Stuurgroep Ziektecontrole Onderwijs – Mensura Absenteïsme
RAPPORT ZIEKTEVERZUIM 2014 VLAAMS ONDERWIJSPERSONEEL
figuur stethoscoop
VLAAMS MINISTERIE VAN ONDERWIJS EN VORMING AGENTSCHAP VOOR ONDERWIJSDIENSTEN (AgODi) IN SAMENWERKING MET HET AGENTSCHAP VOOR HOGER ONDERWIJS EN VOLWASSENENONDERWIJS
Eindredactie Ivo Francis AgODi, Advies en Ondersteuning Onderwijspersoneel Patricia Van Reet AgODi, Personeel Basisonderwijs en CLB Met medewerking van MENSURA AbsenteĂŻsme Verantwoordelijke uitgever Guy Janssens Administrateur-generaal; Agentschap voor Onderwijsdiensten (AgODi) Lay-out Johan Havaux AgODi, Advies en Ondersteuning Onderwijspersoneel Depotnummer D/2015/3241/084
Inhoud
Inhoud ___________________________________________________________________________________ 3 1.
INLEIDING__________________________________________________________________________ 5 1.1. Aantal personen_______________________________________________________________________ 5 1.2. Aantal personeelseenheden ______________________________________________________________ 8
2. ZIEKTEDAGEN EN ATTESTDAGEN _____________________________________________________ 10 2.1. Aantal ziektedagen ____________________________________________________________________ 10 2.1.1. Totaal aantal ziektedagen ___________________________________________________________ 10 2.1.2. Gemiddeld aantal ziektedagen per personeelslid __________________________________________ 10 2.1.3. Aantal zieke personen per dag _______________________________________________________ 10 2.2. Aantal eendagsziekten _________________________________________________________________ 12 2.2.1. Totaal aantal eendagsziekten _________________________________________________________ 12 2.2.2. Eendagsziekteverloven per onderwijsniveau _____________________________________________ 13 2.2.3. Eendagsziekteverlof per werkdag: _____________________________________________________ 13 2.2.4. Eendagsziekteverlof per leeftijdsgroep _________________________________________________ 14 2.3. Aantal attesten _______________________________________________________________________ 14 2.4. Ziektegevallen_______________________________________________________________________ 14 2.5. Ziektedagen en vervanging _____________________________________________________________ 15 3. ZIEKTEVERZUIMPERCENTAGE EN NULVERZUIM _______________________________________ 16 3.1. Ziekteverzuimpercentage _______________________________________________________________ 16 3.1.1. Ziekteverzuimpercentage per leeftijdsgroep _____________________________________________ 17 3.1.2. Ziekteverzuimpercentage per onderwijsniveau ___________________________________________ 18 3.1.3. Ziekteverzuimpercentage in het buitengewoon onderwijs ___________________________________ 18 3.1.4. Ziekteverzuimpercentage per onderwijscategorie _________________________________________ 19 3.1.5. Ziekteverzuimpercentage per net _____________________________________________________ 19 3.1.6. Ziekteverzuimpercentage per onderwijsniveau per net _____________________________________ 20 3.1.7. Ziekteverzuimpercentage per onderwijscategorie per net ___________________________________ 20 3.1.8. Ziekteverzuimpercentage in de Vlaamse centrumsteden en Brussel ___________________________ 21 3.2. Nulverzuim ________________________________________________________________________ 21 3.2.1. Nulverzuimpercentage per leeftijdsgroep _______________________________________________ 22 3.2.2. Nulverzuim per provincie ___________________________________________________________ 23 4. UITDIEPING VAN DE ZIEKTEDAGEN ___________________________________________________ 24 4.1. Ziektedagen per afwezigheidsperiode______________________________________________________ 24 4.1.1. Algemeen _______________________________________________________________________ 24 4.1.2. Afwezigheidsperiode gerelateerd aan leeftijdscategorie en geslacht ____________________________ 24 4.1.3. Ziektedagen (2 tot 9 dagen) verdeeld over de maanden van het jaar ___________________________ 27 4.2. Gemiddeld aantal ziektedagen per personeelslid______________________________________________ 29 4.2.1. Gemiddeld aantal ziektedagen per leeftijdsgroep __________________________________________ 29 4.2.2. Gemiddeld aantal ziektedagen per provincie _____________________________________________ 30 4.2.3. Gemiddeld aantal ziektedagen per provincie per leeftijdsgroep _______________________________ 30
Rapport Ziekteverzuim 2014
3
4.2.4. Gemiddeld aantal ziektedagen per leeftijdsgroep per net ____________________________________ 31 4.2.5. Gemiddeld aantal ziektedagen per provincie per net _______________________________________ 32 4.2.6. Gemiddeld aantal ziektedagen per provincie per leeftijdsgroep per net _________________________ 33 4.2.7. Gemiddeld aantal ziektedagen per onderwijscategorie ______________________________________ 34 5. EPIDEMIOLOGISCH RAPPORT __________________________________________________________ 36 5.1. Top 5 ziektedagen en ziektegevallen per aandoening __________________________________________ 36 5.1.1. Top 5 ziektedagen ________________________________________________________________ 36 5.1.2. Top 5 ziektegevallen _______________________________________________________________ 37 5.2. Ziekteverzuim wegens psychosociale aandoening ____________________________________________ 38 5.2.1. Ziekteverzuim wegens psychosociale aandoening per leeftijdsgroep ___________________________ 38 5.2.1.1. Percentage dagen psychosociale aandoening voor de leeftijdsgroep 56-65 j ____________________ 38 5.2.1.2. Percentage dagen psychosociale aandoening voor de leeftijdsgroep 46-55 j ____________________ 39 5.2.1.3.. Conclusie _____________________________________________________________________ 39 5.2.2. Percentage dagen psychosociale aandoening per onderwijscategorie ___________________________ 40 5.2.2.1. Vergelijking : directiepersoneel t.o.v. alle categorieën per leeftijdsgroep _______________________ 40 5.2.2.2.Vergelijking directiepersoneel t.o.v. alle categorieën per onderwijsniveau ______________________ 41 6. CONTROLES OP AFWEZIGHEID ________________________________________________________ 42 6.1. Aantal uitgevoerde controles – opgeleverde resultaat __________________________________________ 42 6.2. Aantal uitgevoerde controles uitgesplitst naar de aanvrager van de controle _________________________ 42 6.2.1. Uitsplitsing van de controles op initiatief van het personeelslid _______________________________ 43 6.2.2. Controles m.b.t. verlenging van VVP __________________________________________________ 43 6.3. Arbitrageonderzoeken _________________________________________________________________ 43 6.4. Aantal tweede controles ________________________________________________________________ 43 6.5. Controles van eendagsziekten ___________________________________________________________ 44 7. VERLOF VOOR VERMINDERDE PRESTATIES WEGENS ZIEKTE ____________________________ 45 7.1. Algemene gegevens i.v.m. VVP-ziekte _____________________________________________________ 46 7.2. Uitdieping gegevens VVP-ziekte _________________________________________________________ 47 7.2.1. VVP-ziektedagen per leeftijdsgroep ___________________________________________________ 47 7.2.2. VVP-ziektedagen per provincie ______________________________________________________ 48 7.2.3.4. VVP-ziektedagen per onderwijsniveau ________________________________________________ 49 7.2.4. VVP-ziektedagen per onderwijscategorie _______________________________________________ 50 7.2.5. VVP-ziektedagen epidemiologisch ____________________________________________________ 51 7.2.6 VVP-ziekte: duur en tewerkstellingspercentage (nieuw) _____________________________________ 52 7.3. Conclusie ___________________________________________________________________________ 53 8. SAMENVATTING ______________________________________________________________________ 54
Rapport Ziekteverzuim 2014
4
1. INLEIDING
In 2001 is de administratie gestart met het maken van een jaarrapport m.b.t. het ziekteverzuim voor het Vlaamse onderwijspersoneel, in samenwerking met de controlefirma die instaat voor de concrete ziektecontroles. In het eerste rapport werden de cijfers uitgesplitst per geslacht, leeftijdsgroep en provincie. In de volgende jaren werd het rapport uitgebreid met grafieken, kwamen er cijfers bij per onderwijsniveau en onderwijscategorie en werd het aangevuld met aanbevelingen voor het beleid. Sinds 2008 werd er een bijkomend onderzoek gedaan naar het ziekteverzuim van de directies. Vanaf 2011 bevat het jaarrapport ook gegevens over het ziekteverzuim per onderwijsnet en over het verlof voor verminderde prestaties wegens ziekte. De meegedeelde gegevens gaan in essentie over het aantal ziektedagen dat de onderwijspersoneelsleden doorgaven aan de controlefirma Mensura Absenteïsme. Daarnaast komen de gegevens uit de databanken voor personeelsbeheer van het ministerie, het zogenaamde Elektronische PersoneelsDossier (EPD). In dit rapport worden gegevens verzameld voor de personeelsdossiers van het basisonderwijs, het secundair onderwijs, het deeltijds kunstonderwijs, het volwassenenonderwijs en de centra voor leerlingenbegeleiding. De personeelsleden van de hogescholen ressorteren niet onder de ziektecontrole van Mensura Absenteïsme.
1.1. Aantal personen De personen die opgenomen zijn in dit rapport hebben een aanstelling en hebben het recht op het ontvangen van een bezoldiging van het Agentschap voor Onderwijsdiensten en/of van de afdeling Volwassenenonderwijs van het Agentschap voor Hoger Onderwijs, Volwassenenonderwijs en Studietoelagen. Omdat de contracten met de controlefirma’s telkens afgesloten worden per kalenderjaar, gaat het in het rapport ‘ziekteverzuim’ telkens om gegevens per kalenderjaar, niet per schooljaar. Aantal fysieke personen: 2012 Mannen 50.267 Vrouwen 136.886 Totaal 187.153
% 26,86% 73,14% 100%
2013 % 2014 % 49.596 26,36% 49.079 25,99% 138.588 73,64% 139.740 74,10% 188.184 100% 188.819 100%
We stellen vast dat er 635 personen meer opgenomen zijn in dit rapport dan in het rapport van 2013. Meer informatie over de evolutie van het aantal personeelsleden is te vinden in de statistische jaarboeken van het Vlaams Onderwijs 2013-2014 en 2014-2015 (onderwijsstatistieken). Op de volgende bladzijden splitsen we de personen uit per leeftijdsgroep, provincie, onderwijsniveau, onderwijscategorie en onderwijsnet.
Rapport Ziekteverzuim 2014
5
- Aantal personen per leeftijdsgroep (er wordt uitgegaan van de leeftijd van het personeelslid op 1 januari): 2014 M V Tot.
-26j 3.378 13.074 16.452
% 6,88% 9,36% 8,71%
26-35j % 36-45j % 12.191 24,84% 11.336 23,10% 40.820 29,21% 35.368 25,31% 53.011 28,08% 46.704 24,73%
46-55j % 56-65j % 12.781 26,04% 9.270 18,89% 34.508 24,69% 15.890 11,37% 47.289 25,04% 25.160 13,32%
De personen ouder dan 65j zijn niet opgenomen in deze tabel.
Om de leeftijd te kunnen vergelijken worden hieronder ook de gegevens vermeld van 2013: -26j % 3.376 6,81% 13.219 9,54% 16.595 8,82% Onderverdeling per jaar 2013 M V Tot.
26-35j % 36-45j % 12.342 24,89% 10.978 22,13% 40.753 29,41% 34.330 24,77% 53.095 28,21% 45.308 24,08% voor de leeftijd van 55 tot 65 jaar:
2014 55j 56j Mannen 1.544 1.521 Vrouwen 3.212 3.027 Totaal 4.756 4.548
46-55j % 56-65j % 13.349 26,92% 9.441 19,04% 34.713 25,05% 15.493 11,18% 48.062 25,54% 24.934 13,25%
57j 58j 59j 60j 61j 62j 63j 64j 65j 1.440 1.563 1.680 1.667 524 349 223 170 133 2.843 2.795 2.967 2.887 556 316 224 164 111 4.283 4.358 4.647 4.554 1.080 665 447 334 244
Om de leeftijd te kunnen vergelijken worden hieronder ook de gegevens vermeld van 2013: 2013 55j 56j Mannen 1.537 1.463 Vrouwen 3.080 2.891 Totaal 4.617 4.354
57j 58j 59j 60j 1.585 1.703 1.698 1.644 2.821 3.027 2.931 2.658 4.406 4.730 4.629 4.302
61j 62j 63j 64j 65j 492 329 234 177 116 450 285 199 139 92 942 614 433 316 208
Voor de volledigheid geven we ook de cijfers per leeftijd van de 65-plussers. In dit rapport vindt u verder geen uitgesplitste gegevens over deze leeftijdsgroep omdat deze groep zeer klein is. 2014 Mannen Vrouwen Totaal
66j 36 25 61
67j 32 19 51
68j 21 14 35
69j 7 6 13
70j 12 5 17
+70j 15 11 26
Om de leeftijd te kunnen vergelijken worden hieronder ook de gegevens vermeld van 2013: 2013 Mannen Vrouwen Totaal
66j 45 29 74
67j 26 19 45
68j 11 9 20
69j 12 8 20
70j 9 7 16
+70j 7 8 15
- Aantal personen per provincie: 2014 Antwerpen % Vl-Brabant % Limburg % O-Vl % W-Vl % M 13.248 26,99% 8.783 17,90% 6.977 14,22% 10.665 21,73% 9.393 19,14% V 39.976 28,61% 26.811 19,19% 18.778 13,44% 30.612 21,91% 23.538 16,84% Tot. 53.224 28,19% 35.594 18,85% 25.755 13,64% 41.277 21,86% 32.931 17,44% De personen die in WalloniĂŤ of in het buitenland wonen, zijn niet opgenomen in deze tabel.
Rapport Ziekteverzuim 2014
6
- Aantal personen per provincie per leeftijdscategorie: %
% % % % 26-35j 36-45j 46-55j 56-65j 6,60% 3.276 24,73% 3.147 23,75% 3.452 26,06% 2.458 18,55% 8,97% 11.794 29,50% 10.299 25,76% 9.876 24,70% 4.381 10,96% 8,38% 15.070 28,31% 13.446 25,26% 13.328 25,04% 6.839 12,85%
Antwerpen Mannen Vrouwen Totaal
-26j 875 3.586 4.461
Vlaams-Brabant Mannen Vrouwen Totaal
% % % % % -26j 26-35j 36-45j 46-55j 56-65j 699 7,96% 2.487 28,32% 2.008 22,86% 1.942 22,11% 1.619 18,43% 2.719 10,14% 8.352 31,15% 6.755 25,19% 6.016 22,44% 2.951 11,01% 3.418 9,60% 10.839 30,45% 8.763 24,62% 7.958 22,36% 4.570 12,84%
Limburg Mannen Vrouwen Totaal
-26j 537 1.673 2.210
% % % % 26-35j 36-45j 46-55j 56-65j 7,70% 1.614 23,13% 1.582 22,67% 1.840 26,37% 1.392 19,95% 8,91% 5.296 28,20% 4.511 24,02% 5.053 26,91% 2.241 11,93% 8,58% 6.910 26,83% 6.093 23,66% 6.893 26,76% 3.633 14,11%
OostVlaanderen Mannen Vrouwen Totaal
-26j 713 2.917 3.630
% 26-35j % 36-45j % 46-55j % 56-65j % 6,69% 2.675 25,08% 2.424 22,73% 2.849 26,71% 1.974 18,51% 9,53% 8.872 28,98% 7.874 25,72% 7.474 24,42% 3.461 11,31% 8,79% 11.547 27,97% 10.298 24,95% 10.323 25,01% 5.435 13,17%
WestVlaanderen Mannen Vrouwen Totaal
-26j 554 2.178 2.732
% 26-35j % 36-45j % 46-55j % 56-65j % 5,90% 2.135 22,73% 2.175 23,16% 2.696 28,70% 1.820 19,38% 9,25% 6.498 27,61% 5.925 25,17% 6.085 25,85% 2.848 12,10% 8,30% 8.633 26,22% 8.100 24,60% 8.781 26,66% 4.668 14,18%
%
- Aantal personen per onderwijsniveau: 2014 Mannen Vrouwen Totaal
Basis 11.111 70.122 81.233
% 22,64% 50,18% 43,02%
Secundair 30.907 55.109 86.016
% 62,97% 39,44% 45,55%
DKO 2.644 3.830 6.474
% 5,39% 2,74% 3,43%
VO 3.473 6.758 10.231
% 7,08% 4,84% 5,42%
CLB % 438 0,89% 3.388 2,42% 3.826 2,03%
Basis: hoofdstructuur 111, 121, 211, 221, IA0, IB0, IC0, ID0, IE0, T00 Secundair: hoofdstructuur 311, 312, 321, IF0, IH0, II0 DKO: hoofdstructuur: 316 VO: hoofdstructuur: 317, 417, 618 CLB: hoofdstructuur C00, P00 Niet opgenomen: inspectie (DS0), pedagogische begeleiding (B**) en andere kleine hoofdstructuren (A00, D00 en K00)
- Aantal personen in het buitengewoon onderwijs: 2014 Mannen Vrouwen Totaal
buitengewoon kleuteronderwijs 23 686 709
buitengewoon lager onderwijs 1.407 8.557 9.964
buitengewoon secundair onderwijs 3.027 6.534 9.561
Zij vormen een deelgroep van respectievelijk basisonderwijs en secundair onderwijs van de tabel hierboven over het aantal personen per onderwijsniveau.
Rapport Ziekteverzuim 2014
7
- Aantal personen per onderwijscategorie: 2014 M V Tot.
Ond 41.116 112.946 154.062
2014
Adm
M V Tot.
1.210 5.799 7.009
% 83,78% 80,83% 81,59% %
2,47% 4,15% 3,71%
Dir 2.563 2.700 5.263
% 5,22% 1,93% 2,79%
ParaM 323 6.365 6.688
%
MVD
Tech
349 2.953 3.302
0,71% 2,11% 1,75%
91 287 378
Ond: bestuurs- en onderwijzend personeel met uitzondering van de directie Dir: directiepersoneel ParaM: paramedisch, psychologisch, orthopedagogisch, sociaal en medisch personeel Opv:: opvoedend hulppersoneel
% Opv 0,66% 3.208 4,55% 8.549 3,54% 11.757
% 6,54% 6,12% 6,23%
%
0,19% 0,21% 0,20% Adm: administratief personeel Tech: technisch personeel MVD: meester, vak- en dienstpersoneel Niet opgenomen: inspectie en pedagogische begeleiding
- Aantal personen per net: 2014 Mannen Vrouwen Totaal
GO!
Gesubs. Gesubs. Gesubs. gemeentelijk provinciaal vrij onderwijs onderwijs onderwijs 10.474 7.152 1.893 29.320 28.181 22.298 2.611 86.176 38.655 29.450 4.504 115.496
De personeelsleden van de scholen van de Vlaamse Gemeenschapscommissie te Brussel zijn niet opgenomen in deze tabel.
-
Aantal personen per net per leeftijdscategorie:
2014 GO! Gesubs. Gem. ond. Gesubs. Prov.ond. Gesubs. vrij onderwijs
-26j
%
26-35j
%
36-45j
%
46-55j
%
56-65j
%
3.586 9,28% 12.138 31,40% 10.076 26,07%
7.500 19,40%
5.314 13,75%
2.519 8,55%
8.326 28,27%
7.313 24,83%
7.609 25,84%
3.651 12,40%
216 4,80%
1.042 23,13%
1.209 26,84%
1.290 28,64%
744 16,52%
9.976 8,64% 31.301 27,10% 27.989 24,23% 30.767 26,64% 15.336 13,28%
1.2. Aantal personeelseenheden Een volgend begrip dat gebruikt wordt om het ziekteverzuim te kunnen weergeven en verband houdt met personeel is ‘personeelseenheid’. Eén ‘personeelseenheid’ is de aanstelling van één persoon voor een volledig jaar. In 2014: 49.079 mannen komen overeen met 43.592,36 personeelseenheden 139.740 vrouwen komen overeen met 125.276,99 personeelseenheden 188.819 personen komen overeen met 168.869,35 personeelseenheden In 2013 vertegenwoordigden 188.184 personen 168.344,72 personeelseenheden. In 2012 vertegenwoordigden 187.153 personen 168.092,91 personeelseenheden.
Rapport Ziekteverzuim 2014
8
We merken daarbij op dat ten opzichte van het rapport van 2013 het aantal personen en het aantal personeelseenheden stijgt, personen met 0,34%, personeelseenheden met 0,31%. Alle berekeningen en gegevens van Mensura Absenteïsme m.b.t. de opgenomen ziektedagen zijn gebaseerd op personeelseenheden. Als we het verder in dit rapport hebben over ‘personeelsleden’ bedoelen we ‘personeelseenheden’. Als het begrip personeelseenheden niet gebruikt wordt, maar men uitgaat van ‘fysieke personen’, dan wordt dat expliciet vermeld.
Rapport Ziekteverzuim 2014
9
2. ZIEKTEDAGEN EN ATTESTDAGEN
2.1. Aantal ziektedagen 2.1.1. Totaal aantal ziektedagen De ziektedagen die zijn geregistreerd bij Mensura Absenteïsme voor het jaar 2014 (attesten opgestuurd in 2013 en 2014 voor 2014), aangevuld met de eendagsziekteverloven, bedragen 2.514.111 dagen. Ter vergelijking: - Ziektedagen voor het jaar 2013: 2.443.285 - Ziektedagen voor het jaar 2012: 2.373.908 Nominaal is er een stijging met 70.826 ziektedagen. Dat is een stijging van 2,90% t.a.v. 2013. Er is echter ook een stijging van het aantal personeelsleden van 0,34 % Er is bijgevolg nog altijd sprake van een stijging van het ziekteverzuim. 2.1.2. Gemiddeld aantal ziektedagen per personeelslid In 2014 noteren we de volgende cijfers m.b.t. het gemiddelde aantal ziektedagen per personeelslid: Mannen : 572.208 dagen voor 43.592,36 personeelsleden = 13,13 Vrouwen: 1.941.903 dagen voor 125.276,99 personeelsleden = 15,50 Totaal: 2.514.111 dagen voor 168.869,35 personeelsleden = 14,89 Ziektedagen Mannen Vrouwen Totaal
2012 13,10 14,50 14,12
2013 13,11 15,01 14,51
2014 13,13 15,50 14,89
2.1.3. Aantal zieke personen per dag De tabel op de volgende bladzijde toont een jaaroverzicht van de spreiding van het aantal zieken over het jaar. Zieken definiëren we als ‘fysieke personen die arbeidsongeschikt zijn’. Deze tabel toont duidelijk aan dat er tijdens vakantieperiodes, nl. in het kerst-, paas-, herfst- en krokusverlof, een significante terugval is qua ziekte. Wie ziek wordt tijdens die perioden, meldt geen ziekteverlof, omdat er niet gewerkt hoeft te worden in de meeste instellingen. In de zomervakantie is het ziekteverzuim zeer laag. Dan gaat het alleen over personen die langdurig ziek zijn. De volgende tabel geeft informatie op epidemiologisch vlak, met name over de belangrijkste virale aandoeningen. De rode grafieklijn geeft de evolutie van de luchtwegeninfecties weer, de groene grafieklijn die van de spijsverteringsinfecties.
Rapport Ziekteverzuim 2014
10
Grafiek aantal zieken per dag 1/01/2012 - 31/12/2012
Grafiek aantal zieken per dag: 1/02/2013 - 31/12/2013
Rapport Ziekteverzuim 2014
11
2.2. Aantal eendagsziekten 2.2.1. Totaal aantal eendagsziekten Het aantal eendagsziekteverloven voor 2014 bedraagt 92.120 dagen, genomen door 56.742 personen. Het aantal eendagsziekteverloven voor 2013 bedraagt 97.002 dagen, genomen door 58.839 personen. Het aantal eendagsziekteverloven voor 2012 bedraagt 95.327 dagen, genomen door 57.822 personen De eendagsziekteverloven zijn in 2014 gedaald met 4.882 dagen. Dat is een daling met 5,03% ten opzichte van 2013, terwijl het aantal personeelsleden dat potentieel eendagsziekteverlof kon opnemen steeg met 0,34%. Het percentage personen dat gebruik maakt van eendagsziekteverloven daalt licht. In 2014 was dat gelijk aan 30,05%. In 2013 bedroeg het percentage 31,27% en in 2012 maakte 30,90% van het onderwijspersoneel ten minste één keer gebruik van een eendagsziekteverlof. grafiek aantal da gen ééndagsziekteverlof
aantal dagen ééndagsziekteverlof 120.000 100.000 80.000 60.000 40.000 20.000 0 2010
2011
2012
2013
2014
We zagen de afgelopen jaren een stijging van het aantal dagen eendagsziekteverlof. Om die reden is de bovenstaande tabel met de cijfers vanaf 2010 opgenomen, om de vergelijking met de voorgaande jaren te kunnen maken. Grafiek gemiddelde aantal ééndagsziekteverloven per personeelseenheid grafiek gemiddelde aantal ééndagsziekteverloven per personeelseenheid
gemiddelde aantal ééndagsziekteverloven per personeelseenheid 0,6 0,55 0,5 0,45 0,4 0,35 0,3 0,25 0,2
2012
2013
2014
In 2014 was het gemiddelde aantal eendagsziekteverloven per personeelseenheid gelijk aan 0,55. In 2013 was dat 0,58; in 2012 ging het om een gemiddeld aantal van 0,57. Rapport Ziekteverzuim 2014
12
2.2.2. Eendagsziekteverloven per onderwijsniveau In de onderstaande tabel delen we het aantal eendagsziekteverloven per onderwijsniveau door het aantal personeelsleden in het betrokken onderwijsniveau. Zo kunnen we vaststellen of er verschillen zijn tussen de onderwijsniveaus m.b.t. de opname van eendagsziekte. 2012 Mannen Vrouwen Totaal
Basis 0,34 0,34 0,34
Secundair DKO 0,58 0,58 0,71 0,67 0,66 0,63
VO 0,30 0,43 0,38
CLB 0,75 0,80 0,80
Totaal 0,51 0,51 0,51
2013 Mannen Vrouwen Totaal
Basis 0,35 0,36 0,35
Secundair DKO 0,58 0,57 0,71 0,65 0,67 0,62
VO 0,33 0,42 0,39
CLB 0,82 0,78 0,79
Totaal 0,51 0,52 0,52
2014 Mannen Vrouwen Totaal
Basis 0,34 0,34 0,34
Secundair DKO 0,55 0,52 0,67 0,63 0,63 0,59
VO 0,31 0,39 0,36
CLB 0,79 0,74 0,75
Totaal 0,49 0,49 0,49
Mannen in het CLB maken het meest gebruik van het eendagsziekteverlof, mannen in het volwassenenonderwijs het minst. Los van de verdeling naar geslacht merken we dat de personeelsleden van het CLB het meest gebruik maken van het eendagsziekteverlof. 2.2.3. Eendagsziekteverlof per werkdag: 2012 2013 2014
Maandag Dinsdag Woensdag Donderdag Vrijdag Zaterdag 23.993 18.652 12.627 17.233 21.861 845 24.147 20.013 12.260 17.840 21.885 743 23.087 18.308 12.633 16.439 20.862 691
Niet opgenomen: zondagen Grafiek ééndagsziekteverlof per werkdag
Niet opgenomen: zondagen
ééndagsziekteverlof per werkdag 30.000 25.000 20.000
2012
15.000
2013 2014
10.000 5.000 0 Maandag
Dinsdag
Woensdag
Donderdag
Vrijdag
Zaterdag
Blijkbaar worden de eendagsziekteverloven nog steeds het meest genomen op dagen die aansluiten bij het weekend. In 2012 werd 48,10% van de eendagsziekteverloven opgenomen op een maandag of een vrijdag, in 2013 47,45% en in 2014 47,71%.
Rapport Ziekteverzuim 2014
13
2.2.4. Eendagsziekteverlof per leeftijdsgroep In de onderstaande tabel delen we het aantal eendagsziekteverloven van de leeftijdsgroep door het aantal personeelsleden van de leeftijdsgroep. -26j 26-35j 36-45j 46-55j 56-65j 2012 0,37 0,58 0,53 0,51 0,42 2013 0,34 0,58 0,55 0,51 0,44 2014 0,32 0,55 0,52 0,48 0,44 Eendagsziekteverlof komt vooral voor in de leeftijdsgroep 26-35j. Deze groep heeft ook het laagste nulverzuimpercentage, zie pagina 22.
2.3. Aantal attesten Personen die ten minste twee opeenvolgende dagen ziek zijn, moeten een ziekteattest bezorgen aan Mensura AbsenteĂŻsme. In de volgende tabel geven we een overzicht van het aantal ontvangen attesten voor een volledig jaar. In vergelijking met 2013 zijn er minder attesten in 2014. Het gaat om een daling met 5,78%. 2012 2013 2014
Attesten 144.387 152.425 143.615
grafiek verdeling van de attestdagen per attestduur
Hieronder vindt u de grafiek met de verdeling per maand van het aantal ziektedagen aangegeven met een attest. totaal aantal ziektedagen aangegeven met een attest 350000 300000 250000 200000 150000 100000 50000 0
2012 2013 2014
jan
feb maart april
mei
juni
juli
aug
sept
okt
nov
dec
2.4. Ziektegevallen Meerdere aaneengesloten perioden van tijdelijke arbeidsongeschiktheid vormen samen een ziektegeval. Ook deze parameter wordt al jaren in kaart gebracht, omdat de verhouding tussen ziektegevallen en ziektedagen een beeld geeft van de duur van de afwezigheden wegens ziekte. Totaal aantal ziektegevallen: Ziektegevallen Mannen Vrouwen Totaal
2012 47.821 154.713 202.534
Rapport Ziekteverzuim 2014
2013 48.699 161.536 210.235
2014 44.700 151.429 196.129 14
In vergelijking met 2013 daalt het absolute aantal ziektegevallen met 6,71%. Ziektegevallen per afwezigheidsperiode: Ziektegevallen 1-10 dagen 11-30 dagen 31-180 dagen >180 dagen
2012 169.019 16.557 14.297 2.661
% 83,45% 8,17% 7,06% 1,31%
2013 176.095 16.743 14.945 2.452
% 83,76% 7,96% 7,11% 1,17%
2014 160.808 16.905 15.686 2.730
% 81,99% 8,62% 8,00% 1,39%
In absolute aantallen zien we dat de daling van het aantal ziektegevallen in 2014 zich voornamelijk in de categorie 1-10 dagen manifesteert.
2.5. Ziektedagen en vervanging Sinds enkele jaren volgen wij op in welke mate ziekteverloven leiden tot vervanging van de titularissen. Deze gegevens worden gedistilleerd uit de personeelsdatabank (EPD) van het Agentschap voor Onderwijsdiensten. Het gaat alleen om de ziekteverlofdagen en niet om de dagen verlof voor verminderde prestaties wegens ziekte. Als we de voorbije jaren bekijken, zien we dat er voor ongeveer 70% van de ziektedagen vervangers ingeschakeld worden. De voorbije jaren valt vooral de toename van het aantal vervangers op. Dat hangt zeker samen met de maatregel die de vervanging van korte afwezigheden mogelijk maakt in het basisonderwijs, maar het kan er ook op wijzen, dat men voor een afwezigheid wegens ziekte van één personeelslid soms meer dan één vervanger moet zoeken. Volgens de personeelsdatabank EPD werden er in 2014 1.740.664 dagen vervangen door 29.772 personen. In 2013: 1.613.630 dagen en 28.800 vervangers In 2012: 1.591.965 dagen en 28.056 vervangers Volgens EPD wordt er 71,31% van het totale aantal ziektedagen vervangen (in 2013: 68,08%; in 2012: 68,75%) In 2014 werden er meer dagen vervangen door meer vervangers en het percentage vervangen ziektedagen steeg. grafiek vervangingspercentageg volgens epd
Vervangingspercentage volgens EPD 80 70 60 50 40 30 20 10 0 2012
Rapport Ziekteverzuim 2014
2013
2014
15
3. ZIEKTEVERZUIMPERCENTAGE EN NULVERZUIM
3.1. Ziekteverzuimpercentage Het ziekteverzuim is het aantal ziektedagen dat de personeelsleden gespreid over het jaar opnemen. Het ‘ziekteverzuimpercentage’ wordt als volgt berekend: totaal aantal ziektedagen x 100 totaal aantal personeelseenheden x 365 (of 366)
Dat percentage geeft weer hoeveel procent van de dagen in een jaar een personeelslid gemiddeld afwezig is wegens ziekte. Traditioneel wordt in alle sectoren het ziekteverzuimpercentage berekend op basis van het totale aantal dagen in het jaar, zonder rekening te houden met op te nemen vakantiedagen. Ook in de privésector en bij overheidsdiensten kan dat aantal vakantiedagen uiteenlopen. Doordat in het onderwijs het aantal dagen vakantie relatief groot is en in deze perioden het ziekteverzuim significant lager is, moeten we ervan uitgaan dat het ziekteverzuimpercentage voor het onderwijspersoneel daardoor positief beïnvloed wordt. Dat aspect maakt een vergelijking met andere sectoren moeilijk. Als men rekening houdt met 2.514.111 ziektedagen (het aantal ziektedagen met eendagsziekteverloven inbegrepen) bedraagt het ziekteverzuimpercentage voor 2014 4,08%. Die berekening is gebaseerd op 168.869,35 personeelseenheden. Het gaat om 188.819 personen, maar er wordt rekening mee gehouden dat een aantal van hen geen aanstelling heeft voor een volledig jaar (zie ook 1.2. Aantal personeelseenheden). Als men rekening houdt met 2.421.991 dagen (het aantal ziektedagen zonder eendagsziekteverloven) bedraagt het ziekteverzuimpercentage voor 2014 3,92%. In 2013 was het ziekteverzuimpercentage 3,97% (met eendagsziekteverloven inbegrepen) of 3,82% (zonder eendagsziekteverloven). In 2012 was het ziekteverzuimpercentage 3,86% (met eendagsziekteverloven inbegrepen) of 3,70% (zonder eendagsziekteverloven). In 2011 was het ziekteverzuimpercentage 3,84% (met eendagsziekteverloven inbegrepen) of 3,69% (zonder eendagsziekteverloven). In 2010 was het ziekteverzuimpercentage 3,87% (met eendagsziekteverloven inbegrepen) of 3,72% (zonder eendagsziekteverloven). Hieruit moeten we concluderen dat het ziekteverzuimpercentage in 2014 het hoogste was van de laatste vijf jaren. Verder in dit rapport bedoelen we met het ziekteverzuimpercentage steeds het percentage met eendagsziekteverloven inbegrepen.
Rapport Ziekteverzuim 2014
16
rafiek ziekteverzuimpercentage met of zonder ééndagsziekteverlof
ziekteverzuimpercentage met of zonder ééndagsziekteverlof (1 dz) 4 3 1dz inbegrepen
2
zonder 1dz
1 0 2010
2011
2012
2013
2014
3.1.1. Ziekteverzuimpercentage per leeftijdsgroep
2012 2013 2014
-26j 1,30% 1,33% 1,23%
26-35j 2,34% 2,40% 2,47%
36-45j 2,97% 3,05% 3,16%
46-55j 4,39% 4,53% 4,63%
56-65j 8,65% 8,91% 9,19%
Over de jaren heen zien we dat het ziekteverzuimpercentage opmerkelijk stijgt met de leeftijd. In vergelijking met het voorbije jaar stijgt het ziekteverzuimpercentage in 2014 in alle leeftijdsgroepen, behalve in de jongste groep. De stijging is het grootst in de leeftijdsgroep 56-65j. grafiek ziekteverzuimpercentage per leeftijd
Grafiek ziekteverzuimpercentage per leeftijd
Ziekteverzuimpercentage per leeftijd 10 9 8 7 6
2012
5
2013
4
2014
3 2 1 0 -26j
Rapport Ziekteverzuim 2014
26-35j
36-45j
46-55j
56-65j
17
3.1.2. Ziekteverzuimpercentage per onderwijsniveau 2012 Mannen Vrouwen Totaal
Basis Secundair 3,31% 3,95% 3,91% 4,17% 3,83% 4,09%
DKO 2,29% 3,07% 2,75%
CVO 2,36% 3,74% 3,26%
CLB 3,70% 3,46% 3,49%
2013 Mannen Vrouwen Totaal
Basis 3,42% 3,99% 3,92%
Secundair 3,89% 4,33% 4,18%
DKO 2,18% 3,46% 2,93%
CVO 2,80% 4,07% 3,64%
CLB 3,00% 3,70% 3,62%
2014 Mannen Vrouwen Totaal
Basis 3,56% 4,19% 4,10%
Secundair 3,80% 4,39% 4,18%
DKO 2,45% 3,31% 2,96%
CVO 2,98% 4,37% 3,91%
CLB 3,02% 3,69% 3,61%
Opmerkelijk is de daling van het ziekteverzuim bij de mannen in het secundair onderwijs en bij de vrouwen in het deeltijds kunstonderwijs. 3.1.3. Ziekteverzuimpercentage in het buitengewoon onderwijs 2012 Mannen Vrouwen Totaal 2013 Mannen Vrouwen Totaal 2014 Mannen Vrouwen Totaal
buitengewoon kleuteronder wijs
buitengewoon lager onderwijs
buitengewoon secundair onderwijs
2,39% 4,56% 4,51%
3,07% 3,79% 3,68%
4,96% 4,44% 4,61%
buitengewoon kleuteronder wijs
buitengewoon lager onderwijs
buitengewoon secundair onderwijs
0,55% 4,45% 4,34%
2,87% 3,95% 3,79%
4,91% 4,37% 4,54%
buitengewoon kleuteronder wijs
buitengewoon lager onderwijs
buitengewoon secundair onderwijs
5,31% 4,84% 4,86%
3,00% 4,12% 3,96%
4,84% 4,72% 4,76%
Voor alle groepen is het percentage gestegen in vergelijking met 2013.
Rapport Ziekteverzuim 2014
18
3.1.4. Ziekteverzuimpercentage per onderwijscategorie Para M Mannen 3,58% 3,66% 3,28% Vrouwen 3,92% 4,18% 3,93% Totaal 3,83% 3,91% 3,90% 2012
Ond
Dir
Opv
Admin
Tech
MVD
Totaal
3,47% 4,13% 3,95%
2,68% 3,74% 13,96% 3,58% 3,98% 3,44% 13,35% 3,96% 3,79% 3,47% 13,49% 3,86%
2013 Ond Dir ParaM Opv Admin Tech MVD Mannen 3,57% 4,10% 2,44% 3,62% 2,78% 3,22% 10,99% Vrouwen 4,08% 4,19% 4,03% 4,48% 3,81% 3,60% 11,70% Totaal 3,94% 4,14% 3,95% 4,24% 3,66% 3,56% 11,53%
Totaal 3,59% 4,10% 3,97%
2014 Ond Dir ParaM Opv Admin Tech MVD Mannen 3,54% 3,99% 3,05% 4,04% 2,47% 2,97% 18,05% Vrouwen 4,25% 3,91% 4,22% 4,41% 3,93% 3,55% 11,64% Totaal 4,06% 3,95% 4,16% 4,31% 3,71% 3,49% 13,22%
Totaal 3,59% 4,23% 4,08%
Er is een uitschieter bij het meesters-, vak- en dienstpersoneel. We noteren hierbij dat het om een uitdovende en beperkte personeelscategorie gaat (378 personeelsleden) met een groter aandeel oudere personeelsleden. Voor het overige zien we een daling bij het directiepersoneel. 3.1.5. Ziekteverzuimpercentage per net Gesubsidieerd gemeentelijk onderwijs Mannen 4,73% 3,14% Vrouwen 4,69% 3,86% Totaal 4,70% 3,68% 2012
GO!
Gesubsidieerd gemeentelijk onderwijs Mannen 4,36% 3,25% Vrouwen 4,69% 4,03% Totaal 4,60% 3,84% 2013
GO!
Gesubsidieerd gemeentelijk onderwijs Mannen 4,18% 3,57% Vrouwen 4,81% 4,29% Totaal 4,64% 4,11% 2014
GO!
Gesubsidieerd provinciaal onderwijs 3,69% 3,94% 3,83%
Gesubsidieerd vrij onderwijs
Gesubsidieerd provinciaal onderwijs 3,70% 4,40% 4,10%
Gesubsidieerd vrij onderwijs
Gesubsidieerd provinciaal onderwijs 3,60% 4,48% 4,11%
Gesubsidieerd vrij onderwijs
3,30% 3,76% 3,64%
3,42% 3,95% 3,81%
3,41% 4,05% 3,89%
Het ziekteverzuim van het gesubsidieerd vrij onderwijs is lager dan het algemeen ziekteverzuimpercentage van 4,08%. Het ziekteverzuim van het Gemeenschapsonderwijs is aanzienlijk hoger dan het gemiddelde.
Rapport Ziekteverzuim 2014
19
3.1.6. Ziekteverzuimpercentage per onderwijsniveau per net 2012 GO! Gesubs. gemeentel. ond. Gesubs. provinciaal ond. Gesubs. vrij onderwijs
Basis Secundair DKO VO CLB 4,56% 5,25% 2,30% 3,69% 4,58% 3,76% 4,51% 2,80% 3,70% 3,13% 2,40% 4,29% 2,78% 1,68% 3,65% 3,71% 3,05% 3,07% 3,14%
2013 GO! Gesubs. gemeentel. ond. Gesubs. provinciaal ond. Gesubs. vrij onderwijs
Basis Secundair DKO VO CLB 4,35% 5,04% 2,40% 4,36% 4,43% 4,00% 4,29% 2,98% 3,99% 3,05% 2,44% 4,56% 3,05% 1,63% 3,78% 3,90% 4,22% 3,31% 3,45%
2014 GO! Gesubs. gemeentel. ond. Gesubs. provinciaal ond. Gesubs. vrij onderwijs
Basis Secundair DKO VO CLB 4,60% 4,90% 2,08% 4,22% 4,55% 4,28% 4,56% 3,06% 5,14% 4,13% 3,34% 4,47% 3,31% 1,27% 3,90% 3,93% 2,98% 3,63% 3,29%
Voor het basisonderwijs is het percentage van het GO! en het gesubsidieerd gemeentelijk onderwijs hoger dan het algemeen gemiddelde voor het basisonderwijs van 4,10 % (zie rubriek 3.1.2) Voor het secundair onderwijs zit alleen het gesubsidieerd vrij onderwijs onder het algemeen gemiddelde ziekteverzuimpercentage van het secundair onderwijs van 4,18%. Voor het volwassenonderwijs scoort het gesubsidieerd gemeentelijk onderwijs merkelijk hoger dan in de andere netten. 3.1.7. Ziekteverzuimpercentage per onderwijscategorie per net 2013 GO! Gesubs. gemeentel. ond. Gesubs. provinciaal ond. Gesubs. vrij onderwijs
Ond 4,47% 3,82% 4,04% 3,83%
Dir 5,47% 4,58% 5,09% 3,60%
ParaM 4,64% 4,69% 1,35% 3,40%
Opv Admin Tech MVD 4,69% 4,17% 4,42% 11,57% 3,56% 3,57% 3,20% 4,99% 5,08% 1,76% 4,15% 3,56% 3,36% -
2014 GO! Gesubs. gemeentel. ond. Gesubs. provinciaal ond. Gesubs. vrij onderwijs
Ond 4,46% 4,16% 4,16% 3,92%
Dir 5,14% 4,49% 3,53% 3,46%
ParaM 4,86% 4,07% 2,58% 3,81%
Opv Admin Tech MVD 5,06% 4,70% 4,19% 13,25% 3,65% 3,49% 4,28% 4,34% 4,58% 1,23% 4,13% 3,46% 3,22% -
Alle personeelsleden van het GO! hebben een hoger ziekteverzuimpercentage.
Rapport Ziekteverzuim 2014
20
3.1.8. Ziekteverzuimpercentage in de Vlaamse centrumsteden en Brussel Het gaat om het ziekteverzuimpercentage van de personeelsleden van de onderwijsinstellingen van de hieronder vermelde steden. 2014 Aalst Antwerpen Brugge Brussel Genk Gent Hasselt Kortrijk Leuven Mechelen Oostende Roeselare Sint-Niklaas Turnhout
Basisonderwijs Secundair onderwijs Mannen Vrouwen Mannen Vrouwen 2,95% 3,93% 3,41% 4,31% 3,16% 3,93% 3,51% 4,36% 3,34% 4,04% 3,43% 4,18% 3,21% 4,09% 3,22% 3,89% 6,49% 5,28% 5,83% 5,39% 3,11% 4,36% 3,05% 4,06% 4,43% 4,62% 5,70% 4,87% 2,51% 4,05% 3,96% 3,99% 2,03% 5,17% 3,35% 4,54% 2,87% 4,59% 4,33% 4,96% 4,04% 4,96% 4,09% 4,66% 3,55% 3,64% 3,89% 3,33% 2,56% 4,40% 2,88% 4,57% 5,35% 4,98% 3,29% 4,51%
Brussel: Brussels Hoofdstedelijk Gewest
Percentage hoger dan het percentage voor basis- of secundair onderwijs (zie 3.1.2) De top 5: Genk basisonderwijs mannen, Genk secundair onderwijs mannen, Hasselt secundair onderwijs mannen, Genk secundair onderwijs vrouwen en Turnhout basisonderwijs mannen. Genk, Hasselt en Oostende zijn de centrumsteden waarbij de vier categorieĂŤn hoger scoren dan het gemiddelde. Opmerkelijk is dat de drie grootsteden niet slecht scoren op het vlak van het ziekteverzuim. Antwerpen en Brussel scoren in de vier categorieĂŤn onder het gemiddelde.
3.2. Nulverzuim Het nulverzuimpercentage is het percentage personeelsleden dat in de loop van het jaar niet ziek geweest is. Dat wil zeggen: hoe hoger het nulverzuimpercentage, hoe meer personeelsleden nooit afwezig zijn wegens ziekte. De algemeen aanvaarde norm door controlefirma’s is hier 50%. Dat betekent dat men ervan uitgaat dat in ondernemingen de helft van alle personeelsleden geen enkele dag ziek is tijdens een jaar. Als de eendagsziekteverloven meegeteld worden, is er voor het Vlaamse onderwijs een nulverzuimpercentage in 2014 van 47,65% (in 2013: 45,02%; in 2012: 46,62%). Iets minder dan de helft van de onderwijspersoneelsleden is geen enkele dag ziek geweest is in 2014. Het nulverzuimpercentage zonder het meerekenen van eendagsziekteverloven is 63,12% (60,32% in 2013; 62,19% in 2012). In de volgende tabellen werken we telkens met het nulverzuimpercentage rekening houdend met eendagsziekteverloven.
Rapport Ziekteverzuim 2014
21
3.2.1. Nulverzuimpercentage per leeftijdsgroep 2012 Mannen Vrouwen Totaal 2013 Mannen Vrouwen Totaal
-26j 65,32% 58,97% 60,28% -26j 67,15% 59,50% 61,05%
26-35j 48,55% 39,23% 41,44% 26-35j 47,63% 38,94% 40,96%
36-45j 49,93% 43,49% 45,05% 36-45j 47,62% 41,00% 42,61%
46-55j 52,76% 42,63% 45,52% 46-55j 51,01% 41,03% 43,80%
56-65j 53,02% 54,23% 53,76% 56-65j 51,05% 49,29% 49,96%
2014 Mannen Vrouwen Totaal
-26j 68,86% 63,45% 64,56%
26-35j 51,04% 41,66% 43,82%
36-45j 51,03% 43,94% 45,66%
46-55j 53,87% 44,07% 46,72%
56-65j 51,70% 49,46% 50,29%
Grafiek nulverzuim per leeftijd
nulverzuim per leeftijd 80 70 60
2012 V
50
2013 V
40
2014 V 2012 M
30
2013 M
20
2014 M 10 0 -26j
26-35j
36-45j
46-55j
56-65j
Het nulverzuimpercentage is het hoogst in de leeftijdscategorie van -26j, zowel bij de mannen als bij de vrouwen. Daarnaast zien we ook dat het nulverzuimpercentage bij mannen hoger is dan bij vrouwen. Opvallend is wel dat het nulverzuim ook vrij hoog is in de groep 56-65 jaar.
Rapport Ziekteverzuim 2014
22
3.2.2. Nulverzuim per provincie 2012 Mannen Vrouwen Totaal
Antwerpen 49,78% 42,76% 44,56%
Vl- Brabant 51,16% 43,53% 45,67%
Limburg 51,49% 44,11% 46,08%
O-Vl 51,64% 43,88% 45,84%
W-Vl 56,88% 50,53% 52,41%
2013 Mannen Vrouwen Totaal
Antwerpen 49,04% 42,00% 43,78%
Vl- Brabant 50,39% 41,28% 43,20%
Limburg 48,30% 42,14% 43,83%
O-Vl 50,31% 42,87% 44,83%
W-Vl 54,99% 48,24% 50,19%
2014 Mannen Vrouwen Totaal
Antwerpen 51,93% 43,91% 45,91%
Vl- Brabant 52,13% 43,87% 45,91%
Limburg 50,49% 44,48% 46,11%
O-Vl 53,29% 45,53% 47,54%
W-Vl 58,00% 52,50% 54,07%
grafiek nulverzuim per provincie
nulverzuim per provincie 80 70 60
2012 V
50
2013 V
40
2014 V
30
2012 M
20
2013 M
10
2014 M
0 Antwerpen
Vl- Brabant
Limburg
O-Vl
W-Vl
Antwerpen en Vlaams-Brabant hebben het laagste nulverzuimpercentage. West-Vlaanderen noteert het hoogste nulverzuimpercentage.
Rapport Ziekteverzuim 2014
23
4. UITDIEPING VAN DE ZIEKTEDAGEN
4.1. Ziektedagen per afwezigheidsperiode 4.1.1. Algemeen In de volgende tabellen verdelen we de ziektedagen volgens de duur van de afwezigheidsperiode waarin ze werden opgenomen. Bij de bespreking van de ziektedagen en het gemiddelde aantal ziektedagen gaat het over de absolute gegevens. Er wordt dus geen rekening gehouden met de stijging van het aantal personeelsleden of met bepaalde categorieĂŤn van personeelsleden. Ziektedagen 2012 1-10d 377.363 11-30d 290.106 31-180d 1.036.471 >180d 669.968
% 2013 15,90% 404.787 12,22% 293.342 43,66% 1.122.121 28,22% 623.035
% 16,57% 12,01% 45,93% 25,50%
2014 355.202 301.354 1.176.682 680.873
% 14,13% 11,99% 46,80% 27,08%
Bij de verdeling van de ziektedagen over de duur van de afwezigheidsperiode zien we een stijging in alle categorieĂŤn behalve in de categorie 1-10 dagen. De stijging is het meest uitgesproken in de categorie >180 d. 73,88% van het aantal ziektedagen is lang ziekteverzuim (meer dan 30 dagen). 4.1.2. Afwezigheidsperiode gerelateerd aan leeftijdscategorie en geslacht % ziektedagen per leeftijdscategorie mannen 2012 -26j 26-35j 36-45j 46-55j 1-10d 53,85% 41,07% 27,30% 15,55% 11-30d 20,92% 17,87% 15,54% 13,19% 31-180d 22,75% 35,16% 44,67% 45,10% >180d 2,48% 5,90% 12,49% 26,16% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00% % ziektedagen per leeftijdscategorie mannen 2013 -26j 26-35j 36-45j 46-55j 1-10d 50,38% 40,93% 29,29% 16,57% 11-30d 18,04% 17,88% 15,17% 12,55% 31-180d 29,09% 33,58% 44,10% 47,92% >180d 2,49% 7,60% 11,43% 22,96% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00% % ziektedagen per leeftijdscategorie mannen 2014 -26j 26-35j 36-45j 46-55j 1-10d 43,30% 35,48% 24,17% 14,17% 11-30d 19,64% 16,69% 15,56% 11,85% 31-180d 33,93% 42,76% 45,74% 47,73% >180d 3,13% 5,08% 14,52% 26,26% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00%
Rapport Ziekteverzuim 2014
56-65j 4,71% 5,16% 41,09% 49,03% 100,00% 56-65j 5,18% 5,14% 45,38% 44,31% 100,00% 56-65j 4,86% 5,53% 43,17% 46,45% 100,00%
24
% ziektedagen per leeftijdscategorie vrouwen 2012 -26j 26-35j 36-45j 46-55j 1-10d 51,25% 29,51% 19,12% 12,22% 11-30d 19,97% 19,34% 15,44% 12,00% 31-180d 26,57% 42,06% 46,96% 45,60% >180d 2,22% 9,08% 18,48% 30,19% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00%
56-65j 5,96% 6,21% 43,35% 44,48% 100,00%
% ziektedagen per leeftijdscategorie vrouwen 2013 -26j 26-35j 36-45j 46-55j 1-10d 52,15% 29,87% 20,35% 12,83% 11-30d 19,04% 18,99% 15,73% 11,38% 31-180d 25,18% 44,79% 48,63% 47,07% >180d 3,63% 6,35% 15,29% 28,73% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00%
56-65j 6,37% 6,30% 46,52% 40,81% 100,00%
% ziektedagen per leeftijdscategorie vrouwen 2014 -26j 26-35j 36-45j 46-55j 1-10d 47,28% 26,02% 16,98% 10,69% 11-30d 20,27% 19,06% 15,19% 11,71% 31-180d 28,04% 46,45% 50,08% 49,09% >180d 4,40% 8,47% 17,75% 28,52% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00%
56-65j 5,44% 6,10% 45,26% 43,21% 100,00%
Rapport Ziekteverzuim 2014
25
iek % ziektedagen 1-10 dagen mannen
grafiek % ziektedagen 1-10 dagen vrouwen
% ziektedagen 1-10 d mannen
% ziektedagen 1-10 d vrouwen 60
60 2012
40
2012
40
2013
2013
20
2014
20
2014
0
0 -26j
-26j
26-35j 36-45j 46-55j 56-65j
grafiek%ziektedagen11-30dagenmannen
26-35j 36-45j 46-55j 56-65j
grafiek%ziektedagen11-30dagenvrouwen
% ziektedagen 11-30 d mannen
% ziektedagen 11-30 d vrouwen
60
60 2012
40
2012
40
2013
20
2014
0
2013
20
2014
0 -26j
26-35j 36-45j 46-55j 56-65j
-26j
grafiek % ziektedagen 31-180 dagen mannen
26-35j 36-45j 46-55j 56-65j
grafiek % ziektedagen 31-180 dagen vrouwen
% ziektedagen 31-180 d vrouwen
% ziektedagen 31-180 d mannen 60
60 2012
40
40
2012
2013
20
2014
2013
20
2014
0
0 -26j
-26j
26-35j 36-45j 46-55j 56-65j
grafiek % ziektedagen meer dan 180 dagen mannen
26-35j 36-45j 46-55j 56-65j
grafiek % ziektedagen meer dan 180 dagen vrouwen
% ziektedagen >180 d vrouwen
% ziektedagen >180 d mannen 60
60 2012
40
40
2012
2013
20
2014
2013
20
2014
0
0 -26j
26-35j 36-45j 46-55j 56-65j
-26j
26-35j 36-45j 46-55j 56-65j
Uit deze cijfers leiden we af dat korte afwezigheden opmerkelijk meer voorkomen bij jongere personeelsleden en langere afwezigheden meer bij de oudere personeelsleden.
Rapport Ziekteverzuim 2014
26
4.1.3. Ziektedagen (2 tot 9 dagen) verdeeld over de maanden van het jaar
2012 Maand Dagen
jan
feb
maart
april
mei
juni
juli aug Sept
okt
nov
dec
totaal
2
4.462
6.353
5.230
1.903
3.762
2.240
34
81
3.064
4.977
5.216
3.620
40.942
3
5.739 10.186
7.301
2.504
5.606
2.995
64
78
3.963
6.993
7.057
5.213
57.699
4
4.699
6.997
2.070
3.073
2.396
66
49
2.917
5.710
5.620
4.168
46.276
5
7.488 12.659 10.750
3.157
3.509
3.515
82
71
3.842
6.903
7.976
6.783
66.735
6
1.451
1.826
1.672
562
1.279
938
18
39
805
1.225
1.266
1.195
12.276
7
1.477
1.557
1.901
643
1.139
930
46
30
805
1.312
1.340
1.042
12.222
8
2.122
2.504
2.494
679
1.320
1.463
53
55
1.036
1.779
1.642
1.773
16.920
9
1.360
2.353
2.719
715
1.538
1.447
47
42
838
1.828
1.722
1.681
16.290
8.511
Totaal 28.798 45.949 39.064 12.233 21.226 15.924 410 445 17.270 30.727 31.839 25.475 269.360 2013 Dagen 2 3 4 5 6 7 8 9 Totaal
Maand jan feb maart april mei juni juli aug sept okt nov dec totaal 6.320 5.755 6.049 2.581 4.660 1.959 46 28 2.838 4.256 4.850 3.136 42.478 10.410 9.049 9.011 2.497 4.978 2.917 57 81 3.511 5.516 5.974 4.484 58.485 9.388 9.039 8.097 1.887 3.804 2.189 48 60 2.670 4.698 5.410 3.726 51.016 15.234 16.200 12.752 3.816 4.442 3.395 86 107 3.627 6.064 6.090 5.427 77.240 2.678 2.256 2.221 731 1.215 828 37 29 710 1.148 1.117 992 13.962 2.472 2.176 2.307 742 1.133 1.019 34 20 827 1.131 1.098 936 13.895 2.997 3.146 3.541 962 1.129 1.227 46 14 933 1.689 1.523 1.377 18.584 3.074 2.814 3.260 938 1.297 1.334 36 52 871 1.586 1.464 1.661 18.387 52.573 50.435 47.238 14.154 22.658 14.868 390 391 15.987 26.088 27.526 21.739 294.047
2014 Maand Dagen jan feb maart april mei juni juli aug sept okt nov dec totaal 2 5.450 6.924 3.469 2.097 3.397 1.999 38 64 3.061 4.271 4.615 3.601 38.986 3 6.992 9.989 5.399 3.142 4.835 2.364 39 105 3.814 5.510 6.035 5.065 53.289 4 5.717 8.621 4.248 2.725 2.986 2.336 79 83 2.752 4.490 4.056 4.231 42.324 5 8.712 13.534 6.964 2.437 4.627 2.711 65 156 3.767 5.927 5.857 5.253 60.010 6 1.381 2.229 1.093 673 1.282 614 6 47 918 1.115 1.176 1.022 11.556 7 1.507 2.011 1.264 649 1.207 638 11 229 808 1.194 1.266 990 11.774 8 1.811 2.898 1.804 1.065 1.527 1.157 18 86 1.193 1.658 1.518 1.641 16.376 9 1.805 2.550 1.684 1.420 1.389 1.061 63 55 896 1.696 1.501 1.711 15.831 Totaal 33.375 48.756 25.925 14.208 21.250 12.880 319 825 17.209 25.861 26.024 23.514 250.146
Traditioneel is het voorjaar een piekperiode voor kort ziekteverzuim. Voor de ziektedagen van 2 tot 9 dagen zien we in 2014 een piek in februari. In de grafieken op de volgende bladzijde wordt het lagere aantal ziektedagen in de vakantieperiodes opnieuw duidelijk zichtbaar. Net als in 2012 en 2013 viel de paasvakantie van 2014 volledig in de maand april, wat duidelijk te zien is in de cijfers voor die maand.
grafiek ziektedagen 2009 per dag afwezigheid
Rapport Ziekteverzuim 2014
27
grafiek ziektedagen 2012, 2013 en 2014 per dag afwezigheid grafiek ziektedagen 2012 per dag afwezigheid
ziektedagen 2012 per dag afwezigheid 65.000 60.000 55.000 50.000 45.000 40.000 35.000 30.000 25.000 20.000 15.000 10.000 5.000 0
9 dagen 8 dagen 7 dagen 6 dagen 5 dagen 4 dagen 3 dagen 2 dagen
jan
feb
maart
april
mei
juni
juli
aug
sept
okt
nov
dec
Grafiek ziektedagen 2013 per dag afwezigheid
ziektedagen 2013 per dag afwezigheid 65.000 60.000 55.000 50.000 45.000 40.000 35.000 30.000 25.000 20.000 15.000 10.000 5.000 0
9 dagen 8 dagen 7 dagen 6 dagen 5 dagen 4 dagen 3 dagen 2 dagen
jan
feb
maart
april
mei
juni
juli
aug
sept
okt
nov
dec
ziektedagen 2014 per dag afwezigheid 65.000 60.000 55.000 50.000 45.000 40.000 35.000 30.000 25.000 20.000 15.000 10.000 5.000 0
9 dagen 8 dagen 7 dagen 6 dagen 5 dagen 4 dagen 3 dagen 2 dagen
jan
feb
maart
Rapport Ziekteverzuim 2014
april
mei
juni
juli
aug
sept
okt
nov
dec
28
4.2. Gemiddeld aantal ziektedagen per personeelslid Onder punt 2.1.2 werd al aangehaald dat in 2014 het gemiddelde aantal ziektedagen per personeelslid 14,89 dagen bedroeg. Dat gaan we nu verder in detail bekijken. 4.2.1. Gemiddeld aantal ziektedagen per leeftijdsgroep 2012 Mannen Vrouwen
-26j 3,99 4,93
26-35j 4,92 9,67
36-45j 7,29 11,99
46-55j 11,16 17,99
56-65j 34,71 29,69
2013 Mannen Vrouwen
-26j 4,42 4,97
26-35j 5,31 9,81
36-45j 7,28 12,36
46-55j 11,36 18,57
56-65j 34,30 31,59
2014 Mannen Vrouwen
-26j 4,15 4,61
26-35j 5,46 10,06
36-45j 7,55 12,83
46-55j 11,73 18,85
56-65j 33,88 33,52
We zien dat het aantal ziektedagen stijgt met de leeftijd. In de meeste leeftijdsgroepen zijn de vrouwen gemiddeld meer dagen afwezig dan de mannen. Dat geldt niet voor de oudste leeftijdsgroep waar de mannen gemiddeld iets meer dagen afwezig zijn dan vrouwen. Ten opzichte van 2013 stijgt het gemiddelde aantal ziektedagen voor mannen in alle leeftijdsgroepen behalve die van -25 jaar en 56-65 jaar. Voor de vrouwen stijgt het gemiddeld aantal ziektedagen in alle groepen, behalve de jongste. De stijging is het meest uitgesproken in de oudste leeftijdsgroep. Grafiek gemiddeld aantal ziektedagen per leeftijdsgroep grafiek gemiddeld aantal ziektedagen per leeftijdsgroep
gemiddeld aantal ziektedagen per leeftijdsgroep 40 2012 V 2013 V 2014 V 2012 M
30 20
2013 M 2014 M
10 0 -26j
26-35j
36-45j
46-55j
56-65j
Wij geven hier ook de cijfers per leeftijd van 55 tot 65 jaar: 2012 55j 56j 57j 58j 59j 60j 61j Mannen 19,26 21,49 28,42 33,83 39,11 54,21 51,77 Vrouwen 23,55 27,06 34,02 32,46 23,52 28,61 38,73
62j 25,95 25,99
63j 64j 65j 27,76 31,59 42,96 34,97 38,30 46,11
2013 55j 56j 57j 58j 59j 60j 61j Mannen 14,56 20,90 28,96 37,36 37,59 45,56 46,97 Vrouwen 24,32 27,86 31,72 39,68 29,67 27,31 38,81
62j 27,40 26,00
63j 64j 65j 36,92 29,87 40,98 15,44 29,69 40,27
2014 55j 56j 57j 58j 59j 60j 61j Mannen 14,77 17,91 22,43 37,88 43,94 49,82 39,95 Vrouwen 22,17 28,26 30,38 36,70 36,55 38,06 39,98
62j 27,79 30,20
63j 64j 65j 20,96 32,19 37,54 21,31 13,23 49,96
Rapport Ziekteverzuim 2014
29
Bij de mannen is het gemiddelde aantal ziektedagen het hoogst op de leeftijd van 60 jaar, bij de vrouwen op 65 jaar. Maar zowel bij de mannen als bij de vrouwen is de piek kleiner dan de vorige jaren. Grafiek gemiddeld aantal ziektedagen 55j-65j grafiek gemiddeld aantal ziektedagen 55j-65j
gemiddeld aantal ziektedagen 55j - 65 j 60 50
2012 V
40
2013 V
30
2014 V
20
2012 M 2013 M
10
2014 M
0 55j
56j
57j
58j
59j
60j
61j
62j
63j
64j
65j
4.2.2. Gemiddeld aantal ziektedagen per provincie 2012 Mannen Vrouwen
Antwerpen Vl- Brabant Limburg O-Vl W-Vl 12,96 12,29 17,23 12,36 11,77 14,36 14,39 17,71 13,49 13,61
2013 Mannen Vrouwen
Antwerpen Vl- Brabant Limburg O-Vl W-Vl 12,88 12,05 18,43 12,09 11,62 15,07 14,55 18,48 13,97 14,04
2014 Mannen Vrouwen
Antwerpen Vl- Brabant Limburg O-Vl W-Vl 12,90 12,09 18,25 11,62 12,33 15,80 14,96 19,02 14,65 13,90
grafiek Ge
gemiddeld aantal ziektedagen per provincie
gemiddeld aantal ziektedagen per provincie 30 25
2012 V
20
2013 V 2014 V
15
2012 M
10
2013 M
5
2014 M
0 Antwerpen
Vl- Brabant
Limburg
O-Vl
W-Vl
Limburg blijft de provincie met het grootste gemiddeld aantal ziektedagen. Bij de vrouwen stijgt het gemiddelde aantal ziektedagen overal, behalve in West-Vlaanderen. Bij de mannen stijgt het alleen in Antwerpen, Vlaams-Brabant en West-Vlaanderen. 4.2.3. Gemiddeld aantal ziektedagen per provincie per leeftijdsgroep We kijken hier naar de groepen van de oudste personeelsleden, omdat die de meest relevante gegevens bevatten.
Rapport Ziekteverzuim 2014
30
leeftijdsgroep 56-65 j: 2012 Antwerpen Vl- Brabant Limburg O-Vl W-Vl Mannen 33,37 31,74 49,67 30,62 31,48 Vrouwen 30,51 27,96 41,14 23,90 28,68 2013 Antwerpen Vl-Brabant Mannen 33,24 30,83 Vrouwen 32,57 29,51
Limburg O-Vl W-Vl 51,69 29,63 30,07 41,87 26,40 30,50
2014 Antwerpen Vl-Brabant Mannen 32,68 31,54 Vrouwen 34,11 32,59
Limburg O-Vl W-Vl 52,10 25,91 32,33 44,34 28,69 30,65
Voor de mannen daalt het gemiddeld aantal ziektedagen in Antwerpen en Oost-Vlaanderen; voor de vrouwen stijgt het aantal ziektedagen overal. Opmerkelijk blijven de hoge cijfers in Limburg. grafiek gemiddeld aantal ziektedagen 56 tot 65 jaar
gemiddeld aantal ziektedagen 56-65j 60 50
2012 V
40
2013 V 2014 V
30
2012 M 20
2013 M
10
2014 M
0 Antwerpen
Vl-Brabant
Limburg
O-Vl
W-VL
4.2.4. Gemiddeld aantal ziektedagen per leeftijdsgroep per net 2012 GO! Gesubs. gemeentel. ond. Gesubs. provinciaal ond. Gesubs. vrij onderwijs
-26j 5,21 4,73 6,03 4,62
26-35j 8,85 8,30 6,49 8,59
36-45j 11,55 11,11 8,60 10,67
46-55j 18,51 16,11 15,31 15,50
56-65j 45,28 28,12 34,47 27,08
2013 GO! Gesubs. gemeentel. ond. Gesubs. provinciaal ond. Gesubs. vrij onderwijs
-26j 26-35j 36-45j 46-55j 56-65j 5,83 8,75 11,92 18,95 43,66 4,54 9,03 11,56 16,33 29,63 8,20 10,09 13,60 38,43 6,19 4,63 8,74 10,81 16,24 29,16
grafiek gemiddeld aantal ziektedagen per leeftijdsgroep per net
2014 GO! Gesubs. gemeentel. ond. Gesubs. provinciaal ond. Gesubs. vrij onderwijs Rapport Ziekteverzuim 2014
-26j 26-35j 36-45j 46-55j 56-65j 5,57 9,09 12,38 18,95 45,84 4,59 9,10 12,34 17,26 33,23 5,33 8,22 10,14 13,70 35,85 4,16 9,00 11,14 16,53 29,62 31
Grafiek gemiddeld aantal ziektedagen per leeftijdsgroep per net
Gemiddeld aantal ziektedagen per leeftijdsgroep per net
2012 -26j 2013 -26j
45
2014 -26j 40
2012 26-35j
35
2013 26-35j
30
2014 26-35j
25
2012 36-45j 2013 36-45j
20
2014 36-45j 15
2012 46-55j
10
2013 46-55j
5
2014 46-55j 2012 56-65j
0 GO!
Gesubs.gemeentel. onderwijs
Gesubs. provinciaal Gesubs. vrij onderwijs onderwijs
2013 56-65j 2014 56-65j
Het Gemeenschapsonderwijs heeft in de leeftijdsgroep 56-65j het hoogste gemiddeld aantal ziektedagen. Het gesubsidieerd provinciaal onderwijs en het GO! hebben verhoudingsgewijze de grootste groep personeelsleden in deze leeftijdscategorie. 4.2.5. Gemiddeld aantal ziektedagen per provincie per net 2012 GO! Gesubs. gemeentel. ond. Gesubs. provinciaal ond. Gesubs. vrij onderwijs
Antwerpen Vl-Brabant 16,92 15,35 13,44 13,54 13,48 22,16 13,34 13,31
Limburg O-Vl 22,40 15,66 16,34 13,71 14,13 13,68 16,55 12,26
W-Vl 17,60 10,93 5,55 12,18
2013 GO! Gesubs. gemeentel. ond. Gesubs. provinciaal ond. Gesubs. vrij onderwijs
Antwerpen Vl-Brabant 16,46 14,98 13,96 14,57 14,04 21,10 14,16 13,25
Limburg O-Vl 22,05 15,41 18,24 13,40 15,86 14,05 17,61 12,86
W-Vl 16,93 11,09 10,73 12,68
2014 GO! Gesubs. gemeentel. ond. Gesubs. provinciaal ond. Gesubs. vrij onderwijs
Antwerpen Vl-Brabant 16,09 15,49 15,65 15,02 14,11 18,33 14,61 13,47
Limburg O-Vl 22,01 15,68 18,37 14,34 16,79 13,25 18,05 13,23
W-Vl 17,45 11,52 14,56 12,56
Er is ĂŠĂŠn uitschieter: het Gemeenschapsonderwijs in Limburg. Gemiddeld aantal ziektedagen per provincie per net
Rapport Ziekteverzuim 2014
32
Gemiddeld aantal ziektedagen per provincie per net 30 GO! 2012
25
GO! 2013 GO! 2014
20
Gesubs.gemeentel. onderwijs 2012 Gesubs.gemeentel. onderwijs 2013 Gesubs.gemeentel. onderwijs 2014
15
Gesubs. provinciaal onderwijs 2012 Gesubs. provinciaal onderwijs 2013
10
Gesubs. provinciaal onderwijs 2014 Gesubs. vrij onderwijs 2012
5
Gesubs. vrij onderwijs 2013 Gesubs. vrij onderwijs 2014
0 Antwerpen
Vl-Brabant
Limburg
O-Vl
W-Vl
4.2.6. Gemiddeld aantal ziektedagen per provincie per leeftijdsgroep per net - leeftijdsgroep 56-65 j: 2012 GO! Gesubs. gemeentel. ond. Gesubs. provinciaal ond. Gesubs. vrij onderwijs
Antwerpen Vl-Brabant 50,09 29,31 26,09 34,71 25,22 91,12 27,55 27,52
Limburg 64,56 36,52 35,95 38,96
O-Vl 40,18 24,37 35,30 21,54
W-Vl 52,49 23,76 10,27 23,62
2013 GO! Gesubs. gemeentel. ond. Gesubs. provinciaal ond. Gesubs. vrij onderwijs
Antwerpen Vl-Brabant 45,00 31,74 26,42 32,55 26,62 81,02 31,43 27,94
Limburg 60,55 45,96 47,14 40,34
O-Vl 39,02 29,16 34,29 23,12
W-Vl 49,03 23,48 27,30 25,64
2014 GO! Gesubs. gemeentel. ond. Gesubs. provinciaal ond. Gesubs. vrij onderwijs
Antwerpen Vl-Brabant 43,16 37,55 30,84 36,91 27,24 59,03 32,00 27,94
Limburg 62,82 51,50 43,76 41,88
O-Vl 41,49 32,10 28,68 22,51
W-Vl 49,94 22,78 44,53 26,74
Gemiddeld aantal ziektedagen per provincie 56-65j per net
Rapport Ziekteverzuim 2014
33
Gemiddeld aantal ziektedagen per provincie 56-65j per net 110 100 90 GO! 2012
80
GO! 2013
70
GO! 2014
60
Gesubs.gemeentel. onderwijs 2012
50
Gesubs.gemeentel. onderwijs 2013
40
Gesubs. gemeentel. ond. 2014 Gesubs. provinciaal onderwijs 2012
30
Gesubs. provinciaal onderwijs 2013
20
Gesubs. provinciaal ond. 2014
10
Gesubs. vrij onderwijs 2012
0
Gesubs. vrij onderwijs 2013
Antwerpen Vl-Brabant
Limburg
O-Vl
W-Vl
Gesubs. vrij onderwijs 2014
Hier merken we duidelijk dezelfde patronen als in de cijfers voor alle leeftijdsgroepen samen. Het gesubsidieerd provinciaal onderwijs in Vlaams-Brabant en het Gemeenschapsonderwijs in Limburg hebben voor deze groep 56 – 65 jaar een gemiddelde van meer dan 60 ziektedagen.
4.2.7. Gemiddeld aantal ziektedagen per onderwijscategorie 2012 Mannen Vrouwen
Ond 13,08 14,35
Dir ParaM 13,40 12,01 15,30 14,39
Opv 12,71 15,12
Admin 9,79 14,56
Tech 13,68 12,58
MVD Totaal 51,08 13,11 48,86 14,50
2013 Mannen Vrouwen
Ond 13,06 14,94
Dir 14,99 15,33
ParaM 8,95 14,75
Opv 13,24 16,41
Admin 10,18 13,96
Tech 11,79 13,18
MVD 40,24 42,83
Totaal 13,14 15,01
2014 Mannen Vrouwen
Ond 12,95 15,54
Dir 14,61 14,31
ParaM 11,17 15,45
Opv 14,78 16,14
Admin 9,05 14,39
Tech 10,86 12,98
MVD 66,06 42,61
Totaal 13,15 15,49
In deze cijfers vallen vooral die voor het meesters-, vak- en dienstpersoneel op. Het gaat hier echter om een uitdovende personeelscategorie, met een oververtegenwoordiging van oudere personeelsleden.
Rapport Ziekteverzuim 2014
34
Op vraag van de onderwijspartners maken we een uitsplitsing voor het onderwijzend en directiepersoneel voor het basisonderwijs, secundair onderwijs, deeltijds kunstonderwijs en volwassenonderwijs: 2013 Ond Basis 14,24 Secundair 15,16 DKO 10,57 VO 12,82
Dir 15,97 14,71 13,71 10,52
2014 Ond Basis 15,09 Secundair 15,12 DKO 10,87 VO 13,91
Dir 14,73 14,97 12,56 11,00
We merken op dat het directiepersoneel in het secundair onderwijs het hoogst scoort qua gemiddeld aantal ziektedagen. Opmerkelijk is ook dat enkel het directiepersoneel in het deeltijds kunstonderwijs een hoger aantal gemiddelde ziektedagen heeft dan het onderwijspersoneel van zijn onderwijsniveau.
Rapport Ziekteverzuim 2014
35
5. EPIDEMIOLOGISCH RAPPORT
5.1. Top 5 ziektedagen en ziektegevallen per aandoening De controlefirma stelt ook de ziektecijfers opgedeeld volgens de diagnosegroepen ter beschikking. We vermelden niet alle diagnosegroepen. We maken een top 5 met de meest voorkomende aandoeningen. 5.1.1. Top 5 ziektedagen Top 5 van het totale % ziektedagen per aandoening (2012) Mannen Vrouwen Psychosociaal 39,02% Psychosociaal 30,82% Gewrichten 11,02% Gewrichten 9,02% Rug 8,59% Rug 8,16% Zenuwstelsel 4,97% Gynaecologisch 8,12% Maag - darmen 4,05% Griep 4,74% Totaal 67,65% 60,86% Top 5 van het totale % ziektedagen per aandoening (2013) Mannen Vrouwen Psychosociaal 39,45% Psychosociaal 31,64% Gewrichten 10,91% Gewrichten 9,44% Rug 7,48% Rug 7,78% Griep 4,97% Gynaecologisch 7,75% Zenuwstelsel 4,69% Griep 5,88% Totaal 67,50% 62,49% Top 5 van het totale % ziektedagen per aandoening (2014) Mannen Vrouwen Psychosociaal 40,83% Psychosociaal 35,13% Gewrichten 11,62% Gewrichten 8,96% Rug 6,66% Rug 7,52% Zenuwstelsel 4,56% Gynaecologisch 7,29% Cardio 4,01% Zenuwstelsel 4,44% Totaal 67,67% 63,35%
We zien in 2014 dat psychosociale aandoeningen veruit de meeste ziektedagen opeisen. In 2014 was 36,43% van de ziektedagen veroorzaakt door een psychosociale oorzaak, terwijl in 2013 psychosociale aandoeningen aan de basis lagen voor 33,49% van de ziektedagen. In 2012 was dat 32,85%.
Rapport Ziekteverzuim 2014
36
5.1.2. Top 5 ziektegevallen Top 5 van het totale % ziektegevallen per aandoening (2012) Mannen Griep Psychosociaal Maag en darmen Rug Neus, keel, oren Totaal 1dz
11,64% 6,89% 5,72% 4,12% 3,88% 32,25% 52,82%
Vrouwen Griep Psychosociaal Maag en darmen Neus, keel, oren Rug 1dz
12,90% 7,68% 6,93% 6,01% 3,87% 37,38% 45,29%
Top 5 van het totale % ziektegevallen per aandoening (2013) Mannen Griep Psychosociaal Maag en darmen Neus, keel, oren Rug Totaal 1dz
14,19% 6,79% 5,65% 3,82% 3,74% 34,19% 51,84%
Vrouwen Griep Psychosociaal Maag en darmen Neus, keel, oren Rug 1dz
15,38% 7,67% 6,44% 5,56% 3,61% 38,66% 44,40%
Top 5 van het totale % ziektegevallen per aandoening (2014) Mannen Griep Psychosociaal Maag en darmen Rug Neus, keel, oren Totaal
11,11% 7,64% 5,76% 3,97% 3,84% 32,31%
1dz
52,85%
Vrouwen Griep Psychosociaal Maag en darmen Neus, keel, oren Rug 1dz
11,86% 9,00% 6,62% 5,71% 3,79% 36,98% 45,25%
EĂŠndagsziekteverlof (1dz) wordt beschouwd als een categorie van ziektegevallen, maar hieraan wordt geen aandoening gekoppeld omdat er geen attest door een dokter moet worden ingevuld. Het aandeel psychosociale ziektegevallen is gestegen bij de mannen en bij de vrouwen.
Rapport Ziekteverzuim 2014
37
5.2. Ziekteverzuim wegens psychosociale aandoening 5.2.1. Ziekteverzuim wegens psychosociale aandoening per leeftijdsgroep Als we de gegevens vergelijken per leeftijdscategorie blijkt dat psychosociale ziektedagen zich in grote mate voordoen in de oudere leeftijdsgroepen. Dit jaar is er een opmerkelijke stijging in de leeftijdsgroep 36-45j, zowel bij de mannen als bij de vrouwen. 2013 Mannen Vrouwen
-26j 26-35j 36-45j 46-55j 56-65j 8,66% 19,73% 28,84% 33,44% 49,74% 14,41% 34,11% 29,90% 29,18% 43,73%
2014 Mannen Vrouwen
-26j 26-35j 36-45j 46-55j 56-65j 9,16% 18,73% 36,23% 36,15% 49,82% 18,64% 28,66% 33,99% 33,15% 44,77%
Hieronder volgen de cijfers voor de leeftijdsgroep van 56 tot en met 65 jaar en de leeftijdsgroep van 46 tot en met 55 jaar. De gegevens worden opgedeeld per provincie. 5.2.1.1. Percentage dagen psychosociale aandoening voor de leeftijdsgroep 56-65 j 2012 Antwerpen Vl-Brabant Mannen 51,75% 54,26% Vrouwen 46,41% 46,77%
Limburg O-Vl 56,83% 47,13% 49,93% 36,76%
W-Vl Totaal 45,70% 51,35% 41,53% 44,58%
2013 Antwerpen Vl-Brabant Mannen 49,98% 57,78% Vrouwen 46,34% 47,31%
Limburg O-Vl W-Vl Totaal 52,85% 41,65% 46,64% 49,77% 47,44% 35,51% 40,89% 43,77%
2014 Antwerpen Vl-Brabant Mannen 48,92% 53,53% Vrouwen 48,88% 44,94%
Limburg O-Vl W-Vl Totaal 54,26% 42,82% 48,53% 49,82% 49,82% 37,34% 40,60% 44,83%
grafiek % dagen psychosociale aandoeningen 56 tot 65 jaar
% dagen psychosociale aandoeningen 56-65j 65 60 55 50 45 40 35 30 25 20 15 10 5 0
Vrouwen 2012 Vrouwen 2013 Vrouwen 2014 Mannen 2012 Mannen 2013 Mannen 2014 Antwerpen
Vl-Brabant
Rapport Ziekteverzuim 2014
Limburg
O-Vl
W-Vl
38
5.2.1.2. Percentage dagen psychosociale aandoening voor de leeftijdsgroep 46-55 j 2012 Mannen Vrouwen
Antwerpen Vl-Brabant 27,07% 30,56% 27,48% 28,48%
Limburg O-Vl W-Vl Totaal 32,73% 27,84% 35,18% 30,20% 31,28% 25,28% 29,36% 28,15%
2013 Mannen Vrouwen
Antwerpen Vl-Brabant Limburg O-Vl W-Vl Totaal 31,79% 39,64% 31,42% 36,61% 28,97% 33,44% 31,18% 31,10% 29,66% 27,00% 26,21% 29,20%
2014 Mannen Vrouwen
Antwerpen Vl-Brabant 41,16% 40,74% 35,28% 35,40%
Limburg O-Vl W-Vl Totaal 34,02% 35,88% 27,65% 36,15% 34,99% 30,87% 28,03% 33,15%
grafiek % dagen psychosociale
Grafiek % dagen psychosociale aandoeningen 46-55j en per onderwijscategorie
% dagen psychosociale aandoeningen 46-55j 65 60 55 50 45 40 35 30 25 20 15 10 5 0
Vrouwen 2012 Vrouwen 2013 Vrouwen 2014 Mannen 2012 Mannen 2013 Mannen 2014
Antwerpen
Vl-Brabant
Limburg
O-Vl
W-Vl
5.2.1.3.. Conclusie 46,68% van de ziektedagen per provincie in de leeftijdsgroep 56-65 j en 33,70% in de leeftijdsgroep 46-55 j is te wijten aan een psychosociale aandoening. Deze percentages zijn in vergelijking met 2013 licht gestegen voor de leeftijdsgroep 56-65j en beduidend gestegen voor de leeftijdsgroep 46-55j. In de leeftijdsgroep 56-65j is deze stijging het sterkst bij de vrouwelijke personeelsleden in Antwerpen en voor de mannen in West-Vlaanderen. In de leeftijdsgroep 46-55 j is deze stijging het sterkst bij de vrouwelijke personeelsleden in Limburg en voor de mannen in Antwerpen.
Rapport Ziekteverzuim 2014
39
5.2.2. Percentage dagen psychosociale aandoening per onderwijscategorie 2012 Mannen Vrouwen
Ond 37,70% 30,85%
Dir 54,82% 48,27%
ParaM 26,37% 21,95%
Opv 40,20% 32,15%
Admin 33,85% 28,97%
Tech 52,33% 30,86%
MVD 47,55% 27,14%
Totaal 38,99% 30,83%
2013 Mannen Vrouwen
Ond 38,39% 31,48%
Dir 57,97% 52,20%
ParaM 18,90% 22,54%
Opv 37,43% 33,55%
Admin 34,78% 30,62%
Tech 43,62% 36,46%
MVD 34,61% 16,61%
Totaal 39,50% 31,64%
2014 Mannen Vrouwen A
Ond 40,21% 35,47%
Dir 58,91% 52,70%
ParaM 30,84% 25,84%
Opv 39,02% 32,57%
Admin 32,06% 34,50%
Tech 23,47% 36,56%
MVD 23,92% 17,03%
Totaal 40,89% 35,10%
% dagen psychosociale aandoeningen per onderwijscategorie 70 60 2012 V 50 2013 V 40 2014 V 30
2012 M
20
2013 M
10
2014 M
0 Ond
Dir
ParaM
Opv
Admin
Tech
MVD
Als we de onderwijscategorieën vergelijken, blijkt dat het directiepersoneel het hoogste percentage ziektedagen heeft als gevolg van een psychosociale aandoening. 5.2.2.1. Vergelijking : directiepersoneel t.o.v. alle categorieën per leeftijdsgroep Percentage van de ziektedagen veroorzaakt door een psychosociale aandoening voor directies per leeftijdscategorie: 2012 psychosociaal Alle categorieën Directiepersoneel
36-45j 46-55j 56-65j 30,72% 29,51% 48,22% 45,54% 47,40% 57,22%
2013 psychosociaal Alle categorieën Directiepersoneel
36-45j 46-55j 56-65j 29,73% 29,99% 46,12% 50,67% 51,18% 60,45%
2014 psychosociaal Alle categorieën Directiepersoneel
36-45j 46-55j 56-65j 34,34% 33,70% 46,70% 45,12% 51,33% 61,11%
Rapport Ziekteverzuim 2014
40
Bij het directiepersoneel is vanaf de leeftijdscategorie van 36-45 j het ziekteverzuim van psychosociale aard veel hoger dan het gemiddelde van alle categorieën. In vergelijking met 2013 is er in 2014 een daling in de leeftijdsgroep 36-45j . 5.2.2.2.Vergelijking directiepersoneel t.o.v. alle categorieën per onderwijsniveau Percentage van de ziektedagen veroorzaakt door een psychosociale aandoening voor directies per onderwijsniveau 2013 psychosociaal Alle categorieën Directiepersoneel
Basis Secundair DKO VO CLB 32,07% 34,39% 34,00% 35,80% 37,00% 52,03% 63,02% 57,92% 43,14% -
2014 psychosociaal Alle categorieën Directiepersoneel
Basis Secundair DKO VO CLB 35,72% 37,44% 33,88% 34,49% 35,88% 54,17% 60,69% 63,95% 29,47% 36,84%
In het secundair onderwijs is het percentage ziektedagen veroorzaakt door een psychosociale aandoening het hoogst van alle onderwijsniveaus. Het directiepersoneel van het deeltijds kunstonderwijs heeft het hoogste percentage ziektedagen veroorzaakt door een psychosociale aandoening.
Rapport Ziekteverzuim 2014
41
6. CONTROLES OP AFWEZIGHEID
6.1. Aantal uitgevoerde controles – opgeleverde resultaat 2012 2013 2014
Controles gewonnen dagen 17.551 11.088 17.467 8.513 17.209 9.617
Met ‘controle’ bedoelen we een controle door de controlefirma naar aanleiding van een ziektegeval. Normaal vindt een controle plaats bij de persoon thuis, maar wanneer die afwezig is, wordt hij/zij uitgenodigd op een tweede controlemoment in een centrum van de controlefirma. Dat noemen we dan een ‘tweede controle’. De ‘gewonnen dagen’ zijn de dagen die na controle niet beschouwd worden als ziektedagen. In 2014 is het aantal controles gedaald en is het aantal gewonnen dagen gestegen. Het aantal controles in 2013 en 2012 verschilt van de cijfers vermeld in de rapporten van 2012 en 2013. In de vorige rapporten werden de controles bij verlenging van VVP ten onrechte niet meegeteld.
6.2. Aantal uitgevoerde controles uitgesplitst naar de aanvrager van de controle Controles Initiatief Mensura Absenteïsme Initiatief werkgever Initiatief ministerie Initiatief personeelslid Totaal
2012 9.404 4.975 162 3.010 17.551
% 53,58% 28,35% 0,92% 17,15% 100,00%
2013
%
8.214 47,03% 4.915 28,14% 201 1,15% 4.137 23,68% 17.467 100,00%
2014
%
7.887 45,83% 4.543 26,40% 147 0,85% 4.632 26,92% 17.209 100,00%
46% van de controles wordt uitgevoerd op initiatief van Mensura Absenteïsme, de controlefirma die is aangesteld door het ministerie voor het uitvoeren van de controles. Binnen de stuurgroep ziektecontrole wordt periodiek overleg gepleegd over het beleid qua ziektecontrole en de accenten die gelegd worden. Het aantal controles op initiatief van de werkgever is in 2014 aanzienlijk gedaald. De administratie dringt erop aan dat schoolbesturen hieromtrent een degelijk en transparant beleid zouden voeren, zodat personeelsleden weten wanneer zij controle kunnen verwachten en dat nodeloze controles zoveel als mogelijk zouden vermeden worden. De administratie van het ministerie kan ook controles aanvragen. Dat gebeurt uiterst zelden, voornamelijk wanneer er op basis van binnenkomende informatie of vragen een vermoeden van misbruik is. ‘Initiatief personeelslid’ gaat om de aanvraag die van het onderwijspersoneel zelf uitgaat voor het toestaan van verlof wegens verminderde prestaties wegens ziekte . Daarnaast gaat het om aanvragen voor een controle alvorens op reis naar het buitenland te vertrekken. We zien in 2014 een stijging van het aandeel controles op initiatief van het personeelslid. Dat fenomeen valt te verklaren door de evolutie van het verlof voor verminderde prestaties wegens ziekte ( zie deel 7).
Rapport Ziekteverzuim 2014
42
6.2.1. Uitsplitsing van de controles op initiatief van het personeelslid Controles 2012 2013 2014
VVP 2.911 4.005 4.454
Reis buitenland 93 114 169
Andere 6 17 9
Controles VVP zijn de controles op initiatief van het personeelslid bij de aanvraag voor verlof voor verminderde prestaties bij ziekte. 6.2.2. Controles m.b.t. verlenging van VVP VVP-verlenging 2012 2013 2014
684 990 1.017
De controle bij de verlenging van het verlof voor verminderde prestaties is een controle op initiatief van Mensura AbsenteĂŻsme.
6.3. Arbitrageonderzoeken Arbitrages gewonnen 2012 63 2013 91 2014 35
% verloren % 81,82% 14 18,18% 93,81% 6 6,19% 77,78% 10 22,22%
totaal 77 97 45
Er is een duidelijke daling van het aantal arbitrageonderzoeken die nodig zijn en er is eveneens een daling van het aantal dat gewonnen werd door Mensura AbsenteĂŻsme.
6.4. Aantal tweede controles Van de 17.209 georganiseerde controles in 2014 waren er 3.590 controles (20,86% van het totale aantal controles), waarbij het personeelslid niet thuis was en waarvoor er later een tweede controle plaatsvond in een centrum van de controlefirma. Tweede controle
2012 % 2013 % 2014 % 3.628 20,67% 3.702 21,19% 3.590 20,86%
We stellen vast dat het percentage tweede controles gedaald is en lager ligt dan 21%, het gemiddelde percentage bij de andere werkgevers aangesloten bij de controlefirma. 2014 Initiatief Mensura AbsenteĂŻsme Initiatief werkgever Initiatief ministerie Initiatief personeelslid Totaal
Rapport Ziekteverzuim 2014
2e controle 2.170 451 38 931 3.590
controles 7.887 4.543 147 4.632 17.209
% 27,51% 9,93% 25,85% 20,10% 20,86%
43
Het probleem van de tweede controles is het grootst bij de controles die uitgaan van Mensura Absenteïsme. Toch wekt het percentage tweede controles die moeten gebeuren bij controles op initiatief van het personeelslid verwondering. De personeelsleden zijn dan zelf op de hoogte van een op handen zijnde controle. Uit het overleg met Mensura Absenteësme blijkt dat personeelsleden nog onvoldoende ingaan op de vraag om zelf een afspraak vast te leggen via het gratis contacttelefoonnummer. Tweede controles moeten maximaal vermeden worden, omdat zij een dubbele kost meebrengen en er oorzaak van zijn dat er binnen het beschikbare budget in totaal minder personeelsleden gecontroleerd kunnen worden. Het beschikbare budget voor de totaliteit van de ziektecontroles bedroeg in 2014 729.000 euro, een budget dat al enkele jaren stabiel is gebleven en niet werd geïndexeerd.
6.5. Controles van eendagsziekten Controles voor eendagsziekten gaan steeds uit van de werkgever, aangezien de controlefirma niet beschikt over deze informatie. In 2014 gaat het in totaal over 2.271 controles, wat overeenkomt met 49,99 % van het totale aantal controles die gevraagd worden door de werkgever.
Afwezig Gewettigd afwezig Niet arbeidsongeschikt Foutieve aanvraag Geweigerde controle Aantal gevraagde controles
2012 641 1.696 20 80 3 2.440
2013 597 1.696 16 80 1 2.390
2014 523 1.667 16 65 0 2.271
Afwezig betekent dat het personeelslid niet thuis was en niet kon gecontroleerd worden. Gewettigd afwezig wil zeggen dat de controle plaatsvond en dat de controledokter vaststelde dat het personeelslid arbeidsongeschikt was. Niet arbeidsongeschikt: na controle stelde de controledokter vast dat het personeelslid niet arbeidsongeschikt was. Met foutieve aanvraag wordt bedoeld: bij de controle vertelt het personeelslid dat het thuis was wegens sociaal verlof (ziek kind), omstandigheidsverlof (begrafenis)… Geweigerde controle betekent dat het personeelslid de controle niet laat doorgaan.
Rapport Ziekteverzuim 2014
44
7. VERLOF VOOR VERMINDERDE PRESTATIES WEGENS ZIEKTE
Verlof voor verminderde prestaties wegens ziekte (VVP-ziekte) heeft als doel een arbeidsongeschikt personeelslid de kans te bieden om het werk gedeeltelijk te hervatten. Het personeelslid neemt – in overleg met zijn behandelende arts - zelf het initiatief om een aanvraag voor VVP-ziekte in te dienen bij het controleorgaan. De controlearts oordeelt of de gezondheidstoestand van het personeelslid het toelaat om het werk gedeeltelijk te hervatten. Tot eind augustus 2011 konden per aanvraag aan het controleorgaan maximaal 30 dagen VVP-ziekte worden toegestaan. Dat aantal kon eventueel worden verlengd. Per periode van 10 jaar kon een personeelslid maximaal 90 dagen VVP-ziekte opnemen. Vanaf september 2011 werd er een aangepast systeem ingevoerd. De onderwijspersoneelsleden hebben vanaf dan de mogelijkheid, om onmiddellijk aansluitend op hun afwezigheid wegens ziekte omwille van een ernstige of langdurige ziekte, een verlof voor verminderde prestaties wegens ziekte aan te vragen met het oog op het volledig hernemen van de opdracht die zij uitoefenden aan de vooravond van hun ziekteverlof. Deze aanvraag moet voldoen aan volgende voorwaarden: - de behandelende arts moet het verlof voorschrijven - het verlof moet onmiddellijk aansluiten op een ziekteverlof, een periode van halftijdse prestaties wegens arbeidsongeval of een beroepsziekte of een periode van wederaanpassing halve dagtaak MEDEX - de behandelende arts moet de noodzaak tot verminderde prestaties motiveren en bij de start de vooropgestelde datum van volledige werkhervatting vermelden. Het verlof voor verminderde prestaties wegens ziekte wordt toegestaan voor een periode van maximaal 2 maanden. Als de behandelende arts bij de start voorziet dat het aangewezen is dat het personeelslid gedurende een langere periode slechts met verminderde prestaties kan werken, gaat het controleorgaan op het einde van iedere periode van 2 maanden na of de gezondheidstoestand van het personeelslid de voortzetting van het verlof voor verminderde prestaties wegens ziekte nog wettigt. Bij de gegevens van het ziekterapport werden de dagen van de perioden verlof met verminderde prestaties wegens ziekte geteld als volledige ziektedagen. In de praktijk is het echter zo dat in het vernieuwde systeem van verminderde prestaties wegens ziekte, voor personeelsleden die nog prestaties leveren tussen 50 en 75% per dag slechts een halve dag ziekteverlof aangerekend wordt. Bij personeelsleden die nog prestaties boven 75% leveren, wordt slechts een vierde van een ziektedag aangerekend.
Rapport Ziekteverzuim 2014
45
7.1. Algemene gegevens i.v.m. VVP-ziekte Aanvragen voor VVP-ziekte
2012 2013 2014
Mannen 507 624 682
Vrouwen 2.056 2.402 2.918
Totaal 2.563 3.026 3.600
In 2014 zien we andermaal een stijging van het aantal aanvragen VVP-ziekte. Vanaf dit jaarrapport gebruiken we een nieuwe berekeningsmethode. Wij houden nu enkel rekening met de werkelijk genoten dagen VVP-ziekte vanaf de datum van goedkeuring. In het verleden telden we de dagen vermeld op de aanvragen (attesten) en hielden we geen rekening met afgewezen attesten. De cijfers voor 2012 en 2013 werden herrekend. In 2014 werden 44.999 dagen afgekeurd omdat de attesten afgewezen werden om diverse redenen. Het is mogelijk dat er later opnieuw een attest werd ingediend dat wel goedgekeurd werd. In 2013: 39.796 dagen en in 2012: 40.844 dagen. VVP-ziektedagen in absolute cijfers:
2012 2013 2014
Mannen 21.830 30.479 37.101
Vrouwen 90.511 117.473 144.123
Totaal 112.341 147.952 181.224
VVP-ziektedagen in relatieve cijfers: Relatieve gegevens zijn de VVP-ziektedagen gedeeld door het aantal personeelsleden 2012 2013 2014
Mannen 0,43 0,61 0,76
Vrouwen 0,66 0,85 1,03
Totaal 0,60 0,79 0,96
Aantal personen die VVP-ziekte genoten hebben:
2012 2013 2014
Mannen 241 270 315
Vrouwen 993 1.139 1.397
Totaal 1.234 1.409 1.712
Gemiddeld aantal VVP-ziektedagen per persoon die VVP-ziekte genoot:
2012 2013 2014
Mannen 90,58 112,89 117,78
Vrouwen Totaal 91,15 91,04 103,14 105,00 103,17 105,86
We stellen vast dat in 2014 het aantal attesten, VVP-ziektedagen en personen gestegen is. Er zijn 33.272 VVP-ziektedagen meer dan in 2013, dat is een stijging met 22,49%. Dit komt voornamelijk doordat er meer personen VVP-ziektedagen genomen hebben, namelijk 303. Dat Rapport Ziekteverzuim 2014
46
komt overeen met een stijging met 21,50%. Het gemiddeld aantal dagen dat personeelsleden VVPziekte opnemen is t.a.v. 2013 licht gestegen met 0,82%.
7.2. Uitdieping gegevens VVP-ziekte 7.2.1. VVP-ziektedagen per leeftijdsgroep Absolute gegevens: 2012 Mannen Vrouwen
-26j
26-35j
36-45j
46-55j
56-65j
93 141
580 9.428
1.834 19.498
7.680 44.553
11.643 16.891
2013 Mannen Vrouwen
-26j
26-35j
36-45j
46-55j
56-65j
0 214
889 11.180
2.875 24.826
8.814 52.512
17.901 28.741
2014 Mannen Vrouwen
-26j
26-35j
36-45j
46-55j
56-65j
0 140
969 12.914
4.220 27.618
11.281 64.318
20.631 39.133
Bij de mannen ligt het grootste aantal VVP-ziektedagen in de leeftijdsgroep 56-65 jaar, bij de vrouwen in de leeftijdsgroep 46-55j. Relatieve gegevens: Relatieve gegevens zijn de VVP-ziektedagen gerelateerd aan het aantal personeelsleden per categorie, in dit geval de leeftijdsgroep. 2012 Mannen Vrouwen 2013 Mannen Vrouwen 2014 Mannen Vrouwen
-26j 0,03 0,01 -26j 0,00 0,02 -26j 0,00 0,01
26-35j
36-45j
46-55j
56-65j
0,05 0,23
0,17 0,58
0,56 1,29
1,20 1,11
26-35j
36-45j
46-55j
56-65j
0,07 0,27
0,26 0,72
0,66 1,51
1,90 1,86
26-35j
36-45j
46-55j
56-65j
0,08 0,32
0,37 0,78
0,88 1,86
2,23 2,46
In alle leeftijdsgroepen komt VVP-ziekte meer voor bij de vrouwelijke personeelsleden. We zien zoals verwacht ook een stijging met de leeftijd, bij vrouwen een stuk eerder dan bij mannen. We zien een gevoelige stijging t.a.v. 2013. Deze stijging is het meest opvallend bij de leeftijdsgroep 5665j. Een mogelijke verklaring is dat deze personeelsleden geen gebruik kunnen maken van een uitstapregeling.
Rapport Ziekteverzuim 2014
47
VVP-ziektedagen per leeftijdsgroep 3 2,5 2012 V 2
2013 V
1,5
2014 V 2012 M
1 2013 M 0,5
2014 M
0 -26j
26-35j
36-45j
46-55j
56-65j
7.2.2. VVP-ziektedagen per provincie Absolute gegevens: 2012 Mannen Vrouwen 2013 Mannen Vrouwen 2014 Mannen Vrouwen
Antwerpen Vl- Brabant Limburg 5.320 22.998
2.373 16.165
6.530 3.840 20.625 17.174
Antwerpen Vl- Brabant Limburg 8.037 33.148
4.489 20.975
5.986 26.339
O-Vl
8.068 6.188 25.705 22.794
Antwerpen Vl- Brabant Limburg 9.369 38.310
O-Vl
O-Vl
8.212 7.798 31.118 27.374
W-Vl 3.767 13.549 W-Vl 3.697 14.851 W-Vl 5.736 20.982
Antwerpen is de provincie met de meeste VVP-ziektedagen voor het totaal van mannen en vrouwen in absolute cijfers. Relatieve gegevens: 2012 Mannen Vrouwen
Antwerpen Vl- Brabant
2013 Mannen Vrouwen 2014 Mannen Vrouwen
Limburg
O-Vl
W-Vl
0,91 1,12
0,35 0,57
0,38 0,58
Antwerpen Vl- Brabant
Limburg
O-Vl
W-Vl
0,60 0,51 0,84 1,08 Antwerpen Vl- Brabant
1,15 1,38 Limburg
0,57 0,61 O-Vl
0,39 0,63 W-Vl
1,18 1,66
0,73 0,89
0,61 0,89
0,40 0,59
0,71 0,96
0,27 0,61
0,68 0,98
grafiek
Relatief gezien zijn mannen en vrouwen in Limburg met grote voorsprong de grootste gebruikers van VVP-ziektedagen. . Grafiek VVP-ziektedagen per provincie
Rapport Ziekteverzuim 2014
48
VVP-ziektedagen per provincie 1,8 1,6 1,4
2012 V
1,2
2013 V
1
2014 V
0,8
2012 M
0,6 2013 M
0,4
2014 M
0,2 0 Antwerpen Vl- Brabant
Limburg
O-Vl
W-Vl
7.2.3.4. VVP-ziektedagen per onderwijsniveau Absolute gegevens: 2012 Mannen Vrouwen 2013 Mannen Vrouwen 2014 Mannen Vrouwen
Basis Secundair DKO
VO
CLB
15.616 477 40.120 1.454
470 4.009
625 2.183
Basis Secundair DKO
VO
CLB
20.976 394 52.176 2.716
2.205 5.286
697 3.822
Basis Secundair DKO
VO
CLB
3.138 6.426
0 3.515
VO
CLB
0,13 0,62
1,29 0,64
VO
CLB
0,62 0,80
1,58 1,12
VO
CLB
0,90 0,95
0,00 1,04
4.493 42.569
6.168 53.212
6.993 66.987
26.226 744 63.777 2.939
Relatieve gegevens: 2012 Mannen Vrouwen
Basis
2013 Mannen Vrouwen
Basis
2014 Mannen Vrouwen
Basis
0,41 0,63
0,55 0,77
0,63 0,96
Secundair DKO 0,49 0,73
0,18 0,38
Secundair DKO 0,67 0,95
0,15 0,71
Secundair DKO 0,85 1,16
0,28 0,77
grafiek
Relatief gezien maken vrouwen in het secundair onderwijs het meest gebruik van de VVP-ziektedagen in 2014. Grafiek VVP-ziektedagen per onderwijsniveau
Rapport Ziekteverzuim 2014
49
VVP-ziektedagen per onderwijsniveau 1,4 1,2
2012 V
1
2013 V
0,8
2014 V
0,6
2012 M
0,4
2013 M
0,2
2014 M
0 Basis
Secundair
DKO
VO
CLB
7.2.4. VVP-ziektedagen per onderwijscategorie Absolute gegevens: 2012 Mannen Vrouwen
Ond
Dir
ParaM
Opv
Admin
Tech
MVD
17.822 74.012
1.012 1.625
149 2.391
1.658 6.057
293 4.055
625 1.896
122 299
Ond
Dir
ParaM
Opv
Admin
Tech
MVD
24.798 97.340
2.900 2.392
282 2.273
1.322 7.970
421 4.015
697 2.917
59 305
2014 Ond Mannen 31.015 Vrouwen 120.315
Dir
ParaM
Opv
Admin
Tech
MVD
3.461 2.917
276 3.627
2.110 10.051
239 3.840
0 2.774
0 120
Dir
ParaM
Opv
Admin
Tech
MVD
2013 Mannen Vrouwen
Relatieve gegevens: 2012 Mannen Vrouwen 2013 Mannen Vrouwen
Ond 0,42 0,67 Ond 0,60 0,87
0,37 0,64 Dir 1,10 0,91
0,46 0,40 ParaM 0,84 0,37
0,50 0,71 Opv 0,41 0,95
0,25 0,70 Admin 0,36 0,69
1,58 0,64 Tech 1,96 0,99
0,93 0,68 MVD 0,56 0,86
Grafiek VVP-ziektedagen per onderwijscategorie
2014 Mannen Vrouwen
Ond 0,75 1,07
Dir 1,35 1,08
ParaM 0,85 0,57
Opv 0,66 1,18
Admin 0,20 0,66
Tech 0,00 0,94
MVD 0,00 0,42
Bij de mannen en de vrouwen maakt vooral het directiepersoneel gebruik van de VVP-ziektedagen. Zowel voor directiepersoneel, technisch personeel en MVD-personeel geldt wel de bemerking dat deze beperkte personeelsaantallen de cijfers gevoelig kunnen schommelen. Rapport Ziekteverzuim 2014
50
VVP-ziektedagen per onderwijscategorie 2,5 2012 V
2
2013 V
1,5
2014 V 1
2012 M
0,5
2013 M 2014 M
0 Ond
Dir
ParaM
Opv
Admin
Tech
MVD
7.2.5. VVP-ziektedagen epidemiologisch Top 5 van de VVP-ziektedagen per aandoening (2012) Mannen Psychosociaal Gewrichten Rug Allerhande Ledematen Totaal
6.700 2.367 2.266 1.438 1.431 14.202 65,06%
Vrouwen Psychosociaal Rug Gynaecologisch Zenuwstelsel Allerhande
28.773 9.232 8.822 6.798 6.480 60.105 66,41%
(het vermelde percentage is het percentage VVP-ziektedagen t.o.v. het totaal aantal VVP-ziektedagen van enerzijds de mannen en anderzijds de vrouwen.) )
Top 5 van de VVP-ziektedagen per aandoening (2013) Mannen Psychosociaal 6 Rug Zenuwstelsel Cardio Gewrichten Totaal
11.344 3.331 3.215 2.336 1.863 22.089 72,47%
Vrouwen Psychosociaal Gynaecologisch Rug Zenuwstelsel Gewrichten
40.275 14.087 11.794 6.820 6.558 79.534 67,70%
Top 5 van de VVP-ziektedagen per aandoening (2014) Mannen Vrouwen Psychosociaal 15.502 Psychosociaal 49.452 Rug 2.825 Gynaecologisch 15.732 Zenuwstelsel 2.657 Rug 11.962 Cardio 2.283 Zenuwstelsel 9.466 Gewrichten 2.183 Gewrichten 8.068 Totaal 25.450 94.680 68,60% 65,69% Rapport Ziekteverzuim 2014
51
Psychosociale aandoeningen zijn bij VVP-ziektedagen de belangrijkste oorzaak. . Voor mannen heeft 41,78% van de VVP-ziektedagen een psychosociale oorsprong, voor vrouwen is het 34,31%, samen 35,84%. Het percentage voor mannen ligt een stuk hoger dan het percentage ziektedagen wegens psychosociale aandoeningen, namelijk 36,43 % 7.2.6 VVP-ziekte: duur en tewerkstellingspercentage (nieuw) Hierbij een overzicht van de duur van de VVP-ziekte per periode vanaf 1 september 2011 tot en met 31 december 2014. periode
dagen
000d - 089d 090d - 179d 180d - 269d 270d - 359d 360d - 449d 450d - 539d 540d - 609d 610d - 719d 720d - ----
96.869 123.233 69.090 57.321 32.245 23.656 19.533 12.507 27.181
personen
1.885 984 328 190 82 49 34 19 32
De meerderheid van de personeelsleden maakt nog steeds gebruik van VVP-ziekte voor een periode van minder dan 90 dagen, namelijk 52,32%. Het grootste aantal VVP-ziektedagen wordt opgenomen voor een periode van 3 tot 6 maanden, namelijk 26,69%. Er waren al 216 personen die meer dan 1 jaar gebruik maken van VVP-ziektedagen, waarvan 32 personen al meer dan 2 jaar. Sinds 1 september 2011 is er een verschil bij de aanrekening van de ziektedagen afhankelijk van het tewerkstellingspercentage. Deze gegevens werden voor het eerst verzameld. We geven ze weer voor de laatste 3 jaar. 2012 50% - 74% >=75%
personen 1.170 88
dagen 104.290 8.051
% aantal dagen 92,83% 7,17%
aanvragen 1.729 121
2013 50% - 74% >=75%
personen 1.342 101
dagen 135.545 12.407
% aantal dagen 91,61% 8,39%
aanvragen 2.134 157
2014 50% - 74% >=75%
personen 1.629 125
dagen 164.062 17.162
% aantal dagen 90,53% 9,47%
aanvragen 2.529 215
De overgrote meerderheid, 90% van de personeelsleden met VVP-ziekte, opteert voor een tewerkstellingspercentage van 50 tot 74%. We zien ook dat het tewerkstellingspercentage van 75% en hoger elk jaar lichtjes stijgt en dat het in 2014 bijna 10% is.
Rapport Ziekteverzuim 2014
52
7.3. Conclusie Van de mogelijkheid om deeltijds het werk te hervatten na een periode van ernstige en langdurige ziekte werd in 2014 meer gebruik gemaakt dan in 2013. Er waren 33.272 VVP-ziektedagen meer dan in 2013. Dat komt overeen met een stijging van 22,49 %. Het grootste aantal VVP-ziektedagen is te situeren bij de leeftijdsgroepen 46-55 jaar en 56-65 jaar. De meerderheid van de aanvragers zijn personeelsleden die afwezig zijn wegens psychosociale aandoeningen, namelijk 35,84 %. Dit percentage is benadert het percentage afwezigheden wegens psychosociale reden, dat in 2014 36,43 % bedroeg. We stellen vast dat in het verlof wegens verminderde prestaties wegens ziekte het gemiddelde aantal opgenomen dagen in 2014 heel licht stijgt van 105,00 dagen naar 105,86 dagen. Bijna 80% van de personeelsleden opteert voor VVP-ziekte voor een beperkte periode (tot 6 maanden). Maar er zijn ook meer dan 200 personeelsleden die langer dan een jaar deze dienstonderbreking nemen, 32 personeelsleden maken langer dan 2 jaar gebruik van VVP-ziekte. Voor deze laatste groepen is de doelstelling van VVP-ziekte, namelijk na een beperkte periode van deeltijds werken het werk hervatten met het oorspronkelijk volume, duidelijk niet haalbaar. De overgrote meerderheid, 90% van de personeelsleden met VVP-ziekte, opteert voor een tewerkstellingspercentage tussen 50 tot 74%.
Rapport Ziekteverzuim 2014
53
8. SAMENVATTING
1. In 2014 bedroeg het ziekteverzuimpercentage voor het Vlaamse onderwijspersoneel 4,08%. Dat is een lichte stijging t.a.v. 2013, toen het ziekteverzuimpercentage 3,97% bedroeg. In dat cijfer worden alle ziektedagen in rekening genomen, ook de eendagsziekten. Wanneer we geen rekening houden met eendagsziekten, gaat het om een percentage van 3,92% in 2014, tegenover 3,82% in 2013. Als we echter de periode van 2010 tot 2014 beschouwen, zien we dat het ziekteverzuimpercentage voor het Vlaamse onderwijspersoneel blijft stijgen en in 2014 het hoogst was van de laatste vijf jaren. Het ziekteverzuimpercentage overschrijdt voor het eerst 4%. In 2014 werden er 2.514.111 ziektedagen genomen door het Vlaamse onderwijspersoneel. Dat is een stijging van 2,90% of 70.826 dagen t.a.v. het aantal ziektedagen van 2013. Om dat cijfer te interpreteren, moeten we ook rekening houden met een stijging van het aantal personeelseenheden, waar we te maken hebben met een stijging van 0,34%. Het meest correcte cijfer om te spreken over ziekteverzuim is dan ook het ziekteverzuimpercentage. Er is een stijging in alle leeftijdscategorieĂŤn behalve de jongste. De stijging is het grootst bij de leeftijdsgroep van 56 tot 65 jaar. 2. Het aantal eendagsziekten is in 2014 gedaald met 5% of 4.882 dagen, terwijl het globale aantal ziektedagen steeg met 2,90 %. In totaal ging het in 2014 om 92.120 ziektedagen. 3. Het gemiddeld aantal ziektedagen per personeelslid is licht gestegen tot 14,89 dagen. Er is een opvallende stijging van het aantal ziektedagen die genomen worden voor afwezigheidsperiodes van 30 tot 180 dagen en meer dan 180 dagen. Er is bijgevolg een stijging van het lang ziekteverzuim dat 73,88% uitmaakt van het totaal aantal ziektedagen. Op het vlak van het gemiddeld aantal ziektedagen opgesplitst per onderwijscategorie blijft er een uitschieter bij het meesters-, vak- en dienstpersoneel, maar hier gaat het om een uitdovende personeelscategorie met voornamelijk oudere personeelsleden. 4. Het ziekteverzuim van het gesubsidieerd vrij onderwijs is lager dan het algemeen ziekteverzuimpercentage van 4,08%. Het ziekteverzuim is gestegen in alle netten. De stijging is het grootst bij het gesubsidieerd gemeentelijk onderwijs. 5. Psychosociale aandoeningen blijven ook in 2014 de voornaamste oorzaak van ziekteverzuim. Het gaat om 36,43% van de ziektedagen (40,83% bij mannen en 35,13% bij vrouwen). Dat is een stijging in vergelijking met het vorige jaar, toen het 33,49% bedroeg. In 2012 was het 32,85%. 6. Bij de psychosociale aandoeningen zien we relatief gezien een oververtegenwoordiging van het directiepersoneel. Als we binnen het directiepersoneel gaan kijken in de leeftijdsgroep van 56 tot 65 jaar is 61% van de ziektedagen het gevolg van een psychosociale aandoening, terwijl dat voor de totaliteit van de personeelscategorieĂŤn in die leeftijdsgroep 47% bedraagt, een verschil van 14%. Bij de leeftijdsgroep van 46-55 jaar is het verschil zelfs 17%.
Rapport Ziekteverzuim 2014
54
7. In 2014 werden 17.209 controles uitgevoerd door de controlefirma. In vergelijking met vorig jaar is dit een daling met 258 controles. 45,83% van de controles gebeurden op initiatief van Mensura AbsenteĂŻsme zelf, op basis van afgesproken criteria. Dat is een daling, die te wijten is aan het feit dat moet gewerkt worden met een gesloten budget. Op initiatief van de werkgevers is 26,40% van de controleaanvragen uitgevoerd. Daarnaast stijgt ook het aandeel controles op initiatief van het personeelslid, dat is opgelopen tot 26,92 %. Deze stijging is voornamelijk het gevolg van het toenemend aantal controles die nodig zijn voor de goedkeuring van het verlof voor verminderde prestaties wegens ziekte of de verlenging daarvan. 8. Van de mogelijkheid om deeltijds het werk te hervatten na een periode van ernstige en langdurige ziekte werd in 2014 meer gebruik gemaakt dan in 2013. In totaal gaat het om 181.224 dagen VVP-ziekte. Dat zijn er 33.272 meer dan in 2013, wat een stijging vertegenwoordigt van 22,49 %. Sinds 2012, het eerste volledige kalenderjaar waarin het vernieuwde systeem van VVP-ziekte van kracht is, gaat het om een stijging met 61,32%. Het grootste aantal VVP-ziektedagen wordt opgenomen binnen de leeftijdsgroepen 46-55 jaar en 56-65 jaar. De meerderheid van de aanvragers zijn personeelsleden die afwezig zijn wegens psychosociale aandoeningen, namelijk 35,84 %. Dit percentage benadert het percentage afwezigheden wegens psychosociale reden, dat in 2014 36,43 % bedroeg. We stellen vast dat in het verlof wegens verminderde prestaties wegens ziekte het gemiddelde aantal opgenomen dagen in 2014 heel licht stijgt van 105,00 dagen naar 105,86 dagen. Een grote meerderheid van de personeelsleden opteert voor VVP-ziekte voor een beperkte periode, maar er zijn ook meer dan 200 personeelsleden die langer dan een jaar deze dienstonderbreking nemen. Zowel bij het ziekteverzuim als bij de VVP-ziekte zien we een stijging bij de leeftijdsgroep van 56 tot 65 jaar. Mogelijk zijn enerzijds de verminderde uitstapmogelijkheden voor oudere personeelsleden door de aanpassing van de verloven voorafgaand aan het pensioen en anderzijds de recente wijzigingen in verband met de eerstmogelijke pensioendatum een verklaring voor deze stijging. Het is nu af te wachten of deze stijging zich de volgende jaren zal blijven doorzetten.
Rapport Ziekteverzuim 2014
55