Issuu

OPEN VLAANDEREN

WWW.VLAANDEREN.BE

Verenigd Koninkrijk Nederland Duitsland BELGIË Luxemburg Frankrijk

Vlaanderen

AMSTERDAM

verenigd koninkrijk

noordzee

Den Haag

nederland

4 3 5

LONDON 1

4 Brugge

Düsseldorf

Antwerpen

Vlaanderen 3 Gent 4

4 5

Hasselt

Leuven

Köln

BR USSE L /br uxe l l e s

BELGIë

Duitsland Liège

Lille Namur

BONN

WALLONIë

zandstrand

bossen

zeehaven

historisch centrum

luchthaven

LUXEMBURG FRANkrijk

PARIS

LUXEMBOURG

OPEN VLAANDEREN Inhoud Impressie Bruisende welvaartsstaat Creatief talent in de kunststad Investeren in kenniseconomie Colofon Meer informatie

2 5 15 25 32 33

Impressie 6.016.024 inwoners op 13.522 vierkante kilometer oppervlakte: met 444 inwoners per vierkante kilometer is de regio een van de meest dichtbevolkte ter wereld.

Brussel is niet alleen de hoofdstad van Europa en België maar ook van Vlaanderen.

Op zomerdagen trekken de mensen massaal naar de brede zandstranden aan de Noordzee.

Vlaanderen is een deelstaat van het federale België, met een eigen regering en een eigen parlement.

Op de Human Development Index van de Verenigde Naties haalt Vlaanderen een van de hoogste scores ter wereld.

De economie heeft een bijzonder open karakter: het Vlaamse aandeel in de Belgische export bedroeg in 2003 81,1%.

Toeristen houden van de bruisende kunststeden: Brugge (foto), Antwerpen en Gent zijn het bekendst, maar ook Brussel, Leuven en Mechelen bieden een prachtig erfgoed.

Beeldende kunst uit Vlaanderen geniet een wereldreputatie, met hedendaagse kunstenaars als Jan Fabre, Luc Tuymans en Panamarenko (foto) maar ook met oude meesters als Jan Van Eyck en Pieter Paul Rubens.

De restaurantkwaliteit is gemiddeld erg hoog en het aanbod bestrijkt de hele wereldkeuken. In de meeste Vlaamse steden kun je makkelijk tot 's morgens in cafés en dancings uitgaan.

PANAMARENKO: COCO TAXI EN BOELA MATARI

Antwerpen schittert als wereldcentrum voor diamanthandel en geldt als een van de meest avant-gardistische modesteden ter wereld.

PROFIEL VLAANDEREN TAAL :

Nederlands deelstaat van de federale staat België HOOFDSTAD (*) : Brussel (999.899 inwoners) PROVINCIEHOOFDSTEDEN (*) : Antwerpen (455.148 inwoners), Gent (229.344 inwoners), Brugge (117.025 inwoners), Leuven (89.777 inwoners), Hasselt (69.127 inwoners) TIJD : GMT +1 uur (zomertijd van laatste zondag maart tot laatste zondag oktober: GMT +2 uur) MUNT : Euro OPPERVLAKTE (*) : 13.522 km2 AANTAL INWONERS (*) : 6.016.024 BEVOLKINGSDICHTHEID (*) : 444 inwoners / km2 BEVOLKINGSPROGNOSE OP 31/12/2020 : 6.141.421 LEVENSVERWACHTING 2002 : 79 jaar (M: 76 jaar - V: 82 jaar) HUMAN DEVELOPMENT INDEX 2002 : 0,946 (Duitsland 0,925 - Frankrijk, 0,932 - Nederland 0,942 VS 0,939 - België 0,942 - Noorwegen: 0,956) BBP PER HOOFD 2003 : 26.900 euro koopkrachtpariteit (Frankrijk 24.200 - Duitsland 23.000 - België 24.800 - Nederland 25.600 - VS 32.700) SPREIDING BRUTO TOEGEVOEGDE WAARDE 2002 : diensten 67,8%, industrie 30,6%, landbouw 1,5% AANDEEL IN DE BELGISCHE EXPORT IN 2003 : 81,1% KLIMAAT : gematigd zeeklimaat TEMPERATUUR : gemiddelde dagmaxima tussen 5° C (januari) en 21° C (augustus) GEOGRAFIE : vlak land grenzend aan zee BODEM : vruchtbare klei-, zand- en leembodem STAATSVORM :

(*)

cijfers op 1/1/2004

LEVEN

Bruisende welvaartsstaat H

et kleine Vlaanderen aan de Noordzee is een welvarend gebied dat nauw verbonden is met zijn buurlanden Nederland, Duitsland, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk. De regio maakt van openheid zijn handelsmerk en ﬂoreert vandaag als draaischijf in Europa. Wie boven de luchthaven van Brussel cirkelt, ziet het typische, vlakke landschap onder zich heen glijden: de lappendeken van akkers en weiden waarop zwartbonte koeien grazen, de talloze dorpjes met hun spitse kerktorens, het dichte wegennet waarop druk verkeer wriemelt en, in de verte, de glinsterende skyline van de hoofdstad. Vlaanderen grenst met 65 kilometer zandstrand aan de Noordzee. De warme Golfstroom die hier passeert, zorgt voor een gematigd zeeklimaat, met grijze winterdagen van rond de 5 graden Celsius en aangename zomers waarin de temperatuur gemiddeld tot 21 graden Celsius stijgt.

BRUISENDE WELVAARTSSTAAT

Arbeidsproductiviteit l sinds de Middeleeuwen .kent Vlaanderen een sterke dynamiek, met in de steden een druk handelsverkeer en op het platteland een actieve landbouw die de vruchtbare bodem van klei, zand en leem bewerkte. De Vlamingen horen over zichzelf nog altijd graag dat ze harde werkers zijn, en terecht: qua arbeidsproductiviteit per werknemer scoorde de regio in 2002 nog 21,7% hoger dan gemiddeld in de EU-15.

De Vlaamse landbouw blijft performant maar produceert vandaag nog slechts 1,5% van het BBP. De regio is geëvolueerd naar een uitgesproken diensteneconomie, met een tertiaire sector die goed is voor 67,8% van het BBP en een krachtige industrie, die 30,6% tot het BBP bijdraagt. Zijn centrale ligging in Europa, met fors uitgebouwde havens en een dichte wegeninfrastructuur, is sinds jaar en dag de grootste troef van Vlaanderen. Samen met het hoge opleidingspeil en de sociale stabiliteit beschikt de regio daarmee over een stevige basis voor de verdere uitbouw van een hoogwaardige kenniseconomie, die de sleutel tot de toekomst is. Vlaanderen behoorde in 2003 met een BBP per hoofd van 26.900 euro koopkrachtpariteit tot de meest welvarende gebieden ter wereld en geniet met

BRUISENDE WELVAARTSSTAAT

HET NETWERK van water-, spoor- en autowegen in Vlaanderen is een van de dichtste en best geïntegreerde ter wereld.

volle teugen van het leven. De inwoners hebben hun historische kunststeden opgepoetst en ﬂaneren graag door hun autoluwe stadscentra. Hoewel in de grote winkelstraten de internationale ketens overheersen, steunt de lokale economie nog sterk op een bont weefsel van kleine kwaliteitshandelaars. Iedere buurt heeft nog zijn verse slager en warme bakker, en elke dag is er wel ergens in de stad een openluchtmarkt waar marktkramers hun waren aanprijzen.

CAFÉS. De steden bulken van de brasseries en cafés, die vaak tot laat in de nacht openblijven.

De Vlaming houdt er nog altijd een bourgondische levensstijl op na. De steden bulken van de brasseries en cafés, die vaak tot laat in de nacht openblijven en waar de honderden Vlaamse biersoorten worden geschonken. De restaurantkwaliteit is gemiddeld erg hoog en het aanbod bestrijkt in de meeste steden de hele wereldkeuken. De Vlaamse keuken zelf haalt het niveau van de Franse en krijgt de jongste jaren ook mediterrane en Aziatische toetsen.

Veel buitenland lein land, veel buitenland: de Vlamingen leven op het kruispunt van het Germaanse noorden en het Latijnse zuiden binnen Europa en staan van oudsher in nauw contact met andere talen en culturen. Ze spreken als moedertaal - net als hun noorderburen - het Nederlands, dat met 21 miljoen sprekers tot de middelgrote talen op het continent behoort. Op school leren de Vlamingen van jongsaf intensief Frans en Engels. Het bezorgt hen de reputatie een talenknobbel te hebben, en de meeste Vlamingen spreken inderdaad vrij vlot een tweede en zelfs derde taal.

K KRANTENWINKELS hebben alle grote Europese titels in de rekken.

De openheid voor andere culturen valt ook in de media op. Krantenwinkels in de steden hebben alle grote Europese titels in de rekken, bioscopen draaien hun ﬁlms in de originele versie met Nederlandse ondertitels en het tv-aanbod – 87% van de mensen heeft kabeltelevisie – omvat meer dan dertig kanalen, waaronder alle grote Europese en een selectie Amerikaanse zenders. Ook theaters, concertzalen en cultuurhuizen programmeren vaak uitgesproken internationaal.

BRUISENDE WELVAARTSSTAAT

Intussen groeit in de grootste steden het aantal allochtone inwoners tot tien à twintig procent van de bevolking. Hun aanwezigheid leidt, zoals elders in Europa, soms tot sociale spanningen maar brengt ook een multiculturele verrijking in de globaliserende samenleving, met onder meer levendige gemeenschappen joden in Antwerpen, Italianen in Limburg, Turken in Gent, Marokkanen, Afrikanen en het uitgebreide corps EU-ambtenaren uit de hele Europese Unie in Brussel. Ook uit de buurlanden wordt de jongste jaren een stijgende instroom genoteerd.

In BRUSSEL zijn niet alleen de meeste instellingen van de EUROPESE UNIE maar ook het hoofdkwartier van de NAVO gevestigd.

In Brussel zijn niet alleen de meeste instellingen van de Europese Unie maar ook het hoofdkwartier van de NAVO en tal van andere internationale instellingen gevestigd. Vlamingen zelf krijgen - misschien mee dankzij hun meertaligheid en diplomatiek talent - geregeld internationale functies te vervullen.

Baksteen in de maag e grondprijzen stegen de jongste tien jaar fors maar blijven laag in vergelijking met die in de buurlanden. De overheid geeft sinds de jaren 1950 ﬁscale stimuli aan mensen die een huis bouwen of kopen. Dat helpt verklaren waarom de Vlaming naar eigen zeggen met een ‘baksteen in de maag’ geboren wordt: 72% was in 2001 eigenaar van zijn woning, tegenover 52% in Nederland, bijvoorbeeld.

De DECENNIALANGE BOUWWOEDE van de Vlamingen was goed voor de welvaart maar desastreus voor de open ruimte, die sterk versplinterd raakte.

BRUISENDE WELVAARTSSTAAT

De infrastructuur en omgeving van het CENTRAAL TREINSTATION in Antwerpen wordt grondig gerenoveerd.

De SOCIALE ZEKERHEID in Vlaanderen omvat ook een goed uitgebouwde kinderopvang, waardoor meer vrouwen dan in de buurlanden voltijds uit werken gaan.

De decennialange bouwwoede van de Vlamingen was goed voor de welvaart maar nefast voor de open ruimte, die sterk versplinterd raakte. Pas sinds de jaren negentig wordt er strakker toegezien op de ruimtelijke ordening: alle overheidsniveaus maken ruimtelijke structuurplannen op, veel stadskernen worden gerenoveerd, het gebruik van openbaar vervoer wordt aangemoedigd en op het wegennet wordt de veiligheid verhoogd door infrastructuurwerkzaamheden, snelheidscontroles en hogere verkeersboetes. Dat beleid begint nu vruchten af te werpen: het gebruik van de trein en vooral de bus stijgt snel, het aantal verkeersdoden daalt en de steden trekken na jaren van stadsvlucht weer nieuwe inwoners aan. Ook op het gebied van leefmilieu haalt de regio de jongste jaren zijn achterstand ten opzichte van de buurlanden in. Vooral de industrie en de landbouw hebben sinds de jaren negentig opmerkelijke verbeteringen gerealiseerd. Ook de gezinnen beginnen minder afval te produceren en mogen zich bovendien intussen Europees kampioen noemen in het scheiden van afval.

Sterke sociale zekerheid e Vlamingen kunnen terugvallen op een van de best uitgebouwde stelsels van sociale zekerheid ter wereld. Er is een uitstekende gezondheidszorg, een uitgebreide steun voor werkzoekenden maar ook bijvoorbeeld een goed uitgebouwde kinderopvang, waardoor meer vrouwen dan in de buurlanden voltijds uit werken gaan.

BRUISENDE WELVAARTSSTAAT

Ook de pensioenen zijn sterk uitgebouwd, al ziet de federale overheid zich nu wel verplicht een extra spaarpot aan te leggen om vanaf 2015 de babyboom-generatie genoeg pensioen te garanderen. Het model blijkt sterk te presteren: Vlaanderen haalt een van de hoogste scores ter wereld op de Human Development Index die door de Verenigde Naties wordt opgemaakt.

Dialoogcultuur eel van de sociale verworvenheden zijn te danken aan het systematische overleg tussen de sociale partners. Vlaanderen heeft een sterke traditie van sociale dialoog en steunt hierbij op een diepgewortelde compromiscultuur.

Die dialoogbereidheid typeert ook de politieke partijen, die in Vlaanderen en in België door een sterk representatief verkiezingssysteem altijd tot het vormen van coalitieregeringen worden gedwongen. Vlaanderen kent vier grote partijen: de sociaaldemocraten, de liberaal-democraten, de christen-democraten en de – in de jaren negentig opgekomen en door de andere partijen sterk gewantrouwde – uiterst rechtse nationalisten. Daarnaast is onder meer nog een kleinere groene partij actief. De VLAAMSE REGERING in 2004.

Pluralisme en openheid kenmerken ook het rijke en erg gediversiﬁeerde verenigingsleven in Vlaanderen. Het overwegend katholieke Vlaanderen van vroeger is intussen sterk gelaïciseerd. De wetgever maakte het homohuwelijk mogelijk, staat in bepaalde omstandigheden abortus en euthanasie toe en vereenvoudigde de wetgeving over echtscheiding.

Werken aan sport laanderen integreert relatief weinig sport op school maar beschikt wel over een goed uitgebouwde sportinfrastructuur en een uitgebreid net van sportclubs. Toch doet de helft van de Vlamingen nooit aan sport en gaat de ﬁtheid

BRUISENDE WELVAARTSSTAAT

TENNISCLUBS winnen aan populariteit sinds de Vlaamse Kim Clijsters en de Waalse Justine HeninHardenne zijn doorgestoten naar de wereldtop.

van de jongeren erop achteruit. De Vlaamse overheid voert systematisch campagnes om meer mensen naar de sportclub te krijgen. De populairste sporten zijn nog altijd voetbal, wielrennen en atletiek. Ook tennis wint sterk aan populariteit sinds de Vlaamse Kim Clijsters en de Waalse Justine Henin-Hardenne zijn doorgestoten naar de wereldtop van het tennis. Vlaanderen kende het afgelopen decennium uitzonderlijk sterke generaties wielrenners, judoka’s en zwemmers. Om dat sportieve talent veel structureler dan vroeger te begeleiden en over de generaties heen te bestendigen, richtte de Vlaamse overheid acht Topsportscholen en een Vlaamse Trainersschool op.

Kwaliteitsonderwijs e regio beschikt niet over eigen grondstoffen en moet het dus essentieel van zijn kennis en creativiteit hebben. Daarbij is onderwijs cruciaal.

Leerlingen en studenten kunnen tot in de kleinste dorpen kiezen tussen onderwijs georganiseerd door de overheid en onderwijs aangeboden door – overwegend katholieke – privé-instanties. Beide onderwijsnetten zijn dankzij overheidssubsidies bijna gratis.

BRUISENDE WELVAARTSSTAAT

De scholingsgraad in Vlaanderen blijft gestaag verder stijgen: in de groep 25-34jarigen bezit tachtig procent minstens een diploma hoger secundair onderwijs. Internationaal valt de kwaliteit van het onderwijs op: in tests bij vijftienjarigen uit 41 landen in 2003 presteerden Vlaamse jongeren op alle terreinen zeer sterk. Voor lezen en wiskunde hoorden ze bij de besten van de wereld, voor wetenschappen haalden ze scores in de subtop. Het hoger onderwijs maakt intussen een snelle evolutie door. Universiteiten en hogescholen groepeerden zich in associaties en werken vanaf 2004-2005 in een Europees uniform studiekader met bachelor- en master-diploma’s. Vlaanderen telt zes universiteiten. De twee grootste zijn de Katholieke Universiteit Leuven en de Universiteit Gent. Daarnaast zijn er nog universiteiten in Antwerpen, Brussel (2) en Diepenbeek. Overleg tussen de universiteiten leidt stapsgewijs tot een toenemende taakverdeling en specialisatie inzake onderwijs en research. Bibliometrisch onderzoek bevestigt dat de universiteiten en hun onderzoekers op wereldniveau blijven presteren en dat de Vlaamse research qua zichtbaarheid tot de Europese top behoort.

BRUISENDE WELVAARTSSTAAT

STERKE SCORES. Internationaal valt de kwaliteit van het onderwijs op: in tests bij 15-jarigen uit 41 landen in 2003 presteerden Vlaamse jongeren op alle terreinen zeer sterk.

Vlaanderen binnen België elgië evolueerde sinds de jaren zeventig vreedzaam van een unitaire naar een federale staatsvorm. De huidige structuur zit vol subtiele evenwichten en oogt complex. Het meest speciﬁeke kenmerk ervan is de dubbele opdeling van België in: - drie gewesten, die als territoria begrepen moeten worden: het Vlaamse Gewest, het Waalse Gewest en het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest; - drie gemeenschappen, die als bevolkingsgroepen begrepen moeten worden: de Vlaamse Gemeenschap, de Franse Gemeenschap en de Duitstalige Gemeenschap.

DRIE GEMEENSCHAPPEN

DRIE GEWESTEN

vlaamse gemeenschap (de inwoners van het Vlaamse Gewest en de Nederlandstaligen van het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest)

Vlaams gewest

franse gemeenschap (de inwoners van het Waalse Gewest, met uitzondering van de Duitstaligen, en de Franstaligen van het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest)

Duitstalige gemeenschap

BRUISENDE WELVAARTSSTAAT

waals gewest

brussels hoofdstedelijk gewest

Vlaanderen is de overkoepelende naam voor het Vlaamse Gewest – grofweg de noordelijke helft van België – en de Vlaamse Gemeenschap – de inwoners van dat Vlaamse Gewest plus de Nederlandstalige inwoners van Brussel. Het Vlaamse Gewest en de Vlaamse Gemeenschap worden samen als een parlementaire democratie bestuurd door het Vlaams Parlement en de Vlaamse Regering, die hierbij steunt op de Vlaamse administratie. Anders dan in veel andere federale staten, is er in België geen hiërarchisch verschil tussen de federale en regionale overheden: ze beslissen elk autonoom over de bevoegdheden die hen zijn toegewezen. Ruimtelijke ordening, huisvesting, wegeninfrastructuur, cultuur, onderwijs of toerisme, bijvoorbeeld, zijn exclusief regionale bevoegdheden. Defensie en justitie, bijvoorbeeld, zijn exclusief federale bevoegdheden.

BRUISENDE WELVAARTSSTAAT

Het VLAAMSE PARLEMENT in Brussel.

C U LT U U R

Creatief talent in de kunststad G

lamourbladen ontdekken Antwerpen als een van de tien hipste steden ter wereld, toeristen trekken massaal naar de Vlaamse kunststeden en het cultuurpubliek van New York tot Tokio laat zich verbaasd meeslepen door de mode, dans, beeldende kunst en muziek uit Vlaanderen. Misschien had Vlaanderen gewoon te veel cultuurtroeven en meenden beleidsmakers dat die wel voor zichzelf spraken. Pas in de jaren tachtig en negentig voerden ze grondige renovaties van hun kunststeden door en vernieuwden ze de musea zodat de kunstschatten opnieuw ten volle tot hun recht kwamen. Eerst was er Brugge, daarna Antwerpen en Gent, en nu glanzen ook Brussel, Leuven en Mechelen opnieuw als parels in het rijke erfgoed van Vlaanderen.

CREATIEF TALENT IN DE KUNSTSTAD

Venetië van het Noorden et toeristische uithangbord blijft de middeleeuwse havenstad Brugge, waar jaarlijks miljoenen toeristen naartoe trekken. Ze maken in het Venetië van het Noorden een rondvaart op de reien, bekijken de indrukwekkende Vlaamse Primitieven in het Groeningemuseum en wandelen daarna over de markt met zijn gigantische belfort naar het oude plein van De Burg. Tegen de avond nestelen ze zich op een van de honderden terrassen in de binnenstad en genieten ze van een biertje, een glas wijn of een heerlijk diner met uitzicht op de nachtelijke reien.

De combinatie van het unieke historische kader en een verﬁjnde gastronomie vormt wellicht een van de aantrekkelijkste troeven van de Vlaamse kunststeden. De jongste jaren wordt er ook hard aan gewerkt om het verstilde verleden en de soms geïsoleerde museumkunst met het bruisende leven van vandaag te confronteren. Dat levert verrassende evenementen op, waarbij kunstenaars zich op tientallen plaatsen in de stad door de omgeving tot een kunstwerk laten inspireren (Over the Edges, Gent, 2000) of badgasten op het strand en in de duinen een zomer lang worden geconfronteerd met monumentale kunstwerken, verspreid op het 65 kilometer lange zandstrand van Vlaanderen (2003 Beaufort).

GASTRONOMIE. De combinatie van een rijk verleden en de verﬁjnde gastronomie vormt een van de aantrekkelijkste troeven van de Vlaamse kunststeden.

BRUGGE. Een bezoek aan het prachtige oude stadscentrum blijft een onvergetelijke ervaring.

foto: Tony Le Duc

Zomerse feesten lke zomer komen niet alleen toeristen maar ook inwoners massaal naar buiten om een van de vele gratis openluchtconcerten bij te wonen en zich daarna tot ‘s morgens in het feestgewoel te gooien. Vooral de tien-

FEEST! Vlamingen doen hun bourgondische reputatie nog altijd alle eer aan. Op de Gentse Feesten komen honderdduizenden mensen tien dagen lang op straat voor gratis openluchtconcerten en nachtelijk vertier.

CREATIEF TALENT IN DE KUNSTSTAD

daagse Gentse Feesten zijn tot ver over de grenzen bekend, maar ook de rustiger Zomer van Antwerpen en de feesten en festivals in tal van andere steden tonen dat de Vlamingen hun bourgondische reputatie nog altijd alle eer aandoen. Op 11 juli wordt in alsmaar meer dorpen en steden het Feest van de Vlaamse Gemeenschap gevierd, met volkse barbecues, optredens of ander amusement op het marktplein.

Antwerpen Modestad et uitbundige cultuurleven in Vlaanderen is een vruchtbare voedingsbodem gebleken voor nieuw artistiek talent. De jongste twintig jaar beleeft Vlaanderen een nooit geziene artistieke boom, die blijkbaar ook internationaal erg gewaardeerd wordt.

H De MODENATIE biedt studenten en ontwerpers die een passie hebben voor mode een forum aan voor studie en debat.

Het Modepaleis, de exclusieve winkel van DRIES VAN NOTEN in het centrum van Antwerpen.

Wellicht het meest uitgesproken is het internationale succes in de modewereld, waar de collecties van vooral Antwerpse ontwerpers wereldwijd bewondering afdwingen. Dat Antwerpen is uitgegroeid tot een van de meest gerenommeerde modesteden ter wereld is beslist mee te danken aan de befaamde Antwerpse modeacademie, die ondertussen studenten uit de hele wereld aantrekt. De eerste generatie ontwerpers veroverde al in de jaren tachtig de catwalks, met Martin Margiela en de zogeheten Zes van Antwerpen: Walter Van Beirendonck, Marina Yee, Dirk Bikkembergs, Ann Demeulemeester, Dirk Van Saene en Dries Van Noten. Midden jaren negentig kregen ze het gezelschap van een tweede generatie, waarvan Raf Simons, Veronique Branquinho en A.F. Vandevorst wellicht de bekendste zijn. Vandaag staat een derde generatie klaar om door te breken. Hoewel de ontwerpers stuk voor stuk sterke persoonlijkheden zijn met unieke collecties, worden ze in de internationale pers vaak

CREATIEF TALENT IN DE KUNSTSTAD

samen geroemd om hun onderliggende avant-gardistische visie en het onopvallende maar uitmuntende vakmanschap. In het hart van Antwerpen zijn de Modeacademie en het nog jonge MoMu of Modemuseum ondergebracht in een gemeenschappelijk pand: de ModeNatie. Daar organiseert het Flanders Fashion Institute elk jaar Vitrine, een tiendaagse happening waarop zowel jong talent als grote namen hun creaties langs een parcours van winkeletalages voorstellen.

Architectuurrenaissance eer dan een halve eeuw nadat Vlaanderens bekendste twintigste-eeuwse architect Henry Van de Velde de beroemde Boekentoren in Gent bouwde, maakt de regio een opmerkelijke architectuurrenaissance door. Die ontstond midden jaren tachtig en werd op gang getrokken door architecten als Stéphane Beel, Willem-Jan Neutelings, Christian Kieckens en Xaveer De Geyter. Zij zorgden voor een klimaat waarin nog meer getalenteerde architecten aan bod konden komen, met namen als Bob van Reeth, Georges Baines, Jo Crepain, Christine Conix, Paul Robbrecht en Hilde Daem. Hoewel de Vlaamse architecten vandaag sterk internationaal werken, hebben ze ook in eigen land een indrukwekkend patrimonium aan kantoren en

De BOEKENTOREN in Gent is een van de bekendste realisaties van architect Henry Van de Velde.

Het controversiële CONCERTGEBOUW in Brugge (2002) van het architectenduo Robbrecht & Daem is een mooi voorbeeld van hedendaagse Vlaamse architectuur.

CREATIEF TALENT IN DE KUNSTSTAD

– misschien vooral – hedendaagse woningen neergezet. Om ook bij de realisatie van overheidsgebouwen vernieuwingsimpulsen te geven, stelde de Vlaamse overheid eind jaren negentig een Vlaams Bouwmeester aan.

Picturale traditie BAROKMEESTER Pieter Paul Rubens schildert de menselijke passie op overdonderend grote doeken. PIETER PAUL RUBENS: VENUS FRIGIDA

JAN FABRE is uitgegroeid tot tot een artistieke duizendpoot die naast Bic Art en bloedtekeningen ook videokunst en internationaal erg vernieuwend theater maakt. JAN FABRE: video still uit TIVOLI, 1990

n de beeldende kunsten kent Vlaanderen al eeuwen een zeer hoogstaande traditie met wereldvermaarde meesters als Jan Van Eyck en de Vlaamse Primitieven, Pieter Bruegel, de barokschilder Pieter Paul Rubens, Antoon Van Dyck en Jacob Jordaens. De twintigste eeuw naderend, komen we James Ensor tegen, de symbolist Leon Spilliaert, expressionisten als Constant Permeke, Gustaaf De Smet en Frits van den Berghe, en vanaf de jaren zestig Octave Landuyt, de bij de pop-art aanleunende Pol Mara en vandaag nog altijd scheppende kunstenaars als Roger Raveel, Raoul De Keyser en Panamarenko.

Bij de meest gegeerde hedendaagse beeldende kunstenaars uit Vlaanderen horen onder meer Luc Tuymans met zijn unheimlich vage schilderijen, Thierry De Cordier met zijn bezwerende installaties, Wim Delvoye, die het publiek provoceert met getatoeëerde varkens of fecale cloacamachines, en Jan Fabre, die eind jaren zeventig met fysiek sterk confronterende performances begon en uitgroeide tot een artistieke duizendpoot die naast Bic Art en bloedtekeningen ook videokunst en internationaal erg vernieuwend theater maakt.

CREATIEF TALENT IN DE KUNSTSTAD

Dicht bij de schilderkunst ligt de zwartwitfotograﬁe van Dirk Braeckman, met zijn meestal duistere, soms met strepen bewerkte, altijd bevreemdende interieurs en portretten. Even indringend maar directer toegankelijk is het werk van de Vlaamse Magnum-fotograaf Carl De Keyzer, die in fotoreeksen over religie in de Verenigde Staten of gevangenissen in Siberië dramatisch sterke beelden brengt vanuit een bijna antropologische gevoeligheid.

CARL DE KEYZER brengt vanuit een bijna antropologische gevoeligheid dramatisch sterke beelden.

Film uit Vlaanderen breekt intussen maar sporadisch door in het buitenland. Het bekendst zijn wellicht een aantal gereputeerde animatiestudio’s in Vlaanderen, die voortbouwen op wat animatieﬁlmer Raoul Servais vanaf de jaren zestig realiseerde. Recenter kregen Iedereen Beroemd van regisseur Dominique Deruddere en Daens van regisseur Stijn Coninx oscarnominaties en sleepte Pauline en Paulette van regisseur Lieven Debrauwer een Publieksprijs in Cannes in de wacht. Ook de politiethriller De Zaak Alzheimer (Erik Van Looy) kreeg wereldwijd zeer lovende kritieken.

Doorbreken met dans n de podiumkunsten brengt Vlaanderen al ruim twintig jaar wereldwijd gelauwerde producties. Begin jaren tachtig brak de jonge Anne Teresa De Keersmaeker internationaal door met de dansvoorstelling Fase, four movements to the music of Steve Reich. Ze stichtte haar eigen gezelschap Rosas, waarmee ze onder meer het vermaarde Rosas danst Rosas maakte, ontving in New York de Bessie Award en startte in 1995 een internationale school voor hedendaagse dans PARTS Performing Arts Research & Training Studios.

CREATIEF TALENT IN DE KUNSTSTAD

CARL DE KEYZER / KAREL DE STOUTE: Stoet, Leuven

Beeldend kunstenaar en choreograaf Jan Fabre verbaasde zijn publiek in 1984 op de Biënnale van Venetië met De Macht der Theaterlijke Dwaasheden. Hij bracht intussen tientallen theater- of dansvoorstellingen – waaronder het controversiële Je suis sang dat in 2001 in Avignon in première ging – en verschillende opera’s op het podium en geldt wereldwijd als een van de meest vernieuwende theatermakers van vandaag. Wim Vandekeybus danste enkele jaren bij Jan Fabre en stichtte midden jaren tachtig zijn eigen gezelschap Ultima Vez. De eerste voorstelling, What the Body Does Not Remember, werd in New York meteen als een ‘gevaarlijke, combattieve confrontatie van dans en muziek’ gelauwerd met de Bessie Award. Ultima Vez bracht intussen nog heel wat voorstellingen op de internationale podia.

WIM VANDEKEYBUS startte als danser bij Jan Fabre. De voorstellingen met z’n eigen gezelschap Ultima Vez tonen een gevaarlijke, combattieve confrontatie van dans en muziek. JAN FABRE: video still uit LICHAAMPJE, LICHAAMPJE AAN DE WAND..., 1990

Alain Platel ging vanaf 1984 met Les Ballets Contemporains de la Belgique – later afgekort tot Les Ballets C. de la B. – in tegen de Vlaamse ‘nouvelle vague’ en creëerde danstheater vanuit een kinderlijke, bijna dilettantistische inspiratie. Hij brak internationaal door in de jaren negentig en oogst veel succes met stukken als Allemaal Indiaan en Wolf. De ontwikkeling van de dans wordt mee gevolgd en gestimuleerd door het internationale dansfestival Klapstuk, dat sinds midden jaren tachtig tweejaarlijks in Leuven wordt georganiseerd.

CREATIEF TALENT IN DE KUNSTSTAD

Klassiek repertoire et danstheater heeft in Vlaanderen creatieve kruispunten gecreëerd waarop heel verschillende kunstdisciplines samenkomen. Zo hebben de gezelschappen vaak samengewerkt met een nieuwe generatie componisten uit Vlaanderen, waaronder Wim Mertens (Wim Mertens Ensemble), Thierry De Mey (Ictus Ensemble), Peter Vermeersch (Flat Earth Society) en Luc Brewaeys.

In het klassieke repertoire hebben Vlamingen vandaag ook als uitvoerders een sterke reputatie, met de populair-klassieke componist en dirigent Dirk Brossé, de barok-interpretaties van het Collegium Vocale Gent (Philippe Herreweghe), de middeleeuwse polyfonie van het Huelgas Ensemble (Paul Van Nevel), de koormuziek van Currende (Erik Van Nevel), de oude muziek van het vocaal-instrumentaal ensemble Capilla Flamenca, en ensembles als La Petite Bande (Sigiswald en Wieland Kuyken) of Anima Eterna ( Jos van Immerseel). Fans van klassieke muziek en wereldmuziek worden al sinds de jaren zeventig jaarlijks verwend op Het Festival van Vlaanderen, dat met zijn honderden concerten verspreid over alle grotere steden het grootste festival in Vlaanderen is.

CREATIEF TALENT IN DE KUNSTSTAD

Het ensemble ANIMA ETERNA en Jos van Immerseel. foto: Dirk Vervaet

Literatuur ok bij de Vlaamse auteurs valt sinds de jaren tachtig de belangstelling voor theater op. De bekendste schrijver van vandaag in Vlaanderen, Tom Lanoye, begon als dichterperformer en blijft naast romans ook toneelbewerkingen schrijven en eigen voorstellingen geven. Verschillende andere bekende schrijvers, zoals de lyrische Peter Verhelst of de cerebraal-poëtische Stefan Hertmans, schrijven naast proza, poëzie en essay ook toneel in opdracht van de gezelschappen. Dat geldt eveneens voor Arne Sierens, die vanuit een volkse inspiratie werkt, en voor Eric De Volder, die zijn eigen gezelschap heeft.

TOM LANOYE: dichter, performer, (scenario-)schrijver. foto: Koen Broos

Verdriet van België. Een van de meest gereputeerde schrijvers in Vlaanderen is dichter, romancier en toneelauteur HUGO CLAUS. In romans als Het Verdriet van België schetst hij een indringend beeld van de Vlaming. foto: Patrick De Spiegelaere

Ook los van het theater biedt de Vlaamse literatuur nog heel wat andere boeiende auteurs, met onder meer Hugo Claus en Louis Paul Boon als meest gerenommeerde schrijvers in het na-oorlogse Vlaanderen en, bij de huidige generaties, dichters als Leonard Nolens of de jong overleden Herman De Coninck, essayisten als Geert Van Istendael, prozaschrijvers als Kristien Hemmerechts of Erwin Mortier, rebelse auteurs als Herman Brusselmans, suspense-schrijvers als Jef Geeraerts of Pieter Aspe, jeugdauteurs als Marc de Bel of Bart Moeyaert en jonge beloftes als Jeroen Olyslaeghers en Dimitri Verhulst.

CREATIEF TALENT IN DE KUNSTSTAD

Sexy pop at het danstheater in de jaren tachtig meemaakte, beleefde de Vlaamse pop in de jaren negentig. Zanger en bohémien Arno oogstte Europees succes met rauwe combinaties van rock en chanson en Praga Khan verkocht met de techno-band Lords of Acid meer dan een miljoen cd’s in de VS. Groepen als dEUS, Zita Swoon, K’s Choice, Ozark Henry en Hooverphonic braken internationaal door, crooner Helmut Lotti trok met een populair-klassiek repertoire volle zalen in Canada en de Verenigde Staten en Buscemi scoorde wereldhits met zijn dance. De Dewaele Brothers beklommen eerst de podia met Soulwax en veroverden dan de fuifscène met het eclectische en catchy 2 Many DJ’s terwijl Vive la Fête met sexy Franstalige retrosongs via het modecircuit aan een jetset-avontuur begon.

In Vlaanderen zelf groeide het zomerse Rock Werchter sinds eind jaren zeventig uit tot een van de grootste jaarlijkse rockfestivals in Europa. Het trekt jaarlijks meer dan honderdduizend bezoekers en kreeg in 2004 van managers en productiemensen de internationale Arthur Award als Beste Festival ter Wereld.

CREATIEF TALENT IN DE KUNSTSTAD

VIVE LA FÊTE begon via het mode-circuit aan een jetset-avontuur met sexy Franstalige retrosongs. foto: Tom van der Leij

ECONOMIE

Investeren in kenniseconomie D

ankzij zijn centrale ligging, uitstekende infrastructuur en hoogopgeleide arbeidskracht scoort Vlaanderen al decennia lang economisch bijzonder sterk. Om de performantie van de regio ook in de toekomst te garanderen, staat de regio evenwel voor belangrijke uitdagingen. Centraal hierbij staat de uitbouw van de kenniseconomie. Als Vlaanderen vandaag tot de meest welvarende gebieden ter wereld behoort, is dat in aanzienlijke mate aan buitenlandse ondernemingen te danken. Die openden vooral sinds de jaren 1960 productievestigingen in Vlaanderen en hielpen de regio uitbouwen tot een van de belangrijkste toegangspoorten tot Europa. Tal van ondernemingen vestigden bovendien hun Europese hoofdzetel in de regio, wellicht ook met het oog op de nabijheid van Brussel als Europese hoofdstad. In 2003 investeerden buitenlandse bedrijven 1,278 miljard euro in Vlaanderen.

INVESTEREN IN KENNISECONOMIE

De economie steunt niet alleen op buitenlandse maar ook op een stevig net van lokale bedrijven. Naast een aantal wereldspelers is in Vlaanderen vooral een massa kleinere bedrijven actief: KMO’s met minder dan vijftig werknemers creëren er nog altijd 52% van de werkgelegenheid.

Open economie laanderen heeft een extreem open economie: in 2003 liep de uitvoer van goederen of exportratio op tot 107,3%(*) van het BBP, wat hoog is in vergelijking met Nederland (58%), Duitsland (31%) of Frankrijk (22%). Het gros van de Vlaamse export – 73% in 2003 – gaat naar de EU-15, met name naar Duitsland (20% van de uitvoer), Frankrijk (15%), Nederland (12%) en het Verenigd Koninkrijk (10%). Ook na de uitbreiding van de Europese Unie tot de EU25 is Vlaanderen een van de belangrijkste logistieke draaischijven van het continent gebleven.

107,3%(*)

Vl a amse export: 73% ga at na ar de eu-15

BBP

15%

(cijfers: 2003)

12%

D VK

V = F = N = D = Vk =

20%

10%

58%

Vlaanderen Frankrijk Nederland Duitsland Verenigd Koninkrijk

3 1% 22%

vl a amse exportratio (cijfers: 2003)

De sterkste economische motor van de regio is de Antwerpse wereldhaven, die van alle Noordzeehavens het dichtst bij de grote productie- en distributiegebieden van het continent ligt. De haven van Antwerpen kent nog altijd een onafgebroken groei: zelfs in het economisch moeilijke jaar 2003 steeg het verhandelde vrachtvolume in vergelijking met 2002 met 8,5% tot bijna 143 miljoen ton. Ook andere Vlaamse havens zoals Zeebrugge, Gent en Oostende blijven (*) gegevens gebaseerd op het communautaire concept

INVESTEREN IN KENNISECONOMIE

EXTREEM OPEN. Vlaanderen heeft een extreem open economie: in 2003 bedroeg de exportratio 107,3% (*) van het BBP.

MOTOR. Antwerpen is met zijn wereldhaven een van de belangrijkste motoren van de economie in de regio.

sterk scoren, in 2002 met respectievelijk 31, 24 en 7 miljoen ton verhandeld vrachtvolume. De volgehouden groei is mee te danken aan het Vlaamse net van auto-, spoor- en waterwegen, dat een van de dichtste en best geïntegreerde netten ter wereld is. Het garandeert vlotte verbinding met buurlanden als Nederland, Duitsland en Frankrijk en sluit goed aan op de hogesnelheidstrein en de internationale luchthaven van Brussel.

Sectoren iet toevallig is Antwerpen de thuisbasis van de belangrijkste industriële sector in Vlaanderen: de chemische nijverheid. Het havengebied vormt na Houston, Texas, de grootste petrochemiecluster ter wereld. In de Antwerpse binnenstad ﬂoreert nog een tweede bijzonder internationaal georiënteerde sector. Dankzij de sterke joodse en Indische gemeenschappen in Antwerpen is de stad wereldwijd het grootste diamantcentrum, waar tachtig procent van alle ruwe diamant en de helft van alle geslepen diamant worden verhandeld.

MEER DAN EEN MILJOEN WAGENS PER JAAR: Vlaanderen haalt een van de hoogste assemblageconcentraties ter wereld.

Antwerpen is wereldwijd het grootste DIAMANTCENTRUM.

Aangezien Vlaanderen vrijwel geen natuurlijke rijkdommen heeft, ligt de industriële klemtoon volledig op verwerkende nijverheid. Naast de chemie zijn in Vlaanderen vooral de bouwnijverheid en de voedings- en drankindustrie van belang. Ook de metaalsector en de autoassemblage creëren veel werkgelegenheid en toegevoegde waarde: met meer dan een miljoen wagens per jaar haalt de regio een van de hoogste assemblageconcentraties ter wereld. Daarnaast blijven de textielindustrie – met onder meer belangrijke tapijtfabrikanten en bouwers van weefmachines – sterke marktposities behouden. Groeisectoren zijn onder meer de computerbouw en de vervaardiging van metaalproducten, elektrische

INVESTEREN IN KENNISECONOMIE

machines, medische apparatuur en precisie- en optische instrumenten. Op de industrie, die 31% van het BBP creëert, is in Vlaanderen een forse dienstensector geënt. Die levert 68% van het BBP en groeit nog altijd sterker dan de secundaire sector. Na de overheid en de social proﬁt – samen goed voor circa 20% van het BBP – zijn de belangrijkste dienstensectoren de groot- en kleinhandel, en de zakelijke dienstverlening. Die laatste sector maakt een stevige groei door, net als de informatica, de ﬁnanciële instellingen en de telecommunicatie. Zoals in veel andere Europese landen zorgt de agrarische sector in Vlaanderen nog maar voor een klein deel van het BBP: 1,5%. Binnen de EU-25 heeft Vlaanderen met 1,4% zelfs het laagste percentage landbouwers. De resterende boeren hebben evenwel zeer productieve bedrijven, die binnen Europa een van de hoogste toegevoegde waardes per hectare opleveren. De Vlaamse landbouw gaat voluit voor kwaliteitsproductie en kan prat gaan op sterk uitgebouwde systemen voor voedselveiligheid, traceerbaarheid en integrale kwaliteitszorg.

Uitdagingen e Vlamingen halen een erg hoge arbeidsproductiviteit en werken in een industrie die zeer kapitaalintensief is. Ze beginnen door hun hoge opleidingsgraad evenwel laat aan hun beroepsloopbaan en stoppen vroeger dan in de buurlanden: de federale en de Vlaamse Regering hebben er een prioriteit van gemaakt om die werkzaamheidsgraad van 62,9% in 2003 op te krikken tot de EU-norm van 70%.

Stap voor stap worden ook maatregelen genomen om de hoge ﬁscale druk in België te verlagen en een verdere reductie tot stand te brengen van de Belgische

INVESTEREN IN KENNISECONOMIE

KWALITEITSLANDBOUW. De Vlaamse landbouw focust op kwaliteitsproductie met sterk uitgebouwde systemen voor voedselveiligheid, traceerbaarheid en integrale kwaliteitszorg.

staatsschuld: die is teruggebracht van 135% in 1993 naar 100% van het BBP in 2003, en moet verder dalen tot de EU-norm van 60% van het BBP is bereikt. De Belgische overheid heeft de afgelopen decennia een groter deel van de dienstensector in handen gehouden dan in de meeste buurlanden het geval was. Omdat de kapitaalintensieve – en dus sterk geautomatiseerde – industrie relatief minder werkgelegenheidsgroei creëerde, behield de overheid in die diensten relatief meer banen om zo de werkloosheid enigszins onder controle te houden. Mee onder impuls van de Europese overheid worden die diensten nu stapsgewijs geliberaliseerd. Eerst waren de telecommunicatie en de energiesector aan de beurt, nu volgen de spoorwegen en de postdiensten.

Kenniseconomie m ook de komende jaren bij de Europese topregio’s te blijven, investeert Vlaanderen sterk in de kenniseconomie die bij de bestaande knowhow in de regio aansluit.

GROEIER IN O&O. Vlaanderen presteert goed inzake Onderzoek & Ontwikkeling en drijft zijn inspanningen de komende jaren nog verder op.

Als eerste stap trok de Vlaamse overheid al vanaf 1995 haar steun voor Onderzoek & Ontwikkeling (O&O) fors op. De regio besteedde in 2003 2,4% van zijn BBP aan O&O en scoort daarmee aanzienlijk boven het EU-15-gemiddelde. De Vlaamse overheid neemt zich voor dat aandeel tegen 2010 samen met de ondernemingen verder op te drijven tot het EU-streefcijfer van 3%. Intussen behoort Vlaanderen inzake innovatie tot de meer performante Europese regio’s, zo blijkt onder meer uit het aantal aangevraagde octrooien per miljoen inwoners. Extra inspanningen blijven evenwel nodig, onder meer om de technologische troeven sneller in commerciële toepassingen om te zetten.

INVESTEREN IN KENNISECONOMIE

Precies om de brug tussen innovatie en economische praktijk te slaan, bouwt Vlaanderen verschillende kenniseconomische clusters en excellentiepolen uit. Die moeten de kenniseconomie in de regio ook helpen heroriënteren van de huidige prijsconcurrentie naar een kwaliteitsconcurrentie. Bijzonder innovatief werk wordt nu al geleverd in zowat alle takken van de levenswetenschappen. Vlaanderen beschikt over een bloeiende farmaceutische industrie, is wereldleider in medische beeldvorming en realiseerde de afgelopen vijftien jaar verschillende doorbraken in de biotechnologie. Voor ondersteuning inzake research kan de sector rekenen op de ruim zestig onderzoeksgroepen in het Vlaams Interuniversitair Instituut voor Biotechnologie (VIB). Risicokapitaal wordt niet alleen door de privé-sector maar ook door de overheid verschaft. Ook in de Digital Signal Processing – DSP of de digitale verwerking van onder meer beeld en geluid – wordt met meer dan tweeduizend DSP-experts sterk vernieuwend werk gerealiseerd, onder meer in communicatie- en navigatietechnologie. Ook hier wordt nauw samengewerkt met de universiteiten en met universitaire spin-outs zoals IMEC, intussen het grootste onafhankelijke onderzoekscentrum in Europa voor micro-elektronica en nanotechnologie. Eenzelfde clustering en ondersteuning van onderzoekscentra vindt plaats in tal van andere sectoren, zoals de logistiek (Vlaams Instituut voor de Logistiek), de graﬁsche communicatie (Vlaams Innovatiecentrum voor Graﬁsche Communicatie), de multimediasector (expertisecentrum voor Digitale Media), de voedingssector (onderzoekscentrum Voeding van de Toekomst), de chemie, de telecom-

INVESTEREN IN KENNISECONOMIE

De LEVENSWETENSCHAPPEN zijn een van Vlaanderens sterkste toekomstgerichte sectoren: de regio levert werk op wereldniveau in biotechnologie en beschikt over een bloeiende farmaceutische industrie.

De LOGISTIEK, MULTIMEDIA, AUTOMOBIELSECTOR en andere clusters in de kenniseconomie bundelen research in onderzoekscentra, die worden gesteund door de overheid.

municatie (met onder meer sterke knowhow in databeveiliging) en de automobielsector (onderzoekscentrum Flanders Drive). De overheden vernieuwen ook hun eigen werking en wetgeving om de economie in de toekomst genoeg zuurstof te bieden. De Vlaamse overheid voert een voortdurend verbeteringsbeleid in haar administratie, zwengelt het ondernemerschap aan op scholen en universiteiten, maakt het opstarten van bedrijven gemakkelijker en stimuleert ondernemingen via voordeelcheques om meer opleiding te organiseren en advies in te winnen. De Vlaamse Regering wil de innovatieve en creatieve economie ook verbinden in een internationaal netwerk en bracht daartoe een uitwisselingsforum bijeen van tien creatieve regio’s uit de hele wereld. Ze wil met het project de creativiteit in Vlaanderen promoten.

Open voor de toekomst e mensen zelf blijven intussen de sterkste economische troef van Vlaanderen. De regio biedt een geconcentreerd arbeidspotentieel dat een van de hoogste productiviteitsratio’s ter wereld haalt, vaak meertalig en bovendien sterk opgeleid is. De dialoogcultuur in de bedrijfswereld zorgt voor een grote sociale rust met weinig harde industriële conﬂicten.

Die menselijke kracht maakt de kern uit van de openheid in Vlaanderen, dat hierop zal voortbouwen om ook in de toekomst een sterk knooppunt te blijven in de verder integrerende Europese en globale economie.

INVESTEREN IN KENNISECONOMIE

colofon Deze publicatie is ook verkrijgbaar in het Frans, Engels, Duits en Spaans. Verantwoordelijke uitgever Diane Verstraeten, directeur-generaal Administratie Buitenlands Beleid, Boudewijnlaan 30, B-1000 Brussel. Redactie Jansen & Janssen www.jaja.be Depotnummer D/2004/3241/183 Ontwerp Griffo, Gent Druk Imschoot, Gent Fotograﬁe Marc Sourbron, tenzij anders vermeld Overname van teksten is toegestaan mits de bron wordt vermeld.

MEER INFORMATIE internet www.flanders.be Algemene portaalsite voor wie wil kennismaken met Vlaanderen. www.vlaanderen.be Portaalsite van de Vlaamse overheid in het Nederlands. www.innovatie.vlaanderen.be Informatiesite over de researchcentra in Vlaanderen en het beleid inzake Wetenschap, Technologie en Innovatie. www.visitflanders.be Portaalsite voor wie Vlaanderen als toerist wil bezoeken. www.ffio.be Oriëntatiesite voor wie wil investeren in Vlaanderen. Site van de Dienst Investeren in Vlaanderen (Flanders Foreign Investment Ofﬁce). www.export.vlaanderen.be Adviessite voor Vlaamse export-ondernemingen. www.ond.vlaanderen.be Oriëntatiesite voor wie wil studeren in Vlaanderen. www.vlam.be Informatiesite van de internationale Vlaamse landbouwpromotie.

Vlaamse vertegenwoordigers in de wereld Indien u politieke, economische of culturele contacten met Vlaanderen wilt leggen, kunt u vrijblijvend een beroep doen op de vertegenwoordigers van Vlaanderen in uw land of regio. Hun coördinaten vindt u op www.flanders.be –> representatives en op www.vlaanderen.be –> buitenlands beleid.

Contact Administratie Buitenlands Beleid Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap

Boudewijnlaan 30 B-1000 Brussel T +32 2 553 60 40 F +32 2 553 60 37 pr@flanders.be www.flanders.be