaladvies alle organisaties van de Vlaamse overheid gevraagd om voor de jaren 2019-2020 opnieuw doelstellingen voor Heerlijk Helder te formuleren en daarbij specifiek rekening te houden met de negen sleutels voor een succesvol Heerlijk Helderbeleid. Die sleutels zijn ontwikkeld op basis van de zelfevaluaties die de organisaties van de Vlaamse overheid hebben opgesteld over de doelstellingen van 2018. Uit de zelfevaluatie kwamen een aantal succesfactoren naar voren die bepalend zijn voor organisaties om tot een sterk beleid voor Heerlijk Helder te komen. De aangemelde doelstellingen zijn te vinden op overheid.vlaanderen.be/communicatie/heerlijk-helder/doelstellingen-2019-2020.
Negen sleutels voor een succesvol Heerlijk Helderbeleid 1. MANAGEMENT: zorg voor een sterk engagement van het management. 2. STRATEGIE: kies de doelstellingen strategisch. 3. SMART: formuleer de doelstellingen smart (specifiek, meetbaar, acceptabel, realistisch, tijdgebonden). 4. TREKKER: stel een trekker voor Heerlijk Helder aan. 5. SAMENWERKING: betrek medewerkers met verschillende expertises bij de doelstellingen. 6. ONDERSTEUNING: bied medewerkers ondersteuning op maat. 7. DOELGROEP: betrek de doelgroep bij de doelstellingen door lezerspanels of pretests. 8. EVALUATIE: evalueer of de doelstellingen bereikt zijn. 9. INTERNE PROMOTIE: hou het thema Heerlijk Helder levend.
//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 7 van 28
De Vlaamse overheid als geheel Er was ook een duidelijk centraal engagement nodig. Daarom heeft het Departement Kanselarij en Bestuur op 5 februari 2018 in het Vlaams Parlement voor de eerste keer een Heerlijk Helderdag georganiseerd, in samenwerking met de VRT en Kortom, de vereniging voor overheids- en socialprofitcommunicatie. De hoofddoelstellingen van de organisaties voor 2018 werden toen bekendgemaakt. De minister-president en de gedelegeerd bestuurder van de VRT hebben op die dag hun engagement voor de campagne en het actieplan verklaard, samen met alle aanwezigen, die de rol van ambassadeur van Heerlijk Helder opgenomen hebben. Het programma van de tweede Heerlijk Helderdag op 7 oktober 2019 stond in het teken van de negen sleutels voor een succesvol Heerlijk Helderbeleid.
ACTIES 2020 Team Taaladvies heeft in 2020 de volgende acties uitgevoerd om het beleid voor Heerlijk Helder verder invulling te geven. o
Het team heeft de organisaties van de Vlaamse overheid die advies gevraagd hebben, ondersteund bij de uitwerking van hun doelstellingen voor Heerlijk Helder. De focus ligt daarbij vooral op strategisch advies over de aanpak en de hulpmiddelen.
o
Het team heeft werksessies georganiseerd om de principes van Heerlijk Helder toe te lichten aan medewerkers en hun te leren hoe ze die principes kunnen toepassen op specifieke teksten van organisaties. Vanwege de coronacrisis zijn bijna alle werksessies online verlopen. De meeste werksessies gingen over brieven en e-mails. Samen met het team Gedragsinzichten van het Departement Kanselarij en Bestuur heeft het team in 2018 een checklist uitgewerkt voor de toepassing van gedragsinzichten in brieven en mails. Daarmee kunnen medewerkers de impact van hun communicatie aanzienlijk verhogen (zie overheid.vlaanderen.be/communicatie/heerlijk-helder/gedragsinzichten-toepassen-in-mails-en-brieven). Een belangrijke voorwaarde voor meer impact is dat de boodschap heerlijk helder geformuleerd is, maar dat is niet altijd voldoende om lezers in beweging te krijgen. Daarom passen taal- en communicatie-experts tegenwoordig steeds meer beinvloedingstechnieken uit de gedragswetenschappen toe. Tijdens de werksessies worden die technieken geïllustreerd met brieven en mails uit de praktijk. Enkele werksessies waren gewijd aan teksten met beleidsadviezen. Ook daarbij werd extra aandacht besteed aan de gedragsaspecten waarmee rekening
//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 8 van 28
gehouden kan worden om beleidsadviezen meer impact te laten hebben bij de lezersgroep. o
Om de aandacht voor Heerlijk Helder warm te houden, heeft het team geregeld een bericht met tips of andere nuttige informatie over Heerlijk Helder op de muurkrant van Vlaanderen Intern gepubliceerd.
o
Het team heeft de website over Heerlijk Helder verder verrijkt met voorbeelden van teksten in een oude versie en teksten in een nieuwe, heerlijk heldere versie. Op de website is ook informatie te vinden over projecten die als voorbeeld kunnen dienen voor andere organisaties.
o
Sinds mei 2018 stuurt het team geregeld een nieuwsbrief over Heerlijk Helder uit. Daarin staat telkens een selectie van muurkrantberichten en tips die ook voor externe doelgroepen relevant kunnen zijn. Eind 2020 had de nieuwsbrief 1051 abonnees.
ZELFEVALUATIE 2019-2020 Eind 2020 is er opnieuw een evaluatie uitgevoerd van de inspanningen die de organisaties van de Vlaamse overheid in het kader van Heerlijk Helder hebben geleverd. Daarvoor heeft het team aan alle organisaties gevraagd om een zelfevaluatie op te maken over de doelstellingen die ze voor de jaren 2019-2020 hadden geformuleerd. Begin 2019 hadden 50 organisaties van de Vlaamse overheid een of meer Heerlijk Helderdoelstellingen voor die periode aangemeld. Eind 2020 heeft Team Taaladvies die organisaties gevraagd om hun inspanningen te evalueren. 43 van de 50 organisaties hebben de zelfevaluatie ingevuld.
Sterke punten Uit de zelfevaluatie komen de volgende sterke punten naar voren: o
Meer dan de helft van de organisaties heeft de doelstelling in (heel) sterke mate bereikt.
o
In veel organisaties heeft de communicatiedienst een belangrijke rol gespeeld bij de verwezenlijking van de doelstellingen.
o
De inhoudelijke specialisten zijn vaak betrokken bij de Heerlijk Helderdoelstellingen.
o
Het management speelt geregeld een motiverende rol.
//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 9 van 28
o
Om de Heerlijk Helderdoelstellingen te bereiken, hebben de organisaties vooral teksten herschreven. Er zijn ook heel wat tekstsjablonen of tekstmodellen ontwikkeld. Daarnaast hebben de organisaties vaak opleidingen voor de medewerkers georganiseerd. Ze laten zich ook begeleiden door interne of externe consultants.
o
In verschillende organisaties is Heerlijk Helder verankerd in de algemene werking. Medewerkers krijgen bijvoorbeeld steeds meer de reflex om teksten voor het grote publiek te laten screenen door de communicatiedienst, er worden structureel opleidingen georganiseerd voor nieuwe medewerkers of er worden duidelijke afspraken gemaakt over de ontwikkeling van teksten, vanaf het opstellen tot de publicatie.
o
De organisaties waarderen dat Team Taaladvies Heerlijk Helder coördineert, hulpmiddelen ter beschikking stelt en ondersteuning biedt.
o
Al 21 organisaties hebben plannen gemaakt voor 2021.
Werkpunten voor de toekomst Daarnaast konden uit de zelfevaluatie de volgende werkpunten voor de toekomst worden afgeleid: o
Voor veel organisaties is het niet evident om prioriteit te geven aan Heerlijk Helder. Dat was in het bijzonder het geval in 2020 door de coronacrisis. Die bracht in heel wat organisaties veel extra werk met zich mee. Bovendien ging de prioriteit naar de onverwachte crisiscommunicatie over corona. Daardoor was er minder tijd om de gemaakte Heerlijk Helderplannen te realiseren.
o
In een aantal organisaties is er nog meer bewustmaking over Heerlijk Helder nodig bij de medewerkers en het management om het proces van gedragsverandering te kunnen inzetten of versterken. Medewerkers zijn niet altijd gemotiveerd om hun huidige manier van werken in vraag te stellen en eventueel bij te sturen.
o
Medewerkers overschatten vaak het kennisniveau van hun doelgroep, waardoor ze hun taalgebruik niet voldoende afstemmen op de behoeften van die doelgroep. Organisaties geven aan dat het waardevolle feedback kan opleveren als ze hun teksten voorleggen aan de doelgroep, maar in de praktijk voeren ze nog maar weinig gebruikersonderzoek uit.
o
Inhoudelijke specialisten beseffen nog niet altijd dat hun vakjargon niet voor iedereen begrijpelijk is. Ook andere medewerkers zijn er zich geregeld niet van bewust dat hun communicatie managementtaal en Engelse termen bevat die lang niet voor iedereen duidelijk zijn. Het is nodig hen daarvoor te sensibiliseren en hun hulpmiddelen aan te reiken om de problemen op te sporen en te verhelpen, zodat hun communicatie helderder wordt.
//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 10 van 28
o
In sommige organisaties is er nog te weinig samenwerking tussen de communicatiedienst en de inhoudelijke specialisten. De communicatiedienst krijgt dan niet de kans om de inhoudelijke specialisten op eventuele problemen te wijzen. De kracht zit in de samenwerking tussen de communicatiedienst en de inhoudelijke specialisten. Samen kunnen ze zorgen voor een inhoudelijk correcte en ook begrijpelijke boodschap.
o
Het is belangrijk om Heerlijk Helder onder de aandacht te blijven houden. Het is een proces dat nooit afgerond is. Ook de krijtlijnen van Heerlijk Helder moeten geregeld herhaald worden.
o
Verschillende organisaties zouden graag (nog meer) goede praktijken uitwisselen met andere organisaties. Ze vragen ook tips en andere inhoud die ze via hun kanalen verder intern kunnen verspreiden.
Team Taaladvies zal met de resultaten van de zelfevaluatie rekening houden als het de vervolgstrategie voor Heerlijk Helder uitwerkt voor de jaren 2021-2022.
SAMENWERKING MET NEDERLAND In het najaar van 2018 is ook de Nederlandse overheid gestart met een initiatief om de communicatie van de overheid toegankelijker te maken, onder de campagnenaam Direct Duidelijk (zie www.directduidelijk.nl). Die campagne heeft vergelijkbare doelstellingen als Heerlijk Helder en de organisatoren hebben zich bij de opzet ook laten inspireren door de campagne en het actieplan voor Heerlijk Helder. Als beleidsorganisatie voor het Nederlands wil ook de Nederlandse Taalunie, samen met de Nederlandse en Vlaamse overheid, het beleid rond klare taal bij de overheden mee vormgeven. In 2020 heeft het Algemeen Secretariaat van de Nederlandse Taalunie in overleg met de Nederlandse overheid en Team Taaladvies bekeken hoe de inspanningen voor Heerlijk Helder en die voor Direct Duidelijk gebundeld kunnen worden. Daarbij hebben de organisaties in de eerste plaats gewerkt aan de ontwikkeling van gezamenlijke instrumenten voor gebruikersonderzoek en automatische tools om de begrijpelijkheid en toegankelijkheid van teksten te meten.
ONDERSTEUNING Team Taaladvies verleent zoals voorheen advies over de taalkundige en communicatieve kwaliteit van teksten (zie hoofdstuk 4). Voor de regelgevende teksten blijft de procedure gelden zoals die in de omzendbrief Wetgevingstechniek staat. Het team toetst ook verder de formulieren van de Vlaamse overheid aan de kwaliteitscriteria voor heldere en gebruiksvriendelijke formulieren.
//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 11 van 28
Voor alle andere teksten verleent Team Taaladvies advies aan de communicatiemedewerkers van de organisaties. In overleg met hen wordt bepaald wat de beste strategie is om de kwaliteit van specifieke teksten of specifieke tekstsoorten te toetsen. Samen met hen kan ook worden bekeken welke extra ondersteuning er nodig is om de communicatie in een bepaalde context of voor een bepaalde tekstsoort of doelgroep te verbeteren, bijvoorbeeld door opleidingen, coaching, lezerspanels, de doorlichting van teksten of de ontwikkeling van tekstsjablonen. Het team kan daarbij advies verlenen om tot goede keuzes te komen. Het is de bedoeling dat de organisaties de expertise voor de toetsing van teksten zelf verder ontwikkelen; de communicatiemedewerkers van de organisaties vervullen voor Heerlijk Helder daarbij de rol van interne coach en ambassadeur.
//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 12 van 28
2 EXTERN TAALADVIES - TAALTELEFOON SITUERING De Vlaamse overheid is op 27 oktober 1999 gestart met een taaladviesdienst voor het grote publiek, met de roepnaam Taaltelefoon. Volgens het decreet van 3 februari 1998 houdende oprichting van een Dienst voor Taaladvies moet die dienst 'op een systematische, efficiënte en klantgerichte wijze taaladvies verstrekken aan de burgers'. Volgens dat decreet heeft de dienst ook de opdracht om daarvoor nauw samen te werken met de Nederlandse Taalunie. Die samenwerking heeft vorm gekregen in de adviesvoorziening Taaladvies.net van de Taalunie. Omdat de telefoon een steeds kleiner wordend aandeel heeft als kanaal voor de taaladvisering, wordt sinds 2019 de roepnaam Team Taaladvies gebruikt. Die naam slaat op de dienstverlening van het team als geheel. De benaming Taaltelefoon blijft in de praktijk wel behouden om te verwijzen naar de telefonische dienstverlening voor het grote publiek, omdat die naam bij de meeste mensen ook zo bekend is. Team Taaladvies geeft advies bij vragen over spelling, leestekens, woordgebruik, grammatica, uitspraak, tekstconventies zoals titulatuur en adressering, formulering en stijl. Team Taaladvies is elke werkdag telefonisch te bereiken van 9 tot 12 uur. Iedereen kan het Taaltelefoon-nummer 078 15 20 25 bellen tegen het gewone tarief. Tijdens het telefoongesprek krijgt de beller onmiddellijk gratis taaladvies. Als er extra tijd voor opzoeking nodig is, maken de taaladviseurs een afspraak zodat ze zelf zo snel mogelijk opnieuw met de beller contact kunnen opnemen. Als de taaladviseurs in gesprek zijn, wordt de beller tijdens de openingstijden van de Taaltelefoon doorverbonden met een medewerker van het contactcentrum van de Vlaamse overheid (1700). Die medewerker noteert de taalvragen en stuurt ze per e-mail onmiddellijk door naar Team Taaladvies. De taaladviseurs nemen dan zo snel mogelijk zelf weer contact op met de beller. Taalgebruikers kunnen ook vragen stellen via het vraagformulier op de website van Team Taaladvies of op Taaladvies.net, per e-mail of brief, en via Twitter en Facebook. De adviesverlening voor Taaladvies.net wordt aan de Nederlandse kant verzorgd door de taaladviesdienst van het Genootschap Onze Taal. Door de nauwe samenwerking in het kader van Taaladvies.net zijn de werkzaamheden en de aanpak van Team Taaladvies en het Genootschap Onze Taal grotendeels vergelijkbaar. Door de samenwerkingsovereenkomsten tussen de Taalunie en de beide taaladviesdiensten is er ook een duidelijke rolverdeling. Naast de structureel samenwerkende partijen is er ook overleg met andere hoofdrolspelers in het domein, bijvoorbeeld met het Instituut voor de Nederlandse Taal (INT) en
//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 13 van 28
de Commissie Spelling van de Taalunie. Voor de telefonische dienstverlening van de Taaltelefoon is er een structurele samenwerking met de afdeling Informatiekanalen van het Agentschap Informatie Vlaanderen, dat het contactcentrum van de Vlaamse overheid (1700) beheert.
RESULTATEN VOOR 2020 In 2020, het eenentwintigste werkjaar, heeft Team Taaladvies 4700 externe oproepen behandeld. Die vertegenwoordigden 5556 taalvragen. BASISCIJFERS VOOR DE PERIODE 2010-2020 behandelde oproepen
behandelde vragen
2010
6550
8228
2011
5914
7628
2012
5695
7509
2013
5005
6068
2014
4720
5559
2015
5289
6438
2016
5555
6506
2017
5894
6766
2018
5699
6739
2019
5427
6178
2020
4700
5556
Van alle oproepen in 2020 waren 19,66% telefonische oproepen. Het overgrote deel van de telefonische oproepen (89%) kwam rechtstreeks bij de Taaltelefoon binnen en werd onmiddellijk behandeld. De overige oproepen kwamen buiten de openingstijden binnen of op ogenblikken dat de taaladviseurs bij de Taaltelefoon in gesprek waren. Het contactcentrum van de Vlaamse overheid (1700) registreerde die oproepen en Team Taaladvies behandelde ze door de vraagstellers zo snel mogelijk terug te bellen of ze een e-mail te sturen.
//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 14 van 28
Van alle oproepen waren 78,40% elektronische berichten. Meer dan twee derde van alle elektronische oproepen die Team Taaladvies in 2019 heeft behandeld (72,29%), zijn oproepen via het vraagformulier op de website van Team Taaladvies en via rechtstreekse mailberichten aan Team Taaladvies. De andere oproepen zijn hoofdzakelijk binnengekomen via het vraagformulier van Taaladvies.net, de taaladviessite van de Nederlandse Taalunie. Daarnaast worden er taalvragen gesteld via de sociale media Facebook en Twitter. Die vertegenwoordigden 1,47% van alle oproepen.
BEHANDELDE OPROEPEN PER MEDIUM IN 2020 medium
aantal
aandeel
rechtstreekse telefoon
818
17,40%
telefoon via contactcentrum 1700
106
2,26%
via vraagformulier op Vlaanderen.be/taaladvies of rechtstreekse e-mail
2664
56,68%
via vraagformulier op Taaladvies.net
1021
21,72%
Facebook en Twitter
69
1,47%
brief, fax, mail, persoonlijk
22
0,47%
4700
100%
totaal
Zoals de vorige jaren is het aantal telefonisch gestelde vragen in verhouding lichtjes gedaald, maar de telefonische dienstverlening blijft met een vijfde van het totale aantal oproepen nog altijd een essentiële rol spelen. Bij de telefonische dienstverlening krijgen de vraagstellers meteen antwoord en kunnen ze met de taaladviseur van gedachten wisselen over de voorgelegde kwesties. Zoals de vorige jaren werden in 2020 weinig taalvragen via Facebook en Twitter gesteld. Het aantal daarvan blijft in verhouding klein. Facebook en Twitter zijn voor Team Taaladvies vooral belangrijk als informele communicatiekanalen om onder andere de woorden van de week die in de nieuwsbrief Taallink opgenomen worden, bekend te maken. Vanaf de start op 27 oktober 1999 tot eind 2020 heeft Team Taaladvies in totaal 141.687 externe oproepen behandeld. Die vertegenwoordigden 189.140 taalvragen.
//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 15 van 28
3 TAALADVIES.NET EN WOORDENLIJST.ORG SITUERING Sinds 2002 is er een samenwerkingsverband voor de website Taaladvies.net, de taaladviesvoorziening van de Nederlandse Taalunie. De Taalunie heeft die samenwerking opgezet om de taaladviezen op Taaladvies.net te verrijken, actueel te houden en gebruiksvriendelijk te ontsluiten. Daarnaast biedt Taaladvies.net interactieve mogelijkheden voor de bezoeker. Als bezoekers op de website geen antwoord kunnen vinden, kunnen zij hun vraag via een elektronisch formulier voorleggen aan een taaladviseur. De voorbije jaren heeft de Taalunie met het Genootschap Onze Taal in Nederland en Team Taaladvies in Vlaanderen overeenkomsten gesloten voor de samenwerking rond Taaladvies.net. Het Genootschap Onze Taal beantwoordt de taalvragen die vanuit Nederland aan Taaladvies.net worden voorgelegd; Team Taaladvies beantwoordt de vragen uit België. Sinds begin 2019 is er een nieuwe samenwerkingsovereenkomst van kracht voor de periode 2019-2023 (die in de praktijk loopt tot mei 2024). Daarin zijn vier partijen vertegenwoordigd: naast de Nederlandse Taalunie, Team Taaladvies en het Genootschap Onze Taal is nu ook het Instituut voor de Nederlandse Taal (INT) een partner in het samenwerkingsverband voor Taaladvies.net. Het INT is verantwoordelijk voor de hosting en het technische beheer van de website. In het kader van de samenwerking met de Taalunie voert Team Taaladvies de onderstaande activiteiten voor Taaladvies.net uit. o
Het team distribueert de vragen die taalgebruikers via het formulier op Taaladvies.net aan een taaladviseur voorleggen, naar de taaladviesdiensten.
o
Het team beantwoordt de taalvragen die naar de eigen dienst zijn gedistribueerd.
o
Het team selecteert uit de e-mailvragen de vragen die taalgebruikers het vaakst stellen en andere vragen die voor het grote publiek relevant zijn.
o
Als vertegenwoordiger in het Taaladviesoverleg zoekt het team met de andere leden van dat overleg inhoudelijke overeenstemming over de voorstellen voor de adviezen op Taaladvies.net.
o
Het team ondersteunt de medewerker van de Nederlandse Taalunie die bij het Departement Kanselarij en Buitenlandse Zaken gedetacheerd is, organisatorisch en inhoudelijk bij de uitvoering van haar taken. Die omvatten onder meer de redactie van nieuwe adviezen, de publicatie van de adviezen en het onderhoud van de voorziening Taaladvies.net.
//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 16 van 28
Om de samenwerking optimaal te laten verlopen, organiseert het Algemeen Secretariaat van de Taalunie geregeld werkvloeroverleg met Team Taaladvies, het Genootschap Onze Taal en het INT. Daarin worden de organisatorische en andere praktische aspecten van de samenwerking besproken. In het kader van het nieuwe samenwerkingsverband werden in 2020 afspraken gemaakt voor de verdere ontwikkeling van Taaladvies.net en voor de samenwerking tussen de beide taaladviesdiensten. In 2020 is gestart met de ontwikkeling van een volledig nieuwe website voor Taaladvies.net. Die zal in het voorjaar van 2021 gelanceerd worden.
TAALADVIESOVERLEG In de werkzaamheden voor Taaladvies.net speelt het Taaladviesoverleg van de Nederlandse Taalunie een centrale rol. Het Taaladviesoverleg fungeert als platform voor samenwerking, ervaringsuitwisseling en deskundigheidsbevordering van diensten en personen die zich in Nederland en Vlaanderen met taaladvisering bezighouden. Het bestaat uit mensen die werken op terreinen die relevant zijn voor de taaladviespraktijk, zoals taaladviseurs, deskundigen op het terrein van taalnormering en normatieve taalkunde, en tekstadviseurs. Het Taaladviesoverleg heeft tot doel de redacteurs van Taaladvies.net inhoudelijk te ondersteunen en te begeleiden, en met name tot inhoudelijke overeenstemming te komen over de taaladviezen die op de website komen. Het toetst daarvoor de ontwerpadviezen op hun juistheid, volledigheid en bruikbaarheid in de praktijk. Het Taaladviesoverleg was eind 2020 als volgt samengesteld: o o o o o o o o o o o
Walter Haeseryn, Radboud Universiteit, Nijmegen (voorzitter) Margreet Onrust, VU Amsterdam (ondervoorzitter) Theo de Boer, Van Dale Uitgevers, Utrecht Gwennie Bosma, SVB, Amsterdam Dirk Caluwé, Team Taaladvies van de Vlaamse overheid, Brussel Geert Craps, Vlaams Parlement, Brussel Bas Damoiseaux, NOS, Hilversum Gert Dronkers, Dienst Verslag en Redactie Tweede Kamer, Den Haag Ruud Hendrickx, VRT, Brussel Rutger Kiezebrink, Genootschap Onze Taal, Den Haag Chloé Lybaert, Universiteit Gent.
De volgende personen nemen ook deel aan de vergaderingen van het Taaladviesoverleg: Tamara Mewe (secretaris), Veronique Verreycken (medewerker Taaladvies.net) en Annemieke Hoorntje (waarnemer namens de Taalunie).
//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 17 van 28
In 2020 heeft de Taalunie op verzoek van het Taaladviesoverleg een werkgroep genderinclusief taalgebruik opgericht. Die heeft de opdracht om taaladviezen te ontwikkelen over genderaspecten in het Nederlands. Maatschappelijk gezien is er een groeiende behoefte om in het taalgebruik meer rekening te houden met de verschillende genderidentiteiten en de expressie daarvan. De werkgroep zal de bestaande adviezen die nog uitgaan van de binaire opdeling man/vrouw herschrijven, zodat er ook met andere genderidentiteiten rekening gehouden wordt, bijvoorbeeld bij het gebruik van aanspreekvormen (de heer, mevrouw) en functie- en rolbenamingen. De werkgroep zal ook adviezen formuleren over genderinclusieve alternatieven voor de persoonlijke en bezittelijke voornaamwoorden in het Nederlands (hij, zij, hem, haar, zijn). De eerste resultaten worden in 2021 verwacht. De werkgroep genderinclusief taalgebruik is als volgt samengesteld: o o o o o
Gwennie Bosma, SVB, Amsterdam (voorzitter) Karen Deschamps, Team Taaladvies van de Vlaamse overheid, Brussel (secretaris) Rutger Kiezebrink, Genootschap Onze Taal, Den Haag Joz Motmans, Universiteit Gent Ingrid van Alphen, Universiteit van Amsterdam.
COMMISSIE SPELLING Met de officiële spelling zoals die in het Groene Boekje is vastgelegd, draagt de Nederlandse Taalunie bij aan de uniformiteit van de spelling in het Nederlandse taalgebied. Het Groene Boekje en het volledige trefwoordenbestand van de Woordenlijst Nederlandse Taal op de website Woordenlijst.org stellen de gebruiker van de Nederlandse taal in staat om trefzeker te spellen. De recentste editie van het Groene Boekje dateert van 12 oktober 2015. Het Groene Boekje en de website Woordenlijst.org zijn in opdracht van de Nederlandse Taalunie en onder verantwoordelijkheid van de Commissie Spelling samengesteld door het Instituut voor de Nederlandse Taal (INT). De Commissie Spelling was eind 2020 als volgt samengesteld: o o o
Dirk Caluwé, teamverantwoordelijke Team Taaladvies, Vlaamse overheid, Brussel Dominiek Sandra, hoogleraar Psycholinguïstiek en Algemene Taalkunde, Universiteit Antwerpen Wouter van Wingerden, zelfstandig taalkundige.
//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 18 van 28
De volgende personen nemen ook deel aan de vergaderingen van de Commissie Spelling: Katrien Van pellicom (projectleider Spelling, Instituut voor de Nederlandse Taal, Leiden), Veronique Verreycken (medewerker Taaladvies.net) en Annemieke Hoorntje (waarnemer namens de Taalunie). Als taalgebruikers vragen hebben over moeilijke of onduidelijke spellingkwesties, beantwoordt Team Taaladvies die in nauw overleg met de Commissie Spelling en het Instituut voor de Nederlandse Taal. Op basis van de reacties en vragen van taalgebruikers wordt de website Woordenlijst.org systematisch verbeterd en tussendoor ook verder aangevuld met nieuwe sets woorden.
RESULTATEN VOOR 2020 De website Taaladvies.net blijft zoals de vorige jaren veel bezoekers trekken. In 2020 was Taaladvies.net goed voor 6 miljoen bezoekers en 10,4 miljoen geconsulteerde pagina's. Ook de website Woordenlijst.org, de onlineversie van de Woordenlijst voor de officiële spelling, is belangrijk voor de taaladvisering. In 2020 was Woordenlijst.org goed voor 1,6 miljoen bezoekers en 5,8 miljoen geconsulteerde pagina's. Ongeveer de helft van het aantal vragen dat via het vraagformulier op Taaladvies.net aan een taaladviseur is voorgelegd, is van Belgische bezoekers afkomstig. De andere helft is voor rekening van Nederlandse vraagstellers. Het groeiende aantal webbezoekers heeft er niet toe geleid dat het aantal vragen dat via het vraagformulier aan een taaladviseur is voorgelegd, sterk is gestegen. Dat is onder andere te danken aan het steeds groter wordende aanbod van taaladviezen op Taaladvies.net en de websites van Team Taaladvies en het Genootschap Onze Taal. Steeds meer mensen kunnen via het internet het antwoord vinden op veelgestelde taalvragen en op spellingvragen in het bijzonder, zodat telefonisch of ander persoonlijk contact voor steeds weer dezelfde routinevragen beperkt blijft. Als mensen het antwoord niet zelf kunnen vinden, kunnen de taaladviseurs de vraagstellers ook gemakkelijk doorverwijzen naar Taaladvies.net en Woordenlijst.org. Op die manier kunnen de taaladviseurs hun aandacht sterker richten op de kwesties die meer tijd vergen en op de ontwikkeling en de verbetering van de adviezen op Taaladvies.net en Vlaanderen.be/taaladvies. Het Taaladviesoverleg en de Commissie Spelling hebben in de loop van 2020 in totaal 34 adviezen goedgekeurd. Hieronder staat een lijst van de teksten die aan het corpus met taaladviezen op Taaladvies.net zijn toegevoegd of die in het corpus zijn gewijzigd. Eind 2020 stonden er in totaal 1794 teksten op Taaladvies.net: 1728 taaladviezen met een vraag-antwoordstructuur en 66 algemene adviesteksten.
//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 19 van 28
Nieuwe adviesteksten 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15.
Weerstaan aan iets / iets weerstaan Vermijden / voorkomen Druk zijn met / het druk hebben met Opkijken tegen / naar iemand Goesting / zin / trek Ondervragen: ondervraagde / ondervroeg Hogergenoemd / bovengenoemd / eerdergenoemd / hierboven genoemd Kuisvrouw / poetsvrouw / werkster / schoonmaakster / schoonmaker / poetshulp / schoonmaakhulp Uitspraak harde / zachte g Uitspraak slot-n Beslissing maken / nemen Om foto’s te maken en (te) bewerken Gevoelig / aanzienlijk Eerder / vrij / juist Zich bewust zijn dat / zich ervan bewust zijn dat
Herziene adviesteksten 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13.
N.V. / NV / n.v. / nv (afkorting naamloze vennootschap) Dreumessen / dreumesen, havikken / haviken Brexit (hoofdletter?) Totnogtoe / tot nog toe, totnutoe / tot nu toe Tot daar aan toe / totdaaraantoe / tot daaraan toe Bolletje (afbreking) Allang / al lang Pas gehuwd stel / pasgehuwd stel Gradenteken in temperatuuraanduidingen: spatie ervoor of niet? Hij vertelde dat hij een nieuwe vriendin heeft / had Burgemeester en wethouders (B en W) heeft / hebben De wet- en regelgeving worden / wordt niet toegepast Peper en zout is / zijn aanwezig
Herziene algemene teksten 1. 2. 3. 4. 5. 6.
Wel of geen -e achter een bijvoeglijk naamwoord (algemeen) De of het bij Engelse leenwoorden (algemeen) De of het bij afkortingen (algemeen) Voorzetsels (algemeen) Congruentieproblemen met en (algemeen) Wel of geen spaties voor en na leestekens en symbolen (algemeen)
//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 20 van 28
4 TEKSTADVIES Team Taaladvies verzorgt naast het externe taaladvies ook de dienstverlening voor het interne taaladvies bij de Vlaamse overheid (zie ook hoofdstuk 1). De belangrijkste reguliere opdrachten daarin zijn de taalkundige revisie van de Vlaamse regelgeving, de kwaliteitscontrole van de formulieren van de Vlaamse overheid, en de revisie van standaarddocumenten zoals brieven en e-mails, en gezichtsbepalende teksten van de Vlaamse overheid zoals advertenties, brochures en folders.
VLAAMSE REGELGEVING Het Departement Kanselarij en Buitenlandse Zaken geeft advies over de voorontwerpen van decreet en de ontwerpen van besluit van de Vlaamse Regering en de Vlaamse ministers. Dat advies betreft zowel de begrijpelijkheid en de taalzuiverheid van de ontwerpen als de juridische consistentie en de toepassing van de aanwijzingen die in de omzendbrief Wetgevingstechniek (VR 2019/4) zijn opgenomen. Het taalkundige en het wetgevingstechnische advies zijn verplicht, behalve voor teksten die meer dan eens in dezelfde vorm terugkeren. Sinds 2019 is er een nieuwe versie van de omzendbrief Wetgevingstechniek van kracht. In die nieuwe omzendbrief zijn een aantal belangrijke wijzigingen doorgevoerd om de Vlaamse regelgeving helderder te maken. De meest ingrijpende wijziging is dat in de aanhef van besluiten niet langer formuleringen staan zoals gelet op en overwegende dat. In de plaats daarvan komen kopjes zoals Rechtsgrond, Vormvereisten en Motivering. De nieuwe omzendbrief bevat ook extra richtlijnen en voorbeelden over helder woordgebruik en heldere zinsbouw. Op die manier is er een extra impuls om regelgevende teksten zo veel mogelijk te laten voldoen aan de principes van Heerlijk Helder. In 2020 heeft Team Taaladvies over 467 regelgevende teksten taalkundig advies verleend.
OVERZICHT REGELGEVENDE TEKSTEN MET TAALKUNDIG ADVIES decreten
58
besluiten van de Vlaamse Regering
326
ministeriële besluiten
81
andere regelgevende teksten
2
467
totaal
//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 21 van 28
FORMULIEREN Sinds 2006 bestaat er een traject voor de verbetering van de communicatieve en taalkundige kwaliteit van de formulieren van de Vlaamse overheid. Sinds 2007 heeft het team diverse organisaties van de Vlaamse overheid ondersteund bij de kwaliteitsverbetering van hun formulieren. Team Taaladvies heeft daarvoor de Formulierenleidraad gepubliceerd. Met die handleiding voor de redactie van formulieren en de bijbehorende Wordsjabloon kunnen personeelsleden van de Vlaamse overheid overheidsformulieren redigeren en opmaken. De Formulierenleidraad en de Wordsjabloon voor de opmaak van formulieren zijn digitaal beschikbaar (zie overheid.vlaanderen.be/formulieren). Op basis van een centrale toetsing formuleert Team Taaladvies verbeterpunten en -voorstellen voor de formulieren waarvoor het kwaliteitslabel wordt gevraagd. Waar nodig wordt die feedback toegelicht in werkvergaderingen met de formuliereigenaars en formulierencoördinatoren. Het gaat daarbij zowel om formulieren in documentformaat (zoals Word en pdf) als om webtoepassingen waarmee gegevens worden opgevraagd. In 2020 werd in totaal aan 80 formulieren een volledig nieuw kwaliteitslabel toegekend. Bij 147 formulieren die al eerder een kwaliteitslabel hadden verworven, werd de herziene versie van het formulier goedgekeurd, zodat ze hun label konden behouden.
ADVIESVRAGEN OVER FORMULIEREN IN 2020 formulieren met nieuw toegekend kwaliteitslabel
80
gewijzigde formulieren met kwaliteitslabel
147
andere behandelde adviesvragen over formulieren
46
273
totaal
REVISIE VAN ANDERE TEKSTEN Team Taaladvies geeft ook taalkundig en communicatief advies over allerlei andere teksten van de Vlaamse overheid. In overleg met de communicatiemedewerkers van de betrokken organisaties wordt bepaald wat de beste strategie is om de kwaliteit van specifieke teksten of specifieke tekstsoorten te toetsen. Samen met hen kan ook worden bekeken welke extra ondersteuning er nodig is om de communicatie in een bepaalde context of voor een bepaalde tekstsoort of doelgroep te verbeteren, bijvoorbeeld door opleidingen, coaching, lezerspanels, de doorlichting van teksten of de ontwikkeling van tekstsjablonen. Het team kan daarbij advies verlenen om tot goede keuzes
//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 22 van 28
te komen. Het is de bedoeling dat de organisaties de expertise voor de toetsing van teksten zelf verder ontwikkelen (zie ook hoofdstuk 1). Bij de tekstrevisie brengen de taaladviseurs in de tekst correcties aan in verband met spelling, tekstconventies, grammatica, stijl en tekststructuur. Als de tekst van minder goede kwaliteit is, herschrijven ze hem helemaal of gedeeltelijk. Bij teksten die communicatief niet aan de boodschap of de doelgroep zijn aangepast, formuleren de taaladviseurs voor de opdrachtgever algemene verbetervoorstellen. In brieven of e-mails waarin een actie van de ontvanger gevraagd wordt, passen ze ook inzichten uit de gedragswetenschappen toe. Omdat de taaladviseurs niet op grote schaal documenten van de Vlaamse overheid kunnen nalezen, geven ze steeds voorrang aan standaarddocumenten zoals brieven en e-mails, en aan de gezichtsbepalende teksten die voor een breed publiek bestemd zijn, zoals advertenties, folders en brochures. Documenten voor intern gebruik bij de Vlaamse overheid, zoals rapporten, nota's en verslagen, krijgen een lagere prioriteit. Hieronder staat een inventaris van alle teksten die Team Taaladvies in 2020 heeft gereviseerd en herschreven. Ze staan gerangschikt per genre.
OVERZICHT PER GENRE voorlichtingsteksten tekst voor nieuwsbrief
50
affiche, paneel, bord
23
tekst voor internet, extranet
17
folder
13
persmededeling
11
nieuwsbrief
10
advertentie
6
radiospot, tv-spot
5
brochure
3
andere
8
totaal
146
//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 23 van 28
correspondentie standaardbrief
20
9
totaal
29
instructieve teksten omzendbrief
7
dienstorder, regelgeving
1
handleiding, procedure
1
andere
3
totaal
12
rapporterende teksten nota
2
andere
1
totaal
3
//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 24 van 28
5 COMMUNICATIE WEBSITES Team Taaladvies geeft informatie over taal- en tekstadvies door middel van twee websites: Overheid.vlaanderen.be/heerlijk-helder voor de interne dienstverlening (zie hoofdstuk 1 en 4) en Vlaanderen.be/taaladvies voor de externe dienstverlening (zie hoofdstuk 2). De website voor het externe taaladvies, Vlaanderen.be/taaladvies,is de laatste jaren sterk gegroeid qua bereik. In 2020 telde de website 5.299.843 bezoekers en 7.008.164 geraadpleegde pagina's. Ten opzichte van 2020 is dat een groei van respectievelijk 20% en 11%. Sinds de lancering van de nieuwe website in november 2014 zijn er permanent acties ondernomen om de website functioneel te verbeteren. In 2020 heeft Team Taaladvies voornamelijk gewerkt aan de verrijking van de rubriek met taaladvieskwesties. Die rubriek is in 2020 met meer dan 500 teksten uitgebreid. Daarmee zijn vrijwel alle adviezen op Taaladvies.net die voor het Belgische deel van het taalgebied relevant zijn, ook op Vlaanderen.be/taaladvies beschikbaar. Er is daarbij extra aandacht besteed aan de vindbaarheid via zoekmachines en de toegankelijkheid en begrijpelijkheid van de adviezen. In 2020 werd zoals het jaar daarvoor de pagina met spellingtests het vaakst bezocht op de website van Team Taaladvies. Die pagina bevat meer dan honderd thematisch ingedeelde sets met meerkeuzevragen waarmee bezoekers van de website kunnen testen hoe goed ze kunnen spellen. Vorig jaar werden er 370.000 spellingtests afgelegd.
NIEUWSBRIEVEN Sinds oktober 2006 verstuurt Team Taaladvies elke maandag de digitale nieuwsbrief Taallink. Daarin staat telkens het antwoord op een taalvraag, samen met een signalement van een nieuw of actueel woord. De woorden van de week en de antwoorden op de veelgestelde taalvragen komen daarnaast op de website van Team Taaladvies en de woorden van de week ook op de Facebook- en Twitterpagina van Team Taaladvies. Taallink heeft elk jaar een groeiend aantal lezers: eind 2020 had Taallink 13.859 abonnees, wat een groei van 6% betekent ten opzichte van eind 2019. Sinds 2014 verzorgt Team Taaladvies de taaladviesrubriek in de digitale nieuwsbrief Taalunie:Bericht van de Nederlandse Taalunie. Daarin moeten de lezers telkens de taalfout uit een zin proberen te halen. Het is een van de meestgelezen rubrieken van de nieuwsbrief.
//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 25 van 28
Sinds mei 2018 verstuurt Team Taaladvies op geregelde basis de digitale nieuwsbrief Heerlijk Helder (zie hoofdstuk 1). Eind 2020 had die nieuwsbrief 1051 abonnees.
//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 26 van 28
6 CONTACTGEGEVENS MEDEWERKERS An Bosmans Dirk Caluwé (teamverantwoordelijke) Stefaan Croon Iris De Bock Karen Deschamps Katleen Maesen Veronique Verreycken (gedetacheerd door de Nederlandse Taalunie)
CONTACT telefoon
Taaltelefoon: 078 15 20 25 (elke werkdag van 9 tot 12 uur) algemeen nummer (niet voor taalvragen): 02 553 48 76
internet
www.vlaanderen.be/taaladvies www.taaladvies.net overheid.vlaanderen.be/heerlijk-helder
taaltelefoon@vlaanderen.be taaladvies@vlaanderen.be
adres
Team Taaladvies Departement Kanselarij en Buitenlandse Zaken Herman Teirlinckgebouw Havenlaan 88 bus 100 1000 Brussel
//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 27 van 28
Samenstelling Departement Kanselarij en Buitenlandse Zaken Dirk Caluwé en Iris De Bock
Uitgave Februari 2021