Issuu

Mobiliteitsbrief voor een duurzaam lokaal mobiliteitsbeleid

nr 228 · april 2022

verschijnt maandelijks behalve in juli en augustus P 309279 Afgiftekantoor Gent

Hoppinpunten Het nieuwe BVR Hoppinpunten is op 15 april in werking getreden. Lokale besturen kunnen voor de aanleg van Hoppinpunten subsidies aanvragen bij het Departement MOW. De Ontwerpwijzer Hoppinpunten van het Agentschap Wegen en Verkeer helpt hen bij het ontwerp.

Sinds 1 april is Joris Cornu Hoppinpuntenmanager bij het Departement Mobiliteit en Openbare Werken (MOW). Samen met Mobipunt vzw ondersteunt hij lokale besturen en het Agentschap Wegen en Verkeer (AWV) bij de aanleg van Hoppinpunten, vervoersknooppunten waar reizigers kunnen overstappen op verschillende vervoersmodi. “Vanuit Vlaanderen willen we lokale besturen optimaal bijstaan bij het realiseren van Hoppinpunten. Transparante communicatie zal daarin essentieel zijn.”

interview

‘De verwezenlijking van kwaliteitsvolle Hoppinpunten is een topprioriteit’ Lokale besturen staan in voor de uitrol van Hoppinpunten langs gemeentewegen. Hoe kunnen ze aan de slag gaan? “Nu de vervoerregio’s de noodzakelijke Hoppinpunten aangeduid hebben en het nieuwe BVR Hoppinpunten van kracht is, zijn de steden en gemeenten aan zet voor de uitrol ervan langs gemeentewegen. In juli 2023 start basisbereikbaarheid en de Hoppinpunten zijn daar een belangrijke schakel in. De lokale besturen kunnen daarvoor de Ontwerpwijzer Hoppinpunten (zie p. 3) van AWV gebruiken. Daarin is in detail uitgewerkt hoe een Hoppinpunt er moet uitzien. Via het BVR Hoppinpunten kunnen steden en gemeenten subsidies aanvragen (zie p. 2). Omdat ze eerst de kosten moeten voorschieten en daarna de subsidie uitbetaald krijgen, roep ik hen op om in hun lopende meerjarenplannen de nodige middelen voor de uitrol in te schrijven. Zo kunnen ze in het najaar van 2022 of het voorjaar van 2023 vlot Hoppinpunten realiseren.” Hoe ondersteunen jullie lokale besturen en AWV bij die uitrol? “We faciliteren en coördineren de uitrol van Hoppinpunten op meerdere manieren: door vragen van lokale besturen te beantwoorden, webinars te organiseren, struikelblokken weg te nemen en te waken over de uniformiteit van Hoppinpunten. Een belangrijke schakel tussen

de lokale besturen en het Departement MOW zijn de mobiliteitsbegeleiders van MOW en de regiomanagers van AWV (zie p. 3). Zij gaan het terrein op, zitten in projectstuurgroepen voor Hoppinpunten en vangen met hun kennis het grootste deel van de vragen van lokale besturen op. Als zij een stad of gemeente toch niet verder kunnen helpen, komen wij te hulp. Indien er op korte termijn veel vragen over hetzelfde onderwerp bij ons binnenkomen, zullen we daarover voor alle steden en gemeenten een webinar organiseren en ook Q&A’s aanbieden. Tijdens de voorbije infosessies viel mij op dat lokale besturen opmerkzaam zijn en veel vragen stellen. Dat juich ik toe. Zo krijgen we goede input om mee aan de slag te gaan. Het is dan aan ons om daar een antwoord op te bieden en met de steden, gemeenten en AWV in dialoog te gaan en struikelblokken weg te nemen. Zo kunnen steden en gemeenten zich volledig focussen op de inrichting van een kwalitatief Hoppinpunt. Ook een herkenbare branding, Hoppin, moet hierbij helpen. Door de herkenbaarheid van Hoppinpunten weet de reiziger wat hij aan dat punt kan verwachten. Een Hoppinpunt is namelijk herkenbaar, kwalitatief én toegankelijk, ongeacht of het punt zich nu in de Westhoek, de Kempen of Limburg bevindt.”

Hoppinpuntenmanager Joris Cornu: “Ik roep lokale besturen op om in hun meerjarenplannen de nodige middelen te voorzien voor Hoppinpunten.”

Wat zijn jouw prioriteiten als Hoppinpuntenmanager? “De verwezenlijking van kwaliteitsvolle Hoppinpunten is voor mij de topprioriteit. AWV zorgt voor de uitrol op gewestwegen, voor gemeentewegen zetten we in op de samenwerking met gemeenten. Transparantie naar de lokale besturen, maar ook onderling binnen mijn team, is daarbij cruciaal. Als er vragen binnenkomen, zullen we hierover overleggen en samen actie ondernemen. Naast de uitrol is het daarom belangrijk om de communicatie rond Hoppinpunten verder op punt te zetten om de lokale besturen zo goed mogelijk te informeren.” Waarom is de realisatie van Hoppinpunten zo belangrijk? “In basisbereikbaarheid motiveren we reizigers om meerdere vervoersmodi tijdens hun traject te combineren. Mensen staan daar intrinsiek wat weigerachtig tegenover. Met Hoppinpunten nemen we die twijfel weg door voor iedereen toegankelijke en vlotte verbindingen te garanderen, met deelfietsen, deelwagens, openbaar vervoer, comfortabele wachtaccommodatie, enzovoort. We maken geen onderscheid tussen mensen die zelfstandig of niet zelfstandig kunnen overstappen. Zo moet iedereen vlot zijn bestemming kunnen bereiken.”

Hoppinpunten

Vraag subsidies aan voor de aanleg van Hoppinpunten Met het nieuwe BVR Hoppinpunten verruimen we de modaliteiten voor subsidies die lokale besturen kunnen aanvragen voor de aanleg van één of meerdere Hoppinpunten langs gemeentewegen. ■ Wat is een Hoppinpunt? Hoppinpunten zijn vervoersknooppunten waar verschillende vervoersoplossingen bij elkaar komen, denk bijvoorbeeld aan een stationsomgeving waar zowel bussen, deelfietsen en -wagens als parkeerplaatsen te vinden zijn. Ze spelen een belangrijke rol in de switch naar basisbereikbaarheid, de nieuwe Vlaamse visie op mobiliteit en in de communicatie naar het grote publiek mobiliteitsswitch gedoopt. Met basisbereikbaarheid moedigt Vlaanderen reizigers aan om verschillende vervoersopties te verkennen en met elkaar te combineren. ■ Wanneer treedt het nieuwe BVR Hoppinpunten in werking? Het nieuwe BVR Hoppinpunten is op 15 april 2022 in werking getreden. Steden en gemeenten kunnen de subsidie online aanvragen via subsidie.hoppinpunten.vlaanderen.be. Het Departement MOW heeft lokale besturen op de hoogte gebracht via een mailing en de nodige informatie beschikbaar gesteld via www.vlaanderen.be/hoppinpunten. ■ Wat is er aangepast in het nieuwe BVR? In het nieuwe BVR Hoppinpunten wordt tegemoet gekomen aan de feedback van de steden en gemeenten en de vervoerregio’s. Er wordt bijvoorbeeld meer ingezet op extra sociale veiligheid en een betere ruimtelijke inkleding. Daarom zijn de subsidiemogelijkheden voor de kosten voor de aanleg van Hoppinpunten uitgebreid. Lokale besturen kunnen subsidies aanvragen voor: -

studie en ontwerp; de werken volgens de inschrijvingsprijs van de aannemer, in voorkomend geval te vermeerderen met de prijsherzieningen, verrekeningen, meer- of bijwerken;

als de gemeente de werken in eigen beheer uitvoert: de gebruikte materialen, te staven met de facturen van de aankoop ervan; de aankoop en plaatsing van fietsenstallingen, van informatiedragers en van de infrastructuur om data-uitwisseling mogelijk te maken; de aankoop en plaatsing van fietskluizen en fietslockers; specifieke uitrustingen die de toegankelijkheid van het Hoppinpunt verbeteren voor alle gebruikers; de levering en aanplanting van groenvoorzieningen. Daarnaast is er ook een administratieve vereenvoudiging. Lokale besturen moeten nu nog slechts één subsidieaanvraag indienen en worden volledig uitbetaald na oplevering. Dat is sneller en eenvoudiger. Vroeger verliepen de aanvraag en de betaling in twee schijven. Voor grote Hoppinpunten blijft een gefaseerde uitvoering en subsidiëring mogelijk.

Het subsidietraject in 5 stappen 1

De gemeente dient bij de voorlopige oplevering van de werken digitaal een subsidie in bij het Departement MOW via subsidie.hoppinpunten.vlaanderen.be.

De dossierbehandelaar controleert of de aanvraag volledig is en vraagt indien nodig aanvullende documenten op bij de contactpersoon die de gemeente heeft opgegeven.

De dossierbehandelaar gaat na of de gemeente en het beschreven project aan de minimale subsidievoorwaarden voldoen.

De gemeente wordt via mail op de hoogte gebracht van de beslissing van de minister of haar gedelegeerde. Dat gebeurt binnen een ordetermijn van 180 kalenderdagen nadat het Departement MOW alle gegevens heeft ontvangen. Bij een gunstige beslissing van de minister of haar gedelegeerde wordt het subsidiebedrag in één schijf overgeschreven op het rekeningnummer dat de gemeente heeft opgegeven.

■ Subsidies per type Hoppinpunt Interregionale Hoppinpunten

50% van de kostprijs Max. € 500.000

Regionale Hoppinpunten

50% van de kostprijs Max. € 250.000

Lokale Hoppinpunten

100% van de kostprijs Max. € 50.000

Buurt Hoppinpunten

100% van de kostprijs Max. € 25.000

Kwaliteitsprincipes

10 principes voor een kwalitatief Hoppinpunt Met de Ontwerpwijzer Hoppinpunten reikt het Agentschap Wegen en Verkeer aan lokale besturen een bruikbaar instrument aan om van elke geselecteerde locatie een functioneel, comfortabel en veilig Hoppinpunt te maken. De Ontwerpwijzer verzamelt richtlijnen en ontwerpvoorwaarden voor alle Hoppinpunten. Vanuit een duidelijke visie en voortbouwend op enkele belangrijke uitgangspunten worden voor een kwalitatieve inrichting van elk Hoppinpunt alvast deze 10 principes naar voor geschoven. 1

Principe 1: Pilootproject Hoppinpunt Halle Dorp in Zoutleeuw.

Principe 3: Pilootproject Hoppinpunt Heverlee Station.

Principe 5: Pilootproject Hoppinpunt Halle Dorp in Zoutleeuw.

Principe 6: Pilootproject Hoppinpunt Middenhut in SintGenesius-Rode met waterdoorlatende verhardingen.

Principe 8: Pilootproject Hoppinpunt Heverlee Station met een centrale ligging aan het station.

Principe 9: Pilootproject Hoppinpunt Brandweerstraat in Gavere.

8 Bevorder de gezondheid van de gebruiker: door de centrale ligging van het Hoppinpunt speel je in op de gezondheid van de gebruiker omdat het voor de meesten te voet of met de fiets bereikbaar is.

en zonder assistentie kan verplaatsen. De informatiedragers die zijn aangebracht op de Hoppinpunten, zijn bruikbaar voor alle gebruikers, met of zonder visuele beperking.

Creëer meer ruimte en functies op het Hoppinpunt: door functies ruimtelijk op een slimme manier in te delen, creëer je meer ruimte én functies.

2 Richt het Hoppinpunt robuust en flexibel in: kies voor duurzame materialen om vandalisme te ontmoedigen en om de plek kostenefficiënt te onderhouden. Omdat de maatschappelijke noden van een Hoppinpunt aan verandering onderhevig zijn, is het belangrijk om de inrichting flexibel te maken. 3 Maak het Hoppinpunt herkenbaar, leesbaar en visueel aantrekkelijk: zorg ervoor dat de gebruiker zich kan oriënteren en de functie van de verschillende elementen van het Hoppinpunt begrijpt. 4 Waardeer het erfgoed en de karakteristieken van het landschap: respecteer de ruimtelijk-morfologische, culturele en historische context. 5 Hou rekening met de biodiversiteit, ecologische samenhang en bodemkwaliteit van de plek: door bij het ontwerp te kiezen voor de juiste beplanting en materialen kan het Hoppinpunt bijdragen aan de biodiversiteit en de ecologische samenhang versterken. 6 Maak het Hoppinpunt klimaatbestendig: een Hoppinpunt moet bestand zijn tegen de veranderende klimatologische omstandigheden. Kies daarom bijvoorbeeld voor waterdoorlatende verhardingen. 7 Kies bij voorkeur voor energiezuinige installaties. op sommige Hoppinpunten kan energie opgewekt worden.

9 Maak het Hoppinpunt goed toegankelijk voor alle gebruikers, met of zonder beperking, ongeacht leeftijd en omstandigheden, zodat iedereen zich zelfstandig

Vragen over het nieuwe BVR Hoppinpunten? • Heb je een vraag over de aanleg of herinrichting van een Hoppinpunt? Dan kan je terecht bij het regionale team van mobiliteitsbegeleiders in jouw vervoerregio. Surf naar www.vlaanderen.be/basisbereikbaarheid-en-de-mobiliteitsswitch/vervoerregios. • Heb je een vraag over het indienen van een subsidieaanvraag of de afhandeling ervan? Dan kan je terecht bij hoppinpunten@mow.vlaanderen.be. De Hoppinpuntenmanager krijgt ondersteuning van Mobipunt vzw. Je kan ook terecht bij dat team: bram.roelant@mobipunt.be en pieterdeschamps@mobipunt.be.

10 Stimuleer de economische vitaliteit: Het Hoppinpunt draagt in de mate van het mogelijke bij aan de versterking van het reeds aanwezige economische weefsel.

Ga aan de slag met de ontwerpwijzer Met dit als kader krijg je in de ontwerpwijzer elementaire info over de inrichting van elk type Hoppinpunt (15) en worden per thema (bv. voetgangers, deelwagens) de concrete ontwerprichtlijnen meer in detail toegelicht. Ga aan de slag met de ontwerpwijzer op wegenenverkeer.be/zakelijk/documenten/ ontwerprichtlijnen/hoppinpunten!

Kortjes ‘Jonge Wegweters’ wint de Vlaamse Verkeersveiligheidsprijs 2022 Bataljong en Kind & Samenleving hebben met hun project Jonge Wegweters de Vlaamse Verkeersveiligheidsprijs gewonnen. Steden, gemeenten en de vervoersregio’s kunnen met de toolbox Jonge Wegweters jongeren betrekken bij het lokale mobiliteitsbeleid en samen de impact van het beleid op hun autonome en duurzame verplaatsingen analyseren. De prijs wordt elk jaar opnieuw uitgereikt tijdens het Vlaams Congres Verkeersveiligheid, dat dit jaar op dinsdag 15 maart plaatsvond. De twee andere genomineerden waren ‘Coalitie van 30 - Stad Leuven’ en ‘‘Veilige schoolomgevingen - Stad Oostende’.

 Meer info over de winnaar en de twee andere genomineerde projecten vind je op www.vlaamscongresverkeersveiligheid.be/vvp22/.

Lokale besturen meer tevreden over De Lijn in 2021 Sinds 2012 laat De Lijn periodiek de tevredenheid van Vlaamse steden en gemeenten over hun samenwerking meten. Uit de meting van 2021 blijkt dat de tevredenheid van lokale besturen gestegen is. 93% van de lokale besturen is ‘eerder tevreden’ tot ‘zeer tevreden’ over de globale samenwerking met De Lijn terwijl dat in 2020 nog 90% was. Ook de groep van ‘tevredenen tot zeer tevredenen’ is gestegen van 47% naar 70%. Steden en gemeenten zijn het meest tevreden over de aanpak bij omleidingen, de samenwerking met de vervoerregiomanager van De Lijn en het haltebeheer. De grootste aandachtspunten zijn het aanbod en de communicatie naar de gemeentes. Ook aanbodsaanpassingen, zowel op vraag van de gemeente als op initiatief van De Lijn zelf, blijven een focuspunt.

 Meer informatie vind je

op www.delijn.be/nl/overdelijn/nieuws/bericht/28693_ tevredenheid_lokale_besturen_over_samenwerking_gestegen_tot_op_hoogste_niveau.

Nieuwe campagne om fiets verder te promoten Iets meer dan de helft van de automobilisten die wel eens fietsen, overweegt sterk om bij korte functionele verplaatsingen voor de fiets te kiezen. De rest twijfelt vaak nog omwille van het gemak, de tijdsdruk en de weersomstandigheden. Net voor de lente lanceerden minister Lydia Peeters, de VSV en het Departement MOW daarom een nieuwe campagne die de Vlaming aanmoedigt om bij dagelijkse verplaatsingen nog vaker voor de fiets te kiezen. Affiches en berichten op sociale media laten mensen zin krijgen om te fietsen door te verwijzen naar de wielersport: ook als je 70 keer naar de bakker fietst, rij je bij wijze van spreken de Ronde van Vlaanderen. De campagne krijgt de steun van 125 steden en gemeenten die samen 7.500 lokale affiches verspreidden. Lokale besturen promoten zo korte fietsritten naar de bibliotheek, de markt, de sportclub, lokale handelaars, jeugdbewegingen en scholen.

Meer informatie vind je op

www.vsv.be/pers/minister-lydia-peeters-start-nieuwecampagne-om-de-fiets-verder-te-promoten.

Stel je kandidaat voor de tweejaarlijkse prijs ‘Meer Mobiele Gemeente/Stad’ Het Departement MOW, de VVSG, De Lijn en Inter (het Vlaams expertisecentrum voor toegankelijkheid en Universal Design) organiseren op maandag 3 oktober een themadag rond toegankelijke mobiliteit. Lokale besturen kunnen er zich

laten informeren en inspireren rond het Masterplan Toegankelijkheid en zich kandidaat stellen voor de tweejaarlijkse prijs ‘Meer Mobiele Gemeente/Stad’. Voor de prijs van de vakjury dienen lokale besturen een dossier met een visie en realisaties rond toegankelijkheid in voor 15 juni. Er zijn drie categorieën: kleine, middelgrote en grote lokale besturen. De winnaar in elke categorie krijgt € 50.000, te besteden aan een project rond toegankelijke mobiliteit. Voor de publieksprijs kan iedereen vanaf 22 juni online stemmen op zijn of haar favoriete ‘meer mobiele gemeente of stad’. De prijs wordt uitgereikt door Lydia Peeters, Vlaams minister voor Mobiliteit en Openbare Werken. Het Masterplan Toegankelijkheid is een actieplan om de halte-infrastructuur van het openbaar vervoer tegen 2030 meer toegankelijk te maken. Het staat in het Vlaams regeerakkoord en past in de nieuwe Vlaamse mobiliteitsvisie van basisbereikbaarheid.

 Meer info over het masterplan toegankelijkheid vind je op www.vlaanderen.be/

mobiliteit-en-openbare-werken/toegankelijke-haltes/masterplan-toegankelijkheid. Alle info over de tweejaarlijkse prijs ‘Meer Mobiele Gemeente/Stad’ vind je op www.vlaanderen.be/meer-mobiele-gemeente-stad.

Fietscongres 2022: Ontdek het programma en schrijf je in De Vlaamse Stichting Verkeerskunde organiseert het Fietscongres op 31 mei en 2 juni in samenwerking met het Departement MOW, Fietsberaad Vlaanderen en Stad Deinze. Tijdens dit event kan je themasessies volgen, internationale keynotes meepikken en vooral ook netwerken. De fysieke editie op 31 mei is betalend en vindt plaats in Deinze. Op het programma staan de prijsuitreiking Fietsgemeente/-stad 2022, een keynote van Matthew Baldwin, een kennismarkt met verschillende standen, netwerkmomenten en verschillende (werk)sessies. Op het gratis digitale congres op 2 juni staan vijf themasessies, een netwerkcarrousel en een fotochallenge op de middag gepland. Twee compleet verschillende programma’s, schrijf je dus gerust in voor beide events.

 Ontdek het volledige programma op www.fietscongres.be. Schrijf je in via www.fietscongres.be/inschrijven.

Herbekijk de webinar rond de financiering van Hoppinpunten Op 10 maart organiseerde de VVSG samen met het Departement MOW een webinar over de concrete financierings- en subsidiemechanismen van een Hoppinpunt. Herbekijk deze digitale toelichting en raadpleeg de presentatie en de q&a via www.vvsg.be/kennisitem/vvsg/webinar-financierings-en-subsidiemechanismen-hoppinpunten.

Agenda april 21, 28 21 21 26 28 28

Basisprincipes van de Verkeerskunde (online) Webinar ‘Verkeersveiligheidscultuur voor fietsers’ Fietsschool: Betaalbaar fietsbezit en herstel Congres Publieke Ruimte Opstellen advies bij wegenwerken en evenementen Webinar Mechelen – urban logistics

mei 2, 13 3



De basisprincipes van de verkeerskunde (lente) Eenvoudig aan de slag met aanvullende reglementen (online) Zie ook de agenda op https://mobiliteitsbrief.be/agenda.

Mobiliteitsbrief is er ook als e-zine. Abonnees op het e-zine krijgen de Mobiliteitsbrief digitaal in hun persoonlijke mailbox. Je vindt alle mobiliteitsbrieven terug via www.mobiliteitsbrief.be. Voor suggesties en vragen over deze publicatie of je abonnement kan je mailen naar info@mobiliteitsbrief.be, waar je ook kan in- en uitschrijven. Redactie: Departement MOW - Vormgeving: RCA. Mobiliteitsbrief biedt lokale overheden informatie over hoe een duurzaam lokaal mobiliteitsbeleid uitgewerkt kan worden in samenwerking met andere partners en overheden. Alle Vlaamse burgemeesters, schepenen voor mobiliteit, mobiliteitsambtenaren en andere geïnteresseerde mobiliteitsprofessionals krijgen een exemplaar. Redactieadres: info@mobiliteitsbrief.be. Redactieraad: Vertegenwoordigers van het Departement Mobiliteit en Openbare Werken, het kabinet van de Vlaamse minister bevoegd voor Mobiliteit en Openbare Werken, het Agentschap Wegen en Verkeer, De Lijn, Vereniging van Vlaamse Steden en Gemeenten, Vlaamse Stichting Verkeerskunde, Vias Institute. Verantwoordelijke uitgever: Filip Boelaert, Departement Mobiliteit en Openbare Werken (MOW), Koning Albert II-laan 20 bus 2, 1000 Brussel. © 2022 Vlaamse overheid – Departement Mobiliteit en Openbare Werken.