Vlaanderen is milieu
Drinkwaterbalans voor Vlaanderen 2016
VLAAMSE MILIEUMAATSCHAPPIJ
www.vmm.be
DOCUMENTBESCHRIJVING Titel Drinkwaterbalans voor Vlaanderen - 2016 Samenstellers Afdeling Operationeel Waterbeheer, VMM Dienst Grondwater en Lokaal Waterbeheer, Team Watervoorziening en -gebruik Inhoud Dit rapport geeft inzicht in de hoeveelheid gewonnen, geproduceerd, geleverd en verbruikt water per watermaatschappij. De rapportering maakt het mogelijk een balans op te maken van winning, productie en verbruik in Vlaanderen. Daarnaast bevat dit rapport ook cijfers van het niet-geregistreerde verbruik. Naast de data voor het jaar 2016 beschrijft het rapport ook trends. Wijze van refereren Vlaamse Milieumaatschappij (2017), Drinkwaterbalans voor Vlaanderen - 2016 Verantwoordelijke uitgever Michiel Van Peteghem, Vlaamse Milieumaatschappij Vragen in verband met dit rapport Vlaamse Milieumaatschappij Dokter De Moorstraat 24-26 9300 Aalst Tel: 053 72 62 10 info@vmm.be Depotnummer D/2017/6871/040
\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ Drinkwaterbalans voor Vlaanderen - 2016
2
SAMENVATTING Het drinkwaterdecreet1 beoogt een duurzame watervoorziening en een duurzaam watergebruik. Zo wil de Vlaamse overheid het milieu en de volksgezondheid beschermen door het verzekeren van de levering van een optimale hoeveelheid water bestemd voor menselijke aanwending. Jaarlijks worden, in samenwerking met de WaterRegulator, de kwantiteitcijfers opgevraagd bij de verschillende watermaatschappijen en maakt de Vlaamse Milieumaatschappij hiermee de drinkwaterbalans op. Data 2016 Om drinkwater te produceren maken de Vlaamse watermaatschappijen gebruik van grondwater en/of oppervlaktewater. In 2016 werd 336 miljoen m³ ruw water gewonnen in Vlaanderen, waarvan 48,1 % uit grondwater en 51,9 % uit oppervlaktewater. 11 miljoen m³ ruw water werd buiten Vlaanderen gewonnen, waarvan 94,7% uit grondwater en 5,3% uit oppervlaktewater. Water-link wint al zijn ruw water uit oppervlaktewater. Pidpa, IWVA, Farys en Knokke-Heist gebruiken enkel grondwater als ruw water . De Watergroep en VIVAQUA winnen ruw water uit grondwater én oppervlaktewater. IWVB koopt al zijn water aan onder de vorm van drinkwater. Na het winnen van het ruw water , volgt het productieproces waarin dit water wordt behandeld tot drinkwater dat voldoet aan de wettelijke kwaliteitseisen. Zeven watermaatschappijen produceerden in 2016 in Vlaanderen 331 miljoen m³ drinkwater. Dat komt overeen met 96,7 % van de totale eigen productie. In 2016 ging 5,9 miljoen m³ water verloren bij de productie van drinkwater. Dit is 1,8 % van het gewonnen ruw water . De verschillende watermaatschappijen kochten en verkochten onderling 63 miljoen m³ drinkwater. Opvallende inkoop- en verkoopcijfers waren die van Water-link en Farys. Water-link verkocht grote hoeveelheden water aan de andere watermaatschappijen binnen Vlaanderen. Farys koopt veel drinkwater in bij andere watermaatschappijen binnen Vlaanderen (voornamelijk bij Water-link) en verkoopt hiervan een groot deel aan andere watermaatschappijen binnen Vlaanderen. Farys beschikt namelijk over distributie-infrastructuur van Brussel tot Oostende. De inkoop van drinkwater door Vlaamse watermaatschappijen van buiten Vlaanderen bedroeg 74,6 miljoen m³. De Vlaamse watermaatschappijen verkochten 7,6 miljoen m³ drinkwater buiten Vlaanderen. Het drinkwater dat de Vlaamse watermaatschappijen produceren of aankopen, wordt uiteindelijk geleverd aan zowel huishoudelijke als niet-huishoudelijke abonnees. In Vlaanderen leverden de watermaatschappijen 347 miljoen m³ drinkwater aan de abonnees (huishoudelijke en niet-huishoudelijke abonnees) waarvan 62,1 % naar huishoudelijke abonnees en 37,9 % naar niet-huishoudelijke. Het niet-geregistreerde verbruik omvat het niet-gefactureerde verbruik en de lekverliezen. Onder nietgefactureerd verbruik valt het watergebruik door de brandweer, door de gemeentediensten, voor het spoelen van leidingen,… In 2016 was het niet-geregistreerde verbruik 64,4 miljoen m³ of zo’n 18 % van het water dat gedistribueerd werd.
1
het decreet van 24 mei 2002 betreffende water bestemd voor menselijke aanwending
\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ Drinkwaterbalans voor Vlaanderen - 2016
3
In het rapport Drinkwaterbalans zijn voor de tweede maal de cijfers opgenomen van de Infrastucture Leakage Index (ILI). In 2016 lag de ILI in Vlaanderen tussen de 0,50 en 1,49 tegenover 0,56 en 2,14 in 2015. Een waarde onder de 2 wordt als goed beschouwd. De extreme waarden zijn dus verbeterd, en ook het gewogen gemiddelde over heel Vlaanderen daalde in 2016 van 1,13 tot 1,06. Trends Vanaf 2012 zet een kleine algemene daling in ruw water winning zich voort. In 2014 werd het minste en in 2016 het op één na minste ruw water gewonnen. In 2016 werd in Vlaanderen 3 miljoen m³ minder verbruikt dan in 2015. Het hogere verbruik in 2015 kan deels verklaard worden door de warme maanden juni-juli in 2015. Sinds 2001 wordt er 8,4 % minder drinkwater geproduceerd. Van die daling doet 97 % zich voor bij het drinkwater geproduceerd uit grondwater. De inkoop van drinkwater uit de naburige gewesten en landen bleef constant tussen 2009 en 2011. In 2012 droeg De Watergroep de winningen die zij in Wallonië exploiteerden over aan hun Waalse zustermaatschappij SWDE. Sindsdien koopt De Watergroep het water aan bij SWDE. De totale aankoop daalde tussen 2012 en 2014 maar is in 2015 en 2016 opnieuw gestegen tot het niveau van 2012. Over een tijdspanne van 16 jaar is 37,7 miljoen m³ drinkwater minder geleverd. Dit komt overeen met een daling van 10 %. Tussen 2015 en 2016 is een verwaarloosbare stijging van 0,3 miljoen m³ genoteerd. In diezelfde tijdspanne van 16 jaar zijn de bevolkingsaantallen en gebruikscijfers in een specifiek werkingsgebied vergeleken. Het inwonersaantal tussen 2001 en 2016 is gestegen met 13 %. Het corresponderende huishoudelijk verbruik is slechts gestegen met 3,4 %. Een stijgend aantal inwoners in dit werkingsgebied zorgt dus niet voor een evenredige stijging van het totale huishoudelijk verbruik. Voor heel Vlaanderen is dezelfde analyse slechts mogelijk tussen 2011 en 2016. Daar zien we een bevolkingsstijging van 2,7 % en een verbruiksstijging van 1,7 %. Het verbruik per persoon toont in die periode geen duidelijke trend, en schommelt rond de 33 m³ per jaar per persoon. Tussen 2011 en 2016 zijn de cijfers van het niet geregisterd verbruik nagenoeg constant.
\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ Drinkwaterbalans voor Vlaanderen - 2016
4
INHOUD 1 Inleiding ......................................................................................................................................................... 8 1.1 Inhoud van het rapport .......................................................................................................................... 8 1.2 Wetgeving en begrippen ........................................................................................................................ 8 1.3 Rapportering ........................................................................................................................................10 2 Drinkwaterbalans voor het jaar 2016..........................................................................................................12 3 Winning van ruw water door de Vlaamse watermaatschappijen ...............................................................13 3.1 Data 2016 .............................................................................................................................................13 3.2 Trends...................................................................................................................................................16 4 Productie van drinkwater door de Vlaamse watermaatschappijen............................................................17 4.1 Data 2016 .............................................................................................................................................17 4.1.1 Productie ......................................................................................................................................17 4.1.2 Productieverlies ...........................................................................................................................18 4.2 Trends...................................................................................................................................................19 5 Drinkwatertransfer in en buiten Vlaanderen ..............................................................................................21 5.1 Data 2016 .............................................................................................................................................21 5.1.1 Inkoop en verkoop in Vlaanderen ................................................................................................21 5.1.2 Inkoop en verkoop met naburige gewesten en landen ...............................................................22 5.2 Trends...................................................................................................................................................23 6 Drinkwaterlevering en –verbruik ................................................................................................................26 6.1 Data 2016 .............................................................................................................................................26 6.2 Trends...................................................................................................................................................28 6.2.1 Alle abonnees...............................................................................................................................28 6.2.2 Huishoudelijke abonnees .............................................................................................................28 7 Niet-geregistreerd verbruik .........................................................................................................................32 7.1 Data 2016 .............................................................................................................................................32 7.1.1 Niet-geregistreerd verbruik .........................................................................................................32 7.1.2 Infrastucture Leakage Index (ILI)..................................................................................................33 7.2 Trends...................................................................................................................................................35 8 Conclusies ....................................................................................................................................................37
\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ Drinkwaterbalans voor Vlaanderen - 2016
5
LIJST VAN TABELLEN tabel 1: overzicht van meermaals gebruikte termen en hun betekenis ............................................................ 9 tabel 2: gewonnen ruw water voor de productie van drinkwater totaal en in Vlaanderen opgesplitst in grondwater en oppervlaktewater ....................................................................................................................13 tabel 3: gewonnen ruw water (m³) per type water voor de productie van drinkwater door de Vlaamse watermaatschappijen .......................................................................................................................................14 tabel 4: ruw water door Vlaamse watermaatschappijen gewonnen tussen 2012 en 2016 in totale hoeveelheid (m³) en opgesplitst in oppervlaktewater en grondwater ............................................................16 tabel 5: geproduceerde hoeveelheid drinkwater voor de totale hoeveelheid en de hoeveelheid in Vlaanderen opgesplitst in grondwater en oppervlaktewater ..........................................................................17 tabel 6: geproduceerde hoeveelheid drinkwater (m³) door de Vlaamse watermaatschappijen verdeeld in grond- en oppervlaktewater en de plaats van winning (in en buiten Vlaanderen) .........................................18 tabel 7: productieverlies (m³) en het % ruw water dat verloren gaat tijdens het productieproces ...............19 tabel 8: inkoop en verkoop van drinkwater (m³) tussen de Vlaamse watermaatschappijen binnen Vlaanderen .......................................................................................................................................................21 tabel 9: watermaatschappijen die drinkwater inkopen en/of verkopen (m³) van Wallonië en Brussel ..........22 tabel 10: watermaatschappijen die drinkwater inkopen en/of verkopen (m³) van Nederland en Frankrijk ...23 tabel 11: drinkwater transfer van Vlaanderen met de naburige gewesten en landen in m³...........................23 tabel 12: geleverd drinkwater (m³) aan (huishoudelijke en niet-huishoudelijke) abonnees in Vlaanderen ...26 tabel 13: geleverd drinkwater (m³) aan huishoudelijke abonnees in Vlaanderen ...........................................27 tabel 14: niet-geregistreerd verbruik (m³) drinkwater in Vlaanderen .............................................................33 tabel 15: indeling van de ILI in de internationale literatuur11 ..........................................................................34 tabel 16: gerapporteerde ILI voor de Vlaamse watermaatschappijen .............................................................34
\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ Drinkwaterbalans voor Vlaanderen - 2016
6
LIJST VAN FIGUREN figuur 1: watermaatschappijen actief in Vlaanderen in 2016 ..........................................................................11 figuur 2: de volledige drinkwaterbalans van het jaar 2016 voor de drinkwatermaatschappijen actief in Vlaanderen .......................................................................................................................................................12 figuur 3: het aandeel (%) gewonnen water verdeeld over oppervlaktewater en grondwater, en verdeeld in en buiten Vlaanderen per watermaatschappij (2016) .....................................................................................15 figuur 4: grondwater en oppervlaktewater gewonnen door de Vlaamse watermaatschappijen voor de periode 2012 - 2016 in m続 ................................................................................................................................16 figuur 5: totale productie van drinkwater (m続) door Vlaamse watermaatschappijen, opgesplitst in oppervlakte- en grondwater voor de periode 2001 tot 2016 ..........................................................................20 figuur 6: drinkwater transfer met de naburige gewesten en landen ...............................................................24 figuur 7: evolutie van de inkoop van drinkwater voor Vlaanderen uit naburige gewesten en landen ...........24 figuur 8: evolutie van de inkoop van drinkwater uit naburige gewesten en landen per watermaatschappij .25 figuur 9: evolutie volume (m続) geleverd drinkwater tussen 2001 en 2016......................................................28 figuur 10: evolutie van het huishoudelijk verbruik en het aantal inwoners in Vlaanderen in de periode 20112016 ..................................................................................................................................................................29 figuur 11: inschatting van jaarlijks verbruik per persoon in Vlaanderen op basis van het huishoudelijk verbruik en het aantal inwoners ......................................................................................................................30 figuur 12: langetermijnevolutie van de levering van het huishoudelijk verbruik en het aantal inwoners voor de watermaatschappijen De Watergroep en Pidpa in de periode 2001-2016 ................................................31 figuur 13: langetermijnevolutie van het huishoudelijk verbruik (m続/jaar) per inwoner binnen het distributiegebied van De Watergroep en Pidpa in de periode 2001-2016 ......................................................31 figuur 14 : evolutie van de ILI in de periode 2014-2016...................................................................................35 figuur 15: evolutie van het % niet-geregistreerd verbruik t.o.v. input bij distributie ......................................36
\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ Drinkwaterbalans voor Vlaanderen - 2016
7
1 INLEIDING 1.1 Inhoud van het rapport Dit rapport geeft inzicht in de hoeveelheid water dat gewonnen, geproduceerd, geleverd en verbruikt is in het kader van de openbare drinkwatervoorziening in Vlaanderen van het jaar 2016. De rapportering maakt het mogelijk een balans op te maken van winning, productie en distributie in Vlaanderen. Voor verschillende aspecten geeft dit rapport een trend voor zover gegevens beschikbaar zijn. Voor de productie en verkoop start de cijferreeks vanaf 2001, voor inkoop en verkoop van drinkwater vanaf 2009, voor de winning en voor niet-geregistreerd verbruik vanaf 2011. Cijfers van de Infrastucture Leakage Index (ILI) zijn er voor de jaren 2015 en 2016. De openbare watervoorziening in Vlaanderen vertoont een aantal kenmerken die van belang zijn voor de interpretatie van dit rapport: — niet alle watermaatschappijen produceren zelf drinkwater; — Vlaamse watermaatschappijen winnen en produceren drinkwater hoofdzakelijk in Vlaanderen, maar ook deels in het Waalse gewest; — een aanzienlijk deel van het drinkwater dat in Vlaanderen wordt verdeeld, wordt niet door een Vlaamse watermaatschappij geproduceerd maar aangekocht.
1.2 Wetgeving en begrippen Het decreet van 24 mei 2002 betreffende water bestemd voor menselijke aanwending beoogt in artikel 3 een duurzame watervoorziening en een duurzaam watergebruik. Een duurzame watervoorziening is ruim opgevat, namelijk de winning, opvang, behandeling en distributie van water bestemd voor menselijke aanwending en een duurzaam watergebruik. Deze duurzame watervoorziening heeft als doel het beschermen van het milieu, en het beschermen van de volksgezondheid door het verzekeren van de levering van een optimale hoeveelheid water bestemd voor menselijke aanwending van een geschikte kwaliteit waarbij rekening gehouden wordt met sociale en economische aspecten. Artikel 27 van het besluit van 8 april 2011 van het Algemeen waterverkoopreglement2 behandelt de jaarlijkse rapportering van onder andere het duurzame watergebruik inclusief lekverliezen.
2
Besluit van de Vlaamse Regering van 8 april 2011 houdende bepalingen van rechten en plichten van de exploitanten van een openbaar waterdistributienetwerk en hun klanten met betrekking tot de levering van water bestemd voor menselijke consumptie, de uitvoering van de saneringsverplichting en het algemeen waterverkoopreglement
\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ Drinkwaterbalans voor Vlaanderen - 2016
8
Het ministerieel besluit3 van 12 december 2011 over de rapportering van het Algemeen waterverkoopreglement stelt in artikel 5 dat de exploitant minstens volgende gegevens moet aanleveren over het duurzaam watergebruik en de lekverliezen: - het niet-geregistreerd verbruik uitgedrukt als percentage van het totaal gedistribueerde volume drinkwater; - het lekverlies uitgedrukt als percentage van het totaal gedistribueerde volume drinkwater. Termen die meermaals terugkomen, worden hieronder gedefinieerd. De termen zijn alfabetisch gerangschikt. tabel 1: overzicht van meermaals gebruikte termen en hun betekenis
Term Abonnee
Verklaring elke natuurlijke of rechtspersoon die een recht heeft ten aanzien van een onroerend goed dat aangesloten is op een openbaar waterdistributienetwerk en aan wie de exploitant van een openbaar waterdistributienetwerk door dat waterdistributienetwerk drinkwater levert
Drinkwater
water dat voldoet aan de eisen gesteld aan water voor menselijke consumptie; namelijk al het water dat onbehandeld of na behandeling bestemd is voor drinken, koken, voedselbereiding, vaat of persoonlijke hygiëne, ongeacht de herkomst en ongeacht of het water wordt geleverd via een waterdistributienetwerk of via een private waterwinning, uit een tankschip of tankauto, of in flessen of verpakkingen, met uitzondering van: a) natuurlijk mineraalwater dat als zodanig erkend is krachtens het koninklijk besluit van 8 februari 1999 betreffende natuurlijk mineraalwater en bronwater; b) water dat een geneesmiddel is
Gewonnen water
alle ruw water , ook het water dat niet gewonnen wordt met als doel productie van drinkwater maar met als doel als ruw water verhandeld te worden; dit water bevat echter geen oppervlaktewater dat gewonnen wordt om na zuivering ‘direct’ te infiltreren in de waterlaag waaruit het later weer opgepompt wordt
Huishoudelijke abonnee
alle abonnees die geen 'niet-huishoudelijke abonnee' zijn; dit zijn abonnees zonder ondernemingsnummer
Niet-huishoudelijke abonnee
een niet-huishoudelijke abonnee is een abonnee die een onderneming is zoals bedoeld in artikel 2, 3° van de wet van 16 januari 2003 tot oprichting van een Kruispuntbank van Ondernemingen, tot modernisering van het handelsregister, tot oprichting van erkende ondernemingsloketten en houdende diverse bepalingen; dat zijn abonnees met een ondernemingsnummer
Ruwwater
water bestemd voor productie; het water wordt verder in de cyclus omgezet in drinkwater
Watermaatschappij
een exploitant die een openbaar waterdistributienetwerk door leidingen beheert (in Vlaanderen of buiten Vlaanderen)
3
Ministerieel besluit van 12 december 2011 betreffende de rapportering over de toepassing van de bepalingen uit het besluit van de Vlaamse regering houdende bepalingen van rechten en plichten van de exploitanten van een openbaar waterdistributienetwerk en hun klanten met betrekking tot de levering van water bestemd voor menselijke consumptie, de uitvoering van de saneringsverplichting en het algemeen waterverkoopreglement
\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ Drinkwaterbalans voor Vlaanderen - 2016
9
Waterproductiecentrum
de plaats waar oppervlaktewater of grondwater behandeld wordt tot water bestemd voor menselijke consumptie
1.3 Rapportering Sinds 2001 vraagt de afdeling Operationeel Waterbeheer van de VMM, , gegevens over kwantiteit op aan de verschillende watermaatschappijen. Vanaf 2011 gebeurt de bevraging van de verschillende watermaatschappijen rond het volume water bestemd voor menselijke consumptie in samenwerking met de dienst WaterRegulator van de VMM. In 2016 waren negen watermaatschappijen actief in Vlaanderen. Acht daarvan worden hier besproken: - AGSO Knokke-Heist - De Watergroep - Farys - IWVA - IWVB - Pidpa - VIVAQUA - Water-link De Nederlandse drinkwatermaatschappij Brabant Water is actief in de Belgische enclave Baarle-Hertog, maar is verder niet meegenomen in deze bespreking. Sinds 2015 is Knokke-Heist (Autonoom Gemeentebedrijf Stadsontwikkeling Knokke-Heist) de enige openbare drinkwatermaatschappij die nog op gemeentelijke schaal opereert. VIVAQUA is een drinkwatermaatschappij met een beperkt afzetgebied in Vlaanderen. Bovendien is het een Brusselse drinkwaterproducent die water wint in Wallonië en verkoopt aan andere Vlaamse watermaatschappijen. De distributiegebieden van de acht watermaatschappijen voor het jaar 2016 zijn weergegeven in figuur 1. De gerapporteerde informatie is opgedeeld in: - winning van ruw water (oppervlaktewater of grondwater) – hoofdstuk 3; - productie van drinkwater – hoofdstuk 4; - inkoop en verkoop van drinkwater – hoofdstuk 5; - verkoop aan abonnees binnen het eigen distributiegebied – hoofdstuk 6; - niet-geregistreerd verbruik – hoofdstuk 7. In maart 2016 werd de procesbenchmark4 ‘Niet in rekening gebracht water (NRW)’ afgerond. Deze procesbenchmark bevat een aantal indicatoren die een beeld geven van het lekverlies. Geleverde hoeveelheden Voor de verkoop van drinkwater aan een andere watermaatschappij en voor de verkoop van drinkwater aan de abonnee is in dit rapport gerekend met geleverde hoeveelheden. Deze geleverde hoeveelheden verschillen van gefactureerde hoeveelheden. 4
http://www.aquaflanders.be/systems/file_download.ashx?pg=4821&ver=2
\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ Drinkwaterbalans voor Vlaanderen - 2016
10
Met 'geleverde hoeveelheden' worden cijfers bedoeld die (eventueel) berekend (geraamd) zijn om de referentieperiode te vervolledigen. Met andere woorden, de cijfers voor de afnemers of abonnees waarvan de exacte geleverde hoeveelheid tijdens de referentieperiode niet gekend is, worden berekend. Met ‘gefactureerde hoeveelheden’ worden de hoeveelheden gebruikt voor het opmaken van de verbruiksfacturen van klanten bedoeld. figuur 1: watermaatschappijen actief in Vlaanderen in 2016
\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ Drinkwaterbalans voor Vlaanderen - 2016
11
2 DRINKWATERBALANS VOOR HET JAAR 2016 De waterbalans 2016 voor Vlaanderen wordt weergegeven in figuur 2. De volumes zijn uitgedrukt in miljoen kubieke meter water. Een uitgebreide bespreking volgt in de volgende hoofdstukken: - Winning van ruw water - Productie van drinkwater - Drinkwatertransfer in en buiten Vlaanderen - Drinkwaterlevering en -verbruik - Niet-geregistreerd verbruik
figuur 2: de volledige drinkwaterbalans van het jaar 2016 voor de drinkwatermaatschappijen actief in Vlaanderen5
5
Water dat Vivaqua wint buiten Vlaanderen en vervolgens aan de andere drinkwatermaatschappijen verkoopt valt hier onder transfers en niet onder winning. Dit in tegenstelling tot het water dat zij zelf in Vlaanderen leveren.
\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ Drinkwaterbalans voor Vlaanderen - 2016
12
3 WINNING VAN RUW WATER DOOR DE VLAAMSE WATERMAATSCHAPPIJEN Om drinkwater te produceren maken de Vlaamse watermaatschappijen gebruik van grondwater en/of oppervlaktewater. Dit ruw water wordt voor ongeveer de helft gewonnen uit grondwater en de helft uit oppervlaktewater.
3.1 Data 2016
In 2016 wonnen de Vlaamse watermaatschappijen 347 miljoen m続 ruwwater (zie tabel 2), opgedeeld in 49,6 % afkomstig van grondwater en 50,4 % uit oppervlaktewater. Van deze totale hoeveelheid wordt 336 miljoen m続 in Vlaanderen gewonnen. Daarvan is 48,1 % afkomstig van grondwater en 51,9 % afkomstig van oppervlaktewater. tabel 2: gewonnen ruw water voor de productie van drinkwater totaal en in Vlaanderen opgesplitst in grondwater en oppervlaktewater
Gewonnen water
Totaal
In Vlaanderen
m続
%
m続
%
Grondwater
172 607 899
49,6
161 942 710
48,1
Oppervlaktewater
175 048 542
50,4
174 458 341
51,9
Totaal
347 656 441
100
336 401 051
100
De Vlaamse waterschappijen winnen het grondwater vooral in Vlaanderen. Een heel beperkte hoeveelheid grondwater wordt gewonnen in grondwaterwinningen gelegen in het Waalse gewest. Om de grondwaterlagen kunstmatig aan te vullen gebruikt Pidpa gezuiverd oppervlaktewater en IWVA gezuiverd afvalwater. Deze volumes worden in de balans niet als dusdanig opgenomen.
\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ Drinkwaterbalans voor Vlaanderen - 2016
13
Oppervlaktewater wordt door drie van de acht watermaatschappijen gebruikt als ruw water voor de productie van drinkwater. Dit zijn: -
Water-link De Watergroep VIVAQUA (in beperkte mate).
De tabel 3 bevat het volume grondwater of oppervlaktewater dat gebruikt wordt voor de productie van drinkwater, opgedeeld in water dat gewonnen wordt in of buiten Vlaanderen. Voor VIVAQUA wordt enkel de gewonnen hoeveelheid meegenomen die zij zelf verdelen in Vlaanderen. Het water dat VIVAQUA via Brussel levert aan andere Vlaamse watermaatschappijen is hierin niet opgenomen. Deze hoeveelheid wordt gerapporteerd via de drinkwatertransfer met naburige gewesten en landen (5.1.2). Farys en VIVAQUA winnen respectievelijk 9,6 miljoen m³ en 1,6 miljoen m³ ruw water buiten Vlaanderen. IWVB wint geen ruw water . De grootste ruw water winners in Vlaanderen zijn: - Water-link (139 miljoen m³) - De Watergroep (128 miljoen m³) - Pidpa (63 miljoen m³) Zij zorgen voor 95 % van de winning van ruw water . tabel 3: gewonnen ruw water (m³) per type water voor de productie van drinkwater door de Vlaamse watermaatschappijen
Grondwater Watermaatschappij
Totaal
AGSO Knokke-Heist
In Vlaanderen
Oppervlaktewater
Buiten Vlaanderen
In Vlaanderen
Buiten Vlaanderen
538 616
538 616
0
0
0
128 252 325
93 772 958
0
34 479 367
0
Farys
10 365 539
749 597
9 615 942
0
0
IWVA
3 742 489
3 742 489
0
0
0
IWVB
0
0
0
0
0
Pidpa
62 960 873
62 960 873
0
0
0
1 817 625
178 177
1 049 247
0
590 201
Water-link
139 978 974
0
0
139 978 974
0
Vlaanderen
347 656 411
161 942 710
10 665 189
174 458 341
590 201
46,6
3,1
50,2
0,2
De Watergroep
VIVAQUA
%
\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ Drinkwaterbalans voor Vlaanderen - 2016
14
De Vlaamse watermaatschappijen halen hun ruw water voor 46,6 % uit grondwaterwinningen in Vlaanderen, voor 3,1 % uit grondwaterwinningen buiten Vlaanderen, voor 50,2 % uit oppervlaktewater in Vlaanderen en voor 0,2 % uit oppervlaktewater buiten Vlaanderen (tabel 2). Uit de analyse per watermaatschappij (figuur 3) blijkt dat er verschillende strategieĂŤn bestaan bij de watermaatschappijen. Zo gebruikt Water-link enkel oppervlaktewater. Pidpa, IWVA, Farys (beperkte winning) en Knokke-Heist winnen enkel ruw water uit grondwater. De andere watermaatschappijen winnen ruw water uit grondwater ĂŠn oppervlaktewater. Zo wint De Watergroep 73 % uit grondwater en 27 % uit oppervlaktewater. IWVB heeft geen eigen winning en koopt al het water aan. figuur 3: het aandeel (%) gewonnen water verdeeld over oppervlaktewater en grondwater, en verdeeld in en buiten Vlaanderen per watermaatschappij (2016)
100% 90% 80%
Oppervlaktewater Buiten Vlaanderen
70% 60%
Oppervlaktewater In Vlaanderen
50% 40% 30%
Grondwater Buiten Vlaanderen
20% 10% 0%
Grondwater In Vlaanderen
\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ Drinkwaterbalans voor Vlaanderen - 2016
15
3.2 Trends Vanaf 2012 heeft De Watergroep zijn grondwaterwinningen gelegen in Wallonië overgedragen aan de Societé Wallone Des Eaux (SWDE). De Watergroep koopt dit water aan bij SWDE. Om een goede vergelijking te kunnen maken van de evolutie starten de cijfers vanaf 2012. De totale winning van ruw water door Vlaamse watermaatschappijen over de periode 2012 tot en met 2016 is weergegeven in tabel 4. In 2012 werd 353 miljoen m³ gewonnen, in 2016 was dit 348 miljoen m³. 2014 was het jaar met de laagste winning en 2016 met de op één na laagste winning van ruw water . De winningen bedroegen respectievelijk 346 en 348 miljoen m³. tabel 4: ruw water door Vlaamse watermaatschappijen gewonnen tussen 2012 en 2016 in totale hoeveelheid (m³) en opgesplitst in oppervlaktewater en grondwater
Jaar
Grondwater
Oppervlaktewater
Totaal
2012
174 899 044
178 065 147
352 964 191
2013
176 083 830
179 216 737
355 300 567
2014
171 826 509
174 193 071
346 019 580
2015
172 905 681
177 704 164
350 609 845
2016
172 607 899
175 048 542
347 656 441
De evolutie van grondwater en oppervlaktewater als ruw water bron is weergegeven in figuur 4. De verhouding tussen beide blijft ongeveer gelijk. In de hele periode wordt iets meer oppervlaktewater dan grondwater gebruikt. In 2016 was het aandeel 50,4% en 49,6% respectievelijk. figuur 4: grondwater en oppervlaktewater gewonnen door de Vlaamse watermaatschappijen voor de periode 2012 - 2016 in m³ 185 180
miljoen m³
175 170 165 160 155 150 2012
2013 Grondwater
2014
2015
2016
Oppervlaktewater
\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ Drinkwaterbalans voor Vlaanderen - 2016
16
4 PRODUCTIE VAN DRINKWATER DOOR DE VLAAMSE WATERMAATSCHAPPIJEN Na het winnen van het ruw water , volgt het productieproces waarin dit water wordt behandeld tot drinkwater dat voldoet aan de wettelijke kwaliteitseisen. De behandeling van ruw water tot drinkwater gaat gepaard met een productieverlies dat inherent is aan de productie van drinkwater.
4.1 Data 2016
4.1.1 Productie De tabel 5 en tabel 6 geven het geproduceerde drinkwater weer per Vlaamse watermaatschappij. Voor VIVAQUA wordt enkel de geproduceerde hoeveelheid meegenomen die zij zelf verdelen in Vlaanderen. In 2016 produceerden de Vlaamse watermaatschappijen in totaal 343 miljoen m³ drinkwater. In Vlaanderen produceerden de watermaatschappijen in totaal 331,7 miljoen m³ drinkwater. Dat komt overeen met 96,7 % van de totale eigen productie. Buiten Vlaanderen werd door de Vlaamse watermaatschappijen slechts 11,3 miljoen m³ drinkwater geproduceerd. tabel 5: geproduceerde hoeveelheid drinkwater voor de totale hoeveelheid en de hoeveelheid in Vlaanderen opgesplitst in grondwater en oppervlaktewater
Geproduceerd drinkwater
Totaal
In Vlaanderen
In m³
In procent
In m³
In procent
Uit grondwater
169 028 048
49,3
158 362 859
47,7
Uit oppervlaktewater
174 008 674
50,7
173 418 473
52,3
Totaal
343 036 722
100
331 781 332
100
\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ Drinkwaterbalans voor Vlaanderen - 2016
17
tabel 6: geproduceerde hoeveelheid drinkwater (mÂł) door de Vlaamse watermaatschappijen verdeeld in grond- en oppervlaktewater en de plaats van winning (in en buiten Vlaanderen) Uit grondwater
Watermaatschappij
Totaal
Buiten Vlaanderen
In Vlaanderen AGSO Knokke-Heist
Uit oppervlaktewater Buiten Vlaanderen
In Vlaanderen
538 616
538 616
0
0
0
125 376 488
91 736 989
0
33 639 499
0
Farys
10 365 539
749 597
9 615 942
0
0
IWVA
3 718 343
3 718 343
0
0
0
IWVB
0
0
0
0
0
Pidpa
61 445 118
61 445 118
0
0
0
1 813 644
174 196
1 049 247
0
590 201
Water-link
139 778 974
0
0
139 778 974
0
Vlaanderen
343 036 722
158 362 859
10 665 189
173 418 473
590 201
De Watergroep
VIVAQUA
4.1.2 Productieverlies Het productieverlies is het water dat verloren gaat tijdens het productieproces. Zo wordt in het productieproces een deel van het water gebruikt voor het spoelen van filters. Het productieverlies is het verschil tussen de hoeveelheid ruw water en de hoeveelheid geproduceerd drinkwater. Door de recuperatie van spoelwater wordt het productieverlies beperkt. De tabel 7 geeft het productieverlies in 2016 voor de verschillende watermaatschappijen weer van de productieactiviteit in Vlaanderen. In 2016 ging 5,9 miljoen mÂł water verloren. Dit is 1,8 % van het gewonnen ruw water . Enkel Farys en VIVAQUA produceren drinkwater uit ruw water dat gewonnen wordt buiten Vlaanderen. Farys geeft aan dat de winning is uitgerust met een spoelwaterrecuperatie en dat er hierdoor geen productieverlies is. Voor VIVAQUA is het niet mogelijk om het productieverlies voor het totaal aan drinkwater dat voor Vlaanderen wordt geproduceerd te begroten.
\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ Drinkwaterbalans voor Vlaanderen - 2016
18
tabel 7: productieverlies (m³) en het % ruw water dat verloren gaat tijdens het productieproces
Productieverlies
% verloren t.o.v. gewonnen ruw water
0
0
2 875 837
2,2
Farys
0
0
IWVA
24 146
0,6
IWVB
0
0
Pidpa
1 515 755
2,4
VIVAQUA*
3 981
2,2
Water-link
1 520 513
1,1
Vlaanderen
5 940 232
1,8
Watermaatschappij AGSO Knokke-Heist De Watergroep
* Dit bevat enkel het productieverlies van het waterproductiecentrum van Zaventem
4.2 Trends De totale productie van drinkwater geproduceerd door de Vlaamse watermaatschappijen over de periode 2001 tot en met 2016 is weergegeven in figuur 5. Uit een vergelijking van de totale productie blijkt dat tussen 2001 en 2016 8,4 % minder drinkwater geproduceerd is. 2014 is het jaar met de laagste productie van drinkwater, 2016 met de op één na laagste. Sinds 2001 werd 15,3 % minder drinkwater geproduceerd uit grondwater en 0,6 % minder drinkwater uit oppervlaktewater. De productiedaling is te verklaren door een daling van de productie uit grondwater buiten Vlaanderen. De Watergroep heeft in 2012 zijn grondwaterwinningen overgedragen aan de Société Wallone Des Eaux (SWDE). De Watergroep koopt dit water nu aan bij SWDE. De productie binnen Vlaanderen blijft al enkele jaren nagenoeg constant. Tot 2009 werd er meer drinkwater geproduceerd uit grondwater. Vanaf 2010 is het verschil tussen beide waterbronnen vrij gelijk voor de totale productie. Als we enkel de cijfers van de winningen binnen Vlaanderen in acht nemen, wordt er wel meer water geproduceerd uit oppervlaktewater dan uit grondwater.
\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ Drinkwaterbalans voor Vlaanderen - 2016
19
figuur 5: totale productie van drinkwater (mÂł) door Vlaamse watermaatschappijen, opgesplitst in oppervlakte- en grondwater voor de periode 2001 tot 2016
450 400
mÂł (miljoenen)
350 300 250 200 150 100 50 0 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 Totaal
Grondwater
Oppervlaktewater
\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ Drinkwaterbalans voor Vlaanderen - 2016
20
5 DRINKWATERTRANSFER IN EN BUITEN VLAANDEREN De verschillende watermaatschappijen kopen en verkopen onderling drinkwater. Verschillende factoren liggen hier aan de basis zoals de historische uitbouw van het openbaar waterdistributienetwerk en tekorten in bepaalde regio’s aan kwalitatief goed grondwater of oppervlaktewater.
5.1 Data 2016
5.1.1 Inkoop en verkoop in Vlaanderen De inkoop en verkoop van drinkwater tussen de Vlaamse watermaatschappijen in 2016 wordt weergegeven in tabel 8. tabel 8: inkoop en verkoop van drinkwater (mÂł) tussen de Vlaamse watermaatschappijen binnen Vlaanderen
Watermaatschappij
Inkoop
Verkoop
1 905 514
0
De Watergroep
14 373 857
2 332 764
Farys
41 088 391
12 867 639
IWVA
206 199
128 220
IWVB
1 776 623
0
Pidpa
2 988 821
1 252 818
Water-link
1 006 032
46 665 864
Vlaanderen
63 345 437
63 247 305
AGSO Knokke-Heist
\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ Drinkwaterbalans voor Vlaanderen - 2016
21
Opvallende inkoop- en verkoopcijfers zijn die van Water-link en Farys: - Water-link verkoopt binnen Vlaanderen grote hoeveelheden drinkwater aan de andere watermaatschappijen; - Farys koopt veel drinkwater aan bij andere watermaatschappijen binnen Vlaanderen (voornamelijk bij Water-link) en verkoopt hiervan een groot deel aan andere watermaatschappijen binnen Vlaanderen. Farys beschikt namelijk over distributie-infrastructuur van Brussel tot Oostende. Knokke-Heist en IWVB kopen drinkwater in maar verkopen geen drinkwater aan andere maatschappijen. Bij Knokke-Heist is de productie onvoldoende om aan de vraag te voldoen. IWVB beschikt niet over een eigen productie.
5.1.2 Inkoop en verkoop met naburige gewesten en landen Verschillende watermaatschappijen kopen drinkwater in uit het naburige gewest of het buurland of verkopen er drinkwater. Vooral de transfers tussen Vlaanderen, Wallonië en Brussel zijn opvallend. Dit is het gevolg van de keuze uit het verleden rond de opbouw van de openbare watervoorziening in België. De grote uitbouw ervan dateert immers van voor de staatshervorming. De tabel 9 geeft de drinkwatertransfers van en naar Wallonië en Brussel weer per watermaatschappij. De watermaatschappijen zonder transfers zijn niet opgenomen in deze tabel. Enkel De Watergroep kocht drinkwater in Wallonië, ongeveer 27,3 miljoen m³. De verkoop van drinkwater aan Wallonië was veel kleiner, in totaal zo’n 4,7 miljoen m³. IWVB en Farys kochten samen 44,4 miljoen m³ drinkwater in Brussel bij VIVAQUA. Er werd geen drinkwater verkocht aan Brussel. tabel 9: watermaatschappijen die drinkwater inkopen en/of verkopen (m³) van Wallonië en Brussel
Watermaatschappij
Wallonië
Brussel
Inkoop
Verkoop
Inkoop
Verkoop
27 303 654
3 584 019
0
0
IWVB
0
0
12 049 514
0
Farys
0
1 084 716
32 323 641
0
27 303 654
4 668 735
44 373 155
0
De Watergroep
Vlaanderen
Een aantal watermaatschappijen koopt drinkwater in en verkoopt drinkwater aan Nederland en Frankrijk (figuur 11). Dit zijn relatief kleinere hoeveelheden in vergelijking met de in- en verkoop tussen de Belgische gewesten. In totaal werd zo’n 2 miljoen m³ drinkwater aangekocht van Nederland (door Pidpa en Farys). IWVA kocht 0,8 miljoen m³ van Frankrijk. Aan Nederland werd iets meer water verkocht dan aangekocht: Waterlink verkocht namelijk 2,9 miljoen m³.
\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ Drinkwaterbalans voor Vlaanderen - 2016
22
tabel 10: watermaatschappijen die drinkwater inkopen en/of verkopen (m³) van Nederland en Frankrijk
Watermaatschappij
Nederland Inkoop
Frankrijk
Verkoop
Inkoop
Verkoop
Farys
2 061 478
0
0
0
IWVA
0
0
826 031
0
Pidpa
1 846
0
0
0
0
2 921 067
0
0
2 063 324
2 921 067
826 031
0
Water-link Vlaanderen
Het overzicht van de drinkwatertransfer van Vlaanderen met de naburige gewesten en landen wordt weergegeven in tabel 11. Hieruit blijkt dat Vlaanderen in totaal 74,6 miljoen m³ drinkwater inkocht buiten Vlaanderen en 7,6 miljoen m³ verkocht buiten Vlaanderen. tabel 11: drinkwater transfer van Vlaanderen met de naburige gewesten en landen in m³
Naburig gewest of land
Inkoop
Verkoop
Wallonië
27 303 654
4 668 735
Brussel
44 373 155
0
2 063 324
2 921 067
826 031
0
74 566 164
7 589 802
Nederland Frankrijk Totaal
5.2 Trends Vanaf 2009 zijn er eenduidige en betrouwbare cijfers ter beschikking. De figuur 6 geeft de drinkwatertransfer weer voor de periode 2009 tot 2016 van de watermaatschappijen in Vlaanderen met de naburige gewesten en landen. De inkoop van drinkwater uit de naburige gewesten en landen bleef constant tussen 2009 en 2011. De stijging van de inkoop tussen 2011 en 2012 is te verklaren doordat De Watergroep de winningen die zij in Wallonië exploiteerden in 2012 overdroegen aan hun Waalse zustermaatschappij SWDE. De Watergroep koopt het water sinds 2012 aan bij SWDE. Na 2012 doen zich enkel kleine jaarlijkse schommelingen voor.
\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ Drinkwaterbalans voor Vlaanderen - 2016
23
figuur 6: drinkwater transfer met de naburige gewesten en landen
80 70
m³ (mijoen)
60 50 Inkoop
40
Verkoop
30 20 10 0 2009
2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
De figuur 7 verdeelt de inkoopcijfers (uit figuur 6) per gewest en / of land. De figuur 8 maakt de verdeling per watermaatschappij. Vanaf 2012 is de inkoop van drinkwater uit Wallonië gestegen door het overdragen van de winningen in Wallonië van De Watergroep aan SWDE. De inkoop van drinkwater uit Brussel, Nederland en Frankrijk daalt in beperkte mate. De daling in Brussel is te verklaren doordat Farys minder water aankoopt bij VIVAQUA. figuur 7: evolutie van de inkoop van drinkwater voor Vlaanderen uit naburige gewesten en landen
60
m³ (mijoen)
50 40
Wallonië Brussel
30
Nederland 20
Frankrijk
10 0 2009
2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ Drinkwaterbalans voor Vlaanderen - 2016
24
figuur 8: evolutie van de inkoop van drinkwater uit naburige gewesten en landen per watermaatschappij
45 40
mÂł (mijoen)
35 30
De Watergroep
25
IWVA
20
IWVB
15
Pidpa Farys
10 5 0 2009
2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ Drinkwaterbalans voor Vlaanderen - 2016
25
6 DRINKWATERLEVERING EN –VERBRUIK Het drinkwater dat de Vlaamse watermaatschappijen produceren of inkopen wordt uiteindelijk geleverd aan zowel huishoudelijke als niet-huishoudelijke abonnees.
6.1 Data 2016
In totaal waren er in 2016 in Vlaanderen zo’n 3 miljoen abonnees die gebruik maken van de openbare watervoorziening. Het totale volume geleverd aan de abonnees bedroeg 345,5 miljoen m³. Gemiddeld per abonnee (huishoudelijk en niet-huishoudelijk) kwam dit neer op 116,6 m³. De tabel 12 verzamelt de cijfers per maatschappij. tabel 12: geleverd drinkwater (m³) aan (huishoudelijke en niet-huishoudelijke) abonnees in Vlaanderen
Watermaatschappij
m³ geleverd
Aantal abonnees
m³ per abonnee
2 159 467
24 754
87,0
127 251 479
1 325 479
96,0
Farys
57 431 239
710 552
80,8
IWVA
4 018 408
55 004
73,1
IWVB
10 579 594
104 495
101,2
Pidpa
56 693 688
535 281
105,9
VIVAQUA
1 521 440
14 829
102,6
Water-link
85 864 042
193 028
444,8
Vlaanderen
345 514 029
2 963 422
116,6
AGSO Knokke-Heist De Watergroep
Van de totale hoeveelheid geleverd drinkwater ging 61,6 % naar huishoudelijke abonnees en 38,4 % naar niet-huishoudelijke. Deze verhouding is sinds het begin van de beschikbare data in 2011 nagenoeg stabiel.
\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ Drinkwaterbalans voor Vlaanderen - 2016
26
Het volume geleverd drinkwater aan huishoudelijke abonnees in Vlaanderen per watermaatschappij en het aantal personen per abonnee wordt weergegeven in tabel 13. Het aantal personen per abonnee is geschat op basis van het aantal inwoners per gemeente. Het gemiddeld volume drinkwater per huishoudelijke abonnee in Vlaanderen geleverd door de watermaatschappijen bedroeg 78 m³. Omgerekend naar verbruik per dag per abonnee kwam dit neer op 214 liter per dag. Daarbij zijn uiteraard het verbruik per abonnee en het verbruik per persoon sterk afhankelijk van het aantal bewoners in de wooneenheid. De cijfers per watermaatschappij verschillen sterk. Cijfers boven het gemiddelde voor Vlaanderen zijn er voor: - Water-link met 167 m³, - VIVAQUA met 97 m³, - IWVB met 82 m³ en - Pidpa met 82 m³. tabel 13: geleverd drinkwater (m³) aan huishoudelijke abonnees in Vlaanderen
Watermaatschappij
m³ geleverd
Aantal abonnees
m³ per abonnee
1 660 344
20 925
79,3
De Watergroep
88 374 675
1 233 951
71,6
Farys
40 182 658
654 261
61,4
IWVA
2 199 550
47 129
46,7
IWVB
8 270 638
100 449
82,3
Pidpa
41 239 552
501 443
82,2
ASGO Knokke-Heist
VIVAQUA
1 395 745
14 451
96,6
Water-link
32 214 415
192 947
167,0
Vlaanderen
215 537 577
2 765 556
77,9
Een mogelijke verklaring voor het hogere verbruik bij VIVAQUA en Water-Link is dat in de meer stedelijke gebieden (Antwerpen en de rand rond Brussel) huishoudens minder de mogelijkheid hebben om gebruik te maken van alternatieve waterbronnen zoals regenwater. Een andere verklaring is collectieve bemetering. Een appartementsgebouw met meerdere wooneenheden en met slechts één watermeter telt als één abonnee. Deze verklaring is vooral voor Antwerpen relevant. Bij de drinkwatermaatschappijen met een leveringsgebied dat langs de kust ligt (IWVA en Knokke-Heist) wordt een lager verbruik genoteerd. Dit kan verklaard worden door de hogere concentratie aan tweede verblijven aan de kust.
\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ Drinkwaterbalans voor Vlaanderen - 2016
27
6.2 Trends 6.2.1 Alle abonnees Het volume drinkwater dat tussen 2001 en 2016 geleverd is aan alle abonnees (huishoudelijk en niethuishoudelijk) is weergegeven in figuur 9. Over een tijdspanne van 16 jaar blijkt dat er 38,2 miljoen m³ drinkwater minder geleverd is. Dit komt overeen met een daling van 9,96 %. In 2016 is de totale hoeveelheid drinkwater ten opzichte van 2015 gedaald met 1,43 miljoen m³. Dit is een daling van 0,41%.
figuur 9: evolutie volume (m³) geleverd drinkwater tussen 2001 en 2016
450
Verbruik m³ (Miljoenen)
400 350 300 250 200 150 100 50 0 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016
6.2.2 Huishoudelijke abonnees 6.2.2.1 2011 tot 2016 Sinds 2011 zijn afzonderlijke cijfers voor de levering van drinkwater aan huishoudens voor alle drinkwatermaatschappijen beschikbaar. In figuur 10 wordt de evolutie weergeven van de totale hoeveelheid drinkwater (in m³) geleverd aan huishoudens. De evolutie van het aantal inwoners6 over dezelfde periode is ook in deze figuur opgenomen. 6
http://www4.vlaanderen.be/dar/svr/Cijfers/Pages/Excel.aspx
\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ Drinkwaterbalans voor Vlaanderen - 2016
28
Sinds 2011 is de levering aan huishoudens gestegen met 3,6 miljoen m³. In dezelfde periode is het aantal inwoners in Vlaanderen aangegroeid met 171 166. Omgerekend naar een verbruik per Vlaming is dit een daling van 0,3 m³ sinds 2011. Daarbij dient echter rekening gehouden te worden dat niet alle inwoners of wooneenheden (afzonderlijk) aangesloten zijn op het openbaar drinkwaternet. In 2013 en 2014 werd een relatief laag verbruik genoteerd, wat deed vermoeden dat het huishoudelijk waterverbruik een dalende trend kende. In 2015 en 2016 steeg dit verbruik echter opnieuw tot nagenoeg hetzelfde niveau als voorheen.
220
6,50
215
6,45 6,40
210
6,35
205
6,30
200
6,25
195
6,20 6,15
190
Inwoners (miljoen)
Huishoudelijk verbruik (miljoen m³)
figuur 10: evolutie van het huishoudelijk verbruik en het aantal inwoners in Vlaanderen in de periode 2011-2016
6,10
185
6,05
180
6,00 2011
2012
2013
Huishoudelijk verbruik
2014
2015
2016
Inwoners Vlaanderen
Opgelet: Y-as start aan 180 miljoen m³ verbruik, en het aantal inwoners aan 6 miljoen
In figuur 11 wordt het jaarlijks verbruik per inwoner van Vlaanderen weergegeven in dezelfde tijdspanne. Dit schommelt rond de 33 m³/jaar per persoon7. De gegevens gaan niet ver genoeg terug in de tijd om algemene trends bloot te leggen.
7
De cijfers opgenomen in de watermeter gaan over gefactureerd verbruik. In dit rapport zijn de cijfers verwerkt over het geleverd verbruik.
\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ Drinkwaterbalans voor Vlaanderen - 2016
29
figuur 11: inschatting van jaarlijks verbruik per persoon in Vlaanderen op basis van het huishoudelijk verbruik en het aantal inwoners 35
Verbruik per persoon per jaar (m³)
34,5 34 33,5 33 32,5 32 31,5 31 30,5 30 2011
2012
2013
2014
2015
2016
Opgelet: Y-as start bij 30m³. De verschillen tussen de jaren zijn klein in vergelijking met het totale verbruik.
6.2.2.2 2001 tot 2016 Om inzicht te krijgen in de evolutie van het huishoudelijk verbruik in Vlaanderen werd aan de watermaatschappijen gevraagd om gegevens hierover vanaf 2001 aan te leveren. Enkel De Watergroep en Pidpa hadden deze data vanaf 2001 voorhanden. Aangezien deze twee watermaatschappijen samen instaan voor ongeveer 62 % van de levering van drinkwater kan aan de hand van deze data toch een interessante terugblik tot 2001 gegeven worden. De langetermijnevolutie van het huishoudelijk verbruik en het aantal inwoners voor de
watermaatschappijen De Watergroep en Pidpa wordt weergegeven in figuur 12. Het inwonersaantal tussen 2001 en 2015 in de regio’s die De Watergroep en Pidpa bedienen, is gestegen met 13 %. Deze stijging is deels te wijten aan de uitbreiding van het distributiegebied van De Watergroep. Het totale huishoudelijk verbruik is gestegen met 3,4 %. Het huishoudelijk verbruik (liter/dag) per inwoner binnen het distributiegebied van De Watergroep en Pidpa wordt weergegeven in figuur 12. Na een algemene daling sinds 2003 is het verbruik in 2015 en 2016 opnieuw gestegen. Als we ervan uitgaan dat deze cijfers voldoende representatief zijn voor heel Vlaanderen kan besloten worden dat het stijgend aantal inwoners in Vlaanderen niet gezorgd heeft voor een evenredige stijging van het totale huishoudelijk verbruik. Het verbruik per huishoudelijke abonnee is gedaald over de tijdspanne 2001-2016 maar vertoont de laatste twee jaar opnieuw een stijging.
\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ Drinkwaterbalans voor Vlaanderen - 2016
30
figuur 12: langetermijnevolutie van de levering van het huishoudelijk verbruik en het aantal inwoners voor de watermaatschappijen De Watergroep en Pidpa in de periode 2001-2016
4,70
180 4,50
160 140
4,30
120 100
4,10
80 3,90
60 40
Inwoners (miljoen)
Huishoudelijk verbruik (miljoen m³)
200
3,70
20 0
3,50 2016
2015
2014
2013
2012
2011
2010
2009
2008
2007
2006
2005
2004
2003
2002
2001
Huishoudelijk verbruik
Inwoners Pidpa + De Watergroep
In figuur 13 wordt nagegaan wat het verbruik per persoon in deze periode is. Ook hier is de stijging in 2015 en 2016 zichtbaar. De voorafgaande continue daling sinds 2003 maakt dit nog opmerkelijker. figuur 13: langetermijnevolutie van het huishoudelijk verbruik (m³/jaar) per inwoner binnen het distributiegebied van De Watergroep en Pidpa in de periode 2001-2016
Verbruik per inwoner per jaar (m³)
40 35 30 25 20 15 10 5 0 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016
\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ Drinkwaterbalans voor Vlaanderen - 2016
31
7 NIET-GEREGISTREERD VERBRUIK Al sinds 2009 wordt het niet-geregistreerde verbruik opgevolgd in de drinkwaterbalans. Het nietgeregistreerde verbruik omvat het niet-gefactureerde verbruik en de lekverliezen. Onder niet gefactureerd verbruik valt onder andere het watergebruik door de brandweer, door de gemeentediensten, voor het spoelen van leidingen en diefstal. De cijfers over de lekverliezen maken sinds het jaartal 2015 deel uit van het rapport Drinkwaterbalans. In de procesbenchmark8 van Aquaflanders zijn een aantal indicatoren vastgelegd die het lekverlies beoordelen. In dit rapport zijn de cijfers van Infrastructure Leakage Index (ILI) opgenomen.
7.1 Data 2016 7.1.1 Niet-geregistreerd verbruik
De tabel 14 bevat het overzicht van het niet-geregistreerde verbruik van het drinkwater per watermaatschappij in Vlaanderen. In 2016 bedroeg het totale niet-geregistreerde verbruik in Vlaanderen 64,5 miljoen mÂł. Het totale volume niet-geregistreerde verbruik in Vlaanderen maakt 17,9 % uit van het volume drinkwater dat gepompt wordt in het distributienetwerk.
8
Een procesbenchmark analyseert verschillende bedrijfsprocessen van de Vlaamse drinkwatersector. Deze benchmark past in het objectief van de WaterRegulator om de drinkwatermaatschappijen aan te zetten tot een efficiĂŤnte werking. Het doel is om een cyclisch proces op te starten dat door de maatschappijen, in overleg met de WaterRegulator, wordt gebruikt om hun prestaties te verbeteren. Meer info: http://www.aquaflanders.be/systems/file_download.ashx?pg=4821&ver=2
\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ Drinkwaterbalans voor Vlaanderen - 2016
32
tabel 14: niet-geregistreerd verbruik (mÂł) drinkwater in Vlaanderen
Watermaatschappij
mÂł niet geregistreerde verbruik
% niet geregistreerde verbruik t.o.v. input distributie
AGSO Knokke-Heist
284 663
11,6
De Watergroep
34 085 897
20,9
Farys
14 455 455
21,2
IWVA
603 945
13,1
IWVB
3 246 543
23,5
Pidpa
6 489 279
10,3
292 204
16,1
Water-link
5 334 032
12,1
Vlaanderen
64 743 678
17,9
VIVAQUA
7.1.2 Infrastucture Leakage Index (ILI) De Water loss task force van de IWA9 ontwikkelde in 1999 de Infrastructure Leakage Index of verkort de ILI. Bij de berekening van de ILI10 worden de werkelijke jaarlijkse verliezen (= CARL, current annual real losses) vergeleken met de onvermijdelijke jaarlijkse verliezen (= UARL, unavoidable annual real losses) rekening houdend met de karakteristieken van het netwerk. đ??źđ??żđ??ź =
đ??śđ??´đ?‘…đ??ż đ?‘ˆđ??´đ?‘…đ??ż
De ILI wordt berekend over het volledige netwerk van de drinkwatermaatschappijen, zonder onderscheid te maken tussen aanvoer en distributieleidingen. Als de ILI hoog is, gaat mogelijk onaanvaardbaar veel water verloren. Als de ILI laag is, wordt het economisch gezien weinig rendabel geacht om verliezen verder te bestrijden. In de internationale literatuur (tabel 15) wordt als algemene regel gesteld dat voor landen met een hoog inkomen een ILI lager dan 2 goed is.
9
IWA staat voor International Water Association http://www.leakssuite.com/concepts/uarl-and-ili/
10
\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ Drinkwaterbalans voor Vlaanderen - 2016
33
tabel 15: indeling van de ILI in de internationale literatuur11
Landen met laag -midden inkomen ILI range
Landen met hoog inkomen ILI range
Categorie
<3 3 tot < 4
< 1,5 1,5 tot < 2
A1 A2
4 tot < 6
2 tot < 3
B1
Er is potentieel voor een aanzienlijke verbetering; betere actieve lek
6 tot < 8
3 tot < 4
B2
controle en een beter onderhoud van het netwerk is nodig
8 tot < 12 12 tot < 16
4 tot < 6 6 tot < 8
C1 C2
Slechte score; slechts aanvaardbaar als water in overvloed aanwezig is en goedkoop is; analyseer de aard van lekkage en intensifieer lekkage
16 tot < 24
8 tot < 12
D1
Zeer inefficiënt gebruik van de bronnen; lekkage reductieprogramma’s
24 of meer
12 of meer
D2
zijn noodzakelijke en prioritair
Algemene omschrijving van de verschillende categorieën Code Verder inzetten op het verminderen van het waterverlies is economisch niet rendabel, tenzij er gebreken zijn; een zorgvuldige analyse is nodige om kosteneffectieve verbetering te identificeren
reductie inspanningen
De gerapporteerde ILI per Vlaamse watermaatschappij is weergegeven in tabel 16. De spreiding tussen de bedrijven onderling verschilt tussen het minimum van 0,61 voor Pidpa en het maximum van 1,49 voor Water-Link. De gemiddelde ILI voor Vlaanderen bedraagt 1,06. Daarbij wordt rekening gehouden met de relatieve grootte van de leidingnetten. tabel 16: gerapporteerde ILI voor de Vlaamse watermaatschappijen Watermaatschappij
ILI 2016
Km leidingen
AGSO Knokke-Heist
0,65
365
De Watergroep
1,27
32 630
Farys
0,98
11 538
IWVA
0,72
1007
IWVB
0,73
1 672
Pidpa
0,61
12 751
VIVAQUA
1,1
260
Water-link
1,49
2494
Vlaanderen
1,06
62 716
Alle watermaatschappijen bevinden zich in categorie A1 (zie tabel 15). Dit wijst erop dat verdere maatregelen om waterverlies te beperken niet noodzakelijk economisch rendabel zijn en dat hiervoor zorgvuldige analyse vereist is. In vergelijking met de rest van Europa scoren de Vlaamse drinkwatermaatschappijen goed11. Maar in absolute termen is er wel nog steeds een aanzienlijke hoeveelheid water die verloren gaat. In het licht van mogelijke waterschaarste in de toekomst is het
11
14 Years Experience of using IWA Best Practice Water Balance and Water Loss Performance Indicators in Europe (A. Lambert)
\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ Drinkwaterbalans voor Vlaanderen - 2016
34
belangrijk de nodige aandacht te besteden aan de afweging tussen de economische en ecologische factoren. In figuur 14 wordt de ILI van de verschillende drinkwatermaatschappijen weergegeven voor 2014 (met uitzondering van De Watergroep), 2015 en 2016. Alle watermaatschappijen tonen een dalende (Water-Link, VIVAQUA, IWVB) of relatief stabiele (Farys, Pidpa, Knokke-Heist, De Watergroep) ILI. Ten opzichte van 2015 daalde de gewogen gemiddelde ILI voor Vlaanderen 1,13 in 2015 tot 1,06. figuur 14 : evolutie van de ILI in de periode 2014-2016 2,50 2014
2015
2016
2,00
1,50
1,00
0,50
0,00
7.2 Trends De figuur 15 geeft de cijfers voor de periode 2011 tot 2016 van het niet-geregistreerde verbruik ten opzichte van de input in de distributie. Hieruit blijkt dat het niet-geregistreerde verbruik schommelt rond de 18 %.
\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ Drinkwaterbalans voor Vlaanderen - 2016
35
figuur 15: evolutie van het % niet-geregistreerd verbruik t.o.v. input bij distributie
100
% Niet-geregistreed verbruik
90 80 70 60 50 40 30 20 10 2011
2012
2013
2014
2015
2016
\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ Drinkwaterbalans voor Vlaanderen - 2016
36
8 CONCLUSIES —
In 2016 werd 348 miljoen m³ ruw water gewonnen waarvan 336 miljoen m³ in Vlaanderen en 11 miljoen buiten Vlaanderen. Van het in Vlaanderen gewonnen water kwam 48 % uit grondwater en 52 % uit oppervlaktewater.
—
Zeven watermaatschappijen produceerden in 2016 in Vlaanderen 331,7 miljoen m³ drinkwater. 11,3 miljoen m³ drinkwater werd buiten Vlaanderen geproduceerd.
—
Sinds 2001 wordt er 8,4 % minder drinkwater geproduceerd. 2014 was het jaar met de laagste productie.
—
In 2016 ging er 5,9 miljoen m³ ruw water verloren tijdens het productieproces. Dit is 1,8 % van de totale hoeveelheid gewonnen ruw water .
—
Binnen Vlaanderen verhandelden de Vlaamse watermaatschappijen onderling 63,3 miljoen m³ drinkwater.
—
De inkoop van drinkwater door Vlaamse watermaatschappijen van buiten Vlaanderen bedroeg 74,6 miljoen m³. De Vlaamse watermaatschappijen verkochten 7,6 miljoen m³ drinkwater buiten Vlaanderen.
—
In Vlaanderen leverden de watermaatschappijen 347 miljoen m³ drinkwater aan de abonnees (huishoudelijke en niet-huishoudelijke abonnees) waarvan 216 miljoen m³ drinkwater aan huishoudelijke abonnees.
—
Over de periode 2001-2016 daalde de levering van drinkwater met 38,2 miljoen m³ (9,96 %).
—
Het huishoudelijk waterverbruik is sinds 2011 slechts gestegen met 3,6 miljoen m³.
—
Het niet-geregistreerde verbruik bedroeg 64,7 miljoen m³ (of zo’n 17,9 % ten opzichte van inputdistributie) in 2016. Tussen 2011 en 2016 zijn deze cijfers nagenoeg constant.
—
De Infrastucture Leakage Index (ILI) lag in Vlaanderen tussen de 0,50 en 1,49. Het gewogen gemiddelde daalde tussen 2015 en 2016 van 1,13 tot 1,06. Een waarde onder de 2 wordt als goed beschouwd.
\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ Drinkwaterbalans voor Vlaanderen - 2016
37
Vlaamse Milieumaatschappij Dokter De Moorstraat 24-26 9300 Aalst www.vmm.be