Stuurgroep Ziektecontrole Onderwijs – Mensura Absenteïsme
RAPPORT ZIEKTEVERZUIM 2011 VLAAMS ONDERWIJSPERSONEEL
figuur stethoscoop
VLAAMS MINISTERIE VAN ONDERWIJS EN VORMING AGENTSCHAP VOOR ONDERWIJSDIENSTEN (AgODi) IN SAMENWERKING MET HET AGENTSCHAP VOOR HOGER ONDERWIJS EN VOLWASSENENONDERWIJS
Eindredactie Ivo Francis AgODi, Advies en Ondersteuning Onderwijspersoneel Patricia Van Reet AgODi, Personeel Basisonderwijs en CLB Met medewerking van MENSURA AbsenteĂŻsme Verantwoordelijke uitgever Guy Janssens Administrateur-generaal; Agentschap voor Onderwijsdiensten (AgODi) Lay-out Johan Havaux AgODi, Advies en Ondersteuning Onderwijspersoneel Depotnummer D/2012/3241/213
Inhoud
Inhoud ___________________________________________________________________________________ 3 1) Inleiding ________________________________________________________________________________ 5 1.1. Aantal personen_______________________________________________________________________ 5 1.2. Aantal personeelseenheden ______________________________________________________________ 8 2) Ziektedagen en attestdagen __________________________________________________________________ 9 2.1. Aantal ziektedagen _____________________________________________________________________ 9 2.1.1. Totaal aantal ziektedagen ____________________________________________________________ 9 2.1.2. Gemiddeld aantal ziektedagen per personeelslid ___________________________________________ 9 2.1.3. Aantal zieke personen per dag ________________________________________________________ 9 2.2. Aantal ééndagsziekten _________________________________________________________________ 11 2.2.1. Totaal aantal ééndagsziekten _________________________________________________________ 11 2.2.2. Ééndagsziekteverloven per onderwijsniveau _____________________________________________ 12 2.2.3. Ééndagsziekteverlof per werkdag: _____________________________________________________ 12 2.2.4. Ééndagsziekteverlof per leeftijdsgroep _________________________________________________ 12 2.3. Aantal attestdagen: ____________________________________________________________________ 13 2.3.1 Verdeling van de attestdagen per attestduur ______________________________________________ 13 3) Ziekteverzuim en nulverzuim _______________________________________________________________ 15 3.1. Ziekteverzuimpercentage _______________________________________________________________ 15 3.1.1. Ziekteverzuimpercentage per leeftijdsgroep _____________________________________________ 16 3.1.2. Ziekteverzuimpercentage per onderwijsniveau ___________________________________________ 17 3.1.3. Ziekteverzuimpercentage in het buitengewoon onderwijs ___________________________________ 17 3.1.4. Ziekteverzuimpercentage per onderwijscategorie _________________________________________ 18 3.1.5. Ziekteverzuimpercentage per net _____________________________________________________ 18 3.1.6. Ziekteverzuimpercentage per onderwijsniveau per net _____________________________________ 18 3.1.7. Ziekteverzuimpercentage in de Vlaamse centrumsteden en Brussel ___________________________ 19 3.2. Nulverzuim _________________________________________________________________________ 19 3.2.1. Nulverzuimpercentage per leeftijdsgroep _______________________________________________ 20 3.2.2. Nulverzuim per provincie ___________________________________________________________ 20 4) Uitdieping ziektedagen en ziektegevallen ______________________________________________________ 22 4.1. Ziektedagen per afwezigheidsperiode______________________________________________________ 22 4.1.1. Algemeen _______________________________________________________________________ 22 4.1.2. Ziektedagen ( 2 tot 9 dagen) per onderwijsniveau _________________________________________ 25 4.1.3. Ziektedagen (2 tot 9 dagen) verdeeld over de maanden van het jaar ___________________________ 26 4.2. Gemiddeld aantal ziektedagen per personeelslid______________________________________________ 28 4.2.1. Gemiddeld aantal ziektedagen per leeftijdsgroep __________________________________________ 28 4.2.2. Gemiddeld aantal ziektedagen per provincie _____________________________________________ 29 4.2.3. Gemiddeld aantal ziektedagen per provincie per leeftijdsgroep _______________________________ 29 4.2.4. Gemiddeld aantal ziektedagen per leeftijdsgroep per net ____________________________________ 31 4.2.5. Gemiddeld aantal ziektedagen per provincie per net _______________________________________ 31
Rapport Ziekteverzuim 2011
3
4.2.6. Gemiddeld aantal ziektedagen per provincie per leeftijdsgroep per net _________________________ 32 4.2.7. Gemiddeld aantal ziektedagen per onderwijscategorie ______________________________________ 33 4.3. Ziektegevallen _______________________________________________________________________ 34 4.4. Ziektedagen en vervanging _____________________________________________________________ 34 5) Epidemiologisch rapport __________________________________________________________________ 36 5.1. Top 5 ziektedagen en ziektegevallen per aandoening __________________________________________ 36 5.1.1. Top 5 ziektedagen ________________________________________________________________ 36 5.1.2. Top 5 ziektegevallen _______________________________________________________________ 37 5.2. Percentage dagen psychosociale aandoening per leeftijdsgroep __________________________________ 37 5.2.1. Percentage dagen psychosociale aandoening voor de leeftijdsgroep 56-65 j ______________________ 38 5.2.2. Percentage dagen psychosociale aandoening voor de leeftijdsgroep 46-55 j ______________________ 38 5.2.3. Conclusie _______________________________________________________________________ 39 5.3. Percentage dagen psychosociale aandoening per onderwijscategorie ______________________________ 39 6) Controles ______________________________________________________________________________ 41 6.1. Aantal uitgevoerde controles – opgeleverde resultaat __________________________________________ 41 6.2. Aantal uitgevoerde controles uitgesplitst naar de aanvrager van de controle _________________________ 41 6.3. Aantal tweede controles ________________________________________________________________ 42 6.4. Controles van ééndagsziekten ___________________________________________________________ 42 7) Verlof voor verminderde prestaties wegens ziekte _______________________________________________ 43 7.1. Aantal attesten en dagen _______________________________________________________________ 44 7.2. VVP-ziektedagen per leeftijdsgroep _______________________________________________________ 45 7.3. VVP-ziektedagen per provincie __________________________________________________________ 45 7.4. VVP-ziektedagen per onderwijsniveau _____________________________________________________ 46 7.5. VVP-ziektedagen per onderwijscategorie ___________________________________________________ 46 7.6 VVP-ziektedagen epidemiologisch ________________________________________________________ 47 7.7. Conclusie ___________________________________________________________________________ 48 8) Samenvatting en aanbevelingen _____________________________________________________________ 49
Rapport Ziekteverzuim 2011
4
1) Inleiding
In 2001 is de administratie gestart met het maken van een jaarrapport m.b.t. het ziekteverzuim voor het Vlaamse onderwijspersoneel, in samenwerking met de controlefirma die instaat voor de concrete ziektecontroles. In het eerste rapport werden de cijfers uitgesplitst per geslacht, leeftijdsgroep en provincie. In de volgende jaren werd het rapport uitgebreid met grafieken, kwamen er cijfers bij per onderwijsniveau en onderwijscategorie en werd het aangevuld met aanbevelingen voor het beleid. In 2008 werd er een bijkomend onderzoek gedaan naar het ziekteverzuim van de directies. De meegedeelde gegevens gaan in essentie over het aantal ziektedagen dat door de onderwijspersoneelsleden werd meegedeeld aan de controlefirma Mensura Absenteïsme. Daarnaast komen de gegevens uit de databanken voor personeelsbeheer van het ministerie, het zogenaamde Elektronische PersoneelsDossier (EPD). In dit rapport worden gegevens verzameld voor de personeelsdossiers van het basisonderwijs, het secundair onderwijs, het deeltijds kunstonderwijs, het volwassenenonderwijs en de centra voor leerlingenbegeleiding. De personeelsleden van de hogescholen ressorteren niet onder de ziektecontrole van Mensura Absenteïsme. Voor het eerst worden in dit rapport ook gegevens over het ziekteverzuim per net opgenomen. Het verlof voor verminderde prestaties wegens ziekte werd grondig gewijzigd vanaf 1 september 2011. In dit rapport vindt u de eerste cijfers omtrent dit vernieuwde verlof. 1.1. Aantal personen De personen die opgenomen zijn in dit rapport hebben een aanstelling en hebben het recht op het ontvangen van een bezoldiging van het Agentschap voor Onderwijsdiensten en/of van de afdeling Volwassenenonderwijs van het Agentschap voor Hoger Onderwijs, Volwassenenonderwijs en Studietoelagen. Omdat de contracten met de controlefirma’s telkens afgesloten worden per kalenderjaar, gaat het in het rapport ‘ziekteverzuim’ telkens om gegevens per kalenderjaar, niet per schooljaar. Aantal personen (hoofden): 2009 % 2010 Mannen 52.172 28,12% 51.837 Vrouwen 133.383 71,88% 134.730 Totaal 185.555 100% 186.567
% 2011 % 27,78% 51.048 27,35% 72,22% 135.611 72,65% 100% 186.659 100%
We stellen vast dat er 92 personen meer opgenomen zijn in dit rapport dan in het rapport van 2010. Meer informatie over het stijgende aantal personen is te vinden in de statistische jaarboeken van het Vlaams Onderwijs 2010-2011 en 2011-2012 (onderwijsstatistieken). Op de volgende bladzijden splitsen we de personen uit per leeftijdsgroep, provincie, onderwijsniveau en onderwijscategorie.
Rapport Ziekteverzuim 2011
5
- Aantal personen per leeftijdsgroep (er wordt uitgegaan van de leeftijd van het personeelslid op 1 januari): 2011 -25j % 26-35j % 36-45j % 46-55j % 56-65j Mannen 2.404 4,71% 12.637 24,76% 10.762 21,08% 13.897 27,22% 11.146 Vrouwen 9.254 6,82% 40.154 29,61% 33.510 24,71% 34.738 25,62% 17.846 Totaal 11.658 6,25% 52.791 28,28% 44.272 23,72% 48.635 26,06% 28.992
% 21,83% 13,16% 15,53%
De personen ouder dan 65j zijn niet opgenomen in deze tabel.
Om de leeftijd te kunnen vergelijken worden hieronder ook de gegevens vermeld van 2010 en 2009: 2010 Mannen Vrouwen Totaal
-25j 2.592 9.589 12.181
% 5,00% 7,12% 6,53%
26-35j % 36-45j % 12.777 24,65% 10.717 20,67% 39.869 29,59% 33.006 24,50% 52.646 28,22% 43.723 23,44%
46-55j % 56-65j % 14.372 27,73% 11.178 21,56% 34.478 25,59% 17.676 13,12% 48.850 26,18% 28.854 15,47%
2009 Mannen Vrouwen Totaal
-25j 2.750 10.136 12.886
% 5,27% 7,60% 6,94%
26-35j % 36-45j % 12.546 24,05% 10.772 20,65% 39.000 29,24% 32.924 24,68% 51.546 27,78% 43.696 23,55%
46-55j % 56-65j % 14.994 28,74% 10.948 20,98% 34.235 25,67% 17.028 12,77% 49.229 26,53% 27.976 15,08%
Voor het eerst geven wij ook de cijfers per leeftijd van 55 tot 65 jaar: 2011 55j 56j Mannen 1.632 1.736 Vrouwen 2.893 3.108 Totaal 4.525 4.844
57j 1.744 3.016 4.760
58j 59j 60j 1.707 1.683 1.535 2.716 2.672 2.552 4.423 4.355 4.087
61j 473 377 850
62j 63j 64j 65j 303 206 127 125 243 150 119 63 546 356 246 188
Voor de volledigheid geven we ook de cijfers per leeftijd van de 65-plussers (deze gegevens worden verder in dit rapport niet meer gebruikt): 2011 Mannen Vrouwen Totaal
66j 34 17 51
67j 18 14 32
68j 14 7 21
69j 5 3 8
70j 1 5 6
+70j 5 0 5
- Aantal personen per provincie: 2011 Mannen Vrouwen Totaal
Antwerpen % Vl-Brabant % Limburg 13.587 26,62% 9.043 17,71% 7.320 38.395 28,31% 25.985 19,16% 18.228 51.982 27,85% 35.028 18,77% 25.548
% 14,34% 13,44% 13,69%
O-Vl 11.058 29.652 40.710
% W-Vl % 21,66% 10.028 19,64% 21,87% 23.334 17,21% 21,81% 33.362 17,87%
De personen die in WalloniĂŤ of in het buitenland wonen, zijn niet opgenomen in deze tabel.
- Aantal personen per provincie per leeftijdscategorie: Antwerpen Mannen Vrouwen Totaal
% % % -25j 26-35j 36-45j 46-55j 589 4,35% 3.314 24,50% 3.031 22,41% 3.715 2.494 6,50% 11.422 29,78% 9.830 25,63% 9.853 3.083 5,94% 14.736 28,40% 12.861 24,79% 13.568
Rapport Ziekteverzuim 2011
% % 56-65j 27,46% 2.879 21,28% 25,69% 4.757 12,40% 26,15% 7.636 14,72%
6
% % Vlaams-Brabant -25j 26-35j Mannen 547 6,08% 2.507 27,85% Vrouwen 1.902 7,33% 8.243 31,76% Totaal 2.449 7,01% 10.750 30,75%
36-45j 1.849 6.367 8.216
% 20,54% 24,53% 23,50%
46-55j 2.085 5.984 8.069
% 23,16% 23,05% 23,08%
56-65j 2.015 3.460 5.475
% 22,38% 13,33% 15,66%
Limburg Mannen Vrouwen Totaal
% -25j 338 4,63% 1.195 6,56% 1.533 6,01%
% 23,08% 28,27% 26,78%
36-45j 1.514 4.264 5.778
% 20,76% 23,40% 22,65%
46-55j 2.034 5.176 7.210
% 27,89% 28,41% 28,26%
56-65j 1.724 2.435 4.159
% 23,64% 13,36% 16,30%
OostVlaanderen Mannen Vrouwen Totaal
-25j % 26-35j % 504 4,58% 2.781 25,25% 2.023 6,83% 8.755 29,54% 2.527 6,22% 11.536 28,38%
36-45j 2.305 7.370 9.675
% 46-55j % 20,93% 3.096 28,11% 24,87% 7.542 25,45% 23,80% 10.638 26,17%
56-65j 2.328 3.944 6.272
% 21,14% 13,31% 15,43%
WestVlaanderen Mannen Vrouwen Totaal
-25j % 426 4,26% 1.639 7,03% 2.065 6,20%
36-45j 2.063 5.677 7.740
% 20,64% 24,34% 23,23%
56-65j 2.191 3.241 5.432
% 21,92% 13,90% 16,30%
26-35j 1.683 5.150 6.833
26-35j 2.351 6.582 8.933
% 23,52% 28,23% 26,81%
46-55j 2.966 6.180 9.146
% 29,67% 26,50% 27,45%
- Aantal personen per onderwijsniveau: 2011 Mannen Vrouwen Totaal
Basis 11.026 66.358 77.384
% Secundair 21,60% 32.444 48,93% 54.890 41,46% 87.334
% 63,56% 40,48% 46,79%
DKO % 2.711 5,31% 3.744 2,76% 6.455 3,46%
VO % 3.612 7,08% 6.392 4,71% 10.004 5,36%
CLB % 510 1,00% 3.400 2,51% 3.910 2,09%
Basis: hoofdstructuur 111, 121, 211, 221, IA0, IB0, IC0, ID0, IE0, T00 Secundair: hoofdstructuur 311, 312, 321, IF0, IH0, II0 DKO: hoofdstructuur: 316 VO: hoofdstructuur: 317, 417, 618 CLB: hoofdstructuur C00, P00 Niet opgenomen: inspectie (DS0), pedagogische begeleiding (B**) en andere kleine hoofdstructuren (A00, D00 en K00)
- Aantal personen in het buitengewoon onderwijs: 2011 Mannen Vrouwen Totaal
121 17 724 741
221 1.422 8.201 9.623
321 2.945 5.872 8.817
121: buitengewoon kleuteronderwijs 221: buitengewoon lager onderwijs 321: buitengewoon secundair onderwijs
Zij vormen een deelgroep van respectievelijk basisonderwijs (121 en 221) en secundair onderwijs (321) van de tabel hierboven over het aantal personen per onderwijsniveau.
Rapport Ziekteverzuim 2011
7
- Aantal personen per onderwijscategorie: 2011 Mannen Vrouwen Totaal
Ond 42.601 109.409 152.010
% 83,45% 80,68% 81,44%
Dir 2.773 2.516 5.289
% 5,43% 1,86% 2,83%
ParaM 338 5.926 6.264
% 0,66% 4,37% 3,36%
Opv 3.356 8.440 11.796
% 6,57% 6,22% 6,32%
Admin 1.179 5.732 6.911
% 2,31% 4,23% 3,70%
Tech 414 2.940 3.354
% 0,81% 2,17% 1,80%
MVD 155 513 668
Ond: bestuurs- en onderwijzend personeel met uitzondering van de directie Dir: directiepersoneel ParaM: paramedisch, psychologisch, orthopedagogisch, sociaal en medisch personeel Opv:: opvoedend hulppersoneel Admin: administratief personeel Tech: technisch personeel MVD: meester, vak- en dienstpersoneel Niet opgenomen: inspectie en pedagogische begeleiding
- Aantal personen per net: 2011 Mannen Vrouwen Totaal
GO!
Gesubs. gemeentelijk onderwijs 10.806 7.394 27.085 21.380 37.891 28.774
2011 GO! Gesubs. gemeentel. ond. Gesubs. provinciaal ond. Gesubs. vrij onderwijs
-25j % 2.509 6,64%
Gesubs. provinciaal onderwijs 1.952 2.424 4.376
Gesubs. vrij onderwijs 30.538 84.180 114.718
26-35j % 36-45j % 46-55j % 56-65j % 11.801 31,22% 8.907 23,56% 7.523 19,90% 7.058 18,67%
1.773 6,17%
8.112 28,23%
7.091 24,68%
7.749 26,97%
4.008 13,95%
149 3,41%
1.105 25,28%
1.091 24,96%
1.296 29,65%
730 16,70%
7.072 6,17%
31.507 27,50% 27.062 23,62% 31.868 27,82% 17.045 14,88%
1.2. Aantal personeelseenheden Een volgend begrip dat gebruikt wordt om het ziekteverzuim te kunnen weergeven en verband houdt met personeel is ‘personeelseenheid’. Eén ‘personeelseenheid’ is de aanstelling van één persoon voor een volledig jaar. In 2011: 51.048 mannen komen overeen met 45.488,30 personeelseenheden 135.611 vrouwen komen overeen met 121.527,55 personeelseenheden 186.659 personen komen overeen met 167.015,85 personeelseenheden In 2010 vertegenwoordigden 186.567 personen 168.639,42 personeelseenheden. In 2009 vertegenwoordigden 185.555 personen 167.036,03 personeelseenheden. We merken daarbij op dat ten opzichte van het rapport van 2010 het aantal personen stijgt, maar het aantal personeelseenheden daalt. Alle berekeningen en gegevens van Mensura Absenteïsme m.b.t. de opgenomen ziektedagen zijn gebaseerd op personeelseenheden. Als we het verder in dit rapport hebben over ‘personeelsleden’ bedoelen we ‘personeelseenheden’. Als het begrip personeelseenheden niet gebruikt wordt, maar men uitgaat van ‘fysieke personen’, dan wordt dat expliciet vermeld. Rapport Ziekteverzuim 2011 8
% 0,30% 0,38% 0,36%
2) Ziektedagen en attestdagen
2.1. Aantal ziektedagen 2.1.1. Totaal aantal ziektedagen De ziektedagen die zijn geregistreerd bij Mensura Absenteïsme voor het jaar 2011 (attesten opgestuurd in 2010 en 2011 voor 2011), aangevuld met de ééndagsziekteverloven, bedragen 2.339.153dagen. Ter vergelijking: - Ziektedagen voor het jaar 2010: 2.384.378 - Ziektedagen voor het jaar 2009: 2.385.532 Nominaal is er een daling met 45.225 ziektedagen. Dat is een daling van 1,90% t.a.v. 2010, maar daarbij wordt geen rekening gehouden met het aantal personeelsleden. Zoals eerder vermeld is er een daling met 0,96%. Er is dus wel degelijk sprake van een daling van het ziekteverzuim. 2.1.2. Gemiddeld aantal ziektedagen per personeelslid In 2011 noteren we de volgende cijfers m.b.t. het gemiddelde aantal ziektedagen per personeelslid: Mannen : 609.789 dagen voor 45.488,30 personeelsleden = 13,41 Vrouwen: 1.729.364 dagen voor 121.527,55 personeelsleden = 14,23 Totaal: 2.339.153 dagen voor 167.015,85 personeelsleden = 14,01 Ziektedagen Mannen Vrouwen Totaal
2009 14,02 14,38 14,28
2010 13,66 14,32 14,14
2011 13,41 14,23 14,01
2.1.3. Aantal zieke personen per dag De tabel op de volgende bladzijde toont een jaaroverzicht van de spreiding van het aantal zieken over het jaar. Zieken definiëren we als ‘fysieke personen die arbeidsongeschikt zijn’. Deze tabel toont duidelijk aan dat er tijdens vakantieperiodes, nl. in het kerst-, paas-, herfsten krokusverlof, een significante terugval is qua ziekte. Wie ziek wordt tijdens die perioden, meldt geen ziekteverlof, omdat er niet gewerkt hoeft te worden in de meeste instellingen. In de zomervakantie is het ziekteverzuim zeer laag. Dan gaat het alleen over personen die langdurig ziek zijn. Deze tabel geeft ook informatie op epidemiologisch vlak. Hoge pieken tijdens bepaalde maanden gaan, volgens Mensura Absenteïsme, samen met periodes waarin er algemeen in Vlaanderen meer virale aandoeningen opduiken (zie rode grafieklijn voor luchtwegeninfecties en groene voor spijsverteringsinfecties bij het onderwijspersoneel). Traditioneel is het aantal zieken het hoogst in de eerste maanden van het jaar.
Rapport Ziekteverzuim 2011
grafiek aantal zieken per dag
9
Rapport Ziekteverzuim 2011
10
2.2. Aantal ééndagsziekten 2.2.1. Totaal aantal ééndagsziekten Het aantal ééndagsziekteverloven voor 2011 bedraagt 95.591 dagen, genomen door 56.157 personen Het aantal ééndagsziekteverloven voor 2010 bedraagt 97.334 dagen, genomen door 57.765 personen. Het aantal ééndagsziekteverloven voor 2009 bedraagt 91.739 dagen, genomen door 55.560 personen. De ééndagsziekteverloven zijn in 2011 gedaald met 1.743 dagen. Dat is een daling van 1,79% ten opzichte van 2010, terwijl het aantal personeelsleden daalde met 0,96%. We merken ook op dat de ééndagsziekteverloven iets minder dalen dan het totale aantal ziektedagen. De daling van het totaal aantal ééndagsziekten weerspiegelt zich ook in het aantal ééndagsziekteverloven opgenomen per personeelslid. In 2011 was het gemiddelde aantal ééndagsziekteverloven per personeelseenheid gelijk aan 0,57. In 2010 was het 0,58; in 2009 0,55. Ook het percentage personen dat gebruik maakt van ééndagsziekteverloven daalt licht. In 2011 was dat gelijk aan 30,09%. In 2009 bedroeg het percentage 30,96% en in 2009 maakte 29,94% van het onderwijspersoneel ten minste één keer gebruik van een ééndagsziekteverlof. We zagen de afgelopen jaren een significante stijging van het aantal dagen ééndagsziekteverlof, vandaar de onderstaande tabel met de cijfers vanaf 2007 om de vergelijking met de voorgaande jaren te kunnen maken. De stijgende trend blijkt in 2011 gestopt te zijn. grafiek aantal dagen ééndagsziekteverlof
aantal dagen ééndagsziekteverlof 120.000 100.000 80.000 60.000 40.000 20.000 0 2007
2008
2009
2010
2011
grafiek gemiddelde aantal ééndagsziekteverloven per personeelseenheid
gemiddelde aantal ééndagsziekteverloven per personeelseenheid 0,6 0,55 0,5 0,45 0,4 0,35 0,3 0,25 0,2
2009
Rapport Ziekteverzuim 2011
2010
2011
11
2.2.2. Eéndagsziekteverloven per onderwijsniveau In de onderstaande tabel delen we het aantal ééndagsziekteverloven per onderwijsniveau door het aantal personeelsleden in het betrokken onderwijsniveau. Zo kunnen we vaststellen of er verschillen zijn tussen de onderwijsniveaus m.b.t. de opname van ééndagsziekte. 2011 Mannen Vrouwen Totaal
Basis 0,32 0,32 0,32
Secundair 0,57 0,70 0,65
DKO 0,55 0,62 0,59
VO 0,31 0,41 0,38
CLB 0,80 0,76 0,77
Totaal 0,50 0,50 0,50
Mannen in het CLB maken het meest gebruik van het ééndagsziekteverlof, mannen in het volwassenenonderwijs het minst. Los van de verdeling naar geslacht merken we dat de personeelsleden van het CLB het meest gebruik maken van het ééndagsziekteverlof. 2.2.3. Ééndagsziekteverlof per werkdag: 2009 2010 2011
Maandag Dinsdag Woensdag Donderdag Vrijdag Zaterdag 23.959 18.307 11.273 17.123 20.224 794 25.724 19.338 13.100 17.152 21.148 782 24.125 18.607 12.180 17.169 19.681 758
Niet opgenomen: zondagen Grafiek ééndagsziekteverlof per werkdag
Niet opgenomen: zondagen
ééndagsziekteverlof per werkdag 30000 25000 2009 2010 2011
20000 15000 10000 5000 0 Maandag
Dinsdag
Woensdag
Donderdag
Vrijdag
Zaterdag
Blijkbaar worden de ééndagsziekteverloven nog steeds het meest genomen op dagen die aansluiten bij het weekend. In 2009 en 2010 werd 48,16% van de ééndagsziekteverloven opgenomen op een maandag of een vrijdag. In 2011 47,31%. 2.2.4. Ééndagsziekteverlof per leeftijdsgroep In de onderstaande tabel delen we het aantal ééndagsziekteverloven van de leeftijdsgroep door het aantal personeelsleden van de leeftijdsgroep. 2009 2010 2011
-25j 26-35j 0,34 0,57 0,36 0,60 0,33 0,57
36-45j 0,51 0,54 0,52
46-55j 0,51 0,52 0,49
56-65j 0,39 0,42 0,41
Eéndagsziekteverlof komt vooral voor in de leeftijdsgroep 26-35j. Deze groep heeft ook het laagste nulverzuimpercentage, zie pagina 18.
Rapport Ziekteverzuim 2011
12
2.3. Aantal attestdagen: Personen die ten minste twee opeenvolgende dagen ziek zijn, moeten een ziekteattest bezorgen aan Mensura AbsenteĂŻsme. In de volgende tabel geven we een overzicht van het aantal ontvangen attesten voor een jaar. Het feit dat er - in vergelijking met 2010 - meer attesten zijn in 2011, een stijging met 5,68%, en dat het aantal ziektedagen maar gedaald is met 1,90% wijst erop dat de personeelsleden in 2011 gemiddeld iets korter ziek zijn geweest. Attesten 145.290 137.479 140.908
2009 2010 2011
grafiek verdeling van de attestdagen per attestduur
totaal aantal ziektedagen aangegeven met een attest 400000 300000
2009
200000
2010 2011
100000 0 jan
feb maart april
mei
juni
juli
aug
sept
okt
nov
dec
2.3.1 Verdeling van de attestdagen per attestduur Er zijn ook personeelsleden die ĂŠĂŠndagsziekteattesten opsturen naar het controleorgaan, hoewel dit niet verplicht is, in totaal 2.123 attesten. grafiek ziekteverzuim attest 1 dag
ziekteverzuim - attest 1 dag 400 350 300 250 200 150 100 50 0
2009 2010 2011
jan
feb
maart april
mei
juni
juli
aug
sept
okt
nov
dec
grafiek ziekteverzuim attest 2 tot 14 dagen
Rapport Ziekteverzuim 2011
13
ziektedagen aangegeven met attesten van 2 - 14d. 300000 250000 200000
2009
150000
2010
100000
2011
50000 0 jan
feb maart april
mei
juni
juli
aug
sept
okt
nov
dec
grafiek ziekteverzuim attest meer dan 14 dagen
ziektedagen aangegeven met attesten > 14d. 300000 250000 200000
2009
150000
2010
100000
2011
50000 0 jan
feb
maart april
mei
juni
juli
aug
sept
okt
nov
dec
In de grafieken is ook het effect te zien van de schoolvakanties. Tijdens de schoolvakanties worden er minder attesten opgestuurd. Na de schoolvakantie is er een stijging van het aantal attesten.
Rapport Ziekteverzuim 2011
14
3) Ziekteverzuim en nulverzuim
3.1. Ziekteverzuimpercentage Het ziekteverzuim is het aantal ziektedagen dat de personeelsleden gespreid over het jaar opnemen. Het ‘ziekteverzuimpercentage’ wordt als volgt berekend: totaal aantal ziektedagen x 100 totaal aantal personeelseenheden x 365 (of 366)
Dat percentage geeft weer hoeveel procent van de dagen in een jaar een personeelslid gemiddeld afwezig is wegens ziekte. Traditioneel wordt in alle sectoren het ziekteverzuimpercentage berekend op basis van het totale aantal dagen in het jaar, zonder rekening te houden met op te nemen vakantiedagen. Ook in de privésector en bij overheidsdiensten kan dat aantal dagen uiteenlopen. Doordat in het onderwijs het aantal dagen vakantie relatief groot is en in deze perioden het ziekteverzuim significant lager is, moeten we ervan uitgaan dat het ziekteverzuimpercentage voor het onderwijspersoneel daardoor positief beïnvloed wordt. Dat aspect maakt een vergelijking met andere sectoren moeilijk. Als men rekening houdt met 2.339.153 ziektedagen (het aantal ziektedagen met ééndagsziekteverloven inbegrepen) bedraagt het ziekteverzuimpercentage voor 2011 3,84%. Die berekening is gebaseerd op 167.015,85 personeelseenheden. Het gaat om 186.659 personen, maar er wordt rekening mee gehouden dat een aantal van hen geen aanstelling heeft voor een volledig jaar (zie ook 1.2. Aantal personeelseenheden). Als men rekening houdt met 2.243.562 dagen (het aantal ziektedagen zonder ééndagsziekteverloven) bedraagt het ziekteverzuimpercentage voor 2008 3,69%. In 2010 was het ziekteverzuimpercentage 3,87% (met ééndagsziekteverloven inbegrepen) of 3,72% (zonder ééndagsziekteverloven). In 2009 was het ziekteverzuimpercentage 3,91% (met ééndagsziekteverloven inbegrepen) of 3,76% (zonder ééndagsziekteverloven). In 2008 was het ziekteverzuimpercentage 3,86% (met ééndagsziekteverloven inbegrepen) of 3,71% (zonder ééndagsziekteverloven). In 2007 was het ziekteverzuimpercentage 3,77% (met ééndagsziekteverloven inbegrepen) of 3,63% (zonder ééndagsziekteverloven).
Rapport Ziekteverzuim 2011
15
grafiek ziekteverzuimpercentage met of zonder ééndagsziekteverlof
ziekteverzuimpercentage met of zonder ééndagsziekteverlof (1 dz) 4 3 1dz inbegrepen
2
zonder 1dz
1 0 2007
2008
2009
2010
2011
3.1.1. Ziekteverzuimpercentage per leeftijdsgroep 2009 2010 2011
-25j 1,46% 1,28% 1,15%
26-35j 2,35% 2,23% 2,24%
36-45j 2,84% 2,94% 2,86%
46-55j 4,15% 4,15% 4,13%
56-65j 8,62% 8,35% 8,08%
Over de jaren heen zien we dat het ziekteverzuimpercentage opmerkelijk stijgt met de leeftijd. In vergelijking met het voorbije jaar stijgt het ziekteverzuimpercentage in 2011 alleen in de leeftijdsgroep 26-35j. grafiek ziekteverzuimpercentage per leeftijd
ziekteverzuimpercentage per leeftijd 10 9 8 7 6
2009
5
2010
4
2011
3 2 1 0 -25j
Rapport Ziekteverzuim 2011
26-35j
36-45j
46-55j
56-65j
16
3.1.2. Ziekteverzuimpercentage per onderwijsniveau 2009 Mannen Vrouwen Totaal
Basis 3,86% 3,95% 3,94%
Secundair 4,21% 4,16% 4,18%
DKO 1,69% 3,02% 2,45%
CVO 2,31% 3,19% 2,88%
CLB 4,25% 3,23% 3,38%
2010 Mannen Vrouwen Totaal
Basis 3,58% 3,99% 3,93%
Secundair 4,14% 4,04% 4,08%
DKO 1,86% 2,97% 2,49%
CVO 2,55% 3,38% 3,07%
CLB 4,10% 3,60% 3,67%
2011 Mannen Vrouwen Totaal
Basis 3,33% 3,90% 3,82%
Secundair 4,07% 4,02% 4,04%
DKO 2,34% 3,10% 2,78%
CVO 2,38% 3,53% 3,13%
CLB 4,11% 3,51% 3,59%
Opmerkelijk is dat bij de vrouwen in het secundair onderwijs en het CLB er minder ziekteverzuim is dan bij de mannelijke collega’s, terwijl dat in het basisonderwijs, het deeltijds kunstonderwijs en het volwassenenonderwijs omgekeerd is. In vergelijking met het voorgaande jaar stellen we globaal een stijging vast bij de personeelsleden van het deeltijds kunstonderwijs en het volwassenenonderwijs; een daling bij de personeelsleden van het basis-, het secundair onderwijs en van de centra voor leerlingenbegeleiding. 3.1.3. Ziekteverzuimpercentage in het buitengewoon onderwijs 2009 Mannen Vrouwen Totaal
121 1,13% 3,79% 3,73%
221 3,57% 4,00% 3,93%
321 5,31% 4,19% 4,58%
2010 Mannen Vrouwen Totaal
121 2,88% 4,46% 4,42%
221 3,57% 3,68% 3,66%
321 5,61% 4,29% 4,74%
2011 Mannen Vrouwen Totaal
121 0,53% 4,88% 4,78%
221 3,48% 3,72% 3,69%
321 5,21% 4,43% 4,69%
121: buitengewoon kleuteronderwijs 221: buitengewoon lager onderwijs 321: buitengewoon secundair onderwijs
Het cijfer voor de vrouwen is in 2011 opmerkelijk hoger dan in 2010. Voor het buitengewoon secundair onderwijs ligt het cijfer voor mannen en vrouwen beduidend hoger dan het gemiddelde voor het secundair onderwijs. Dit is ook zo voor de vrouwen uit het buitengewoon kleuteronderwijs. Het gaat hier echter om een kleine groep waardoor het moeilijk is om conclusies te trekken.
Rapport Ziekteverzuim 2011
17
3.1.4. Ziekteverzuimpercentage per onderwijscategorie 2009 Ond Dir ParaM Opv Admin Tech MVD Mannen 3,80% 4,33% 3,86% 3,78% 2,33% 4,33% 12,11% Vrouwen 3,91% 4,31% 4,06% 4,15% 3,53% 3,08% 10,41% Totaal 3,88% 4,32% 4,05% 4,04% 3,35% 3,26% 10,80%
Totaal 3,84% 3,94% 3,91%
2010 Ond Dir ParaM Opv Admin Tech MVD Mannen 3,72% 3,63% 3,92% 4,01% 2,62% 4,30% 11,35% Vrouwen 3,89% 4,01% 4,04% 3,90% 4,01% 3,18% 11,74% Totaal 3,84% 3,81% 4,03% 3,93% 3,81% 3,33% 11,65%
Totaal 3,74% 3,92% 3,87%
2011 Mannen Vrouwen Totaal
Totaal 3,67% 3,89% 3,84%
Ond 3,66% 3,84% 3,79%
Dir 3,75% 4,27% 4,00%
ParM 3,67% 4,05% 4,03%
Opv 3,50% 4,08% 3,91%
Admin 2,56% 3,68% 3,52%
Tech 4,41% 3,34% 3,48%
MVD 12,09% 11,15% 11,37%
Er is een uitschieter bij het meesters-, vak- en dienstpersoneel. We noteren hierbij dat het om een uitdovende personeelscategorie gaat met een groter aandeel oudere personeelsleden. Een daling zien we bij het onderwijzend personeel, het opvoedend personeel en het administratief personeel, terwijl er bij het directiepersoneel en het technisch personeel een stijging is vast te stellen. 3.1.5. Ziekteverzuimpercentage per net 2011
GO!
Gesubsidieerd gemeentelijk onderwijs Mannen 5,06% 3,32% Vrouwen 4,66% 3,80% Totaal 4,77% 3,68%
Gesubsidieerd provinciaal onderwijs 3,81% 3,48% 3,63%
Gesubsidieerd vrij onderwijs 3,29% 3,68% 3,57%
Het ziekteverzuim van het gesubsidieerd vrij onderwijs, het gesubsidieerd gemeentelijk onderwijs en het gesubsidieerd provinciaal onderwijs is lager dan het algemeen ziekteverzuimpercentage van 3,84%. Het ziekteverzuim van het Gemeenschapsonderwijs is hoger dan het gemiddelde. 3.1.6. Ziekteverzuimpercentage per onderwijsniveau per net Net GO! Gesubs. gemeentel. ond. Gesubs. provinciaal ond. Gesubs. vrij onderwijs
Basis Secundair DKO VO CLB 4,65% 5,37% 3,12% 3,17% 4,61% 3,73% 4,48% 2,77% 3,83% 2,84% 2,39% 4,14% 2,32% 1,78% 3,60% 3,61% 1,18% 3,13% 3,31%
Voor het basisonderwijs is alleen het percentage van het GO! Hoger dan het algemeen gemiddelde voor het basisonderwijs van 3,82 % (zie rubriek 3.1.2) Voor het secundair onderwijs zit alleen het gesubsidieerd vrij onderwijs onder het algemeen gemiddelde ziekteverzuimpercentage van het secundair onderwijs van 4,04%.
Rapport Ziekteverzuim 2011
18
3.1.7. Ziekteverzuimpercentage in de Vlaamse centrumsteden en Brussel Het gaat om het ziekteverzuimpercentage van de personeelsleden van de onderwijsinstellingen van de hieronder vermelde steden. 2011 Aalst Antwerpen Brugge Brussel Genk Gent Hasselt Kortrijk Leuven Mechelen Oostende Roeselare Sint-Niklaas Turnhout
Basisonderwijs Secundair onderwijs Mannen Vrouwen Mannen Vrouwen 2,41% 3,93% 4,08% 3,20% 3,79% 3,67% 3,62% 4,19% 2,91% 3,83% 3,53% 3,87% 3,17% 3,78% 3,04% 3,57% 5,74% 5,15% 6,08% 5,03% 2,88% 4,03% 3,18% 3,95% 4,03% 4,74% 4,84% 4,87% 3,24% 3,30% 3,67% 3,90% 2,11% 4,93% 4,49% 4,76% 2,61% 5,20% 4,51% 4,09% 2,64% 4,53% 4,79% 4,16% 1,85% 2,82% 2,67% 3,11% 2,55% 3,76% 3,83% 3,86% 0,80% 4,04% 2,91% 4,32%
Brussel: Brussels Hoofdstedelijk Gewest
Percentage hoger dan het percentage voor basis- of secundair onderwijs (zie 3.1.2) De top 5: Genk secundair onderwijs mannen, Genk basisonderwijs mannen, Mechelen basisonderwijs vrouwen, Genk basisonderwijs vrouwen, Genk secundair onderwijs vrouwen. Genk en Hasselt zijn de enige centrumsteden waarbij de vier categorieën hoger scoren dan het gemiddelde. Brussel scoort in de vier categorieën onder het gemiddelde. 3.2. Nulverzuim Het nulverzuimpercentage is het percentage personeelsleden dat in de loop van het jaar niet ziek geweest is. Dat wil zeggen, hoe hoger het nulverzuimpercentage, hoe meer personeelsleden nooit afwezig zijn wegens ziekte. De algemeen aanvaarde norm door controlefirma’s is hier 50%. Dat betekent dat men ervan uitgaat dat in ondernemingen de helft van alle personeelsleden geen enkele dag ziek is tijdens een jaar. Als de ééndagsziekteverloven meegeteld worden, is er voor het Vlaamse onderwijs een nulverzuimpercentage in 2011 van 47,87% (in 2010: 47,63%; in 2009: 45,61%), wat betekent dat iets minder dan de helft van de onderwijspersoneelsleden geen enkele dag ziek geweest is in 2010. Het nulverzuimpercentage zonder het meerekenen van ééndagsziekteverloven is 63,15% (63,48% in 2010; 66,46% in 2009). In de tabellen werken we telkens met het nulverzuimpercentage rekening houdend met ééndagsziekteverloven.
Rapport Ziekteverzuim 2011
19
3.2.1. Nulverzuimpercentage per leeftijdsgroep 2009 Mannen Vrouwen Totaal
-25j 61,85% 57,12% 58,13%
26-35j 46,97% 37,93% 40,13%
36-45j 48,55% 41,91% 43,55%
46-55j 51,44% 40,71% 43,98%
56-65j 52,85% 57,79% 55,86%
2010 Mannen Vrouwen Totaal
-25j 66,17% 60,85% 61,98%
26-35j 49,24% 40,40% 42,55%
36-45j 50,44% 43,84% 45,46%
46-55j 54,06% 43,57% 46,66%
56-65j 53,56% 56,77% 55,52%
2011 Mannen Vrouwen Totaal
-25j 67,05% 62,89% 63,75%
26-35j 50,18% 40,57% 42,87%
36-45j 50,14% 44,03% 45,51%
46-55j 54,65% 44,30% 47,26%
56-65j 54,34% 55,81% 55,25%
nulverzuim per leeftijd 80 70 60
2009 V
50
2010 V
40
2011 V 2009 M
30
2010 M
20
2011 M
10 0 -25j
26-35j
36-45j
46-55j
56-65j
Het nulverzuimpercentage is het hoogst in de leeftijdscategorie van -25j, zowel bij de mannen als bij de vrouwen. 3.2.2. Nulverzuim per provincie 2009 Mannen Vrouwen Totaal
Antwerpen 48,07% 41,95% 43,59%
Vl- Brabant 51,80% 42,93% 45,28%
Limburg 48,12% 41,56% 43,49%
O-Vl 50,10% 43,43% 45,30%
W-Vl 55,49% 49,01% 51,01%
2010 Mannen Vrouwen Totaal 2011 Mannen Vrouwen Totaal
Antwerpen 50,12% 44,02% 45,64% Antwerpen 50,76% 43,91% 45,70%
Vl- Brabant 53,87% 44,68% 47,09% Vl- Brabant 49,94% 44,71% 45,99%
Limburg 50,75% 43,45% 45,57% Limburg 50,72% 43,80% 45,78%
O-Vl 51,81% 45,49% 47,24% O-Vl 52,89% 45,87% 47,77%
W-Vl 57,44% 51,48% 53,30% W-Vl 58,61% 52,11% 54,06%
grafiek nulverzuim per provincie
Rapport Ziekteverzuim 2011
20
nulverzuim per provincie 80 70 2009 V
60
2010 V
50
2011 V
40
2009 M
30
2010 M
20
2011 M
10 0 Antwerpen
Rapport Ziekteverzuim 2011
Vl- Brabant
Limburg
O-Vl
W-Vl
21
4) Uitdieping ziektedagen en ziektegevallen
Traditioneel is het nulverzuimpercentage het laagst in Limburg. West-Vlaanderen noteert het hoogste nulverzuimpercentage. 4.1. Ziektedagen per afwezigheidsperiode 4.1.1. Algemeen Ziektedagen 1-10 11-30 31-180 >180
2009 413.169 274.331 1.020.497 677.535
% 17,32% 11,50% 42,78% 28,40%
2010 364.685 275.525 986.615 757.553
% 2011 % 15,29% 363.581 15,54% 11,56% 291.854 12,48% 41,38% 1.061.477 45,38% 31,77% 622.298 26,60%
Bij de bespreking van de ziektedagen en het gemiddelde aantal ziektedagen gaat het over de absolute gegevens. Er wordt dus geen rekening gehouden met de stijging van het aantal personeelsleden of met bepaalde categorieĂŤn van personeelsleden. Bij de verdeling van de ziektedagen over de duur van de afwezigheidsperiode zien we een daling in de categorie 1-10 dagen en >180 dagen. % ziektedagen per leeftijdscategorie mannen 2009 -25j 26-35j 36-45j 46-55j 1-10d 50,97% 45,93% 33,02% 17,91% 11-30d 16,77% 17,40% 15,34% 12,03% 31-180d 27,61% 31,91% 40,83% 43,43% >180d 4,65% 4,76% 10,81% 26,63% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00%
56-65j 4,57% 4,30% 41,44% 49,69% 100,00%
% ziektedagen per leeftijdscategorie mannen 2010 -25j 26-35j 36-45j 46-55j 1-10d 45,66% 40,14% 27,65% 15,88% 11-30d 17,35% 17,17% 15,60% 12,47% 31-180d 29,34% 34,12% 45,55% 41,84% >180d 7,65% 8,57% 11,20% 29,81% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00%
56-65j 4,57% 4,46% 36,74% 54,23% 100,00%
% ziektedagen per leeftijdscategorie mannen 2011 -25j 26-35j 36-45j 46-55j 1-10d 57,57% 45,10% 28,10% 15,96% 11-30d 15,58% 19,11% 15,84% 12,85% 31-180d 22,53% 33,44% 44,50% 47,03% >180d 4,32% 2,35% 11,56% 24,15% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00%
56-65j 4,58% 4,97% 43,38% 47,07% 100,00%
Rapport Ziekteverzuim 2011
22
% ziektedagen per leeftijdscategorie vrouwen 2009 -25j 26-35j 36-45j 46-55j 1-10d 55,14% 33,52% 21,77% 14,69% 11-30d 16,26% 17,86% 16,41% 12,22% 31-180d 22,00% 40,99% 44,93% 46,36% >180d 6,60% 7,63% 16,89% 26,73% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00%
56-65j 5,99% 5,87% 42,27% 45,87% 100,00%
% ziektedagen per leeftijdscategorie vrouwen 2010 -25j 26-35j 36-45j 46-55j 1-10d 52,62% 30,93% 18,43% 12,68% 11-30d 17,44% 19,59% 15,25% 11,98% 31-180d 22,65% 41,02% 47,36% 43,68% >180d 7,29% 8,46% 18,96% 31,66% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00%
56-65j 5,79% 5,97% 38,73% 49,51% 100,00%
% ziektedagen per leeftijdscategorie vrouwen 2011 -25j 26-35j 36-45j 46-55j 1-10d 59,37% 31,12% 19,47% 12,24% 11-30d 20,08% 20,47% 16,88% 12,85% 31-180d 19,71% 41,25% 46,71% 48,78% >180d 0,83% 7,16% 16,93% 26,12% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00%
56-65j 6,13% 6,84% 47,12% 39,91% 100,00%
Rapport Ziekteverzuim 2011
23
iek % ziektedagen 1-10 dagen mannen
grafiek % ziektedagen 1-10 dagen vrouwen
% ziektedagen 1-10 d mannen 70 60 50 40 30 20 10 0
% ziektedagen 1-10 d vrouwen 70 2009
50
2009
2010
30
2010
2011
-10 -25j
26-35j 36-45j 46-55j 56-65j
grafiek%ziektedagen11-30dagenmannen
2011
10 -25j
grafiek%ziektedagen11-30dagenvrouwen % ziektedagen 11-30 d vrouwen
% ziektedagen 11-30 d mannen 60 50 40 30 20 10 0
2009 2010 2011
-25j
26-35j 36-45j 46-55j 56-65j
60 50 40 30 20 10 0
2009 2010 2011
-25j
26-35j 36-45j 46-55j 56-65j
grafiek % ziektedagen 31-180 dagen mannen
26-35j 36-45j 46-55j 56-65j
grafiek % ziektedagen 31-180 dagen vrouwen
% ziektedagen 31-180 d vrouwen
% ziektedagen 31-180 d mannen 60
60 40
2009 2010 2011
20
2009 2010 2011
40 20 0
0 -25j
-25j
26-35j 36-45j 46-55j 56-65j
grafiek % ziektedagen meer dan 180 dagen mannen
26-35j 36-45j 46-55j 56-65j
grafiek % ziektedagen meer dan 180 dagen vrouwen
% ziektedagen >180 d mannen
% ziektedagen >180 d vrouwen
60
60 2009 2010 2011
40 20 0 -25j
26-35j 36-45j 46-55j 56-65j
2009 2010 2011
40 20 0 -25j
26-35j 36-45j 46-55j 56-65j
Uit deze cijfers leiden we af dat korte afwezigheden opmerkelijk meer voorkomen bij jongere personeelsleden en langere afwezigheden meer bij de oudere personeelsleden.
Rapport Ziekteverzuim 2011
24
4.1.2. Ziektedagen ( 2 tot 9 dagen) per onderwijsniveau Deze gegevens werden opgemaakt naar aanleiding van de invoering van de vervanging van korte afwezigheden in 2006. Vanaf dat ogenblik was het in het basis- en secundair onderwijs mogelijk om personeelsleden te vervangen die minder lang afwezig waren dan 10 dagen. Vanaf september 2010 is deze maatregel alleen nog mogelijk in het basisonderwijs. In de onderstaande tabel zetten we het aantal ziektedagen uit, verdeeld over de duur van het attest dat de afwezigheid dekt. 2009 NIVEAU DAGEN Andere Basis Sec DKO VO CLB Totaal 2 88 15.584 20.772 960 1.584 840 39.828 3 138 23.508 28.197 1.644 2.610 1.266 57.363 4 160 20.352 28.280 1.636 2.412 1.308 54.148 5 170 31.930 40.260 1.785 2.975 1.790 78.910 6 30 6.078 8.022 1.044 918 300 16.392 7 56 6.615 7.847 518 700 406 16.142 8 64 8.208 10.872 520 776 632 21.072 9 54 8.640 10.881 531 837 441 21.384 Totaal 760 120.915 155.131 8.638 12.812 6.983 305.239 2010 NIVEAU DAGEN Andere Basis Sec DKO CVO CLB Totaal 2 78 15.196 20.364 960 1.674 810 39.082 3 129 21.978 26.850 1.497 2.511 1.401 54.366 4 96 16.612 22.636 1.388 2.284 1.088 44.104 5 165 23.920 29.765 1.315 2.425 1.340 58.930 6 12 4.260 5.616 642 726 198 11.454 7 21 5.110 6.125 385 574 280 12.495 8 16 6.336 8.384 456 688 424 16.304 9 63 6.516 8.226 495 630 270 16.200 Totaal 580 99.928 127.966 7.138 11.512 5.811 252.935 2011 NIVEAU DAGEN Andere Basis Sec DKO VO CLB Totaal 2 46 15.024 19.418 920 1.554 832 37.794 3 42 22.290 25.233 1.530 2.472 1.314 52.881 4 20 17.960 23.632 1.336 2.280 1.084 46.312 5 50 25.690 32.480 1.445 2.495 1.390 63.550 6 6 4.356 5.586 810 600 252 11.610 7 7 4.900 5.824 308 525 280 11.844 8 40 6.968 8.432 472 648 408 16.968 9 36 7.092 8.415 432 486 342 16.803 Totaal 247 104.280 129.020 7.253 11.060 5.902 257.762 We stellen vast dat er in 2011 meer kort ziekteverzuim was dan in 2010. Dit staat los van de mogelijkheid om het afwezige personeelslid te vervangen.
Rapport Ziekteverzuim 2011
25
4.1.3. Ziektedagen (2 tot 9 dagen) verdeeld over de maanden van het jaar 2009 Maand Dagen jan 2 7.086 3 11.262 4 11.064 5 18.970 6 4.374 7 3.437 8 5.160 9 4.932 Totaal 66.285
feb 4.784 7.995 7.952 12.945 1.980 2.051 2.264 2.700 42.671
maart april 4.454 1.678 6.753 2.286 6.092 2.124 9.050 1.635 1.656 462 1.827 728 2.512 712 2.601 666 34.945 10.291
mei 3.222 4.743 3.164 4.175 1.074 1.099 1.296 1.251 20.024
juni 1.910 2.313 2.360 2.355 810 931 1.296 1.377 13.352
juli 46 21 28 45 18 56 32 45 291
2010 Maand Dagen jan 2 6.564 3 8.829 4 7.568 5 10.000 6 1.812 7 2.072 8 2.880 9 2.583 Totaal 42.308
feb 4.480 6.762 5.276 7.845 984 1.253 1.656 1.449 29.705
maart 5.066 7.608 6.192 8.660 1.506 1.624 2.152 2.916 35.724
april 2.002 1.965 1.924 2.635 384 644 784 738 11.076
mei 3.754 5.235 3.708 4.825 1.122 1.183 1.432 1.305 22.564
juni 2.070 2.796 2.328 2.430 1.176 931 1.304 1.125 14.160
juli 34 30 32 40 42 14 24 27 243
jan
feb
maart
april
mei
juni
juli
2
4.522
5.965
3.920
1.788
3.807
1.871
37
3
6.855
8.927
5.705
2.111
5.054
2.791
4
5.793
8.285
4.921
2.437
3.963
5 10.707
aug 58 102 96 215 48 98 96 45 758
aug 64 75 124 150 78 63 56 63 673
sept 3.420 5.607 4.800 5.825 1.236 1.288 1.656 1.485 25.317
okt 6.384 8.511 8.524 11.585 2.490 2.093 2.824 2.835 45.246
nov 4.376 4.455 4.528 8.735 1.506 1.827 1.976 2.070 29.473
dec 2.410 3.315 3.416 3.375 738 707 1.248 1.377 16.586
totaal 39.828 57.363 54.148 78.910 16.392 16.142 21.072 21.384 305.239
sept 3.118 4.224 3.504 4.455 1.086 1.043 1.280 1.404 20.114
okt 4.076 5.280 4.700 5.975 1.176 1.113 1.736 1.539 25.595
nov 3.424 5.679 3.964 5.900 954 1.204 1.256 1.026 23.407
dec totaal 4.430 39.082 5.883 54.366 4.784 44.104 6.015 58.930 1.134 11.454 1.351 12.495 1.744 16.304 2.025 16.200 27.366 252.935
sept
okt
nov
dec
totaal
53
2.951
4.720
3.999
4.173
37.806
51
86
3.568
6.183
6.216
5.376
52.923
2.545
48
67
2.977
5.248
5.574
4.466
46.324
2011 MAAND Dagen
aug
13.018
7.332
2.607
5.601
2.158
52
133
3.997
6.728
5.352
5.925
63.610
6
1.695
2.244
917
511
1.478
603
22
47
699
1.354
821
1.165
11.556
7
1.789
2.067
1.089
556
1.369
789
34
74
796
1.131
1.007
982
11.683
8
2.186
2.966
1.441
917
1.876
1.085
41
25
1.081
1.872
1.227
1.947
16.664
9
1.970
3.342
1.467
976
1.621
933
14
58
1.022
1.753
1.365
1.886
16.407
Totaal 35.517
46.814
26.792 11.903
24.769
12.775
299
543
17.091
28.989
25.561 25.920 256.973
Traditioneel is het voorjaar een piekperiode voor kort ziekteverzuim. Voor de ziektedagen van 2 tot 9 dagen zien we in 2011 een piek in februari. In de grafieken op de volgende bladzijde wordt het lagere aantal ziektedagen in de vakantieperiodes opnieuw duidelijk zichtbaar. Net als in 2009 en 2010 viel de paasvakantie van 2011 volledig in de maand april, wat duidelijk te zien is in de cijfers voor die maand.
grafiek ziektedagen 2009 per dag afwezigheid
Rapport Ziekteverzuim 2011
26
ziektedagen 2009 per dag afwezigheid 65000 60000 55000 50000 45000 40000 35000 30000 25000 20000 15000 10000 5000 0
9 dagen 8 dagen 7 dagen 6 dagen 5 dagen 4 dagen 3 dagen 2 dagen
jan
feb
maart
april
mei
juni
juli
aug
sept
okt
nov
dec
grafiek ziektedagen 2010 per dag afwezigheid gr
ziektedagen 2010 per dag afwezigheid 65.000 60.000 55.000 50.000 45.000 40.000 35.000 30.000 25.000 20.000 15.000 10.000 5.000 0
9 dagen 8 dagen 7 dagen 6 dagen 5 dagen 4 dagen 3 dagen 2 dagen
jan
feb
maart
april
mei
juni
juli
aug
sept
okt
nov
dec
afiek ziektedagen 2011 per dag afwezigheid
ziektedagen 2011 per dag afwezigheid 65.000 60.000 55.000 50.000 45.000 40.000 35.000 30.000 25.000 20.000 15.000 10.000 5.000 0
9 dagen 8 dagen 7 dagen 6 dagen 5 dagen 4 dagen 3 dagen 2 dagen
jan
feb
maart
Rapport Ziekteverzuim 2011
april
mei
juni
juli
aug
sept
okt
nov
dec
27
4.2. Gemiddeld aantal ziektedagen per personeelslid Onder punt 2.1.2 werd al aangehaald dat in 2011 het gemiddelde aantal ziektedagen per personeelslid 14,01 dagen bedroeg. 4.2.1. Gemiddeld aantal ziektedagen per leeftijdsgroep 2009 Mannen Vrouwen
-25j 4,95 5,41
26-35j 5,37 9,59
36-45j 6,59 11,58
46-55j 10,89 16,99
56-65j 36,34 28,32
2010 Mannen Vrouwen
-25j 4,77 4,65
26-35j 5,14 9,06
36-45j 6,99 11,93
46-55j 10,57 17,01
56-65j 34,23 28,11
2011 Mannen Vrouwen
-25j 4,11 4,22
26-35j 4,64 9,27
36-45j 6,99 11,54
46-55j 10,25 17,00
56-65j 33,53 26,92
We zien dat het aantal ziektedagen stijgt met de leeftijd. In de oudste leeftijdsgroep zijn mannen gemiddeld meer dagen afwezig dan vrouwen. Ten opzichte van 2010 stijgt het gemiddelde aantal ziektedagen in de leeftijdsgroep 26-35 j voor vrouwen. In alle andere leeftijdsgroepen zakt het of blijft het gelijk. grafiek gemiddeld aantal ziektedagen per leeftijdsgroep
gemiddeld aantal ziektedagen per leeftijdsgroep 40 2009 V
30
2010 V 2011 V
20
2009 M 2010 M
10
2011 M
0 -25j
26-35j
36-45j
46-55j
56-65j
Voor het eerst geven wij ook de cijfers per leeftijd van 55 tot 65 jaar: 2011 55j 56j 57j 58j 59j 60j 61j Mannen 18,20 23,63 29,90 37,66 43,18 50,32 53,20 Vrouwen 22,35 30,76 29,46 27,33 21,60 27,24 41,45
62j 36,73 29,99
63j 64j 65j 25,90 32,06 33,17 33,63 33,33 49,32
Bij de mannen is het gemiddeld aantal ziektedagen het hoogst op de leeftijd van 60 en 61 jaar, bij de vrouwen op 61 en 65 jaar.
Rapport Ziekteverzuim 2011
28
4.2.2. Gemiddeld aantal ziektedagen per provincie 2009 Mannen Vrouwen
Antwerpen Vl- Brabant Limburg O-Vl W-Vl 13,81 13,78 18,59 12,80 12,47 14,18 14,92 18,47 12,83 12,88
2010 Mannen Vrouwen
Antwerpen Vl- Brabant Limburg O-Vl W-Vl 13,50 12,63 18,10 12,37 12,84 14,34 14,41 17,67 13,19 13,05
2011 Mannen Vrouwen
Antwerpen Vl- Brabant Limburg O-Vl W-Vl 13,50 13,73 18,00 12,09 12,16 14,40 14,88 17,37 13,02 12,77
grafiek Gemiddeld aantal ziektedagen per provincie
gemiddeld aantal ziektedagen per provincie 30 25
2009 V
20
2011 V 2011 V
15
2009 M
10
2010 M 2011 M
5 0 Antwerpen
Vl- Brabant
Limburg
O-Vl
W-Vl
Limburg blijft de provincie met het grootste gemiddelde aantal ziektedagen, maar dat aantal daalt licht. In Vlaams-Brabant dan weer stijgt het gemiddelde aantal ziektedagen, zowel bij de mannen als bij de vrouwen. 4.2.3. Gemiddeld aantal ziektedagen per provincie per leeftijdsgroep We kijken hier naar de groepen van de oudste personeelsleden, omdat die de meest relevante gegevens bevatten. leeftijdsgroep 56-65 j: 2009 Antwerpen Vl-Brabant Mannen 35,86 32,15 Vrouwen 26,92 29,93
Limburg O-Vl W-Vl 52,47 30,25 34,06 41,12 22,82 25,75
2010 Antwerpen Vl-Brabant Mannen 33,41 30,13 Vrouwen 28,54 27,94
Limburg O-Vl W-Vl 49,71 29,12 31,79 37,77 23,68 25,95
2011 Antwerpen Vl- Brabant Limburg O-Vl W-Vl Mannen 32,12 41,76 47,79 29,46 31,04 Vrouwen 28,63 31,56 36,22 22,16 23,69 Voor de mannen stijgt Vlaams-Brabant en Oost-Vlaanderen; voor de vrouwen stijgen VlaamsBrabant en Antwerpen. Opmerkelijk blijven de hoge cijfers in Limburg. grafiek gemiddeld aantal ziektedagen 56 tot 65 jaar
Rapport Ziekteverzuim 2011
29
gemiddeld aantal ziektedagen 56-65j 60 50
2009 V
40
2010 V 2011 V
30
2009 M
20
2010 M
10
2011 M
0 Antwerpen
Vl-Brabant
Limburg
O-Vl
W-VL
leeftijdsgroep 46-55 j: 2009 Antwerpen Mannen 10,70 Vrouwen 17,20
Vl-Brabant 11,86 17,71
Limburg O-Vl 11,00 11,48 20,34 15,25
W-Vl 9,81 15,37
2010 Antwerpen Mannen 10,74 Vrouwen 17,14
Vl-Brabant 9,90 18,09
Limburg O-Vl 10,72 10,44 19,16 15,93
W-Vl 10,84 15,32
Antwerpen Vl-Brabant 11,38 8,29 16,81 17,93
Limburg O-Vl 10,47 10,46 19,36 16,43
W-Vl 9,62 15,21
2011 Mannen Vrouwen
grafiek gemiddeld aantal ziektedagen 46 tot 55 jaar
60
gemiddeld aantal ziektedagen 46-55j
50
2009 V
40
2010 V 2011 V
30
2009 M
20
2010 M
10
2011 M
0 Antwerpen
Vl-Brabant
Limburg
O-Vl
W-VL
Voor de mannen stijgen Antwerpen en Oost-Vlaanderen; voor de vrouwen stijgt het aantal in Limburg en Oost-Vlaanderen.
Rapport Ziekteverzuim 2011
30
4.2.4. Gemiddeld aantal ziektedagen per leeftijdsgroep per net GO! Gesubs. gemeentel. ond. Gesubs. provinciaal ond. Gesubs. vrij onderwijs
-25j 4,92 4,35 6,30 3,91
26-35j 8,58 7,96 7,26 8,11
36-45j 11,34 10,34 7,49 10,32
46-55j 17,27 15,55 13,12 14,57
56-65j 41,22 27,10 30,69 25,29
Gemiddeld aantal ziektedagen per leeftijdsgroep per net 45 40 35 30
-25j
25
26-35j
20
36-45j
15
46-55j
10
56-65j
5 0 GO!
Gesubs.gemeentel. onderwijs
Gesubs. provinciaal onderwijs
Gesubs. vrij onderwijs
Het Gemeenschapsonderwijs heeft in de leeftijdsgroep 56-65j het hoogste gemiddeld aantal ziektedagen, namelijk 41,22. Het GO! Is het net dat verhoudingsgewijze ook de grootste groep personeelsleden in deze leeftijdscategorie heeft. 4.2.5. Gemiddeld aantal ziektedagen per provincie per net GO! Gesubs. gemeentel. ond. Gesubs. provinciaal ond. Gesubs. vrij onderwijs
Antwerpen 16,81 13,62 13,87 13,59
Vl-Brabant 18,30 13,53 24,95 13,62
Limburg 23,48 16,58 12,35 16,28
O-Vl 16,14 12,61 11,76 11,81
W-Vl 17,47 11,77 8,38 11,41
Er zijn twee uitschieters: het gesubsidieerd provinciaal onderwijs in Vlaams-Brabant en het Gemeenschapsonderwijs in Limburg. Gemiddeld aantal ziektedagen per provincie per net
Rapport Ziekteverzuim 2011
31
Gemiddeld aantal ziektedagen per provincie per net 30 25
GO!
20
Gesubs.gemeentel. onderwijs
15
Gesubs. provinciaal onderwijs
10
Gesubs. vrij onderwijs
5 0 Antwerpen Vl-Brabant
Limburg
O-Vl
W-Vl
4.2.6. Gemiddeld aantal ziektedagen per provincie per leeftijdsgroep per net - leeftijdsgroep 56-65 j: GO! Gesubs. gemeentel. ond. Gesubs. provinciaal ond. Gesubs. vrij onderwijs
Antwerpen 43,55 26,76 25,01 26,64
Vl-Brabant 54,79 27,37 93,26 29,38
Limburg 56,41 40,59 34,57 35,64
O-Vl 39,84 21,50 22,74 20,34
W-Vl 45,15 27,26 14,34 20,67
Gemiddeld aantal ziektedagen per provincie 56-65j per net
Gemiddeld aantal ziektedagen per provincie 56-65j per net 100 90 80
GO!
70 Gesubs.gemeentel. onderwijs
60 50
Gesubs. provinciaal onderwijs
40 30
Gesubs. vrij onderwijs
20 10 0 Antwerpen Vl-Brabant
Limburg
O-Vl
W-Vl
Het gesubsidieerd provinciaal onderwijs in Vlaams-Brabant, het Gemeenschapsonderwijs in Limburg en in Vlaams-Brabant hebben voor deze doelgroep een gemiddelde van meer dan 50 ziektedagen.
Rapport Ziekteverzuim 2011
32
- leeftijdsgroep 46-55 j: GO! Gesubs. gemeentel. ond. Gesubs. provinciaal ond. Gesubs. vrij onderwijs
Antwerpen 16,43 15,54 16,09 15,01
Vl-Brabant Limburg 15,49 21,10 16,98 16,27 16,42 10,90 15,15 16,47
O-Vl 17,07 15,73 13,30 14,09
W-Vl 16,91 12,43 10,89 12,83
Gemiddeld aantal ziektedagen per provincie 46-55j per net
Gemiddeld aantal ziektedagen per provincie 46-55j per net 100 90 80
GO!
70 Gesubs.gemeentel. onderwijs
60 50
Gesubs. provinciaal onderwijs
40 30
Gesubs. vrij onderwijs
20 10 0 Antwerpen Vl-Brabant
Limburg
O-Vl
W-Vl
Het Gemeenschapsonderwijs in Limburg heeft als enige een gemiddelde dat hoger ligt dan twintig ziektedagen. 4.2.7. Gemiddeld aantal ziektedagen per onderwijscategorie 2009 Mannen Vrouwen
Ond 13,89 14,29
Dir ParaM 15,80 14,07 15,75 14,84
Opv 13,79 15,13
Admin 8,50 12,89
Tech 15,82 11,24
MVD Totaal 44,18 14,02 38,01 14,38
2010 Mannen Vrouwen
Ond 13,58 14,21
Dir ParaM 13,27 14,30 14,63 14,75
Opv 14,63 14,23
Admin 9,57 14,64
Tech 15,70 11,61
MVD Totaal 41,42 13,66 42,83 14,32
2011 Mannen Vrouwen
Ond 13,37 14,03
Dir ParaM 13,70 13,41 15,58 14,79
Opv 12,79 14,89
Admin 9,36 13,45
Tech 16,10 12,21
MVD Totaal 44,13 13,39 40,68 14,18
In deze cijfers vallen vooral die voor het meesters-, vak- en dienstpersoneel op. Het gaat hier echter om een uitdovende personeelscategorie, met een oververtegenwoordiging van oudere personeelsleden. Scoren boven het gemiddelde: bij de mannen: directiepersoneel en technisch personeel; bij de vrouwen: paramedisch, opvoedend en directiepersoneel.
Rapport Ziekteverzuim 2011
33
4.3. Ziektegevallen Meerdere aaneengesloten perioden van tijdelijke arbeidsongeschiktheid vormen samen een ziektegeval. Ook deze parameter wordt al jaren in kaart gebracht, omdat de verhouding tussen ziektegevallen en ziektedagen een beeld geeft van de duur van de afwezigheden wegens ziekte. Totaal aantal ziektegevallen: Ziektegevallen Mannen Vrouwen Totaal
2009 50.569 153.138 203.707
2010 48.585 150.168 198.753
2011 47.089 148.597 195.686
In vergelijking met 2010 daalt het absolute aantal ziektegevallen met 1,54%. Ziektegevallen per afwezigheidsperiode: Ziektegevallen 2009 % 1-10 dagen 171.817 84,35% 11-30 dagen 15.787 7,75% 31-180 dagen 13.488 6,62% >180 dagen 2.615 1,28%
2010 % 2011 % 166. 851 83,95% 162.412 83,00% 15.534 7,82% 16.520 8,44% 13.575 6,83% 14.310 7,31% 2.793 1,40% 2.443 1,25%
In 2011 stijgt het aantal ziektegevallen in de categorieĂŤn 11-30 dagen en 31-180 dagen. 4.4. Ziektedagen en vervanging Sinds enkele jaren wordt opgevolgd in welke mate ziekteverloven leiden tot vervanging van de titularissen. Deze gegevens worden gedistilleerd uit de personeelsdatabank (EPD). Als we de voorbije jaren bekijken, zien we dat er voor ongeveer 70% van de ziektedagen vervangers ingeschakeld worden. De voorbije jaren valt vooral de toename van het aantal vervangers op. Dat hangt zeker samen met de maatregel die de vervanging van korte afwezigheden mogelijk maakt in het basisonderwijs, maar het kan er ook op wijzen, dat men voor een afwezigheid wegens ziekte van ĂŠĂŠn personeelslid soms een aantal vervangers moet zoeken. Volgens de personeelsdatabank EPD werden er in 2011 1.611.950 dagen vervangen door 28.437 personen. In 2007: 1.484.037 dagen en 23.612 vervangers In 2008: 1.546.446 dagen en 25.839 vervangers In 2009: 1.555.847 dagen en 26.953 vervangers In 2010: 1.608.940 dagen en 27.624 vervangers
Rapport Ziekteverzuim 2011
34
Volgens EPD wordt er 69,62% van het totale aantal ziektedagen vervangen (in 2010: 69,09%; in 2009: 66,37%; in 2008: 69,28%; in 2007: 70,05% ). In 2011 werden er meer dagen vervangen door meer vervangers en het percentage vervangen ziektedagen steeg. vervangingspercentage volgens epd
Vervangingspercentage volgens EPD 80 70 60 50 40 30 20 10 0 2007
Rapport Ziekteverzuim 2011
2008
2009
2010
2011
35
5) Epidemiologisch rapport
5.1. Top 5 ziektedagen en ziektegevallen per aandoening De controlefirma stelt ook de ziektecijfers opgedeeld volgens de diagnosegroepen ter beschikking. We vermelden niet alle diagnosegroepen. We maken een top 5 met de meest voorkomende aandoeningen. 5.1.1. Top 5 ziektedagen Top 5 van het totale % ziektedagen per aandoening (2009) Mannen Vrouwen Psychosociaal 40,82% Psychosociaal 35,05% Rug 8,76% Rug 9,13% Gewrichten 7,69% Griep 8,47% Griep 6,44% Gynaecologisch 7,94% Cardiologisch 4,16% Gewrichten 5,61% Totaal 67,87% 66,20% Top 5 van het totale % ziektedagen per aandoening (2010) Mannen Vrouwen Psychosociaal 42,06% Psychosociaal 36,85% Rug 9,61% Rug 9,14% Gewrichten 8,33% Gynaecologisch 8,02% Ledematen 6,28% Ledematen 7,64% Cardiologisch 4,37% Gewrichten 5,58% Totaal 70,65% 67,23% Top 5 van het totale % ziektedagen per aandoening (2011) Mannen Vrouwen Psychosociaal 42,75% Psychosociaal 35,11% Rug 9,55% Rug 9,07% Gewrichten 7,24% Gynaecologisch 8,56% Ledematen 6,91% Ledematen 7,79% Griep 4,24% Griep 5,86% Totaal 70,70% 66,38%
We zien in 2011 dat psychosociale aandoeningen veruit de meeste ziektedagen opeisen. In 2011 was 37,10% van de ziektedagen veroorzaakt door een psychosociale oorzaak, terwijl in 2010 psychosociale aandoeningen aan de basis lagen voor 38,24% van de ziektedagen. In 2009 was dat 36,63%.
Rapport Ziekteverzuim 2011
36
5.1.2. Top 5 ziektegevallen Top 5 van het totale % ziektegevallen per aandoening (2009) Mannen Griep Psychosociaal Maag en darmen Rug Neus, keel, oren Totaal 1dz
18,31% 7,24% 5,82% 4,29% 3,04% 38,70% 50,73%
Vrouwen Griep Psychosociaal Maag en darmen Neus, keel, oren Rug 1dz
20,01% 8,56% 6,49% 4,59% 3,97% 43,62% 44,43%
Top 5 van het totale % ziektegevallen per aandoening (2010) Mannen Griep Psychosociaal Maag en darmen Rug Neus, keel, oren Totaal 1dz
11,66% 7,78% 6,56% 4,67% 3,47% 34,14% 54,82%
Vrouwen Griep Psychosociaal Maag en darmen Neus, keel, oren Rug 1dz
12,63% 9,19% 7,62% 5,28% 4,32% 39,04% 48,37%
Top 5 van het totale % ziektegevallen per aandoening (2011) Mannen Vrouwen Griep 12,90% Griep 14,89% Psychosociaal 7,91% Psychosociaal 9,18% Maag en darmen 5,83% Maag en darmen 6,54% Rug 4,53% Neus, keel, oren 4,70% Neus, keel, oren 2,99% Rug 4,26% Totaal 34,17% 39,57% 1dz 53,04% 1dz 45,50% (EĂŠndagsziekteverlof (1dz) wordt beschouwd als een categorie van ziektegevallen, maar hieraan wordt geen aandoening gekoppeld omdat er geen attest door een dokter moet worden ingevuld). Het aandeel psychosociale ziektegevallen is opnieuw gestegen bij de mannen, van 7,78% naar 7,91%. 5.2. Percentage dagen psychosociale aandoening per leeftijdsgroep Als we de gegevens vergelijken per leeftijdscategorie blijkt dat psychosociale ziektedagen zich in grote mate voordoen in de oudere leeftijdsgroepen. Hieronder volgen de cijfers voor de leeftijdsgroep van 56 tot en met 65 jaar en de leeftijdsgroep van 46 tot en met 55 jaar. De gegevens worden opgedeeld per provincie.
Rapport Ziekteverzuim 2011
37
5.2.1. Percentage dagen psychosociale aandoening voor de leeftijdsgroep 56-65 j 2009 Antwerpen Vl-Brabant Mannen 54,73% 46,88% Vrouwen 49,45% 50,44%
Limburg 58,85% 50,00%
2010 Antwerpen Vl-Brabant Mannen 54,60% 58,10% Vrouwen 51,35% 50,01%
Limburg O-Vl W-Vl Totaal 57,44% 45,17% 50,76% 53,55% 49,41% 47,56% 44,26% 48,84%
2011 Antwerpen Vl-Brabant Mannen 55,50% 56,33% Vrouwen 50,61% 51,51%
Limburg O-Vl 57,63% 51,28% 50,28% 44,05%
O-Vl W-Vl Totaal 48,86% 48,23% 52,30% 43,38% 45,28% 48,01%
W-Vl Totaal 47,08% 53,71% 44,55% 48,45%
grafiek % dagen psychosociale aandoeningen 56 tot 65 jaar
% dagen psychosociale aandoeningen 56-65j 65 60 55 50 45 40 35 30 25 20
Vrouwen 2009 Vrouwen 2010 Vrouwen 2011 Mannen 2009 Mannen 2010 Mannen 2011 Antwerpen
Vl-Brabant
Limburg
O-Vl
W-Vl
5.2.2. Percentage dagen psychosociale aandoening voor de leeftijdsgroep 46-55 j 2009 Mannen Vrouwen
Antwerpen Vl-Brabant Limburg O-Vl 35,63% 34,79% 33,65% 27,50% 36,45% 35,54% 35,98% 29,88%
W-Vl Totaal 25,06% 31,22% 30,49% 33,95%
2010 Mannen Vrouwen
Antwerpen Vl-Brabant 37,98% 31,44% 37,89% 37,05%
Limburg O-Vl 33,92% 31,71% 36,12% 33,67%
W-Vl Totaal 29,28% 33,17% 31,21% 35,50%
2011 Mannen Vrouwen
Antwerpen Vl-Brabant 38,11% 31,54% 35,98% 36,44%
Limburg O-Vl 33,66% 34,36% 34,33% 32,24%
W-Vl Totaal 33,01% 34,86% 31,67% 34,22%
grafiek % dagen psychosociale aandoeningen 46-55j
Rapport Ziekteverzuim 2011
38
% dagen psychosociale aandoeningen 46-55j 65 60 55
Vrouwen 2009
50
Vrouwen 2010
45
Vrouwen 2011
40
Mannen 2009
35
Mannen 2010
30
Mannen 2011
25 20 Antwerpen
Vl-Brabant
Limburg
O-Vl
W-Vl
5.2.3. Conclusie 50,76% van de ziektedagen in de leeftijdsgroep 56-65 j en 34,35% in de leeftijdsgroep 46-55 j is te wijten aan een psychosociale aandoening. Op te merken valt dat - in vergelijking met 2010 - het percentage psychosociale ziektedagen in de leeftijdsgroep 56-65 j stijgt voor de mannen in Antwerpen, Limburg en Oost-Vlaanderen. Voor de vrouwen stijgt het percentage in Vlaams-Brabant, Limburg en West-Vlaanderen . In de leeftijdsgroep 46-55 j stijgt het percentage psychosociale ziektedagen voor de mannen in alle provincies behalve in Limburg. Voor de vrouwen stijgt het alleen in West-Vlaanderen. 5.3. Percentage dagen psychosociale aandoening per onderwijscategorie 2009 Mannen Vrouwen
Ond 40,42% 35,14%
Dir 55,08% 57,56
ParaM 20,72% 30,35%
Opv 40,78% 35,30%
Admin 21,97% 29,43%
2010 Mannen Vrouwen
Ond 41,64% 36,84%
Dir 55,89% 55,81%
ParaM 26,31% 30,61%
Opv 42,17% 37,38%
Admin 31,19% 35,05%
Tech 33,42% 41,10%
MVD 29,84% 24,55%
Totaal 42,06% 36,85%
2011 Mannen Vrouwen
Ond 42,49% 35,24%
Dir 56,53% 55,72%
ParaM 39,15% 27,65%
Opv 37,01% 35,75%
Admin 30,38% 33,01%
Tech 48,20% 34,37%
MVD 38,23% 30,93%
Totaal 42,83% 35,25%
Tech 36,54% 36,36%
MVD 22,80% 19,96%
Totaal 40,82% 35,05%
% dagen psychosociale aandoeningen per onderwijscategorie
Rapport Ziekteverzuim 2011
39
% dagen psychosociale aandoeningen per onderwijscategorie
70 60
2009 V
50
2010 V
40
2011 V
30
2009 M
20
2010 M
10
2011 M
0 Ond
Dir
ParaM
Opv
Admin
Tech
MVD
Als we de onderwijscategorieën vergelijken, blijkt dat het directiepersoneel het hoogste percentage ziektedagen heeft als gevolg van een psychosociale aandoening. Percentage van de ziektedagen veroorzaakt door een psychosociale aandoening voor directies per leeftijdscategorie: 2009 psychosociaal Alle categorieën Directiepersoneel
36-45j 46-55j 56-65j 31,21% 33,36% 49,95% 46,89% 46,29% 61,62%
2010 psychosociaal Alle categorieën Directiepersoneel
36-45j 46-55j 56-65j 33,17% 35,02% 50,89% 42,44% 48,16% 62,49%
2011 psychosociaal Alle categorieën Directiepersoneel
36-45j 46-55j 56-65j 33,05% 35,55% 51,54% 41,11% 50,52% 64,82%
Bij het directiepersoneel is vanaf de leeftijdscategorie van 36-45 j het ziekteverzuim van psychosociale aard significant hoger dan het gemiddelde van alle categorieën. In vergelijking met 2010 is er in 2011 een daling in de categorie 36-45 j. Voor de categorie 46-55 j en voor de categorie 56-65 j is er een stijging.
Rapport Ziekteverzuim 2011
40
6) Controles
6.1. Aantal uitgevoerde controles – opgeleverde resultaat 2009 2010 2011
Controles gewonnen dagen 18.136 8.990 17.869 9.620 17.387 14.753
Met ‘controle’ bedoelen we een controle door de controlefirma naar aanleiding van een ziektegeval. Normaal vindt een controle plaats bij de persoon thuis, maar wanneer die afwezig is, wordt hij/zij uitgenodigd op een tweede controlemoment in een centrum van de controlefirma. Dat noemen we dan een ‘tweede controle’. De ‘gewonnen dagen’ zijn de dagen die na controle niet beschouwd worden als ziektedagen. In 2011 is het aantal controles gedaald en is het aantal gewonnen dagen aanzienlijk gestegen. 6.2. Aantal uitgevoerde controles uitgesplitst naar de aanvrager van de controle Controles Initiatief Mensura Absenteïsme Initiatief werkgever Initiatief ministerie Initiatief personeelslid Totaal
2009 8.980
% 49,52%
2010 8.873
% 49,65%
2011 8.343
% 47,98%
5.574 119 3.463 18.136
30,73% 0,66% 19,09% 100,00%
5.369 204 3.423 17.869
30,05% 1,14% 19,16% 100,00%
5.410 193 3.441 17.387
31,12% 1,11% 19,79% 100,00%
Ongeveer de helft van de controles wordt uitgevoerd op initiatief van Mensura Absenteïsme, de controlefirma die is aangesteld door het ministerie voor het uitvoeren van de controles. Binnen de stuurgroep ziektecontrole wordt periodiek overleg gepleegd over het beleid qua ziektecontrole en de accenten die gelegd worden. Het aantal controles dat gebeurt op initiatief van Mensura bedraagt in 2011 minder dan de helft ten opzichte van het totale aantal uitgevoerde controles. ‘Initiatief personeelslid’ gaat om de aanvraag die van het onderwijspersoneel zelf uitgaat voor het toestaan van verlof wegens verminderde prestaties wegens ziekte (3.076) en aanvragen voor een controle alvorens op reis naar het buitenland te vertrekken (365). De administratie van het ministerie kan ook controles aanvragen. Dat gebeurt uiterst zelden, voornamelijk wanneer er op basis van binnenkomende informatie of vragen een vermoeden van misbruik is.
Rapport Ziekteverzuim 2011
41
6.3. Aantal tweede controles Van de 17.387 georganiseerde controles in 2011 waren er 3.591 controles (20,65% van het totale aantal controles), waarbij het personeelslid niet thuis was en waarvoor er later een tweede controle plaatsvond in een centrum van de controlefirma. Dat betekent dat er met alle controles samen 13.796 ziektegevallen gecontroleerd zijn. Tweede controle
2009 % 2010 % 2011 % 3.977 21,93% 3.852 21,56% 3.591 20,65%
We stellen vast dat het percentage tweede controles iets lager ligt dan 21%; het gemiddelde percentage bij de andere werkgevers aangesloten bij de controlefirma. 2011 Initiatief Mensura Absenteïsme Initiatief werkgever Initiatief ministerie Initiatief personeelslid Totaal
2e controle 2.185
controles 8.343
% 26,19%
347 54 1.005 3.591
5.410 193 3.441 17.387
6,41% 27,98% 29,21% 20,65%
Het probleem van de tweede controles is het grootst bij de aanvragen van het personeelslid, namelijk bij aanvragen voor verlof voor verminderde prestaties wegens ziekte en aanvragen voor een controle alvorens op reis naar het buitenland te vertrekken. Op zich is dat verwonderlijk, aangezien personeelsleden dan zelf weten dat er controle zal zijn. Tweede controles moeten maximaal vermeden worden, omdat zij een dubbele kost meebrengen en er oorzaak van zijn dat er binnen het beschikbare budget in totaal minder personeelsleden gecontroleerd kunnen worden. 6.4. Controles van ééndagsziekten Controles voor ééndagsziekten gaan steeds uit van de werkgever, aangezien de controlefirma niet beschikt over deze informatie. Aantal gevraagde controles Afwezig Gewettigd afwezig Niet arbeidsongeschikt Foutieve aanvraag Geweigerde controle
2009 2.156 516 1.518 16 106 3
2010 2.316 586 1.593 20 113 4
2011 2.529 683 1.711 46 89 0
Met foutieve aanvraag wordt bedoeld: bij de controle vertelt het personeelslid dat het thuis was wegens sociaal verlof (ziek kind), omstandigheidsverlof (begrafenis)… Geweigerde controle: als het personeelslid de controle niet laat doorgaan.
Rapport Ziekteverzuim 2011
42
7) Verlof voor verminderde prestaties wegens ziekte
Verlof voor verminderde prestaties wegens ziekte (VVP-ziekte) heeft als doel een arbeidsongeschikt personeelslid de kans te bieden om het werk gedeeltelijk te hervatten. Het personeelslid neemt zelf het initiatief om een aanvraag (met een attest) voor VVP-ziekte in te dienen bij het controleorgaan. De controlearts oordeelt of de gezondheidstoestand van het personeelslid het toelaat om het werk gedeeltelijk te hervatten. Tot eind augustus 2011 konden per aanvraag aan het controleorgaan maximaal 30 dagen VVP-ziekte worden toegestaan. Dit kon eventueel worden verlengd. Per periode van 10 jaar kon een personeelslid maximaal 90 dagen VVP-ziekte opnemen. Vanaf september 2011 werd er een aangepast systeem ingevoerd. De onderwijspersoneelsleden hebben vanaf dan de mogelijkheid, om onmiddellijk aansluitend op hun afwezigheid wegens ziekte, omwille van een ernstige of langdurige ziekte een verlof voor verminderde prestaties wegens ziekte aan te vragen met het oog op het volledig hernemen van de opdracht die zij uitoefenden aan de vooravond van hun ziekteverlof. Deze aanvraag moet voldoen aan volgende voorwaarden: - de behandelende arts moet het verlof voorschrijven en een plan invullen - het moet onmiddellijk aansluiten op een ziekteverlof, een periode van halftijdse prestaties wegens arbeidsongeval of een beroepsziekte of een periode van wederaanpassing halve dagtaak MEDEX - de behandelende arts moet de noodzaak tot verminderde prestaties motiveren en de vooropgestelde datum van volledige werkhervatting vermelden. Het verlof voor verminderde prestaties wegens ziekte wordt toegestaan voor een periode van maximaal 2 maanden. Als de behandelende arts bij de start voorziet dat het aangewezen is dat het personeelslid gedurende een langere periode slechts met verminderde prestaties kan werken, gaat het controleorgaan op het einde van iedere periode van 2 maanden na of de gezondheidstoestand van het personeelslid de voortzetting van het verlof voor verminderde prestaties wegens ziekte nog wettigt. Bij de gegevens van het ziekterapport werden de dagen van de perioden verlof met verminderde prestaties wegens ziekte geteld als volledige ziektedagen. In de praktijk is het echter zo dat in het vernieuwde systeem van verminderde prestaties wegens ziekte, voor personeelsleden die nog prestaties leveren tussen 50 en 75 % per dag slechts een halve dag ziekteverlof aangerekend wordt. Wie nog prestaties boven 75 % levert, wordt slechts een vierde van een ziektedag aangerekend.
Rapport Ziekteverzuim 2011
43
7.1. Aantal attesten en dagen Attesten: 2009 2010 2011-1 2011-2
Mannen 392 471 451 135
Vrouwen 1.652 1.683 1.686 536
Totaal 2.044 2.154 2.137 671
VVP-ziektedagen absoluut: 2009 2010 2011-1 2011-2
Mannen 11.357 13.541 12.725 5.514
Vrouwen 47.727 48.363 47.885 21.674
Totaal 59.084 61.904 60.610 27.188
Aantal personen die VVP-ziekte genoten hebben: 2009 2010 2011-1 2011-2
Mannen 204 234 200 68
Vrouwen 805 842 744 326
Totaal 1.009 1.077 944 394
Gemiddeld aantal VVP-ziektedagen per persoon die VVP-ziekte genoot: 2009 2010 2011-1 2011-2
Mannen 55,67 57,87 63,63 81,09
Vrouwen 59,29 57,37 64,36 66,48
Totaal 58,56 57,48 64,21 69,01
We stellen vast dat in 2011 het systeem van VVP-ziekte meer ingang heeft gevonden. Het aantal attesten, dagen en personen is gevoelig gestegen in 2011. Zowel in de periode waarin het nieuwe systeem werd voorbereid, als vanaf september 2011, zien we een toename van het aantal personeelsleden dat gebruik maakt van het verlof voor verminderde prestaties wegens ziekte als overgang naar een volledig hervatten van hun oorspronkelijke opdracht.
Rapport Ziekteverzuim 2011
44
7.2. VVP-ziektedagen per leeftijdsgroep Absolute gegevens: 2009 Mannen Vrouwen
26-35j 525 4.042
36-45j 1.329 12.126
46-55j 3.640 21.335
56-65j 5.803 10.164
2010 Mannen Vrouwen
26-35j 459 3.717
36-45j 1.414 12.842
46-55j 4.884 21.289
56-65j 6.674 10.368
2011-1 Mannen Vrouwen
26-35j
36-45j
46-55j
56-65j
246 4.465
1.717 12.845
4.219 20.874
6.365 9.701
2011-2 Mannen Vrouwen
26-35j
36-45j
46-55j
56-65j
187 3.334
619 5.444
1.971 8.517
2.737 4.379
Gezien de opsplitsing van de cijfers voor 2011 in twee perioden kunnen er, in tegenstelling tot vorig jaar, geen relatieve gegevens opgemaakt worden. De absolute cijfers delen door het aantal personeelsleden per leeftijdsgroep kan niet, omdat we de personeelsleden per leeftijdsgroep niet kunnen splitsen in de twee perioden. Bij de mannen ligt het grootste aantal VVP-ziektedagen in de leeftijdsgroep 56-65 jaar, bij de vrouwen in de leeftijdsgroep 46-55 jaar. 7.3. VVP-ziektedagen per provincie Absolute gegevens: 2009 Antwerpen Mannen 2.240 Vrouwen 10.462
Vl- Brabant 1.866 9.485
Limburg 3.562 13.713
O-Vl 2.256 7.202
W-Vl 1.433 6.865
2010 Antwerpen Mannen 2.303 Vrouwen 11.273
Vl- Brabant Limburg 2.657 4.276 8.621 12.949
O-Vl 2.422 8.654
W-Vl 1.883 6.866
2011-1 Antwerpen
Vl- Brabant Limburg
O-Vl
W-Vl
4.774 14.188
1.877 7.825
1.755 7.205
Vl- Brabant Limburg
O-Vl
W-Vl
1.627 4.136
590 3.672
Mannen Vrouwen
2.798 9.419
2011-2 Antwerpen Mannen Vrouwen
Rapport Ziekteverzuim 2011
1.355 5.823
1.344 8.199 410 3.958
1.473 3.546
45
Limburg is de provincie met de meeste VVP-ziektedagen, zowel bij de mannen als bij de vrouwen, hoewel het de provincie is met het kleinste aantal personeelsleden. Voor de vrouwen wordt deze trend niet gevolgd in de tweede periode van 2011, waar Antwerpen de grootste groep is. grafiek
7.4. VVP-ziektedagen per onderwijsniveau Absolute gegevens: 2009 Mannen Vrouwen
Basis Secundair DKO 2.409 8.485 30 22.479 22.680 592
CVO 373 1.076
CLB 60 900
2010 Mannen Vrouwen
Basis Secundair DKO 2.991 9.845 150 24.087 21.610 358
CVO 356 1.353
CLB 169 955
2011-1 Mannen Vrouwen
Basis Secundair DKO
CVO
CLB
90 544
501 1.062
196 778
Basis Secundair DKO
CVO
CLB
763 9.384
124 1.478
122 490
2011-2 Mannen Vrouwen
2.416 24.111
9.463 21.390 4.385 10.205
85 117
De vrouwen in het basisonderwijs genoten het grootste aantal VVP-ziektedagen in 2011 in de eerste periode, maar deze trend zet zich niet door in de tweede periode. grafiek
7.5. VVP-ziektedagen per onderwijscategorie Absolute gegevens: 2009 Mannen Vrouwen
Ond 9.098 37.600
Dir 1.008 831
ParaM 28 2.237
Opv 823 3.868
Admin 205 2.083
Tech 60 780
MVD 135 328
2010 Mannen Vrouwen
Ond 10.446 38.505
Dir 744 972
ParaM 146 1.644
Opv 1.767 3.886
Admin 229 2.327
Tech 60 789
MVD 119 240
2011-1 Mannen Vrouwen
Ond
Dir
ParaM
Opv
Admin
Tech
MVD
10.339 39.405
1.165 1.064
292 1.487
524 3.204
43 1.967
196 630
107 128
Ond
Dir
ParaM
Opv
Admin
Tech
MVD
4.665 17.520
314 346
0 602
378 1.607
0 1.092
122 447
0 60
2011-2 Mannen Vrouwen
Directie en onderwijzend personeel hebben in de eerste periode meer VVP-ziektedagen opgenomen dan in de twaalf maanden van de voorbije jaren.
Rapport Ziekteverzuim 2011
46
7.6 VVP-ziektedagen epidemiologisch Top 5 van de VVP-ziektedagen per aandoening (2009) Mannen Psychosociaal Cardiologisch Rug Gewrichten Maag en darmen Totaal
4.191 1.304 1.209 1.033 465 8.202 72,22%
Vrouwen Psychosociaal Rug Gynaecologisch Ledematen Gewrichten
19.029 5.983 5.573 2.720 2.423 35.728 74,86%
Top 5 van de VVP-ziektedagen per aandoening (2010) Mannen Psychosociaal Rug Gewrichten Cardiologisch Neurologisch Totaal
5.347 1.325 1.149 957 709 9.487 70,06%
Vrouwen Psychosociaal Rug Gynaecologisch Ledematen Gewrichten
20.378 6.370 4.970 2.508 1.839 36.065 74,57%
Top 5 van de VVP-ziektedagen per aandoening (2011-1) Mannen Vrouwen Psychosociaal 5.223 Psychosociaal 20.685 Rug 1.695 Gynaecologisch 5.839 Gewrichten 930 Rug 4.733 Cardiologisch 918 Gewrichten 3.197 Ledematen 906 Ledematen 3.113 Totaal 9.672 37.567 76,01% 78,45% Top 5 van de VVP-ziektedagen per aandoening (2011-2) Mannen Vrouwen Psychosociaal 1.525 Psychosociaal 7.304 Rug 1.135 Gynaecologisch 3.131 Gewrichten 329 Rug 3.070 Cardiologisch 648 Gewrichten 1.254 Ledematen 243 Ledematen 713 Totaal 3.880 15.472 70,37% 71,39% Psychosociale aandoeningen zijn bij VVP-ziektedagen de belangrijkste oorzaak van het aantal dagen.
Rapport Ziekteverzuim 2011
47
7.7. Conclusie De mogelijkheid om deeltijds het werk te hervatten na een periode van ernstige en langdurige ziekte is in 2011 meer dan vroeger opgepikt in het Vlaamse onderwijs. Personeelsleden hebben duidelijk de wil om de draad opnieuw op te nemen en hun competenties in te zetten voor hun onderwijsopdracht. Door het flexibeler maken van het volume van de opdracht en de periode van overgang tussen ziekte en volledig hervatten, wordt deze stap een stuk haalbaarder. Gezien de huidige krapte op de arbeidsmarkt is het een positieve evolutie dat personeelsleden alvast deeltijds opnieuw hun taken kunnen opnemen. Het grootste aantal VVP-ziektedagen is te situeren bij de leeftijdsgroepen 46-55 jaar en 56-65 jaar. De meerderheid van de aanvragers zijn personeelsleden die afwezig zijn wegens psychosociale aandoeningen. Voor 2011 was het niet mogelijk in te schatten wat de impact was van het afschaffen van de beperking van het verlof tot drie maanden, omdat het nieuwe systeem nog maar pas ingevoerd is sinds 1 september 2011. Tijdens de volgende jaren zal meer in detail de evolutie van het gemiddeld aantal VVP-ziektedagen per personeelslid opgevolgd worden. Daarnaast zal gemonitord worden in welke mate met het aangepaste verlof voor verminderde prestaties wegens ziekte de vooropgestelde doelstelling, namelijk het volledig hernemen van de opdracht die personeelsleden uitoefenden voor hun ziekteverlof, waargemaakt wordt.
Rapport Ziekteverzuim 2011
48
8) Samenvatting en aanbevelingen
1. In 2011 bedroeg het ziekteverzuimpercentage voor het Vlaamse onderwijspersoneel 3,84%. Dat is een lichte daling t.a.v. 2010, toen het ziekteverzuimpercentage 3,87% bedroeg. In dat cijfer worden alle ziektedagen in rekening genomen, ook de eendagsziekten. Wanneer we geen rekening houden met eendagsziekten, gaat het om een percentage van 3,69% in 2011, tegenover 3,72% in 2010. In 2011 werden er 2.339.153 ziektedagen genomen door het Vlaamse onderwijspersoneel. Dat is een daling van 1,90% of 45.225 dagen t.a.v. het aantal ziektedagen van 2010. Om dat cijfer te interpreteren, moeten we ook rekening houden met een daling van het aantal personeelseenheden. Procentueel hebben we te maken met een daling van 0,96%. Nadat het ziekteverzuimpercentage jarenlang een licht stijgende trend vertoonde, is dit de tweede keer dat er een daling is ten opzichte van het voorgaande jaar. De dalende trend is substantieel, het ziekteverzuimpercentage is zelfs lager dan het percentage van 2008. 2. De daling van het aantal ziektedagen is voornamelijk te wijten aan de vermindering van het aantal ziektedagen in de leeftijdscategorie 56-65 jaar. 3. Het aantal eendagsziekten is in 2011 gedaald met 1,79% of 1.743 dagen, terwijl het globale aantal ziektedagen gedaald is met 1,90%. Na een jarenlange stijging daalt het aantal eendagsziekten voor het eerst in vergelijking met het voorgaande jaar. Op basis van voorgaande vaststellingen, is er volgens ons op dit ogenblik geen aanleiding om een grondige wijziging van het systeem van ziekteverlof en ziektecontrole te overwegen. 4. Op het vlak van het gemiddelde aantal ziektedagen opgesplitst per onderwijscategorie blijft er een uitschieter bij het meesters-, vak- en dienstpersoneel, maar hier gaat het om een uitdovende personeelscategorie. 5. Het ziekteverzuim van het gesubsidieerd vrij onderwijs, het gesubsidieerd gemeentelijk onderwijs en het gesubsidieerd provinciaal onderwijs is lager dan het algemeen ziekteverzuimpercentage van 3,84%. Het Gemeenschapsonderwijs bevindt zich boven het gemiddelde. 6. De psychosociale aandoening blijft ook in 2011 de voornaamste oorzaak van ziekteverzuim. Het gaat om 37,10% van de ziektedagen (42,75% bij mannen en 35,11% bij vrouwen). Dat is weliswaar een daling in vergelijking met het vorige jaar, toen het 38,24% bedroeg. 7. Bij de psychosociale aandoeningen zien we percentsgewijs een oververtegenwoordiging van het directiepersoneel. Terwijl het gemiddelde percentage afwezigheden om psychosociale redenen schommelt rond de 43% voor mannen en 35% voor vrouwen, loopt dat voor directies op tot 56% voor mannelijke en vrouwelijke directies. Als we binnen het directiepersoneel gaan kijken in de leeftijdsgroep van 56-65 jaar is bijna 65% van de ziektedagen het gevolg van een psychosociale aandoening, terwijl dat voor de totaliteit van de personeelscategorieĂŤn in die leeftijdsgroep 51% bedraagt, een verschil van bijna 14%. Bij de leeftijdsgroep van 46-55 jaar is het verschil zelfs bijna 15%. Voor het beleid betekent dit dat het ziekteverzuim van het directiepersoneel de volgende jaren best extra opgevolgd wordt, om het ziekteverzuim wegens psychosociale redenen voor deze doelgroep ten minste te laten dalen tot het gemiddelde niveau.
Rapport Ziekteverzuim 2011
49
Omdat we vaststellen dat psychosociale aandoeningen de voornaamste oorzaak van ziekteverzuim blijven, verdient het aanbeveling dat schoolbesturen maximaal inzetten op preventie en een actief “presentiebeleid� voeren. Het is aangewezen dat de overheid dat actief ondersteunt, door samen met de sociale partners te werken aan een kader dat werkgevers toelaat om op een zorgzame manier om te gaan met hun medewerkers. 8. In 2011 werden 17.387 controles uitgevoerd door de controlefirma. Het merendeel, 47,98%, gebeurt op initiatief van Mensura zelf, op basis van criteria die zijn afgesproken met de opdrachtgever. Op initiatief van de werkgevers werd 31,12% van de controleaanvragen uitgevoerd. Daarnaast is er ook een stijgende trend in het aantal controles op initiatief van het personeelslid, nl. 19,79 %. Deze stijging is rechtstreeks gerelateerd aan de stijging van het aantal aanvragen voor verloven voor verminderde prestaties wegens ziekte (VVP-ziekte). 9. Vanaf 1 september 2011 werd het verlof voor verminderde prestaties wegens ziekte (VVP-ziekte) grondig hervormd. We stellen vast dat de mogelijkheid om deeltijds het werk te hervatten na een periode van ernstige en langdurige ziekte in 2011 meer ingang gevonden heeft in het Vlaamse onderwijs. We zien hierin een signaal dat steeds meer personeelsleden actief werk maken van reintegratie in het arbeidsproces en daarvoor gebruik maken van de mogelijkheid om tijdelijk deeltijds het werk te hervatten. Het is belangrijk dat in tijden van krapte op de arbeidsmarkt zoveel mogelijk personeelsleden bereid zijn hun competenties maximaal in te zetten voor hun onderwijsopdracht. Het grootste aantal VVP-ziektedagen wordt opgenomen binnen de leeftijdsgroepen 46-55 jaar en 56-65 jaar. De meerderheid van de aanvragers zijn personeelsleden met psychosociale aandoeningen. De volgende jaren zal de evolutie van de gemiddelde periode van VVP-ziekte gemonitord worden. Ook zal opgevolgd worden in welke mate het aangepaste verlof voor verminderde prestaties wegens ziekte tegemoet komt aan de vooropgestelde doelstelling, namelijk het volledig hernemen van de opdracht die personeelsleden uitoefenden voor hun ziekteverlof.
Rapport Ziekteverzuim 2011
50