E
Ar
SEN
VAr
0
Vaartdijk Noord
e
eu ni
eg ww
K
end
r te es W
pompstation De Katte
de grote molen
g wwe u rnie
HOu
te Oos
tAVE
250 m
N
traat Oos
anaa
g l Bru
ost ge-O
voetgangersbrug infobord
9 mei 200
Wandelt u mee? In deze folder vindt u informatie over de Meetkerkse Moeren in het algemeen en over het natuurinrichtingsproject in het bijzonder. De Meetkerkse Moeren liggen op het grondgebied van Meetkerke en Houtave (Zuienkerke), Varsenare (Jabbeke) en Sint-Andries (Brugge) en beslaan ongeveer 470 ha. Zo vlak bij Brugge vinden wandelaars hier de stilte en rust van het buitengebied. In het kader van het natuurinrichtingsproject is een nieuwe wandellus gemaakt, die op de achterkant staat afgebeeld. De Vlaamse overheid doet actief aan natuurbehoud. Daarom heeft ze van 2001 tot 2009 in de Meetkerkse Moeren een natuurinrichtingsproject uitgevoerd. De herinrichting had als doel opnieuw vochtige weiden en hooilanden te creëren en het oorspronkelijke open karakter van het gebied te herstellen. Dat is de beste manier om de talrijke zeldzame vogels en planten die hier hun thuis hebben, te beschermen.
r rst Leg
eM
oe
ggE
in szw
(
inrichting
win Kruisz Nieuw
Eerst
e Kru
iszwi
n
e tw
ed
eK
rui
in
(
aat
r Ma
el
ee
d
aai
Bru
Welkom in de Meetkerkse Moeren
Natuur
szw
Wie doet wat? In de Meetkerkse Moeren zijn heel wat landbouwers actief. De meeste hebben een gemengd melkveebedrijf. Daarnaast staan de landbouwers in voor het natuurbeheer. Zij kunnen de gronden van de Vlaamse overheid gebruiken, evenwel zonder ze te bemesten en zonder sproeistoffen toe te dienen. Zo worden de graslanden bloemrijker. Ze wachten met maaien tot na het broedseizoen, zodat typische weidevogels zoals de grutto en de tureluur de kans krijgen hun eieren uit te broeden. Zo groeit hier een samenwerking tussen landbouwers en natuurbeheerders.
zw
ste Oo
rni
eu
ww
eg
Zu
id
in
Het Agentschap voor Natuur en Bos (ANB) is eigenaar en beheerder van veel gronden in de Meetkerkse Moeren en van de Eendenkooi. • Wilt u iets vragen of melden over het gebied, contacteer dan Luc De Cat, tel. 0479 67 95 72, luc.decat@lne.vlaanderen.be • Bent u geïnteresseerd in een bezoek aan de Eendenkooi onder de vorm van een geleide wandeling, contacteer dan An Michiels, dienst cultuur Zuienkerke, Kerkstraat 17, tel. 050 43 20 50.
aat r enst Biez
De Vlaamse Landmaatschappij (VLM) stond samen met ANB in voor de herinrichting van de Meetkerkse Moeren via een natuurinrichtingsproject. Ze deed hiervoor heel wat studiewerk en pleegde overleg met tal van betrokkenen. • Joy Laquière, projectleider tel. 050 45 81 46, joy.laquiere@vlm.be Karolien Bracke, communicatieverantwoordelijke, tel. 050 45 81 07, karolien.bracke@vlm.be
Molenweg
rew
M
Er
KE
V.U.: Guido Clerx, Gulden Vlieslaan 72, 1060 Brussel
Nieuwege brug Nachtegaals
Bistro Nieuwege
ni ter
w euw
eg
i
Vaartdijk Noord
wandelpad (5,8 km)
i i betonfabriek S
nk tee
i Eendenkooi
Sint
rie -And
i Moerstraat
er Mo
Molenweg
Mareweg
Ma
eg
K EEt
•
Agentschap voor
Natuur en Bos
E
Ar
SEN
VAr
0
Vaartdijk Noord
e
eu ni
eg ww
K
end
r te es W
pompstation De Katte
de grote molen
g wwe u rnie
HOu
te Oos
tAVE
250 m
N
traat Oos
anaa
g l Bru
ost ge-O
voetgangersbrug infobord
9 mei 200
Wandelt u mee? In deze folder vindt u informatie over de Meetkerkse Moeren in het algemeen en over het natuurinrichtingsproject in het bijzonder. De Meetkerkse Moeren liggen op het grondgebied van Meetkerke en Houtave (Zuienkerke), Varsenare (Jabbeke) en Sint-Andries (Brugge) en beslaan ongeveer 470 ha. Zo vlak bij Brugge vinden wandelaars hier de stilte en rust van het buitengebied. In het kader van het natuurinrichtingsproject is een nieuwe wandellus gemaakt, die op de achterkant staat afgebeeld. De Vlaamse overheid doet actief aan natuurbehoud. Daarom heeft ze van 2001 tot 2009 in de Meetkerkse Moeren een natuurinrichtingsproject uitgevoerd. De herinrichting had als doel opnieuw vochtige weiden en hooilanden te creëren en het oorspronkelijke open karakter van het gebied te herstellen. Dat is de beste manier om de talrijke zeldzame vogels en planten die hier hun thuis hebben, te beschermen.
r rst Leg
eM
oe
ggE
in szw
(
inrichting
win Kruisz Nieuw
Eerst
e Kru
iszwi
n
e tw
ed
eK
rui
in
(
aat
r Ma
el
ee
d
aai
Bru
Welkom in de Meetkerkse Moeren
Natuur
szw
Wie doet wat? In de Meetkerkse Moeren zijn heel wat landbouwers actief. De meeste hebben een gemengd melkveebedrijf. Daarnaast staan de landbouwers in voor het natuurbeheer. Zij kunnen de gronden van de Vlaamse overheid gebruiken, evenwel zonder ze te bemesten en zonder sproeistoffen toe te dienen. Zo worden de graslanden bloemrijker. Ze wachten met maaien tot na het broedseizoen, zodat typische weidevogels zoals de grutto en de tureluur de kans krijgen hun eieren uit te broeden. Zo groeit hier een samenwerking tussen landbouwers en natuurbeheerders.
zw
ste Oo
rni
eu
ww
eg
Zu
id
in
Het Agentschap voor Natuur en Bos (ANB) is eigenaar en beheerder van veel gronden in de Meetkerkse Moeren en van de Eendenkooi. • Wilt u iets vragen of melden over het gebied, contacteer dan Luc De Cat, tel. 0479 67 95 72, luc.decat@lne.vlaanderen.be • Bent u geïnteresseerd in een bezoek aan de Eendenkooi onder de vorm van een geleide wandeling, contacteer dan An Michiels, dienst cultuur Zuienkerke, Kerkstraat 17, tel. 050 43 20 50.
aat r enst Biez
De Vlaamse Landmaatschappij (VLM) stond samen met ANB in voor de herinrichting van de Meetkerkse Moeren via een natuurinrichtingsproject. Ze deed hiervoor heel wat studiewerk en pleegde overleg met tal van betrokkenen. • Joy Laquière, projectleider tel. 050 45 81 46, joy.laquiere@vlm.be Karolien Bracke, communicatieverantwoordelijke, tel. 050 45 81 07, karolien.bracke@vlm.be
Molenweg
rew
M
Er
KE
V.U.: Guido Clerx, Gulden Vlieslaan 72, 1060 Brussel
Nieuwege brug Nachtegaals
Bistro Nieuwege
ni ter
w euw
eg
i
Vaartdijk Noord
wandelpad (5,8 km)
i i betonfabriek S
nk tee
i Eendenkooi
Sint
rie -And
i Moerstraat
er Mo
Molenweg
Mareweg
Ma
eg
K EEt
•
Agentschap voor
Natuur en Bos
Vogelrijkdom Op de kaart van Pourbus (15711595) zijn de huidige Meetkerkse Moeren ingekleurd als een zwarte vlek (water).
de grote molen die tot in 1928 het water overpompte in de Blankenbergse Vaart
In de Meetkerkse Moeren broeden meer dan dertig soorten vogels. Dit is voornamelijk te danken aan de grote variatie van leefgebieden: weilanden, hooilanden, open water, bos, dicht struikgewas, rietkragen, sloten en akkers wisselen elkaar af. Het gebied is ook een belangrijke pleisterplaats voor overwinterende ganzen. De twee meest voorkomende soorten hier zijn de kolgans en de kleine rietgans.
Verhoging van het waterpeil
grut
to ( f ot
o Yan Verschuere)
Marilandicapopulieren In de Moerstraat komt een oude populiervariëteit voor: de Marilandicapopulier, die waarschijnlijk al vóór 1800 in Europa is ontstaan. Omdat de oude en zieke Marilandica’s gekapt moesten worden, zijn er heel wat nieuwe aangeplant. Deze bomen vormen een meerwaarde voor het landschap. De typische holten in de stam van deze bomen bieden onderdak aan vleermuizen en vogels.
sl
Natuurherstel in de Meetkerkse Moeren nie is enkel zinvol met een hoger waterpeil. uwe stuw op het Sint-Andrieszwin De typische planten van de moeren kunnen immers alleen overleven als de bodem in het voorjaar drassig is en het grondwater in de zomer voldoende hoog blijft. Het hoger waterpeil werd gerealiseerd door op de sloten stuwen te plaatsen en het waterpeil in deze sloten met 25 cm te verhogen. Door het hoger waterpeil, ingesteld in december 2008, worden de omliggende graslanden terug natter. Dit heeft een negatieve impact op de landbouwproductie. De landbouwers werden daarom vergoed voor het inkomensverlies. Het polderbestuur “De Nieuwe Polder van Blankenberge”, dat zorgt voor de waterhuishouding in de polders tussen Bredene, Zeebrugge oo tm et g e en Brugge, houdt het waterpeil in stand.
Evolutie van het landschap De Meetkerkse Moeren vormen een laagte in het polderlandschap. Het water uit de laagte wordt overgepompt in het kanaal Brugge-Oostende. Zonder de pomp zouden heel de Meetkerkse Moeren een waterplas zijn van ongeveer een meter diep. Door de ontwatering is het gebied geschikt voor landbouw en zelfs voor bewoning. Dit is echter niet altijd zo geweest. In de middeleeuwen lag hier een groot veenmoeras. Het veen werd intensief ontgonnen tot onder de grondwatertafel. Hierdoor ontstond een natte, waterzieke laagte. In de 17de eeuw ging men de gronden ontwateren, maar ze bleken zo onvruchtbaar dat akkerbouw niet aansloeg. Zo bleven de moeren tot diep in de tweede helft van de 20ste eeuw bestaan uit kleine percelen van hooilanden en hooiweiden met vele greppeltjes, omzoomd door knotbomenrijen.
Laantjes
Sommige natte hooilanden zijn zeer rijk aan bloemen. We vinden er echte koekoeksbloem, waterkruiskruid, tweerijige zegge, enz. Deze plantensoorten gedijen enkel bij hoge grondwaterstanden en geringe voedselrijkdom, dus als er niet wordt bemest.
uw aange legde poel (2008)
P V Marilandicapopulieren worden gekenmerkt door een bochtige stam.
Natuurvriendelijke oevers groene Detail van een luchtfoto uit 1968. De Meetkerkse Moeren waren bezaaid met talloze laantjes (de witte lijntjes op de foto).
bl oe mr
kikker
Poelen In het kader van het natuurinrichtingsproject Meetkerkse Moeren zijn in 2007 en 2008 zes poelen aangelegd. Een poel is een ideale leefomgeving voor kikkers, salamanders, libellen en waterkevers maar ook voor water- en moerasplanten. Na minder dan een jaar werd in een nieuwe poel al een kleine watersalamander aangetroffen.
ijk h ooilan d met echte koekoeksbloem
ter hoogte van het pompstation de Katte zijn de oevers van het Mareleed afgeschuind en met riet beplant. riet en moerasplanten gedijen goed op licht hellende oevers en rietvogels komen er graag broeden. De oevers van de nieuw gegraven sloot in het oosten van het gebied, het Nieuw Kruiszwin werden volledig natuurvriendelijk aangelegd. Deze nieuwe sloot werd gegraven om de effecten van de waterpeilaanpassing buiten het gebied te vermijden.
Groenbuffer De betonfabriek ligt aan de rand van het natuurgebied. rond de fabriek is een groenbuffer aangelegd die het zicht verfraait en voor een zachtere overgang tussen natuur en industrie zorgt.
Aalscholvers en blauwe reigers
In de winter en het voorjaar zijn de laantjes waterhoudend.
Open landschap, goed voor ganzen en weidevogels
nie
Een eendenkooi werd vroeger gebruikt om eenden te lokken en te vangen. Ze bestaat uit een grote plas (P) met 4 of 5 vangpijpen (V) midden in een bos. De Eendenkooi van Meetkerke is één zicht op de van de vier nog bestaande eendenkooien in herstelde Vlaanderen en heeft dus een belangrijke cultuurhis- vangpijp (V) torische waarde. Vermoedelijk bestond deze Eendenkooi al in 1550. Ze werd toen de Zwanerie genoemd, wat erop wijst dat hier toen zwanen werden gekweekt. In het kader van het natuurinrichtingsproject Meetkerkse Moeren werd in 2007 en 2008 één vangpijp hersteld zodat bezoekers kunnen zien hoe een eendenkooi werkte. De Eendenkooi is enkel toegankelijk tijdens geleide bezoeken.
Bloemrijke hooilanden
Laantjes zijn ondiepe greppeltjes (15 à 30 cm diep) die tot in de jaren ‘80 werden gegraven om de laaggelegen graslanden te ontwateren. Ze zijn zeer karakteristiek voor de Meetkerkse Moeren, maar ze dreigden te verdwijnen. De afwisseling tussen de natte laantjes en de hogere, drogere zones in de hooilanden zorgde voor een grote variatie aan planten en dieren. In 2007 en 2008 werden heel wat laantjes opnieuw uitgegraven. Ze dienen nu niet meer om te ontwateren, maar net andersom, om de hooilanden vochtig te houden. We vinden er planten die typisch zijn voor vochtige zones, zoals de egelboterbloem.
Pas in de jaren ’80 kwam hier verandering in, toen men het gebied intensief begon te ontwateren met het nieuwe pompstation De Katte. De Meetkerkse Moeren verloren een deel van hun karakter doordat ze in cultuurgrasland en akkerland werden omgezet. Veel planten en vogels die een vochtige leefomgeving nodig hebben, verdwenen uit het gebied.
Het natuurinrichtingsproject Meetkerkse Moeren van de Vlaamse overheid (2001 tot 2009) heeft gepoogd deze evolutie om te keren en het landschap van hooilandjes en hooiweiden met greppeltjes en de bijhorende planten en dieren opnieuw te herstellen.
le lis en biezenknoppen
De Eendenkooi
In de omgeving van de Eendenkooi zijn in 2007 en 2008 drie populierenbosjes gekapt. Ze bestonden uit Canadapopulieren die vroeger niet in de moeren voorkwamen en kenden verder weinig soortenrijkdom. Door het kappen werd het open karakter van het gebied hersteld, werd meer leefgebied gecreëerd voor ganzen en weidevogels en konden de voormalige bloemrijke hooilandjes zich herstellen.
echte koekoeksbloem
waterkruiskruid
tweerijige zegge
De aalscholvers waren in de jaren ’60 uitgestorven in Vlaanderen, maar ondertussen hebben ze rond de vijver in het bos van de Eendenkooi opnieuw een kolonie van meer dan 100 broedparen uitgebouwd. Ze hebben zelfs het overwicht op de blauwe reigers. Die zijn verdrongen naar de rand van het bos of naar andere gebieden.
Nieuwe mogelijkheden voor wandelaars
nesten van aalscholvers in het kooibos van Meetkerke
aalscholver
Er is een wandelpad aangelegd, zodat rustzoekers en natuurliefhebbers de Meetkerkse Moeren kunnen verkennen. De wandeling loopt langs de rand van de Lage Moeren, langs landbouwgraslanden, laaggelegen weiden, bloemrijke hooilanden, struwelen, bossen en door de Moerstraat met haar Marilandica’s. Het wandelpad maakt deel uit van het wandelroutenetwerk van Westtoer onder de naam ‘Meetkerkse Moeren wandelroute’.
9 mei 200
0
rE
Nieuwege brug
VA r SEN A
tr Nachtegaals
Vaartdijk Noord
Oos
nie
uw
Kan
aal
we
g
Brug
ge-O
pompstation De Katte
n oste
de
de grote molen
t
n er
ie
u
e ww
g
ter
250 m
N
aat
Bistro Nieuwege
voetgangersbrug
es W
i
Vaartdijk Noord
wandelpad (5,8 km)
wwe
g
i i
tAVE
ieu tern
infobord
betonfabriek aai e nk
rs oe
tra
at
Ma
l re
ee
d
Ste
De Meetkerkse Moeren liggen op het grondgebied van Meetkerke en Houtave (Zuienkerke), Varsenare (Jabbeke) en Sint-Andries (Brugge) en beslaan ongeveer 470 ha. Zo vlak bij Brugge vinden wandelaars hier de stilte en rust van het buitengebied. In het kader van het natuurinrichtingsproject is een nieuwe wandellus gemaakt, die op de achterkant staat afgebeeld. De Vlaamse overheid doet actief aan natuurbehoud. Daarom heeft ze van 2001 tot 2009 in de Meetkerkse Moeren een natuurinrichtingsproject uitgevoerd. De herinrichting had als doel opnieuw vochtige weiden en hooilanden te creëren en het oorspronkelijke open karakter van het gebied te herstellen. Dat is de beste manier om de talrijke zeldzame vogels en planten die hier hun thuis hebben, te beschermen.
Oos
HOu
Wandelt u mee? In deze folder vindt u informatie over de Meetkerkse Moeren in het algemeen en over het natuurinrichtingsproject in het bijzonder.
Leg
eM
i Eendenkooi
Sint
zwin
ed e tw
zwin Kruis
win
e Eerst
Kruisz
Wie doet wat?
Moerstraat
ni ter
eu
w
g we
Zu
id
win
s Oo aat
eg
e Biez
nstr
rew Ma
Molenweg
ME
Et
KE
E rK
Agentschap voor
Natuur en Bos
Molenweg
V.U.: Guido Clerx, Gulden Vlieslaan 72, 1060 Brussel
erz
Het Agentschap voor Natuur en Bos (ANB) is eigenaar en beheerder van veel gronden in de Meetkerkse Moeren en van de Eendenkooi. • Wilt u iets vragen of melden over het gebied, contacteer dan Luc De Cat, tel. 0479 67 95 72, luc.decat@lne.vlaanderen.be • Bent u geïnteresseerd in een bezoek aan de Eendenkooi onder de vorm van een geleide wandeling, contacteer dan An Michiels, dienst cultuur Zuienkerke, Kerkstraat 17, tel. 050 43 20 50. De Vlaamse Landmaatschappij (VLM) stond samen met ANB in voor de herinrichting van de Meetkerkse Moeren via een natuurinrichtingsproject. Ze deed hiervoor heel wat studiewerk en pleegde overleg met tal van betrokkenen. • Joy Laquière, projectleider tel. 050 45 81 46, joy.laquiere@vlm.be • Karolien Bracke, communicatieverantwoordelijke, tel. 050 45 81 07, karolien.bracke@vlm.be
Mo
In de Meetkerkse Moeren zijn heel wat landbouwers actief. De meeste hebben een gemengd melkveebedrijf. Daarnaast staan de landbouwers in voor het natuurbeheer. Zij kunnen de gronden van de Vlaamse overheid gebruiken, evenwel zonder ze te bemesten en zonder sproeistoffen toe te dienen. Zo worden de graslanden bloemrijker. Ze wachten met maaien tot na het broedseizoen, zodat typische weidevogels zoals de grutto en de tureluur de kans krijgen hun eieren uit te broeden. Zo groeit hier een samenwerking tussen landbouwers en natuurbeheerders.
Mareweg
(
inrichting
Nieuw
i
Welkom in de Meetkerkse Moeren
Natuur
ries
e
is Kru
zw
in
-And
ggE Bru
(