2019
JAARVERSLAG WAT WE GEDAAN HEBBEN EN HOE WE VERDER WILLEN GAAN
Mijn lijn, altijd in beweging
INHOUD VOORWOORD 03
BELEIDSVERSLAG 04 ➔ Onze klanten Mensen bereiken, bewegen en betrekken
04
➔ Onze realisaties Inspanningen leveren door te investeren en te innoveren
08
➔ Onze organisatie Een veranderende aanpak in een veranderende omgeving
2
12
CIJFERS EN RESULTATEN
17
➔ 2019 in cijfers
18
➔ Jaarrekening en financiële resultaten
28
➔ Samenstelling bestuur
62
➔ Ondernemingsraden
70
OMMEKEER 2019 was een moeilijk jaar voor De Lijn. Jammer genoeg hebben onze reizigers dat ook ondervonden. Met 31,5 stakingsdagen en 2,36 procent niet-gereden ritten bleven ze – soms letterlijk – in de kou staan. Het mag dan ook geen verwondering wekken dat we een recordaantal klachten kregen. Ook intern maakten we een moeilijke periode door. Het personeelstekort bij chauffeurs woog op de collega’s op het terrein; de onzekerheid over de reorganisatie trof al onze medewerkers. We gingen inderdaad door een zware reorganisatie: we centraliseerden, vereenvoudigden en harmoniseerden onze werking. Dit gaf een aantal pijnpunten die we versneld moesten wegwerken. Maar tegelijk mogen we 2019 ook beschouwen als het jaar van de ommekeer. Cruciaal daarbij was de aanwerving van 624 chauffeurs. Dat leidde ertoe dat we eind 2019 opnieuw volgens de normale dienstverlening konden rijden. Dat ontging ook onze reizigers niet: in december 2019 lag het aantal klachten lager dan in december 2018. Het is nu zaak om die ommekeer te bestendigen. Daar zullen we in 2020 over waken, door prioritair werk van te maken van ‘fix-the-basics’ in zes werven: Î Alle posities zijn ingevuld met bekwame en tevreden medewerkers. Î De ritten worden gereden zoals beloofd. Î De voertuigen en traminfrastructuur zijn in orde en beschikbaar volgens de behoefte van Operaties. Î De kritische systemen (ICT) zijn stabiel en performant. Î De vervoerregio’s weten wat ze van De Lijn kunnen verwachten. Î De aandeelhouder heeft vertrouwen in De Lijn. Die ambities gaan we in de eerste plaats aan met onze medewerkers. Door hen te versterken, versterken we onze organisatie – om zo verder op de ingeslagen weg te gaan. Maar deze ambities kunnen we niet alleen waarmaken: we rekenen ook op onze partners, op de lokale besturen en de Vlaamse Regering. Om de stiptheid van onze voertuigen te garanderen, moet de doorstroming verbeteren; om onze dienstverlening inclusief te maken, moeten onze haltes toegankelijk zijn; en om een duurzaam beleid te kunnen voeren, moeten we over de nodige budgettaire en bedrijfsmatige ruimte kunnen beschikken. De kentering is ingezet. We rechten onze rug en maken ons klaar voor de toekomst. Niet alleen om in 2020 de benchmark van de Vlaamse Regering te doorstaan, maar vooral: om in de komende jaren kwaliteitsvol openbaar vervoer aan te bieden aan onze reizigers, om mee de motor te zijn van combimobiliteit en om zo onze maatschappelijke voortrekkersrol te spelen in een inclusieve mobiliteit voor Vlaanderen.
Roger Kesteloot
Marc Descheemaecker
Directeur-Generaal
Voorzitter raad van bestuur
3
ONZE KLANTEN
MENSEN BEREIKEN, BEWEGEN EN BETREKKEN
TEVREDENHEID Met 38 procent meer klachten dan in 2018 gaven onze reizigers ons vorig jaar duidelijk het signaal: het moet beter. Uit ons klachtenrapport blijkt dat die spectaculaire stijging grotendeels – en zelfs bijna integraal – toe te schrijven valt aan het toegenomen aantal klachten
+38% klachten
over niet-gereden ritten. Dat het aantal klachten daarover steeg, mag geen verbazing wekken: vorig jaar werd 2,36 procent van alle ritten niet uitgevoerd. Dat hoge aantal werd onder meer veroorzaakt door stakingen, personeelstekort, slechte doorstroming (files) en door defecten aan onze voertuigen. De tevredenheid van lokale besturen daalt licht (t.o.v. het vorige onderzoek in 2015), maar blijft hoog: 40 procent is tevreden of zeer tevreden, 45 procent is eerder tevreden. Lokale besturen verwachten vooral betere en proactieve communicatie van De Lijn: onze bestaande (digitale) informatiekanalen zijn nog te weinig bekend. Daarnaast is er ook nood aan frequent en persoonlijk contact. Daarvoor kunnen lokale
99%
tevreden over samenwerking vervoerregiomanagment
vertegenwoordigers rekenen op onze vervoerregiomanagers. Met succes, zo blijkt, want de lokale besturen zijn tevreden over de samenwerking rond vervoerregiomanagement, mobiliteitsbeleid, omleidingen en haltebeheer.
Î Vervoerregiomanagers en deskundigen Sinds november 2018 zijn onze vervoerregiomanagers en -deskundigen aan de slag in de vijftien Vlaamse vervoerregio’s. Zij zijn het aanspreekpunt voor de lokale besturen – zowel in de vervoerregioraad als via bilaterale contacten.
Meer details over het klachtenrapport en de tevredenheid van lokale besturen vindt u in het duurzaamheidsverslag.
4
DIGITALISERING Hoe raken onze reizigers op hun bestemming? Dankzij onze chauffeurs natuurlijk, maar ook met behulp van onze digitale platformen. Zo vernieuwden we in 2019 onze De Lijn-app, waarmee reizigers makkelijk een multimodale reis kunnen plannen en vervoerbewijzen kopen. Voortaan kunnen reizigers op de app: Î inloggen via Facebook of Google om een account aan te maken Î realtime vertrekinfo én de dienstregeling voor de volgende dagen raadplegen Î hun thuisadres opslaan Î zien wanneer hun bus of tram aan hun favoriete halte(s) stopt De vernieuwde app zorgde voor een dubbele primeur: het is de eerste app die volledig inhouse bij De Lijn werd ontwikkeld én die getest werd via testmee.delijn.be. Op dat platform kunnen reizigers onze innovaties testen.
De Smart Mobility Planner is de eerste, intermodale Belgische
Getest bij
3 800
multimodale, opensource routeplanner. Hij werd door de vier operatoren
mensen
samen ontwikkeld. Hij brengt de realtime gegevens samen van De Lijn, de TEC, de NMBS en de MIVB. Zo kunnen reizigers de slimste keuze maken voor hun reis met het openbaar vervoer, gecombineerd met een traject met de fiets of te voet. Regionaal vind je er modi zoals Villo, Blue-bike, Velo, Billy of cambio in terug. In 2019 werd een eerste versie van deze webapp getest en gelanceerd. Ruim 20 000 unieke gebruikers gebruikten de app vorig jaar. Op basis van hun feedback werd een nieuwe versie ontwikkeld: smartmobilityplanner.be. In 2020 willen de vier openbaarvervoeroperatoren verder samen werken aan de Smart Mobility Planner.
5
Realtime informatie is cruciaal voor (de tevredenheid van) onze reizigers. Dankzij nieuwe software is de informatie in 2019 correcter geworden – niet alleen in onze app en op onze website, maar ook op de realtime informatieborden aan stations en perrons. Eind 2019 is gestart met de vernieuwing van zowat 1 000 van die borden. In 2020 willen we ook de beschikbaarheid en juistheid van de informatie verder verbeteren.
Î delijn.be/altijdinbeweging Op het nieuwe platform delijn.be/altijdinbeweging kunnen reizigers kennismaken met de innovaties die we doen. Ze kunnen er zich ook aanmelden voor de ‘Raad van de reiziger’ en zo – in primeur – onze innovaties testen. De website werd gepromoot via een campagne op radio en televisie, op onze voertuigen, op websites en via sociale media.
VERVOERBEWIJZEN In 2019 hebben we onze vervoerbewijzen massaal overgeschakeld naar elektronische kaarten. Voor de abonnementen hadden we deze overstap al gemaakt in 2018. In 2019 hebben we ons gericht op vervoerbewijzen voor occasionele reizigers: tickets, Lijnkaarten, dagpassen, groepstickets, fietstickets en tickets voor evenementen. Reizigers kunnen hun vervoerbewijs kopen aan nieuwe ticketautomaten, bij de bestaande voorverkooppunten of in onze Lijnwinkels. Zij moeten hun elektronische kaart scannen bij elke op- of overstap. Dat verloopt makkelijker en vlotter dan het ontwaarden van een magneetkaart, waardoor onze chauffeurs minder tijd verliezen aan de haltes. De oude magneetkaarten kunnen nog tot eind juni 2020 gebruikt worden.
14 513
probeerabonnementen
1 OP 3 VLAAMSE SCHOLIEREN HEEFT EEN BUZZY PAZZ Leeftijdscategorie
Scholieren die in het eerste middelbaar startten, konden een gratis probeerabonnement aanvragen (Buzzy Pazz ter waarde van 33 euro). Daarmee konden ze van 1 tot 30 september onbeperkt met bus en tram reizen. Deze actie, die we ook al in 2018 hielden, werd gesmaakt: liefst 14 513 Vlaamse scholieren vroegen zo’n probeerabonnement aan. Met de actie willen we jongeren (en hun ouders) aanzetten om voor een veilig en duurzaam woon-schoolverkeer te kiezen.
6
Aandeel jongeren met Buzzy Pazz
11 jaar
9%
12 jaar
31%
12-17 jaar
34%
Bij de overstap naar het middelbaar kiezen jongeren massaal voor De Lijn
7
ONZE REALISATIES
INSPANNINGEN LEVEREN DOOR TE INVESTEREN EN INNOVEREN
VLOOT In 2019 zetten we de vergroening en verduurzaming van onze vloot voort. We plaatsten een recordbestelling van 200 ‘groene’ bussen bij VDL – onze eerste, grote bestelling ooit zonder dieselbussen. De eerste van deze nieuwe bussen zullen in 2020 geleverd worden. Ze zullen aanvankelijk hybride rijden, maar kunnen nadien aangepast worden tot elektrische bussen. Die aanpassing zal gebeuren als er voldoende laadinfrastructuur beschikbaar is. Met deze bestelling gaat een investering van 92 miljoen euro gepaard. We hebben een selectiedossier opgestart voor de eerste levering van 970 elektrische bussen en de bijbehorende installaties. De aanbesteding laat toe dat wij en onze exploitanten nog meer bussen kunnen bestellen bij de gekozen leveranciers. De e-bussen zullen gefaseerd worden ingezet vanaf 2023. Op die manier willen we de stadskernen tegen 2025 emissievrij bedienen. Om die ambitie te realiseren, is een investering van meer dan 1 miljard euro nodig: 608 miljoen euro voor de vloot en 540 miljoen euro voor de laadinfrastructuur, de aanpassing van onze stelplaatsen, onderhoudscentra en technische centra én de aanpassing van de halte-infrastructuur. Er werd 44 miljoen euro vrijgemaakt voor de bestelling van 23 lagevloertrams. Die worden vanaf de tweede helft van 2022 ingezet in Antwerpen. De bestelling maakt deel uit van onze grootste trambestelling ooit, waarbij we 294 miljoen euro investeren in 146 gloednieuwe trams.
8
NETWERK Net voor het zomerseizoen werd het nieuwe Kusttramtraject tussen Nieuwpoort en Westende ingehuldigd. Het traject van 2 kilometer loopt niet langer door Lombardsijde Dorp, maar blijft de Kustweg volgen. Zo wordt de verbinding tussen Nieuwpoort en Westende korter, vlotter en veiliger. Voor de heraanleg zijn ook twee nieuwe haltes aangelegd. Het is de eerste aanpassing aan het traject van de Kusttram, de langste enkelvoudige tramlijn ter wereld, sinds de verlenging naar Adinkerke in 1998. In de nieuwe verbinding werd 12,9 miljoen euro geïnvesteerd.
Op 8 december werd het vernieuwde tramnet in Antwerpen officieel ingehuldigd. Deze vernieuwing – goed voor ongeveer twee kilometer nieuwe tramsporen – maakt deel uit van het stadsontwikkelingsproject Noorderlijn. Twee tramlijnen werden aangepast, één lijn is zelfs helemaal nieuw: tramlijn 1 verbindt (voor het eerst in 50 jaar) het noorden en het zuiden van de stad. Centraal knooppunt in het vernieuwde tramnet is de aangepaste halte Operaplein en het vernieuwde premetrostation Opera, waar bijna de helft van de Antwerpse tramlijnen passeert. Ook de trajecten van enkele buslijnen werden aangepast.
Een overzichtelijker, toegankelijker en veiliger busstation: dat is het resultaat van de infrastructuurwerken aan Brussel-Noord (van eind 2019 tot begin 2020). Daarmee komen we tegemoet aan de vraag naar meer comfort – een vraag van zowel reizigers als chauffeurs. We plaatsten 4 schuilhuisjes, verlaagden de perrons (om het op- en afstappen te vergemakkelijken), legden een nieuw wegdek aan voor de busbaan en plaatsten signalisatie met digitale realtime informatie.
9
PROJECTEN Er zijn geen juridische bezwaren voor de aanleg van de sneltramlijn Hasselt – Maastricht. Dat besliste de Raad van State in Nederland midden vorig jaar. Meteen daarop gaf de Vlaamse Regering groen licht om de selectieleidraad voor de aanleg van de traminfrastructuur uit te sturen, en verstuurden wijzelf de selectieleidraad voor de tramvoertuigen. Anders gezegd: de eerste stap in de aanbestedingsprocedure is gezet. Die procedure zal ongeveer twee jaar duren, waarna de werffase kan starten. Verwacht wordt dat de sneltram in 2024 zal rijden.
In Hasselt zijn de werken aan de tram- en bustunnel gestart onder het kruispunt van de Grote Ring met de Universiteitslaan. In de toekomst zal de tunnel gebruikt worden door de nieuwe sneltrams, en intussen zal ook de stiptheid van de bussen op de as Hasselt - Genk - Maasmechelen verbeteren. De bestaande fiets- en voetgangerstunnels onder het kruispunt worden verruimd.
Op 13 mei legde onze zelfrijdende shuttlebus haar eerste kilometers af op Brussels Airport. Dit elektrisch voertuig, ontwikkeld door constructeur 2GetThere, wordt in 2020 verder getest in omgevingen met gemengd verkeer. Dat gebeurt op de terreinen van Brucargo – in eerste instantie zonder reizigers, maar met een steward aan boord. Nadien zal het voertuig ook getest worden zonder mensen aan boord, maar met opvolging vanuit dispatching. Doel is dat de shuttlebus in 2022, volledig autonoom, reizigers vervoert over een vast traject tussen Brucargo en de terminal op Brussels Airport. Voor proefprojecten met zelfrijdende bussen in Antwerpen, Genk, Leuven en Mechelen hebben we vijf mogelijke constructeurs geselecteerd. In het najaar van 2020 zullen we kiezen met welke constructeur we in zee gaan. Als alles volgens plan verloopt, dan start in 2021 een pilootfase met testritten op de weg.
10
In het voorjaar werden de eerste trambussen voorgesteld. Deze 14 voertuigen van constructeur Van Hool combineren het comfort en de capaciteit van een tram met de wendbaarheid van een bus. Dankzij de hybride aandrijving rijden ze een kwart stiller en zuiniger dan klassieke dieselbussen. Door ze in te zetten als Ringtrambus willen we de Vlaamse Rand en onze hoofdstad beter bereikbaar maken. Het traject verbindt onder meer het Universitair Ziekenhuis in Jette, de Heizel, Strombeek-Bever, het centrum en het station van Vilvoorde en Brussels Airport. Dankzij de vrije busbanen kan de Ringtrambus de mobiliteit in heel de regio aanzienlijk verbeteren. Pas in 2023 zullen deze busbanen
RINGTRAMBUS een reus in cijfers Î Lengte voertuig: 24 meter Î Capaciteit: 137 plaatsen 51 zitplaatsen 86 staanplaatsen Î Lengte vrije busbaan: 16 km
volledig klaar zijn, maar we willen de trambussen al in 2020 inzetten op buslijn 820 (Brussels Airport – Universitair Ziekenhuis). Om een vlotte doorgang te verzekeren, werden al heel wat obstakels weggewerkt; ook de haltes langs het traject zullen verlengd worden.
11
ONZE ORGANISATIE
EEN VERANDERENDE AANPAK IN EEN VERANDERENDE OMGEVING
REKRUTERING Word chauffeur’: met deze doelgerichte boodschap gingen we het voorbije jaar op zoek naar nieuwe collega’s. Geen sinecure, want we hadden over heel Vlaanderen een tekort aan chauffeurs. Vooral in de regio’s Waasland, Mechelen-Leuven, Antwerpen Streek en de Brusselse Rand was het noodzakelijk om meer instroom te creëren. Daarvoor schakelden we tal van (nationale en regionale) media in: televisie, radio, cinema, print, Facebook, Google, rekruterings- en nieuwssites, … We voerden ook campagne op onze voertuigen, schuilhuisjes, onze website en sociale media. In verschillende stelplaatsen hielden we jobdagen. Het resultaat? 624 nieuwe chauffeurs.
WORD CHAUFFEUR
624
nieuwe chauffeurs
in je buurt
Î Opleiding,
Da’s ook Bij ons je rijbewijs D halen
samen met externe rijscholen 624 chauffeurs opleiden, dat doe je niet zomaar. Om onze eigen rijscholen te ondersteunen, werkten we in 2019 samen met externe rijscholen. Daar volgden 40 chauffeurs de praktische
Solliciteer nu via delijn.be/jobs of bel ons op 059 34 57 75 (lokaal tarief)
basisopleiding voor het behalen van rijbewijs D. Alle theoretische opleidingen volgden ze in onze eigen rijscholen.
12
In overleg met de vakorganisaties stelden we een pakket maatregelen samen om het beroep van buschauffeur aantrekkelijker te maken: Î meer flexibiliteit: optrekken maximale weekgrens (van 50 naar 70 uur), mogelijkheid tot 120 vrijwillige overuren per jaar, … Î nieuw planningsysteem waarbij chauffeurs hun ‘wensrooster’
Zet iets in beweging Word technicus bij De Lijn
kunnen doorgeven (om het dienstrooster beter af te stemmen op de persoonlijke voorkeuren) Î inzet van teamcoaches om chauffeurs beter te ondersteunen Î voor gepensioneerde buschauffeurs: mogelijkheid om in te springen bij grote evenementen Î onderzoek naar bioritme en welzijn van buschauffeurs (i.s.m. preventiespecialist IDEWE en UZA)
Ook binnen de directie Techniek kampten we met heel wat openstaande vacatures. Met de rekruteringscampagne ‘I love Technics’ gingen we op zoek naar nieuwe technici. In die campagne speelden de collega’s van het onderhoudscentrum De Crutzen (Hasselt) een centrale rol: hun video werd vooral gebruikt op sociale media, maar we voerden ook campagne op radio, rekruterings- en nieuwssites, in print en op onze eigen voertuigen. We waren aanwezig op jobbeurzen en hielden jobdagen in onze onderhoudscentra
70
nieuwe technici
13
BASISBEREIKBAARHEID Eind 2018 keurde de Vlaamse Regering het ontwerpdecreet basisbereikbaarheid goed. Daardoor konden begin 2019 de 15 vervoerregioraden worden opgestart. Binnen elke vervoerregio wordt De Lijn vertegenwoordigd door een vervoerregiomanager, bijgestaan door één of twee vervoerregiodeskundige(n). Intern kunnen ze rekenen op een team van experts o.a. op vlak van netwerkplanning, doorstroming en mobiliteitsontwikkeling & -onderzoek. Elke vervoerregioraad heeft in de loop van het jaar een mobiliteitsplan opgemaakt voor de eigen regio. Als onderdeel daarvan werkte De Lijn het kernnet en aanvullend net voor elke regio uit. In de eerste helft van 2020 worden die ontwerpnetten binnen elke vervoerregioraad besproken en worden er opmerkingen geformuleerd; doel is om tegen eind 2020 goedgekeurde regionale mobiliteitsplannen te hebben. De Vlaamse Regering heeft De Lijn aangeduid als interne operator voor het kernnet en het aanvullend net. Om interne operator te blijven, moeten we in 2020 een benchmark of toets met een selectie van andere openbaarvervoerbedrijven doorstaan. Als we daarin slagen, kunnen we interne operator blijven tot 2031 (met tussentijdse evaluatie na 5 jaar). Het kader voor die benchmark wordt vastgelegd, waarin onder meer onze kostendekking, gemiddelde reizigerskosten, -tarieven en -subsidie, en dienstkwaliteit onderzocht worden. De Vlaamse Regering hoopt de benchmark in het najaar van 2020 af te ronden en eind 2020 het interne operatorschap toe te kennen. Het wordt niet onze eerste benchmark. In 2009 en 2014 doorstonden we al een vergelijkend onderzoek met regio’s in Nederland, Duitsland en Schotland.
14
COMBIMOBILITEIT De Lijn engageert zich om duurzame combimobiliteit te promoten in Vlaanderen. Dat doen we met heel concrete acties. Zo bieden we aan onze jaarabonnees een gratis jaarabonnement aan voor de deelfietsenservice Blue-bike. Meer dan 596 000 houders van een Buzzy Pazz, Omnipas of Omnipas 65+ kunnen zo 12 euro uitsparen, en betalen het eerste jaar alleen de prijs per rit. Ze kunnen hun deelfiets ontlenen met hun MOBIB-kaart. Net voor de zomervakantie openden we samen met de Stad Vilvoorde een nieuw mobipunt aan het station – een plek waar verschillende mobiliteitsfuncties samenkomen zodat reizigers gemakkelijk kunnen overstappen van het ene op het andere vervoermiddel. Het mobipunt in Vilvoorde is het eerste interregionale mobipunt dat opgebouwd werd volgens het decreet van basisbereikbaarheid. Het heeft ook de primeur van de interactieve infozuil, die reizigers zicht geeft op het multimodale vervoeraanbod. Nieuw zijn ook de Blue-lockers, individuele fietskluizen van Blue-mobility met ingebouwd oplaadpunt.
15
16
2019
CIJFERS EN RESULTATEN 2019 IN CIJFERS JAARREKENING EN FINANCIËLE RESULTATEN SAMENSTELLING BESTUUR ONDERNEMINGSRADEN
17
2019 IN CIJFERS
AFGELEGDE KILOMETERS AUTOBUSDIENSTEN Tram
Eigen beheer
Totaal autobusdiensten
Exploitanten Geregeld
Leerlingenvervoer
alle diensten tesamen
Antwerpen
10 930 010
21 458 425
18 059 691
5 348 585
44 866 701
55 796 711
Oost-Vlaanderen
2 914 956
16 842 316
14 922 238
4 482 394
36 246 948
39 161 904
Vlaams-Brabant
0
22 480 624
20 338 973
2 952 690
45 772 287
45 772 287
Limburg
0
13 602 191
13 563 226
3 161 921
30 327 338
30 327 338
West-Vlaanderen
2 969 600
13 518 931
9 692 188
4 026 545
27 237 664
30 207 264
TOTAAL
16 814 566
87 902 487
76 576 316
19 972 137
184 450 940
201 265 506
VERHOUDING AUTOBUSDIENSTEN Met leerlingenvervoer
18
Zonder leerlingenvervoer
Regie
Exploitant
Regie
Exploitant
Antwerpen
48%
52%
54%
46%
Oost-Vlaanderen
46%
54%
53%
47%
Vlaams-Brabant
49%
51%
53%
47%
Limburg
45%
55%
50%
50%
West-Vlaanderen
50%
50%
58%
42%
Totaal
48%
52%
53%
47%
2019 IN CIJFERS
ONGEVALLEN
VERKEERSONGEVALLEN
TOTAAL AANTAL DOSSIERS
SCHADEDOSSIERS met reizigers
zonder reizigers
Spoor
1 012
231
572
1 815
Gedeeld verantwoordelijk
130
1
17
148
Niet verantwoordelijk
831
216
532
1 579
Verantwoordelijk
51
14
23
88
5 291
882
779
6 952
Wegverkeer
304
5
6
315
Niet verantwoordelijk
2 536
805
621
3 962
Verantwoordelijk
2 451
72
152
2 675
Eindtotaal
6 303
1 113
1 351
8 767
2019
2018
Gedeeld verantwoordelijk
BEZOLDIGINGEN EN SOCIALE LASTEN
A
Bezoldigingen Directie en afdelingshoofden
6 781 758,62
6 405 627,16
Bedienden
81 478 041,12
82 031 141,45
Loontrekkenden
206 376 294,83
205 122 259,11
Totaal
294 636 094,57
293 559 027,72
B
Patronale lasten op bezoldigingen
139 534 910,1
137 965 576,35
C
Aanvullende rust-overlevingspensioenen
17 867 341,54
13 613 183,26
D
RSZ-afhoudingen op bezoldigingen
43 635 412,71
43 509 520,2
452 038 346,21
445 137 787,33
Totaal A + B + C
19
2019 IN CIJFERS
ROLLEND MATERIEEL Aanschaffingen
Omvormingen
Vervoer over de weg
Er werden 0 autobussen omgevormd naar dienstvoertuig.
Er werden 138 nieuwe autobussen in dienst gesteld, nl:
39
222A - 12 m streek VDL Citea SLE Hybride
68
222A2 - 12 m streek VDL Citea SLE Hybride
12
222D - Van Hool 24 m Exqui-City HOV Trambussen
16
222F - VDL Citea SLFA Gelede Streek
3
222GHI - VDL Citea SLF-E 12 m Elektrische bussen
Slopingen Er werden 88 autobussen effectief buiten dienst gesteld. 29 voertuigen van diverse aard (vrachtwagens, bestelwagens, personenwagens, wagens voor dubbel gebruik, gemengde voertuigen, enz.) werden eveneens buiten dienst gesteld.
Er werden 35 nieuwe voertuigen van diverse aard (vrachtwagens, bestelwagens, personenwagens, wagens voor dub-
Er werden 9 trams (PCC) - Antwerpen effectief buiten dienst
bel gebruik, aanhangwagens, moto’s, enz.) in dienst gesteld.
gesteld.
Vervoer per spoor Er werden 0 trams in dienst gesteld.
20
2019 IN CIJFERS
Effectief op 31.12.2019
Vooruitzichten voor het jaar 2020
Vervoer over de weg
Leveringen
2295 513
autobussen
7 + 20
12m streekbussen hybride
andere voertuigen (vrachtwagens, bestelwagens,
2
HOV - trambussen
personenwagens, enz.)
40
Gelede streekbussen
36
Hybride Citybussen
10
12m elektrische bussen
15
Hybride 12m-streekbussen (223B/1)
15
Hybride gelede bussen (223C/1)
Vervoer per spoor 48
gelede trams Kust
137
trams (PCC) Antwerpen + Gent
125
Hermelijntrams waarvan 41 tweerichting en 84 eenrichting. Ongeveer 15 (elk jaar te bepalen) voertuigen worden tijdens het hoogseizoen ingezet aan Kust.
88
Albatros trams
21
2019 IN CIJFERS
BUSVLOOT OP 31 DECEMBER 2019 12-m bussen Bouwjaar / Merk & Type
Reeks
1998 Van Hool A 600
Aantal bussen
Aantal zitpl.
Gelede bussen Aantal staanpl.
Aantal bussen
Aantal zitpl.
Kleine bussen
Aantal staanpl.
Aantal bussen
Aantal zitpl.
Aantal staanpl.
1 3510 à 3576
1999
1
1 39
60
1
Van Hool A 600
3689 à 3719
Van Hool AG 500
3774 à 3794
2000
1
Totaal
1 11
39
12
60
1 11
3
59
91
11
2
5
Van Hool A 600
3689 à 3719
2
39
60
2
Van Hool A 600
3720 à 3728
1
39
60
1
Van Hool AG 500
3774 à 3794
2001
2 87
102
2
35
4043 à 4093
Van Hool AG 300
4158 à 4164
7
48
100
7
Jonckheere Transit 2000
3986 à 4010
9
59
99
9
Jonckheere Transit 2000
3893 à 3978
51
39
122
Van Hool A 360
2002
36
59
39
66
64
42
Van Hool A 330
4094 à 4126
22
Van Hool A 330
4225 à 4243
18
Van Hool A 360
4043 à 4093
2
Van Hool AG 300
4295 à 4317
2003
36
64 9
26
51
78
22
26
78
18
39
66
2 9
48
48
102
26
9 32
Van Hool A 308
4244 à 4277
Van Hool A 360
4174 à 4224
44
39
66
44
Van Hool A 360
4338 à 4404
4
39
64
4
Van Hool AG 300
4296 à 4309
8
48
102
8
Van Hool AG 300
4515 à 4519
1
48
102
1
Van Hool AG 500
4278 à 4294
17
59
95
17
22
32
106 18
53
32
2019 IN CIJFERS
12-m bussen Bouwjaar / Merk & Type
Reeks
2004
Aantal bussen
Aantal zitpl.
Gelede bussen Aantal staanpl.
55
Van Hool A 309
4664 à 4707
Van Hool A 360
4338 à 4404
Van Hool AG 300
4515 à 4519
Van Hool AG 300 Van Hool AG 300
Aantal bussen
Aantal zitpl.
Kleine bussen
Aantal staanpl.
240
Aantal bussen
39
Aantal staanpl.
35 16
55
Aantal zitpl.
Totaal 330
18
71
64
16 55
4
48
102
4603 à 4663
57
55
98
57
4708 à 4837
126
55
98
126
Jonckheere Transit
4405 à 4459
53
53
95
Jonckheere Man
4460 à 4501
2005 4664 à 4707
Van Hool AG 300
4603 à 4663
Jonckheere Transit
4524 à 4602
2006
3
77
39
17
57
28 28
3
55
17
54
98
4964 à 4979
Van Hool A 330
4880 à 4901
19
26
76
Jonckheere Transit
4838 à 4879
25
39
65
Jonckheere Transit
4902 à 4963
3
16 16
117 18
52
16 19 25
57 102
28 77
57
Van Hool A 309
19 108
65
44
2007
53 19
77
Van Hool A 309
4
56
98
57
37
139
Van Hool A 330
5026 à 5028
12
25
78
12
Van Hool A 330
5084 à 5088
3
26
76
3
Van Hool AG 300
5030 à 5063
Jonckheere Transit
4838 à 4879
17
39
65
Jonckheere Transit
5079 à 5083
5
39
65
5
Jonckheere Transit
4980 à 5015
34
39
65
34
Jonckheere Transit
5095 à 5167
31
39
65
Jonckheere Transit
4902 à 4963
2008
34
96
34 17
31 3
46
56
56
98
108
3 31 31
185
Van Hool A 309
5276 à 5306
Van Hool A 330
5016 à 5029
2
25
78
2
Van Hool A 330
5089 à 5091
3
25
82
2
Van Hool AG 300
5178 à 5275
Jonckheere Transit
5095 à 5167
41
39
65
108
55
95
17
55
31
108 41
23
2019 IN CIJFERS
12-m bussen Bouwjaar / Merk & Type
Reeks
2009
Aantal bussen
Aantal zitpl.
Gelede bussen Aantal staanpl.
1
Aantal bussen
Aantal zitpl.
Kleine bussen
Aantal staanpl.
13
Aantal bussen
Aantal zitpl.
Aantal staanpl.
15
29
Van Hool A 309
5334 à 5347
Van Hool AG 300
5324 à 5333
10
55
95
10
Van Hool AG 300 Hybride
5358 à 5382
3
54
82
3
Van Hool A 300 Hybride
5348 à 5352
Van Hool A 308 Hybride
5353 à 5357
2010
14
Totaal
1
35
43
14
1
64
17
42
21
1 128
Van Hool A 360
5446 à 5519
Van Hool AG 300
5520 à 5596
Jonckheere Procity
5383 à 5401
Jonckheere Transit
5309 à 5323
15
39
65
15
Van Hool A 360 Hybride
5402 à 5445
3
35
50
3
Van Hool AG 300 Hybride
5358 à 5382
Van Hool A 300 Hybride
5348 à 5352
Van Hool A 308 Hybride
5353 à 5357
2011
39
55
50 1
21
17
61 42
5446 à 5519
Van Hool AG 300
5520 à 5596
Van Hool A 360 Hybride
5402 à 5445
2012
22 4
39
5446 à 5519
Van Hool AG 300
5520 à 5596
2014
101
42
54
22
12
42
35
39 53
101
24
50
41 11
35
23
50
171
12 53
101
26
11 41
238
Iveco Crossway
5606 à 5762
Van Hool AG 300
5790 à 5816
Jonckheere Midcity
5817 à 5857
Van Hool A 330 FC
5601 à 5605
5
39
64
5
Jonckheere Citea
5763 à 5789
26
25
80
26
24
37
4 104
61
11
140
17
24 39
17
4
24 41
10
82
4
39
12
50
12
Van Hool A 360
53
17
80
Van Hool A 360
21
62
140 26
53
98
26 41
11
11
41
2019 IN CIJFERS
12-m bussen Bouwjaar / Merk & Type
Reeks
2015
Aantal bussen
Aantal zitpl.
Gelede bussen Aantal staanpl.
79
Aantal bussen
Aantal zitpl.
Kleine bussen
Aantal staanpl.
1 37
62
63
25
70
Aantal zitpl.
Aantal staanpl.
9
Totaal 89
Iveco Crossway
5606 à 5762
Van Hool AG 300
5790 à 5816
VDL Citea Hybride
5877 à 5996
Van Hool A 309 Hybride
5858 à 5875
6
17
55
6
Van Hool A 308 EB
5598 à 5600
3
17
38
3
2016
16
Aantal bussen
1
51
Van Hool AG 300
2188 à 2218
VDL Citea Hybride
5877 à 5996
Van Hool A 309 Hybride
5858 à 5875
2017 5877 à 5996
VDL Citea SLFA
2219 à 2227
VDL Citea SLE
2000 à 2187
2018
98
25
1 63
31 51
53
31
12 53
94
95
31
70
51 12
180
VDL Citea Hybride
16
9
5
25
70
175
31
73
17
55
12 189 5
9
47
114
9 175
87
87
VDL Citea Hybride
5877 à 5996
1
25
70
1
VDL Citea SLE
2000 à 2187
11
31
73
11
VDL Citea SLE Hybride
2228 à 2293
20
39
57
20
VDL Citea SLE
2294 à 2348
55
37
66
55
2019
110
28
138
VDL Citea SLE Hybride
2228 à 2293
39
39
57
39
VDL Citea SLE Hybride
2363 à 2446
68
39
57
68
Van Hool ExquiCity 24M *
2349 à 2362
VDL Citea SLE
2483 à 2537
VDL Citea SLF-E
2538 à 2544
Eindtotaal
3 1 320
25
12
51
120
12
16
47
114
16
67
3 735
240
2 295
* Dubbel gelede bussen
25
2019 IN CIJFERS
VERKOCHTE VERVOERBEWIJZEN Abonnementen in omloop 2019
2018
188 882
188 808
74 934
75 636
Omnipas 65+
294 908
299 535
VT-abonnementen
149 079
141 873
VG-abonnementen
42 296
37 106
3 157
2 674
753 256
745 632
Buzzy Pazz Omnipas 25 - 64
VDAB Jobpas Totaal
Uitgezonderd Vrijverkeerkaarten, gratis PmH, DBS4, gecombineerde abonnementen
Verkochte ritten 2019
2018
Biljetten
8 304 933
8 358 897
Mobiele Biljetten
12 341 526
12 151 754
22 748 236
25 053 192
3 212 686
947 808
1 431 104
2 127 562
Kaarten Mobiele kaarten Dagpas
Nettovervoerontvangsten in euro
Biljetten
2019
2018
20 663 108
20 638 160
Mobiele biljetten
23 435 636
22 701 025
Kaarten
30 396 873
33 226 930
Mobiele kaarten Omnipas, MTB
4 447 644
1 376 741
48 748 435
48 508 682
Dagpas
2 004 875
2 766 706
Buzzy Pazz
36 393 221
36 051 431
Abonnementen De Lijn/NMBS
16 925 895
16 739 032
Bijzondere diensten
3 018 219
3 036 287
Tussenkomst derden
4 933 991
4 926 104
Andere
4 338 575
4 780 646
Totaal
195 306 473
194 751 743
26
27
JAARREKENING EN FINANCIËLE RESULTATEN
BALANS OP 31 DECEMBER 2019 ACTIVA in duizenden euro 2019
VASTE ACTIVA Immateriële activa Materiële activa Terreinen en gebouwen
1 979 628
1 938 888
29 324
34 013
1 939 662
1 895 026
606 948
607 253
Installaties, machines en uitrusting
115 908
131 305
Meubilair en rollend materieel
556 933
541 812
Leasing en soortgelijke rechten
356 417
331 718
Overige materiële vaste activa Activa in aanbouw en vooruitbetalingen Financiële vaste activa Verbonden ondernemingen Deelnemingen
3 280
3 535
300 176
279 403
10 642
9 849
1 970
1 220
1 970
1 220
8 608
8 554
Deelnemingen
1 422
1 422
Vorderingen
7 186
7 132
64
75
Ondernemingen waarmee een deelnemingsverhouding bestaat
Andere financiële vaste activa Aandelen Vorderingen en borgtochten in contanten VLOTTENDE ACTIVA Vorderingen op meer dan één jaar Overige vorderingen Voorraden en bestellingen in uitvoering Voorraden
6
6
58
69
708 289
679 288
2 366
2 815
2 366
2 815
38 589
34 663
38 589
34 663
Grond- en hulpstoffen
38 589
34 663
Vorderingen op ten hoogste één jaar
600 185
492 354
Handelsvorderingen
25 065
30 215
Overige vorderingen
575 120
462 139
637
636
Geldbeleggingen Overige beleggingen Liquide middelen Overlopende rekeningen TOTAAL ACTIVA
28
2018
637
636
1 294
89 865
65 218
58 955
2 687 917
2 618 176
JAARREKENING EN FINANCIËLE RESULTATEN
PASSIVA in duizenden euro 2019
EIGEN VERMOGEN Kapitaal Geplaatst kapitaal Reserves Beschikbare reserves Overgedragen winst (verlies) +/Kapitaalsubsidies
2018
1 811 748
1 775 658
53 951
53 951
53 951
53 951
1 542
1 542
1 542
1 542
99 862
99 784
1 656 393
1 620 381
VOORZIENINGEN EN UITGESTELDE BELASTINGEN
115 430
125 891
Voorzieningen voor risico’s en kosten
115 430
125 891
Pensioenen en soortgelijke verplichtingen
29 166
38 906
Grote herstellings- en onderhoudswerken
32 506
28 962
Milieuverplichtingen Overige risico’s en kosten
4 408
4 435
49 350
53 588
SCHULDEN
760 739
716 627
Schulden op meer dan één jaar
398 036
373 883
Financiële schulden Leasingschulden en soortgelijke schulden Kredietinstellingen Overige schulden Schulden op ten hoogste 1 jaar
397 216
362 564
393 716
362 564
3 500
10 500
820
819
216 672
204 529
Schulden op meer dan 1 jaar die binnen het jaar vervallen
14 519
16 604
Financiële schulden
25 813
Kredietinstellingen
25 813
Handelsschulden
86 908
103 395
Leveranciers
86 908
103 395
1 737
1 461
81 134
76 960
Belastingen
13 529
13 927
Bezoldigingen en sociale lasten
67 605
63 033
6 561
6 109
Ontvangen vooruitbetalingen op bestellingen Schulden met betrekking tot belastingen, bezoldigingen en sociale lasten
Overige schulden Overlopende rekeningen TOTAAL ACTIVA
146 031
138 215
2 687 917
2 618 176
29
JAARREKENING EN FINANCIËLE RESULTATEN
RESULTATENREKENING OP 31 DECEMBER 2018 in duizenden euro
2019
Bedrijfsopbrengsten Omzet
1 099 740
1 101 272
1 043 133
1 034 288
Geproduceerde vaste activa
3 985
7 577
Andere bedrijfsopbrengsten
50 765
55 191
Niet recurrente bedrijfsopbrengsten Bedrijfskosten Handelsgoederen, grond- en hulpstoffen Aankopen Voorraad: afname (toename) +/-
1 857
4 216
1 197 509
1 196 574
76 016
82 124
80 055
84 413
-4 039
-2 289
512 714
493 284
Bezoldigingen, sociale lasten en pensioenen
476 208
469 202
Afschrijvingen en waardeverminderingen op oprichtingskosten, op immateriële en materiële vaste activa
140 899
140 822
Waardeverminderingen op voorraden, bestellingen in uitvoering en handelsvorderingen: toevoegingen (terugnemingen) +/-
10
715
-10 460
5 189
1 574
2 052
Diensten en diverse goederen
Voorzieningen voor risico’s en kosten: toevoegingen (bestedingen en terugnemingen) +/Andere bedrijfskosten Niet-recurrente bedrijfskosten
548
3 186
Bedrijfswinst (Bedrijfsverlies) +/-
-97 769
-95 302
Financiële opbrengsten
124 945
122 810
Recurrente financiële opbrengsten Opbrengsten uit financiële vaste activa Opbrengsten uit vlottende activa Andere financiële opbrengsten Financiële kosten
124 945
122 810
396
208
573
564
123 976
122 038
26 314
26 421
Recurrente financiële kosten
26 314
26 421
Kosten van schulden
26 084
25 941
8
-9
Waardeverminderingen op vlottende activa andere dan voorraden, bestellingen in uitvoering en handelsvorderingen: toevoegingen (terugneming) +/Andere financiële kosten
222
489
Winst (Verlies) van het boekjaar voor belasting +/-
862
1 087
Belastingen op het resultaat +/-
784
859
784
859
Winst (Verlies) van het boekjaar +/-
78
228
Te bestemmen winst (verlies) van het boekjaar +/-
78
228
Belastingen
30
2018
JAARREKENING EN FINANCIËLE RESULTATEN
RESULTAATVERWERKING 2019
Te bestemmen winst (verlies) Te bestemmen winst (verlies) van het boekjaar +/Overgedragen winst (verlies) van het vorige boekjaar +/Over te dragen winst (verlies) +/-
2018
99 862
99 784
78
228
99 784
99 556
99 862
99 784
31
JAARREKENING EN FINANCIËLE RESULTATEN
STAAT VAN IMMATERIËLE VASTE ACTIVA in duizenden euro 2019
2018
KOSTEN VAN ONTWIKKELING Aanschaffingswaarde per einde van het boekjaar
73 310
Mutaties tijdens het boekjaar Aanschaffingen, met inbegrip van de geproduceerde activa
2 616
Overdrachten en buitengebruikstellingen
1 064
Overboekingen van een post naar een andere +/Aanschaffingswaarde per einde van het boekjaar
18 590 93 452
Afschrijvingen en waardeverminderingen per einde van het boekjaar
39 296
Mutaties tijdens het boekjaar Geboekt Afgeboekt na overdrachten en buitengebruikstellingen
32
25 899 1 067
Afschrijvingen en waardeverminderingen per einde van het boekjaar
64 128
NETTOBOEKWAARDE PER EINDE VAN HET BOEKJAAR
29 324
JAARREKENING EN FINANCIËLE RESULTATEN
STAAT VAN MATERIËLE VASTE ACTIVA in duizenden euro 2019
2018
TERREINEN EN GEBOUWEN Aanschaffingswaarde per einde van het boekjaar
1 052 151
Mutaties tijdens het boekjaar Aanschaffingen, met inbegrip van de geproduceerde vaste activa
2 361
Overdrachten en buitengebruikstellingen
902
Overboekingen van een post naar een andere +/Aanschaffingswaarde per einde van het boekjaar
34 797 1 088 407
Afschrijvingen en waardeverminderingen per einde van het boekjaar
444 898
Mutaties tijdens het boekjaar Geboekt
37 447
Afgeboekt na overdrachten en buitengebruikstellingen Afschrijvingen en waardeverminderingen per einde van het boekjaar NETTOBOEKWAARDE PER EINDE VAN HET BOEKJAAR
886 481 459 606 948
2019
2018
INSTALLATIES, MACHINES EN UITRUSTING Aanschaffingswaarde per einde van het boekjaar
332 905
Mutaties tijdens het boekjaar Aanschaffingen, met inbegrip van de geproduceerde vaste activa
1 580
Overdrachten en buitengebruikstellingen
1 414
Overboekingen van een post naar een andere +/Aanschaffingswaarde per einde van het boekjaar
2 846 335 917
Afschrijvingen en waardeverminderingen per einde van het boekjaar
201 601
Mutaties tijdens het boekjaar Geboekt Afgeboekt na overdrachten en buitengebruikstellingen Overgeboekt van een post naar een andere +/-
19 378 1 399 430
Afschrijvingen en waardeverminderingen per einde van het boekjaar
220 010
NETTOBOEKWAARDE PER EINDE VAN HET BOEKJAAR
115 907
33
JAARREKENING EN FINANCIËLE RESULTATEN
2019
2018
MEUBILAIR EN ROLLEND MATERIEEL Aanschaffingswaarde per einde van het boekjaar
1 157 428
Mutaties tijdens het boekjaar Aanschaffingen, met inbegrip van de geproduceerde vaste activa
48 352
Overdrachten en buitengebruikstellingen
4 837
Overboekingen van een post naar een andere +/Aanschaffingswaarde per einde van het boekjaar
-4 557 1 196 386
Afschrijvingen en waardeverminderingen per einde van het boekjaar
615 615
Mutaties tijdens het boekjaar Geboekt
44 050
Afgeboekt na overdrachten en buitengebruikstellingen
4 679
Overboekingen van een post naar een andere +/-
-15 533
Afschrijvingen en waardeverminderingen per einde van het boekjaar
639 453
NETTOBOEKWAARDE PER EINDE VAN HET BOEKJAAR
556 933
2019
2018
LEASING EN SOORTGELIJKE RECHTEN Aanschaffingswaarde per einde van het boekjaar
400 897
Mutaties tijdens het boekjaar Aanschaffingen, met inbegrip van de geproduceerde vaste activa Overdrachten en buitengebruikstellingen Overboekingen van een post naar een andere +/Aanschaffingswaarde per einde van het boekjaar
38 740 4 402 -25 435 210
Afschrijvingen en waardeverminderingen per einde van het boekjaar
69 180
Mutaties tijdens het boekjaar Geboekt Afgeboekt na overdrachten en buitengebruikstellingen Overboekingen van een post naar een andere +/Afschrijvingen en waardeverminderingen per einde van het boekjaar NETTOBOEKWAARDE PER EINDE VAN HET BOEKJAAR
14 022 4 402 -7 78 793 356 417
waarvan Terreinen en gebouwen Meubilair en rollend materieel
34
346 707 9 710
JAARREKENING EN FINANCIËLE RESULTATEN
2019
2018
OVERIGE MATERIËLE VASTE ACTIVA Aanschaffingswaarde per einde van het boekjaar
17 241
Mutaties tijdens het boekjaar Overdrachten en buitengebruikstellingen
10 690
Overboekingen van een post naar een andere +/-
15 303
Aanschaffingswaarde per einde van het boekjaar
21 854
Afschrijvingen en waardeverminderingen per einde van het boekjaar
13 706
Mutaties tijdens het boekjaar Geboekt
396
Afgeboekt na overdrachten en buitengebruikstellingen
10 638
Overboekingen van een post naar een andere +/-
15 110
Afschrijvingen en waardeverminderingen per einde van het boekjaar
18 574
NETTOBOEKWAARDE PER EINDE VAN HET BOEKJAAR
3 280
2019
2018
ACTIVA IN AANBOUW EN VOORUITBETALINGEN Aanschaffingswaarde per einde van het boekjaar
279 403
Mutaties tijdens het boekjaar Aanschaffingen, met inbegrip van de geproduceerde vaste activa Overboekingen van een post naar een andere +/-
87 727 -66 954
Aanschaffingswaarde per einde van het boekjaar
300 176
NETTOBOEKWAARDE PER EINDE VAN HET BOEKJAAR
300 176
35
JAARREKENING EN FINANCIËLE RESULTATEN
STAAT VAN FINANCIËLE VASTE ACTIVA in duizenden euro 2019
2018
VERBONDEN ONDERNEMINGEN - DEELNEMINGEN EN AANDELEN Aanschaffingswaarde per einde van het boekjaar
1 220
Mutaties tijdens het boekjaar Aanschaffingen
750
Aanschaffingswaarde per einde van het boekjaar
1 970
NETTOBOEKWAARDE PER EINDE VAN HET BOEKJAAR
1 970
2019
2018
ONDERNEMINGEN MET DEELNEMINGSVERHOUDING DEELNEMINGEN EN AANDELEN Aanschaffingswaarde per einde van het boekjaar
1 422
Aanschaffingswaarde per einde van het boekjaar
1 422
NETTOBOEKWAARDE PER EINDE VAN HET BOEKJAAR
1 422
2019
2018
ONDERNEMINGEN WAARMEE EEN DEELNEMINGSVERHOUDING BESTAAT - VORDERINGEN Netto boekwaarde per einde van het boekjaar
7 132
Mutaties tijdens het boekjaar Toevoegingen NETTOBOEKWAARDE PER EINDE VAN HET BOEKJAAR
36
54 7 186
JAARREKENING EN FINANCIËLE RESULTATEN
2019
2018
ANDERE ONDERNEMINGEN - DEELNEMINGEN EN AANDELEN Aanschaffingswaarde per einde van het boekjaar
6
Aanschaffingswaarde per einde van het boekjaar
6
NETTOBOEKWAARDE PER EINDE VAN HET BOEKJAAR
6
2019
2018
ANDERE ONDERNEMINGEN - VORDERINGEN Nettoboekwaarde per einde van het boekjaar
69
Mutaties tijdens het boekjaar Terugbetalingen NETTOBOEKWAARDE PER EINDE VAN HET BOEKJAAR
DEELNEMINGEN EN MAATSCHAPPELIJKE RECHTEN IN ANDERE ONDERNEMINGEN Rechtstreekse deelneming (99,99%) in nv Lijncom Rechtstreekse deelneming (25,00%) nv Belgian Mobility Card Rechtstreekse deelneming (0,00%) in nv Optimobil Vlaanderen Rechtstreekse deelneming (98,20%) nv Blue-Mobility Rechtstreekse deelneming (24,00%) nv Project Brabo 1 Rechtstreekse deelneming (26,00%) nv Livan Infrastructure Rechtstreekse deelneming (87,18%) in nv Optimobil ingebracht in Blue-Mobility
11 58
aantal aandelen 599 999 50 0 3 118 36 024 52 0
37
JAARREKENING EN FINANCIĂ‹LE RESULTATEN
GELDBELEGGINGEN EN OVERLOPENDE REKENINGEN (ACTIVA) in duizenden euro 2019
2018
OVERIGE GELDBELEGGINGEN Aandelen en geldbeleggingen andere dan vastrentende beleggingen Vastrentende beleggingen Termijnrekeningen bij kredietinstellingen Hierboven niet-opgenomen geldbeleggingen
637
636
2019
OVERLOPENDE REKENINGEN Uitsplitsing van post 490/1 van de activa indien daaronder een belangrijk bedrag voorkomt Verkregen opbrengsten: provisie Cliquet
2 528
Verkregen opbrengsten: verschil PPS beschikbaarheidsvergoeding
56 904
Over te dragen kosten: contracten, abonnementen
5 625
2019
2018
STAAT VAN HET KAPITAAL Maatschappelijk kapitaal Geplaatst kapitaal per einde van het boekjaar
53 951
53 951
bedragen
aantal aandelen
53 951
2 706 052
Samenstelling van het kapitaal: soorten aandelen Aandelen zonder nominale waarde Aandelen op naam
38
2 706 052
JAARREKENING EN FINANCIËLE RESULTATEN
VOORZIENINGEN VOOR OVERIGE RISICO’S EN KOSTEN in duizenden euro 2019
UITSPLITSING VAN DE POST 164/5 VAN DE PASSIVA INDIEN DAARONDER EEN BELANGRIJK BEDRAG VOORKOMT Voorziening hangende geschillen
22 558
Voorziening Lijnwerk
1 344
Nog te vereffenen schadegevallen
22 277
Voorziening beroepsziekte
3 172
STAAT VAN SCHULDEN EN OVERLOPENDE REKENINGEN (PASSIVA) in duizenden euro 2019
UITSPLITSING VAN DE SCHULDEN MET EEN OORSPRONKELIJKE LOOPTIJD VAN MEER DAN ÉÉN JAAR, NAARGELANG HUN RESTERENDE LOOPTIJD Schulden op meer dan één jaar die binnen het jaar vervallen Financiële schulden Leasingschulden en soortgelijke schulden Kredietinstellingen Schulden met een resterende looptijd van méér dan één jaar doch hoogstens 5 jaar Financiële schulden Leasingschulden en soortgelijke schulden Kredietinstellingen Overige schulden Schulden met een resterende looptijd van méér dan 5 jaar Financiële schulden Leasingschulden en soortgelijke schulden
14 519 14 519 7 519 7 000 36 576 36 576 32 256 3 500 820 361 460 361 460 361 460
39
JAARREKENING EN FINANCIËLE RESULTATEN
2019
GEWAARBORGDE SCHULDEN Door Belgische overheidsinstellingen gewaarborgde schulden
412 554
Financiële schulden Leasingschulden en soortgelijke schulden
411 734 401 234
Kredietinstellingen
10 500
Overige schulden
820
2019
SCHULDEN MET BETREKKING TOT BELASTINGEN, BEZOLDIGINGEN EN SOCIALE LASTEN 13 529
Belastingen (post 450/3 en 178/9 van de passiva) Niet-vervallen belastingschulden
13 529 67 605
Bezoldigingen en sociale lasten (post 454/9 en 178/9 van de passiva) Andere schulden met betrekking tot bezoldigingen en sociale lasten
67 605
OVERLOPENDE REKENINGEN in duizenden euro 2019
UITSPLITSING VAN DE POST 492/3 VAN DE PASSIVA INDIEN DAARONDER EEN BELANGRIJK BEDRAG VOORKOMT Te affecteren investeringsprovisie
13 907
Afschrijvingen/financieringen
43 733
Voorverkoop distributeurs
9 432
Project Livan/Cluster II
4 768
Gesubsidieerde vaste activa Abonnementen spreiding
40
5 166 42 781
ESR exploitatietekort
6 251
Toewijzen concessie Lijncom
5 306
Toelage PPS Oostende
3 404
Smartticket spreiding
5 041
JAARREKENING EN FINANCIĂ‹LE RESULTATEN
BEDRIJFSRESULTATEN in duizenden euro 2019
2018
BEDRIJFSOPBRENGSTEN Netto-omzet per bedrijfscategorie Openbaar vervoer
1 043 133
1 034 288
1 043 133
1 034 288
Netto-omzet per geografische markt Vlaanderen BEDRIJFSKOSTEN Werknemers waarvoor de onderneming een DIMONA-verklaring heeft ingediend of die zijn ingeschreven in het algemeen personeelsregister Totaal aantal op afsluitingsdatum
7 713
7 608
7 604,6
7 739,7
11 319 669
11 596 043
Bezoldigingen en rechtstreekse sociale voordelen
294 636
293 559
Werkgeversbijdragen voor sociale verzekeringen
139 535
137 966
Gemiddeld personeelsbestand berekend in voltijdse equivalenten Aantal daadwerkelijk gepresteerde uren Personeelskosten
Werkgeverspremies voor bovenwettelijke verzekeringen
92
110
Andere personeelskosten
24 078
23 954
Ouderdoms- en overlevingspensioenen
17 867
13 613
-9 740
-6 974
Geboekt
1 517
730
Teruggenomen
1 404
27
Voorzieningen voor pensioenen en soortgelijke verplichtingen Toevoegingen (bestedingen en terugnemingen) +/Waardeverminderingen Op voorraden en bestellingen in uitvoering
Op handelsvorderingen Geboekt Teruggenomen
19 103
7
Toevoegingen
15 406
21 130
Bestedingen en terugnemingen
25 866
15 941
Bedrijfsbelastingen en -taksen
886
609
Andere
688
1 443
Voorzieningen voor risico’s en kosten
Andere bedrijfskosten
Uitzendkrachten en ter beschikking van de onderneming gestelde personen Totaal aantal op de afsluitingsdatum Gemiddeld aantal berekend in voltijdse equivalenten Aantal daadwerkelijk gepresteerde uren Kosten voor de onderneming
184
222
266,7
220,7
426 132
364 494
17 223
15 890
41
JAARREKENING EN FINANCIËLE RESULTATEN
FINANCIËLE RESULTATEN in duizenden euro 2019
2018
RECURRENTE FINANCIËLE OPBRENGSTEN Andere financiële opbrengsten
123 644
121 649
123 644
121 649
10
1
2
10
Door de overheid toegekende subsidies, aangerekend op de resultatenrekening Kapitaalsubsidies RECURRENTE FINANCIËLE KOSTEN Waardeverminderingen op vlottende activa Geboekt Teruggenomen
OPBRENGSTEN EN KOSTEN VAN UITZONDERLIJKE OMVANG OF UITZONDERLIJKE MATE VAN VOORKOMEN in duizenden euro 2019
2018
NIET-RECURRENTE OPBRENGSTEN Niet-recurrente bedrijfsopbrengsten
1 857
Terugneming van afschrijvingen en van waardeverminderingen op immateriële en materiële vaste activa Meerwaarden bij de realisatie van immateriële en materiële vaste activa Andere niet-recurrente bedrijfsopbrengsten
4 216 799
204
20
1 653
3 397
548
3 186
293
806
11
7
244
2 373
NIET-RECURRENTE KOSTEN Niet-recurrente bedrijfskosten Niet-recurrente afschrijvingen en waardeverminderingen op oprichtingskosten, op immateriële en materiële vaste activa Minderwaarden bij de realisatie van immateriële en materiële vaste activa Andere niet-recurrente bedrijfskosten
42
JAARREKENING EN FINANCIËLE RESULTATEN
BELASTINGEN EN TAKSEN in duizenden euro 2019
BELASTINGEN OP HET RESULTAAT 784
Belastingen op het resultaat van het boekjaar Verschuldigde of betaalde belastingen en voorheffingen
784 2019
2018
BELASTINGEN OP DE TOEGEVOEGDE WAARDE EN BELASTINGEN TEN LASTE VAN DERDEN In rekening gebrachte belasting op de toegevoegde waarde Aan de onderneming (aftrekbaar) Door de onderneming
130 654
98 909
66 037
42 301
13 524
13 919
Ingehouden bedragen ten lasten van derden als Bedrijfsvoorheffing
NIET IN DE BALANS OPGENOMEN RECHTEN EN VERPLICHTINGEN in duizenden euro 2019
ZAKELIJKE ZEKERHEDEN Zakelijke zekerheden die door de onderneming op haar eigen activa werden gesteld of onherroepelijk beloofd als waarborg voor schulden en verplichtingen van de onderneming Zekerheden op de nog door de onderneming te verwerven activa - Bedrag van de betrokken activa
356 417
Zakelijke zekerheden die door de onderneming op haar eigen activa werden gesteld of onherroepelijk beloofd als waarborg voor schulden en verplichtingen van derden Zekerheden op de nog door de onderneming te verwerven activa - Bedrag van de betrokken activa
356 417
GOEDEREN EN WAARDEN GEHOUDEN DOOR DERDEN IN HUN NAAM MAAR TEN BATE EN OP RISICO VAN DE ONDERNEMING, VOOR ZOVER DEZE GOEDEREN EN WAARDEN NIET IN DE BALANS ZIJN OPGENOMEN Te vervallen intresten van investeringsleningen Voor diverse dossiers werden er waarborgen ontvangen Langetermijn verhuurovereenkomsten Voor diverse dossiers zijn er bankwaarborgen door De Lijn gesteld Verplichtingen tot aankoop
537 121 705 2 470 8 870 547 310
43
JAARREKENING EN FINANCIËLE RESULTATEN
Betrekkingen met verbonden ondernemingen, geassocieerde ondernemingen en de andere ondernemingen waarmee een deelnemingsverhouding bestaat in duizenden euro 2019
2018
VERBONDEN ONDERNEMINGEN Financiële vaste activa Deelnemingen Vorderingen Op hoogstens één jaar
1 970
1 220
1 970
1 220
5 633
4 929
5 633
4 929
114
42
114
42
Schulden Op hoogstens één jaar ANDERE ONDERNEMINGEN WAARMEE EEN DEELNEMINGSVERHOUDING BESTAAT
8 608
8 554
Deelnemingen
1 422
1 422
Achtergestelde vorderingen
7 186
7 132
Financiële vaste activa
Financiële betrekkingen met in duizenden euro 2019
BESTUURDERS EN ZAAKVOERDERS, NATUURLIJKE OF RECHTSPERSONEN DIE DE ONDERNEMING RECHTSTREEKS OF ONRECHTSTREEKS CONTROLEREN ZONDER VERBONDEN ONDERNEMINGEN TE ZIJN, OF ANDERE ONDERNEMINGEN DIE DOOR DEZE PERSONEN RECHTSTREEKS OF ONRECHTSTREEKS GECONTROLEERD WORDEN Rechtstreeks en onrechtstreekse bezoldigingen en ten laste van de resultatenrekening toegekende pensioenen, voor zover deze vermelding niet uitsluitend of hoofdzakelijk betrekking heeft op de toestand van een enkel indentificieerbaar persoon Aan bestuurders en zaakvoerders
114
DE COMMISSARIS(SEN) EN DE PERSONEN MET WIE HIJ (ZIJ) VERBONDEN IS (ZIJN) Bezoldiging van commissaris(sen)
44
130
JAARREKENING EN FINANCIĂ‹LE RESULTATEN
SOCIALE BALANS Werknemers ingeschreven in het personeelsregister BOEKJAAR 2019
Mannen
Vrouwen
Totaal
Gemiddeld aantal werknemers Voltijds
5 083,1
914,9
5 998,0
Deeltijds
1 158,8
447,9
1 606,7
Totaal in voltijdse equivalenten
6 241,8
1 362,8
7 604,6
8 401 242
1 350 088
9 751 330
Aantal daadwerkelijke gepresteerde uren Voltijds Deeltijds Totaal
1 159 379
408 960
1 568 339
9 560 621
1 759 048
11 319 669
Personeelskosten* Voltijds
306 362
55 143
361 505
Deeltijds
69 839
26 996
96 835
Totaal
376 201
82 139
458 341
26 781
5 686
32 467
Bedrag van voordelen bovenop het loon
BOEKJAAR 2018
Mannen Gemiddeld aantal werknemers in VTE Aantal daadwerkelijke gepresteerde uren Personeelskosten* Bedrag van de voordelen bevonop het loon
Vrouwen
Totaal
6 384,3
1 355,4
7 739,7
9 806 281
1 789 762
11 596 043
385 826
69 763
455 588
23 568
6 133
29 700
* in duizenden euro
45
JAARREKENING EN FINANCIĂ‹LE RESULTATEN
Op de afsluitingsdatum van het boekjaar Aantal werknemers
Voltijds
TOTAAL in VTE
Deeltijds
6 123
1 590
7 253,8
6 060
1 588
7 189,2
60
2
61,6
Volgens de aard van de arbeidsovereenkomst Overeenkomst voor onbepaalde tijd Overeenkomst voor bepaalde tijd Overeenkomst voor een duidelijk omschreven werk Vervangingsovereenkomst
3
3,0
Volgens het geslacht en het studieniveau Mannen lager onderwijs secundair onderwijs hoger niet-universitair onderwijs universitair onderwijs Vrouwen
5 167
1 148
5 991,1
877
244
1 066,3
3 240
671
3 707,5
933
207
1 080,7
117
26
136,6
956
442
1 262,7
lager onderwijs
206
93
260,2
secundair onderwijs
593
265
789,9
hoger niet-universitair onderwijs
130
69
173,0
27
15
39,6
48
1
48,8
universitair onderwijs Volgens de beroepscategorie Directiepersoneel Bedienden
1 182
354
1 437
Arbeiders
4 842
1 224
5 708,5
51
11
59,5
Andere
Uitzendkrachten en ter beschikking van de onderneming gestelde personen Tijdens het boekjaar Gemiddeld aantal tewerkgestelde personen Aantal daadwerkelijke gepresteerde uren Kosten voor de onderneming* * in duizenden euro
46
Uitzendkrachten
Ter beschikking van de onderneming gestelde personen
179,4
87,3
337 099
89 033
8 765
8 458
JAARREKENING EN FINANCIĂ‹LE RESULTATEN
Personeelsverloop tijdens het boekjaar Voltijds
Deeltijds
TOTAAL in VTE
811
6
815,9
Overeenkomst voor onbepaalde tijd
768
1
768,9
Overeenkomst voor bepaalde tijd
43
5
47,0
Voltijds
Deeltijds
TOTAAL in VTE
567
145
637,0
553
145
623,0
Ingetreden Aantal werknemers waarvoor de onderneming tijdens het boekjaar een DIMONA-verklaring heeft ingediend of tijdens het boekjaar werden ingeschreven in het algemeen personeelsregister Volgens de aard van de arbeidsovereenkomst
Uitgetreden Aantal werknemers met een DIMONA-verklaring aangegeven of een in het algemeen personeelsregister opgetekende datum waarop hun overeenkomst tijdens het boekkjaar een einde nam Volgens de aard van de arbeidsovereenkomst Overeenkomst voor onbepaalde tijd Overeenkomst voor bepaalde tijd
14
14,0
Volgens de reden van beĂŤindiging van de overeenkomst Pensioen
73
59
88,5
Werkloosheid met bedrijfstoeslag
68
41
97,5
Afdanking
89
4
92,2
Andere reden
337
41
358,8
Inlichtingen over de opleiding voor de werknemers tijdens het boekjaar Totaal van de formele voortgezette beroepsopleidingsinitiatieven ten laste van de werkgever Aantal betrokken werknemers Aantal gevolgde opleidingsuren Nettokosten voor de onderneming waarvan brutokosten rechtstreeks verbonden met de opleiding Totaal van de minder formele en informele voortgezette beroepsopleidingsinitiatieven ten laste van de werkgever Aantal betrokken werknemers Aantal gevolgde opleidingsuren Nettokosten voor de onderneming
Mannen
Vrouwen
4 305
961
160 987
35 443
8 044
1 721
8 044
1 721
Mannen
Vrouwen 439
66
9 539
1 037
415
45
47
JAARREKENING EN FINANCIËLE RESULTATEN
SAMENVATTING VAN DE WAARDERINGSREGELS Immateriële- en materiële vaste activa De immateriële en materiële vaste activa wor-
De afschrijvingspercentages werden vast-
den op het actief van de balans geboekt voor
gelegd door de Raad van Bestuur in zitting
hun aanschaffingswaarde (aanschaffings-
van 19 november 1991 en aangepast volgens
waarde of vervaardigingsprijs). Er zijn geen
nieuwe ontwikkelingen.
herwaarderingen toegepast. Voor de vaste activa die via een overeenkomst De afschrijvingen worden gedaan op basis
gedeeltelijk door derden worden gefinan-
van de lineaire methode, tegen de jaarlijkse
cierd, kan in de overeenkomst een levensduur
percentages die hieronder worden vermeld.
worden bepaald die afwijkt van de algemene regel (o.a. PPS contracten)
Op de vaste activa in aanbouw worden geen afschrijvingen verricht.
Levensduur Onderzoek en ontwikkeling
5 jaar
20%
Gebouwen
40 jaar
2,5%
Verbouwingswerken gebouwen en vernieuwingswerken
20 jaar
5%
Schuilhuisjes
10 jaar
10%
5 jaar
20%
schuilhuisjes aanhorigheden Sporen
25 jaar
4%
Bovenleiding
20 jaar
5%
Tractiestations
20 jaar
5%
Zware uitrustingsgoederen (en installaties)
20 jaar
5%
Machines
10 jaar
10%
Materieel
5 jaar
20%
30 jaar
3,3%
Autobussen
14 jaar
7,14%
Trolleybussen
25 jaar
4%
Wegvoertuigen
10 jaar
10%
5 jaar
20%
Spoorrijtuigen
Personenwagens Historisch rollend materieel
afschrijvingen binnen 1 boekjaar
100%
Meubilair
10 jaar
10%
Midibussen
10 jaar
10%
3 jaar
3,33%
Informaticamateriaal: Hardware en software Vernieuwing activa en aankoop tweedehands goederen Rollend materieel in cross border leasing Prototypes Voertuigen uit dienst
48
Voet
Op de overblijvende levensduur Afschrijving over de levensduur volgens oorspronkelijk afschrijvingsplan Afschrijving volgens dossier Op de overblijvende levensduur
JAARREKENING EN FINANCIËLE RESULTATEN
Vorderingen op meer dan 1 jaar, vorderingen op ten hoogste 1 jaar en borgtochten in contanten
Geldbeleggingen en liquide middelen De vastrentende effecten worden in de balans opgenomen voor hun aanschaffingswaarde..
De vorderingen en borgtochten in contanten worden geboekt voor hun nominale waarde. Waardeverminderingen worden geboekt in geval van oninbaarheid.
Overlopende rekeningen
Er werd ten laste van voorgaande jaren
De overlopende rekeningen omvatten…
een waardevermindering geboekt van het resterende saldo van de compensatievergoe-
Op het actief :
ding van 1985 (ten bedrage van 0,64 miljoen
de kosten die betrekking hebben op de vol-
EUR onder de handelsvorderingen) alsook
gende boekjaren, evenals de opbrengsten met
voor het saldo op de staatstoelage van 1985
betrekking tot het boekjaar die zullen ont-
(ten bedrage van 3,86 miljoen EUR onder de
vangen worden in de loop van het volgende
vlottende activa)..
boekjaar. Om het aandeel van ieder boekjaar te berekenen, wordt een evenredigheidsregel toegepast, die wat betreft de vooruitbetaalde huur op de sale-and-rent-back transacties
Voorraden en bestellingen in uitvoering
nagenoeg gelijk loopt met de initiële afschrijvingstermijn.
De voorraden en hulpstoffen worden gewaardeerd tegen aanschaffingswaarde, bepaald
Op het passief :
door toepassing van de methode van gewo-
De kosten met betrekking tot het boekjaar,
gen gemiddelde aanschaffingsprijzen.
maar te betalen tijdens het volgende boekjaar evenals de opbrengsten, verworven in de loop-
Binnen de voorraadsoftware werd een module
van het boekjaar of vorige boekjaren, maar
ontwikkeld om de waardevermindering te
toe te rekenen aan volgende boekjaren.
bepalen, op basis van ouderdom voertuigen (belangrijke wisselstukken) of op basis van
Om het aandeel van ieder boekjaar te bereke-
voorraadrotatie.
nen, wordt een evenredigheidsregel toegepast die aansluit met de betreffende afschrij-
De goederen in bewerking en de bestellingen
vingstermijnen en / of de duurtijd van de
in uitvoering worden geboekt tegen vervaar-
betrokken contracten.
digingsprijs, die zowel directe als indirecte kosten omvat.
Krachtens de beslissing van de Vlaamse Regering kon de De Lijn de meerontvangsten affecteren aan investeringen. Deze werkwijze stopte in 2016. Het saldo van de in eerdere boekjaren geaffecteerde meerontvangsten bedraagt eind 2019 13,9 miljoen EUR..
49
JAARREKENING EN FINANCIËLE RESULTATEN
ESR exploitatietekort Als gevolg van de overschrijding in 2016 van
• niettegenstaande CBN advies 163 aan de
het ESR-vorderingensaldo werd 6,3 miljoen
leasingsschulden, gezien de door De Lijn
euro gereserveerd op een afzonderlijke ba-
gedane vooruitbetalingen en in het licht
lansrekening voor later gebruik.
van de door de Raad van Bestuur vastgestelde onderlinge samenhang der contrac-
Vaste activa gefinancierd via leningen, aflos-
ten, geen uitdrukking gegeven. Voor de in
singen versus afschrijvingen
2000 t.e.m. 2006 afgesloten verrichtingen bedraagt deze leasingschuld 20,3 miljoen
Een gedeelte van de investeringen van De Lijn
EUR per 31/12/2019 (21,7 miljoen EUR in
werd in het verleden gefinancierd door bank-
2018).
leningen. De financiering, die De Lijn jaarlijks ontvangt, deel van de exploitatietoelage, is
De raad van bestuur is van oordeel dat met
gelijk aan de aflossingen van de leningen (ESR
gebeurlijke risico’s, verbonden aan dergelijke
uitgave). Deze aflossingen van de leningen
verrichtingen, in het specifiek contractueel-
stemmen echter niet overeen met de afschrij-
kader werd rekening gehouden, zoals bv.
vingen, die bedrijfseconomisch in resultaat
een wijziging aan de voor de verrichtingen
worden genomen.
relevante fiscale wetgeving en, alhoewel de gedane vooruitbetalingen aan in het kader
De laatste aflossing van de leningen is
van de verrichtingen gecreëerde entiteiten
voorzien in 2021, de afschrijvingen lopen tot
(PUA), de verplichting in hoofde van De Lijn
2050. ESR-matig wordt de volledige toelage
tot betaling van de leaseterms.
als ontvangst opgenomen t.o.v. de aflossingen van de leningen als uitgave. Bedrijfseconomisch wordt het bedrag aan toelage op een overlopende rekening geboekt. Op het einde boekjaar 2019 bedraagt dit 43,7 miljoen EUR. Het resultaat m.b.t. het rollend materieel opgenomen in sale en lease back verrichtingen In toepassing van de betreffende boekhoudwetgeving en ingevolge ingewonnen advies, wordt: • het resultaat op deze verrichtingen gespreid over de looptijd van de leasings;
50
JAARREKENING EN FINANCIËLE RESULTATEN
Voorzieningen voor risico’s en kosten Bij de afsluiting van ieder boekjaar wordt
De opbouw van de provisies groot onderhoud
overgegaan tot een onderzoek van alle
en saneringskosten worden getoetst aan
gekende risico’s en latente verplichtingen,
externe studies rond spoorinfrastructuur en
teneinde toevoegingen, terugnemingen of
interne evaluaties inzake milieu en ontmante-
annulaties te doen aan de staat van de
lingsrisico’s. De voorzieningen zijn gebaseerd
voorzieningen.
op inschattingen en hypothesen waaraan
• De Lijn is eigen verzekeraar voor scha-
elementen van onzekerheid verbonden zijn..
degevallen voortvloeiend uit schade aan derden tot 500 K EUR. Voor deze schadegevallen wordt het risico telkens ingeschat en dit steeds op een meer accurate wijze. De voorziening bedraagt 22,3 miljoen EUR (20,7 miljoen EUR in 2018). • Vanaf 2006 wordt er een voorziening aangelegd voor alle toekomstige sane-
Schulden op meer dan een jaar en schulden op ten hoogste een jaar De schulden worden geboekt voor hun nominale waarde.
ringskosten. De milieurisico’s hebben voornamelijk betrekking op vervuilde sites. De toekomstige saneringskosten worden begroot op basis van een inventaris. Per 31/12/2019 is 4,4 miljoen EUR (4,4 miljoen EUR in 2018) voorzien voor milieurisico’s. Genoemde voorziening wordt jaarlijks geactualiseerd in functie van voormelde inventaris en van de begroting van de saneringskosten. • Voor haar activiteiten gebruikt De Lijn vaste activa die intensief en met een vooropgestelde levensduur worden gebruikt. Teneinde de vooropgestelde levensduur te bereiken zijn periodiek grote herstellingen en groot onderhoud nodig. Om de kosten van groot onderhoud en grote herstellingen te spreiden over een levensduur van
Voorzieningen overuren en verlofdagen De voorziening voor overgedragen vakantiedagen werd gealigneerd op de instructies van de Vlaamse Overheid binnen het Rekendecreet. Vanaf 2016 wordt een provisie aangelegd ten belope van 0,1 % van de loonmassa (bruto lonen en wedden) voor vakantiedagen. De provisie voor overgedragen vakantiedagen blijft stabiel op ongeveer 0,5 miljoen EUR in vergelijking met vorig jaar. Op basis van de berekening volgens de effectieve dagen zou de voorziening voor overgedragen vakantiedagen 23,3 miljoen EUR moeten bedragen per 31 december 2019:
de activa werd hiervoor een voorziening aangelegd van 32,5 miljoen EUR (29,0 miljoen EUR in 2018).
Verlofdagen
2019
2018
Delta
103 697
109 019
- 5 322
23,34 mio euro
23,26 mio euro
0,08 mio euro
51
JAARREKENING EN FINANCIËLE RESULTATEN
Kapitaalsubsidies
de afschrijvingstermijn de contracttermijn. Dit is consistent met de richtlijnen van advies
De vrijval van de kapitaalsubsidies ten gunste
2016/1 van de commissie van boekhoud-
van de resultatenrekening gebeurt naar even-
kundige normen inzake de opbouw van de
redigheid van de afschrijvingen van de vaste
aflossingstabel.
activa waarop de subsidies betrekking hebben. Hieronder een overzicht van de investeringsHet verschil tussen de vastleggingen en ge-
waarden per project:
boekte activa bedraagt 457,0 mio EUR (368,5 mio EUR in 2018). Hiervoor verwacht De Lijn volgens dossieruitvoering nog facturen.
PPS op balans
investeringswaarde
Tongeren
6 600 000,00
BOvZo - Brugge
22 785 112,00
BOvZo - Zomergem
3 867 542,68
PPS-projecten
BOvZo - Overijse
Boekhoudkundig referentiekader
Brabo 1 - stelpl + DW
59 728 893,35
Brabo 1 - MB
23 838 810,66
Livan
87 789 264,77
De boekhoudkundige verwerking van PPS projecten werd geanalyseerd in functie van de door De Lijn toe te passen referentiekaders. Volgende PPS constructies werden geherkwalificeerd als “on balance”; stelplaats Tongeren, Brabo 1, Brugge - Overijse - Zomergem (BOvZO). Het Advies van de Commissie voor Boekhoudkundige Normen 2015/5 is richtinggevend voor de bedrijfseconomische boekhoudkundige verwerking. Het verschil van
6 897 009,18
Cluster 2 - Sint-Niklaas
9 584 553,04
Cluster 2 - Leuven
19 224 259,88
Cluster 2 - Hasselt
36 523 102,45
Brabo 2 - BCT 1
9 228 697,31
Brabo 2 - BCT 2
14 303 865,68
Brabo 2 - BCT 3
17 282 312,08
Brabo 2 - BCT 4
14 168 282,22
Brabo 2 - BCT 5 a
31 698 635,56
Brabo 2 - BCT 5 b Oostende
6 822 228,61 37 768 569,83 408 111 139,30
het effect van de verhoogde kosten, afschrijvingen en renten, t.o.v. de beschikbaarheidsvergoedingen, wordt op een overlopende rekening gezet welke terug zal afnemen op het moment dat de vooropgestelde beschikbaar-
Voor de projecten Livan en Cluster 2 wer-
heidsvergoedingen de som van afschrijvingen
den respectievelijk 4,0 mio en 2,3 mio aan
en renten zal overschrijden. De overlopende
entreevergoedingen ontvangen. De interne
rekening bedraagt met het historisch deel in-
gemaakte kosten voor deze projecten worden
begrepen 56,9 miljoen EUR (48,7 miljoen EUR
geneutraliseerd door opname van dit deel in
per einde 2018).
andere bedrijfsopbrengsten.
De PPS-projecten worden afgeschreven voor
Na het jaar van in exploitatie nemen, wordt
de periode van de contracttermijn en de
het resterend deel gespreid in opbrengsten
daaropvolgende huuroptie. Indien er geen
genomen over de looptijd van het project.
huuroptie is voorzien in het contract bedraagt
52
Livan 1 en Cluster 2
JAARREKENING EN FINANCIËLE RESULTATEN
Overgedragen winst/verlies
Geschillen
Naar aanleiding van de inbreng bij de op-
De Lijn is betrokken bij een aantal geschillen.
richting van De Lijn werd een overgedragen
Hiervoor wordt telkens het risico ingeschat
verlies tot uitdrukking gebracht van 20,0 mil-
en indien nodig een voorziening aangelegd.
joen EUR. De historische resultaten sindsdien
Deze bedraagt 16,3 miljoen EUR in 2019 (12,2
verantwoorden de toepassing van de waarde-
miljoen EUR in 2018).
ringsregels in de optiek van continuïteit. In verband met het project Brabo II werd De In 2012 werd het eigen vermogen in deze
Lijn op de hoogte gebracht van een claim/
rubriek aangevuld met 138,6 miljoen EUR, een
vordering van de opdrachthouder op de ver-
gevolg van de toepassing en het inwerking-
schillende opdrachtgevers waaronder De Lijn.
treden van het Rekendecreet. Dit bedrag werd
De juridische gegrondheid noch de omvang
rechtstreeks op de klasse 14 geboekt en loopt
van deze vordering kunnen op heden objec-
niet over verlies en winst.
tief ingeschat worden en moeten nog aan verder onderzoek onderworpen worden.
Derhalve staat de rubriek ‘overgedragen winst/verlies’ in saldo met een overgedragen
Deze voorzieningen hebben een onvermijde-
winst.
lijk aleatoir karakter en/of er zijn geen objectieve beoordelingscriteria voorhanden.
53
JAARREKENING EN FINANCIËLE RESULTATEN
SWT
Deltaregeling
Vorige boekjaren werd er bij de bepaling van
Voor de personeelsleden, in dienst op
de provisie enkel rekening gehouden met de
31.12.1991 met een arbeidsovereenkomst van
bestaande SWT-ers en de personeelsleden die
onbepaalde duur, wordt bij pensionering
reeds een aanvraag hebben ingediend voor
en invaliditeit nagegaan of de voordelen uit
SWT. Gezien de verlenging van de cao voor 2
het vorige statuut niet hoger liggen dan de
jaar wordt er vanaf 2016 ook provisie voorzien
nieuwe waarborgen. Zij zullen steeds over het
voor de groep van de potentiële SWT-ers die
hoogste bedrag kunnen beschikken.
hun aanvraag nog niet hebben ingediend. De provisie voor SWT bedraagt 29,2 mio EUR
Indien bij pensionering de pensioentoelage,
(38,9 mio EUR in 2018). Vanaf 2019 worden er
in toepassing van één van de vorige statuten
geen nieuwe SWT-dossiers voorzien.
weerhouden wordt, zullen op de pensioendatum de persoonlijke bijdragen integraal terugbetaald worden, verhoogd met de gecumuleerde, bij K.B. vastgestelde, intrest.
Pensioenen Op vraag van FSMA werd er vanaf 1/7/2015 De pensioenen van De Lijn en haar rechts-
een afzonderlijk vermogen binnen het fonds
voorgangers worden gefinancierd via het re-
gecreëerd voor het verschil tussen enerzijds
partitiestelsel, via het pensioenfonds dat sinds
de verplichtingen voortvloeiend uit het oude
1992 voorziet in een aanvullende pensioentoe-
plan (in voege vóór 1992) en anderzijds het
lage voor de personeelsleden in actieve dienst
nieuwe plan in voege vanaf 1992 - de zoge-
en via een groepsverzekering.
naamde Deltaregeling, enkel de verplichtingen die opgebouwd zijn met de diensttijd vanaf
De pensioenverplichtingen van de personeels-
2007. Per 31 december 2018 is de geraamde
leden, die werkzaam waren bij de rechtsvoor-
situatie van de deltaregeling als volgt: korte
gangers van De Lijn en die op 31.12.1991 niet
termijnverplichtingen voor 4,5 miljoen EUR,
zijn overgegaan naar De Lijn, situeren zich
lange termijnverplichtingen voor 6,4 miljoen
niet bij De Lijn maar op federaal en regionaal
EUR en een belegd vermogen van 6,4 miljoen
niveau. De Lijn fungeert wel als betalingsin-
EUR. Bijgevolg bestaat er een overschot ten
stelling met als gevolg dat het pensioen van
opzichte van de korte termijn verplichtingen
deze personeelsleden betaald wordt via De
en een 100% dekking ten opzichte van de
Lijn met dotaties die afkomstig zijn van de
lange termijn verplichtingen.
Vlaamse Overheid. De Lijn is dus louter doorgeefluik tussen de Vlaamse Overheid en de personeelsleden die op 31.12.1991 niet langer werkzaam waren bij De Lijn. Deze verplichting werd dan ook niet voorzien in de jaarrekening per 31 december 2018. Per 01.01.2018 bedraagt het geactualiseerde bedrag van de desbetreffende verplichting 84,4 miljoen EUR berekend aan een intrestvoet van 4% naar analogie van het pensioenfonds.
54
JAARREKENING EN FINANCIËLE RESULTATEN
Pensioenfonds IBP de lijn OFP
tegenover haar gepensioneerde personeelsleden verder moet nakomen, wat wil zeggen
Voor de opstart van de Lijn genoten de werk-
dat de bestaande pensioenlast blijft, en ze
nemers van de drie ex-vervoermaatschappijen
anderzijds reeds een reservering moet doen
(MIVA, MIVG en NMVB) aanvullende toelagen
voor de aanvullende pensioenen van de
bij het pensioen bij overlijden, ziekte en
personeelsleden in activiteit, d.w.z. dat zij nu
invaliditeit.
reeds gelden ter beschikking moet stellen om de toekomstige aanvullende pensioenen veilig
De Lijn vond het noodzakelijk het risicoplan
te stellen.
aan te passen aan de nieuwe noden van onze samenleving door de oprichting van IBP Pen-
Hiervoor werd door De Lijn voor de dienstja-
sioenfonds De Lijn OFP, met het doel volgen-
ren vanaf 1992 tot 2019 een bedrag van 186,9
de voordelen te verstrekken vanaf 01/01/1992.
miljoen EUR betaald vanuit de exploitatiere-
• Het aanvullend rustpensioen.
kening.
• Aanvullende toelagen ten gunste van de weduwe of weduwnaar en van de wezen. • De aanvullende uitkeringen bij ziekte en invaliditeit.
De Vlaamse regering besliste eind 2017 om aan De Lijn een bedrag van 21 miljoen EUR over te dragen vanuit de provisie Financiën & Begroting om door te storten aan de IBP De Lijn OFP ter ondersteuning van het vermogen.
Het nieuwe pakket aan voordelen wordt ge-
In 2018 werden ten gevolge daarvan geen
financierd door bijdragen van De Lijn en van
bijdrage vanuit De Lijn doorgestort. In 2019
de personeelsleden zelf.
werd opnieuw 5 miljoen EUR aan bijdragen doorgestort en werd een bijkomende dotatie
Daar het totale pakket aan voordelen gevoelig
van 2 miljoen EUR ontvangen.
verbeterd werd, dienen de personeelsleden een kleine financiële inspanning te leveren. De
Het bedrag van 21 miljoen EUR verhoogt de
persoonlijke bijdrage is vastgesteld op 0,5%
toelage op begrotingsartikel MBO-1ME2AY-IS.
van het pensioensalaris en wordt vanaf 1 januari 1992 van de bezoldigingen afgehouden,
Per 31 december 2018 is de geraamde situ-
dit voor de personeelsleden die op 31.12.1991
atie van het pensioenfonds als volgt : korte
in dienst waren met een arbeidsovereenkomst
termijnverplichtingen voor 172,3 miljoen EUR
van onbepaalde duur. Vanaf 1 januari 1993
en lange termijnverplichtingen voor 225,0
gebeurt de afhouding maandelijks. Voor de
miljoen EUR. Op 31 december 2018 is er een
personeelsleden die na deze datum werden
belegd vermogen van 233,7 miljoen EUR.
aangeworven met een arbeidsovereenkomst van onbepaalde duur, is de bijdrage als volgt
Bijgevolg bestaat er een overschot ten op-
samengesteld: 0,5% van het gedeelte van het
zichte van de korte termijn verplichtingen
pensioensalaris onder het plafond en 3% van
en een overschot ten opzichte van de lange
het gedeelte boven het plafond.
termijn verplichtingen. De raad van bestuur (15/11/2017) en de algemene vergadering
De financiering betekent voor de maatschap-
(29/01/2018) van de IBP hebben hun goedkeu-
pij een zeer belangrijke supplementaire
ring gegeven om de gehanteerde actualisatie-
uitgave, daar zij enerzijds haar verplichtingen
voet van 4,5% te verlagen naar 4%.
55
JAARREKENING EN FINANCIËLE RESULTATEN
DE LIJN 2020 Om te evolueren naar een efficiëntere orga-
Corona-crisis
nisatie heeft De Lijn vooropgesteld om een daling van 286 weddetrekkenden te realiseren
De Corona-crisis die volop uitgebarsten is in
tegen 2020 t.o.v. juni 2017.
de loop van maart 2020 zal grote effecten hebben op het resultaat van het boekjaar
Deze reorganisatie zal zonder naakte ont-
2020. Dit zal zowel een daling langs de kant
slagen uitgevoerd worden en er zal bijgevolg
van de netto-vervoeropbrengsten als langs de
dan ook geen provisie voor ontslagen worden
kostenzijde met zich meebrengen. Hiervoor
opgezet.
worden de nodige forecast-oefeningen opgezet.
De VTE besparing kan geabsorbeerd worden door een daling in te voeren van volgende medewerker categorieën: 1. Natuurlijke uitstroom: mensen op pensioen en brugpensioen worden niet vervangen door bijkomend personeel 2. Interims: stopzetting van bepaalde interim contracten 3. Contracten bepaalde duur: stopzetting van contracten bepaalde duur 4. Individuele vertrekken: mensen die vertrekken worden niet vervangen door bijkomend personeel 5. Extern tewerkgestelden: stopzetting van bepaalde contracten met externen De vrijgekomen posities op het organogram zullen optimaal ingevuld worden door intern personeel.
56
JAARREKENING EN FINANCIËLE RESULTATEN
COMMENTAAR OP DE JAARREKENING Materiële vaste activa in miljoen euro
Kapitaalsubsidies in miljoen euro
Op 31 december 2019 steeg de nettowaarde van de materiële vaste activa met 33 miljoen
Totaal aan kapitaalsubsidies per einde 2019
1 656,4
euro ten opzichte van 31 december 2018. Dit bedrag vertegenwoordigt de waarde die in Het verschil verklaart zich als volgt:
de toekomst zal gebruikt worden om afschrijvingen van de investeringen gefinancierd met
Aanschaffingen met inbegrip van de geproduceerde vaste activa
166,9
Afschrijvingen geboekt via de resultatenrekening
-115,3
overgeboekt naar immateriële vaste activa
-18,6 33,0
kapitaalsubsidie te compenseren. In resultaat opgenomen d.m.v. afschrijvingen of rechtstreeks verbruik
131,1
De kapitaalsubsidies worden vanaf 2011 geboekt op basis van de dotatiebesluiten. Voor 2019 bedroegen deze 166,8 miljoen euro.
Overige vorderingen op ten hoogste 1 jaar
Toewijzing aan de privésector 575,1
in miljoen euro
in miljoen euro Van het totaal aan gerealiseerde investeringen Deze rubriek steeg in 2019 met 112,9 miljoen
en kosten met betrekking tot verbruiken
euro.
en goederen en diensten worden volgende bedragen gerealiseerd door de privésector:
Voornaamste elementen van deze rubriek: Investeringen Het nog door het Vlaamse Gewest verschuldigde saldo voor exploitatiebijdragen
444,4
Nog te ontvangen kapitaalsubsidies
108,9
Saldo van de rekening courant BTW
18,7 575,1
166,9
Verbruiken
76,0
Goederen en diensten
512,7
Resultaten De VVM heeft het boekjaar 2019 met een winst afgesloten (77,8 K euro). De tussenkomst van het Vlaams Gewest in de omzet bedroeg 848,5 miljoen euro waarvan 42,0 miljoen euro voor beschikbaarheidsvergoeding PPS.
57
JAARREKENING EN FINANCIËLE RESULTATEN
Art 96 &1 – 1° Wetboek van Vennootschappen - Risico’s en onzekerheden De Lijn is tot eind 2020 aangesteld als interne operator voor het kernnet en het aanvullend
Art 96 &1 – 3° Wetboek van Vennootschappen - Inlichtingen over omstandigheden die de ontwikkeling van de vennootschap aanmerkelijk kunnen beïnvloeden
net. De markt van het openbaar vervoer wordt dus voorlopig niet geliberaliseerd en
Voor een optimale combimobiliteit moeten
De Lijn blijft dé vervoermaatschappij van de
de verschillende vervoernetten elkaar
Vlaamse Overheid.
aanvullen en dus perfect op elkaar inspelen. De carpoolparking en de park-and-ride, de
In 2020 zal De Lijn vergeleken worden
deelfiets aan de bushalte: het is cruciaal
met minstens vijf en maximaal tien
dat alle mobiliteitspartners samen voor een
vergelijkbare openbaarvervoerregio’s in
slimme en vlotte overstap zorgen, én voor
een benchmark, uitgevoerd door een
tevreden reizigers.
onafhankelijk studiebureau in opdracht van het departement Openbare Werken en
Dit kadert in het decreet basisbereikbaarheid
Mobiliteit. Als De Lijn deze vergelijking goed
van de Vlaamse Regering heeft goedgekeurd.
doorstaat, zal het intern operatorschap voor
Om de mobiliteit van morgen te realiseren
tien jaar (met tussentijdse evaluatie na vijf
zet de Vlaamse Overheid een geïntegreerd
jaar) worden toegekend. Uiteraard is het onze
vervoersysteem op in 4 lagen:
ambitie om ook na 2020 interne operator
• Het treinnet als ruggengraat van het
te blijven voor het kern- en aanvullend net. Daarom werkt De Lijn volop aan het verbeteren van de klantentevredenheid, kostenefficiëntie, stiptheid en productiviteit om zo de beste van de markt te zijn en te blijven. Corona-crisis De Corona-crisis die volop uitgebarsten is in de loop van maart 2020 zal grote effecten teweeg brengen op het resultaat boekjaar
openbaar vervoer. • Het kernnet bestaat uit lijnen die aansluiten op het treinnet: ze verbinden stadskernen met elkaar en bedienen centrale attractiepolen. • Het aanvullend net omvat lijnen die enerzijds zorgen voor de aanvoer naar het kernnet en die het anderzijds ook ontsluiten. Ook functionele ritten zoals woon-schoolverkeer vallen hieronder. • Het vervoer op maat zijn lokale vervoer-
2020. Dit zal zowel een daling langs de kant
oplossingen zoals leerlingenvervoer in het
van de netto-vervoeropbrengsten als langs
bijzonder onderwijs, aangepast vervoer
kostenzijde met zich meebrengen. Hiervoor
voor rolstoelgebruikers, buurtbussen,
worden de nodige forecast-oefeningen
collectieve taxi’s, bedienen van bedrijven-
opgezet
zones, … Dit nieuw gelaagd vervoermodel brengt ook een eigen overlegstructuur met zich mee. Dat is de vervoerregioraad waarbij verschillende partners samen rond de tafel zitten: het
58
JAARREKENING EN FINANCIËLE RESULTATEN
departement Mobiliteit en Openbare Werken, het Agentschap Wegen en Verkeer, De Lijn, de Mobiliteitscentrale Aangepast Vervoer en de
Art 96 &1 – 6° Wetboek van Vennootschappen - Overgedragen winst/verlies
lokale besturen. De raad is verantwoordelijk voor het opstellen van een strategisch
Naar aanleiding van de inbreng bij de
vervoerplan voor de regio.
oprichting van De Lijn werd een overgedragen verlies tot uitdrukking gebracht van 20,03
In 2019 werd de werking van de
miljoen euro. De historische resultaten
vervoerregioraad, waarvan De Lijn deel
sindsdien verantwoorden de toepassing
uitmaakt, in elke vervoerregio opgestart. In
van de waarderingsregels in de optiek van
2019 werd in elke vervoerregio gestart met
continuïteit.
de opmaak van een mobiliteitsplan, waar ook het openbaar vervoer deel van uitmaakt.
Het verlies van 19,0 miljoen euro van
Bedoeling is om in 2020 in alle regio’s een
het boekjaar 2011 gaf geen aanleiding
goedgekeurd mobiliteitsplan te hebben.
tot toepassing van art. 633 van de
De uitrol van dit mobiliteitsplan van de
vennootschapswetgeving, dit door het saldo
vervoerregio’s is voorzien voor eind 2021.
van de rubriek 15 - kapitaalsubsidies, die mee tot het eigen vermogen behoort.
In het najaar van 2018 werd de definitieve indeling van de 15 vervoerregio’s vastgelegd.
In 2012 werd het eigen vermogen in deze
Bij de vastlegging van het aantal
rubriek aangevuld met 138,6 miljoen euro,
vervoergebieden werd rekening gehouden
een gevolg van de toepassing en het
met de dagelijkse verplaatsingsstromen, de
inwerkingtreden van het Rekendecreet. Dit
ruimtelijke samenhang, reeds bestaande
bedrag werd rechtstreeks op de klasse 14
samenwerkingsverbanden tussen gemeenten.
geboekt en loopt niet over verlies en winst.
Elke regio heeft stedelijke kern(en) en een
Derhalve staat de rubriek ‘overgedragen
voldoende schaalgrootte. Met de reorganisatie
winst/verlies’ in saldo met een overgedragen
die in 2018 startte en in 2019 wordt afgerond,
winst.
paste De Lijn haar werking aan aan de nieuwe werking binnen vervoerregio’s.
Art 96 &1 – 8° Wetboek van Vennootschappen - Financiële instrumenten In 2019 heeft De Lijn geen nieuwe specifieke financiële instrumenten opgezet. De eerste projecten in kader van PPS-dossiers werden in gebruik genomen in 2011, het betreft de realisatie van 4 nieuwe stelplaatsen. (Tongeren, Brugge, Zomergem en Overijse).
59
JAARREKENING EN FINANCIËLE RESULTATEN
In 2012 kwam daar het project Brabo 1 bij
Door nieuwe beslissingen rond de ESRvolledig afgewerkt
(tramverlenging naar Wijnegem en Boechout
neutraliteit werd De Lijn opgelegd om in
en de tramstelplaats in Deurne). In 2015
2016 de reeds bestaande PPS-projecten Doorook nieuwe beslissingen rond de ESR-
werden het project Livan 1 in exploitatie
op balans tewerd nemen. Dit betreft de om projecten neutraliteit De Lijn opgelegd in
genomen.
Brabo1, BOvZo 2016 ookstelplaats de reedsTongeren bestaandeenPPS-projecten (stelplaatsen Brugge, Dit Overijse ende Zomergem). op balans te nemen. betreft projecten
Ook PPS “Cluster 2” (stelplaatsen Sint-Niklaas,
Deze worden eveneens onder Brabo1, stelplaats Tongeren enleasing BOvZo geboekt
Leuven en Hasselt) is in exploitatie. Exploitatie. In 2017
(actief) en lange termijnschuld (passief) en (stelplaatsen Brugge, Overijse en Zomergem).
zijn de eerste 3 deelprojecten van Brabo 2
volgen zoals de andere onder projecten het geboekt ritme Deze worden eveneens leasing
opgeleverd en in 2018 het vierde deelproject.
van jaarlijkse afschrijvingen en (passief) boeking en van (actief) en lange termijnschuld
Einde 2019 werd fase 5a en 5b in exploitatie
de financiële kosten (renten). volgen zoals de andere projecten het ritme
genomen, hetenproject Brabo 2 Einde 2019daarmee werd faseis5a 5b in exploitatie
van jaarlijkse afschrijvingen en boeking van
volledig afgewerkt. genomen, daarmee is het project Brabo 2
de financiële kosten (renten).
AANDEELHOUDERSSTRUCTUUR In het Belgisch staatsblad van 4 februari 1994
De aandeelhouders moeten volgende docu-
werd volgend bericht gepubliceerd. Verwer-
menten voorleggen:
ving van aandelen op naam van de Vlaamse-
• de betreffende aandelen van deNationale
Vervoermaatschappij door bepaalde houders van aandelen aan toonder van de Nationale Maatschappij van Buurtspoorwegen. Houders
60
Maatschappij van Buurtspoorwegen • identiteitskaart
van aandelen aan toonder van de lijnen van
artikel 6ƒ2 van het Decreet van 31 juli 1990
de Nationale Maatschappij van Buurtspoor-
tot oprichting van de Vlaamse Vervoermaat-
wegen, zoals vermeld in bijlage 2 bij het
schappij bepaalt dat de activa en passiva van
Koninklijk Besluit van 31 december 1991, wor-
de Maatschappij voor het Intercommunaal
den verzocht zich vanaf 7 maart 1994 aan te
Vervoer in Antwerpen, van de Maatschappij
bieden op de maatschappelijke zetel van de
voor het Intercommunaal Vervoer in Gent
Vlaamse Vervoermaatschappij, Motstraat 20 in
en van het Vlaamse gedeelte van de Nati-
2800 Mechelen, om aandelen van de Vlaamse
onale Maatschappij van Buurtspoorwegen,
Vervoermaatschappij te verwerven, overeen-
worden ingebracht in de Vlaamse Vervoer-
komstig de bepalingen en van het hoger
maatschappij tegen verwerving van aandelen.
vermeld Koninklijk Besluit en van het Decreet
Aan de aandeelhouders van de Nationale
van 31 juli 1990 tot oprichting van de Vlaamse
Maatschappij van Buurtspoorwegen worden
Vervoermaatschappij, tegen inschrijving in het
aandelen toegekend in de Vlaamse Vervoer-
aandelenregister.
maatschappij overeenkomstig de bepalingen
JAARREKENING EN FINANCIËLE RESULTATEN
van het Koninklijk Besluit van 31 december
Kapitalen
1991 houdende de verdeling van de Nationale Maatschappij van Buurtspoorwegen aan het
Op balansdatum hadden het Vlaams Gewest,
Vlaams Gewest en aan het Waals Gewest na
de provincies, de gemeenten en de particulie-
afsluiting van de ontbinding. Overeenkomstig
ren volgende inschrijvingen op:
artikel 8, tweede lid van het decreet van 31 juli 1990 tot oprichting van de Vlaamse Vervoer-
KAPITALEN in duizenden euro
maatschappij, zoals gewijzigd in artikel 67 van
Vlaams Gewest
het Decreet van 18 december 1992 houdende bepalingen tot begeleiding van de begroting 1993, zijn alle aandelen van de Vlaamse Vervoermaatschappij op naam. Ondertussen werd een aantal aandelen aan toonder van de
41 606
Provincies
4 523
Gemeenten
7 729
Particulieren
93
TOTAAL
53 951
NMVB aangeboden.
Aandelen Kapitaalverhoging
Op balansdatum zijn het Vlaams Gewest, de provincies, de gemeenten en de particulieren
Het kapitaal van De Lijn werd krachtens
houder van volgend aantal aandelen:
beslissing van de Vlaamse Regering de dato 14 november 2007 verhoogd met 24,44 miljoen
AANDEELHOUDERS
aantallen
quota’s
EUR. Deze kapitaalverhoging gaf aanleiding
Vlaams Gewest
2 206 731
81,55
tot de uitgifte van 977 600 aandelen. Deze
Provincies
183 057
6,76
beslissing werd ter kennis gebracht van de
Gemeenten
312 499
11,55
aandeelhouders op de Bijzondere Algemene
Particulieren
Vergadering van 12 november 2007. Op deze
TOTAAL
3 765
0,14
2 706 052
100,00
Algemene Vergadering werd tevens meegedeeld ‘dat alle andere aandeelhouders van de beslissing tot kapitaalverhoging schriftelijk op de hoogte zullen gebracht worden, waarna zij eveneens de kans zullen krijgen om middels uitoefening van hun voorkeurrecht te participeren in de kapitaalverhoging van De Lijn‘. Er werd ingetekend voor 6 961 nieuwe aandelen.
61
SAMENSTELLING BESTUUR
SAMENSTELLING RAAD VAN BESTUUR
RAAD VAN BESTUUR Voorzitter
De samenstelling van de raad van bestuur
Marc Descheemaecker
bleef in 2019 ongewijzigd. Ondervoorzitter Het auditcomité werd in overeenstemming
Johan Sauwens
gebracht met de principes van deugdelijk bestuur door de opname van onafhankelij-
Bestuurders
ke bestuurders en het voorzitterschap van
Irina De Knop
het auditcomité toe te vertrouwen aan een
Bruno De Saegher
onafhankelijke bestuurder. Hierdoor gaf De
Luc Martens
Lijn gevolg aan het schrijven dd. 7 februari
Evelien Putman
2019 van de minister-president betreffende
Goedele Sannen
de ‘governance structuur inzake toezicht en
Birre Timmermans
controle’.
Jean-Paul Van Avermaet Katrien Vanhulle
In navolging hiervan werd in het remunera-
Arend Van Itterbeek
tie- en benoemingscomité eveneens een onafhankelijke bestuurder opgenomen.
Waarnemer Koen Repriels Commissarissen van de Vlaamse Regering Tom Van Laere Dries Verhaeghe Waarnemers van een representatieve vakorganisatie Rita Coeck Jan Coolbrandt
62
SAMENSTELLING BESTUUR
AUDITCOMITÉ
REMUNERATIE- EN BENOEMINGSCOMITÉ
TOT 20 FEBRUARI 2019 TOT 20 FEBRUARI 2019 Voorzitter Johan Sauwens
Voorzitter Marc Descheemaecker
Ondervoorzitter Marc Descheemaecker
Leden Irina De Knop
Lid
Luc Martens
Irina De Knop VANAF 20 FEBRUARI 2019 VANAF 20 FEBRUARI 2019 Voorzitter Voorzitter
Marc Descheemaecker
Johan Sauwens Leden Leden
Irina De Knop
Marc Descheemaecker
Luc Martens
Evelien Putman
Jean-Paul Van Avermaet
Katrien Vanhulle VANAF 28 MEI 2019 Voorzitter Katrien Vanhulle Leden Marc Descheemaecker Evelien Putman Johan Sauwens
63
SAMENSTELLING BESTUUR
MANAGEMENTCOMITÉ
BEDRIJFSREVISOREN
directeur-generaal
De algemene vergadering van aandeelhouders
Roger Kesteloot
besliste op dinsdag 28 mei 2019 tot aanstelling van het college van commissarissen-re-
directeur Operaties
visoren voor de boekjaren 2019, 2020 en 2021.
Dirk Busschaert Mazars directeur Financiën & ICT
Bedrijfsrevisoren vertegenwoordigd door
• Werner Jacobs
Sara Steyaert
(vanaf 30 april 2019) • Sylvie Verroken (vanaf 15 september 2019)
RSM InterAudit Bedrijfsrevisoren vertegenwoordigd door Gert Van Leemput
directeur CC Operaties Heidi Roubben directeur Human Resources Filip Claes directeur Strategie Johan Van Looy directeur Techniek Peter Vanwalleghem (tot 29 januari 2019) directeur Supply Chain Management Suzy Costers (tot 29 januari 2019) directeur Techniek & Supply Chain Management • Peter Vanwalleghem (vanaf 30 januari tot 31 december 2019) • Jacques Verspeek (vanaf 15 oktober 2019) directeur Marketing & Mobiliteit Guy Weyns
64
SAMENSTELLING BESTUUR
UITVOERING DEUGDELIJK BESTUUR In uitvoering van artikel 25 van het decreet
Bedragen (geïndexeerd)
deugdelijk bestuur van 22 november 2013, rapporteert de raad van bestuur over de in 2019 aan zijn leden betaalde vaste vergoedingen, zitpenningen en verplaatsingskosten. Nieuwe regelgeving voor jaarvergoeding en presentiegeld
Presentiegeld per bijgewoonde vergadering van de raad van bestuur, auditcomité of remuneratie- en benoemingscomité
306 euro
Vaste jaarvergoeding (op jaarbasis
3 060 euro
Maximum vergoeding (op jaarbasis)
6 630 euro
De sinds het Besluit van de Vlaamse Regering van 9 maart 2007 toegepaste regels en bedra-
Voor de voorzitter worden voormelde vergoe-
gen werden gewijzigd door het Besluit van de
dingen verdubbeld.
Vlaamse Regering van 5 oktober 2018. Deze zijn van toepassing vanaf 1 januari 2019.
Waarnemers De waarnemer en de waarnemers van een re-
De voornaamste wijzigingen zijn:
presentatieve vakorganisatie ontvangen voor
• een aanpassing van de vaste jaarver-
hun deelname aan de raad van bestuur een
goeding en van het presentiegeld per
onkostenvergoeding van 1 800 euro per jaar.
vergadering; • de aftopping van de totale vergoeding op
Vervoerkosten
jaarbasis tot een maximum van 6500 euro
De leden krijgen de vervoerkosten terug-
per jaar (13 000 euro voor de voorzitter);
betaald voor hun verplaatsingen naar de
• betaling van de vaste vergoeding pas na
vergaderingen van de raad van bestuur of
het verloop van het jaar en op voorwaar-
naar activiteiten die verbonden zijn aan de
de van een aanwezigheid op minstens 2/3
uitoefening van hun mandaat (inhuldigingen,
van de vergaderingen;
vertegenwoordiging van De Lijn, …). De terug-
• mogelijkheid tot betaling van een presen-
betaling vervoerkosten gebeurt op dezelfde
tiegeld voor deelname aan het remunera-
wijze als voor de personeelsleden van De Lijn:
tie- (en benoemings)comité.
voorleggen van vervoerbewijzen of terugbetaling autokosten volgens het officiële tarief van
Het nieuw besluit gaf de raad van bestuur de
de overheid. De leden die het wensen ontvan-
mogelijkheid om voor bestuurders die deel
gen tijdens de looptijd van hun mandaat een
uitmaken van de comités een vergoeding toe
abonnement geldig op het net van De Lijn.
te kennen onder de vorm van een presentiegeld per bijgewoonde vergadering. De raad van bestuur besliste op 20 februari 2019 tot betaling van een presentiegeld.
65
SAMENSTELLING BESTUUR
Betaalde bedragen In 2019 werden volgende vergoedingen betaald:
RAAD VAN BESTUUR BRUTOBEDRAGEN Presentiegeld
Vaste vergoeding
NETTOBEDRAGEN
Functie
Aantal bijgewoonde vergaderingen*
Marc Descheemaecker
Voorzitter
14 op 14 (100,00 %)
€8 568
€4 692
€13 260
€4 546,87
Johan Sauwens
Ondervoorzitter
11 op 14 (78,57%)
€3 366
€3 060
€6 426
€721,13
Irina De Knop
Bestuurder
13 op 14 (92,86%)
€3 978
€2 652
€6 630
€480,70
Bruno De Saegher
Bestuurder
11 op 14 (78,57%)
€3 366
€3 060
€6 426
€223,89
Luc Martens
Bestuurder
14 op 14 (100,00 %)
€4 284
€2 346
€6 630
€1 064,98
Evelien Putman
Bestuurder
12 op 14 (85,71%)
€3 672
€2 958
€6 630
€981,36
Goedele Sannen
Bestuurder
10 op 14 (71,43%)
€3 060
€3 060
€6 120
Birre Timmermans
Bestuurder
12 op 14 (85,71%)
€3 672
€2 958
€6 630
€208,22
Jean-Paul Van Avermaet
Bestuurder
11 op 14 (78,57%)
€3 366
€3 060
€6 426
€1 236,81
Katrien Vanhulle
Bestuurder
12 op 14 85,71%)
€3 672
€2 958
€6 630
Arend Van Itterbeek
Bestuurder
10 op 14 (71,43%)
€3 060
€3 060
€6 120
Tom Van Laere
Regeringscommissaris
12 op 14 (85,71%)
€3 672
€2 958
€6 630
Dries Verhaeghe
Regeringscommissaris
14 op 14 (100,00 %)
€4 284
€2 346
€6 630
Totaal
Verplaatsingskosten**
€240,64
NETTOBEDRAGEN Koen Repriels
Waarnemer
€1 800
€1 800
Rita Coeck
Waarnemer
€1 800
€1 800
Jan Coolbrandt
Waarnemer
€1 800
€1 800
TOTAAL
* Vergaderingen met schriftelijke beraadslaging zijn niet inbegrepen en worden niet vergoed. ** Inclusief verplaatsingskosten naar auditcomité, remuneratie- en auditcomité, vergaderingen, persconferenties, ... vanuit hun functie als lid van de raad van bestuur.
66
€ 96 588
€ 9 704,60
SAMENSTELLING BESTUUR
AUDITCOMITÉ BRUTOBEDRAGEN Functie
Aantal bijgewoonde vergaderingen
Lid vanaf 20 februari 2019 Voorzitter vanaf 28 mei 2019
6 op 6
€3 366
Lid tot 20 februari 2019
1 op 1
€306
Lid
7 op 7
€2 142
Evelien Putman
Lid vanaf 20 februari 2019
5 op 6
€1 530
Johan Sauwens
Voorzitter tot 28 mei 2019 Lid vanaf 28 mei 2019
7 op 7
€2 754
Katrien Vanhulle Irina De Knop Marc Descheemaecker
Presentiegeld
TOTAAL
€ 10 098
REMUNERATIE- EN BENOEMINGSCOMITÉ BRUTOBEDRAGEN Functie
Aantal bijgewoonde vergaderingen*
Voorzitter
9 op 9
€5 508
Irina De Knop
Lid
5 op 9
€1 530
Luc Martens
Lid
9 op 9
€2 754
Lid vanaf 20 februari 2019
6 op 8
€1 836
Tom Van Laere
Op uitnodiging
1 op 1
€306
Dries Verhaeghe
Op uitnodiging
1 op 1
€306
Marc Descheemaecker
Jean-Paul Van Avermaet
TOTAAL
*
Presentiegeld
€ 12 240
Vergaderingen met schriftelijke beraadslaging zijn niet inbegrepen en worden niet vergoed.
67
SAMENSTELLING BESTUUR
VERLONING TOPMANAGER In uitvoering van artikel 25 van het decreet
de doelstellingen van de directeur-generaal
deugdelijk bestuur van 22 november 2013,
goed. Begin 2020 gebeurde de evaluatie door
volgt hierna rapportering over de verloning
de mandaathouder zelf, door de minister en
van de topmanager.
door het remuneratie- en benoemingscomitĂŠ van de raad van bestuur.
De heer Roger Kesteloot, directeur-generaal en CEO van De Lijn, wordt bezoldigd in sala-
Het resultaat hiervan wordt, op voorstel van
risschaal KL18 van de Vlaamse Vervoermaat-
de raad van bestuur, finaal ter goedkeuring
schappij De Lijn. Deze bedroeg in 2019
voorgelegd aan de voogdijminister, zijnde de
171 821,17 euro, opsplitsbaar in een vast loon
Vlaams minister van Mobiliteit & Openbare
(128 230.60 euro), een mandaattoelage van
Werken.
33 864,84 euro en een managementtoelage van 9 725,73 euro. Vermelde bedragen zijn bruto. De managementtoelage bedraagt maximum 20% van de vaste wedde. Dit percentage wordt bepaald op basis van een jaarlijkse evaluatie die begeleid wordt door een extern bureau dat aangesteld wordt door de Vlaamse Regering. Op 20 maart 2019 keurde de raad van bestuur
68
69
ONDERNEMINGSRADEN
CENTRALE DIENSTEN
DE LIJN OOST-VLAANDEREN
Voorzitter
Voorzitter
Filip Claes
Dirk Busschaert
Werkgeversafvaardiging
Werkgeversafvaardiging
Veerle Bussens en Birgit Victor
Marc Feys, Nele Huys en Peter Van Overvelt
Werknemersafvaardiging
Werknemersafvaardiging
Dirk Lenders, Tom Rondas, Johan Vermeulen,
Alain Bruylandt, Bruno De Cock, Peter
Veerle Berckmans, Els Deceuninck, Ingrid
De Cock, Kristoff D’Haese, Bart Goeman,
Bistmans, Joeri Mestdag, Nico Van Hees, Frans
Jeffrey Naessens, Frank De Sloovere, Filip
De Decker en Kris Wauters
Vandenberghe, Kenneth Vranken, Pascal Van Poucke en Wendy Wittevrongel
DE LIJN ANTWERPEN
DE LIJN VLAAMS-BRABANT
Voorzitter
Voorzitter
Peter Vanwalleghem
Johan Van Looy
Werkgeversafvaardiging
Werkgeversafvaardiging
Marina Christiaens, Danny Wesenbeek, Wim
Patrick Reynders, Steffannie Verhaeghe, Pieter
Nuyts, Nathalie De Meurichy
De Deckers, Philippe Jacobs, Joost Swinnen en Jan Brackeva
Werknemersafvaardiging Mustafa Aarab, Cynthia Claes, Rudy Mous, Marc
Werknemersafvaardiging
Verborgh, Martine Nijs, Guido Janssens, Luc
Herman Vandeven, Johnny Beullens, Stefaan
Wendelen, Karine Vermeiren, Walter Brack,
Laroy, Hicham Boushaba, Ingmar De
Jerry Van Camp, Peter Van Puyenbroeck,
Saedeleer, Christophe Wollenhauven, Wim
Edouard Hollé en Felipe Quick
Verbist, Marleen Spitaels, Lieve Paumen, Marnix Van Den Berghe en Yentl De Meuter
70
ONDERNEMINGSRADEN
DE LIJN LIMBURG
DE LIJN WEST-VLAANDEREN
Voorzitter
Werkgeversafvaardiging
Heidi Roubben
Jan D’hooge, Yvan Bellaert en Brita Verniest
Werkgeversafvaardiging
Werknemersafvaardiging
Kris Vangoidsenhoven, Kristel Hoegaerts, Linda
Petra Depoorter, Bart Pieters, Redgy De Coker,
Vanné, Wim Claes en Anneliese Meynaerts
Stefaan Dierickx, Glenn Lambrecht, Jeffry Loones, Stefaan Vansteenkiste, Bart Standaert,
Werknemersafvaardiging
Francine Blomme en Danny Knockaert
Patrick Put, Slimane Lyasse, Leonard Versluys, Dominique Peeters, Steven Vanderheyden, Gerry Nuyts, Joannes Saelmans, Brigitta Coolen en Jan Peeters
71
De Lijn Motstraat 20 – 2800 Mechelen www.delijn.be Verantwoordelijke uitgever: Anneliese Meynaerts Dit jaarverslag wordt in beperkte oplage gedrukt.
72