TOERISME IN KERNCIJFERS editie 2018
“Toerisme in kerncijfers” is het kleine broertje van onze jaarlijkse publicatie “Toerisme in cijfers XL”. In één oogopslag kunt u hierin de belangrijkste trends en bevindingen over het internationale toerisme en de toerismestromen van, naar en in onze regio bij elkaar vinden. In 2017 kende Vlaanderen 30,8 miljoen overnachtingen en 12,9 miljoen aankomsten. In deze publicatie kom je te weten waar deze toeristen logeerden, wanneer ze onze bestemming bezochten, waarom ze naar Vlaanderen komen en wie ze
zijn. In de loop van 2017 en 2018 werd opnieuw het kunststedenonderzoek gevoerd, waarbij bijna 7000 bezoekers naar hun tevredenheid en ervaring in de Vlaamse kunststeden gepeild werd. Je vindt een paar resultaten als uitsmijter.
ste nieuwe toerismecijfers en -onderzoeken. Ik wens je een inspirerende lectuur toe.
Toerisme Vlaanderen voert regelmatig nieuwe onderzoeken uit en publiceert de nieuwste aankomst- en overnachtingscijfers online. Via www.toerismevlaanderen.be/cijfers blijf je steeds op de hoogte van de laat-
PETER DE WILDE administrateur-generaal Toerisme Vlaanderen
Evolutie van het internationaal toerisme 1980-2017 (in miljoen aankomsten) Toerisme is en blijft een groeiende sector, met enkele periodes van vertraagde groei:
GROEI 1980 - 2017
IN 2012 WERD VOOR DE EERSTE KEER DE KAAP VAN 1 MILJARD AANKOMSTEN OVERSCHREDEN 2010 EN 2011 WORDEN GEKENMERKT DOOR EEN STERK HERSTEL
IN 2015 WORDT HET RECORD VAN 1,2 MILJARD AANKOMSTEN BEREIKT
DALING IN 2003 ONDER INVLOED VAN HET SARS-VIRUS IN AZIË AANSLAGEN VAN 11 SEPTEMBER 2001
IN HET JAAR 2009 VOELEN WE DE GEVOLGEN VAN DE CRISIS
Bron: UNWTO
Evolutie van het internationaal toerisme 1950-2017 opgesplitst naar continent (in miljoen aankomsten)
671
EUROPA
323 AZIË EN PACIFIC
207 AMERIKA
MIDDEN-OOSTEN
58
AFRIKA
1950
1955
1960
1965
1970
1975
1980
1985
1990
1995
2000
2005
2010
2015
63
Bron: UNWTO
2017 / Aantal aankomsten en overnachtingen in Vlaanderen overnachtingen % aankomsten % gemiddelde verblijfsduur (nachten) Vlaams Gewest
24.511.335
79%
9.510.003
Brussels Gewest
6.335.177
21%
3.416.094 24%
100%
76%
2,6 1,9
Vlaanderen
30.846.512
België
38.677.308 16.319.275
12.926.097 100%
OVERNACHTINGEN
2,4 2,4
AANKOMSTEN
26%
39%
34%
16%
51%
32%
Kust 8,1 miljoen
Kunststeden 12,1 miljoen
Vlaamse regio’s 10,6 miljoen
Kust 2,1 miljoen
Kunststeden 6,7 miljoen
Vlaamse regio’s 4,2 miljoen
VLAANDEREN 100% 30,8 miljoen
VLAANDEREN 100% 12,9 miljoen
Bron: Algemene Directie Statistiek
2017 / Verdeling van de overnachtingen in de kunststeden 1,9
2,0
MLN ANTWERPEN
16%
BRUGGE
1,1
9%
17%
MLN BRUSSEL
0,5
MLN GENT
6,3
MLN
0,2
MLN LEUVEN
4%
52%
MLN MECHELEN
2%
TOTAAL 12,1 miljoen GEMIDDELDE VERBLIJFSDUUR 1,8 nachten Bron: Algemene Directie Statistiek
2007 - 2017 / Evolutie aankomsten en overnachtingen in hotels in Vlaanderen AANKOMSTEN
+26,4%
9.000.000
16.000.000
8.000.000
15.000.000
7.000.000
+17,6%
14.000.000
6.000.000
13.000.000
12.000.000
5.000.000
OVERNACHTINGEN
4.000.000
11.000.000
10.000.000
AANKOMSTEN
OVERNACHTINGEN
17.000.000
3.000.000
2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2.000.000
Bron: Algemene Directie Statistiek
2017 / Verdeling van de overnachtingen in de Vlaamse regio’s RANDSTEDELIJK GEBIED ANTWERPEN-MECHELEN
1%
KUST
8%
WESTHOEK
MEETJESLAND
BRUGSE OMMELAND
0,9 MLN
5% LEIESTREEK
29%
2,1 MLN
3,1 MLN
3%
2%
3%
19%
ANTWERPSE KEMPEN
WAASLAND
13%
SCHELDELAND
3%
3%
1,4 MLN
LIMBURGSE KEMPEN
3%
MAASLAND
2% 2%
VLAAMSE ARDENNEN
GROENE GORDEL
HAGELAND HASPENGOUW
2%
VOEREN 2%
TOTAAL VLAAMSE REGIO’S: 10,6 miljoen GEMIDDELDE VERBLIJFSDUUR: 2,5 nachten
HASSELT EN OMGEVING
TOTAAL KUST: 8,1 miljoen GEMIDDELDE VERBLIJFSDUUR: 3,9 nachten Bron: Algemene Directie Statistiek
2017 / Seizoenspreiding van de overnachtingen in Vlaanderen
KUNSTSTEDEN
VLAAMSE REGIO’S KUST
Toerisme aan de kust en in de Vlaamse regio’s is erg seizoensge- het jaartotaal. Vooral in de wintermaanden is het commerciële verbonden, de bezetting in de kunststeden is eerder stabiel doorheen blijftoerisme aan zee beperkt, terwijl in de Vlaamse regio’s wel nog het jaar. Aan de kust vindt 35% van alle overnachtingen plaats in redelijk wat overnachtingen plaatsvinden. de maanden juli en augustus, in de Vlaamse regio’s is dat 29%. In de kunststeden zijn de twee zomermaanden goed voor 19% van
Bron: Algemene Directie Statistiek
2017 / Top 10 van de buitenlandse aankomsten naar herkomstland 20%
14%
NEDERLAND
FRANKRIJK
1.442.290
998.433
11% VERENIGD KONINKRIJK 800.158
12% DUITSLAND 841.559
5%
5%
SPANJE
V.S. AMERIKA
366.898
347.610
3%
2%
ITALIË
CHINA
218.160
136.130
25% ANDERE 1.790.933
1% ZWITSERLAND 95.195
1% LUXEMBURG 92.011
Buitenlandse toeristen maken 54% uit van alle aankomsten in Vlaanderen in 2017. Belgen nemen 46% voor hun rekening.
Bron: Algemene Directie Statistiek
2017 / Overnachtingen in Vlaanderen naar logies
51%
HOTELS
3%
6%
GASTENKAMERS
13%
VAKANTIEPARKEN & VOLWASSENENCENTRA
14%
VAKANTIEWONINGEN
CAMPINGS
12%
JEUGDLOGIES
1%
VAKANTIELOGIES
Bron: Algemene Directie Statistiek
2017 / Overnachtingen in Vlaanderen naar motief 75%
15%
ONTSPANNING EN VAKANTIE 23.094.084
10%
CONFERENTIE, CONGRES EN SEMINARIE 4.724.612
ANDERE BEROEPSDOELEINDEN 3.027.816
VLAANDEREN 100% - 30,1 miljoen
Bron: Algemene Directie Statistiek - (c) Havenbedrijf Antwerpen - Peter Knoop
2017 / Totale bruto bezettingsgraad hotels 80% 70%
74%
73%
71%
72%
69% 60%
60% 51% 51%
50%
51%
54%
55%
53%
56%
59% 54%
40% 30%
2013
2014
2015
2016
2017
RESPONSGRAAD IN KAMERS
KUNST STEDEN
2013: 67% 2017: 73%
VLAAMSE REGIO’S
KUST
2013: 78% 2017: 79%
2013: 40% 2017: 74%
(responsgraad op basis van aantal hotels dat maandelijks cijfers invulde zonder alle maanden te moeten invullen - de responsgraad geeft aan hoeveel % van de hotelkamers meedoen met deze barometer) Bron: Toerisme Vlaanderen Hotelbarometer
Evolutie toeristisch logiesaanbod in Vlaanderen AANTAL INRICHTINGEN - NAAR LOGIESVORM
CAPACITEIT, IN PERSONEN - NAAR LOGIESVORM
2017 AANDEEL 2017
2017 AANDEEL 2017
Hotels
1.065
26%
Hotels
104.606
gastenkamers
1.978
47%
Gastenkamers
13.013
5%
Campings
174
4%
Campings
50.785
21%
1%
Vakantieparken en volwassenencentra
53
Jeugdlogies Vakantielogies VLAANDEREN
Vakantieparken en volwassenencentra
26.672
11%
480
12%
Jeugdlogies
46.408
19%
418
10%
Vakantielogies
4.294
2%
4.168 100%
VLAANDEREN
AANTAL INRICHTINGEN - NAAR BESTEMMING Kust
Kunststeden - Antwerpen
506 2.229
507 +0,2% 12% 2.358
+5,8%
1.117 1.303 +16,7%
245.778 100%
CAPACITEIT, IN PERSONEN - NAAR BESTEMMING
Trend Aandeel 2016 2017 2016-2017 2017
Vlaamse regio’s
43%
Trend Aandeel 2016 2017 2016-2017 2017 Kust
50.165 50.183 +0,0% 20%
57%
Vlaamse regio’s
118.039
31%
Kunststeden
74.565 75.771 +1,6% 31%
119.824
+1,5%
49%
211
251
+19,0%
6%
- Antwerpen
12.663
13.175
+4,0%
- Brugge
334
374
+12,0%
9%
- Brugge
10.761
11.110
+3,2%
5% 5%
- Brussel
282
306
+8,5%
7%
- Brussel
38.908
38.578
-0,8%
16%
- Gent
204
258
+26,5%
6%
- Gent
7.332
7.769
+6,0%
3%
- Leuven
55
71
+29,1%
2%
- Leuven
3.308
3.501
+5,8%
1%
- Mechelen
31
43
+38,7%
1%
- Mechelen
1.593
1.638
+2,8%
1%
242 769
245.778
+1,2%
100%
VLAANDEREN
33.852 4.168 +8,2% 100%
VLAANDEREN
Bron: Algemene Directie Statistiek
2016 / Totale tewerkstelling in de toeristische sector in jobs in Vlaanderen
TOTAAL
250.581
Loontrekkenden Zelfstandigen
Accommodatie 17.958 Accommodatie mbt 2de verblijven (enkel kust) Voeding en drankverstrekkers
1.020
41.771
74.073
Personenvervoer 54.954 Reisbureaus, reisorganisatoren, reserveringsbureaus en aanverwante activiteiten 6.306 Diensten voor cultuur
15.799
Diensten voor sport- en recreatie
15.057
Kleinhandel van landspecifieke, karakteristieke toerismegoederen Niet-toerismekarakteristieke bedrijven TOTAAL
18.101
3.547 1.995 190.709 59.872
De brede toeristische sector (inclusief personenvervoer) is goed voor 6,9% van de totale tewerkstelling, 8,2% van de zelfstandige tewerkstelling en 6,6% van de loontrekkende tewerkstelling.
Bron: RSZ, RSVZ
2017 / Steunpunt Vakantieparticipatie Daguitstappen
Individuele vakanties
Groepsverblijven
Georganiseerde
134.488
8.920
6.097
7.513
vakantie
TOTAAL: 157.018
In 2017 maakten ruim 157.000 Vlamingen gebruik van het Steunpunt Vakanatieparticipatie om op uitstap of vakantie te gaan.
Bron: Steunpunt Vakantieparticipatie
2017 / Cruises in Vlaanderen Evolutie aantal cruises Antwerpen, Zeebrugge, Oostende 200
Evolutie aantal passagiers cruises Antwerpen, Zeebrugge, Oostende
900.000
180
800.000
160 140
700.000
120
600.000
100
500.000
80
400.000
60
300.000
40
200.000
20
100.000
0
0 2013
2014
2015
2016
2017
2013
2014
2015
2016
2017
In 2016 meerden 177 schepen aan in de havens van Antwerpen, Zeebrugge en Oostende, met in totaal ongeveer 800.000 passagiers Bron: Toerisme Vlaanderen obv gegevens van de havens van Antwerpen, Zeebrugge en Oostende
2017 / Luchtvaart in Vlaanderen 30 25
De drie luchthavens in Brussel, Antwerpen en Oostende verwelkomden in 2017 25,3 miljoen commerciĂŤle passagiers. Dit is een stijging met 13% t.o.v. van 2016
TOTAAL
20 15 EU
10 5 0
NON-EU 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017
15,9 miljoen van deze passagiers hadden een bestemming binnen de Europese unie, 6,6 miljoen een bestemming in de rest van Europa of een overzeese bestemming.
Bron: Brussels Airport (BruTrends2016), Ostend-Bruges International Airport, Antwerp International Airport
Definities 1 Vlaanderen = Vlaams + Brussels Gewest 2 Gegevens met betrekking tot het verblijfstoerisme zijn geteld door de Federale Overheidsdienst Economie – Algemene Directie Statistiek, in commerciële logiesinrichtingen (hotels, gastenkamers, campings, vakantieparken, jeugd- en sociaal logies voor volwassenen, vakantielogies), inclusief commercieel huurlogies aan de kust. Huurlogies (vakantiewoningen) in het binnenland zijn sinds 2015 door middel van steekproef opgenomen in de cijfers.
een ‘aankomst’ wordt geteld telkens hij of zij een nieuwe logiesaccommodatie benut. Het aantal overnachtingen is gelijk aan de som van alle verblijfsnachten die met deze aankomsten gepaard gaan. De weergegeven aankomsten en overnachtingen betreffen elk verblijfsmotief (zowel vakantie als zakelijk motief).
Niet inbegrepen zijn: niet-commercieel huurlogies, tweede verblijven en vaste staanplaatsen op campings.
3 De bruto bezettingsgraad wordt berekend op basis van het aantal verhuurde kamers ten opzichte van het aantal te huur gestelde kamers. Een bruto bezettingsgraad houdt geen rekening met sluitingsdagen van hotels of tijdelijk nietverhuurbare kamers.
Het aantal aankomsten komt grosso modo overeen met het aantal verblijfstoeristen. Met dat verschil dat elke toerist als
4 Zelfstandigen gaat om de categorieën horeca, vermakelijkheden, foorkramers en vrije beroepen in de kunst.
TOERISMEVLAANDEREN
kennisbeheer@toerismevlaanderen.be | 02 504 03 00
Meer onderzoeken, statistieken en uitgebreide definities vind je op www.toerismevlaanderen.be/cijfers. Verantwoordelijke uitgever: Peter De Wilde, Toerisme Vlaanderen, Grasmarkt 61, 1000 Brussel Wettelijk Depot: D/2018/5635/23/1