Document_C 16167.pdf by Vlaanderen-be

Vlaanderen is milieu

Dioxine- en PCB-depositiemetingen periode juni 2018 - mei 2019

VLAAMSE MILIEUMAATSCHAPPIJ

www.vmm.be

DOCUMENTBESCHRIJVING Titel Dioxine- en PCB-depositiemetingen in de periode juni 2018 – mei 2019 Samenstellers Afdeling Lucht, Milieu en Communicatie, VMM Dienst Lucht, Team Rapportering Inhoud Dit rapport beschrijft de resultaten van de depositiemetingen van dioxines en dioxineachtige PCB’s, uitgevoerd in het Vlaamse Gewest in de periode juni 2018 – mei 2019. Het rapport bespreekt bovendien de trend over de jaren heen. Wijze van refereren Vlaamse Milieumaatschappij (2019), Dioxine- en PCB-depositiemetingen in de periode juni 2018 – mei 2019 Verantwoordelijke uitgever Bernard De Potter, Vlaamse Milieumaatschappij Vragen in verband met dit rapport Vlaamse Milieumaatschappij Dokter De Moorstraat 24-26 9300 Aalst Tel: 053 72 62 10 info@vmm.be Depotnummer D/2019/6871/028

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 2

Dioxine- en PCB-depositiemetingen in de periode juni 2018 – mei 2019

SAMENVATTING Dioxines en PCB’s zijn stoffen die chemisch verwant zijn Dioxines en polychloorbifenylen (PCB’s) zijn een groep van stoffen waarvan een deel toxisch zijn. Dioxines ontstaan bij onvolledige of niet-efficiënte verbranding van organisch materiaal dat chloor bevat. PCB’s werden door de mens geproduceerd en hadden diverse industriële toepassingen. Sinds de jaren tachtig bestaat er een verbod op hun productie. Toch zijn PCB’s occasioneel nog terug te vinden in bijvoorbeeld schroot. PCB’s kunnen zich ook vormen bij verbrandingsprocessen. Opname door mens gebeurt hoofdzakelijk via voeding Verschillende bronnen stoten deze stoffen uit in de lucht waarna ze binden op stofdeeltjes. Deze stoffen vallen op hun beurt neer op gewassen die als voedsel dienen voor mens en dier. De mens neemt dioxines en PCB’s vooral op via de consumptie van dierlijke producten. Net omdat de opname vooral gebeurt via voeding, is het belangrijk dat er geen dioxines en PCB’s in agrarische gebieden en woonzones terechtkomen. De VMM schat gezondheidsrisico in De VMM meet de dioxines en PCB’s in neervallend stof, ook depositie genoemd. Zo bepaalt ze in welke mate dioxines en PCB’s uit de lucht kunnen neerslaan en of er een potentieel risico is voor opname via de voedselketen. De resultaten geven een indicatie van de kwaliteit van de omgevingslucht. De VMM tracht met deze metingen: − − − −

in te schatten in welke gebieden er mogelijk een verhoogde blootstelling via voeding zou kunnen zijn; evoluties in de tijd op te volgen; informatie over potentiële bronnen te verkrijgen; het effect van saneringen na te gaan.

Meetstrategie meetcampagne juni 2018 – mei 2019 De focus lag net als de vorige jaren op schrootverwerkende bedrijven. Bij een aantal schrootbedrijven maten we enkel PCB’s. Per meetplaats zijn er over het algemeen 4 tot 6 maandstalen per jaar. Aangezien de mens dioxines en PCB’s opneemt via de voeding, toetst de VMM enkel de resultaten van de meetplaatsen in woonof agrarisch gebied aan de drempelwaarden. De metingen in industriegebieden worden niet getoetst aan de drempelwaarden. Deze drempelwaarden zijn niet opgenomen in de Vlaamse wetgeving; de VMM gebruikt ze voor de beoordeling van de meetwaarden en om aan te geven welke regio’s opvolging verdienen. Drempelwaarden nog steeds overschreden 9 meetplaatsen waren gesitueerd in agrarische gebieden of woonzones. Tussen juni 2018 en mei 2019 nam de VMM er in totaal 46 stalen. Volgende conclusies kunnen we trekken: − − −

de maandgemiddelde depositie was op 4 van de 9 meetplaatsen occasioneel hoger dan de maandgemiddelde drempelwaarde. Deze meetplaatsen lagen in woonzones in Beerse, Menen, Willebroek en Zelzate; per meetplaats ging het telkens om 1 of meerdere maandstalen. In bijna alle stalen waren de verhoogde depositiewaarden voor een groot deel toe te schrijven aan PCB’s. Bij schrootbedrijven is dit een normaal patroon maar op locaties zoals Beerse en Zelzate is dit eerder uitzonderlijk; de VMM hanteert ook een drempelwaarde voor de beoordeling van jaargemiddelde deposities. Aangezien de VMM op geen enkele meetplaats jaarrond meet, is deze toetsing indicatief. Deze drempelwaarde werd in 2018 op 3 van de 9 meetplaatsen overschreden, namelijk in de woonzone in Beerse, Menen en Willebroek.

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ Dioxine- en PCB-depositiemetingen in de periode juni 2018 – mei 2019

Focus op aandachtsgebieden In een aantal regio's, de zogenaamde aandachtsgebieden, volgt de VMM al jarenlang de dioxineproblematiek op: − − − −

in Beerse waren 2 stalen hoger dan de maandgemiddelde drempelwaarde. Ook voorgaande jaren kwam dit geregeld voor. In 1 staal was het PCB-aandeel groot; in Deinze waren de dioxinewaarden over het algemeen laag. Eén staal, genomen begin 2018, lag net boven de maandgemiddelde drempelwaarde; in Oostrozebeke-Wielsbeke respecteerden alle maandstalen de drempelwaarde. Ook stelden we geen dioxinepieken vast, wat in het verleden wel meermaals voorkwam; in Zelzate was er 1 staal met een hoge PCB-waarde, wat leidde tot een overschrijding van de maandgemiddelde drempelwaarde.

Het afleiden van een trend blijft echter moeilijk. We stellen vast dat de meetwaarden kunnen fluctueren en dat periodes met lage meetwaarden soms onderbroken worden door een occasioneel hogere waarde. Opvolging blijft dus noodzakelijk. Nog steeds hogere PCB-waarden nabij schrootverwerkende bedrijven Vooral in Kallo, Genk en Gent is dit het geval. De directe impact naar de bevolking is gering, omdat de bedrijven veel verder van de woonzones liggen: in Kallo en Gent ligt de dichtste woonzone op enkele kilometers, in Genk op enkele honderden meters. In de woonzone van Genk werden de drempelwaarden gerespecteerd. Op de meetplaatsen in Menen en Willebroek zijn de depositiewaarden veel lager dan op bovenstaande locaties. De bedrijven in de buurt van deze laatste meetplaatsen liggen echter dichter bij de aanpalende woonzones, waardoor de deposities in die woonzones dikwijls hoger dan de drempelwaarde liggen. Ook nu waren er meerdere stalen die de maandgemiddelde drempelwaarde overschreden. In Meulebeke (opvolging sinds 2016) en Oostende (opvolging sinds 2018) zijn de meetwaarden veel lager. Eerdere metingen van de VMM toonden aan dat de PCB-waarden vrij snel dalen als de afstand tot het schrootbedrijf toeneemt. Dit betekent dat de regio met besmetting eerder klein is. Het Vlaams Agentschap Zorg en Gezondheid adviseert om er geen eieren van eigen scharrelkippen te eten. Indien nodig voert het Federaal Voeselagentschap metingen uit om te garanderen dat de commerciële voedselketen niet besmet werd. Ook gras en gewassen bestemd voor veevoeder kunnen hierbij onderzocht worden. Evaluatie milieuhandhavingsacties blijft nodig Sinds 1985 geldt er een verbod op de productie van PCB’s. Toch meten we nog geregeld hoge PCB-waarden in depositiestalen nabij schrootbedrijven. De Afdeling Handhaving legt, binnen de bestaande milieuregelgeving, aan de schrootsector stofactieplannen en verstrengde acceptatieprocedures op met als doel de verspreiding van stof beladen met PCB’s naar de omgeving tegen te gaan. De dioxine- en PCBdepositiemetingen dienen om deze maatregelen te evalueren. Daarom voert de VMM de metingen nabij schrootbedrijven uit in samenwerking met de Afdeling Handhaving van het Departement Omgeving. In de omgeving van bepaalde schrootbedrijven daalden de deposities en werden de metingen stopgezet. Toch zijn er schrootbedrijven die nog steeds aanleiding geven tot occasioneel verhoogde PCBdepositiewaarden. Een strikte opvolging van de dioxine- en PCB-deposities blijft hoe dan ook noodzakelijk om de impact van lopende en toekomstige milieuhandhavingsacties te evalueren. \\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 4

Dioxine- en PCB-depositiemetingen in de periode juni 2018 – mei 2019

INHOUD 1 2 3 4

INLEIDING ...................................................................................................................................................... 8 REGELGEVING ................................................................................................................................................ 9 MEETSTRATEGIE ..........................................................................................................................................10 TOETSING AAN DE DREMPELWAARDEN .....................................................................................................12 4.1 Maandgemiddelde drempelwaarde ....................................................................................................12 4.2 Jaargemiddelde drempelwaarde .........................................................................................................13 5 MEETRESULTATEN DIOXINES EN PCB’s .......................................................................................................15 5.1 Algemeen .............................................................................................................................................15 5.2 Depositie van dioxines en PCB’s in aandachtszones ............................................................................18 5.2.1 Beerse ..........................................................................................................................................18 5.2.2 Deinze ..........................................................................................................................................21 5.2.3 Oostrozebeke – Wielsbeke ..........................................................................................................22 5.2.4 Zelzate ..........................................................................................................................................25 5.3 Deposities van dioxines en PCB’s in de omgeving van schrootverwerkende bedrijven ......................28 5.3.1 Genk .............................................................................................................................................29 5.3.2 Gent..............................................................................................................................................31 5.3.3 Kallo..............................................................................................................................................33 5.3.4 Menen ..........................................................................................................................................34 5.3.5 Meulebeke ...................................................................................................................................37 5.3.6 Oostende ......................................................................................................................................39 5.3.7 Willebroek ....................................................................................................................................39 6 BESLUIT ........................................................................................................................................................42 Algemene informatie over dioxines en PCB’s...............................................................................44 1. Definities dioxines en PCB’s ....................................................................................................................44 1.1. Dioxines ................................................................................................................................................44 1.2. Polychloorbifenyl (PCB’s) .....................................................................................................................45 2. Effecten op de gezondheid ......................................................................................................................46 3. Vorming van dioxines en PCB’s ...............................................................................................................46 Regelgeving...................................................................................................................................48 Bemonstering en analysemethode...............................................................................................49 Informatie over geaccrediteerde metingen (normen ISO/IEC 17025:2005) ................................51 Overzicht ligging meetplaatsen ....................................................................................................52 Depositiecampagnes ....................................................................................................................60 Resultaten .....................................................................................................................................61 Windrozen campagnes juni 2018 – mei 2019 ..............................................................................63

LIJST VAN TABELLEN Tabel 1: Normering voor dioxines en dioxineachtige PCB’s ............................................................................... 9 Tabel 2: Wijzigingen in meetnet voor depositie van dioxines (D) en PCB’s (P) ................................................10 Tabel 3: Statische parameters dioxines en PCB’s (pg TEQ/(m².dag)) ...............................................................15 Tabel 4: Overzicht meetplaatsen nabij een schrootbedrijf ..............................................................................28 Tabel 5: Toxische equivalentiefactoren voor dioxines gedefinieerd in 1998 door de Wereldgezondheidsorganisatie (WGO1998-TEF) ................................................................................................44 Tabel 6: Toxische equivalentiefactoren voor dioxineachtige PCB’s gedefinieerd in 1998 door de Wereldgezondheidsorganisatie (WGO1998-TEF) ................................................................................................45 Tabel 7: Normering voor dioxines en dioxineachtige PCB’s .............................................................................48

LIJST VAN FIGUREN Figuur 1: Toetsing van depositie van dioxines en PCB’s aan de maandgemiddelde drempelwaarde .............12 Figuur 2: Verhouding dioxine/PCB’s bij stalen hoger dan de maandgemiddelde drempelwaarde .................13 Figuur 3: Toetsing van jaargemiddelde depositie van dioxines en PCB’s van 2018 aan de jaargemiddelde drempelwaarde ................................................................................................................................................14 Figuur 4: Boxplot van de dioxine- en PCB-deposities over alle meetplaatsen in de periode juni 2018 – mei 2019 ..................................................................................................................................................................16 Figuur 5: Dioxinedepositie gemeten tijdens de meetcampagnes van juni 2018 tot mei 2019 ........................17 Figuur 6: PCB-depositie gemeten tijdens de meetcampagnes van juni 2018 tot mei 2019 ............................17 Figuur 7: Toetsing dioxine- en PCB-deposities van de meetplaats in Beerse aan de drempelwaarden ..........19 Figuur 8: Trend dioxinedepositie op de meetplaats in Beerse .........................................................................20 Figuur 9: Trend depositie PCB126 op de meetplaats in Beerse .......................................................................20 Figuur 10: Toetsing dioxine- en PCB-deposities van de meetplaats in Deinze aan de drempelwaarden ........21 Figuur 11: Trend depositie dioxines en PCB’s op de meetplaats in Deinze .....................................................22 Figuur 12: Toetsing van de dioxine- en PCB-deposities van de meetplaats in Oostrozebeke aan de drempelwaarden ..............................................................................................................................................23 Figuur 13: Toetsing van de dioxine- en PCB-deposities van de meetplaats WE01 in Wielsbeke aan de drempelwaarden ..............................................................................................................................................23 Figuur 14: Trend dioxinedepositie op de meetplaatsen in Oostrozebeke en Wielsbeke ................................24 Figuur 15: Trend depositie PCB126 op de meetplaatsen in Oostrozebeke en Wielsbeke ...............................25 Figuur 16: Toetsing dioxine- en PCB-deposities van de meetplaats in Zelzate aan de drempelwaarden .......26 Figuur 17: Trend dioxinedepositie op de meetplaatsen in Zelzate (blauw) en Wachtebeke (groen) ..............27 Figuur 18: Trend depositie PCB126 op de meetplaatsen in Zelzate (blauw) en Wachtebeke (groen) ............27 Figuur 19: Toetsing van de dioxine- en PCB-deposities van de meetplaats in de woonzone in Genk aan de drempelwaarden ..............................................................................................................................................29 Figuur 20: Vergelijking tussen meetwaarden in industriegebied en de woonzone – regio Genk....................30

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 6

Dioxine- en PCB-depositiemetingen in de periode juni 2018 – mei 2019

Figuur 21: Trend van PCB126-depositie op meetplaatsen nabij het schrootbedrijf in Genk (grijs: industriële meetplaats, blauw: meetplaats in woonzone) .................................................................................................31 Figuur 22: Trend van dioxinedepositie op meetplaatsen nabij het schrootbedrijf in Genk (grijs: industriële meetplaats, blauw: meetplaats in woonzone) .................................................................................................31 Figuur 23: Trend van PCB126-depositie op meetplaatsen nabij schrootbedrijven in de Gentse haven (industriële meetplaatsen) ...............................................................................................................................32 Figuur 24: Vergelijking tussen meetwaarden in industriegebied– regio Gent.................................................33 Figuur 25: Trend van PCB126-depositie op de meetplaats nabij het schrootbedrijf in Kallo (industriële meetplaats).......................................................................................................................................................34 Figuur 26: Toetsing van de dioxine- en PCB-deposities van de meetplaats in de woonzone in Menen aan de drempelwaarden ..............................................................................................................................................35 Figuur 27: Vergelijking tussen meetwaarden in industriegebied en de woonzone – regio Menen ................35 Figuur 28: Trend van PCB126-depositie op meetplaatsen nabij het schrootbedrijf in Menen (grijs: industriële meetplaats, blauw: meetplaats in woonzone) .................................................................................................36 Figuur 29: Trend van dioxinedepositie op meetplaatsen nabij het schrootbedrijf in Menen (grijs: industriële meetplaats, blauw: meetplaats in woonzone) .................................................................................................37 Figuur 30: Toetsing van de dioxine- en PCB-deposities van de agrarische meetplaats in Meulebeke aan de drempelwaarden ..............................................................................................................................................38 Figuur 31: Dioxine- en PCB126-depositie op de meetplaats nabij het schrootbedrijf in de regio Meulebeke 38 Figuur 32: Trend van PCB126-depositie op de meetplaats nabij het schrootbedrijf in Oostende (industriële meetplaats).......................................................................................................................................................39 Figuur 33: Toetsing van de dioxine- en PCB-deposities van de meetplaats in de woonzone in Willebroek aan de drempelwaarden .........................................................................................................................................40 Figuur 34: Trend PCB126-depositie op meetplaats in de woonzone nabij het schrootbedrijf in Willebroek .41 Figuur 35: Trend dioxinedepositie op meetplaats in de woonzone nabij het schrootbedrijf in Willebroek ...41 Figuur 36: Chemische formule van een PCDD- en een PCDF-verbinding .........................................................44 Figuur 37: Chemische formule van een PCB-verbinding ..................................................................................45 Figuur 38: Statief voor monstername depositie dioxines en PCB’s .................................................................49

1 INLEIDING De VMM meet dioxines en PCB’s in depositie Zo bepaalt ze in welke mate dioxines en PCB’s uit de lucht neerslaan en of er een potentieel risico is tot opname via de voedselketen. De resultaten zeggen iets over de kwaliteit van de omgevingslucht. De VMM wil met deze metingen: − − − −

inschatten in welke gebieden er mogelijk een verhoogde blootstelling via voeding zou kunnen zijn; evoluties in de tijd opvolgen; informatie over potentiële bronnen verkrijgen; het effect van saneringen nagaan.

Dit rapport bespreekt de meetresultaten van de dioxine- en PCB-campagnes van juni 2018 tot en met mei 2019. Ook de trend komt uitgebreid aan bod. In bijlage 1 lees je: − − −

wat dioxines en PCB’s zijn, hoe ze gevormd worden, welke gezondheidseffecten ze hebben.

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 8

Dioxine- en PCB-depositiemetingen in de periode juni 2018 – mei 2019

2 REGELGEVING Toetsing aan drempelwaarden De VMM definieerde drempelwaarden om de gemeten dioxine- en PCB-deposities te beoordelen en te beslissen welke regio’s extra aandacht verdienen. De drempelwaarden zijn niet in de wetgeving opgenomen. Aangezien nog niet alle meetresultaten van 2019 gekend zijn, toetsen we in dit rapport enkel de resultaten van 2018 aan de jaargemiddelde drempelwaarde. Deze toetsing is indicatief want door de hoge analyseprijs meten we nergens jaarrond. Deze drempelwaarden gelden voor: − −

de som van de dioxines en dioxineachtige PCB’s; metingen in agrarische gebieden en woonzones: dit zijn gebieden die een link hebben met de voedselketen. In industriegebieden wordt geen voedsel geteeld, bijgevolg worden de deposities gemeten in industriegebieden niet aan de drempelwaarden getoetst.

Tabel 1 toont de drempelwaarden die de VMM momenteel toepast. Deze zijn berekend uitgaande een toelaatbare dosis via voeding van 14 pg TEQ/(kg.week). Op te merken valt dat eind 2018 het Europees Wetenschappelijk Comité voor menselijke voeding (EFSA) deze dosis verlaagde tot 2 pg TEQ per kg lichaamsgewicht per week. Momenteel heeft de VMM de drempelwaarden nog niet laten herrekenen. Die verlaging wijst evenwel op de grote toxiciteit die de wetenschap aan dioxines en PCB’s toekent. Tabel 1: Normering voor dioxines en dioxineachtige PCB’s

Opname (EU) Toelaatbare dosis via voeding gedefinieerd door EU 14 pg TEQ/(kg.week)

Luchtkwaliteit (VMM) Drempelwaarde jaargemiddelde depositie

Drempelwaarde maandgemiddelde depositie

Waar

8,2 pg TEQ/(m².dag)

21 pg TEQ/(m².dag)

agrarische gebieden woonzones

In bijlage 2 lees je hoe de drempelwaarden tot stand kwamen.

3 MEETSTRATEGIE Eerst dioxines, later ook PCB’s De VMM meet deze stoffen in depositiestalen. Een andere term is neervallend stof. Het analysepakket varieerde over de jaren: − − − −

vanaf 1995: 17 toxische dioxines; vanaf 2002: de depositie van de meest toxische polychloorbifenyl-verbinding PCB126; vanaf 2012: alle 12 dioxine-achtige PCB’s; vanaf 2015: in een aantal stalen nabij schrootbedrijven beperkt de analyse zich tot de groep van PCB’s.

De Afdeling Handhaving van het Departement Omgeving financierde voor de meetcampagne 2018-2019 een deel van de metingen. Het gaat in hoofdzaak om meetplaatsen in industriegebied die in functie van schrootbedrijven staan. In deze stalen werden enkel de PCB’s geanalyseerd. Meetfrequentie nam toe, aantal locaties nam af Tussen 1995 en 2009 organiseerde de VMM op de meeste locaties slechts 2 meetcampagnes van 1 maand: 1 tijdens het voorjaar en 1 tijdens het najaar. Vanaf 2009 wordt de depositie op de meeste locaties 4 tot 6 keer per jaar gedurende telkens 1 maand gemeten. Daartoe werd het aantal meetplaatsen afgebouwd van een 70-tal tot een 15-tal. Gebiedsbestemming is belangrijk bij keuze meetplaatsen De meetplaats in woonof agrarisch gebied geeft informatie over een mogelijke impact op de voedselketen. De industriële meetplaats ligt dikwijls dichter bij de potentiële bron en geeft daarom informatie over de uitstoot van die bron. Aangezien de mens de dioxines en PCB’s opneemt via de voeding, toetst de VMM enkel de deposities gemeten in woonzones of agrarische gebieden aan de drempelwaarden. In Genk en Menen is er zowel een industriële meetplaats als 1 in de woonzone. In de periode juni 2018 – mei 2019 waren er 17 meetplaatsen als volgt ingedeeld: —

—

op 9 meetplaatsen gebeurt een toetsing aan de drempelwaarden: • 3 meetplaatsen in agrarisch gebied; • 6 meetplaatsen in een woonzone. op 8 meetplaatsen gebeurt er geen toetsing aan de drempelwaarden: • 8 meetplaatsen in industriegebied waarvan 2 tijdelijke meetplaatsen.

Tabel 2 vat de wijzigingen in het meetnet samen die vanaf mei 2018 gebeurden. Tabel 2: Wijzigingen in meetnet voor depositie van dioxines (D) en PCB’s (P)

Code GK35 GK36 GN35 OS11 WE01 WE02

Stad Genk Genk Gent Oostende Wielsbeke Wielsbeke

In functie van schrootbedrijf schrootbedrijf schrootbedrijf schrootbedrijf spaanderplaatbedrijf spaanderplaatbedrijf

Reden potentieel nieuwe locatie voor GK18 potentieel nieuwe locatie voor GK18 enkel opvolging op nabijgelegen GN18 opvolging luchtkwaliteit opvolging luchtkwaliteit lage depositiewaarden

Wat D/P D/P P P D/P D/P

Start 2/19 2/19 5/15 6/18 6/18 5/13

Stop 5/19 5/19 5/19 4/18

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 10

Dioxine- en PCB-depositiemetingen in de periode juni 2018 – mei 2019

In bijlage 3 lees je meer over de bemonstering- en analysemethode; in bijlage 4 over de meetkarakteristieken. bijlage 5 toont een overzicht van de meetplaatsen waar de VMM vanaf juni 2018 metingen uitvoerde. De meeste meetplaatsen liggen ten noordoosten van de potentiële bron omdat er in Vlaanderen een dominante zuidwestenwind heerst. Dit betekent ook dat de gerapporteerde dioxine- en PCB-niveaus niet overeenstemmen met de reële gemiddelde depositie voor die gemeente of voor Vlaanderen. bijlage 6 toont een overzicht van de stalen gecollecteerd over de meetcampagnes.

4 TOETSING AAN DE DREMPELWAARDEN 9 van de 17 meetplaatsen liggen in agrarisch of woongebied. De VMM toetste enkel de resultaten van deze meetplaatsen aan de drempelwaarden. Een overzicht van de toetsing aan de maandgemiddelde drempelwaarde is te vinden in bijlage 7. De toetsing aan de jaargemiddelde drempelwaarde staat eveneens in bijlage 7.

4.1 Maandgemiddelde drempelwaarde Nog steeds overschrijdingen In de periode juni 2018 – mei 2019 werden in totaal 46 maandstalen gecollecteerd, verspreid over de 9 meetplaatsen. De maandgemiddelde depositie was op 4 van de 9 meetplaatsen occasioneel hoger dan de maandgemiddelde drempelwaarde van 21 pg TEQ/(m².dag). Figuur 1 toont dat het gaat om meetplaatsen in woonzones (Beerse, Menen, Willebroek en Zelzate). Op deze locaties lagen respectievelijk 2, 3, 4 en 1 maandstaal hoger dan de maandgemiddelde drempelwaarde. Met uitzondering van Zelzate liggen deze hogere meetwaarden in de lijn van de metingen van de VMM voor de vorige jaren. Figuur 1: Toetsing van depositie van dioxines en PCB’s aan de maandgemiddelde drempelwaarde

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 12

Dioxine- en PCB-depositiemetingen in de periode juni 2018 – mei 2019

Dioxine- en PCB-aandeel is meestal niet gelijk In alle stalen is het PCB-aandeel groter dan het dioxineaandeel. In één staal van Beerse zien we ook een vrij groot dioxine-aandeel, net als in één staal van Menen. Voor meetplaatsen nabij een shredder is het gekend dat de depositiestalen veel PCB’s kunnen bevatten, dus voor Menen en Willebroek vallen de PCB-niveaus binnen de verwachtingen. Voor andere locaties zoals Beerse en Zelzate zien we slechts sporadisch hoge PCBwaarden. Figuur 2 toont de verhouding tussen dioxines en PCB’s voor de depositiestalen die hoger lagen dan de maandgemiddelde drempelwaarde. Figuur 2: Verhouding dioxine/PCB’s bij stalen hoger dan de maandgemiddelde drempelwaarde

Meetperiode (1): 6-7/2018 – (2): 8-9/2018 – (3): 10-11/2018 – (8): 3-4/2019 – (9): 4-5/2019

4.2 Jaargemiddelde drempelwaarde De VMM hanteert ook een drempelwaarde voor de beoordeling van jaargemiddelde deposities. Aangezien de VMM op geen enkele meetplaats jaarrond meet, is deze toetsing indicatief. Voor deze toetsing werden alle waarden van 2018 in beschouwing genomen, deze van begin 2019 niet. Jaargemiddelde drempelwaarde niet overal gehaald De jaargemiddelde drempelwaarde van 8,2 pg TEQ/(m².dag) werd op 3 meetplaatsen overschreden. In Deinze, Beerse, Oostrozebeke, Wielsbeke en Zelzate was het dioxine-aandeel groter dan het PCB-aandeel. De andere meetplaatsen staan nabij schrootbedrijven gekend om hun PCB-problematiek. Aangezien de VMM op geen enkele meetplaats jaarrond meet, is deze toetsing slechts indicatief. De toetsing aan de jaargemiddelde drempelwaarde gebeurde op de 9 meetplaatsen die in agrarische gebieden of woonzones liggen en waar de VMM het hele jaar metingen uitvoerde.

Figuur 3: Toetsing van jaargemiddelde depositie van dioxines en PCBâ€™s van 2018 aan de jaargemiddelde drempelwaarde

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 14

Dioxine- en PCB-depositiemetingen in de periode juni 2018 â€“ mei 2019

5 MEETRESULTATEN DIOXINES EN PCB’S 8 meetplaatsen staan in industriegebieden, in functie van bedrijven waarvan gekend is, of vermoed wordt, dat ze dioxines en/of PCB’s uitstoten. Omdat er op deze locaties geen link is met de voedselketen, toetst de VMM deze meetresultaten niet aan de drempelwaarden. De resultaten van deze meetplaatsen zijn nuttig om de saneringsmaatregelen, opgelegd door de afdeling Handhaving van het departement Omgeving, op te volgen. Aangezien de bron van dioxines en PCB’s kan verschillen, tonen we in dit hoofdstuk de afzonderlijke resultaten voor dioxines en dioxineachtige PCB’s. Er zijn verschillende paragrafen per type bron: − −

in de aandachtsgebieden liggen de meetplaatsen nabij bedrijven, met uitzondering van de schrootsector; de meetplaatsen nabij schrootverwerkende bedrijven zijn gegroepeerd.

Tussen de verschillende regio’s zijn er dikwijls grote kwantitatieve verschillen. Daarom verschilt de Y-as tussen de figuren. Een bijkomende opmerking is dat de VMM wegens budgettaire redenen niet onafgebroken meet. Dit impliceert dat het niet uitgesloten is dat er ook hoge deposities voorkwamen in periodes zonder staalname. bijlage 7 geeft de resultaten van de dioxine- en PCB-deposities gemeten tussen juni 2018 en mei 2019. In bijlage 8 zijn de windrozen van de verschillende campagnes opgenomen.

5.1 Algemeen Meer spreiding bij PCB’s Als we de dioxine- en PCB-waarden vergelijken, dan zien we dat de maximale waarde van PCB’s het vijfvoudige van de dioxines is. De medianen liggen dichter bij elkaar dan de gemiddelde waarden. Het gemiddelde en de percentielen van de verdeling vatten we samen in een boxplot1. Aangezien de meeste meetplaatsen in functie van specifieke bronnen staan opgesteld, zijn deze statistische parameters in geen geval representatief voor Vlaanderen of bepaalde regio’s. Tabel 3: Statische parameters dioxines en PCB’s (pg TEQ/(m².dag))

minimum maximum mediaan of P50 (centrale lijn boxplot) gemiddelde (driehoek in boxplot) bereik = middelste 50 % van de waarden of P25 tot P75 (onderkant en bovenkant boxplot) aantal stalen

dioxines 1,0 60 4,9 7,7 2,9 – 9,0

PCB’s 0,2 327 11,5 37 2,5 - 37

Een boxplot toont het minimum, het eerste kwartiel (onderkant van de rechthoek), de mediaan (centrale lijn in het vet), het gemiddelde (driehoek), het derde kwartiel (bovenkant van de rechthoek), en het maximum van de waarden. Data die meer dan 1,5 keer van het interkwartielbereik verwijderd liggen van het eerste of derde kwartiel worden als uitschieters beschouwd (open cirkels).

Figuur 4: Boxplot van de dioxine- en PCB-deposities over alle meetplaatsen in de periode juni 2018 – mei 2019

Y:as: logaritmische schaal door groot verschil tussen dioxine- en PCB-waarden

Dioxinewaarden verschillen weinig tussen typegebieden Tijdens vroegere meetcampagnes viel het op dat de dioxinewaarden hoger waren in industriegebieden. Voor de afgelopen meetcampagne is er, met uitzondering van één staal in Genk, geen uitgesproken verschil. De meeste waarden lagen onder de 20 pg TEQ/(m².dag). Figuur 5

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 16

Dioxine- en PCB-depositiemetingen in de periode juni 2018 – mei 2019

Figuur 5 toont een overzicht van de dioxinedeposities gemeten tijdens de afzonderlijke campagnes. PCB-depositie duidelijk hoger op meetplaatsen in industriegebieden De industriële meetplaatsen liggen net naast schrootverwerkende bedrijven. Die uitstoot door die bedrijven gebeurt door emissies van met PCB’s beladen stof. Dit is dus een uitstoot op lage hoogte waardoor je dichter bij de bron hogere waarden meet. Ook de meetplaatsen in Willebroek, Menen en Meulebeke liggen naast een schrootbedrijf. Figuur 6 toont dat er veel meer spreiding is tussen de resultaten van de verschillende meetplaatsen dan bij de dioxines.

Figuur 5: Dioxinedepositie gemeten tijdens de meetcampagnes van juni 2018 tot mei 2019

Figuur 6: PCB-depositie gemeten tijdens de meetcampagnes van juni 2018 tot mei 2019

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 18

Dioxine- en PCB-depositiemetingen in de periode juni 2018 â€“ mei 2019

5.2 Depositie van dioxines en PCB’s in aandachtszones In een aantal regio’s, zogenaamde aandachtsgebieden, voert de VMM reeds dioxinedepositiemetingen uit. Op deze locaties meet de VMM ook de depositie van PCB’s.

jarenlang

Toetsing aan drempelwaarden Hiervoor nemen we de deposities van dioxines en PCB’s in beschouwing. De drempelwaarden gelden immers voor de som van beiden. De toetsing aan de jaargemiddelde drempelwaarde gebeurt voor de periode 2010 tot 2018. Meestal is het jaargemiddelde gebaseerd op 4 tot 6 metingen, dus 4 tot 6 maanden op jaarbasis. In deze grafieken staat het aantal stalen op jaarbasis tussen haakjes. Aangezien nergens 12 maandstalen gecollecteerd werden, is de toetsing aan de jaargemiddelde drempelwaarde indicatief. De individuele maandwaarden toetsten we aan de maandgemiddelde drempelwaarde. Overschrijding drempelwaarde betekent dat verdere opvolging nodig is Een overschrijding van een drempelwaarde betekent niet dat er een onmiddellijk gevaar voor de gezondheid is. Het is echter aangewezen dat de deposities op termijn dalen tot onder deze drempelwaarden om de langetermijnblootstelling te verminderen. De afdeling Handhaving van het departement Omgeving legt, binnen de bestaande milieu-regelgeving, maatregelen op aan de respectievelijke bedrijven om voornamelijk de verspreiding van stof, beladen met dioxines en/of PCB’s, tegen te gaan. De VMM volgt het effect van deze maatregelen op door de dioxine- en PCB-depositie te blijven meten in deze regio’s. Voor de PCB’s tonen we de trend van PCB126. Dit is de meest toxische PCB-verbinding die de VMM al het langst meet. Ook meetplaatsen die tot voor kort nog in werking waren, zijn opgenomen in de grafieken. In de trendgrafieken gebruiken we een kleurcode die de gebiedsbestemming aanduidt: − − − −

blauw: woonzone; oker: agrarisch gebied; grijs: industriezone; groen: natuurgebied.

5.2.1 Beerse De VMM meet al sinds 2003 de dioxinedepositie in functie van een non-ferrobedrijf in Beerse. Momenteel is er nog 1 meetplaats voor dioxines en PCB’s in Beerse (BE01). Deze meetplaats ligt in een woonzone. De resultaten toetsen we aan de drempelwaarden. Drempelwaarden overschreden Voor de jaargemiddelde drempelwaarde is dat al sinds 2010, zie Figuur 7. Op te merken valt dat de VMM niet gedurende het volledige jaar meet. In 2018 lag de depositie gedurende 1 van de 6 maanden net hoger dan de maandgemiddelde drempelwaarde. Begin 2019 was de meetwaarde in één staal gevoelig hoger dan die drempelwaarde. De meetwaarden fluctueren dus van maand tot maand.

Figuur 7: Toetsing dioxine- en PCB-deposities van de meetplaats in Beerse aan de drempelwaarden

Dioxines volgen geen duidelijke trend Occasioneel zijn er maandstalen met hogere dioxinedeposities. De hoogst gemeten waarde werd gemeten in 2005 en bedroeg 139 pg TEQ/(m².dag). In 2012 noteerden we opnieuw een hoge dioxinewaarde in 1 maandstaal van 86 pg TEQ/(m².dag). Tijdens deze meetperiode waren de concentraties aan zware metalen ook heel hoog. In de periode 2014-begin 2019 zijn er geen echte uitschieters. Toch zien we een zekere spreiding tussen de dioxinewaarden. Figuur 8 toont de dioxineresultaten van de individuele depositiestalen op de meetplaats BE01 in Beerse. Tot en met 2005 werden 2 metingen op jaarbasis uitgevoerd. Vanaf 2006 werd de meetfrequentie opgedreven. PCB-piek in 2019 De depositie van PCB126 is over de jaren heen gelijkmatiger. Wel liggen de waarden dikwijls hoger dan op een achtergrondlocatie. Begin 2019 zien we een opvallende PCB-piek. De wind was toen vrij veranderlijk met een groot aandeel uit het noorden. Een bronaanduiding door analyse van de windrozen moet met de nodige omzichtigheid gebeuren. De bemonsteringsduur van een depositiestaal bedraagt immers 1 maand.

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 20

Dioxine- en PCB-depositiemetingen in de periode juni 2018 – mei 2019

Figuur 8: Trend dioxinedepositie op de meetplaats in Beerse

Figuur 9: Trend depositie PCB126 op de meetplaats in Beerse

5.2.2 Deinze De VMM meet PCB’s in de regio Deinze op 1 meetplaats, DZ02 in agrarisch gebied. De metingen gebeuren in functie van een bedrijf dat hout verwerkt en ook een houtverbrandingsinstallatie heeft staan. De metingen gingen in juli 2017 van start. Maandgemiddelde drempelwaarde eenmaal licht overschreden In 2018 lag één maandstaal iets hoger dan de maandgemiddelde drempelwaarde. Het gemiddelde op basis van 4 of 5 stalen maandstalen lag net onder de jaargemiddelde drempelwaarde. Figuur 10: Toetsing dioxine- en PCB-deposities van de meetplaats in Deinze aan de drempelwaarden

Dioxines hoger dan PCB’s Dit is een meetplaats die pas in juli 2017 werd opgestart. De waargenomen lage PCB-waarden liggen in de lijn van de verwachtingen. Deze benaderen immers het niveau van een achtergrondlocatie zonder aanwijsbare bron. De dioxinewaarden zijn soms wel hoger dan op een achtergrondlocatie met tot nog toe 2 stalen die duidelijk hoger scoren. Alle stalen werden genomen tijdens de wintermaanden. Zo proberen we een link te leggen met de houtverbrandingsactiviteiten van voornoemd bedrijf. De VMM blijft deze locatie opvolgen om na te gaan of er nog hogere dioxinewaarden voorkomen.

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 22

Dioxine- en PCB-depositiemetingen in de periode juni 2018 – mei 2019

Figuur 11: Trend depositie dioxines en PCB’s op de meetplaats in Deinze

5.2.3 Oostrozebeke – Wielsbeke In de regio Oostrozebeke – Wielsbeke zijn verschillende spaanderplaatbedrijven gevestigd. De VMM plaatste ten noordoosten van de afzonderlijke bedrijven een depositiemeetplaats om de dioxineverontreiniging in deze regio op te volgen. In 2014 werd het meetprogramma afgeslankt. In Oostrozebeke en Wielsbeke werd er telkens nog 1 meetplaats behouden in functie van de deelvestigingen in de zone. In 2018 werd de meetplaats WE02 in Wielsbeke verplaatst naar een andere locatie, WE01 in Wielsbeke, waar de VMM al eerder metingen uitvoerde. Maandgemiddelde drempelwaarde gerespecteerd Beide meetplaatsen staan in agrarisch gebied of een woonzone, dus toetsen we de resultaten aan de drempelwaarden. Op OB01 en WE01 lagen de jaargemiddelden in 2018 lager dan de jaargemiddelde drempelwaarde. Op te merken valt dat de VMM niet jaarrond meet. Geen enkel maandstaal was hoger dan de maandgemiddelde drempelwaarde, zie Figuur 12 en Figuur 13Figuur 13.

Figuur 12: Toetsing van de dioxine- en PCB-deposities van de meetplaats in Oostrozebeke aan de drempelwaarden

Figuur 13: Toetsing van de dioxine- en PCB-deposities van de meetplaats WE01 in Wielsbeke aan de drempelwaarden

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 24

Dioxine- en PCB-depositiemetingen in de periode juni 2018 â€“ mei 2019

Momenteel lage dioxinewaarden In Oostrozebeke schommelde de gemiddelde dioxinedepositie sterk over de jaren, zie Figuur 14. In 2006 en 2008 was er telkens 1 individuele hoge dioxinewaarde, met 125 pg TEQ/(m².dag) als maximale maandwaarde. Vanaf 2007 voerde de VMM de meetfrequentie in Oostrozebeke op. De metingen uitgevoerd in 2008 toonden aan dat er geregeld dioxinepieken voorkwamen: in 3 van de 6 maandstalen lag de dioxinedepositie hoger dan 50 pg TEQ/(m².dag). Daarna zien we een globaal dalende trend. In 2016 was er echter opnieuw weer 1 maandstaal met een hoge dioxinewaarde. In de periode erna maten we lage waarden. Op meetplaats WE01 springt één hoge waarde eruit, namelijk in 2006. De andere waarden zijn meer gelijkmatig en in de loop van 2010 zien we een nog verdere terugval. Daarom zette de VMM begin 2014 de meetactiviteiten stop op deze locatie. Door de ingebruikname van een nieuwe biomassaverbrandingsinstallatie begin 2020 in Wielsbeke verplaatste de VMM de meetpost WE02 naar de vroegere locatie WE01. De reeds beschikbare meetresultaten zijn laag. Figuur 14: Trend dioxinedepositie op de meetplaatsen in Oostrozebeke en Wielsbeke

PCB’s zijn over het algemeen laag De depositie van PCB126 is laag op de meetplaatsen in deze regio. Uitzondering zijn 2 stalen tijdens 1 meetperiode in 2013. De VMM heeft hier geen verklaring voor.

Figuur 15: Trend depositie PCB126 op de meetplaatsen in Oostrozebeke en Wielsbeke

5.2.4 Zelzate De VMM meet de luchtkwaliteit in functie van het staalbedrijf ArcelorMittal. De VMM volgt sedert 1995 de dioxinedepositie op in de regio Zelzate. Doorheen de jaren richtte de VMM verschillende meetplaatsen op in de wijde omgeving van het ferro-bedrijf. De dioxinewaarden daalden sterk op de verderaf gelegen meetplaatsen. De VMM zette deze metingen dan ook stop. Momenteel is er nog 1 meetplaats om de invloed van de ferro-industrie verder op te volgen. Deze ligt in een woonzone in Zelzate (R750). De meetplaats in een natuurgebied in Wachtebeke (WB04) werd in april 2015 stopgezet. EĂŠn hoge depositiewaarde begin 2019 De 4 maandstalen van 2018 lagen ruim onder de maandgemiddelde drempelwaarde. Het eerste maandstaal van 2019 ligt er een heel stuk boven, zie Figuur 16. De laatste 2 jaar was de jaargemiddelde depositie lager dan de jaargemiddelde drempelwaarde. Op te merken valt dat de VMM niet gedurende het volledige jaar meet.

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 26

Dioxine- en PCB-depositiemetingen in de periode juni 2018 â€“ mei 2019

Figuur 16: Toetsing dioxine- en PCB-deposities van de meetplaats in Zelzate aan de drempelwaarden

Dioxinewaarden fluctueerden sterk Op de meetplaats in de woonzone in Zelzate was de dioxinedepositie in de beginjaren herhaaldelijk hoger dan de huidige metingen, zie Figuur 17. Uitzondering vormt 1 maandstaal eind 2008. Tijdens deze meetperiode sneeuwde het. Sneeuwvlokken hebben een groot hechtingsoppervlak. Men vermoedt dat de dioxines aanwezig in de rookpluim van ArcelorMittal zich hechtten op de sneeuwvlokken en zo in hoge concentratie neervielen ter hoogte van de meetplaats. In 2012 kwamen meer hoge waarden voor dan de jaren ervoor. Vanaf 2017 zijn de dioxinewaarden vrij laag. Opnieuw hoge PCB-waarde In de regio Zelzate is de depositie van PCB126 over het algemeen laag op beide meetplaatsen. Ze stemmen overeen met de niveaus gemeten op een achtergrondlocatie. Uitzonderingen zijn telkens 1 staal eind 2008 en begin 2019. In het staal van 2008 maten we toen een extreem hoge dioxinedepositie, in het staal van 2019 was de dioxinewaarde laag. In 2006 en 2007 mat de VMM geen PCBâ€™s in deze regio.

Figuur 17: Trend dioxinedepositie op de meetplaatsen in Zelzate (blauw) en Wachtebeke (groen)

Figuur 18: Trend depositie PCB126 op de meetplaatsen in Zelzate (blauw) en Wachtebeke (groen)

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 28

Dioxine- en PCB-depositiemetingen in de periode juni 2018 â€“ mei 2019

5.3 Deposities van dioxines en schrootverwerkende bedrijven

PCB’s

omgeving

van

De PCB-deposities zijn meestal het hoogst nabij bedrijven die metaalhoudend schroot verwerken. Daarom gaan we in deze paragraaf dieper in op de meetwaarden in regio’s met zo’n bedrijf. Dikwijls zijn ook de dioxinedeposities hoog. In 2018 waren er 11 meetplaatsen nabij 7 bedrijven die metaalschroot vermalen, de zogenaamde shredderbedrijven. Er was ook 1 meetplaats nabij een schrootbedrijf zonder shredderinstallatie. Echter, vrij dichtbij deze meetplaats ligt ook een shredderbedrijf. De meetperiodes van meetplaatsen nabij een zelfde bedrijf liepen steeds gelijk zodat we de resultaten van beide meetplaatsen konden vergelijken. Begin 2019 werd het meetnet in Genk tijdelijk uitgebreid. Tabel 4: Overzicht meetplaatsen nabij een schrootbedrijf

Schrootbedrijf in Genk

Gent – bedrijf 1 Gent – bedrijf 2 Kallo Menen Menen Meulebeke Oostende Willebroek

shredder Ja Ja Ja Ja Ja Neen Ja Ja Ja Ja Ja Ja

meetplaats GK18 GK29 *GK35 *GK36 GN18 GN35 BV04 MN01 MN08 MU01 OS11 WL10

dioxines Ja Ja Ja Ja Neen Neen Neen Ja Ja Ja Neen Ja

PCB’s Ja Ja Ja Ja Ja Ja Ja Ja Ja Ja Ja Ja

Locatie meetplaats industrieel woonzone Industrieel industrieel industrieel industrieel industrieel woonzone industrieel agrarisch industrieel woonzone

*: tijdelijke meetcampagne

Het merendeel van de meetplaatsen ligt in industriegebied, zo dicht mogelijk bij de potentiële bron. Aangezien het een diffuse emissie op lage hoogte betreft, tonen deze meetwaarden beter de uitstoot door het bedrijf. In Genk en Menen is er een bijkomende meetplaats in een nabijgelegen woonzone, wat vanuit gezondheidskundig standpunt het belangrijkst is. De afstand van de meetplaats tot het schrootbedrijf verschilt van regio tot regio. Daarom is het niet aangewezen om een kwantitatieve vergelijking te doen tussen de resultaten van verschillende meetplaatsen. In bijlage 5 zijn kaarten opgenomen met de locaties van de meetplaatsen en naburige bedrijven. In 2018 varieerde de meetfrequentie per meetplaats van 4 tot 6 metingen op jaarbasis. In de volgende paragrafen tonen we per regio de volgende zaken: − − −

een toetsing aan de drempelwaarden van meetwaarden afkomstig uit agrarische gebieden en woonzones; de ruimtelijke spreiding van verontreiniging door dioxines en PCB’s voor regio’s met meerdere meetplaatsen; de trend van depositie van PCB126 en dioxines.

5.3.1 Genk De VMM meet dioxines en PCB’s in Genk op 2 meetplaatsen in functie van eenzelfde schrootverwerkend bedrijf. Vanaf 2003 is er een meetplaats in industriegebied (GK18), in 2009 kwam er een tweede meetplaats bij in een woonzone (GK29). Begin 2019 was er een tijdelijke meetcampagne op 2 extra meetlocaties. Deze hadden tot doel een vervangingslocatie te zoeken voor de meetplaats GK18. De site waar GK18 staat, kreeg immers een nieuwe eigenaar. Ondertussen gaf de nieuwe eigenaar de toestemming om het terrein te betreden waardoor GK18 kan blijven bestaan. De metingen op GK35 en GK36 werden stopgezet. Enkel op de meetplaats in de woonzone gebeurt een toetsing aan de drempelwaarden. Drempelwaarden overschreden De jaargemiddelde deposities van 2010, 2012, 2013, 2014 en 2017 lagen boven de jaargemiddelde drempelwaarde. Kanttekening hierbij is dat het jaargemiddelde gebaseerd is op 5 tot 7 metingen, dus 5 tot 7 maanden op jaarbasis. In 2018 en begin 2019 lagen alle maandstalen onder de maandgemiddelde drempelwaarde. Figuur 19: Toetsing van de dioxine- en PCB-deposities van de meetplaats in de woonzone in Genk aan de drempelwaarden

PCB-waarden dikwijls sterk verhoogd op de industriële meetplaats Deze meetplaats ligt net naast de bedrijfsgrens, ten zuidwesten van een schrootbedrijf. De dichtstbijzijnde woonwijk ligt op een 700-tal meter ten noorden van het schrootbedrijf. Figuur 20

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 30

Dioxine- en PCB-depositiemetingen in de periode juni 2018 – mei 2019

Figuur 20 toont dat vooral de PCB-deposities heel sterk kunnen verschillen tussen beide meetplaatsen, met veel hogere waarden op de meetplaats in industriegebied. Dit valt heel sterk op in meetcampagnes 1 en 9 (juni-juli 2018 en april-mei 2019). Net tijdens die campagnes was er een uitgesproken noordenwind wat de beduidend hogere meetwaarde op GK18 in de industriezone mogelijk kan verklaren.

Figuur 20: Vergelijking tussen meetwaarden in industriegebied en de woonzone – regio Genk

Geen daling van PCB’s In Genk varieert de PCB-depositie sterk op de meetplaats in industriegebied, zie Figuur 21. Geregeld maten we extreem hoge PCB-waarden. In 2016 was dit opnieuw het geval in 1 maandstaal. Ook de andere PCBwaarden behoren tot de hoogste van het Vlaamse meetnet. Op de meetplaats in de woonzone zijn de PCBwaarden veel lager. Op de meetplaats GK18 is er momenteel geen sprake van een dalende trend. Opvallend is dat de resultaten op de tijdelijke meetplaatsen GK35 en GK36 vrij laag liggen. Deze meetplaatsen liggen, net als GK18, in de onmiddellijke nabijheid van het bedrijf, maar aan de andere kant van de bedrijfsgrens. Dit toont aan dat de PCB-depositie lokaal sterk kan verschillen. Dit is niet ongewoon als de uitstoot op een lage hoogte gebeurt. Dioxinewaarden zijn veel lager Vooral in het industriegebied valt dit op. Toch zijn die waarden dikwijls veel hoger dan op een achtergrondlocatie. De hoogste waarde stelden we vast in 2013. In dat staal was de PCB-depositie ook hoog. In 2016 was er opnieuw een staal met een veel hogere dioxine- en PCB-waarde. In de woonzone zijn de dioxinewaarden veel lager en benaderen ze meestal het niveau van een achtergrondlocatie. Toch zien we in 2017 3 stalen met een duidelijk hogere waarde. Voor de tijdelijke meetlocaties is er één staal dat gevoelig hoger scoort. De simultane stalen op de andere locaties geven veel lagere dioxinewaarden aan. Ook hier duidt tot op een lokaal sterk verschillende vervuilingsgraad.

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 32

Dioxine- en PCB-depositiemetingen in de periode juni 2018 – mei 2019

Figuur 21: Trend van PCB126-depositie op meetplaatsen nabij het schrootbedrijf in Genk (grijs: industriële meetplaats, blauw: meetplaats in woonzone)

Figuur 22: Trend van dioxinedepositie op meetplaatsen nabij het schrootbedrijf in Genk (grijs: industriële meetplaats, blauw: meetplaats in woonzone)

5.3.2 Gent In het verleden concentreerde de VMM haar meetplaatsen rond de afvalverbrandingsoven voor huishoudelijk afval. Na sanering van deze bron en de stopzetting van andere nabijgelegen bronnen waren de

dioxinedeposities in dit deel van Gent opnieuw laag. In 2003 startte de VMM een meetplaats in de Gentse haven, GN18, tegenover een schrootbedrijf met shredder. Vanaf begin 2015 gebeurt enkel nog de analyse van PCB’s en niet langer van dioxines. Naast dit shredderbedrijf bevindt zich een ander schrootverwerkend bedrijf zonder shredder, maar wel met een pers en schaar-installatie. Om de impact van dit bedrijf op de luchtkwaliteit beter te kunnen inschatten, startten we een tweede meetplaats op dichter bij het andere schrootbedrijf, GN35. De afstand tussen beide meetplaatsen is 500 meter. Deze meetplaatsen liggen in industriegebied. De afstand tot een agrarisch gebied of woonzone is groot en bedraagt enkele kilometers. In deze regio gebeurt er dus geen toetsing aan de drempelwaarden. Geen dalende trend bij PCB’s In Gent variëren de deposities van PCB126 sterk, zie Figuur 23. Geregeld meet de VMM er heel hoge PCBdeposities. Het lijkt erop dat deze vanaf 2010 meer voorkomen. Kanttekening hierbij is dat de VMM niet jaarrond meet. Vanaf 2005 zijn er 6 maandstalen op jaarbasis, in 2015 werd dit teruggebracht tot 4 maandstalen. In GN18 is er momenteel geen sprake van een dalende trend. Op de andere meetplaats GN35 is de depositie veel lager maar wel hoger dan op een achtergrondlocatie. Figuur 23: Trend van PCB126-depositie op meetplaatsen nabij schrootbedrijven in de Gentse haven (industriële meetplaatsen)

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 34

Dioxine- en PCB-depositiemetingen in de periode juni 2018 – mei 2019

Figuur 24: Vergelijking tussen meetwaarden in industriegebied– regio Gent

PCB-depositie is hoger nabij shredder We zien een verschil tussen de meetplaats GN18, nabij het shredderbedrijf, en GN35, dichtbij een ander schrootbedrijf, zie Figuur 24. Tijdens de simultane meetcampagnes was de PCB-depositie op GN35 lager. Ook in voorgaande metingen zien we dat.

5.3.3 Kallo De VMM meet sinds 2004 dioxines en PCB’s op 1 meetplaats in Kallo (BV04). Deze metingen gebeuren in functie van een schrootverwerkend bedrijf in het Antwerpse havengebied. De meetplaats bevindt zich in industriegebied. We meten enkel PCB’s. De afstand tot een agrarisch gebied of woonzone is groot en bedraagt enkele kilometers. Daarom is er geen tweede meetplaats en gebeurt er geen toetsing aan de drempelwaarden. PCB’s dalen niet In Kallo variëren de deposities van PCB126 sterk. De meetwaarden zijn er een stuk hoger dan op veel andere meetplaatsen nabij schrootbedrijven. In Kallo lijkt het dat de PCB-deposities vanaf 2013 wat lager liggen. Echter, in mei-juni 2015 was er een hele hoge waarde en ook in 2016, 2017 en 2018 kwamen er weer een beduidend hogere PCB-waarden voor. Er is dus geen sprake van een dalende trend.

Figuur 25: Trend van PCB126-depositie op de meetplaats nabij het schrootbedrijf in Kallo (industriĂŤle meetplaats)

5.3.4 Menen De VMM volgt al sinds 1995 de dioxinedepositie op in Menen en vanaf 2002 ook de PCB-depositie. De meetplaatsen lagen wijd verspreid over de regio. Als de dioxinedeposities herhaaldelijk laag waren, zette de VMM de respectievelijke meetplaatsen stop. Momenteel zijn er nog 2 meetplaatsen in Menen, in functie van een groot schrootverwerkend bedrijf. Dit schrootbedrijf heeft verschillende deelvestigingen waarvan er 1 zich net over de Franse grens bevindt. De meetplaats MN08 bevindt zich in een industriezone recht tegenover het schrootbedrijf, MN01 staat in een woonzone windafwaarts in de dominante windrichting ten opzichte van het bedrijf. Drempelwaarden nog steeds overschreden De jaargemiddelde drempelwaarde was overschreden van 2010 tot 2018. Op te merken valt dat de VMM niet gedurende het volledige jaar meet. In 2018 lag 1 van de 5 maandstalen boven de maandgemiddelde drempelwaarde. In 2019 ging het om 2 van de 3 gekende maandstalen.

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 36

Dioxine- en PCB-depositiemetingen in de periode juni 2018 â€“ mei 2019

Figuur 26: Toetsing van de dioxine- en PCB-deposities van de meetplaats in de woonzone in Menen aan de drempelwaarden

Figuur 27: Vergelijking tussen meetwaarden in industriegebied en de woonzone â€“ regio Menen

Meetwaarden meestal hoger in industriegebied De meetwaarden van het industriegebied, net naast het bedrijf, waren meestal het hoogst. Ook in vroegere meetperiodes zien we dat. Enkel tijdens periode 1 (juni-juli 2018) en periode 8 (maart-april 2019) was dit niet het geval. Uit de windrozen kunnen we niet echt een verklaring afleiden. De wind was vrij veranderlijk.

PCB-depositie lager in woonzone In Menen maten we vergelijkbare deposities van PCB126 over de jaren heen, zie Figuur 28. Ook hier wisselen vrij constante waarden zich af met sporadisch hogere PCB-waarden, zoals in 1 staal in 2016. De figuur toont duidelijk dat de PCB-deposities lager zijn in de woonzone. Toch wordt de drempelwaarde er nog geregeld overschreden. Figuur 28: Trend van PCB126-depositie op meetplaatsen nabij het schrootbedrijf in Menen (grijs: industriĂŤle meetplaats, blauw: meetplaats in woonzone)

Dioxinewaarden zijn lager dan de PCB-depositie De waarden zijn vrij gelijkmatig, op een enkele uitzondering na. Bij de PCB-waarden zien we een duidelijker verschil tussen de meetwaarden in industriegebied en woonzone. Bij de dioxines is dit minder het geval.

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 38

Dioxine- en PCB-depositiemetingen in de periode juni 2018 â€“ mei 2019

Figuur 29: Trend van dioxinedepositie op meetplaatsen nabij het schrootbedrijf in Menen (grijs: industriële meetplaats, blauw: meetplaats in woonzone)

5.3.5 Meulebeke De VMM meet PCB’s in de regio Meulebeke op 1 meetplaats, MU01 in agrarisch gebied. De metingen gebeuren in functie van een schrootverwerkend bedrijf. Vanaf september 2016 zijn er analyseresultaten voor dioxines wat een toetsing aan de drempelwaarden toelaat. Drempelwaarden gerespecteerd in 2018 Dit was zo voor de jaargemiddelde drempelwaarde én de maandgemiddelde drempelwaarde. Ook de twee eerste stalen van 2019 lagen onder de maandgemiddelde drempelwaarde. De jaargemiddelde drempelwaarde werd overschreden in 2016 en 2017. Op te merken valt dat de VMM niet gedurende het volledige jaar meet. Meeste waarden benaderen niveau van achtergrondlocatie Dit is een meetplaats die pas in mei 2015 werd opgestart. De meeste meetwaarden liggen lager dan 5 pg TEQ/(m².dag), wat vergelijkbaar is met het niveau van een achtergrondlocatie zonder aanwijsbare bron. In een aantal stalen zijn vooral de PCB-waarden wat hoger. Toch zijn ze beduidend lager dan wat we dikwijls nabij andere schrootbedrijven meten. In 2 stalen was de dioxinedepositie iets hoger dan op een achtergrondlocatie maar ook hier blijven de meetwaarden vrij beperkt.

Figuur 30: Toetsing van de dioxine- en PCB-deposities van de agrarische meetplaats in Meulebeke aan de drempelwaarden

Figuur 31: Dioxine- en PCB126-depositie op de meetplaats nabij het schrootbedrijf in de regio Meulebeke

*: geen PCB-resultaat beschikbaar

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 40

Dioxine- en PCB-depositiemetingen in de periode juni 2018 â€“ mei 2019

5.3.6 Oostende De VMM meet PCB’s in de regio Oostende op 1 meetplaats, OS11 in industriegebied. De metingen gebeuren in functie van een schrootverwerkend bedrijf. De afstand tot een agrarisch gebied of woonzone is groot. In deze regio gebeurt er dus geen toetsing aan de drempelwaarden. Eén verhoogde PCB-waarde Die waarde is duidelijk hoger dan op een achtergrondlocatie maar lager dan wat we nabij de meeste andere schrootbedrijven meten. De metingen zijn nog maar net opgestart waardoor er nog maar 4 meetresultaten beschikbaar zijn. Verdere opvolging blijft noodzakelijk. Figuur 32: Trend van PCB126-depositie op de meetplaats nabij het schrootbedrijf in Oostende (industriële meetplaats)

5.3.7 Willebroek De VMM meet dioxines en PCB’s op 1 meetplaats in Willebroek, in functie van een schrootbedrijf. Deze meetplaats bevindt zich in een woonzone. De resultaten toetsen we aan de drempelwaarden. In 2011 werd de meetplaats WL06 vervangen door de meetplaats WL10, 40 meter verder. Overschrijdingen drempelwaarden In de periode 2010-2018 werd de jaargemiddelde drempelwaarde telkens overschreden. Op te merken valt dat de VMM niet gedurende het volledige jaar meet. De maandgemiddelde drempelwaarde was in 2018 bij 4 van de 6 maandstalen hoger dan de maandgemiddelde drempelwaarde. Ook bij 1 van de 2 gekende stalen van 2019 was dit het geval.

Figuur 33: Toetsing van de dioxine- en PCB-deposities van de meetplaats in de woonzone in Willebroek aan de drempelwaarden

PCB-depositie fluctueert Op de meetplaats in Willebroek zit er vrij veel variatie op de PCB-depositie. Sporadisch zijn er hogere PCBwaarden, met duidelijke uitschieters in 2018 en begin 2019. Dikwijls leidt dit tot een overschrijding van de drempelwaarde. Toch geven we mee dat er andere schrootbedrijven zijn met veel hogere waarden. Deze liggen echter niet nabij een woonzone waardoor hun impact kleiner is. Dioxinewaarden zijn lager dan de PCB-waarden Ook zijn ze meer gelijkmatig verdeeld, dus zonder al te grote variatie. Het valt wel op dat er in 2016-2017 iets meer variatie zit in de dioxinewaarden.

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 42

Dioxine- en PCB-depositiemetingen in de periode juni 2018 â€“ mei 2019

Figuur 34: Trend PCB126-depositie op meetplaats in de woonzone nabij het schrootbedrijf in Willebroek

Figuur 35: Trend dioxinedepositie op meetplaats in de woonzone nabij het schrootbedrijf in Willebroek

6 BESLUIT In de periode juni 2018 – mei 2019 verzamelde de VMM, in samenwerking met de Afdeling Handhaving van het departement Omgeving, 82 depositiestalen op 17 meetplaatsen verspreid over Vlaanderen. In de stalen werd de hoeveelheid PCB’s en/of dioxines bepaald. De resultaten van de meetplaatsen in agrarische gebieden of woonzones – 46 stalen van in totaal 9 meetplaatsen – werden getoetst aan de drempelwaarden die de VMM gebruikt voor de beoordeling van de meetwaarden. We kwamen tot de volgende conclusies: − − −

de maandgemiddelde drempelwaarde werd overschreden op 4 meetplaatsen. Per meetplaats ging het om 1 tot 4 maandstalen; de jaargemiddelde drempelwaarde werd overschreden op 3 meetplaatsen. Deze toetsing is indicatief omdat de VMM nergens jaarrond meet; Er worden nog steeds regelmatig zeer hoge PCB-deposities gemeten nabij schrootverwerkende bedrijven gelegen in industriegebieden in Kallo, Genk en Gent, waar er geen toetsing aan de drempelwaarden gebeurt. In de woon- en agrarische gebieden in Menen, Meulebeke, Oostende en Willebroek zijn de PCBwaarden gemiddeld veel lager. Toch meten we ook daar occasioneel waarden die duidelijk hoger zijn dan op een achtergrondlocatie.

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 44

Dioxine- en PCB-depositiemetingen in de periode juni 2018 – mei 2019

BIJLAGEN

Algemene informatie over dioxines en PCB’s 1. Definities dioxines en PCB’s 1.1. Dioxines ‘Dioxines’ is een verzamelnaam voor zo’n 210 verschillende scheikundige stoffen Tot deze groep behoren de polychloordibenzo-p-dioxines (PCDD’s) en de polychloordibenzofuranen (PCDF’s). Het zijn vlakke molecules met 2 benzeenringen, 4 chlooratomen en 1 of 2 zuurstofbruggen voor respectievelijk de PCDF en PCDD. Van alle PCDD’s is de 2,3,7,8-tetrachloordibenzo-p-dioxine, of kortweg 2,3,7,8-TCDD de meest toxische. Figuur 36 toont de chemische formules van een PCDD- en een PCDFverbinding. Figuur 36: Chemische formule van een PCDD- en een PCDF-verbinding

Toxiciteit verschilt Er bestaan 17 dioxines met chlooratomen op de 2,3,7- en 8-plaatsen. Het is net deze groep die giftig is. De toxiciteit van deze 17 verbindingen verschilt en wordt weergegeven door de toxische equivalentiefactor of TEF. Hoe hoger de TEF, hoe giftiger de verbinding. De TEF’s gedefinieerd door de Wereldgezondheidsorganisatie (WGO) worden meestal als standaard gehanteerd. Afgekort spreekt men van WGO-TEF. De VMM hanteert de TEF’s die de WGO definieerde in 1998. Deze staan in Tabel 5. In 2005 definieerde de WGO nieuwe TEF-waarden. De VMM past deze echter niet toe, aangezien de drempelwaarden berekend zijn met de WGO1998-TEF-waarden. De meeste basisdata die dienden voor de berekening van de drempelwaarden waren immers uitgedrukt in WGO1998-TEF-waarden. Tabel 5: Toxische equivalentiefactoren voor dioxines gedefinieerd in 1998 door de Wereldgezondheidsorganisatie (WGO1998-TEF)

Dioxines 2,3,7,8-Tetra-CDD 1,2,3,7,8-Penta-CDD 1,2,3,4,7,8-Hexa-CDD 1,2,3,6,7,8-Hexa-CDD 1,2,3,7,8,9-Hexa-CDD 1,2,3,4,6,7,8-Hepta-CDD Octa-CDD

WGO-TEF 1 1 0,1 0,1 0,1 0,01 0,0001

Dibenzofuranen 2,3,7,8-Tetra-CDF 1,2,3,7,8-Penta-CDF 2,3,4,7,8-Penta-CDF 1,2,3,4,7,8-Hexa-CDF 1,2,3,6,7,8-Hexa-CDF 1,2,3,7,8,9-Hexa-CDF 2,3,4,6,7,8-Hexa-CDF 1,2,3,4,6,7,8-Hepta-CDF 1,2,3,4,7,8,9-Hepta-CDF Octa-CDF

WGO-TEF 0,1 0,05 0,5 0,1 0,1 0,1 0,1 0,01 0,01 0,0001

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 46

Dioxine- en PCB-depositiemetingen in de periode juni 2018 – mei 2019

Dioxineresultaten drukt men steeds uit als een toxisch equivalent (TEQ): de som van de 17 toxische dioxines vermenigvuldigd met hun afzonderlijke TEF’s. In dit rapport staat de term ‘dioxines’ dus voor de som van de 17 toxische dioxines.

1.2. Polychloorbifenyl (PCB’s) PCB’s is een verzamelnaam voor zo’n 209 verschillende scheikundige stoffen Polychloorbifenylen of PCB’s zijn gehalogeneerde aromatische koolwaterstoffen. Ze verschillen van de dioxines omdat ze geen zuurstofatomen bezitten tussen hun aromatische ringen, zie Figuur 37. Er bestaan 209 verbindingen waarvan er 12 toxisch zijn. Deze twaalf hebben een vlakke structuur, vandaar hun verzamelnaam ‘coplanaire PCB’s’. Aangezien deze groep van PCB’s op dezelfde manier op cellen bindt als de dioxines, worden ze ook dioxineachtige PCB’s genoemd, afgekort DL-PCB’s. Hun toxiciteit ligt beduidend lager dan die van 2,3,7,8-TCDD, met uitzondering van PCB126, zie Tabel 6. Ook voor de PCB’s gebruikt de VMM de TEF’s die de WGO definieerde in 1998. Figuur 37: Chemische formule van een PCB-verbinding

Tabel 6: Toxische equivalentiefactoren voor dioxineachtige PCB’s gedefinieerd in 1998 door de Wereldgezondheidsorganisatie (WGO1998-TEF)

Non-ortho Coplanaire PCB 3,3’,4,4’-tetraCB (77) 3,4,4’,5-TetraCB (81) 3,3’,4’,4’,5-PentaCB (126) 3,3’,4,4’,5,5’-HexaCB (169)

WGO-TEF 0,0001 0,0001 0,1 0,01

Mono-ortho Coplanaire PCB 2,3,3’,4,4’-PentaCB (105) 2,3,4,4’,5-PentaCB (114) 2,3’,4,4’,5-PentaCB (118) 2’,3,4,4’,5-PentaCB (123) 2,3,3’,4,4’,5-HexaCB (156) 2,3,3’,4,4’,5’-HexaCB (157) 2,3’,4,4’,5,5’-HexaCB (167) 2,3,3’,4,4’,5,5’-HptaCB (189)

WGO-TEF 0,0001 0,0005 0,0001 0,0001 0,0005 0,0005 0,00001 0,0001

Net als bij de dioxines bespreken we steeds het toxisch potentieel van de PCB’s. Hiertoe vermenigvuldigen we de hoeveelheid afzonderlijke PCB-verbindingen met hun overeenkomstige TEF. Ten slotte bestaat er nog de groep van merker-PCB’s. Deze verbindingen hebben nog geen TEF. De VMM meet geen merker-PCB’s.

2. Effecten op de gezondheid Opname dioxines en PCB’s gebeurt vooral via voeding Dioxines en PCB’s zijn stoffen die nauwelijks afbreken. Verschillende bronnen stoten deze stoffen uit in de lucht, waarna ze binden op stofdeeltjes. Deze stoffen vallen op hun beurt neer op gewassen die als voedsel dienen voor mens en dier. De mens neemt dioxines en PCB’s vooral op via de consumptie van dierlijke producten (vette voeding). Net omdat de opname van dioxines en PCB’s vooral gebeurt via voeding, is het belangrijk dat er geen dioxines en PCB’s in agrarische gebieden en woonzones terechtkomen. Dioxines en PCB’s kunnen verschillende gezondheidseffecten veroorzaken De gezondheidseffecten van dioxines zijn: − −

immuunverstoring, defecten van de neurale ontwikkeling, verstoring van de hormonale huishouding en vruchtbaarheid; 2,3,7,8 TCDD wordt door het IARC2 geklasseerd als ‘kankerverwekkend voor de mens’ groep 1.

De gezondheidseffecten van PCB’s zijn: − −

hormoonverstorende gezondheidseffecten en verstoring van het afweersysteem; PCB’s worden door het IARC2 geklasseerd als ‘mogelijk kankerverwekkend voor de mens’ groep 2B.

Blootstelling gebeurt al voor de geboorte Baby’s kunnen al in de baarmoeder aan dioxines en PCB’s worden blootgesteld. Pasgeborenen nemen deze polluenten vooral op via borstvoeding. Toch blijft moedermelk de beste keuze voor de gezondheid van kinderen. Borstvoeding is op maat van de babybehoeften gemaakt, bevat antistoffen tegen ziektekiemen en steunt het afweersysteem van de baby. Onder meer daarom raadt de WGO aan om baby’s te voeden met moedermelk.

3. Vorming van dioxines en PCB’s Dioxines zijn een ongewenst bijproduct van onvolledige verbrandingsprocessen Deze stoffen ontstaan zowel bij natuurlijke processen zoals vulkaanuitbarstingen, als door menselijke activiteiten. Een voorname humane bron was de verbranding van huisvuil en van medisch of industrieel afval. Ook crematoria, de staalindustrie, recyclage-installaties voor non-ferrometalen, thermische elektriciteitscentrales en cementovens kunnen dioxines vrijgeven. Als de verbrandingstemperatuur hoog genoeg is (minimum 850°C), worden de gevormde dioxines weer vernietigd. Toch kunnen ze zich opnieuw vormen in de schoorsteen wanneer de rookgassen afkoelen tot 200 à 400°C. Daarom zijn moderne afvalverbrandingsinstallaties uitgerust met gesofisticeerde filters die de rookgassen zuiveren. PCB’s worden door de mens geproduceerd Tussen 1930 en het begin van de jaren tachtig van de vorige eeuw werden PCB’s geproduceerd voor industriële toepassingen. Deze stoffen hebben een uitstekend elektrisch isolatievermogen, prima brandweerstand, geschikte warmtegeleiding en viscositeit. Omwille van deze kwaliteiten werden PCB-

IARC: International Agency for Research on Cancer

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 48

Dioxine- en PCB-depositiemetingen in de periode juni 2018 – mei 2019

houdende toestellen in deze periode wijd verspreid. Door hun negatieve eigenschappen voor de gezondheid kwam er een verbod op de productie van PCB’s in 1985. PCB’s moeten op een gecontroleerde manier opgeruimd worden door erkende afvalverwijderingsbedrijven. Punt- versus diffuse emissies De uitstoot van vervuilende stoffen kan op twee manieren gebeuren: − −

puntemissies gebeuren via een schoorsteen, diffuse emissies zijn alle andere emissies. Hierbij hoort stof dat verwaait vanop het bedrijfsterrein, of stof dat ontstaat tijdens het laden en lossen van bulkgoederen

Puntemissies zijn makkelijker om te saneren, bijvoorbeeld door het plaatsen van een filter op de schoorsteen. Diffuse emissies zijn veel moeilijker meetbaar en controleerbaar. Via depositiemetingen kan men de invloed van diffuse emissies op de omgeving meten. Depositiemetingen kunnen ook niet-industriële en/of ongekende bronnen helpen opsporen. Aandeel diffuse emissies neemt toe, belang depositiemetingen stijgt Dit komt doordat de schoorsteenemissies van grote bronnen, zoals de afvalverbrandingssector, ferro- en non-ferro-industrie het voorbije decennium gesaneerd zijn. Ook hebben heel wat bedrijven hun activiteiten stopgezet. Daardoor neemt het relatief aandeel van diffuse bronnen toe. Voor de diffuse uitstoot van dioxines is de gewone burger in grote mate verantwoordelijk. Houtkachels en verwarmingsinstallaties leveren dioxines als bijproduct, ook al worden ze goed gebruikt. Daarnaast ontstaan er dioxines bij het verbranden van groenafval, al dan niet vermengd met huishoudelijk afval, activiteiten die trouwens verboden3 zijn. Schrootbedrijven stoten dan weer veel diffuus stof uit waarop vooral PCB’s maar ook dioxines gebonden zijn. Een verdere opvolging via depositiemetingen blijft daarom aangewezen.

VLAREM – hoofdstuk 6.1. Titel II

Regelgeving Wettelijke normen voor dioxines en PCB’s in voeding De mens neemt dioxines en PCB’s bijna uitsluitend op via de voeding. De Europese Commissie definieerde normen voor dioxines en dioxineachtige PCB’s in voeding en veevoeder. Bij overschrijding moet onderzocht worden of de voeding besmet werd via het milieu (lucht, bodem, water,…) of via besmet veevoeder. De inbreng via de lucht kan onderzocht worden via depositiemetingen. Niet wettelijke drempelwaarden voor dioxines en PCB’s in depositie In opdracht van de VMM berekende de VITO4 een drempelwaarde voor jaargemiddelde depositie. Als basis diende het advies van het Europees Wetenschappelijk Comité voor menselijke voeding van 14 picogram TEQ per kilogram lichaamsgewicht per week. Aangezien de hoge analyseprijs niet toelaat om jaarrond te meten, werd ook een drempelwaarde berekend voor maandgemiddelde deposities. Occasioneel komen er hoge deposities voor die uitgemiddeld zouden worden als we jaarrond zouden meten. Dit betekent ook dat de toetsing aan de jaargemiddelde drempelwaarde slechts indicatief is. Deze drempelwaarden hebben geen wettelijk karakter maar laten de VMM toe om de gemeten deposities te beoordelen en te beslissen welke regio’s extra aandacht verdienen. De VMM past deze drempelwaarden vanaf 2010 toe Belangrijk aan deze drempelwaarden is dat ze gelden voor: − −

de som van de dioxines en dioxineachtige PCB’s; metingen in agrarische gebieden en woonzones. Dit zijn gebieden die een link hebben met de voedselketen. Hoge dioxine- en PCB-deposities kunnen de voedselketen besmetten en zo, bij chronische blootstelling, een impact op de gezondheid hebben. Aangezien in industriegebieden geen voedsel geteeld wordt, toetst de VMM de deposities gemeten in industriegebieden niet aan de drempelwaarde.

Tabel 7: Normering voor dioxines en dioxineachtige PCB’s

Opname (EU) Toelaatbare dosis via voeding gedefinieerd door EU 14 pg TEQ/(kg.week)

Luchtkwaliteit (VMM) Drempelwaarde jaargemiddelde depositie

Drempelwaarde maandgemiddelde depositie

Waar

8,2 pg TEQ/(m².dag)

21 pg TEQ/(m².dag)

agrarische gebieden woonzones

Op te merken valt dat de drempelwaarden die de VMM toepast berekend zijn uitgaande een toelaatbare dosis via voeding van 14 pg TEQ/(kg.week). Eind 2018 verlaagde het Europees Wetenschappelijk Comité voor menselijke voeding (EFSA) deze dosis tot 2 pg TEQ per kg lichaamsgewicht per week. Momenteel heeft de VMM de drempelwaarden nog niet laten herrekenen. Die verlaging wijst evenwel op de grote toxiciteit die de wetenschap aan dioxines en PCB’s toekent Aangezien nog niet alle meetresultaten van 2019 gekend zijn, toetsen we in dit rapport enkel de resultaten van 2018 aan de jaargemiddelde drempelwaarde.

Cornelis et al. (2007). Voorstel voor milieukwaliteitsnormen voor depositie van dioxines en PCB, studie uitgevoerd door de VITO i.o.v. de VMM

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 50

Dioxine- en PCB-depositiemetingen in de periode juni 2018 – mei 2019

Bemonstering en analysemethode De VMM besteedt de bemonstering en analyse van de depositiemetingen uit. Het laboratorium dat de analyses uitvoerde, is geaccrediteerd voor de bemonstering van depositiestalen en de analyse van de dioxines en dioxine-achtige PCB’s. In bijlage 4 staan de specificaties van de bemonstering en analyse van de depositie van dioxines en PCB’s. Bemonstering gebeurt in glazen kruiken De stalen worden opgevangen in Bergerhoffkruiken, conform VDI 2119 Blatt 2. Dit is een glazen bokaal die vooraf zeer grondig wordt gereinigd om lage blanco-waarden te verkrijgen. Bij de start van een meetcampagne wordt telkens nieuw glaswerk gebruikt. De kruiken worden uitgegloeid op een temperatuur van 450°C gedurende minimum 5 uur, om alle organische contaminatie te vernietigen. De montage van de kruiken in het veld gebeurt op een paal van 1,5 meter hoogte met houder en vogelscherm. Per paal zijn er 3 kruiken. In de kruiken wordt water gegoten om te voorkomen dat het stof uit de kruiken waait. Aan het water is zout toegevoegd om de kruiken te beschermen tegen vriesschade. Deze zoutoplossing bestaat uit gedemineraliseerd water en pro analyse NaCl (ongeveer 50 g/L demi-water). Zwarte folie schermt de stalen af van direct zonlicht, zie Figuur 38. Figuur 38: Statief voor monstername depositie dioxines en PCB’s

Opwerking van de stalen gebeurt in labo Onzuiverheden groter dan circa 5 mm (bladeren, insecten, …) worden eerst verwijderd. Daarna wordt de vloeistof uit de kruik gefiltreerd. De waterfase wordt ten minste driemaal geëxtraheerd met telkens minimum 80 ml tolueen in een vloeistof-vloeistof extractie. De laatste stofdeeltjes worden van de wanden van de kruik afgewreven met een papierfilter. Hierna worden de kruiken grondig nagespoeld met tolueen. De filter met de stoffractie wordt aan de lucht gedroogd en dan in een voorgeëxtraheerde soxhlethuls gebracht. Vervolgens wordt een gekende hoeveelheid van 16 13C-gemerkte 2,3,7,8-chloorgesubstitueerde congeneren en 13C-gemerkte PCB-congeneren toegevoegd, waarna wordt geëxtraheerd met het ingedampte tolueenextract van de waterfase. Het grootste deel van het extractiesolvent wordt vervolgens afgedestilleerd en het extract wordt verder ingedampt onder stikstof tot het resterend volume enkele ml bedraagt. Na verschillende zuiveringsstappen wordt de fractie ingedampt onder een stikstofstroom. Bij het einde van de opwerkingsprocedure worden 13C1,2,3,4-TCDD en 13C-1,2,3,7,8,9-HxCDD toegevoegd als ‘recovery’-standaard waardoor de teruggevonden hoeveelheid inwendige standaarden kan berekend worden. Analyse met GC-HRMS De analyse gebeurt isomeerspecifiek voor alle zeventien 2,3,7,8-chloorgesubstitueerde PCDD’s en PCDF’s en de twaalf dioxineachtige PCB’s met behulp van een gaschromatograaf gekoppeld aan een hoge resolutie massaspectrometer (GC-HRMS). De depositieresultaten zijn uitgedrukt in picogram toxische equivalenten per vierkante meter per dag (pg TEQ/(m².dag)). Meetonzekerheid De meetonzekerheden op deze gewichtsbepalingen van dioxines en PCB’s bedragen respectievelijk 24 % en 37 %. Deze onzekerheidsmarges worden eenvoudigheidshalve niet getoond in de volgende tabellen en grafieken.

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 52

Dioxine- en PCB-depositiemetingen in de periode juni 2018 – mei 2019

volgens norm

meetonzekerheid

onder accreditatie

uitbesteding

EPA 1613

24%

ja1

Coplanaire PCB(s 16954 pg TEQ/(m².dag)

Bergerhoff kruik

HRGC/MS

EPA 1613

37%

ja1

bepaling meetonzekerheid

meetprincipe analyse HRGC/MS

eenheid

Bergerhoff kruik

Dioxines

SAROAD code

16930 pg TEQ/(m².dag)

parameter

toesteltype bemonstering

Informatie over geaccrediteerde metingen (normen ISO/IEC 17025:2005)

: BELAC 005-TEST – SGS Belgium NV

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ Dioxine- en PCB-depositiemetingen in de periode juni 2018 – mei 2019

Overzicht ligging meetplaatsen Gegevens over meetplaatsen Meetplaats Code

Deelgemeente

Straat

Lambertcoördinaten X Y

Potentiële bronnen

Afstand meetplaats-bedrijfsgrens

Gebiedsbestemming meetplaats

BE01

Beerse

Absheide

181584

223897

Non-ferro (Metallo)

50 m (N)NO

woonzone

BV04

Kallo

141709

217269

Schrootbedrijf (BST)

20 m NO

industrieel

DZ02

Deinze

Land Van Waaslaan Haven 1204 Tieltsesteenweg

85537

186948

Houtindustrie (Wonterspan)

400 m NO

agrarisch

GK18

Genk

229264

181398

Genk

229256

182209

GK35

Genk

229511

181341

42 m ZW 420 m W 740 m N 880 m NW 15 m O

Industrieel

GK36

Genk

229569

181389

85 m NO

industrieel

GN18

Gent

Swinnenwijerweg (kaai zijde Stelimet) Swinnenwijerweg (kaai overzijde Stelimet) Scheepzatestraat 50

105904

198699

Gent

Scheepzatestraat 90

105697

199152

industrieel

MN01

Menen

Weide Wervikstraat

61230

165583

75 m O t.o.v. Retra 100 m NO t.o.v. Van Heyghen 380 m NO

industrieel

GN35

Schrootbedrijf (Stelimet) Ferro (Aperam) Schrootbedrijf (Stelimet) Ferro (Aperam) Schrootbedrijf (Stelimet) Ferro (Aperam) Schrootbedrijf (Stelimet) Ferro (Aperam) Schrootbedrijven (Retra, Van Heyghen), slibdroging (Envisan) Schrootbedrijven (Retra, Van Heyghen) Schrootbedrijf (Galloo), N-Frankrijk

industrieel

GK29

Swinnenwijerweg (Aquafarm) Loskaaistraat 9

MN08

Menen

Wervikstraat 221

60939

165162

Schrootbedrijf (Galloo)

40 m W

industrieel

MU01

Meulebeke

Pittemstraat

73366

183020

Schrootbedrijf (Depla)

170 m NO

agrarisch

OB01

Oostrozebeke

Hulstestraat

75367

179078

Spaanderplaatbedrijf (Spano)

520 m NO

woonzone

OS11

Oostende

Marie Curielaan 4

53216

213108

Shrootbedrijf (AIM Recycling)

230 m NO

industriegebied woonzone

R750

woonzone

Zelzate

Burg. J. Chalmetlaan

111860

209690

Ferro (ArcelorMittal)

1.080 m NW

WE01

Wielsbeke

Bossenstraat 53

79145

180196

Spaanderplaatbedrijf (Unilin Wielsbeke)

450 m NO

agrarisch

WL10

Willebroek

Boomsesteenweg 137

149435

195780

Schrootbedrijf (BST)

40 m W

woonzone

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 54

Dioxine- en PCB-depositiemetingen in de periode juni 2018 – mei 2019

Overzicht ligging meetplaatsen in Vlaanderen

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ Dioxine- en PCB-depositiemetingen in de periode juni 2018 â€“ mei 2019

Overzicht ligging meetplaats in aandachtszone Beerse

Overzicht ligging meetplaatsen nabij schrootbedrijf in Deinze

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 56

Dioxine- en PCB-depositiemetingen in de periode juni 2018 â€“ mei 2019

Overzicht ligging meetplaatsen nabij schrootbedrijf in Genk

Overzicht ligging meetplaatsen nabij schrootbedrijven in Gent

Overzicht ligging meetplaats nabij schrootbedrijf in Kallo

Overzicht ligging meetplaatsen nabij schrootbedrijven in Menen

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 58

Dioxine- en PCB-depositiemetingen in de periode juni 2018 â€“ mei 2019

Overzicht ligging meetplaatsen nabij schrootbedrijf in Meulebeke

Overzicht ligging meetplaats nabij schrootbedrijf in Oostende

Overzicht ligging meetplaatsen in aandachtszone Oostrozebeke â€“ Wielsbeke

Overzicht ligging meetplaats nabij schrootbedrijf in Willebroek

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 60

Dioxine- en PCB-depositiemetingen in de periode juni 2018 â€“ mei 2019

Overzicht ligging meetplaats in aandachtszone Zelzate

Depositiecampagnes Depositiecampagnes van juni 2018 tot mei 2019 Meetplaats

Deelgemeente Straat

BE01 BV04# DZ02 GK18 GK29 GK35 GK36 GN18# GN35# MN01 MN08 MU01 OB01 OS11 R750

Beerse Kallo Deinze Genk Genk Genk Genk Gent Gent Menen Menen Meulebeke Oostrozebeke Oostende Zelzate

WE01 WL10

Wielsbeke Willebroek

Absheide Land van Waaslaan Tieltsesteenweg Swinnenwijerweg Loskaaistraat 9 Swinnenwijerweg Swinnenwijerweg Scheepzatestraat Scheepzatestraat Weide Wervikstraat Wervikstraat Pittemstraat Hulstestraat Marie Curielaan Burg. Jos Chalmetlaan Bossenstraat Boomsesteenweg

Campagnes (*) 1

X X

X X X X X

X X

X X X X X X X

X X

X X X X X

X X

X X X X

X X X

X X

X X X X X X X X

X X X X1 X1 X

X X X

X X

X X X X X X X X X X X X X

X X

(*): een meetcampagne duurt ongeveer 30 dagen # : enkele analyse van PCB’s 1 : geen analyseresultaat beschikbaar Campagne 1: juni – juli 2018 Campagne 2: augustus – september 2018 Campagne 3: oktober – november 2018 Campagne 4: november – december 2018 Campagne 5: december 2018 – januari 2019 Campagne 6: januari – februari 2019 Campagne 7: februari – maart 2019 Campagne 8: maart – april 2019 Campagne 9: april – mei 2019

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 62

Dioxine- en PCB-depositiemetingen in de periode juni 2018 – mei 2019

Resultaten Toetsing van depositie van dioxines + PCB’s in agrarische of woongebieden aan maandgemiddelde drempelwaarde (pg TEQ/(m².dag)) Meetplaats Gemeente 06-07/18 08-09/18 10-11/18 11-12/18 12-01/19 01-02/19 Metingen in agrarisch gebied DZ02 Deinze 4,8 4,1 5,2 18,3 MU01 Meulebeke 15,6 2,1 WE01 Wielsbeke 1,9 9,4 3,8 Metingen in woonzone BE01 Beerse 7,8 11,1 21,4 11,3 GK29 Genk 6,1 3,3 6,1 3,1 MN01 Menen 42,0 6,2 2,9 OB01 Oostrozebeke 7,2 7,5 6,1 WL10 Willebroek 146,5 21,1 57,0 6,4 R750 Zelzate 10,1 7,5 6,4 : maandgemiddelde depositie ≤ drempelwaarde van 21 pg TEQ/(m².dag) = niet verhoogd

02-03/19

03-04/19

04-05/19

6,8 -

4,1 9,1 -

4,4 5,6

15,5 7,4 14,2

* 60,4 -

120,9 6,1 30,2 10,2 137,2 41,2

16,5 -

: maandgemiddelde depositie > drempelwaarde van 21 pg TEQ/(m².dag) = verhoogd - : geen meting

*: geen staal beschikbaar

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ Dioxine- en PCB-depositiemetingen in de periode juni 2018 – mei 2019

Depositie van dioxines en PCB’s op meetplaatsen in het Vlaamse Gewest in de periode juni 2018 – mei 2019 (pg TEQ/(m².dag)) Meetplaats/ 06-07/18 08-09/18 10-11/18 11-12/18 12-01/19 01-02/19 02-03/19 03-04/19 04-05/19 Data diox PCB diox PCB diox PCB diox PCB diox PCB diox PCB diox PCB diox PCB diox PCB Metingen in agrarisch gebied DZ02 Deinze - 3,8 1,0 3,4 0,7 4,3 0,9 17,4 0,9 6,0 0,8 2,4 1,7 MU01 Meulebeke 4,4 11,2 - 1,6 0,6 - 3,3 5,8 1,2 3,2 WE01 Wielsbeke 1,0 0,9 - 6,3 3,1 - 1,7 2,1 - 3,0 2,6 Metingen in woonzones BE01 Beerse 5,4 2,4 7,1 4,0 8,9 12,5 - 9,0 2,3 - 13,2 2,3 - 20,6 100,3 GK29 Genk 3,5 2,6 1,4 1,9 2,1 4,1 - 1,7 1,4 - 4,3 3,1 * * 1,2 4,9 MN01 Menen 8,3 33,7 2,2 4,0 2,6 0,2 - 5,4 8,8 21,1 39,3 3,5 26,7 OB01 Oostrozebeke 3,4 3,8 - 4,8 2,7 - 3,8 2,3 - 3,3 6,9 WL10 Willebroek 12,3 134,2 2,1 19,0 8,8 48,2 - 3,2 3,2 - 5,5 11,0 - 9,0 128,2 R750 Zelzate 7,7 2,4 - 6,1 1,4 - 5,3 1,1 - 1,3 39,9 Metingen in industriegebieden GK18 Genk 15,1 142,8 3,5 24,0 9,7 65,0 - 15,4 15,3 - 6,1 25,9 9,1 60,8 24,5 219,0 GK35 Genk - 12,0 37,4 * * 5,0 24,8 GK36 Genk - 60,4 11,8 2,4 9,9 2,6 17,9 GN18 Gent - 326,9 - 32,2 - 33,0 - 80,0 - 261,7 - 95,8 GN35 Gent - 34,2 - 19,3 - 17,7 - 60,4 BV04 Kallo - 300,9 - 53,0 - 52,9 - 3,3 MN08 Menen 2,1 11,8 6,2 36,3 15,0 74,4 - 24,0 86,7 5,0 9,9 17,0 107,2 OS11 Oostende - 32,4 - 1,7 - 17,7 - 1,6 -: geen analyse *: geen staal beschikbaar

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 64

Dioxine- en PCB-depositiemetingen in de periode juni 2018 – mei 2019

Windrozen campagnes juni 2018 – mei 2019 In de volgende figuren worden de windrozen van de meetcampagne juni 2018 tot mei 2019 afgebeeld. Aangezien de meteo niet ter plekke wordt gemeten, gebruiken we de gegevens van de dichtstbijzijnde VMMmeetplaats. Elke windroos is in 36 segmenten onderverdeeld, dus per 10° windrichting. Voor alle meetplaatsen werd het aantal halfuursgemiddelden op een totaal van 1000 (=promille) per segment uitgezet. De windrichting werd voor alle meetplaatsen gemeten op 30 meter hoogte. Een windroos geeft via stralen aan uit welke richting de wind waaide tijdens de meetperiode. De lengte van de stralen geeft informatie over de frequentie van de windrichting, de kleur van de stralen zegt iets over de windkracht uit de aangegeven richting. Zo toont de windroos van de meteomast in Antwerpen tijdens campagne 7 dat er voornamelijk een zuidwestenwind heerste tijdens deze meetperiode. Windroos Antwerpen (Meteo M802) campagne 1 BE01, GK18, GK29, BV04, WL10

campagne 2 BE01, GK18, GK29, WL10

campagne 3 BE01

campagne 3 BV04, GK18, GK29, WL10

campagne 5 BE01, GK18, GK29, WL10

campagne 7 BE01, GK18, GK29, GK35, GK36, WL10

campagne 8 GK18, GK36, BV04

campagne 9 BE01, GK18, GK29, GK35, GK36, BV04, WL10

Windroos Gent (Meteo M701) campagne 1 GN35, GN18, R750

campagne 3 DZ02, R750

campagne 5 DZ02, GN35, GN18, R750

campagne 6 DZ02, GN18

campagne 4 DZ02, GN18, GN35

campagne 7 DZ02, GN18

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 66

Dioxine- en PCB-depositiemetingen in de periode juni 2018 â€“ mei 2019

campagne 8 DZ02

campagne 9 GN35, GN18, R750

Windroos Roeselare (Meteo M705) campagne 1 MN01, MN08, MU01, OB01, en WE01

campagne 2 MN01 en MN08

campagne 5 OB01, WE01

campagne 7 MN01, MN08

campagne 3 MN01, MN08, MU01, OB01,WE01

campagne 8 MN01, MN08, MU01

campagne 9 MN01, MN08, MU01, OB01,WE01

Windroos Houtem (Meteo N029) campagne 1 OS11

campagne 3 OS11

campagne 8 OS11

campagne 9 OS11

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 68

Dioxine- en PCB-depositiemetingen in de periode juni 2018 â€“ mei 2019

Vlaamse Milieumaatschappij Dokter De Moorstraat 24-26 9300 Aalst www.vmm.be