SPERMACENTRA VARKENS JAARRAPPORT 2016
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua
DEPARTEMENT LANDBOUW & VISSERIJ
WWW.VLAANDEREN.BE/LANDBOUW
//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
SPERMACENTRA VARKENS Jaarrapport 2016
//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 5.05.2017
Spermacentra varkens – Jaarrapport 2016
pagina 1 van 33
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 2 van 33
Spermacentra varkens – Jaarrapport 2016
5.05.2017
Colofon Samenstelling Departement Landbouw en Visserij Auteurs Eveline De Vidts Karolien Thijs An De Praeter Verantwoordelijk uitgever Jules Van Liefferinge, secretaris-generaal Depotnummer D/2017/3241/196 Lay-out Departement Landbouw en Visserij Druk Vlaamse overheid
Voor bijkomende exemplaren: www.vlaanderen.be/publicaties
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 5.05.2017
Spermacentra varkens – Jaarrapport 2016
pagina 3 van 33
Inhoud
1 2 3
Inleiding ..................................................................................................................................................................................................... 5 Spermacentra in Vlaanderen ........................................................................................................................................................ 5 Evolutie stapel donorberen ............................................................................................................................................................ 7
3.1 3.2
Aantal eindberen Aantal zeugenlijnberen
4
Productie, Aankoop en gebruik van dosissen.................................................................................................................... 13
4.1 4.1.1 4.1.2 4.1.3 4.2 4.2.1 4.2.2 4.2.3 4.3 4.3.1 4.3.2 4.3.3
resultaten over alle beren Productie Aankoop buitenland Gebruik Resultaten over de eindberen Productie Aankoop buitenland Gebruik resultaten over de zeugenlijn beren Productie Aankoop buitenland Gebruik
5 6 7
Belang van de spermacentra voor de Vlaamse varkenshouderij ......................................................................... 26 Rol van het Departement Landbouw en Visserij ........................................................................................................... 29 Besluit: algemene tendensen ...................................................................................................................................................... 30
9 12 13 13 14 16 17 17 18 19 21 21 22 23
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 4 van 33
Spermacentra varkens – Jaarrapport 2016
5.05.2017
1 INLEIDING Alleen centra die zowel door de Vlaamse als de federale overheid erkend zijn, mogen sperma van varkens verhandelen voor de inseminatie van zeugen. De Vlaamse overheid bepaalt de zoötechnische voorwaarden waaraan de beren moeten voldoen en de administratieve voorwaarden waaronder de winning en de handel van sperma van deze beren moet gebeuren. De federale overheid bepaalt de gezondheidsvereisten van de beren en de voorwaarden voor infrastructuur en uitrusting van de centra. De centra worden van nabij opgevolgd en op basis van een risicoanalyse om de twee jaar minstens één keer bezocht door een deskundige van het Departement Landbouw en Visserij. In het voorjaar bezorgen de centra het Departement Landbouw en Visserij een gedetailleerd overzicht van de activiteiten van het afgelopen jaar. De resultaten van 1 januari 2016 tot en met 31 december 2016 vindt u in dit rapport. De activiteitenverslagen van wincentra voor varkenssperma brengen ook voor 2016 enkele opmerkelijke ontwikkelingen aan het licht. Net als de vorige uitgaven bevat het jaarrapport over de spermacentra varkens heel wat kengetallen, toelichting en duiding bij de activiteiten van de centra. Dit rapport is geen wetenschappelijke studie, maar geeft wel de tendensen weer. Dankzij de gegevens die werden verzameld in de afgelopen jaren, wordt een goed beeld geschetst van de evolutie van de inseminaties in de Vlaamse zeugenhouderij. Het Departement Landbouw en Visserij dankt de bedrijfsleiders van de spermacentra voor het zorgvuldig verzamelen en ter beschikking stellen van deze informatie.
2 SPERMACENTRA IN VLAANDEREN Vlaanderen telde eind 2016 25 wincentra voor varkenssperma, 5 minder dan het jaar voordien of een daling met 16,6%. De bedrijfssluitingen deden zich voor in alle provincies, behalve in Antwerpen. De beren van deze centra zijn in de meeste gevallen gedeeltelijk of quasi volledig overgenomen door de overige erkende centra. Enkele centra hebben beren in productie op meerdere locaties, om zo de gezondheidsrisico’s te spreiden of omdat de beren een bijzondere gezondheidsstatus hebben, bijvoorbeeld omdat ze vrij zijn van het PRRS-virus dat voortplantings- en ademhalingsproblemen veroorzaakt. PRRS-vrije beren worden in een afzonderlijke stal, meestal op een ander adres, gehuisvest. De kwaliteitsopvolging en de verwerking van het sperma gebeurt echter op één locatie. In dit rapport worden deze centra beschouwd als één spermacentrum. In 2016 was er één opslagcentrum voor varkenssperma erkend. Dit type zoötechnische erkenning is geregeld in het Vlaams Fokkerijbesluit van 19 maart 2010. Een opslagcentrum bewaart dosissen sperma die afkomstig zijn uit een erkend wincentrum en die bestemd zijn voor de handel. Net als de erkende wincentra moet het erkend opslagcentrum een register van aankoop en verkoop bijhouden, een catalogus ter beschikking stellen van de kopers en hen op verzoek de nodige fokkerijcertificaten of vereenvoudigde documenten bezorgen. Omwille van het recht op privacy zijn er geen afzonderlijke cijfers vermeld over dit centrum.
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 5.05.2017
Spermacentra varkens – Jaarrapport 2016
pagina 5 van 33
De geografische spreiding van de wincentra volgens provincie is weergegeven in tabel 1. EĂŠn op twee actieve centra is gelegen in West-Vlaanderen. De overige centra zijn verdeeld over de rest van Vlaanderen. Oost-Vlaanderen telt 5 centra, Antwerpen 4, Vlaams-Brabant 1 en Limburg 2. De lijst van erkende centra en hun geografische spreiding is opgenomen in de bijlage bij dit rapport. Provincie
Aantal centra
%
Aantal beren
%
Antwerpen
Gemiddeld aantal beren per centrum 91
4
16%
362
18%
Limburg
42
2
8%
83
4%
Oost-Vlaanderen
46
5
20%
274
14%
VL-Brabant
5
1
4%
5
0%
West-Vlaanderen
100
13
52%
1.298
64%
Totaal
81
25
100%
2.022
100%
Tabel 1 Aantal en procentuele verdeling van de actieve wincentra en beren per provincie
Het aantal beren op een centrum varieert voortdurend door de aankoop en opruiming van beren. Het aantal door de centra opgegeven beren op 31 december 2016 geeft een momentopname van de bezetting. De beren opgenomen in dit rapport, zijn actieve donorberen. Quarantaineberen zijn niet meegeteld. Door de forse afname van het aantal centra is het gemiddeld aantal beren per centrum verder gestegen van 69 in 2014, naar 74 in 2015 en 81 in 2016. De stijging situeert zich in de provincies Antwerpen, Limburg en West-Vlaanderen. Het gemiddelde aantal beren per centrum is daarentegen gedaald in de provincie Oost-Vlaanderen en ongeveer status quo gebleven in Vlaams-Brabant. Het aantal centra, het totale aantal beren en het gemiddelde aantal beren per centrum volgens capaciteit van het centrum, is weergegeven in tabel 2. Het aantal beren in de centra is gedaald van 2.221 eind 2015 naar 2.022 eind 2016, een afname van 9%. In de categorie met 0-24, 25-49 en 50-74 beren was er telkens een afname met 2 tot 3 centra. De categorie 75-99 en 100-124 beren dikte aan met telkens 1 centrum terwijl de categorie >125 terugviel van 6 naar 5 centra. In die laatste groep zijn 57% van de beren gehuisvest
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 6 van 33
Spermacentra varkens – Jaarrapport 2016
5.05.2017
Capaciteit centrum
Aantal Centra
Aantal beren
Gemiddeld aantal beren per centrum
%
0-24
9
111
12
5%
25-49
3
117
39
6%
50-74
3
163
54
8%
75-99
3
247
82
12%
100-124
2
229
115
11%
>125
5
1.155
231
57%
Totaal
25
2.022
81
100%
Tabel 2 Gemiddeld aantal beren en procentuele verdeling volgens capaciteit van het centrum
3 EVOLUTIE STAPEL DONORBEREN In de wincentra zijn enkel stamboekberen en hybrideberen toegelaten. Een stamboekbeer is een beer waarvan de ouders en de grootouders zijn ingeschreven in een stamboek voor hetzelfde ras en die zelf ook is ingeschreven in het stamboek. Dat stamboek wordt bijgehouden door een vereniging of organisatie die erkend is volgens de Europese voorschriften. Een privéonderneming kan geen stamboek bijhouden. Een hybridebeer is een beer die afkomstig is van een doelbewuste kruising: tussen stamboekvarkens van verschillende rassen/stammen; of tussen dieren die zelf afkomstig zijn van een kruising tussen verschillende rassen/stammen; of tussen een stamboekvarken en een dier dat tot één van bovengenoemde groepen hoort en die ingeschreven is in een register. Dat register wordt bijgehouden door een privéonderneming, een vereniging of een organisatie, die erkend is volgens Europees geregelde voorschriften. Voor elke ingeschreven beer moet een fokkerijcertificaat worden uitgereikt waarop alle beschikbare en gevalideerde gegevens over de afstamming, de vruchtbaarheid of de prestaties van het dier en zijn ouders of grootouders (voor stamboekberen) of zijn genetisch type of lijn (voor hybride beren) zijn vermeld. Het centrum moet op vraag van de koper alle informatie die vermeld is op het fokkerijcertificaat, ter beschikking stellen.
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 5.05.2017
Spermacentra varkens – Jaarrapport 2016
pagina 7 van 33
Beren worden vervolgens ingedeeld volgens het doel waarvoor ze worden gebruikt. Daarbij wordt het onderscheid gemaakt tussen de eindbeer en de zeugenlijnbeer. Eindberen (of berenlijn) zijn bestemd voor de productie van vleesvarkens, terwijl zeugenlijnberen gebruikt worden voor de productie van fokzeugen. In figuur 1 is de evolutie van het aantal beren in de wincentra weergegeven. Tussen 2000 en 2008 bleef het aantal vrij stabiel tussen 1.620 en 1.800. Vanaf 2009 tot nu schommelt het aantal beren tussen ongeveer 2.000 en ruim 2.200. Van 2011 tot 2016 kende het aantal beren beurtelings een stijging en een daling. 2 500
Aantal beren 2 250 2 239 2 159 2 000 1 989 1 750 1 705 1 500
1 624
1 739 1 747
1 822 1 802 1 686
1 757
2 229 2 141
2 221 2 131 2 022
1 801
1 250
1 000 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 Figuur 1 Evolutie van het aantal beren vanaf 2000 tot 2016
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 8 van 33
Spermacentra varkens – Jaarrapport 2016
5.05.2017
Eindberen
Zeugenlijnberen
170; 8% 95; 5% 154; 8% 1 698; 84% 59; 3%
Eindbeer stamboek
Eindbeer hybride
Zeugenlijnbeer stamboek
Zeugenlijnbeer hybride
Figuur 2 Verdeling van de beren (eindbeer en zeugenlijnbeer) volgens stamboek en hybride
Figuur 2 geeft de verdeling stamboek en hybride weer van de totale berenpopulatie eindberen en zeugenlijnberen. De groep eindberen vertegenwoordigt 92% van de beren, een afname van 2% ten opzichte van 2015.
3.1 AANTAL EINDBEREN In figuur 3 ziet u het aantal eindberen stamboek en hybride van 2012 tot 2016. Bij de eindberen stamboek is er een daling van 64 beren, bij de hybride eindberen zijn er 156 beren minder. Hierbij wordt aangestipt dat 135 eindberen uit de Franse fokprogramma’s Gène Plus (nu Axiom) en Nucleus vanaf 2016 terug ingedeeld zijn bij de eindberen stamboek. Volgens de zoötechnische certificaten zijn deze beren namelijk stamboekberen, geen hybride fokberen. Volgens de beoordeling van 2015, dus met indeling van de eindberen van Gène Plus en Nucleus bij de hybriden, zouden er in 2016 dus 199 stamboekberen en 21 hybride beren minder zijn ten opzichte van vorig jaar.
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 5.05.2017
Spermacentra varkens – Jaarrapport 2016
pagina 9 van 33
2000
a a n t a l
e i n d b e r e n
1800
1706
1742
1762
1721
1 698
1600 1400 1200 1000
Aantal eindberen: Stamboek
800
Aantal eindberen: Hybride
600 400
259
286
200
220
326 170
0 2012
2013
2014 jaar
2015
2016
Figuur 3 Evolutie aantal eindberen stamboek en hybride van 2012 tot2015; 135 beren van de Franse fokprogramma’s zijn in 2016 ingedeeld bij de eindberen stamboek en waren de vorige jaren ingedeeld bij de hybride eindberen
De eindberen zijn voornamelijk stamboekberen van het ras Piétrain: 1.049 zijn ingeschreven bij een Belgisch stamboek (VPF of AWE), 260 bij een Nederlands stamboek (Topigs), 192 bij een Duits en 135 bij een Frans stamboek. De eindberen van het Nederlandse stamboek zijn van Belgische origine en werden voordien ingeschreven in het Vlaams Varkensstamboek. Daarnaast is er nog 1 donorbeer van het ras Belgisch Landvarken. Het aantal Duroc beren is gestegen van 41 in 2015 naar 61 in 2016. In figuur 4 ziet u de evolutie van 2012 tot 2016 van het aantal Piétrain beren dat ingeschreven is in een Belgisch stamboek. Tussen 2012 en 2016 is het aandeel Belgische Piétrain beren afgenomen van 94,3% (1636 op 1735) in 2012 naar 61,8% (1049 op 1698) in 2016. Dit aandeel is nagenoeg volledig vervangen door Piétrain beren van stamboeken uit de buurlanden Nederland, Frankrijk en Duitsland.
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 10 van 33
Spermacentra varkens – Jaarrapport 2016
5.05.2017
1800
1636
1614
1600 a a n t a l
1571 1428
1400 1200
1049
1000 800 600 400 200 0 2012
2013
2014 jaar
2015
2016
Figuur 4 Evolutie van het aantal Piétrain beren ingeschreven in een Belgisch stamboek
Het aantal Piétrain beren ingeschreven in een Frans, Duits of Nederlands stamboek en het aantal Duroc beren in de periode 2012 tot en met 2016 is weergegeven in figuur 5. 300
260
250 A a 200 n 150 t a 100 l 50 0
192 159 135
148
84
77
2012
142
2013
99
49
41 4949 41
3 0
61
Piétrain Nederlands
2015 2016
3 2 2
Piétrain Frans Piétrain Duits
2014
Duroc
ras Figuur 5 Evolutie van het aantal Piétrain beren ingeschreven in een Frans, Duits of Nederlands stamboek en het aantal Duroc beren in de periode 2012 tot en met 2016
De 170 hybride eindberen zijn onder te verdelen in RA-SE Genetics (63 beren), PIC (87 beren), Topigs (2 beren) en Hypor (13 beren). Daarnaast zijn er ook 5 Berkshire beren aanwezig.
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 5.05.2017
Spermacentra varkens – Jaarrapport 2016
pagina 11 van 33
Het aantal PIC-beren is 72% toegenomen ten opzichte van 2015. Ook het aantal RA-SE eindberen nam toe. Bij de Topigs eindberen doet zich een sterke daling voor maar voor dit type beren werd meer sperma aangekocht in Nederland. Het aantal beren van het Hypor fokprogramma is stabiel gebleven.
3.2 AANTAL ZEUGENLIJNBEREN De groep van 154 zeugenlijnberen vertegenwoordigt 7,6% van de berenstapel. Zowel het aantal zeugenlijnberen stamboek als het aantal zeuglijnberen hybride kent in 2016 een toename van ongeveer 16% ten opzichte van vorig jaar. In figuur 6 ziet u de evolutie van het aantal stamboek zeugenlijnberen en het aantal hybride zeugenlijnberen.
160 135
140 120
113
122
A a 100 n 80 t a 60 l 40
120 108 95 82 57
82
66 51
59
Aantal Zeugenlijnberen: Stamboek Aantal Zeugenlijnberen: Hybride
20 0 2011
2012
2013
2014
2015
2016
jaar Figuur 6 Evolutie van het aantal zeugenlijnberen stamboek en hybride van 2011 tot 2016
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 12 van 33
Spermacentra varkens – Jaarrapport 2016
5.05.2017
4 PRODUCTIE, AANKOOP EN GEBRUIK VAN DOSISSEN In dit hoofdstuk worden eerst de globale gegevens over de productie, de aankoop en het gebruik behandeld voor alle types donorberen. Deze gegevens worden daarna afzonderlijk besproken voor de groep eindberen en de groep zeugenlijnberen.
4.1 RESULTATEN OVER ALLE BEREN 4.1.1 Productie De cijfers van de spermacentra in tabel 3 geven het aantal dosissen weer van 1 januari 2016 tot en met 31 december 2016, verdeeld volgens ras of hybride. Naam ras of hybride
Geproduceerd
Verkoop in binnenland
Verkoop in buitenland
Gebruik op eigen bedrijf
Aankoop in buitenland
Piétrain Belgisch
1.263.924
1.161.362
10.054
9.279
0
Piétrain Frans
200.529
156.058
22.388
2.240
0
Piétrain Nederlands
227.328
211.629
0
0
0
Piétrain Duits
193.659
132.315
45.960
504
44
Andere (Duroc, BL, andere)
70.445
31.743
34.200
0
208
Hybriden
171.181
140.377
20.240
1.796
40.727
Subtotaal
2.127.066
1.833.484
132.842
13.819
40.979
L (Large White)
9.194
5.120
123
59
0
C (Engels Landras)
3.871
1.855
0
0
0
D (Duits Landras)
500
250
0
0
0
I/O/E (Fins/Noors/DeensLandras) X/Y (Belgisch Landras stressneg.) N (Nederlands Landras)
17.836
10.600
2.979
20
5.221
4.014
2.234
0
4
0
1.321
807
0
0
1.712
R (Frans Landras)
5.765
2.922
0
63
0
K (Oostenrijks Landras)
0
0
0
0
0
andere landras
690
496
0
0
0
Hybriden
57.476
30.293
0
112
20.407
Subtotaal
100.667
54.577
3.102
258
27.340
Totaal
2.227.733
1.888.061
135.944
14.077
68.319
Eindberen
Zeugenlijnberen
Tabel 3 Overzicht van de productie, verkoop, eigen gebruik en aankoop uit het buitenland (aantal dosissen)
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 5.05.2017
Spermacentra varkens – Jaarrapport 2016
pagina 13 van 33
Het aantal geproduceerde spermadosissen is in 2016 scherp gedaald, namelijk van 2.534.917 dosissen in 2015 naar 2.227.733 in 2016 of -307.184 dosissen wat overeenkomt met -13,8%. Deze daling is sterker dan de afname van het aantal beren (9,0%), wat betekent dat het aantal geproduceerde dosissen per beer in 2016 eveneens is gedaald. Uit figuur 7 blijkt dat gemiddeld 1102 spermadosissen per jaar en per beer worden geproduceerd. 1 300
1 271
Dosissen
1 228
1 200
1 169
1 215 1 163 1 164 1 106
1 100
1 114
1 134 1 141 1 102
1 044 1 046 999
1 000
900
1 246
893 851
800
700
2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016
Figuur 7 Evolutie van het gemiddeld aantal dosissen geproduceerd per beer sinds 2000
4.1.2 Aankoop buitenland In 2016 hebben de erkende centra het record aantal van 68.319 dosissen sperma aangekocht in het buitenland, een toename van 17.612 dosissen of 34,7% ten opzichte van 2015. Het betreft vooral sperma van PIC-eindberen en van Topigs zeugenlijnberen. In figuur 8 ziet u de evolutie van de aankoop door de erkende centra van dosissen sperma afkomstig uit het buitenland. Naast de aankoop van buitenlands sperma door erkende centra wordt ook vaker sperma rechtstreeks geleverd aan de zeugenbedrijven. Volgens informatie van het FAVV werden in 2016 117.992 dosissen sperma naar het Vlaams Gewest ‘ingevoerd’ uit andere lidstaten, voornamelijk. uit Duitsland, 60.557 dosissen, en uit Nederland, 56.260 dosissen. Daarnaast komen ook Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk, Spanje en Ierland voor in het lijstje van ‘invoerende’ landen.
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 14 van 33
Spermacentra varkens – Jaarrapport 2016
5.05.2017
Op basis van de cijfers van het FAVV en van de centra worden naar schatting 117.992 – 68.319 = 49.673 dosissen in het buitenland gewonnen sperma rechtstreeks geleverd aan de zeugenhouderijen. 80000
Aantal dosissen aangekocht in buitenland 68 319
70000
60000 54 316
40000
50 707
48 259
50000
38 776
36952 32394
30000
26154
20000
15910 11896
11350
2006
2007
14030
10000
0 2005
2008
2009
2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
Figuur 8 Evolutie aangekochte dosissen sperma uit het buitenland van 2005 tot 2016
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 5.05.2017
Spermacentra varkens – Jaarrapport 2016
pagina 15 van 33
4.1.3 Gebruik In 2016 werden 2.038.082 dosissen sperma gebruikt. Het aantal gebruikte dosissen is omschreven als de som van het aantal geproduceerde dosissen die in binnen- en buitenland werden verkocht en het aantal dosissen gebruikt op het eigen bedrijf. Figuur 9 toont het verloop van de geproduceerde en gebruikte dosissen sinds 2000. 3 000 000 Aantal dosissen Geproduceerd sperma Gebruikt sperma
2 500 000
2 per. Zw. Gem. (Geproduceerd sperma)
2 000 000
1 500 000
1 000 000
500 000 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 Figuur 9 Overzicht van dosissen geproduceerd en gebruikt sperma sinds 2000
In 2016 werden 2.038.082 dosissen sperma gebruikt, 275.896 minder dan in 2015. Dat betekent dat het aantal gebruikte dosissen varkenssperma in 2016 11,9% is gedaald ten opzichte van 2015. In 2016 werden 189.651 geproduceerde dosissen sperma niet verkocht of gebruikt, wat neerkomt op een effectief gebruik van 91,5%. Dit is een status quo ten opzichte van 91,3% gebruikte dosissen in 2015.
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 16 van 33
Spermacentra varkens – Jaarrapport 2016
5.05.2017
4.2 RESULTATEN OVER DE EINDBEREN 4.2.1 Productie Het Piétrainras blijft veruit de grootste leverancier van eindbeer sperma. Van de 2.127.066 geproduceerde dosissen eindbeer sperma zijn er 1.885.440 of 88,6% afkomstig van raszuivere Piétrain beren. Het betreft Piétrain beren die ingeschreven zijn in het stamboek van een Belgische, Nederlandse, Franse of Duitse stamboekvereniging. Zoals reeds opgemerkt in punt 3.1., wordt de Franse Piétrain uit het fokprogramma van Gène Plus en Nucleus vanaf dit jaar terug ondergebracht in de groep stamboekvarkens. Een interessante vaststelling is dat het totale aandeel geproduceerd P-sperma binnen de productie van eindberen sperma over de laatste vijf jaar vrij stabiel is gebleven. In tabel 4 is het aantal geproduceerde dosissen P-sperma afkomstig van de groep raszuivere P-donorberen die ingeschreven zijn in het stamboek van een Belgische, Nederlandse, Franse of Duitse stamboekvereniging vergeleken met de totale productie van dosissen eindbeer sperma. De Piétrain donorberen in het stamboek van de Nederlandse stamboekvereniging zijn afkomstig van P fokvarkens die in het verleden ingeschreven werden in het Vlaamse varkensstamboek. In de totale productie van eindberen sperma zit ook de productie vervat van stamboekberen van andere rassen, voornamelijk Duroc, en van hybride donorberen. Uit deze vergelijking blijkt dat het aandeel raszuiver P-sperma varieert tussen 88,1 en 90,1 procent. De voorbije vijf jaar zijn gekenmerkt door een toegenomen differentiatie van de fokprogramma’s (stamboeken) waaruit de donorberen afkomstig zijn.
Productie dosissen
2011 aantal
%
2015 aantal
%
2016 aantal
%
P BE P FR P DE P NL P alle
1.988.769 67.600 44.863 0 2.101.232
85,3 2,9 1,9 0,0 90,1
1.729.596 222.737 153.965 56.164 2.162.462
70,5 9,1 6,3 2,3 88,1
1.263.924 200.529 193.659 227.328 1.885.440
59,4 9,4 9,1 10,7 88,6
eindberen
2.332.452
100,0
2.453.588
100,0
2.127.066
100,0
Tabel 4 Evolutie van aantal en aandeel geproduceerde dosissen P-sperma tov eindberen sperma
Ondanks de globale afname van 326.522 geproduceerde dosissen eindberen sperma is er terug een significante toename van het aantal geproduceerde dosissen Duroc sperma, van 49.124 dosissen in 2015 naar 70.276 in 2016. Er is ook een toename van het aantal geproduceerde dosissen sperma van het hybride fokprogamma PIC408 en van het Maximus fokprogramma van Ra-Se Genetics. De eindberen van de fokprogramma’s van Topigs produceerden in 2016 aanzienlijk minder dosissen. Eindberen worden efficiënt ingezet. Dit is zichtbaar in de verhouding van het aantal geproduceerde en gebruikte spermadosissen per beer, zoals blijkt in figuur 13. Bij de eindberen stamboek en hybride
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 5.05.2017
Spermacentra varkens – Jaarrapport 2016
pagina 17 van 33
werden op jaarbasis gemiddeld 1.152 en 1.007 dosissen geproduceerd tegenover 1.071 en 955 gebruikt of een benuttingsgraad van respectievelijk 93,0% en 94,8%. 1 400 1 200 1 000 800 600 400 200 0
Eindbeer stamboek
Eindbeer hybride
Geproduceerd / beer
1 152
1 007
Gebruikt / beer
1 071
955
Figuur 10 Aantal geproduceerde en gebruikte dosissen sperma per eindbeer stamboek en eindbeer hybride
4.2.2 Aankoop buitenland In 2016 hebben de centra 40.979 dosissen sperma van eindberen aangekocht in het buitenland. Dat is een verdubbeling ten opzichte van de 20.220 ingevoerde dosissen in 2015. De toename situeert zich vooral bij de dosissen PIC-sperma dat nagenoeg verdubbelde en de aankoop van dosissen sperma van Topigs eindberen.
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 18 van 33
Spermacentra varkens – Jaarrapport 2016
5.05.2017
Het overzicht van het aantal aangekochte dosissen sperma van eindberen is weergegeven in figuur 14.
dosissen eindberen aangekocht in buitenland 45000 40000 35000 30000 aantal
25000 20000 15000 10000 5000 0
2009
2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
Hybriden eindbeer
4971
11 807
473
5 041
6 513
18 717
20 220
40 727
stamboek eindbeer
3670
3 829
4874
3 687
0
3 309
0
252
Figuur 11 Overzicht van dosissen in het buitenland aangekocht sperma van eindberen in de periode 2009 tot 2016
Zoals reeds vermeld in 4.1.2. werden 49.673 dosissen sperma, hoofdzakelijk afkomstig uit Duitsland en Nederland, rechtstreeks geleverd aan Vlaamse zeugenbedrijven. Het aandeel eindberen en zeugenlijn sperma is niet gekend. Deze rechtstreekse leveringen bevatten meestal grote paketten zodat ervan mag worden uitgegaan dat het vooral over eindberen sperma gaat.
4.2.3 Gebruik Er is een gering verschil tussen het percentage effectief gebruikt sperma van de groep stamboekberen en hybride eindberen. Bij eindberen stamboek worden gemiddeld 1.071 van de 1.152 geproduceerde dosissen gebruikt, wat overeenkomt met 93%, Bij de eindberen hybride is de verhouding 955 dosissen gebruikt op 1007 geproduceerd of 95%.
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 5.05.2017
Spermacentra varkens – Jaarrapport 2016
pagina 19 van 33
1 400 1 200 1 000 800 600 400 200 0
Eindbeer stamboek
Eindbeer hybride
Geproduceerd / beer
1 152
1 007
Gebruikt / beer
1 071
955
Figuur 12 Overzicht van gemiddeld aantal dosissen geproduceerd en gebruikt sperma per beer
In tabel 5 is de evolutie van het gebruik van P-sperma van raszuivere donorberen die ingeschreven zijn in een PiĂŠtrain stamboek, net als in 4.2.1., voor 2011, 2015 en 2016 vergeleken met het globale gebruik van sperma van eindberen. Het percentage gebruikt sperma ten opzichte van geproduceerd sperma is voor de verschillende types P-beren nagenoeg hetzelfde. De verhoudingen en de vaststellingen die gemaakt zijn voor de productie zijn hierdoor ook van toepassing voor het gebruik. Gebruik dosissen
2011 aantal
%
2015 aantal
P BE P FR P DE P NL P alle eindberen
%
2016 aantal
%
1.857.662 62.252 42.647 0 1.962.561
85,5 2,9 2,0 0,0 90,3
1.587.878 210.383 143.895 53.950 1.996.106
70,1 9,3 6,4 2,4 88,1
1.180.695 180.686 178.779 211.629 1.751.789
59,6 9,1 9,0 10,7 88,5
2.173.395
100,0
2.265.328
100,0
1.980.145
100,0
Tabel 5 Evolutie van aantal en aandeel gebruikte dosissen P-sperma tov eindberen sperma
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 20 van 33
Spermacentra varkens – Jaarrapport 2016
5.05.2017
4.3 RESULTATEN OVER DE ZEUGENLIJN BEREN 4.3.1 Productie Onder 3.2. werd reeds vermeld dat het aantal zeugenlijnberen, zowel stamboek als hybride, is toegenomen van respectievelijk 82 en 51 beren in 2015 naar 95 en 59 in 2016, wat overeenkomt met ongeveer 16%. Het aantal geproduceerde dosissen zeugenlijnsperma is ook toegenomen, namelijk van 81.329 in 2015 naar 100.667 dosissen in 2016 of +23,8%. Deze toename is vooral toe te schrijven aan de hybride zeugenlijnberen. Ze produceerden 57.476 dosissen, dat is 15.443 dosissen meer dan in 2015 of +36,7%. In 2016 wordt opnieuw een stijging genoteerd van het gemiddeld aantal geproduceerde dosissen per hybride zeugenlijnbeer: van 496 dosissen in 2014 naar 824 dosissen in 2015 en 974 dosissen in 2016. De productie van het gemiddelde aantal dosissen per stamboek zeugenlijnbeer is gedaald ten opzichte van vorig jaar, van 440 in 2014 naar 480 in 2015 en 454 in 2016. De continu dalende productie van sperma van stamboek zeugenlijnberen is gekenterd. Er werden in 2016 43.191 dosissen geproduceerd. De evolutie van 2012 tot 2016 van het aantal geproduceerde dosissen zeugenlijnsperma afkomstig van respectievelijk stamboek en hybride zeugenlijnberen is weergegeven in figuur 13.
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 5.05.2017
Spermacentra varkens – Jaarrapport 2016
pagina 21 van 33
geproduceerde dosissen zeugenlijnsperma 68 000 63 842
63 000
58 000
57866
57 476
53 000 51424 49 641 48 000
47612
43 000 40644
39296
38 000 2012
2013 Stamboek zeugenlijn
2014
43 191
42033
2015
2016
Hybriden zeugenlijn
Figuur 13 Verloop van de jaarlijkse spermaproductie bij stamboek en hybride zeugenlijnberen van 2012 tot 2016
4.3.2 Aankoop buitenland Uit analyse van de cijfers blijkt dat de aankoop van dosissen sperma van hybride zeugenlijnberen een lichte daling liet optekenen van 29.901 dosissen in 2015 naar 27.340 in 2016. Het aantal aangekochte dosissen sperma van stamboek zeugenlijnberen kende een stijging van 586 in 2015 naar 6.933 in 2016. Het overzicht van het aantal aangekochte dosisssen per berengroep is weergegeven in figuur 14.
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 22 van 33
Spermacentra varkens – Jaarrapport 2016
5.05.2017
dosissen zeugenlijn beren aangekocht in buitenland 45000 40000 35000 30000 aantal
25000 20000 15000 10000 5000 0
2009
2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
Hybriden zeugenlijnbeer
5044
2 817
570
28 459
32 263
25 907
29 901
20 407
Stamboek zeugenlijnbeer
390
7 695
8113
11 072
0
6 383
586
6 933
Figuur 14 Evolutie van de aangekochte dosissen in het buitenland van 2009 tot 2016 van zeugenlijnberen stamboek en hybride
4.3.3 Gebruik Er is een verschil tussen het percentage effectief gebruikt sperma van zeugenlijnberen stamboek ten opzichte van zeugenlijnberen hybride . Dit wordt geĂŻllustreerd in figuur 15. Bij de zeugenlijnberen stamboek en de zeugenlijnberen hybride worden respectievelijk 63,7% en 52,9% gebruikt. Vorig jaar bedroegen de benuttingspercentages voor de groep zeugenlijnberen respectievelijk 63,6% en 56,3%.
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 5.05.2017
Spermacentra varkens – Jaarrapport 2016
pagina 23 van 33
100% 90% 80%
15 659
27 071
70% 60% 50% 40% 30%
27 532
30 405
20% 10% 0%
Zeugenlijn stamboek
Zeugenlijn hybride
Niet gebruikt
15 659
27 071
Gebruikt
27 532
30 405
Figuur 15 Overzicht van effectief gebruik van sperma van eindberen/zeugenlijnberen en hybride/stamboekberen
Bij de zeugenlijn werden gemiddeld 290 dosissen gebruikt per stamboekbeer en 515 dosissen per hybride beer. Ten opzichte van 2015 is het aantal geproduceerde en gebruikte dosissen per stamboek zeugenlijnbeer gedaald met respectievelijk 25 en 15 dosissen per beer. De evolutie van het aantal geproduceerde dosissen per hybride zeugenlijnbeer is daarentegen gestegen, van 824 dosissen geproduceerd in 2015 naar 974 dosissen in 2016. Logischerwijs is ook het aantal gebruikte dosissen toegenomen, namelij van 464 in 2015 naar 515 in 2016. Deze resultaten zijn grafisch weergegeven in figuur 16.
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 24 van 33
Spermacentra varkens – Jaarrapport 2016
5.05.2017
1 200
1 000
Astitel
800
600
400
200
0
Zeugenlijn stamboek
Zeugenlijn hybride
Geproduceerd / beer
455
974
Gebruikt / beer
290
515
Figuur 16 Overzicht van het gemiddeld aantal dosissen geproduceerd en gebruikt sperma per zeugenlijn beer
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 5.05.2017
Spermacentra varkens – Jaarrapport 2016
pagina 25 van 33
5 BELANG VAN DE SPERMACENTRA VOOR DE VLAAMSE VARKENSHOUDERIJ De impact van de spermacentra op de Vlaamse varkenshouderij kan worden ingeschat door de hierboven vermelde resultaten te koppelen aan de statistische gegevens die voor Vlaanderen ingezameld worden via FOD Economie en die worden gepubliceerd op de website Statbel. http://statbel.fgov.be/nl/statistieken/cijfers/economie/landbouw/bedrijven/#.WSQF5_6we71 De referentieperiode voor het verzamelen van de gegevens werd in 2014 opgeschoven van mei naar oktober/november. Dit is het gevolg van het vereenvoudigingsproces van de enquêtes van FOD Economie, en in het bijzonder van de afschaffing van de algemene landbouwenquête die traditioneel in mei werd gehouden. Bovendien worden de gegevens ook uit een andere bron gehaald. Voor de varkensstapel worden de gegevens uit Sanitel gebruikt, in combinatie met een enquête. Het totaal aantal varkens en de drie grote categorieën zijn afkomstig uit Sanitel. Voor de subcategorieën worden coëfficiënten toegepast binnen de categorieën ‘mestvarkens’ en ’fokvarkens’. Voor dit rapport zijn de voorlopige resultaten gebruikt van mei 2016. Hiervoor heeft FOD Economie de gegevens van Sanitel gebruikt, in combinatie met coëfficiënten voor de dierencategorieën die niet in Sanitel voorkomen. De coëfficiënten zijn berekend op basis van de laatste landbouwenquêtes. Volgens de voorlopige resultaten van mei 2016, waren er in het Vlaams Gewest 418.677 zeugen aanwezig, dat is 11.238 of 2,6% minder dan in oktober 2015. Figuur 17 geeft het aantal gebruikte dosissen weer ten opzichte van het totaal aantal zeugen in Vlaanderen. Het aantal gebruikte dosissen wordt gedefinieerd als de som van: de dosissen verkocht in het binnenland; de dosissen gebruikt op het eigen bedrijf; de dosissen aangekocht in het buitenland. Het betreft dus de dosissen die bedoeld zijn om zeugen te insemineren van Vlaamse varkensbedrijven.
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 26 van 33
Spermacentra varkens – Jaarrapport 2016
5.05.2017
2 500 000
2 000 000
1 500 000
1 000 000
dosissen gebruikt aantal zeugen
500 000
2015
2016
aantal zeugen
2014
dosissen gebruikt
2013
2012
0
2012 2 258 456
2013 2 294 268
2014 2 260 733
2015 2 189 218
2016 1 956 526
475 418
458 071
447 099
429 916
418 677
Figuur 17 Evolutie van het aantal dosissen gebruikt sperma van 2012 tot 2015 in vergelijking met het aantal zeugen
De daling van het aantal zeugen (-2,6%) is opvallend kleiner dan de daling van het aantal gebruikte spermadosissen (-10,6%). Waarschijnlijk liggen twee vrij recente ontwikkelingen aan de basis van deze trendbreuk. Enerzijds is er een toename van het aantal diepte-inseminaties waardoor een dosis kan gebruikt worden voor de inseminatie van twee zeugen. Anderzijds is er ook een toename van het gebruik van dosissen sperma die vanuit een naburige lidstaat rechtstreeks worden geleverd aan zeugenhouderijen in Vlaanderen. Dit fenomeen behoort niet tot de activiteiten van de erkende centra en werd reeds beschreven onder punt 4.1.2. De vaststelling in de vorige alinea leidt tot een gevoelige afname van het aantal ‘gebruikte’ dosissen per zeug per jaar. In 2015 ging het nog over gemiddeld 5,09 dosissen/zeug per jaar terwijl het in 2016 gaat over gemiddeld 4,55 gebruikte dosissen per zeug per jaar.
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 5.05.2017
Spermacentra varkens – Jaarrapport 2016
pagina 27 van 33
5,40
Aantal dosissen/zeug/jaar
5,30 5,20 5,10
5,09
5,06
5,00 4,90 4,80 4,70 4,64
4,60
4,57
4,55
4,50 4,40 2012
2013
2014
2015
2016
Figuur 18 Evolutie van de verhouding van het aantal dosissen sperma gebruikt per zeug per jaar in Vlaanderen
Rekening houdend met enkele foktechnische kengetallen kan berekend worden hoeveel procent van de zeugen geĂŻnsemineerd wordt met sperma afkomstig van een erkend spermacentrum. Hierbij wordt sinds de opstelling van dit rapport rekening gehouden met: het aantal zeugen volgens Statbel, een worpindex van 2,2 per zeug/jaar, een herdekkingspercentage van 12% en 2 inseminaties per bronst. Deze parameters, worpindex en percentage herdekkingen, werden getoetst aan de kengetallen zeugenhouderij die gepubliceerd zijn op de website van het varkensloket http://www.varkensloket.be/Portals/63/kengetallen_zeugenhouderij.pdf. Hierbij is gebleken dat de na te streven worpindex mag worden verhoogd naar 2,3. Uit de theoretische berekening op basis van de nieuwe berekeningsmethode van het aantal zeugen en de worpindex van 2,3, kan worden afgeleid dat in 2016 88,8% van de zeugen in Vlaanderen werd geĂŻnsemineerd met sperma afkomstig van een erkend spermacentrum. In 2015 leidde eenzelfde berekening nog tot 98,8%.
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 28 van 33
Spermacentra varkens – Jaarrapport 2016
5.05.2017
6 ROL VAN HET DEPARTEMENT LANDBOUW EN VISSERIJ De Vlaamse overheid steunt de varkenssector door: het erkennen van een vereniging voor het bijhouden van het stamboek van raszuivere fokvarkens en een register van hybride fokvarkens, alsook voor het uitvoeren van prestatieonderzoek, met name vzw Vlaamse Piétrain Fokkerij (VPF) en van een onderneming voor het bijhouden van een register van hybride fokvarkens, met name RA-SE Genetics; het toezien op de correcte uitvoering van het fokprogramma door de erkende organisaties; het subsidiëren van het opstellen en bijhouden van het stamboek, het prestatieonderzoek van stamboekberen in de selectiemesterijen en het berekenen van hun fokwaardenschatting. In de selectiemesterij worden de beren via afstammelingen getest op voederconversie, karkaskwaliteit en groeisnelheid en krijgen ze een fokwaardeschatting. Dit cijfer geeft de varkenshouders een idee over de economische waarde van de nakomelingen van een beer. De resultaten van het selectiemesterijonderzoek worden om de twee maanden gepubliceerd op de website http://www.vlaamsepietrainfokkerij.be en via de landbouwpers in 2016 werd aan VPF crisissteun toegekend voor het uitvoeren van prestatieonderzoek in testbedrijven. Dit zijn praktijkbedrijven die hun zeugen laten insemineren met sperma van eindberen uit de Vlaamse wincentra voor varkenssperma en die bij hun nakomelingen in de kraamstal en de vleesvarkensstal gegevens verzamelen over reproductie en vleesproductie. Het Departement Landbouw en Visserij volgt de correcte werking op van de erkende spermacentra. In 2016 werd de helft van de erkende centra bezocht. Vanaf 2014 worden de centra opgevolgd op basis van een risico-analyse, waarbij rekening wordt gehouden met het resultaat van de opvolging van de centra de voorbije 3 jaar. Daarbij voert de afdeling de volgende controles uit: bij de beren: > aanwezigheid van het fokkerijcertificaat en overeenstemming met de identificatie in het oor; > toelating tot de voortplanting, fokwaardeschatting en ander prestatieonderzoek, zoals de bedrijfsprestatietoets (BPT); > afwezigheid van erfelijke gebreken. bij de opgeslagen dosissen sperma: > de vermeldingen op het etiket: correcte identificatie van het spermacentrum en de donorbeer; > steekproefsgewijze controle van de identificatie door DNA-bepaling bij het sperma en de donorbeer. De erkenning van de centra gebeurt sinds 1 januari 2011 op basis van het Fokkerijbesluit van 19 maart 2010. Het erkenningsbesluit van 26 juli 2011 tot erkenning van centra voor varkens ter uitvoering van artikelen 35 en 59, §2, van het Fokkerijbesluit van 19 maart 2010 werd in 2016 geactualiseerd. De wijzigingen zijn geregeld in het ministerieel besluit van 7 december 2016 tot wijziging van artikelen 1 en 2 van het ministerieel besluit van 26 juli 2011 tot erkenning van centra voor varkens ter uitvoering van artikelen 35 en 59, §2, van het Fokkerijbesluit van 19 maart 2010. In 2016 heeft het departement onaangekondigde controles uitgevoerd op de correcte identificatie van 10 dosissen sperma afkomstig van 6 centra. Hiertoe werd het DNA van het spermastaal vergeleken met het
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 5.05.2017
Spermacentra varkens – Jaarrapport 2016
pagina 29 van 33
DNA van de donorbeer die vermeld was op het etiket van de spermarecipiënt. Bij 4 dosissen, afkomstig van 2 centra, werd mengsperma aangetroffen. Deze centra hebben een waarschuwing ontvangen. De overige 6 dosissen, afkomstig van 4 centra, waren correct geïdentificeerd. De organisatie van onaangekondigde controles op de correcte identificatie van dosissen opgeslagen sperma wordt voortgezet.
7 BESLUIT: ALGEMENE TENDENSEN Eind 2016 waren 25 wincentra en 1 opslagcentrum erkend en actief in het Vlaamse Gewest. De beweging naar schaalvergroting en concentratie van centra heeft zich sterk doorgezet. Ten opzichte van 2015 zijn er 5 centra minder, min 16,6%, terwijl het gemiddeld aantal beren per centrum gestegen is van 74 naar 81, plus 9,5%. Eind december 2016 waren er 2.022 donorberen in de centra, min 9,0% ten opzichte van 2015. Het aantal eindberen is afgetikt op 1868 (92%), het aantal zeugenlijnberen op 154 (8%). Opmerkelijk is dat het aantal eindberen van het Piétrain ras tussen 2012 en 2016 vrij stabiel is gebleven: 1735 in 2012 ten opzichte van 1698 in 2016. Tussen 2012 en 2016 is het aandeel Belgische Piétrainberen evenwel afgenomen van 94,3% (1636 op 1735) in 2012 naar 61,8% (1049 op 1698) in 2016. Dit aandeel is nagenoeg volledig vervangen door Piétrainberen van stamboeken uit de buurlanden Frankrijk, Duitsland en Nederland. Deze vaststelling geldt eveneens voor de geproduceerde en gebruikte dosissen sperma. Het aantal geproduceerde dosissen is in 2016 gedaald naar 2.227.733, -13,8% ten opzichte van 2015. Dat is een sterkere daling dan het aantal donorberen waardoor het gemiddeld aantal geproduceerde dosissen per beer gedaald is tot 1.102 ten opzichte van 1.141 in 2015, -3,4%. De erkende centra hebben in 2016 een recordaantal van 68.319 dosissen sperma aangekocht in het buitenland, een toename van 17.612 dosissen of 34,7% ten opzichte van het jaar voordien. Uit informatie van het FAVV kan worden afgeleid dat daarnaast 49.673 dosissen rechtstreeks werden geleverd aan Vlaamse zeugenhouderijen. Het aantal gebruikte dosissen, de som van het aantal geproduceerde dosissen die in binnen-en buitenland werden verkocht en het aantal dosissen gebruikt op het eigen bedrijf bedroeg in 2016 2.038.082, dat is een daling van 275.896 dosissen of min 11,9% ten opzichte van 2015. Voor de productie van fokzeugen, voornamelijk hybriden, insemineert de zeugenhouder zijn dieren zowel met sperma van zeugenlijnberen van een hybriden fokprogramma als met sperma van stamboekberen. Het totaal aantal gebruikte dosissen sperma van zeugenlijnberen is in 2016 gestegen naar 57.937, een toename van 9.287 dosissen ten opzichte van het absolute dieptepunt van 48.650 dosissen in 2015. In Vlaanderen zijn naar schatting ongeveer 9 op 10 geboren biggen afkomstig van sperma aangeleverd uit een erkend spermacentrum. Het is opmerkelijk dat het aantal gebruikte dosissen, gedefinieerd als de som van het aantal geproduceerde dosissen die in het binnenland werden verkocht, gebruikt op het eigen bedrijf of aangekocht in het buitenland, gedaald is met 10,6% terwijl het aantal zeugen slechts met
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 30 van 33
Spermacentra varkens – Jaarrapport 2016
5.05.2017
2,6% is gedaald. Een verklaring voor deze evolutie kan worden gezocht in de toepassing van efficiĂŤnte inseminatietechnieken en de rechtstreekse levering van dosissen sperma uit buurlanden. Het departement voert onaangekondigde controles uit op de correcte identificatie van dosissen sperma. Deze kwaliteitscontrole blijft een noodzakelijk aandachtspunt. De uitbaters van de spermacentra leveren aanzienlijke inspanningen om beren aan te leveren met de gewenste genetische eigenschappen in het centrum. De erkende fokkersvereniging die het stamboek van fokvarkens bijhoudt, verzamelt gegevens over die eigenschappen bij de aangesloten fokbedrijven en stelt ze ter beschikking van de kopers van fokmateriaal. Op die manier vormen de fokbedrijven een essentiĂŤle schakel voor de productie van vleesvarkens met de gewenste kwaliteit.
Bijlagen 1. Geografische spreiding van de erkende win- en opslagcentra van varkenssperma Oost-Vlaanderen West-Vlaanderen Antwerpen Limburg Vlaams-Brabant
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 5.05.2017
Spermacentra varkens – Jaarrapport 2016
pagina 31 van 33
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 32 van 33
Spermacentra varkens – Jaarrapport 2016
5.05.2017
2. Lijst erkende win- en opslagcentra van varkenssperma met activiteiten in 2016 Centra erkend voor winning en opslag van varkenssperma Datum lijst: 7 december 2016 Naam centrum
Naam erkenninghouder
Adres erkenninghouder
Postnr./gemeente Erkenninghouder
telefoon
fax
Andy LEKENS
LEKENS Andy
Brandstraat 11
8755 RUISELEDE
051 68 81 89
051 68 69 65
Bavo VANDEBROECK
VANDEBROECK Bavo
Diestsestraat 71
3470 KORTENAKEN
011 58 94 63
011 58 94 63
BROPA BVBA
BROPA BVBA
Eindsestraat 3
2321 MEER
03 315 00 51
03 315 44 13
Chris DE WISPELAERE
DE WISPELAERE Chris
Eeksken 11A
9940 EVERGEM
09 357 43 87
09 357 43 87
CLINCKE Bart
CLINCKE Bart
Bruggesteenweg 114
8755 RUISELEDE
051 65 54 19
051 65 84 65 03 411 10 89
COMAV CV – KI-Bevel
COMAV CV – KI-Bevel
Carolusberg 2
2560 BEVEL
03 481 80 69
GCV KI-CENTRUM D. CORNETTE
GCV KI-CENTRUM D. CORNETTE
Loviestraat 16
8970 POPERINGE
057 33 56 97
Jan PONSAERTS
PONSAERTS Jan
Brugseweg 279
8920 LANGEMARK
057 48 74 39
057 48 74 52
Karel VERSTRAETEN
VERSTRAETEN Karel
Hoogstraat 99
9150 BAZEL
03 774 21 87
03 774 21 87
KI DAELMAN BVBA
KI DAELMAN BVBA
Plasstraat 2
9170 ST-GILLIS-WAAS
03 707 00 77
03 707 00 77
KI JANSSENS LV
KI JANSSENS LV
Veldstraat 275
9140 TEMSE
03 771 53 88
03 771 53 88
KI-CENTRUM BLOMME BVBA
KI-CENTRUM BLOMME BVBA
Tieltstraat 174
KI-CENTRUM LICHTERVELDE BVBA
KI-CENTRUM LICHTERVELDE BVBA Vandewallestraat 13A
8740 PITTEM
051 46 43 44
051 48 17 72
8810 LICHTERVELDE
050 21 74 08
050 21 74 12
KI-VANSTEENLANDT BVBA
KI-VANSTEENLANDT BVBA
Bankelindeweg 33
8972 KROMBEKE
057 40 04 68
057 40 11 95
Kris DESMYTTERE
DESMYTTERE Kris
Blokstraat 19
8972 PROVEN
057 38 81 03
057 40 11 03
Luc BAX
BAX Luc
Polderstraat 45
2381 WEELDE
0477 72 89 45 014 65 76 30
Luk VERMEIREN
VERMEIREN Luk
Bolksedijk 27
2310 RIJKEVORSEL
03 314 62 33
03 314 34 84
NAERT-VANDER MEULEN BVBA
NAERT-VANDER MEULEN BVBA
Ieperstraat 220
8560 MOORSELE
056 50 04 19
056 50 06 96 059 30 30 33
NV CODIVAR
NV CODIVAR
Torhoutsesteenweg 10
8432 LEFFINGE-MIDDELKERKE
059 27 83 74
Rudi KUSTERS
KUSTERS Rudi
Hulsbosstraat 4
3960 BREE
089 46 17 53
Stefaan DELANGHE
DELANGHE Stefaan
Conterdijk 5A
8670 WULPEN
058 31 19 21
058 31 40 16
Tine VERMEULEN
VERMEULEN Tine
Mispelaarstraat 3A
8980 ZONNEBEKE
051 77 14 33
051 78 05 66
TOPGEN KI BVBA
TOPGEN KI
Bruggesteenweg 114
8755 Ruiselede
0472 32 22 08 051 65 84 65
VARKENSZORG CV
VARKENSZORG CV
Kanonweg 8A
3950 KAULILLE
011 44 16 02
011 44 57 37
Véronique VANDAMME
VANDAMME Véronique
Paddegatstraat 5
8460 OUDENBURG
059 26 53 54
059 26 50 17
Centrum erkend voor opslag van varkenssperma Datum lijst: 7 december 2016 Naam centrum
Naam erkenninghouder
Adres erkenninghouder
Postnr./gemeente Erkenninghouder
Tel/GSM
Fax
THIENPONT Bart
THIENPONT Bart
Roskamstraat 90
9820 MERELBEKE
09 252 16 49
-
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 5.05.2017
Spermacentra varkens – Jaarrapport 2016
pagina 33 van 33
Departement Landbouw en Visserij Koning Albert II-laan 35 bus 40 1030 Brussel www.vlaanderen.be/landbouw