Issuu

De ruilverkaveling

VLAAMSE LANDMAATSCHAPPIJ DE ZORG VOOR DE OPEN RUIMTE IN VLAANDEREN

EER

Hoofdstuk 1 : Hoofdstuk 2:

Chronologie

Ruilverkavelingsblok Eksaarde

P-

Onderzoek naar het nut

,. Grondclassificatie en inbreng

~oofdsthk3:

Structuurplan en milieu-effectrapport

Hoofdstuk 4:

Uitvoering van de werken

Hoofdstuk 5:

Opmetingswerken

Hoofdstuk 6:

Herverkavelingen akte

Hoofdstuk 7:

Kosten

Namen noemen

Realisatie: Verantwoordelijke Uitgever:

- Vlaamse Landmaatschappij PA Gent, Ganzendries 149 - 9000 Gent -

December l998 ir. P. Demeester, Gulden-Vlieslaan 72 -1 060 Brussel

d RUILVERKAVELING

Chronoi gie:

r I

De ruilverkaveling Eksaarde duurde, van aanvraag tot eerste ruilverkavelingsakte, zo'n 15 jaar. Er was 5 jaar voorbereiding nodig vooraleer het ruilverkavelingscomite werd ingesteld. De werken en de herverkaveling namen 10 jaar in beslag. In vergelijking met andere ruilverkavelingsprojecten verliep een en ander traag. De complexiteit van het gebied zit daar voor veel tussen.

I C

openbaar onderzoek blokgrens

aanvraag ruilverkaveling

21 december

(*) MER: Milieu-effectrapport

oprichting ruilverkavelingscomitĂŠ en commissie van advies

10 maart 1986

3esluit nderzoek naar iet nut

maart-april 11 september 1987 1987

I 20 juli 1988

I juni-juli 1990

openbaar onderzoek inbreng

u arens

definitieve neerlegging herverkaveling

I ingebruikname nieuwe kavels

Landschap ren noorden van de Rechtstraat

@F*

-z

EKSAARDE

ONDERZOEK NAAR d RUILVERKAVELING

Zicht op de kerk van Daknam

In 1984 besliste de bevoegde minister tot een onderzoek naar het nut van de ruilverkaveling Eksaarde. Het onder- ' zoek resulteerde in 1987 in de nuttigverklaring van de ruilverkaveling voor een gebied van 1.703 ha gelegen op het grondgebied van Lokeren.

e minister besliste tot het onderzoek naar het nut op basis van de aanvraag in 1983van 51 belanghebbende gebruikers enlof eigenaars. Zoals voorzien in de ruilverkavelingswet, werd een coördinatiecommissie opgericht die de minister adviseert over de afbakening van het gebied voor ruilverkaveling. De coördinatiecommissie bestaat uit ambtenaren en afgevaardigden van de Provinciale Landbouwkamer.

b RUILVERKAVELING

Het openbaar onderzoek over de blokgrens, waarbij alle betrokken eigenaars enlof gebruikers in het ruilverkavelingsblok aangeschreven werden, had plaats in het voorjaar van 1987. Het Ministerieel Besluit dat de ruilverkaveling nuttig verklaart, dateert van september 1987. In juli 1988 werden de twee organen opgericht die betrokken worden bij de uitvoering van dit project: het ruilverkavelingscomité (beslissingsorgaan) en de commissie van advies (adviesorgaan voor het comité). Het ruilverkavelingscomité heeft een samenstelling vergelijkbaar met die van de coördinatiecommissie. In de commissie van advies zetelen onder andere eigenaars en gebruikers uit het gebied. Vanaf 1994 maakten ook twee vertegenwoordigers van de milieuverenigingvzw Durme deel uit van de commissie.

)e ruilverkaveling Eksaarde is gelegen ,p het grondgebied van Lokeren (de rroegere gemeenten Lokeren, Eksaarde, laknam). Het gebied behoort tot de Oostrlaamse Zandstreek. )e hoofdstructuur van het waterlopen;ysteem wordt gevormd door de Zuidede, de Durme en de Moervaart. iet ruilverkavelingsblok bestaat hoofdrakelijk uit agrarisch gebied en landschappelijk waardevol agrarisch gebied. iet ruilverkavelingsblok is geheel geleaen binnen de Polder van Moervaart en hidlede. i e t landschap kan gekenmerkt worden als een klein- tot tamelijk grootschalig coulissenlandschap. Langs de wegen is een opvallende lintbebouwing aanwezig. Landschapsecologisch zijn de drogere zandige gebieden manifest verschillend van de alluviale gebieden.

Van de 118 bedrijven met meer dan 3 ha grond in het blok heeft meer dan de helft melkvee. Deze bedrijven vertegenwoordigen 213 van de oppervlakte. Daarnaast komen mestveebedrijven voor, kleinere

intensieve bedrijven (varkenshouderijen of tuinbouw) en nevenberoepsbedrijven. 85% van de teeltoppervlakte is bestemd voor grasland en maïs. Circa 20% van de gronden is in gebruik bij bedrijfsleiders ouder dan 50 jaar. Volgens de landbouweconomischestudie (UG, 1991) lijkt het gebied naar de toekomst toe vooral gericht op rundveehouderij, terwijl daarnaast ook intensieve veehouderij en tuinbouw een zeker belang blijven behouden. Gezien het belang van de melkveehouderij diende volgens dezelfde studie het gebied in de eerste plaats te worden ingericht als melkveegebied. Gezien het aanwezige melkquotum (ca. 7,5 milj. liter) lijkt er op termijn plaats voor 25 a 30 goed gestructureerde bedrijven. Dat een herverkaveling wel degelijk gewenst was, mag blijken uit volgend feit: de ideale huiskavelnorm voor een melkveebedrijf bedraagt 1 ha per 4 koeien. Vóór ruilverkaveling voldeden van de gespecialiseerde melkveebedrijven met bedrijfszetel in het blok slechts 3 bedrijven aan deze norm.

de totale kadastrale oppervlakte van het

I . Brug over de Zuidlede; 2. Moervaart.

d RUILVERKAVELING

GRONDCLASSIFICATIE INB b RUILVERKAVELING

n 1990-1991 werd de inbreng van iedere belanghebbende in de ruilverkaveling vastgesteld: welke oppervlakte iedere belanghebbende in eigendom of gebruik heeft binnen de ruilverkaveling, van welke grondkwaliteit deze is naar landbouw toe, verrekend in een puntenwaarde. Deze puntenwaarde is gebaseerd op de bodemkundige eigenschappen van de grond en vormt een sleutelelement in de herverkaveling. Binnen een bepaalde marge moet iedereen namelijk evenveel punten hebben na ruilverkaveling als ervoor.

Bodemkundig behoort de ruilverkaveling tot de Vlaamse Zandstreek. Zandgronden overheersen binnen het ruilverkavelingsgebied. De beste gronden landbouwkundig gezien, zijn evenwel de matig natte lichte zandleemgronden (klasse 1 = 1.O00 punten per ha). Een aantal natte kleigronden zoals langs de Durme en de Moervaart zijn landbouwkundig van lagere waarde (klasse 14 en 15 = 500 resp. 400 punten per ha); ecologisch hebben dergelijke gronden dan weer meer mogelijkheden.

d RUILVERKAVELING

Is basisdocument voor de bodemclassificatie werd de bodemkaart g&bruikt die werd opgemaakt door het Centrum voor Bodemkartering.Deze kaart werd door bodemexpertsvan de Vlaamse Landmaatschappij verder verfijnd. In 1987-1988 voerden ze grondboringen uit op het terrein (4 a 5 per ha) om de waarde van de gronden te bepalen (de zogeheten cultuur- en bedrijfswaarde). Bepalend voor de cultuurwaarde zijn: de textuur of korrelgroottesamenstelling van de bodem (bv. zand, klei, ...), de diepte van de grondwaterstand (waterhuishouding) en de profielontwikkeling (bodemgenese). De puntenwaarde kan ook beĂŻnvloed worden door de bedrijfswaarde, bv. doordat het terrein

oor de kadastrale oppervlakte te combineren met de puntenwaarde per oppervlakte-eenheid, bekomt men de inbreng in punten. Bv. 3 ha goede grond van 1e klasse (1.O00 punten per ha) levert een inbreng op van 3.000 punten.

e gronden van het ruilverkavelingsblok Eksaarde werden ingedeeld over 16 waardeklassen gaande van 1.O00 punten per hectare tot 300 punten per hectare (9 vochtige en 7 droge klassen). Aan elke klasse werd een puntenwaarde toegekend volgens de geschiktheid voor de meest voorkomende teelten.

Het ruilverkavelingscomitĂŠ Eksaarde onderwierp de inbreng aan een openbaar onderzoek in 1990. Na behandeling en verwerking van de ingebrachte bezwaren, volgde in 1991 de definitieve neerlegging van de inbreng.

Aan de hand van boringen wordt de landbouwkundige waarde van de gronden bepaald.

De Kruiskapel in Eksaarde RUILVERKAVELING

Ë Ü s Ä m a

STRUCTUURPLAN EN MILIEU EFFE RUILVERKAVELING

Een nieuw aangelegde tweesporenweg langs de Olentgracht.

In opdracht van de minister diende het ruilverkavelingscomité Eksaarde vóór de uitvoering van de werken een structuurplan op te maken. Een structuurplan is een plan met de hoofdlijnen van de geplande ruilverkavelingsingrepen. De effecten van deze ingrepen op het milieu werden ingeschat in een milieu-effectrapport (MER). Na een openbaar onderzoek keurde de minister het structuurplan goed begin 1994.

an de opmaak van het structuurplan ging een periode van studie en overleg vooraf. In de periode 1989-1991 werd het ruilverkavelingsblok bestudeerd in zijn verschillende aspecten: waterhuishouding, ontsluiting, landbouweconomie, ecologie, cultuurhistorie, landschap en recreatief medegebruik. Op basis van deze deelstudies werd een structuurplan opgemaakt dat de verschillende visies probeerde te integreren. Vooraf en onderweg hadden vele contacten plaats met de commissie van advies, het ruilverkavelingscomité, het stadsbestuur van Lokeren, het Polderbestuur van Moervaart en Zuidlede, de Commissie Leefmilieu Lokeren, de Landelijke Raad Lokeren, de vzw Durme, de Federatie voor Toerisme van Oost-Vlaanderen en de Archeologische Dienst van het Waasland. Het ruilverkavelingscomité keurde een eerste versie van het structuurplan goed in maart 1992.

it structuurplan werd vervolgens getoetst aan een milieu-effectrapport (MER). Dit MER beschrijft alle milieueffecten van de voorgestelde maatregelen uit het structuurplan. Tevens worden er een aantal effect-verzachtende maatregelen in voorgesteld. In de eerste helft van juni 1993 liep er dan een onderzoek 'de commodo et incommodo' waarin het structuurplan, het MER en een overzicht van het nieuw en af te schaffen openbaar domein (van wegen en waterlopen) ter inzage lagen op het stadhuis van Lokeren. Rekening houdend met klachten en bezwaren die voortvloeiden uit dit openbaar onderzoek en met de effect-verzachtende maatregelen die in het MER voorgesteld werden, werd het structuurplan aangepast in augustus 1993. Halfweg december 1993 werden in extremis nog enkele aanpassingen toegevoegd, na opmerkingen van een aantal landbouwers en na overleg met de vzw Durme en de vzw Natuurreservaten. De minister keurde uiteindelijk het structuurplan goed op 17 februari 1994. Hierdoor kwam de uitvoering van de werken na een lange voorbereiding in zicht.

d RUILVERKAVELIMG

In het structuurplan worden de toekomstige structuren van het gebied vastgelegd: wegen, voorzieningen voor recreatie, waterhuishouding en ecologische infrastructuur. De herverdeling van de gronden zelf wordt niet

et MER legde de vinger op de tere plek: ĂŠĂŠn van de belangrijkste te verwachten milieueffecten was de uitdunning van de lineaire landschapselementen ten gevolge van de perceelsherschikking. Volgens het MER kwamen in 1989 ca. 158 km bomen- en knotbomenrijen voor in het ruilverkavelingsblok. Na ruilverkaveling staat de balans op ca. 112 km (deels bestaande en deels nieuwe beplanting), een vermindering met ca. 30%. uittreksel 'uit het structuuqdan van de ruilver* v

%,-P@

(Vervolg kadertekst: zie volgende blz.)

(vervolg)

Positief is dan weer dat de nieuw gevormde groenstructuren een blijvender karakter hebben, doordat een belangrijk aandeel bomenrijen en houtsingels in openbaar domein komen of in eigendom van openbare besturen. Daar tegenover staat dat nieuw geplante bomen en struiken aanvankelijk minder ecologische waarde hebben dan oude 'gerijpte' exemplaren. Om het MER te citeren: "De uitvoering der werken zal tijdelijk het landschap degraderen door grondwerken, dempingswerken en daarmee gepaard gaande opruimingswerken. Landschapsopbouwende maatregelen zijn echter de aanzet voor landschappelijke opwaardering naar de toekomst. (...) Een gepast landschapsecologisch netwerk wordt bewust nagestreefd (...) Een behoud en op sommige plaatsen versterking van de globale landschapsecologische gaafheid wordt dus op lange termijn nagestreefd."

het aantal blz. van het MER

334

het volgens het MER geschatte bodemverlies door de aanleg van nieuwe wegen

6,55 ha

de volgens het MER geschatte bodemwinst door de afschaffing van bestaande wegen

5,27 ha

d RUILVERKAVELING

UITVOERING VAN b RUILVERKAVELINQ

Rooiinaen aanplantinaen: de balans

Volgens de wet kan ruilverkaveling gepaard gaan met allerhande werken. In de ruilverkaveling Eksaarde werden in totaal voor meer dan 350 miljoen frank aan werken uitgevoerd: wegenwerken aanleg van fietsen wandelpaden waterwerken aanleg van stuwen werken van landschapszorg maatregelen tot landinrichting kavelinrichtingswerken

Ruim 230 miljoen frank is besteed aan wegenwerken, inclusief recreatieve paden en groenvoorziening langs de wegen.

e eerste werken vingen officieel aan op 2 mei 1994. De afwerking van de kavelinrichtingswerken is gepland tegen het voorjaar van 1999, evenals de inrichting van een gedeelte van de stroken maatregelen tot landinrichting. Een laatste dossier werken met o.a. de verbreding van een aantal plaatbruggen is tevens voorzien voor 1999. oor de bouwvergunningsplichtige werken werd de bouwvergunning bekomen op 12 september 1994. Bij Ministerieel Besluit van 14 maart 1994 kreeg het ruilverkavelingscomité de machtiging om werken aan geklasseerde waterlopen uit te voeren. Voor de werken aan de Kloetenbeek verleende de Lokerse gemeenteraad een machtiging op 20 december 1993. '

Over alle ruilverkavelingswerken heen werdenlworden aerooid: 6.347 bomen, 2.939 struiken, 1.293 lopende m houtkant, 572 m* struweel en 3,5 ha naaldhout. aanaeplant: 3.622 bomen en 59.787 struiken. Achter deze cijfers gaat een ander landschap schuil: na ruilverkaveling werd een nieuwe hoofdstructuur in het landschap gecreëerd, in het openbaar domein van wegen en waterlopen en op de gronden die via maatregelen tot landinrichting aan openbare besturen werden overgedragen.

RUILVERKAVELING

ËìmÄmd9

Aanleg fietspaden

Wegenwerken In het gebied werden 46 km wegen aangepakt. Naast de aanleg van 16,5 km nieuwe wegen werden 29,5 km bestaande wegen verbeterd; waarvan 20 km in beton, 11,5 km in tweesporenbeton, 12,5 km in steenslag, 2 km in kassei.

men, de afwatering en de groeninfrastructuren in de verbetering betrokken.

De ruilverkaveling Eksaarde is de Vlaamse recordhouder inzake aangelegde TWEESPORENWEGEN. Deze wegen komen landschappelijk minder hard over, vormen minder een barrière voor dieren, zijn verkeersontradend, maar laten toch landbouwverkeer toe. RUILVERKAVELING

(3Ëüsmm

...

Naast de vele wegen werd in de ruilverkaveling Eksaardede aanleg van 3,5 km specifieke fietsen wandelpaden gerealiseerd, waaronder het fietspad Stenenbrug en het fietspad Zuidlede inclusief een recreatieve brug. De oude tramlijn Lokeren-Zaffelare werd multi-functioneel ingericht. Het werd deels een tweesporenweg en deels een fietsen wandelverbinding.

1 ... en wandelpaden Langs de Stenenbrug, richting Provinciaal Domein Puyenbroeck, legde het ruilverkavelingscomité een fietspad aan.

Het nieuw aangelegde brugje over de Zuidlede zorgt voor meer wandel- en fietsmogelijkheden.

Ir Waterwerken I Het fietspad werd onder andere aangelegd met subsidies van het Economisch Impulsgebied Dendermonde-Sint-Niklaas.

De verbetering van het hoofdafwateringsstelsel hield werken in aan het geklasseerde waterlopennet binnen het ruilverkavelingsblok (o.m. 26 km waterlopen van 3ecategorie). Bijkomendwerden een aantal waterlopen nieuw geklasseerd en verbeterd. Verschillende tracéwijzigingen werden uitgevoerd, waarbij o.m. 12,4 km oud tracé gedempt en 7 km nieuw tracé gegraven werd.

Specifiek werd een sanering van de Kloetenbeek, buiten het ruilverkavelingsblok, gerealiseerd. Bij de verbetering werden ook de groenvoorziening (o.a. met de aanleg van 14 km natuurtechnische oeverprofielen) en de toegankelijkheid van de percelen (via overgangen, duikers) onder handen genomen. Dankzij een NATUURTECHNISCH OEVERPROFIEL kan er meer water in de beek, is e? ruimte voor oevervegetatie en kunnen organismen beter migreren.

Aanleg van stuwen In functie van de waterbeheersing werden zes semi-automatische klepstuwen aangelegd op de geklasseerde waterlopen. Om het lokale waterpeil te kunnen regelen werden zes schotbalkstuwen geplaatst.

Een SCHOTBALKSTUW kan lokaal het waterpeil regelen in ecologisch belangrijke zones. In zomeromstandigheden kan een KLEPSTUW het water langer ophouden in het landbouwgebied.

RUILVERKAVELING

I Werken van landschapszorg In het openbaar domein van wegen en waterlopen creëerde het ruilverkavelingscomité57 km opgaande begroeiing (bomen en struiken), 3,5 km verbrede kruidenbermen en 14 km natuurtechnische oeverprofielen (al dan niet beplant met riet).

De houtsingels zullen naargelang het geval onderhouden worden door de stad Lokeren of de Polder van Moervaart en Zuidlede. In een zone van 16 ha bood het ruilverkavelingscomité VRIJWILLIGE BEHEERSOVEREENKOMSTEN aan voor de aanleg en het onderhoud van lineaire landschapselementen.

d RUILVERKAVELING

I Maatregelen tot landinrichting

De realisatievan 33 ha maatregelen tot landinrichting, met overdracht van de gronden aan openbare besturen, omvat de aanleg en inrichtingvan 18 ha groenstroken en 15 ha vlakvormige natuurzones.

l Y

ZONE VOOR MAATREGELEN TOT LANDINRICHTING langs de Westlede. Door de ruilverkavelingwerd dit gebied uit landbouwgebruik genomen en werd het een natuurzone in eigendom van het Vlaamse Gewest.

b RUILVERKAVELING

VLEERMUIZENBUNKER In het gebied zijn restanten terug te vinden van bunkers die tijdens Wereldoorlog I bescherming boden aan Duitse soldaten. Het ruilverkavelingscomité richtte één van deze bunkers tussen de Olentgracht en de Rechtstraat in als overwinterinas~laatsvoor vleermuizen.

1 Kavelinrichtingswerken Via kavelinrichtingswerkenworden de nieuwe kavels ingericht. Deze werken voorzien: - het rooien van 7.914 bomen en struiken, - het ruimen van 5,7 km bestaande sloten, - het graven van 15 km nieuwe kavelsloten, - het dempen van 64,9 km bestaande sloten, - het in cultuur brengen van 21,7 km loswegen, - het plaatsen van 9,7 km buizen (o.m. voor overgangen).

Er wordt gerooid, gedempt en gegraven tot grotere kavels gevormd worden.

4 RUILVERKAVELING

OPMETINGSWERKEN

RUILVERKAVELING

Een herverkavelingsoperatie doorvoeren is ondenkbaar zonder uitgebreide topografische verrichtingen. Immers, de exacte ligging moet gekend zijn van de grenzen van het ruilverkavelingsblok, de uitgesloten zones, de bestaande en aangelegde wegen en waterlopen, enz. Zonder die kennis kan een herverkavelaar niet voldoen aan het principe dat iedere belanghebbende binnen een zekere marge evenveel punten moet toebedeeld krijgen als hij of zij inbracht. Evengoed moeten de nieuwe kavels exact kunnen worden gematerialiseerd op het terrein. In de ruilverkaveling Eksaarde gebeurden de topografische werken in de periode 1994-1998.

e topografische werken zijn gestart in september 1994 met de inplanting van een meetkundige grondslag. Deze grondslag bestaat uit 482 punten, gespreid over het ruilverkavelingsblok. De opmeting van deze punten gebeurde in maart en april 1995 met metingen via satellieten volgens de GPS-methode (Global Positioning System).

n april 1995 werd gestart met de afpaling en opmeting van de wegen en waterlopen, de vaste grenzen, de blokgrens, enz. Deze activiteit duurde tot juni 1996. Tijdens deze periode werd eveneens overgegaan tot de wettelijke procedure waarbij aan iedere eigenaar aan weerszijden van de blokgrens een plan van de afpaling ter goedkeuring werd toegezonden.

Met behulp van satellieten op een hoogte van 20.000 km kunnen de coรถrdinaten van een punt op aarde bepaald worden met een nauwkeurigheid van 2 cm.

RDE e opmetingen gebeurden met de nieuwste topografische toestellen nl. elektronischetotaalstations (hoek- en afstandsmeter). Na de verwerking van de herverkaveling werden de hoekpunten van Ăźe nieuwe kavels uitgezet. Deze operatie had plaats van september tot november 1998. De hoekpunten van de nieuwe kavels werden gematerialiseerd met een verankerde paal uit kunststof en aangeduid met een houten lat van 1 m lengte. . ! '3,

S <

8 ,

het aantal opgemeten punten in de ruilverkaveling Eksaarde het aantal uitgezette hoekpunten van nieuwe kavels

11.670 1.657

HERVERKAVELING

De commissie van advies en het ruilverkavelingscomité onderzochtentot het voorjaar van 1998 de ingebrachte bezwaren. Het comité, na kennis te hebben genomen van het advies van de commissie, nam ten slotte, na uitgebreide besprekingen, de uiteindelijke beslissingen.

Grotere kavels na de ruilverkaveling (tussen de Olentgracht en de Rechtstraat)

Volgens de wet beoogt ruilverkaveling 'het vormen van aaneensluitende en regelmatige kavels die zo dicht mogelijk bij de bedrijfszetel zijn gelegen en een eigen uitweg hebben'. In de praktijk vormt deze perceelsherschikking een werk van jaren (een 'puzzel' zeggen sommigen) dat in de ruilverkaveling Eksaarde duurde tot het einde van 1998. De aanwezigheid van alomtegenwoordige lintbebouwing legde veel beperkingen op voor de uitwisselbaarheid van percelen langs de wegen. Alleen al de behandeling door de commissie van advies en het ruilverkavelingscomité van de tijdens het openbaar onderzoek ingebrachte bezwaren, nam één jaar in beslag (mei 1997-mei 1998). m m RUILVERKAVELING

G h Ä m Ë

inde 1989 werden zogeheten wenszittingen gehouden waarbij vanuit de VLM gepeild werd naar de wensen van belanghebbenden.

In de eerste helft van 1998 werd, met behulp van een computerprogramma, het geheel van de herverkaveling ingetekend binnen een meetkundige basis van opgemeten wegen, waterlopen, vaste grenzen, voorziene maatregelen van landinrichting, enz.

Nadat in 1990-1991 de inbreng was vastgesteld, werd een eerste versie van herverkaveling afgewerkt tegen het voorjaar van 1995. Ze werd aan een officieus onderzoek onderworpen in juni 1995. De knelpunten die hieruit volgden werden voorgelegd aan de commissie van advies en het ruilverkavelingscomité.

Daarna dienden dossiers opgemaakt te worden met o.a. de algemene en particuliere erfdienstbaarheden, de meer- en minderwaarden, de onder- en overbedeling in eigendom, het gebruiksverlies en de met hypotheek bezwaarde gronden (ca. 176 ha).

In februari-maart 1997 werd de herverkaveling voor de eerste maal officieel neergelegd te Eksaarde. Dit gaf aanleiding tot 271 opmerkingen en bezwaren waarvan ongeveer een derde in het dubbel werd overgemaakt en waardoor dus netto ongeveer 190 bezwaren enlof opmerkingen waren te behandelen.

Uiteindelijk werd in oktober 1998 alles in gereedheid gebracht om de definitieve neerlegging van de herverkaveling te laten plaatsvinden in november 1998 waarbij alle belanghebbenden in kennis werden gesteld van de definitieve vaststelling van alle documenten en plannen omtrent de herverkaveling.

Het is ondenkbaar en tevens ondankbaar om de herverkavelingsstudie in Eksaarde in enkele woorden samen te vatten. Deze studie is immers een enorm complex gegeven. In samenspraak met de belanghebbenden, de commissie van avies en het ruilverkavelingscomité werden, na grondig onderzoek, de uiteindelijke beslissingen genomen. Bij de herverkavelingsstudie, een werk ván en vóór mensen, mag de centrale factor 'mens' zeker niet vergeten worden. 1. Iedere eigenaar en gebruiker levert een stukje in voor de vermeerdering van openbaar domein (wegen en waterlopen) in de ruilverkaveling. Er wordt met name een reductiecoëfficiënt toegepast. In principe moet de toedeling overeenkomen met de gereduceerde inbreng. In de ruilverkaveling Eksaarde bedraagt de reductiecoëfficiënt 0,987953. Iedereen levert dus ca. 1,2% in op zijn ingebrachte puntenwaarde. 2. Een belanghebbende die minder punten toebedeeld krijgt dan de gereduceerde inbreng, krijgt een vergoeding uitbetaald volgens een vastgesteld bedrag per punt. Iemand die meer punten terugkrijgt, betaalt de opleg bij. De waarde per punt werd in de ruilverkaveling Eksaarde vastgesteld op 600 frank. 3. Voor de eigenaars is er een afwijking tot 5% op de puntenwaarde mogelijk. Meer dan 5% onder- of overbedelen kan enkel met uitdrukkelijke toestemming. In de ruilverkaveling Eksaarde werden 40 gevallen met een dergelijke toestemming beslecht. 4. Voor gebruikers is een onderbedeling van 2% toegelaten zonder vergoeding. Als men meer dan 2% onderbedeeld wordt, is er een vergoeding voor gebruiksverlies. Wanneer men als gebruiker overbedeeld wordt, moet men niets betalen. In de ruilverkaveling Eksaarde ontvangen 106 gebruikers een vergoeding voor gebruiksverlies aan 100 fr. per punt (totale vergoeding ca. 804.000 fr.). 5. Als men een perceel krijgt met een meerwaarde (bv. met bomen erop), dan moet men voor die meetwaarde betalen. Iemand die een perceel met een meerwaarde verliest, wordt daarvoor vergoed. Zo veranderen in de ruilverkaveling Eksaarde 1.691 bomen via het systeem van minder- en meerwaarden van eigenaar; 1.604 exemplaren daarvan Uittreksel uit de kaart met de nieuwe gebruikstoestand

d RUILVERKAVELING

betreffen bomen langs wegen die overgedragen worden aan de stad Lokeren voor rekening van het Vlaamse gewest. Ook nieuwe erfdienstbaarheden worden vergoed in minder- en meetwaarden. In de ruilverkaveling Eksaarde blijven er na ruilverkaveling nog slechts 58 erfdienstbaarheden van doorgang over.

Als sluitstuk van de ruilverkaveling'Eksaarde' wordt het definitief resultaat van de herverkaveling juridisch bekrachtigd door het verlijden van de ruilverkavelingsakte op 11 december 1998. Deze ruilverkavelingsakte geeft rechtsgeldigheid aan de nieuwe eigendomstoestand waarbij de nieuwe kavels juridisch in de plaats komen van deze vóór de ruilverkaveling en de eigenaars wettelijk hun eigendomsrechten zien overgaan naar de nieuwe ligging. De ruilverkavelingsakte omvat in de praktijk verschillende boeken. Er is een algemeen deel en een bijzonder deel met de situatie voor en na ruilverkavelingvoor alle belanghebbenden. De belanghebbendenontvangen een uittreksel uit de ruilverkavelingsakte. De ruilverkavelingsakte wordt verleden voor een ambtenaar van het comité tot aankoop.

In de nieuwste ruilverkavelingsprojecten wordt ondertussen gebruik gemaakt van computermatige toedelingsmodellen. Deze berekenen de optimale nieuwe eigendommen en gebruikenbinnen vooraf bepaalde blokdelen. In deze computermodellen kunnen zowel wensen van belanghebbenden worden ingebracht als beperkingen (zoals de wettelijke speling qua toedeling, vaste percelen, enz.). Op deze manier kunnen landbouwkundige baten en effecten van herverkavelingsvarianten worden geobjectiveerd.

I RUILVERKAVELING

@lmmÄmE

BOERDERIJVERPLAATSINGEN

' b VERLANDINGSDATUM ~

In het kader van de ruilverkaveling Eksaarde werden 3 boerderijverplaatsingendoorgevoerd. Het gaat om bedrijfszetels met een ongunstige ligging (bv. uit hoofde van het gewestplan) die begeleid werden in de verplaatsing van het bedrijf naar een gunstiger site. De herverkaveling werd dan doorgevoerd rond de nieuwe bedrijfszetel.

Het ruilverkavelingscomité Eksaarde heeft de verlandingsdatum vastgesteld op 25 december 1998. Dit is de datum waarop de gebruikers kunnen overgaan tot de officiële ingebruikname van de nieuwe kavels.

MAATREGELEN TOT LANDINRICHTING In een ruilverkavelingkunnen in bepaalde mate gronden aan een openbaar bestuur overgedragen worden die ingericht worden voor nietlandbouwdoeleinden. In de ruilverkaveling Eksaarde werden 11 ha 58 a 36 ca overgedragen aan de stad Lokeren, 5 ha 70 a 90 ca aan de Polder van Moervaart en Zuidlede en 15 ha 82 a 84 ca aan het Vlaamse gewest. Het gaat enerzijds vooral om houtsingels (ca. 18 ha) en anderzijds om een zestal vlakvormige zones voor natuurtechnische inrichting (ca. 15 ha). In de loop van de ruilverkaveling kocht de Vlaamse Landmaatschappij 16 ha 91 a 87 ca grond aan. Deze gronden werden onder de maatregelen tot landinrichting geschoven. De rest werd afgehouden met een ristorno in geld ten laste van het Vlaamse gewest. In totaal omvatten de maatregelen tot landinrichting22.817 punten. Voor de maatregelen tot landinrichting stelde de VLM beheersplannen op met richtlijnen voor het beheer. Hetzelfde geldt voor de groenvoorzieningen in het openbaar domein van wegen (beheer door de stad Lokeren) en waterlopen (beheer door de Polder van Moervaart en Zuidlede).

EKSAARDEO RUILVERKAVELING

KOSTEN 1 RUILVERKAVELING

Koken kost geld. Zo ook ruilverkavelen. De werken in de ruilverkaveling Eksaarde (inclusief kostprijs van het structuurplan, het MER en de gronden voor maatregelen tot landinrichting) kosten ca. 368 miljoen frank. Ruim twee derde daarvan wordt gesubsidieerd door het Vlaamse gewest. Ook het provinciebestuur en de stad Lokeren dragen bij. Het niet-gesubsidieerde aandeel van de werken wordt verrekend naar de eigenaars binnen de ruilverkaveling.

e subsidie van het Vlaamse gewest verschilt naargelang het type ruilverkavelingswerk. Zo worden de kavelinrichtingswerken,die eerder van privaat nut zijn, minder betoelaagd (60%) dan bijvoorbeeld de werken van landschapszorg en de recreatieve werken (80%). Het provinciebestuur draagt financiëel bij in de werken aan de geklasseerde waterlopen.

Het saldo voor de eigenaars voor het gedeelte van de werken dat niet-gesubsidieerd wordt, bedraagt ca. 35.000 franklha (toestand oktober 1998). Dit kostendossier is aan een openbaar onderzoek en een tweede neerlegging onderworpen. De rekening van iedere belanghebbende omvat het saldo van de kosten van de werken die niet door openbare besturen worden gedragen, de opleg, de minder- en meetwaarden en de vergoeding voor gebruiksverlies.

Specifiek voor de ruilverkaveling Eksaarde werden de kosten voor de verbreding van de Ward De Bockstraat ten laste genomen door de aanpalende eigenaars. Voor een aantal recreatieve voorzieningen waren er subsidies van de GOMOV (via het Economisch Impulsgebied Dendermonde-Sint-Niklaas).

Een detail van de rekening van iedere belanghebbende is vervat in de zogenaamde aanvullende ruilverkavelingsakte, die eveneens verleden wordt via het comité tot aankoop van onroerende goederen en waarvan iedere belanghebbende een uittreksel ontvangt.

De ruilverkaveling Eksaarde is relatief duur uitgevalleno.m. omwille van de lage infrastructurele voorzieningsgraad in de situatie vóór ruilverkaveling, o.a. op het vlak van uitgeruste wegenis.

De belanghebbenden ontvangen de uittreksels uit de eerste en de tweede ruilverkavelingsakte gratis, ook het opmetingsplan van de toebedeelde gronden.

TUSSENKOMST (toestand 1011998) Kostprijs

Vlaams gewest

Landschapsplan Structuurplan + MER Maatregelen van landinrichting Waterwerken niet-geklasseerd Waterwerken geklasseerd Wegenwerken Landschapszorg Kavelinrichtingswerken Waterwerken lot 4*

= raming

Provincie

Lokeren

Eigenaars

Eigenaars De Bockstr.

GOMOV

NAMEN NOEMEN -

(ir. R. Gyselinck); ir. P. Kouckuyt, voorzitter (ir. H. Pieters); ir. J. Verstrynge P. Meert 6 (ir. M. Mwrschman); E. Vanderstraeten Ir. R. De~Meirsman (ir. E. Peyskens); ir. V. Vanden Bil K. Dassen ir. M. Volckaert A. Verdonck J. Cerpentier J. Ernalsteen (R. Wille / G. Block / ir. A. Uylebroeck 6) ir. R. Vancauwenberghe, secretaris

(ir. R.Gyselinck); ir. P. Kouckuyt, voorzitter P. Gansbeke R. De Cleene P. Van De Vijver; R. Van Wachbeke P. Raes 6; P. Polfliet M. De Bock ir. L. Carlier A. Beaucourt A. Van Rumst A. Verstraeten A. Van Peteghem (R. Wille / G. Block / ir. A. Uylebroeck 6) ir. R. Vancauwenberghe, secretaris

- STABO CV -

VLAAMSE LANDMAATSCHAPPIJ

directeur-ingenieur: ir. R. Vancauwenberghe

projectleider: ir. N. Bogaert

. .

herverkavelaar:J. Tagho

Leidende ambtenaren werken:

en vele anderen ...

landschapsplan, inventaris en evaluatie van het landschap UNIVERSITEITGENT ecologische studie, landbouweconomische studie BELGROMA NV structuurplan, technische uitvoetingsdossiers excl. kavelinrichtingswerkenen landschapszorg lot 2 VLAAMSE LANDMAATSCHAPPIJ kavelinrichtingswerken landschapszorg lot 2

- Gebroeders Van Den Berghe NV waterwerken lot 1 & 2

Prof. dr. ir. M. Geypens;

- Prof. dr. R. Verheyen

- AMBARONV wegenwerken lot 3 - BVBA Cocquyt stuwen, landschapszorg lot 1 - Mols Louis, algemene aannemingen NV wegenwerken lot 2 - T.V. PE Roos BV & Roos NV wegenwerken lot 1, kavelinrichting lot 2 - De Witte BVBA kavelinrichting lot 1

d RUILVERKAVELING