en
vorming
DE ERKENNING VAN BUITENLANDSE DIPLOMA’S
Jaarverslag 2020
AHOVOKS AGENTSCHAP VOOR HOGER ONDERWIJS, VOLWASSENENONDERWIJS, KWALIFICATIES & STUDIETOELAGEN
naricvlaanderen.be
Inleiding In 2020 was mobiliteit van personen geen evidentie. Ondanks de vele coronamaatregelen en internationale reisbeperkingen daalde het totaal aantal aanvragen voor de erkenning van buitenlandse diploma’s nauwelijks ten opzichte van 2019. NARIC-Vlaanderen ontving net geen 5000 aanvragen.
Sinds half maart 2020 werken alle medewerkers van thuis uit. Tijdens de lockdown slaagden we er in om de dienstverlening zonder al te veel hindernissen verder te zetten. De nieuwe telewerksituatie bood ook opportuniteiten voor onze werking. Op twee weken tijd schakelden we over van papieren gelijkwaardigheidsbeslissingen naar digitaal beveiligde gelijkwaardigheidsbeslissingen die we versturen per e-mail. Aanvragen moeten niet langer per post bezorgd worden maar kunnen per e-mail verstuurd worden (in afwachting van een digitaal loket voor aanvragers dat vermoedelijk gelanceerd wordt eind 2021). Interviews met aanvragers om bijkomende informatie te krijgen verlopen nu digitaal. Voor taken die enkel mogelijk zijn op kantoor, zoals technische controles van originele diploma’s met de daarvoor bestemde apparatuur en het verwerken van poststukken, voorzagen we wekelijks een permanentie op kantoor. In dit jaarverslag presenteren we u de cijfers van onze activiteiten.
In 2020 kregen we ook de auditeurs van audit Vlaanderen over de vloer. Ze schreven een positief rapport over onze werking. Met de aanbevelingen uit het rapport zijn we ondertussen aan de slag gegaan. Hierover leest u meer in dit jaarverslag.
2
Realisaties 2020 Wie met een buitenlands diploma wil werken in Vlaanderen of Brussel, kan een aanvraag doen voor de erkenning van dat diploma bij NARIC-Vlaanderen. We onderzoeken de authenticiteit van buitenlandse kwalificaties en schatten deze naar waarde. We geven duidelijkheid over het niveau en de inhoud van de buitenlandse opleidingen en verankeren dit in een ministerieel besluit. Een erkend diploma kan deuren openen naar de arbeidsmarkt, omdat het juridische zekerheid geeft voor de aanvrager en voor een potentiële Vlaamse of Brusselse werkgever. In sommige gevallen is dit een must:
DIPLOMA’S ERKEND
3.713
- als je wil solliciteren bij de overheid, - als je een niet-Europees diploma hebt en hiermee een gereglementeerd beroep wil uitoefenen (arts, verpleegkundige, tandarts, architect, leraar, …) Wie zijn Vlaams diploma in het buitenland wil laten erkennen, kan bij ons een attest aanvragen. Een attest, opgesteld in het Nederlands of het Engels, vermeldt de belangrijkste informatie over dat Vlaamse diploma. Hoe zo’n erkenningsprocedure in het buitenland verloopt en welk erkenningscentrum daarvoor bevoegd is, vind je op www.enic-naric.net. Dit is de website van het netwerk van alle (Europese) erkenningscentra, het ENIC-NARIC netwerk, waar ook NARIC-Vlaanderen deel van uitmaakt. Als je met je Vlaamse diploma in het buitenland wilt werken of studeren, is het soms ook nodig om je diploma eerst in Vlaanderen te laten legaliseren. We gaan dan na of de handtekening op het diploma of getuigschrift voor ‘echt verklaard’ kan worden. Met een gelegaliseerd diploma kan je naar de Federale Overheidsdienst Buitenlandse Zaken waar de gelegaliseerde documenten van een ‘Apostille van Den Haag’ voorzien worden. In dit jaarverslag focussen we op datgene waar we de meeste tijd aan besteden: de erkenning van buitenlandse diploma’s.
ATTESTEN OPGEMAAKT
165 DIPLOMA’S VAN VLUCHTELINGEN ERKEND
622
STUDIEBEWIJZEN GELEGALISEERD
1.500 3
De erkenning van buitenlandse diploma’s WAT ONDERZOEKT NARIC-VLAANDEREN NARIC staat voor ‘National Academic Recognition and Information Centre’. De erkenning of de (academische) gelijkwaardigheid van buitenlandse diploma’s onderzoeken en hierrond informatie verstrekken, is onze kerntaak. We onderzoeken of het diploma gelijkwaardig is met een Vlaams diploma. Het onderzoek spitst zich onder andere toe op de authenticiteit, de inhoud en het niveau van de gevolgde opleiding in het buitenland en de mate waarin ze overeenstemt met een vergelijkbare opleiding in Vlaanderen. Dit onderzoek kan vrij complex zijn, maar onze medewerkers staan er niet alleen voor. Ze doen regelmatig beroep op adviesverleners uit het onderwijsveld. NIVEAU Wanneer we enkel onderzoeken of het niveau van het diploma erkend kan worden, spreken we over een ‘niveauerkenning’. We bepalen dan met welk niveau in Vlaanderen het buitenlandse diploma overeenkomt. Voorbeelden hiervan zijn gelijkwaardigheden met het niveau van ‘bachelor’, ‘master’, ‘diploma secundair onderwijs’ of ‘gegradueerde’. INHOUD Wanneer we ook de specifieke inhoud van de opleiding onderzoeken, spreken we van een ‘specifieke erkenning’. We gaan dan na of het gevolgde studieprogramma in het buitenland inhoudelijk voldoende overeenkomsten heeft met een studieprogramma van een hedendaagse Vlaamse opleiding in hetzelfde studiegebied. Voorbeelden hiervan zijn gelijkwaardigheden met de Vlaamse opleidingen ‘Master of Medicine in de geneeskunde’, ‘Certificaat zorgkundige’, ‘Master of Arts in de architectuur’, ‘Bachelor in het sociaal werk’, …
4
Aanvragen
4.892
EVOLUTIE TOTAAL AANTAL AANVRAGEN ERKENNING DIPLOMA
4.990 3.994
4.616
5.025
4.892
2019
2020
3.366
2015
2016
2017
2018
Het aantal aanvragen blijft de laatste 4 jaar vrij stabiel. Ten opzichte van 2019 is er een lichte daling van het aantal aanvragen. In de maandcijfers van 2020 is er een dip zichtbaar in maart, april en mei ten opzichte van de maanden maart, april en mei 2019. Het verminderd aantal aanvragen kunnen we linken aan de eerste lockdown. Uit de voorlopige cijfers van het eerste kwartaal van 2021 zien we een correctie en zelfs een opvallende stijging in het aantal aanvragen voor de erkenning van buitenlandse diploma’s.
AANVRAGEN PER MAAND 600 500 400 300 200 100 0 januari
februari
maart
april
mei
juni
2019
juli
augustus
september
oktober
november
december
2020
5
ANDERE 169 aanvragen werden doorverwezen naar een andere instantie of afgewezen omdat het niet ging over een einddiploma in het buitenland. Voor 36 aanvragen werd begin 2021 nog geen aanvraagtype vastgesteld omdat NARIC ze nog maar net had ontvangen. AUTOMATISCH NIVEAU-ERKEND (ONTERECHTE AANVRAAG) In 1% van de gevallen betrof de aanvraag een niveau-erkenning voor een studiebewijs waarvan het niveau al automatisch erkend wordt in een wettekst. Zo bepaalt een Benelux-beschikking dat België, Nederland en Luxemburg onderling het niveau van elk diploma hoger onderwijs automatisch erkennen. Er is dus geen individueel onderzoek nodig door NARIC-Vlaanderen om dat niveau te bepalen. Omdat deze niveaugelijkwaardigheid in de regelgeving staat ingeschreven, wordt deze automatisch toegekend, vandaar dat we spreken over ‘automatische niveaugelijkwaardigheid’. Andere gebruikte termen zijn ‘algemene gelijkwaardigheid’ of algemene niveau-erkenning. Deze aanvragen moeten we niet verder behandelen. We informeren de aanvrager over deze bestaande regelgeving. BEHANDELDE AANVRAGEN De behandelde aanvragen kan je opdelen in aanvragen van diploma’s ‘hoger onderwijs’ en ‘secundair onderwijs’. Het merendeel van de aanvragen (niveau-erkenning én specifieke erkenning) gingen over een buitenlands diploma dat behaald werd in het hoger onderwijs. De meeste aanvragers kozen voor een niveau-erkenning.
68% VRIJGESTELD
Om te vermijden dat de kost van een gelijkwaardigheidsaanvraag een drempel vormt, is er in de regelgeving opgenomen dat een aantal maatschappelijk kwetsbare doelgroepen vrijgesteld zijn van betaling. Het gaat o.a. over asielzoekers en vluchtelingen, inburgeraars, werkzoekenden en mensen die een leefloon of verhoogde tegemoetkoming ontvangen. Deze statuten zijn van toepassing op een groot deel van onze aanvragers.
BETALEND OF VRIJGESTELD Een onderzoek naar de erkenning van het niveau kost de aanvrager 90 euro. Een specifieke erkenning kost 180 euro. Het onderzoek naar de erkenning van een doctoraat kost 300 euro.
4%
TYPE AANVRAAG 1.613 Hoger onderwijs specifieke erkenning
22%
42
33%
Automatisch erkend
1.800 Hoger onderwijs niveau-erkenning 158 Secundair onderwijs specifieke erkenning
3%
6
37%
1%
1.074 Secundair onderwijs niveau-erkenning 205 Andere
Aanvragen per land en regio 887 234
860
965
302
TOP 10 LANDEN OORSPRONG DIPLOMA 2020
24
1
Turkije
367
(+48)
2
Marokko
335
(-19)
3
Nederland
293
(+41)
4
Syrië
159
(-114)
5
Roemenië
158
(-25)
6
Verenigd Koninkrijk
154
(+28)
7
Palestina
149
(-30)
8
India
144
(-9)
9
Iran
144
(+28)
Verenigde Staten
126
(+40)
10
1.620
7
Het profiel van de aanvrager Wie behoort tot onze doelgroep? In 2020 vroegen 4493 mensen de erkenning van een buitenlands diploma aan. Een persoon kan voor meerdere diploma’s een aanvraag indienen, daarom komt het aantal aanvragen (4891) niet helemaal overeen met het aantal aanvragers (4493). 15% van de aanvragers heeft het statuut van asielzoeker, erkend vluchteling of subsidiair beschermde. In 2019 was dat nog 19%. In 2018 was het nog 22%. Het percentage aanvragers met een statuut van vluchteling (of vergelijkbaar) is dus al twee jaar in dalende lijn in verhouding met het percentage aanvragers die dit statuut niet hebben.
AANVRAGERS
4.493
MANNEN
1.693
35
GEMIDDELDE LEEFTIJD
36
VLUCHTELINGEN
691
8
VROUWEN
2.800
Begeleiding bij de aanvraag
58%
van de aanvragen verloopt via een begeleider. Dit zijn medewerkers van het Agentschap Integratie en Inburgering, de VDAB, OCMW’s, werkwinkels, … Ze bieden de nodige ondersteuning bij het indienen van een aanvraag bij NARICVlaanderen. De meeste begeleiders kunnen gebruik maken van een digitaal platform dat toelaat om aanvragen online in te dienen, documenten op te laden en de status van een aanvraag op te volgen. In 2018 werd nog 83% van de aanvragen ingediend via een begeleider, in 2019 66%. Er is verhoudingsgewijs een daling. De daling van het aantal aanvragen van vluchtelingen zou een mogelijke verklaring kunnen zijn.
Afgehandelde aanvragen
4.787
In 2020 ontvingen we 4892 aanvragen en handelden we in totaal 4787 aanvragen voor een erkenning van een buitenlands diploma af. 223 van de 4787 afgehandelde aanvragen moest NARIC afwijzen of doorverwijzen naar een andere instantie. 33 van die aanvragen gingen over diploma’s die onder de regeling vallen van een automatische niveaugelijkwaardigheid. Voor deze aanvragen was geen gelijkwaardigheidsonderzoek nodig. In totaal voerden we voor 4.564 aanvragen een gelijkwaardigheidsonderzoek uit.
Erkenningsbeslissingen Beslissingen genomen in 2020 (betreffende aanvragen uit 2020 of eerdere aanvragen Een beslissing over de gelijkwaardigheid van een diploma kan positief of negatief zijn. • •
Positief: e r is een gelijkwaardigheid met een specifiek Vlaams diploma of niveau. Negatief: er is geen gelijkwaardigheid met een specifiek Vlaams diploma of niveau.
In 17% van de aanvragen was het niet mogelijk om een beslissing te nemen, bijvoorbeeld: • • •
als bleek dat de opleiding of onderwijsinstelling niet erkend is in het buitenland, als bleek dat er belangrijke documenten ontbraken in het dossier en de aanvrager deze niet meer bezorgde nadat NARIC ze had opgevraagd, bij de vaststelling dat er fraude werd gepleegd met de documenten. BESLISSINGEN GENOMEN IN 2020
Positieve beslissing - Specifieke gelijkwaardigheid
1.027
23%
Positieve beslissing - Niveaugelijkwaardigheid
2.686
59%
Negatieve beslissing - Geen enkele gelijkwaardigheid
93
2%
Geen beslissing mogelijk
758
17%
Totaal
4.564
100%
Opmerking: Het aantal toegekende gelijkwaardigheden ligt iets hoger (4.574) dan het aantal onderzochte diploma’s (4.564), omdat enkele buitenlandse diploma’s gelijkwaardig waren met twee Vlaamse diploma’s. In dat geval werden er op basis van één gelijkwaardigheidsaanvraag dus twee positieve beslissingen genomen. Bijvoorbeeld een niveaugelijkwaardigheid met ‘master’ en een gelijkwaardigheid met het diploma van leraar (Specifieke Lerarenopleiding SLO).
TYPE GELIJKWAARDIGHEID PER AANVRAAGTYPE Het loont bijna altijd de moeite om een aanvraag in te dienen voor de erkenning van een buitenlands diploma. De meeste aanvragen leiden naar een positief resultaat. Slechts voor 2% van de aanvragen namen we een volledig negatieve beslissing. Dit betekent dat het buitenlandse studiebewijs van de aanvrager met geen enkel Vlaams studiebewijs of niveau vergelijkbaar is. Een positieve beslissing betekent echter niet altijd dat de aanvrager een gelijkwaardigheid krijgt met het Vlaamse studiebewijs of niveau waarop hij gehoopt had. Bijvoorbeeld: het gebeurt dat een aanvrager hoopt dat zijn buitenlandse diploma gelijkwaardig wordt verklaard met een bepaald Vlaams masterdiploma, maar dat na onderzoek blijkt dat de buitenlandse opleiding eerder vergelijkbaar is met een bepaalde Vlaamse bacheloropleiding of met het niveau van ‘bachelor’.
9
TOEGEKENDE GELIJKWAARDIGHEID 2020 PER AANVRAAGTYPE % VAN ALLE Waarvan % specifieke AANTAL AANTAL BESLISSINGEN specifieke gelijkwaardig(N) (%) HO EN SO gelijkwaardigheid SAMEN heid HOGER ONDERWIJS
Specifieke erkenning
TOTAAL Positieve beslissing niveau doctoraat niveau master niveau bachelor niveau gegradueerde HBO5 SLO Negatieve beslissing Geen beslissing mogelijk
1.513 1170 53 389 638 75 15 78 265
100% 77% 3% 26% 42% 5% 1% 5% 22%
33% 25% 1% 8% 14% 2% 0% 2% 6%
18%
6%
Niveauerkenning
TOTAAL Positieve beslissing niveau master niveau bachelor niveau gegradueerde HBO5 Negatieve beslissing Geen beslissing mogelijk
1.796 1.542 282 1090 170 11 243
100% 86% 16% 61% 9% 1% 13%
39% 34% 6% 24% 4% 0% 5%
200 135 64 71 4 61
100% 68% 32% 36% 2% 30%
5% 3% 1% 2% 0% 1%
1.065 876 659 47
100% 82% 62% 4%
23% 19% 14% 1%
156
15%
4%
14
1%
0%
0 189
0% 18%
0% 4%
911 50 329 477 40 15
78% 94% 85% 75% 53% 100%
124 56 68
92% 88% 96%
SECUNDAIR ONDERWIJS
Specifieke erkenning
TOTAAL Positieve beslissing niveau diploma niveau certificaat Negatieve beslissing Geen beslissing mogelijk
Niveauerkenning
TOTAAL Positieve beslissing niveau diploma niveau getuigschrift tweede leerjaar derde graad niveau getuigschrift tweede graad niveau getuigschrift eerste graad Negatieve beslissing Geen beslissing mogelijk
Totaal beslissingen genomen in 2020
10
4.574
100%
Studiegebieden HOGER ONDERWIJS De meeste specifieke gelijkwaardigheden kenden we toe in het studiegebied Handelswetenschappen en bedrijfskunde.
SECUNDAIR ONDERWIJS De meeste gelijkwaardigheidsbeslissingen op het niveau secundair onderwijs kenden we toe in het studiegebied ‘specifieke personenzorg’. Het gaat over de gelijkwaardigheid met de certificaten van het volwassenenonderwijs ‘logistiek assistent’, ‘verzorging’, ‘zorgkundige’,... of studiebewijzen van het secundair onderwijs zoals ‘diploma secundair onderwijs van de opleiding thuis- en bejaardenzorg/ zorgkundige’.
TOP 10 - Studiegebied hoger onderwijs
Aantal toegekende gelijkwaardigheden
Handelswetenschappen en bedrijfskunde
118
Geneeskunde
106
Onderwijs
87
Psychologie en pedagogische wetenschappen
71
Wetenschappen
68
Gezondheidszorg
66
Industriële wetenschappen en technologie
64
Toegepaste wetenschappen
42
Architectuur
34
Politieke en sociale wetenschappen
30
Top studiegebied secundair onderwijs (Algemene en specifieke) Personenzorg
Aantal toegekende gelijkwaardigheden 67
Mechanica-elektriciteit
3
Gezondheidszorg
2
Lichaamsverzorging
2
11
Een netwerk van adviesverleners Om te beoordelen of een buitenlands diploma specifiek gelijkwaardig is met een Vlaams diploma in een overeenkomstig studiegebied, is een vergelijkend onderzoek van de inhoud van beide opleidingen nodig. Om dit te doen, hebben we een netwerk van adviesverleners ter beschikking. Onze adviesverleners zijn mensen uit het werkveld die de Vlaamse opleidingen door en door kennen. Zij zijn het best geplaatst om na te gaan of een buitenlandse opleiding gelijkwaardig kan zijn met een Vlaamse opleiding. We hebben hun expertise nodig om kwalitatieve gelijkwaardigheidsbeslissingen op te maken. We werken zowel met vaste adviesverleners verbonden aan hoger onderwijsinstellingen als individuele adviesverleners. Zo slagen we erin om voor elke gelijkwaardigheidsaanvraag waarvoor het nodig is, een adviesverlener te vinden, zelfs al gaat het over een unieke opleiding in Vlaanderen. Voor sommige studiegebieden doen we beroep op een commissie van experten. Dit is het geval voor geneeskunde, tandheelkunde en gezondheidszorg (verpleegkunde HBO5). 12
ADVIEZEN VAN EEN ADVIESVERLENER
1.234
ADVIEZEN VAN EEN ADVIESCOMMISSIE
212
In 2020 stelden we 3806 positieve of negatieve beslissingen op. Voor 38% daarvan hadden we minstens één extern advies nodig.
10 overlegmomenten “Om onze expertenwerking te optimaliseren, organiseerde NARIC in het najaar van 2020 10 online overlegmomenten met de adviesverleners. We lichtten onze werking toe en bespraken de moeilijkheden waarmee de experten bij hun onderzoek geconfronteerd worden. Er was ook de mogelijkheid om deel te nemen aan een gesprek met adviesverleners uit andere instellingen die voor dezelfde Vlaamse opleiding(en) advies verlenen. Zo konden opleidingsgebonden aandachtspunten aan bod komen.”
DOMINIQUE VAN DER VELPEN
© Bram Belloni
Verantwoordelijke expertenwerking
“De beoordeling van de buitenlandse diploma’s is een goede bijdrage aan de maatschappij. Er zijn veel schrijnende gevallen. Er zijn mensen die zich in België willen settelen, die echt moeite doen voor integratie, de taal leren, in een inburgeringstraject zitten en die over het algemeen wel de juiste achtergrond hebben. Het draait om het maatschappelijk engagement.”
PROF. DR. FREYA BLEKMAN Adviesverlener studiegebied wetenschappen, VUB
13
Hoe lang duurt het? AFHANDELTERMIJNEN EN DOORLOOPTIJDEN WORDEN STEEDS KORTER De gemiddelde afhandeltermijnen en de gemiddelde doorlooptijden van de dossierbehandeling volgen de afgelopen 5 jaar een dalende trend. De gemiddelde tijd die verstrijkt tussen het indienen van een aanvraag bij NARIC-Vlaanderen en het ontvangen van een erkenningsbeslissing wordt steeds korter. Ondanks een stijgend aantal aanvragen in dezelfde periode. Afhandeltermijnen NARIC moet een aanvraag voor specifieke erkenning van een buitenlands diploma afhandelen binnen de 4 maanden nadat de aanvraag volledig is. Voor een niveau-erkenning geldt een termijn van 2 maanden. Voor een niveau-erkenning van een secundair diploma hebben we 4 maanden. Dit noemen we onze ‘afhandeltermijnen’ en die zijn wettelijk vastgelegd. De beslissingen werden in 2020 in 81% van de gevallen genomen binnen de wettelijk vastgelegde termijn. Hierbij is enkel rekening gehouden met de dossiers waarin een beslissing mogelijk was. 2020 Type beslissing
Wettelijke afhandeltermijn
Gemiddelde afhandeltermijn
% beslissingen binnen afhandeltermijn
60 dagen
38 dagen
84%
HO Specifieke erkenning
4 maanden
119 dagen
64%
SO Niveau-erkenning
4 maanden*
27 dagen
99%
SO Specifieke erkenning
4 maanden
71 dagen
89%
HO Niveau-erkenning
* intern hanteren we een streeftijd van 60 dagen voor niveau-erkenning secundair onderwijs
Doorlooptijden Hoewel het in de meeste gevallen lukt om binnen de wettelijk voorziene afhandeltermijnen een beslissing te nemen, kan er tussen het indienen van een aanvraag tot het ontvangen van een beslissing toch heel wat tijd verstrijken. De volledige periode van registratie van een dossier tot het versturen van een beslissing noemen we de ‘doorlooptijd’ van een dossier. De doorlooptijden zijn niet wettelijk bepaald. Het gebeurt regelmatig dat een onvolledige aanvraag ingediend wordt en we nog een aantal verplichte bewijsstukken moeten opvragen bij de aanvrager. Tot we die documenten in ons bezit hebben, ligt het dossier stil. Zo gebeurt het dat de aanvrager deze documenten nog moet aanvragen bij de onderwijsinstelling in het land waar het diploma werd behaald, en dan kunnen er soms weken tot maanden verstrijken. Deze periode wordt niet in rekening genomen voor de afhandeltermijnen omdat we er zelf geen invloed op hebben.
14
EVOLUTIE VAN ONZE AFHANDELTERMIJNEN EN DOORLOOPTIJDEN 2016-2020 GEMIDDELDE AFHANDELTERMIJNEN IN DAGEN PROCEDURE Niveau-erkenning: Hoger Onderwijs Niveau-erkenning: Secundair Onderwijs Specifieke erkenning: Hoger Onderwijs Specifieke erkenning: Secundair Onderwijs Eindtotaal
2016 62 38 144 65 84
2017 64 55 158 109 90
2018 49 38 132 94 72
2019 41 29 117 79 62
2020 38 27 119 71 63
2017 106 84 230 220 139
2018 88 65 201 196 118
2019 74 58 182 180 105
2020 68 57 169 134 101
Wettelijk 60 120 120 120
GEMIDDELDE AFHANDELTERMIJNEN IN DAGEN PROCEDURE Niveau-erkenning: Hoger Onderwijs Niveau-erkenning: Secundair Onderwijs Specifieke erkenning: Hoger Onderwijs Specifieke erkenning: Secundair Onderwijs Eindtotaal
2016 115 73 203 196 134
GEMIDDELDE AFHANDELTERMIJNEN 144
158 132 109
65 62 38
2016 2016
64
94 49
55 38
2017 2017
2018 2018
117
119 Niveau-erkenning: hoger onderwijs
79
71
Niveau-erkenning: secundair onderwijs Specifieke erkenning: hoger onderwijs
41
38
29
27
2019 2019
2020 2020
Specifieke erkenning: secundair onderwijs
GEMIDDELDE DOORLOOPTIJDEN 230 203 196 115 73
2016
220
106
201 196
88
182
Niveau-erkenning: hoger onderwijs
169
180 134
84
65
74 58
2017
2018
2019
68 57
2020
Niveau-erkenning: secundair onderwijs Specifieke erkenning: hoger onderwijs Specifieke erkenning: secundair onderwijs
15
Beroepen NIET AKKOORD MET DE BESLISSING We streven ernaar om onze beslissingen zo helder mogelijk te motiveren, zodat de aanvrager begrijpt waarom deze beslissing door ons genomen is en waarop deze gebaseerd werd. Wanneer een aanvrager niet akkoord gaat met zijn erkenningsbeslissing, kan hij tegen deze beslissing in beroep gaan. Er zijn verschillende beroepsmogelijkheden voorzien in de regelgeving. De meeste beroepsaanvragen zijn ‘interne beroepen’, ook wel ‘herzieningen’ genoemd. Als de aanvrager bijkomende bewijsstukken voorlegt die de negatieve motivering van de oorspronkelijke beslissing weerleggen, kunnen we een nieuw onderzoek opstarten. In 2020 leidde 23% van de herzieningsaanvragen effectief tot een gewijzigde beslissing na onderzoek.
GEWIJZIGDE BESLISSING NA BEROEP
Soort beroep
Ja
Beroep bij Raad voor Betwistingen Studievoortgangsbeslissingen
0
2
2
20
0
20
0
4
4
Intern beroep (herziening)
20
68
88
Eindtotaal
40
74
114
Correctie Heroverweging
Nee Eindtotaal
Als er een administratieve fout in het gelijkwaardigheidsbesluit is geslopen, kan de aanvrager een ‘correctie’ vragen van dat besluit. Bij een ‘heroverweging’ gaat de aanvrager ervan uit dat er niet met alle elementen in de aanvraag rekening werd gehouden. Als de aanvrager dit kan aantonen, herbekijken we het dossier zoals het oorspronkelijk ingediend werd. Daarnaast kan een aanvrager die niet tevreden is met zijn beslissing, een extern beroep aantekenen bij de Raad voor Betwistingen inzake studievoortgangsbeslissingen. In dat geval zal de aanvrager moeten aantonen dat NARIC de regelgeving geschonden heeft. Wanneer een beslissing vernietigd wordt, behandelen we het dossier opnieuw en houden we daarbij rekening met de motivering van de Raad.
Beslissing NARIC bevestigd 2
Beslissing NARIC vernietigd Eindtotaal 0
2
In 2020 behandelde de Raad 2 zaken. In geen van beide gevallen vernietigde de Raad de erkenningsbeslissing van NARIC.
16
Vluchtelingen AANVRAGEN VLUCHTELINGEN Het aantal aanvragen van vluchtelingen daalt al een aantal jaren op rij. Zowel asielzoekers, erkende vluchtelingen en subsidiair beschermden vallen voor ons onder de noemer van ‘vluchteling’. Deze groep vormt nog steeds een groot deel van onze aanvragers.
VLUCHTELINGEN
649
AANVRAGEN
M: 405 - V: 244
691
VAN DE AANVRAGERS
GEMIDDELDE LEEFTIJD
VIA BEGELEIDER
VRIJGESTELD VAN BETALING
35
80%
14%
100%
649 vluchtelingen dienden samen 691 aanvragen in. Een aanvrager kan voor meerdere diploma’s een aanvraag indienen. EEN FLEXIBELE PROCEDURE Vluchtelingen die niet over alle verplichte bewijsstukken beschikken, kunnen ook een aanvraag indienen voor de erkenning van hun diploma. We hebben wel ten minste één bewijsstuk van afstuderen nodig om een onderzoek te kunnen starten, bijvoorbeeld een diploma, een puntenlijst van het laatste jaar, een voorlopig diploma of een duplicaat van een diploma,... Deze flexibiliteit voor de aanvrager maakt wel dat het onderzoek voor ons complexer wordt. Zo is het moeilijker om betrouwbare informatie over de opleiding terug te vinden, de authenticiteit van het diploma te verifiëren en het inhoudelijke gelijkwaardigheidsonderzoek uit te voeren. Wanneer we onvoldoende informatie kunnen halen uit de documenten van het dossier, vult de aanvrager een bijkomende vragenlijst in (een eigen verklaring) zodat we meer inzicht krijgen in de studieloopbaan en de professionele loopbaan. Als we hiermee toch nog steeds niet voldoende informatie hebben om een beslissing te kunnen nemen in het dossier, kunnen we de aanvrager uitnodigen op een verkennend gesprek. Tijdens zo’n gesprek kan de aanvrager nog bijkomende informatie geven. Deze gesprekken verlopen meestal niet in het Nederlands. Ze kunnen ook gebeuren in het Engels of het Frans, en wanneer dit niet kan voor de aanvrager, is de hulp van een tolk nodig. Op deze manier trachten we ook voor vluchtelingen een correcte inschatting van hun kwalificaties mogelijk te maken.
EVOLUTIE AANVRAGEN VAN VLUCHTELINGEN 1.400
1.266
1.200
967
1.000
1.014
960
800
691
600 400
479
200 0
2015
2016
2017
2018
2019
2020 17
Evolutie Landentop AANVRAGEN VLUCHTELINGEN - LAND DIPLOMA 600
Syrië
500
Irak
400
Palestina
300
Turkije
200
Afghanistan
100 0
Iran
2015
2016
2017
2018
2019
2020
Regio buitenlands diploma
aantal aanvragen vluchtelingen
Afrika
98
Azië
524
Europa
9
Noord-Amerika
8
Oceanië
0
Oost-Europa
32
Zuid-Amerika
20
Totaal
691
Beslissingen genomen in 2020 AANTAL BESLISSINGEN DOSSIERS VLUCHTELINGEN
16% 2% 82%
Positief (hoger onderwijs en secundair onderwijs) Negatief (hoger onderwijs en secundair onderwijs) Geen beslissing mogelijk
18
Beslissingen Vluchtelingen: beslissing genomen in 2020 AANTAL (N)
AANTAL (%)
% VAN ALLE BESLISSINGEN HO EN SO SAMEN
308 247 4 47 174 18 4 18 43
100% 80% 1% 15% 57% 6% 1% 6% 14%
40% 32% 0,5% 6% 23% 2% 0,5% 2% 6%
18%
6%
273 227 15 175 37 2 44
100% 83% 5% 64% 14% 1% 16%
36% 30% 2% 23% 5% 0% 6%
Specifieke erkenning
TOTAAL Positieve beslissing diploma certificaat Negatieve beslissing Geen beslissing mogelijk
15 12 9 3 0 3
100% 80% 60% 20% 0% 20%
2% 2% 1% 1% 0% 0%
165 136 119
100% 82% 72%
22% 18% 16%
Niveauerkenning
TOTAAL Positieve beslissing Diploma secundair onderwijs Getuigschrift tweede leerjaar derde graad Getuigschrift tweede graad Getuigschrift eerste graad Negatieve beslissing Geen beslissing mogelijk
0
0%
0%
17 0 0 29
10% 0% 0% 18%
2% 0% 0% 4%
Waarvan specifieke gelijkwaardigheid
HOGER ONDERWIJS
Specifieke erkenning
Niveauerkenning
TOTAAL Positieve beslissing doctoraat master bachelor gegradueerde HBO5 SLO Negatieve beslissing Geen beslissing mogelijk TOTAAL Positieve beslissing master bachelor gegradueerde HBO5 Negatieve beslissing Geen beslissing mogelijk
181 4 35 133 5 4
SECUNDAIR ONDERWIJS
Totaal beslissingen genomen in 2020
761
9 7 2
100%
19
Audit Vlaanderen EEN POSITIEF RAPPORT In 2020 kreeg NARIC-Vlaanderen auditeurs van Audit Vlaanderen op bezoek. Zij voerden een doorlichting uit van het proces “erkenning buitenlands diploma”. De resultaten van deze audit tonen aan dat NARIC-Vlaanderen voldoende maatregelen neemt om de belangrijkste risico’s met betrekking tot het erkenningsproces van buitenlandse diploma’s en de onderzochte ondersteunende processen te beheersen. Hierdoor is er redelijke zekerheid dat erkenningsaanvragen juist en volledig worden behandeld. De resultaten van deze audit bevestigen dat we op het goede spoor zitten en helpen ons bij het stellen van prioriteiten. AAN DE SLAG MET DE AANBEVELINGEN Audit Vlaanderen gaf ons enkele aanbevelingen tot verbetering van onze werking. Met die aanbevelingen zijn we ondertussen aan de slag gegaan.
20
•
Voor onze aanvragers zetten we in de toekomst meer in op proactieve communicatie. In een aantal fasen van de dossierbehandeling communiceren we onvoldoende met de aanvrager. We zijn ons hiervan bewust. De mogelijkheden die daarvoor in het dossiersysteem voorzien zijn, zijn te beperkt. Het gaat dan bijvoorbeeld over het versturen van een bijkomende herinnering naar de aanvrager wanneer we op bijkomende documenten wachten en er een deadline nadert. We ontwikkelen momenteel een digitale aanvragersmodule voor het indienen van online aanvragen. De optimalisatie van de communicatie met de aanvragers en het verminderen van de doorlooptijd zijn belangrijke doelstellingen van dit project. Het project is van start gegaan in 2019 en wordt gerealiseerd in de loop van 2021.
•
Voor onze medewerkers maakten we het gemakkelijker om de resultaten van authenticiteitsonderzoeken te registeren. We realiseerden enkele aanpassingen aan het dossiersysteem waardoor de resultaten van de authenticiteitsonderzoeken eenvoudiger geregistreerd kunnen worden door de dossierbeheerders. Zo kunnen we deze controles en de resultaten ervan efficiënter opvolgen.
Fraudedetectie ACTIVITEITEN VAN DE WERKGROEP De werkgroep fraudedetectie heeft als taak een beleid uit te werken tegen vervalste studiebewijzen. Door een duidelijk kader te schetsen en ondersteuning te bieden aan de rest van het team, probeert deze werkgroep de authenticiteitscontroles sneller en accurater te doen verlopen.
ONZE FRAUDE-EXPERT KIM VANELDEREN VERTELT “2020 was een jaar van uitdagingen. Vanwege de maatregelen tegen het coronavirus, moest er bij vele dossiers gekeken worden naar alternatieve manieren om de authenticiteit van de documenten na te gaan. Zo was het tijdens de lockdown in het voorjaar niet mogelijk om afspraken vast te leggen om originele documenten te bekijken. Ook ontvingen we minder antwoorden van onderwijsinstellingen die zich bevonden in landen die zwaar getroffen werden tijdens de coronacrisis.
KIM VANELDEREN Specialist fraudedetectie
De werkgroep bleef online ondersteunen bij moeilijke cases. Er werd beslist dat het beter was om te focussen op het online of via e-mail verifiëren van de authenticiteit van studiebewijzen. Voor aanvragen waarbij dit niet mogelijk was, werden vanaf de zomer dagen ingepland waarop aanvragers hun originele documenten konden tonen. Achter de schermen werden ook belangrijke verwezenlijkingen gedaan. Zo werd in de loop van 2020 de registratie van fraude of ernstige onregelmatigheden verbeterd. Op deze manier wordt het voor dossierbehandelaars makkelijker om alle informatie binnen een authenticiteitsonderzoek overzichtelijk te registreren. Deze verbeteringen maken het ook makkelijker om statistieken bij te houden over fraude en onregelmatigheden.”
21
Voldoening om te zien dat je een verschil maakte in iemands leven Na een carrière van 41 jaar als dossierbehandelaar bij NARIC-Vlaanderen gaat Marina De Rybel met pensioen. We vroegen haar naar een terugblik en geven haar het laatste woord. Marina besefte al snel dat haar job echt iets is waar ze blij van wordt. Marina: “Indertijd kon iedereen binnenlopen op onze dienst. Je kon de onzekerheid en terzelfdertijd de hoop op het gezicht van de mensen zien. We kregen vooral aanvragen van Nederlanders. Als de mensen een gelijkwaardigheid kregen, bedankten ze je telefonisch of met een briefje of kaartje. Het gaf voldoening om te zien dat je een verschil maakte in iemands leven. Ik geef duizend keer liever een positieve beslissing dan dat ik een negatieve moet opmaken. Want ik weet, daar zitten mensen achter. En die mensen willen ook verder.” Ministerie van Nationale Opvoeding en Nederlandse Cultuur MARINA DE RYBEL
Marina begon haar carrière bij de Administratie Hoger Onderwijs en Wetenschappelijk Onderzoek - dienst Hoger Onderwijs buiten de Universiteit (HOBU) - studiereglementering. Toen nog bij het ministerie van Nationale Opvoeding en Nederlandse Cultuur. De gelijkwaardigheidsaanvragen van hogeschool- en universiteitsdiploma’s en diploma’s secundair onderwijs werden door aparte entiteiten behandeld. Marina: “In die tijd waren er veel minder aanvragen dan NARIC nu kent. Het aantal aanvragen is met de jaren toegenomen, waaronder ook veel aanvragen van buitenlandse vluchtelingen. Ook het takenpakket is toegenomen. Vroeger telde het team maar 3 personen. Door het tekort aan personeel konden we geen landenexpertise uitbouwen en voor extra projecten had ons kleine team gewoon geen tijd. De aanvragen kwamen toen vooral uit Nederland en soms ook uit Frankrijk en Duitsland. De genomen beslissingen werden toen nog goedgekeurd door de minister. Nu gebeurt dit gelukkig allemaal via delegatie.” NARIC-Vlaanderen en het netwerk Marina: “Begin jaren 90 werden we een NARIC-Centrum. Fysiek zaten de entiteiten nog niet bij elkaar. In 1999 verhuisde het ministerie voor Onderwijs naar het Hendrik Conscience gebouw. NARIC bestond toen uit 4 dossierbehandelaars. Later vervoegden nog twee collega’s het team. Door het bestaan van subsidies via de Europese Commissie voor studiebezoeken binnen Europa we op studiebezoek bij de NARIC-centra van het Verenigd Koninkrijk, Spanje, Hongarije, Letland, Slovakije en Tsjechië. Dat was héél leerrijk. Je kon aan de collega’s van de andere centra face to face vragen stellen over hun manier van werken, alsook een uitleg over hun eigen onderwijssysteem. Door elkaar in het echt gezien te hebben, is de drempel weg om contact op te nemen met de buitenlandse collega’s. ” Marina: “Vanaf 2008 behandelden alle dossierbehandelaars aanvragen voor de erkenning van zowel hogeschool- als universiteitsdiploma’s. In 2009 werd het Agentschap voor Kwaliteitszorg in Onderwijs en vorming (AKOV) opgericht, wat later AHOVOKS werd. In 2010 kwamen de dossierbehandelaars secundair onderwijs, hoger onderwijs en volwassenenonderwijs fysiek samen te zitten en telde het team opeens 15 personen. Nog eens 10 jaar later zijn we met meer dan 20 personen.”
22
Van papieren fiche tot digitaal aanvraagplatform Wat voor Marina ook voor belangrijke mijlpalen in haar carrière heeft gezorgd, is de technologische evolutie. Marina: “Helemaal in het begin moest ik voor elke aanvrager een papieren fiche opmaken. Daar stond niks meer op dan de naam van de aanvrager, benaming van het buitenlands diploma en welke beslissing die had gekregen. Later kregen we allemaal een computer en konden we gebruik maken van een access databank.” Voor Marina was de ingebruikname van de digitale databank in 2012 een hele grote sprong voorwaarts. Zo verwacht ze ook veel van het nieuwe digitaal aanvraagplatform dat er aan zit te komen. Marina: “Door dit nieuwe digitaal loket zullen de aanvragers zich meer betrokken voelen bij hun dossier. Ze kunnen dan alle informatie zelf invullen en de bewijsstukken zelf opladen.“ Toekomstwensen Marina: “Ik wens voor het team dat ze nog lang zo enthousiast mogen blijven doorwerken. Alle collega’s zetten zich fantastisch in voor de afhandeling van dossiers. Dat de corona snel voorbij is zodat de sociale contacten onderling veel beter zijn dan nu. Dit mis ik momenteel wel. Door de lockdown heb ik kunnen wennen aan het gebrek aan fysiek contact met alle collega’s, ik heb het gevoel dat de overgang hierdoor minder groot zal zijn.” Maar dat pensioenfeest komt er nog, Marina.
23
AHOVOKS
AGENTSCHAP VOOR HOGER ONDERWIJS, VOLWASSENENONDERWIJS, KWALIFICATIES & STUDIETOELAGEN Koning Albert II-laan 15 1210 BRUSSEL naricvlaanderen.be