Watervlakken versie 1.1: polygonenkaart van stilstaand water in Vlaanderen Uitgave 2020 An Leyssen, Kevin Scheers, Vincent Smeekens, Carine Wils, Jo Packet, Geert De Knijf & Luc Denys
Auteur: An Leyssen, Kevin Scheers, Vincent Smeekens, Carine Wils, Jo Packet, Geert De Knijf & Luc Denys Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek Reviewer: Jeroen Vanden Borre Het INBO is het onafhankelijk onderzoeksinstituut van de Vlaamse overheid dat via toegepast wetenschappelijk onderzoek, data- en kennisontsluiting het biodiversiteitsbeleid en -beheer onderbouwt en evalueert. Vestiging: INBO Brussel Havenlaan 88 bus 73, Brussel www.inbo.be e-mail: watervlakken@inbo.be Wijze van citeren: Leyssen A., Scheers K., Smeekens V., Wils C., Packet J., De Knijf G. & Denys L. (2020). Watervlakken versie 1.1: polygonenkaart van stilstaand water in Vlaanderen. Uitgave 2020. Rapporten van het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek 2020 (40). Instituut voor Natuuren Bosonderzoek, Brussel. DOI: doi.org/10.21436/inbor.19088385 D/2020/3241/274 Rapporten van het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek 2020 (40) ISSN: 1782-9054 Verantwoordelijke uitgever: Maurice Hoffmann Foto cover: Vijvergebied De Wijers (Vilda / Y. Adams)
Š 2020, Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek
WATERVLAKKEN VERSIE 1.1: POLYGONENKAART VAN STILSTAAND WATER IN VLAANDEREN Uitgave 2020 An Leyssen, Kevin Scheers, Vincent Smeekens, Carine Wils, Jo Packet, Geert De Knijf, Luc Denys
doi.org/10.21436/inbor.19088385
www.inbo.be
Dankwoord We danken graag iedereen die via watervlakken@inbo.be informatie aanleverde. Ook bedanken we Jeroen Vanden Borre voor het nalezen van de tekst en de suggesties.
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// Pagina 2 van 19
doi.org/10.21436/inbor.19088385
www.inbo.be
Samenvatting Watervlakken 1.1 is een gegeorefereerd digitaal bestand van stilstaande oppervlaktewateren in Vlaanderen. Het bestand, opgebouwd door combinatie van bestaande topografische kaartlagen, orthofotobeelden, het digitaal terreinmodel Vlaanderen versie II en – in mindere mate – veldwaarnemingen, omvat 88.713 polygonen met een grootte tussen 1,5 m² en 2,46 km² en kan beschouwd worden als de meest volledige weergave van stilstaande wateren die momenteel voor het Vlaamse grondgebied beschikbaar is. Het kan gebruikt worden voor een breed scala aan toepassingen in onderzoek, beleidsvoorbereiding en -uitvoering, beheerplanning en -evaluatie waarbij de verspreiding en kenmerken van stilstaande wateren een rol spelen. ‘Watervlakken’ verschaft tevens een unieke referentie voor het verdere gegevensbeheer van waterlichamen. Voor deze nieuwe uitgave van Watervlakken (1.1) is gebruik gemaakt van de orthofotobeelden van 2018 en 2019 en het digitaal terreinmodel Vlaanderen. Hierbij werden 1.261 UTM kilometerhokken, goed voor 31,5% van het Vlaams Gewest, systematisch gereviseerd. We gebruikten ook ad hoc meldingen van gebruikers en terreinwaarnemingen om bijkomende watervlakken te digitaliseren, vormcorrecties aan te brengen en gedempte plassen te verwijderen uit de kaartlaag. Voor een aantal watervlakken werden gegeve ns over waterdiepte en connectiviteit in de licht gewijzigde attributentabel opgenomen.
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// www.inbo.be
doi.org/10.21436/inbor.19088385
Pagina 3 van 19
Aanbevelingen voor beheer en/of beleid Voor alle relevante toepassingen is het bestand ‘Watervlakken 1.1’ de aangewezen digitale bron om een zo volledig mogelijk beeld te verkrijgen van de ruimtelijke spreiding van stilstaande wateren in Vlaanderen. Het geeft tevens de mogelijkheid om op ondubbelzinnige wijze naar elk opgenomen object te verwijzen, zodat het een sleutelrol kan spelen in het gegevensbeheer van watervlakken in Vlaanderen.
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// Pagina 4 van 19
doi.org/10.21436/inbor.19088385
www.inbo.be
English abstract This report describes the compilation and contents of ‘Watervlakken’ (version 1.1), a georeferenced digital layer of stagnant surface waters in Flanders (northern Belgium). The combination of various topographical maps with a thorough screening of orthophotographic images for the entire area, a detailed digital terrain model and terrain observations yielded 88,713 polygons, ranging in size from 1.5 m2 to 2.46 km2. The map provides the most complete and accurate representation of lentic water bodies presently available for the Flemish territory and, as such, can be used for a range of applications in research, policy preparation and policy implementation that consider the distribution and characteristics of stagnant water bodies. Furthermore, its unique reference to each object will considerably facilitate related data management.
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// www.inbo.be
doi.org/10.21436/inbor.19088385
Pagina 5 van 19
Inhoudstafel Dankwoord ..........................................................................................................................2 Samenvatting.......................................................................................................................3 Aanbevelingen voor beheer en/of beleid ...............................................................................4 English abstract....................................................................................................................5 Lijst van figuren....................................................................................................................7 1
Inleiding........................................................................................................................8
2
Inhoud..........................................................................................................................9
3
Technische opmaak..................................................................................................... 13 3.1 Basislagen en werkwijze....................................................................................... 13 3.2 Aandachtspunten/onnauwkeurigheden en actualisatie.......................................... 13 3.3 Beschikbaarheid .................................................................................................. 14
4
Algemene kenmerken.................................................................................................. 15
5
Attribuutvelden........................................................................................................... 16
Referenties ........................................................................................................................ 19
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// Pagina 6 van 19
doi.org/10.21436/inbor.19088385
www.inbo.be
Lijst van figuren Figuur 1
Figuur 2 Figuur 3
Enkele voorbeelden van watervlakken. Links, oude meanders, poelen en een wingat in de Leievallei nabij Zulte; rechts, een deel van het vijvercomplex De Maten te Genk. Merk op dat sommige watervlakken merkelijk groter zijn dan het op de orthofoto zichtbare wateroppervlak en dat waterlopen, grachten en RWZI-bekkens (rechts) niet zijn aangeduid (achtergrond: AGIV 2017). 12 Aan de hand van orthofoto’s gereviseerde UTM kilometerhokken (geel). 13 Algemeen beeld van Watervlakken 1.1. 15
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// www.inbo.be
doi.org/10.21436/inbor.19088385
Pagina 7 van 19
1 INLEIDING Het digitale bestand ‘Watervlakken’, waarvan een eerste versie in 2018 werd uitgebracht, streeft er naar om een actueel, betrouwbaar en geografisch goed gedefinieerd beeld te geven van het ruimtelijk voorkomen van alle stilstaande wateroppervlakken in Vlaanderen (Packet et al. 2018, Denys et al. 2019). Dit rapport beschrijft een geactualiseerde en herwerkte versie van dit bestand, dat zowel een gegeorefereerd polygonenbestand met nauwkeurige weergave van situering en omtrek, als een attributentabel met een unieke referentie en geselecteerde, vaste kenmerken van elk element omvat. Door systematische revisie van een aanzienlijk deel van het grondgebied, in het bijzonder in de provincies Antwerpen, Vlaams-Brabant en WestVlaanderen, konden t.o.v. versie 1.0 bijna 2.700 watervlakken worden toegevoegd. Dit gebeurde vooral door een controle aan de hand van de meest recente orthofotobestanden en het opnemen van aangereikte, nieuwe informatie. Daarnaast werden een groot aantal correcties aan reeds opgenomen vlakken doorgevoerd en werd de begeleidende attributentabel licht gewijzigd en aangevuld met bijkomende informatie. Dit rapport beschrijft de samenstelling, inhoud en attributen van het digitale bestand ‘Watervlakken 1.1, uitgave 2020’. Gelieve correct hiernaar te verwijzen bij gebruik van het digitale bestand (zie colofon). Noch de auteurs, noch het Instituut voor Natuur‐ en Bosonderzoek, kunnen verantwoordelijk gesteld worden voor gebeurlijke fouten en de gevolgen die daaruit kunnen voortvloeien. De gebruiker wordt verzocht onvolkomenheden mee te delen via watervlakken@inbo.be en zich ook voor bijkomende informatie tot dit adres te richten.
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// Pagina 8 van 19
doi.org/10.21436/inbor.19088385
www.inbo.be
2 INHOUD Het is de ambitie van ‘Watervlakken’ om alle duidelijk begrensde en meerjarig aanwezige watervlakken in Vlaanderen met een in essentie stilstaand karakter zo nauwkeurig mogelijk weer te geven. Hieronder worden eerst de basisprincipes van het bestand verklaard, waarna de volgende sectie hun technische invulling verduidelijkt. Het is raadzaam beide door te nemen voor een goed begrip van het bestand. Om als watervlak beschouwd te worden, moet er open water (een waterlaag boven het bodemoppervlak, al dan niet begroeid met hydrofyten) aanwezig zijn en dient dit duidelijk begrensd te zijn ten opzichte van de omgeving. De oppervlakte van het object speelt geen rol, maar het moet mogelijk zijn om het landschapselement op discrete wijze te onderscheiden van de omgeving. In een watervlak domineert het aquatische aspect op het terrestrische gedurende een groot deel van het vegetatieseizoen en dit gedurende een periode van meerdere jaren. Het is niet mogelijk om hieraan een ondergrens te stellen op basis van volledig objectieve criteria, omdat nauwkeurige informatie over duur en fasering van de hydroperiode doorgaans ontbreekt. De aanwezigheid van open water gedurende minstens de helft van elk vegetatieseizoen dat niet als extreem droog wordt beschouwd, kan als leidraad worden genomen. Dit betekent dat zowel permanente als uitzonderlijk droogvallende, maar ook vele periodieke watertjes als watervlak worden aangeduid. In de terminologie van Cowardin et al. (1979, p. 22) kunnen deze laatste worden aangeduid als onregelmatig uitdrogend (‘intermittently exposed’; het gehele jaar waterhoudend, behalve in jaren met extreme droogte), of semi-permanent (‘semipermanently flooded’; water is in de meeste jaren doorheen het hele groeiseizoen aanwezig en indien afwezig, bevindt het zich ter hoogte van, of zeer dicht bij, het maaiveld). Systemen waarbij de hydroperiode beperkt blijft tot winter- en lentemaanden beschouwen we niet als watervlakken en zijn dan ook niet opgenomen. De kaart beoogt geen momentopname in ‘real time’. Efemere watertjes, die slechts in uitzonderlijke omstandigheden op slecht gedraineerde plaatsen verschijnen, of waarvan de aanwezigheid op eender welk moment onzeker is, kunnen niet betrouwbaar worden weergegeven en zijn daarom niet op deze kaart te vinden. Watervlakken hebben een (verwachte) levensduur van meerdere jaren. Om een watervlak van zijn omgeving te begrenzen wordt ervan uitgegaan dat er over het volledige oppervlak van de ingetekende polygoon zeer regelmatig water aanwezig moet zijn. Het watervlak kan volledig begroeid zijn met ondergedoken en/of drijvende vegetatie en gedeeltelijk met boven het wateroppervlak uitgroeiende vegetatie. Helofytengordels en omzomende moerasvegetaties zijn enkel in een watervlakpolygoon inbegrepen voor zover ze behoren tot de met regelmaat geïnundeerde oeverzone.
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// www.inbo.be
doi.org/10.21436/inbor.19088385
Pagina 9 van 19
Een verdere voorwaarde is dat het water stilstaand is, m.a.w. geen (semi-)permanente stroming in een welbepaalde richting vertoont. Dit is een kwalitatief kenmerk waarmee verwezen wordt naar het ecologisch karakter in algemene zin, niet zozeer een hydrologische karakteristiek, zoals een welbepaalde stroomsnelheid of verblijftijd; er is geen kwantitatieve begrenzing tussen stilstaand (lentisch) en stromend (lotisch) water. Bijgevolg is dit ook het meest subjectieve criterium dat bepaalt of een object al dan niet in Watervlakken is opgenomen. Pragmatisch wordt het onderscheid ingevuld als het ontbreken van een vi sueel waarneembare verplaatsing van het water in de richting die door de zwaartekracht wordt bepaald. Stroming is niet altijd even goed waarneembaar en hoeft niet doorlopend op te treden, of steeds in dezelfde richting te gebeuren. In veel kunstmatige afwateringssystemen, kanalen en geregulariseerde beken en rivieren is de stroming door kunstwerken sterk afgeremd, waarbij tussen de dammetjes of sluizen vrijwel stilstaande trajecten voorkomen die slechts bij hogere afvoer een duidelijke stroming vertonen. De rgelijke lineaire trajecten zijn niet op de watervlakkenkaart weergegeven. Zij worden, analoog met de stroomgebiedbeheerplannen (http://www.integraalwaterbeleid.be/nl/geoloket/overzichtoppervlaktewaterlichamen), tot de waterlopen gerekend. De selectie van watervlakken is evenwel niet gebonden aan bepaalde vormcriteria, zoals een maximale lengte-breedteverhouding. Veel poelen in het landbouwareaal, oude meanders, voormalige doorbraakgeulen in de polders, viskweekvijvers, etc., met een stilstaand karakter staan in verbinding met het drainagenetwerk en occasioneel kan hier sprake zijn van een zwakke stroming. Dergelijke objecten zijn wel als apart watervlak ingetekend, maar zijn in rechte lijn afgesneden ter hoogte van de waterloop of gracht waarlangs ze, al dan niet doorlopend, gevoed worden of afwateren. Tot slot bepaalt ook de functie of we al dan niet met een watervlak te maken hebben, waarbij als voorwaarde gesteld wordt dat het watervlak een ecologische rol van betekenis dient te kunnen vervullen. Tuin- en zwemvijvers worden, bijvoorbeeld, opgenomen in de laag, zwembaden daarentegen niet. Ook waterreservoirs die louter een onderdeel vormen van een industriële installatie (incl. waterzuivering) en nauw geassocieerd zijn met industriële infrastructuur zijn niet als watervlak beschouwd. Niet afgedekte opvangbekkens voor regenwater naast serres en bij tuin- en landbouwbedrijven, worden wel mee ingetekend, gezien hun mogelijke rol als stapstenen. Het betreft daarbij zowel (al dan niet omwalde) reservoirs op grondniveau, als opstaande cilindervormige opvangbekkens. Overstromingsbekkens langs beken en rivieren zijn enkel weergegeven als ze ook in ‘droge’ omstandigheden gedeeltelijk waterhoudend zijn. Eenzelfde argumentatie is voor langer waterhoudende wadi’s toegepast. Een uitzondering op bovenstaande is gemaakt voor alle havendokken en de spuikom van Oostende. Deze zijn niet op Watervlakken 1.1 weergegeven, maar kunnen op het Grootschalig Referentiebestand voldoende nauwkeurig gesitueerd worden. Om het resultaat van de gevolgde beslisregels meer aanschouwelijk te maken worden hieronder enkele voorbeelden gegeven. Figuur 1 geeft een idee van het concrete resultaat. ///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// Pagina 10 van 19
doi.org/10.21436/inbor.19088385
www.inbo.be
Worden niet als watervlak beschouwd:
plas/dras-grasland met microreliëf; zompig rietland, zeggenvegetaties, natte ruigte of veenmoeras; moerasbos met windworpkuilen of drainagegreppels (rabatten); natte heide met slenken; trapgaten van vee; windworpkuilen; volledig verlande plassen zonder open water; enkel ’s winters of na een overstroming geïnundeerde depressies, bijv. een duinpanne die enkel buiten het vegetatieseizoen water bevat, laagten in akkers en weiden; greppeltjes die enkel gevuld worden na een intense regenbui, karrensporen; zwembaden; overstromingsbekkens die in normale omstandigheden geen water bevatten; industriële (water)bekkens, beluchtingsbekkens van RWZI’s; werfputten; droogvallende laantjes, rabatgreppels; afwateringsgrachten; nevengeulen en doorstroom-meanders; zwaaikommen; dokken.
Worden wel als watervlak beschouwd:
poelen die enkel kortstondig in de zomer volledig droog vallen; tuin- en zwemvijvers; niet afgedekte (regen)waterreservoirs, blusvijvers; bomkuilen; permanent waterhoudende laantjes; (eenzijdig) afgesneden meanders; grindgaten verbonden met een rivier; gedeeltelijk waterhoudende wachtbekkens; de zogenaamde ‘kreken’ in Meetjesland, kust- en Scheldepolders; cascadevijvers en door één of meerdere beken gevoede plassen.
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// www.inbo.be
doi.org/10.21436/inbor.19088385
Pagina 11 van 19
Figuur 1
Enkele voorbeelden van watervlakken. Links, oude meanders, poelen en een wingat in de Leievallei nabij Zulte; rechts, een deel van het vijvercomplex De Maten te Genk. Merk op dat sommige watervlakken merkelijk groter zijn dan het op de orthofoto zichtbare wateroppervlak en dat waterlopen, grachten en RWZI -bekkens (rechts) niet zijn aangeduid (achtergrond: AGIV 2017).
De begeleidende attributentabel geeft een unieke referentiecode voor elk watervlak, evenals een selectie van meer stabiele kenmerken (zie 5). Aan deze versie van de watervlakkenkaart is ÊÊn versie voorafgegaan: 
versie 1.0: eerste kaartversie van de watervlakken (Packet et al. 2018).
De huidige versie 1.1, vervangt de vorige versie. De gebruiker wordt verzocht om elke onvolkomenheid (of twijfel daarover) mee te delen via watervlakken@inbo.be.
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// Pagina 12 van 19
doi.org/10.21436/inbor.19088385
www.inbo.be
3 TECHNISCHE OPMAAK 3.1
BASISLAGEN EN WERKWIJZE
Watervlakken versie 1.1 is een update van Watervlakken versie 1.0 (Packet et al. 2018). De gevolgde werkwijze is grotendeels dezelfde gebleven. De attributentabel is licht gewijzigd. Versie 1.1 (versie van 1/01/2020) onderscheidt zich als volgt van versie 1.0:
aanpassingen op basis van eigen terreinwaarnemingen; verwerking van opmerkingen op versie 1.0 die door gebruikers van de kaartlaag werden gemeld; digitalisaties aan de hand van orthofoto’s van 2018 en 2019 (Informatie Vlaanderen 2018, 2019) en het digitaal terreinmodel (AGIV 2014), vertrekkende vanuit gebieden waar recent nieuwe poelen werden aangelegd. Daarbij werden 1.261 van de 3.689 UTM kilometerhokken gereviseerd (ca. 31,5% van de oppervlakte van het Vlaams Gewest; Figuur 2); aanvulling van de attributentabel met eigen diepte-, connectiviteits- en andere gegevens; wijziging van de indelingen voor connectiviteit en peilbeheer.
Figuur 2
3.2
Aan de hand van orthofoto’s gereviseerde UTM kilometerhokken (geel).
AANDACHTSPUNTEN/ONNAUWKEURIGHEDEN EN ACTUALISATIE
Er werd steeds gebruik gemaakt van de meest actuele beschikbare informatie. Deze beschikbare informatie bestaat grotendeels uit kaartlagen en luchtfotografie van enkele jaren geleden, waardoor het bestand nooit de exacte actuele situatie weergeeft. Watervlakken kunnen op korte termijn verdwijnen (gedempt worden, verlanden), verschijnen of van vorm veranderen. Onder dicht bladerdek (bossen, tuinen,…) kunnen kleinere objecten aan ///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// www.inbo.be
doi.org/10.21436/inbor.19088385
Pagina 13 van 19
waarneming ontsnapt zijn, of er kan een verkeerde interpretatie aan hun karakteristieken (permanentie, ontbreken van stroming) gegeven zijn. Verbetering en actualisering zijn bijgevolg altijd nodig. Nieuwe informatie zal aanleiding geven tot nieuwe versies van het bestand. De begeleidende attributentabel wordt in volgende versies geleidelijk verder aangevuld.
3.3
BESCHIKBAARHEID
Watervlakken 1.1 is opgemaakt als shape- en GML-bestand en kan gedownload worden via de catalogus van Geopunt (zoekterm ‘Watervlakken - versie 1.1’; www.geopunt.be).
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// Pagina 14 van 19
doi.org/10.21436/inbor.19088385
www.inbo.be
4 ALGEMENE KENMERKEN Watervlakken 1.1 beschrijft 88.713 polygonen. Deze beslaan samen 16.012 ha (1,2%) van het grondgebied (Figuur 3).
Figuur 3
Algemeen beeld van Watervlakken 1.1.
Het grootste watervlak dat is weergegeven beslaat 2,46 km 2 , het kleinste 1,5 m2. De gemiddelde oppervlakte bedraagt 1.805 m 2, de mediane oppervlakte bedraagt slechts 286 m 2. In Vlaanderen zijn er 0,065 watervlakken per hectare, gemiddeld goed voor 118 m 2 per hectare.
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// www.inbo.be
doi.org/10.21436/inbor.19088385
Pagina 15 van 19
5 ATTRIBUUTVELDEN De attributentabel omvat, naast de identificatiecode van elk watervlak, een selectie van enkele beleidsrelevante gegevens met een minder veranderlijk karakter. Lege cellen duiden op ongekende of nog aan te vullen waarden. WVLC: unieke identificatiecode van het watervlak. De code bestaat uit drie letters voor de provincie, drie letters voor de gemeente en een volgnummer van vier cijfers: PPPGGGXXXX. WTRLICHC: waterlichaamcode. De code van het overeenkomstige Vlaamse (VL_-) of lokale (L_-) waterlichaam (med. VMM, februari 2018) voor Watervlakken 1.0. Voor nieuwe watervlakken die enkel opgenomen zijn in Watervlakken 1.1 is dit attribuutveld nog niet geactualiseerd. HYLAC: code volgens Hyla. De code van het watervlak in de Poelenlaag van Natuurpunt Studie vzw voor Watervlakken 1.0. Voor nieuwe watervlakken die enkel opgenomen zijn in Watervlakken 1.1 is dit attribuutveld nog niet geactualiseerd. NAAM: naam van het watervlak. Voorkeurnaam om het watervlak aan te duiden. GEBIED: naam van het gebied waarin het watervlak gelegen is. De naam van het gebied, zoals in gebruik door de terreinbeheerder of aangeduid op de topografische kaart van het Nationaal Geografisch Instituut. KRWTYPE: (meest benaderend) Vlaams watertype van het watervlak. acroniem B Bzl
watertype sterk brak zeer licht brak
Ad
alkalisch duinwater
Ai Ami
ondiep, alkalisch, ionenrijk ondiep, alkalisch, matig ionenrijk
Ami-e
ondiep, alkalisch, matig ionenrijk, eutroof
Ami-om Aw
ondiep, alkalisch, matig ionenrijk, oligo-mesotroof groot-diep, alkalisch
Aw-e
groot-diep, alkalisch, eutroof
Aw-om C
groot-diep, alkalisch, oligo-mesotroof circumneutraal
Cb
circumneutraal, sterk gebufferd
CbFe Czb
circumneutraal, sterk gebufferd, ijzerrijk circumneutraal, zwak gebufferd
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// Pagina 16 van 19
doi.org/10.21436/inbor.19088385
www.inbo.be
acroniem Z Zm
watertype zuur zwak zuur
Zs
sterk zuur
De watertypen zijn deze waaraan door de Besluiten van de Vlaamse Regering d.d. 21 mei 2010 en 16 oktober 2015 (BVR 2010, 2015) generieke kwaliteitsnormen zijn toebedeeld voor zover ze tot de Vlaamse waterlichamen worden gerekend. Voor hun ke nmerken wordt verwezen naar Denys (2009). Deze typen hebben betrekking op de ‘natuurlijke achtergrond’; de actuele toestand kan hiervan in meer of mindere mate afwijken. Alle stilstaande oppervlaktewateren kunnen aan een van deze typen worden toegewezen. Voor sterk veranderde en kunstmatige waterlichamen wordt het meest benaderende natuurlijke watertype gehanteerd. De hier vermelde toewijzing is niet noodzakelijkerwijze dezelfde als deze in de stroomgebiedbeheerplannen. KRWTYPES: status van het watertype. status definitief voorlopig
toewijzing op basis van grondige analyse (landschapscontext, historiek, actuele kenmerken) enkel op basis van actuele morfometrische en fysisch-chemische kenmerken of expert-oordeel
DIEPKL: maximale diepte van het watervlak. dieptebereik 0 - <2 m ≥ 2- < 4 m ≥ 4- < 6 m ≥ 6m CONNECT: connectiviteit; hydrologische verbinding van het watervlak met waterlopen. klasse geïsoleerd permanent periodiek
toewijzing niet verbonden met een waterloop het watervlak staat permanent in verbinding met minstens één waterloop het watervlak staat tijdelijk (door peilbeheer of droogte) in verbinding met minstens één waterloop
PEILBEHEER: peilbeheer van het watervlak. klasse instroom geregeld afvoer geregeld
toewijzing het instroomdebiet van het watervlak wordt kunstmatig geregeld het afvoerdebiet van het watervlak wordt kunstmatig geregeld
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// www.inbo.be
doi.org/10.21436/inbor.19088385
Pagina 17 van 19
klasse aan- en afvoer geregeld geen peilbeheer
toewijzing zowel de wateraanvoer als -afvoer worden kunstmatig geregeld het waterpeil van het watervlak wordt niet kunstmatig geregeld
FUNCTIE: gebruiksfunctie(s) van het watervlak (meerdere zijn mogelijk). functie natuur
toewijzing doelstelling natuurbehoud
hengelintensief
intensief hengelen1
hengelextensief jacht
extensief hengelen2 jagen
tuin/park
esthetisch (verblijfsrecreatie, tuin- en parkvijvers)
vogel viskweek
waterpartij voor gedomesticeerde watervogels opkweken van vis
zwemmen
zwemmen
duiken zachterecreatie
duiken niet gemotoriseerde watersport
motorrecreatie
gemotoriseerde watersport
berging opslag drinkwater
waterberging ten behoeve van overstromings- of peilbeheer reservoir voor water (industrie, landbouw, bluswater, waterkracht‌) drinkwaterwinning
zuivering bezinking
(kleinschalige) waterzuivering, infiltratie bezinking van proceswater
drinkplaats
watervoorziening voor vee
geen
geen specifieke functie
OPPWVL: oppervlakte van het watervlak (m²). OMTWVL: omtrek van het watervlak (m).
1 2
met infrastructuur, bepoting of gebruikt voor wedstrijdhengelen geen infrastructuur, bepoting of wedstrijdhengelen
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// Pagina 18 van 19
doi.org/10.21436/inbor.19088385
www.inbo.be
Referenties AGIV (2014). Metadataset: Digitaal Hoogtemodel Vlaanderen II, DTM, raster, 1 m. Agentschap voor Geografische Informatie Vlaanderen, Gent. AGIV (2017). Metadataset: Orthofotomozaïek, middenschalig, winteropnamen, kleur, 2016, Vlaanderen. Agentschap voor Geografische Informatie Vlaanderen, Ge nt. BVR (2010). Besluit van de Vlaamse Regering tot wijziging van het besluit van de Vlaamse Regering van 6 februari 1991 houdende vaststelling van het Vlaams reglement betreffende de milieuvergunning en van het besluit van de Vlaamse Regering van 1 juni 1995 houdende algemene en sectorale bepalingen inzake milieuhygiëne, voor wat betreft de milieukwaliteitsnormen voor oppervlaktewateren, waterbodems en grondwater. Belgisch Staatsblad 09.07.2010: 45463-45497. BVR (2015). Besluit van de Vlaamse Regering tot wijziging van het besluit van de Vlaamse Regering van 6 februari 1991 houdende vaststelling van het Vlaams reglement betreffende de milieuvergunning, het besluit van de Vlaamse Regering van 1 juni 1995 houdende algemene en sectorale bepalingen inzake milieuhygiëne, het besluit van de Vlaamse Regering van 9 september 2005 betreffende de geografische indeling van watersystemen en de organisatie van het integraal waterbeleid in uitvoering van Titel I van het decreet van 18 juli 2003 betreffende het integraal waterbeleid en het besluit van de Vlaamse Regering van 26 april 2013 tot vaststelling van het geactualiseerde monitoringprogramma van de watertoestand ter uitvoering van artikel 67 en 69 van het decreet van 18 juli 2003 betreffende het integraal waterbeleid, wat betreft de omzetting van richtlijn 2013/39/EU en richtlijn 2009/90/EG. Belgisch Staatsblad 16.10.2015:36465-36482. Cowardin L.M., Carter V., Golet F. C., LaRoe E.T. (1979). Classification of wetlands and deepwater habitats of the United States. Biological services program FWS/OBS-79/31, Fish and Wildlife Service, Washington D.C. Denys L. (2009). Een a posteriori typologie van stilstaande, zoete wateren in Vlaanderen. Rapporten van het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek 2009 (34), Brussel. Denys L., Packet J., Scheers K., Smeekens V., Wils C., De Knijf G., Leyssen A. (2019). Profielschets van stilstaande wateren in Vlaanderen. Een nieuw digitaal bestand voor het natuur- en biodiversiteitsonderzoek. Natuur.focus 18: 128-135. Informatie Vlaanderen (2018). Metadataset: Orthofotomozaïek, middenschalig, winteropnamen, kleur, 2018, Vlaanderen. Agentschap Informatie Vlaanderen, Brussel. Informatie Vlaanderen (2019). Metadataset: Orthofotomozaïek, middenschalig, winteropnamen, kleur, 2019, Vlaanderen. Agentschap Informatie Vlaanderen, Brussel. Packet J., Scheers K., Smeekens V., Leyssen A., Wils C., Denys L. (2018). Watervlakken versie 1.0: polygonenkaart van stilstaand water in Vlaanderen. Een nieuw instrument voor onderzoek, water-, milieu- en natuurbeleid. Rapporten van het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek 2018 (14), Brussel. ///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// www.inbo.be
doi.org/10.21436/inbor.19088385
Pagina 19 van 19