A
Arbeidsgehandicapten op de arbeidsmarkt
Hans Verhoeven
WAV Dossier
COLOFON
Verhoeven, Hans Arbeidsgehandicapten op de arbeidsmarkt Verhoeven Hans WAV-Dossier Leuven: Katholieke Universiteit Leuven Steunpunt Werkgelegenheid, Arbeid en Vorming, 2000, 79 p. ISBN 90-75314-36-1 D/2000/6302/6 NUGI 651 SWIDOC-trefwoord: 11.1 arbeidsmarktparticipatie; 12.2 gehandicapten SWAV-trefwoord: 9.14 risicogroepen
Auteur:
Hans Verhoeven
Tekstverwerking:
Cindy Vandoren
Grafiek:
Rudy De Wit (HIVA)
Lay-out:
Textware, Leuven
Lay-outontwerp:
Koloriet, Sterrebeek
Omslagontwerp:
D sign Graphics, Haasrode
Copyright (2000)
Steunpunt Werkgelegenheid, Arbeid en Vorming E. Van Evenstraat 2C, 3000 Leuven Tel. 016/32 32 39
Fax 016/32 32 40
http://www.kuleuven.ac.be/stwav
Dit onderzoek werd uitgevoerd in opdracht van minister Landuyt, Vlaams Minister van Werkgelegenheid en Toerisme, in het kader van het VIONA onderzoeksprogramma. Het onderzoek werd uitgevoerd door Hans Verhoeven, Departement Sociologie, K.U. Leuven Onderzoeksbegeleiding: dr. E. Samoy, prof. dr. A. Martens en prof. dr. F. Lammertyn. De uitgave van dit dossier kadert in de werkzaamheden die uitgevoerd worden voor de Vlaamse Regering.
Bij gebruik van gegevens en informatie uit dit dossier wordt een correcte bronvermelding op prijs gesteld.
INHOUDSOPGAVE
WOORD VOORAF HOOFDSTUK 1
9 DATA VERZAMELING OVER PERSONEN MET EEN HANDICAP, EEN MOEILIJKE OPDRACHT
11
1. Personen met een handicap: omschrijving
11
2. Positie op de arbeidsmarkt?
14
2.1 Op zoek naar gegevens via de Kruispuntbank Sociale Zekerheid
HOOFDSTUK 2
DE VOLLEDIGE ONDERZOEKSPOPULATIE VAN NADERBIJ BEKEKEN
HOOFDSTUK 3
HOOFDSTUK 4
HOOFDSTUK 5
19
1. Persoonskenmerken
20
2. Besluit
24
OP DE ARBEIDSMARKT
25
1. Persoonskenmerken
25
2. De arbeidsmarktsituatie
30
3. Besluit
40
DEELS WERKLOOS, DEELS WERKEND
43
1. Persoonskenmerken
43
2. Arbeidsmarktsituatie
45
3. Besluit
49
WERKLOOS EN (NOG) NIET ACTIEVEN
51
1. De werklozen
51
1.1 Persoonskenmerken 2. De (nog) niet-actieven 2.1 Persoonskenmerken
HOOFDSTUK 6
15
51 57 57
3. Besluit
58
BESLUIT EN AANBEVELINGEN
61
1. Enkele vaststellingen
61
2. Enkele aanbevelingen
63
BIJLAGEN
65 Bijlagen bij Hoofdstuk 1
65
Bijlage bij Hoofdstuk 3
67
Bijlage bij Hoofdstuk 4
69
Bijlage bij Hoofdstuk 5
70
LIJST FIGUREN
HOOFDSTUK 1
DATA VERZAMELING OVER PERSONEN MET EEN HANDICAP, EEN MOEILIJKE OPDRACHT Figuur 1.1 Overzicht van de aanvragen en hun gevolg bij het VFSIPH (1996-1997) Figuur 1.2 Inzicht in de opbouw van dit rapport
HOOFDSTUK 3
16 17
OP DE ARBEIDSMARKT Figuur 3.1 Verdeling van het opleidingsniveau van de werkenden naar leeftijdscategorie
27
Figuur 3.2 Overzicht van het percentage werkenden, het gemiddelde opleidingsniveau, het gemiddelde leeftijdsniveau en de man/ vrouw index van de werkenden per provincie
28
Figuur 3.3 Overzicht van de verdeling van de werkenden naar aard van de onderneming per opleidingsniveau
30
Figuur 3.4 Overzicht van het dagloon van de werkenden uitgedrukt in klassen van 250 BEF
32
Figuur 3.5 Overzicht van het gemiddelde loonniveau van de werkenden naar scholingsgraad
33
Figuur 3.6 Overzicht van het gemiddelde loonniveau van de werkenden naar leeftijd
33
Figuur 3.7 Gemiddeld dagloonniveau, gemiddeld leeftijdsniveau en procentueel aandeel mannen van de werkende arbeidsgehandicapten per sector, 1997
34
Figuur 3.8 Overzicht van de verdeling van de werkenden naar statuut per leeftijdscategorie
36
Figuur 3.9 Overzicht van de verdeling van de werkenden naar aard van tewerkstelling per ondernemingsgrootte
39
Figuur 3.10 Verdeling van de werkenden naar statuut onderneming per provincie
HOOFDSTUK 4
40
DEELS WERKLOOS, DEELS WERKEND Figuur 4.1 Overzicht van de verdeling van de ‘deels werkloos, deels werkend’-en naar dagloonniveau
46
HOOFDSTUK 5
WERKLOOS EN (NOG) NIET ACTIEVEN Figuur 5.1 Overzicht van het gemiddelde opleidingsniveau, het gemiddelde leeftijdsniveau en de man/vrouw index van de werklozen per provincie
53
Figuur 5.2 Overzicht van de gemiddelde werkloosheidsduur naar leeftijdsniveau
55
Figuur 5.3 Overzicht van de gemiddelde werkloosheidsduur naar opleidingsniveau
56
Figuur 5.4 Overzicht van de gemiddelde werkloosheidsduur per provincie
56
LIJST TABELLEN
HOOFDSTUK 1
DATA VERZAMELING OVER PERSONEN MET EEN HANDICAP, EEN MOEILIJKE OPDRACHT Tabel 1.1
Gerechtigden op uitkeringen aan gehandicapten (volwassenen-België-diverse jaren)
HOOFDSTUK 2
13
DE VOLLEDIGE ONDERZOEKSPOPULATIE VAN NADERBIJ BEKEKEN Tabel 2.1
Overzicht van de situatie op de arbeidsmarkt van de onderzochte personen op 30/06/97
Tabel 2.2
geslacht en arbeidssituatie
20
Tabel 2.3
Overzicht van de onderzoekspopulatie naar leeftijd
21
Tabel 2.4
Overzicht van de geografische spreiding per provincie van de onderzochte eenheden
Tabel 2.5
23
OP DE ARBEIDSMARKT Tabel 3.1
Overzicht van de verdeling naar leeftijdscategorie van de werkenden
26
Tabel 3.2
Overzicht van de geografische spreiding van de werkenden
28
Tabel 3.3
Overzicht van de werkenden uit de onderzoekspopulatie naar opleidingsniveau
Tabel 3.4
29
Overzicht van de sector van tewerkstelling (NACE-Bel indeling)
31
Tabel 3.5
Overzicht van de werkenden naar statuut
36
Tabel 3.6
Overzicht van de werkenden naar ondernemingsgrootte
37
Tabel 3.7
Overzicht van de werkenden naar statuut van de onderneming
HOOFDSTUK 4
22
Overzicht van het opleidingsniveau van de onderzochte eenheden
HOOFDSTUK 3
19
Overzicht van de verdeling van de onderzoekspopulatie naar
38
DEELS WERKLOOS, DEELS WERKEND Tabel 4.1
Overzicht van de verdeling van de ‘deels werkloos, deels werkend’-en naar leeftijdsniveau
Tabel 4.2
44
Overzicht van de verdeling van de ‘deels werkloos, deels werkend’-en naar woonplaats
44
Tabel 4.3
Overzicht van de verdeling van de ‘deels werkloos, deels werkend’-en naar opleidingsniveau
Tabel 4.4
werkend’-en naar werkloosheidsduur Tabel 4.5
48
Overzicht van de ‘deels werkloos, deels werkend’-en naar ondernemingsstatuut
HOOFDSTUK 5
47
Overzicht van de verdeling van de ‘deels werkloos, deels werkend’-en naar ondernemingsgrootte
Tabel 4.7
46
Overzicht van de verdeling van de ‘deels werkloos, deels werkend’-en naar sector
Tabel 4.6
45
Overzicht van de verdeling van de ‘deels werkloos, deels
48
WERKLOOS EN (NOG) NIET ACTIEVEN Tabel 5.1
Overzicht van de verdeling naar leeftijdscategorie van de werklozen
52
Tabel 5.2
Overzicht van de geografische spreiding van de werklozen
52
Tabel 5.3
Overzicht van de werklozen uit de onderzoekspopulatie naar opleidingsniveau
Tabel 5.4
54
Overzicht van de werklozen naar de duur van de werkloosheid
55
Tabel 5.5
Overzicht van de niet actieven naar leeftijdsniveau
58
Tabel 5.6
Overzicht van de verdeling van de niet actieven
58
BIJLAGEN BIJLAGEN BIJ HOOFDSTUK 1 Tabel B.1.1 Overzicht van de categorieën van de door de RSZ geleverde gegevens
65
Tabel B.1.2 Overzicht van de categorieën van de door de RVA geleverde gegevens
66
BIJLAGE BIJ HOOFDSTUK 3 Tabel B.3.1 Overzicht van de plaats van tewerkstelling van de onderzoekseenheden naar sector volgens de NACE-Bel indeling
67
BIJLAGE BIJ HOOFDSTUK 4 Tabel B.4.1 Overzicht van de verdeling van de ‘deels werkloos, deels werkend’-en naar sector van tewerkstelling
69
WOORD VOORAF
D
e statistische kennis over de positie van werknemers en werkzoekenden op de arbeidsmarkt wordt met de dag beter, omvangrijker en scherper. Dit geldt echter niet voor alle categorieën van werknemers of werkzoekenden. Voor twee categorieën
blijven de beleidsvoerders grotendeels in het duister tasten: allochtonen en personen met een (arbeids)handicap. Het is om die reden dat een onderzoek naar de werkgelegenheid van moeilijk af te bakenen doelgroepen, migranten en gehandicapten werd goedgekeurd door de Vlaamse Regering. Dit dossier vult een leemte op voor de arbeidsmarktinformatie over personen met een handi1
cap. Het bevat de analyse van origineel cijfermateriaal over de arbeidsmarktsituatie van een door het Vlaams Fonds voor de Sociale Integratie van Personen met een Handicap (VFSIPH) voor erkenning van bijstand geselecteerde groep gehandicapten. Hun arbeidsmarktpositie werd opgezocht via een door de Kruispuntbank van de Sociale Zekerheid tot stand gebrachte koppeling van het VSFIPH bestand met de RSZ- en RVA-databanken. Via deze koppeling werd aldus een unieke dataset met gegevens gecreëerd. Onze erkentelijkheid gaat dan ook uit naar de beheerders van het VFSIPH en de KSZ, die de koppeling van deze datasets goedkeurden en naar alle medewerkers van de betrokken databankinstellingen (KSZ, RSZ, RVA) die de koppeling technisch in orde brachten. Dit onderzoek kaderde in en werd gefinancierd door het VIONA-arbeidsmarktonderzoeksprogramma, in opdracht van de Vlaamse Regering en de Vlaams Minister voor Werkgelegenheid en Toerisme. Het werd uitgevoerd door Hans Verhoeven van het Departement Sociologie van de K.U. Leuven, onder begeleiding van Dr. E. Samoy, Prof. Dr. A. Martens en Prof. Dr. F. Lammertyn. De uitvoering van dit onderzoek werd eveneens opgevolgd door een thematische visiegroep van VIONA waaraan Marion Vrijens (Adm. Werkgelegenheid), Michiel Van de Voorde (Adm. Werkgelegenheid), Inge Waer (Adm. Werkgelegenheid), Francis Van Lindt (Adm. Werkgelegenheid), Elke Devroe (Adm. Wetenschap en Innovatie), Saïda Sakali (Kabinet van Vlaams Minister Landuyt), Philippe Heyvaert (Kabinet van Vlaams Minister Van Mechelen), Rien Van Meensel (SERV), Sandra Rosvelds (ACV), Gaby Gysemans (VIZO), Wim Geirnaerdt (UNIZO), en Ching Lin Pang (K.U. Leuven) deelnamen. We danken hen voor hun waardevolle opmerkingen. 1. Voor allochtonen zie het WAV dossier Verhoeven, H., De vreemde eend in de bijt, Arbeidsmarkt en diversiteit, een kwantitatief onderzoek naar de positie van allochtonen op enkele lokale arbeidsmarkten in Vlaanderen en Brussel.
9
10