PA026_4 WL rapporten
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen Jaar 2020 DEPARTEMENT MOBILITEIT & OPENBARE WERKEN
waterbouwkundiglaboratorium.be
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen Jaar 2020
Vandenbruwaene, W.; Michielsen, S.; Thant, S.; Boeckx, L.; Vereecken, H.; Deschamps, M.
Cover figuur © Vlaamse overheid, Departement Mobiliteit en Openbare Werken, Waterbouwkundig Laboratorium Juridische kennisgeving Het Waterbouwkundig Laboratorium is van mening dat de informatie en standpunten in dit rapport onderbouwd worden door de op het moment van schrijven beschikbare gegevens en kennis. De standpunten in deze publicatie zijn deze van het Waterbouwkundig Laboratorium en geven niet noodzakelijk de mening weer van de Vlaamse overheid of één van haar instellingen. Het Waterbouwkundig Laboratorium noch iedere persoon of bedrijf optredend namens het Waterbouwkundig Laboratorium is aansprakelijk voor het gebruik dat gemaakt wordt van de informatie uit dit rapport of voor verlies of schade die eruit voortvloeit. Copyright en wijze van citeren © Vlaamse overheid, Departement Mobiliteit en Openbare Werken, Waterbouwkundig Laboratorium 2021 D/2021/3241/227 Deze publicatie dient als volgt geciteerd te worden: Vandenbruwaene, W.; Michielsen, S.; Thant, S.; Boeckx, L.; Vereecken, H.; Deschamps, M. (2021). Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen: Jaar 2020. Versie 4.0. WL Rapporten, PA026_4. Waterbouwkundig Laboratorium: Antwerpen Overname uit en verwijzingen naar deze publicatie worden aangemoedigd, mits correcte bronvermelding. Documentidentificatie Opdrachtgever: Trefwoorden (3-5): Kennisdomeinen:
Waterbouwkundig Laboratorium Ref.: WL2021RPA026_4 Debiet, jaarwaarden, maandwaarden, HIC meetstations Hydraulica en sediment > Rivierafvoer Waterbeheer > Waterbalans – Waterbeschikbaarheid Waterbeheer > Watersysteemkennis Waterbeheer > Debieten
Tekst (p.): Vertrouwelijk:
19 ܈Nee
Auteur(s):
Vandenbruwaene, W.; Michielsen, S.; Thant, S.
Bijlagen (p.): ܈Online beschikbaar
35
Controle Naam Revisor(en):
Boeckx, L.; Vereecken, H.
Handtekening Getekend door:Leen Boeckx (Signature) Getekend op:2021-12-02 16:22:43 +01:0 Reden:Ik keur dit document goed
Getekend door:Hans Vereecken (Signatu Getekend op:2021-12-02 13:37:33 +01:0 Reden:Ik keur dit document goed
Getekend door:Wouter Vandenbruwaene Getekend op:2021-12-02 13:56:38 +01:0 Reden:Ik keur dit document goed
Projectleider:
Vandenbruwaene, W.
Goedkeuring Verantwoordelijke HIC: Afdelingshoofd:
F-WL-PP10-1 Versie 7 Geldig vanaf 03/01/2017
Deschamps, M.
Bellafkih, K.
Getekend door:Maarten Deschamps (Sig Getekend op:2021-12-02 16:09:24 +01:0 Reden:Ik keur dit document goed
Getekend door:Abdelkarim Bellafkih (Sign Getekend op:2021-12-02 18:40:28 +01:0 Reden:Ik keur dit document goed
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2020
Abstract Voorliggend rapport karakteriseert de hydrologie van de bevaarbare waterlopen in Vlaanderen voor het jaar 2020 aan de hand van de debietsmetingen uitgevoerd door het Hydrologisch Informatie Centrum (HIC). In de maanden januari, mei tot september en november tot december worden er algemeen lage debieten waargenomen. In deze maanden heeft 50-77% van de beschouwde HIC stations een abnormaal laag tot uitzonderlijk laag mediaan maanddebiet. De lage debieten resulteren voor vijf referentiestations (Haringe, Menen, Melle, Overboelare en Aarschot) in een minimum jaardebiet dat tot de drie laagste behoort sinds het begin van de normaalperiode. De maand maart daarentegen wordt gekenmerkt door duidelijk hogere debieten, waarbij ongeveer 70% van de stations een abnormaal hoog tot uitzonderlijk hoog debiet heeft. De uitzonderlijke hoge maanddebieten worden waargenomen voor de stations langsheen de Maas, Demer en Grote Nete.
Definitieve versie
WL2021RPA026_4
III
F-WL-PP10-1 Versie 7 Geldig vanaf 03/01/2017
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2020
Inhoudstafel Abstract ............................................................................................................................................................ III Inhoudstafel....................................................................................................................................................... V Lijst van de tabellen .......................................................................................................................................... VI Lijst van de figuren .......................................................................................................................................... VII 1
Inleiding ..................................................................................................................................................... 1
2
Methodes .................................................................................................................................................. 2 2.1
Metingen ........................................................................................................................................... 2
2.2
Datavalidatie...................................................................................................................................... 3
2.3
Analyse van de data........................................................................................................................... 4
2.3.1
Beschrijvende statistiek ............................................................................................................. 4
2.3.2
De normaalperiode .................................................................................................................... 5
2.3.3
Debietscategorieën.................................................................................................................... 5
2.4 3
Resultaten.................................................................................................................................................. 7 3.1
Jaarwaarden ...................................................................................................................................... 7
3.1.1
Mediaan ..................................................................................................................................... 7
3.1.2
Extremen ................................................................................................................................. 11
3.2 4
Referentiestations ............................................................................................................................. 6
Maandwaarden ............................................................................................................................... 12
Referenties .............................................................................................................................................. 19
Bijlage 1 - Overzichtstabel debietstations ......................................................................................................... 1 Bijlage 2 - Meetstations per bekken .................................................................................................................. 3 Bijlage 3 - Maandwaarden debiet per bekken .................................................................................................. 9 Ijzerbekken .................................................................................................................................................... 9 Bekken Brugse Polders ................................................................................................................................ 12 Leiebekken................................................................................................................................................... 14 Bekken Gentse Kanalen ............................................................................................................................... 16 Bovenscheldebekken ................................................................................................................................... 19 Denderbekken ............................................................................................................................................. 20 Benedenscheldebekken............................................................................................................................... 22 Dijle- en Zennebekken ................................................................................................................................. 23 Netebekken ................................................................................................................................................. 25 Demerbekken .............................................................................................................................................. 31 Maasbekken ................................................................................................................................................ 33
Definitieve versie
WL2021RPA026_4
V
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2020
Lijst van de tabellen Tabel 1 – Overzicht van de berekende debietsstatistieken, beschouwde periodes en gebruikte datareeksen. ........................................................................................................................................................................... 5 Tabel 2 – Overzicht van de debietscategorieën met bijhorende kleurencode. ................................................ 6 Tabel 3 – Overzicht van de beschikbare jaren aan daggemiddelde debietsgegevens (begin metingen en normaalperiode) voor de referentiestations. ................................................................................................... 6 Tabel 4 – Overzicht van het mediaan jaardebiet, de normaalwaarden en Qr (verhouding mediaan jaardebiet en P50 normaalwaarde) voor de referentiestations. ........................................................................................ 9 Tabel 5 – Minimumdebiet 2020 en normaalwaarden voor de referentiestations. ........................................ 11 Tabel 6 – Maximumdebiet 2020 en normaalwaarden voor de referentiestations. ........................................ 12 Tabel 7 – Mediaan maanddebiet referentiestations jaar 2020....................................................................... 15 Tabel 8 – Mediaan maanddebiet referentiestations over de normaalperiode (1990-2019). ......................... 15
VI
WL2021RPA026_4
Definitieve versie
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2020
Lijst van de figuren Figuur 1 – Overzichtskaart van de HIC meetstations voor debiet en waterstand (in 2020) buiten het getijgebied. ........................................................................................................................................................ 2 Figuur 2 – Overzichtskaart van de debietstations per type debietmeting. ....................................................... 3 Figuur 3 – Overzicht van de gevalideerde debietsgegevens 2020 (dagwaarden) met bijhorende kwaliteitscodes (QC) per station. ...................................................................................................................... 4 Figuur 4 – Absolute voorstelling van het mediaan jaardebiet 2020 (groen) ten opzichte van de normaalwaarden (blauw) voor de referentiestations. ...................................................................................... 7 Figuur 5 – Absolute voorstelling van het mediaan jaardebiet 2020 (groen) ten opzichte van de normaalwaarden (blauw) voor de referentiestations exclusief Maaseik. ........................................................ 8 Figuur 6 – Relatieve voorstelling van het mediaan jaardebiet 2020 (groene bars) ten opzichte van de normaalwaarden (blauwe lijn) voor de referentiestations. Qr is de verhouding van het mediaan jaardebiet 2020 ten opzichte van de mediaan normaalwaarde. ........................................................................................ 8 Figuur 7 – Relatieve voorstelling van het mediaan jaardebiet (Qr) 2015-2020 ten opzichte van de normaalwaarde voor de verschillende referentiestations. ............................................................................... 9 Figuur 8 – Mediaan maanddebiet 2020 ten opzichte van de normaalwaarden voor de referentiestations Haringe, Menen, Helkijn, Melle, Overboelare en Eppegem............................................................................ 13 Figuur 9 – Mediaan maanddebiet 2020 ten opzichte van de normaalwaarden voor de referentiestations Aarschot, Grobbendonk, Hulshout en Maaseik. ............................................................................................. 14 Figuur 10 – Ruimtelijke voorstelling van de maandelijkse debietscategorieën 2020 (januari-juni) op basis van vergelijking met normaal (zie Tabel 2). ........................................................................................................... 16 Figuur 11 – Ruimtelijke voorstelling van de maandelijkse debietscategorieën 2020 (juli-december) op basis van vergelijking met normaal (zie Tabel 2). .................................................................................................... 17 Figuur 12 – Maandelijkse relatieve voorstelling van het aantal stations per debietscategorie voor het jaar 2020. ................................................................................................................................................................ 18 Figuur 13 – Overzichtskaart van de bekkens. .................................................................................................... 3 Figuur 14 – Meetstations debiet en waterstand in het Ijzerbekken. ................................................................ 3 Figuur 15 – Meetstations debiet en waterstand in het Bekken van de Brugse Polders. .................................. 4 Figuur 16 – Meetstations debiet en waterstand in het Leiebekken. ................................................................ 4 Figuur 17 – Meetstations debiet en waterstand in het Bekken van de Gentse Kanalen. ................................. 5 Figuur 18 – Meetstations debiet en waterstand in het Bovenscheldebekken.................................................. 5 Figuur 19 – Meetstations debiet en waterstand in het Denderbekken. ........................................................... 6 Figuur 20 – Meetstations debiet en waterstand in het Benedenscheldebekken. ............................................ 6 Figuur 21 – Meetstations debiet en waterstand in het Dijle- en Zennebekken. ............................................... 7 Figuur 22 – Meetstations debiet en waterstand in het Netebekken. ............................................................... 7 Figuur 23 – Meetstations debiet en waterstand in het Demerbekken. ............................................................ 8 Figuur 24 – Meetstations debiet en waterstand in het Maasbekken. .............................................................. 8 Figuur 25 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Haringe (Ijzerbekken). ......... 9 Definitieve versie
WL2021RPA026_4
VII
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2020
Figuur 26 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Keiem (Ijzerbekken). ............ 9 Figuur 27 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Lo-Reninge (Ijzerbekken). .. 10 Figuur 28 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Slijpe (Ijzerbekken). ........... 10 Figuur 29 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Veurne (Ijzerbekken). ........ 11 Figuur 30 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Damme (Bekken Brugse Polders). ........................................................................................................................................................... 12 Figuur 31 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Oostkamp (Bekken Brugse Polders). ........................................................................................................................................................... 12 Figuur 32 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Varsenare (Bekken Brugse Polders). ........................................................................................................................................................... 13 Figuur 33 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Deinze (Leiebekken). ......... 14 Figuur 34 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Machelen (Leiebekken). .... 14 Figuur 35 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Menen (Leiebekken).......... 15 Figuur 36 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Evergem (Bekken Gentse Kanalen). .......................................................................................................................................................... 16 Figuur 37 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Mendonk (Bekken Gentse Kanalen). .......................................................................................................................................................... 16 Figuur 38 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Merendree (Bekken Gentse Kanalen). .......................................................................................................................................................... 17 Figuur 39 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Sinaai (Bekken Gentse Kanalen). .......................................................................................................................................................... 17 Figuur 40 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Zomergem (Bekken Gentse Kanalen). .......................................................................................................................................................... 18 Figuur 41 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Gavere (Bovenscheldebekken). ......................................................................................................................................................................... 19 Figuur 42 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Helkijn (Bovenscheldebekken). ......................................................................................................................................................................... 19 Figuur 43 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Dendermonde (Denderbekken). .............................................................................................................................................. 20 Figuur 44 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Erembodegem (Denderbekken). .............................................................................................................................................. 20 Figuur 45 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Overboelare (Denderbekken). ......................................................................................................................................................................... 21 Figuur 46 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Melle (Benedenscheldebekken). ............................................................................................................................... 22 Figuur 47 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Schelle (Benedenscheldebekken). ............................................................................................................................... 22 Figuur 48 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Eppegem (Dijle- en Zennebekken). ................................................................................................................................................. 23 Figuur 49 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Lembeek (Dijle- en Zennebekken). ................................................................................................................................................. 23
VIII
WL2021RPA026_4
Definitieve versie
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2020
Figuur 50 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Ruisbroek (Dijle- en Zennebekken). ................................................................................................................................................. 24 Figuur 51 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Vilvoorde Sluisstraat (Dijle- en Zennebekken). ................................................................................................................................................. 24 Figuur 52 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Dessel Witgoor (Netebekken). ......................................................................................................................................................................... 25 Figuur 53 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Geel-Zammel (Netebekken). ......................................................................................................................................................................... 25 Figuur 54 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Grobbendonk (Netebekken). ......................................................................................................................................................................... 26 Figuur 55 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Grobbendonk Troon (Netebekken). .................................................................................................................................................. 26 Figuur 56 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Ham Sluis Vijzelkanaal (Netebekken). .................................................................................................................................................. 27 Figuur 57 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Hulshout (Netebekken). .... 27 Figuur 58 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Lommel (Netebekken). ...... 28 Figuur 59 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Mol (Netebekken). ............ 28 Figuur 60 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Mol Sluis (Netebekken). .... 29 Figuur 61 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Olen Sluis Vijzelkanaal (Netebekken). .................................................................................................................................................. 29 Figuur 62 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Viersel (Netebekken). ........ 30 Figuur 63 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Aarschot Afwaarts (Demerbekken). ............................................................................................................................................... 31 Figuur 64 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Beringen (Demerbekken). . 31 Figuur 65 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Hasselt Sluis Vijzelkanaal (Demerbekken). ............................................................................................................................................... 32 Figuur 66 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Zichem (Demerbekken). .... 32 Figuur 67 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Gellik (Maasbekken). ......... 33 Figuur 68 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Kanne (Maasbekken). ........ 33 Figuur 69 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Liège Afwaarts (Maasbekken). ......................................................................................................................................................................... 34 Figuur 70 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Maaseik (Maasbekken). .... 34 Figuur 71 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Neerharen Opwaarts (Maasbekken). ................................................................................................................................................. 35
Definitieve versie
WL2021RPA026_4
IX
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2020
1 Inleiding Voorliggend rapport karakteriseert de hydrologie van de bevaarbare waterlopen in Vlaanderen voor het jaar 2020 aan de hand van de debietsmetingen uitgevoerd door het Hydrologisch Informatie Centrum (HIC). De debietsgegevens worden gepresenteerd door een synthese van de data in tijd en ruimte. Hierbij worden de jaar- en maandwaarden voor het jaar 2020 weergegeven, en wordt een vergelijking gemaakt met de normaalperiode. Daarnaast worden de jaar- en maandwaarden tussen stations (over bekkens heen) onderling vergeleken. Meer informatie over de methodologie en de normaalperiode is terug te vinden in §2, de resultaten voor het jaar 2020 zijn terug te vinden in §3. Naast de debieten zijn ook de waterstanden gevalideerd (en beschikbaar), deze worden hier echter niet besproken. Voor meer informatie over de HIC debiet- en waterstandsmetingen kan u steeds terecht op www.waterinfo.be, of via mail naar hic@vlaanderen.be. Daarnaast is er ook de mogelijkheid om onze meetgegevens via webservices te bevragen. Meer informatie hierover vindt u via https://hicws.vlaanderen.be.
Definitieve versie
WL2021RPA026_4
1
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2020
2 Methodes 2.1 Metingen Het HIC meet hoogfrequent het debiet en de waterstand langsheen de bevaarbare waterlopen in Vlaanderen. Voor 48 meetstations worden zowel het debiet als de waterstand gemeten, voor de overige stations (94 stations) wordt enkel de waterstand gemeten (Figuur 1). Voor een aantal locaties met vrije of ongestuwde afvoer (in totaal 10 stations) wordt het debiet bepaald door gebruik te maken van een Q-h verband. Voor de overige debietlocaties (langsheen opgestuwde waterlopen) worden akoestische metingen uitgevoerd waarbij het debiet wordt afgeleid op basis van de gemeten stroomsnelheid. Stroomsnelheden worden gemeten met twee types akoestische instrumenten: de ADM (Acoustic Discharge Measurement) en de ADCP (Acoustic Doppler Current Profiler). Bij een ADM wordt de stroomsnelheid bepaald op basis van de tijdsverschillen tussen heen en weer uitgestuurde geluidspulsen, bij een ADCP is dit op basis van de verschuiving (Doppler effect) van de teruggekaatste geluidsfrequentie ten opzichte van de uitgezonden frequentie (meer informatie hierover is terug te vinden in HIC, 2006). Een overzicht van de verschillende types debietstations wordt weergegeven in Figuur 2 en Bijlage 1 - Overzichtstabel debietstations. In de bijlage zijn ook de berekende debietlocaties Schelle en Onverdeelde Maasafvoer opgenomen. In voorliggend rapport worden de hydrologische metingen buiten het tijgebied behandeld. Voor de hydrologische metingen binnen het tijgebied wordt verwezen naar het MONEOS rapport 2020 (Vandenbruwaene et al., 2021). Daarnaast voert het HIC ook pluviografische metingen uit. Deze worden voor het jaar 2020 gerapporteerd in Journée et al. (2021).
Figuur 1 – Overzichtskaart van de HIC meetstations voor debiet en waterstand (in 2020) buiten het getijgebied.
2
WL2021RPA026_4
Definitieve versie
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2020
Figuur 2 – Overzichtskaart van de debietstations per type debietmeting.
2.2 Datavalidatie De gemeten debieten en waterstanden worden telemetrisch doorgestuurd naar een databank. Daar worden de hoogfrequente waterstanden, stroomsnelheden en debieten gevalideerd. Het validatieproces van de meetreeksen omvat het verwijderen van outliers, het opvullen van gaten in de hoogresolute tijdsreeksen, en het corrigeren van peilen op basis van ijkingsmetingen (Cornet al., 2014). Vervolgens worden de gemeten parameters omgerekend naar debieten gebruik makende van ijkingscurves. Voor de debieten afgeleid uit de waterstanden wordt gebruik gemaakt van Q-h ijkingscurves, voor de ADM en ADCP toestellen wordt gebruik gemaakt van Q-Q ijkingscurves. In het geval van de ADM toestellen wordt op basis van de stroomsnelheid, waterstand en een opgeslagen dwarsdoorsnede, het debiet door het toestel zelf berekend en doorgestuurd naar de databank. In het geval van de ADCP toestellen wordt de stroomsnelheid en waterstand doorgestuurd naar de databank en wordt het debiet in de databank zelf berekend op basis van de relatie Q=A*v. De dwarsdoorsnede A wordt hierbij berekend op basis van een A-h verband. Op regelmatige basis worden er debietsijkingen uitgevoerd en worden de Q-h en Q-Q ijkingscurves indien nodig bijgesteld. Voor meer informatie over de ijkingsmetingen, ijkingscurves en meettoestelinformatie wordt verwezen naar Cornet et al. (2016). Een overzicht van de gevalideerde debietsgegevens 2020 per station met bijhorende kwaliteitscodes is weergegeven in Figuur 3. Het overgrote deel van de data heeft een kwaliteit “Good”. Voor een aantal locaties zijn de debietwaarden voor langere periodes ingeschat (“Estimate”). Voor Mol Sluis, Mol en Dessel-Witgoor wijkt de waterstand tijdens deze periodes te sterk af van de controlemetingen, en werd de waterstand ingeschat op basis van naburige stations in hetzelfde pand. Voor Aarschot werden er in de periode mei-juni twee meanders aangesloten wat resulteerde in een toename van de waterstand. Tijdens deze overgangsperiode werd het debiet Aarschot ingeschat op basis van het debiet Zichem. Na de tweede meanderaansluiting worden de debieten Aarschot berekend op basis van een nieuw Q-h verband. Tenslotte Definitieve versie
WL2021RPA026_4
3
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2020
kende Varsenare een langdurige periode van geen metingen. De ADM metingen bleken immers niet meer betrouwbaar, momenteel wordt bekeken of een ADCP toestel een alternatief kan bieden. We merken op dat maand- en jaarwaarden (zie §2.3.1 en §3) worden berekend indien meer dan 90% van de gegevens een kwaliteitsvlag “Good” of “Estimate” heeft.
Figuur 3 – Overzicht van de gevalideerde debietsgegevens 2020 (dagwaarden) met bijhorende kwaliteitscodes (QC) per station.
2.3 Analyse van de data 2.3.1
Beschrijvende statistiek
De centrum- en spreidingsmaten van de debieten worden niet bepaald aan de hand van het gemiddelde en de standaardafwijking. Analyse van de dagdebieten toonde aan dat deze data niet-normaal verdeeld zijn (Vandenbruwaene et al., 2020). De centrum en spreidingsmaten van de debieten worden in dit geval bepaald met percentielwaardes Voor het jaar 2020 wordt het mediaan debiet per meetlocatie berekend over zowel het volledige jaar als over de afzonderlijke maanden (Tabel 1). Ook voor de normaalperiode wordt het mediaan debiet berekend, aangevuld met de P10, P25, P75 en P90 waarden. Op die manier kan worden nagegaan hoe normaal, abnormaal of uitzonderlijk het mediane debiet van 2020 was ten opzichte van de normaalwaarden (zie ook §2.3.2 en §2.3.3). De berekening van het mediaan debiet en de bijhorende percentielen is gebaseerd op de daggemiddelde debieten. Voor de extremen (minimum en maximum) wordt enkel een jaarwaarde berekend. Voor het maximum wordt deze jaarwaarde berekend op basis van de uurgemiddelde dagwaarden. Een maximum is immers geassocieerd met piekafvoer en dergelijke events duren vaak minder lang dan een dag. Een minimum daarentegen is geassocieerd met meer lange termijn processen (droogte) en wordt daarom berekend op basis van het 7-daags gemiddelde. De methodiek van het 7-daags gemiddelde wordt ook gehanteerd in de laagwaterberichtgeving van het HIC (zie Boeckx et al., 2021 voor het laagwaterseizoen 2020).
4
WL2021RPA026_4
Definitieve versie
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2020 Tabel 1 – Overzicht van de berekende debietsstatistieken, beschouwde periodes en gebruikte datareeksen.
Parameter
2020
Normaalperiode (1990-2019) Normaalwaarde Normaalwaarde per maand x x x x x x x x x x
Jaarwaarde
Maandwaarden
P10 debiet P25 debiet Mediaan debiet P75 debiet P90 debiet
x -
x -
Minimumdebiet
x
-
-
-
Maximumdebiet
x
-
-
-
2.3.2
Inputreeks debiet Daggemiddeld Daggemiddeld Daggemiddeld Daggemiddeld Daggemiddeld 7-daags gemiddelde Uurgemiddeld
De normaalperiode
Om in te schatten hoe ‘normaal’ het beschouwde jaar was op een tijdschaal van meerdere decennia, worden de jaar- en maandwaarden berekend voor zowel het beschouwde jaar als voor de normaalperiode. De normaalperiode wordt gedefinieerd als een periode die representatief is voor de heersende klimaatcondities. Strikt genomen is deze periode 30 jaar en moet voor het jaar 2020 de periode 1981-2010 als normaal beschouwd worden (WMO 1, 2017). Toch stelt WMO eveneens dat het gebruik van kortere tijdsreeksen als normaal (door bijvoorbeeld onvoldoende lange meetreeksen) ook zinvol kan zijn. Voor de HIC meetstations is het zo dat slechts een beperkt aantal stations debietsdata heeft over de volledige periode 1981-2010. Daarenboven zijn voor een aantal referentiestations de debietsmetingen pas opgestart rond het jaar 2000 (Tabel 3). Om zo veel mogelijk debietsgegevens mee te nemen wordt de normaalperiode in dit rapport daarom gedefinieerd als de 30 jaar voorafgaand aan het beschouwde jaar. Voor het jaar 2020 is dit dus concreet de periode 1990-2019. Vanaf het jaar 2021 (tot en met 2030) kan overwogen worden om de normaalperiode vast te houden op de periode 1991-2020. Op die manier wordt dan strikt de definitie van het WMO gevolgd. 2.3.3
Debietscategorieën
Om te bepalen hoe normaal, abnormaal of uitzonderlijk het mediane debiet is voor het jaar 2020 ten opzichte van de normaalperiode, wordt een opdeling gemaakt in vijf debietscategorieën. De berekende maand- of jaarmediaanwaarde voor 2020 wordt hierbij vergeleken met de percentielwaardes van de normaalperiode. Indien de mediaanwaarde bijvoorbeeld onder de P10 van de normaalperiode ligt spreken we van een uitzonderlijk laag debiet (Tabel 2). Verder onderscheiden we nog de debietscategorieën abnormaal laag, normaal, abnormaal hoog en uitzonderlijk hoog, gedefinieerd volgens de beschrijving in Tabel 2.
1
World Meteorological Organization Definitieve versie
WL2021RPA026_4
5
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2020 Tabel 2 – Overzicht van de debietscategorieën met bijhorende kleurencode.
Beschrijvende statistiek
Debietscategorie
med 2020 ≤ P10 normaal
Uitzonderlijk laag
P10 normaal < med 2020 ≤ P25 normaal
Abnormaal laag
P25 normaal < med 2020 ≤ P75 normaal
Normaal
P75 normaal < med 2020 ≤ P90 normaal
Abnormaal hoog
med 2020 > P90 normaal
Kleurencode
Uitzonderlijk hoog
2.4 Referentiestations De hydrologie van de bevaarbare waterlopen in Vlaanderen voor het jaar 2020 wordt gekarakteriseerd aan de hand van een aantal referentiestations (§3). Een referentiestation is representatief voor een watersysteem, en wordt gekenmerkt door een min of meer natuurlijk afvoer en een voldoende lange tijdsreeks aan debietsmetingen (Tabel 3). Daarnaast zijn het stations die al jaren gebruikt worden om de toestand van de waterwegen te duiden in operationeel beheer. Voor een volledig overzicht van de debietstations wordt verwezen naar Bijlage 1 - Overzichtstabel debietstations. Tabel 3 – Overzicht van de beschikbare jaren aan daggemiddelde debietsgegevens (begin metingen en normaalperiode) voor de referentiestations.
Meetstation Haringe/Ijzer Menen/Leie Helkijn/Bovenschelde Melle tij/Zeeschelde Overboelare/Dender Eppegem/Zenne Aarschot Afwaarts/Demer Grobbendonk Troon/Kleine Nete Hulshout/Grote Nete Maaseik/Maas
6
Start metingen
N 1990-2019 [Jaren]
1987 1998 2001 1971 2001 1971 1969 1983 1976 1975
30 22 19 30 19 30 30 30 30 30
WL2021RPA026_4
Definitieve versie
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2020
3 Resultaten In dit hoofdstuk wordt een overzicht gegeven van de jaar- en maandwaarden van het debiet op basis van grafieken, kaarten en tabellen. De methodiek om jaar- en maandwaarden te berekenen wordt beschreven in §2.3.1. Jaar- en maandwaarden worden enkel berekend indien meer dan 90% van de debietsgegevens een kwaliteitsvlag “Good” of “Estimate” heeft (zie §2.2).
3.1 Jaarwaarden 3.1.1
Mediaan
Het mediaan jaardebiet 2020 ligt voor alle referentiestations onder de normaalwaarden (Figuur 4, Figuur 5 en Figuur 6). Relatief gezien zijn de mediaanwaarden het laagst voor de locaties Haringe (Ijzer), Melle (Zeeschelde), Overboelare (Dender) en Maaseik (Maas) (Figuur 6). Voor Haringe ligt de mediaanwaarde 2020 zelfs onder de P25 normaalwaarde, en spreken we van een abnormaal laag debiet (zie Tabel 4, zie ook §2.3.3). De relatieve debieten in 2020 zijn vergelijkbaar met deze van de droge jaren 2017, 2018 en 2019 (Figuur 7). 2016 is het laatste jaar waarin de normaalwaarden voor de referentiestations nog eens overschreden werden.
Figuur 4 – Absolute voorstelling van het mediaan jaardebiet 2020 (groen) ten opzichte van de normaalwaarden (blauw) voor de referentiestations. Blauwe bar is de P50 normaalwaarde, blauwe foutenvlaggen de P25 en P75 normaalwaarden.
Definitieve versie
WL2021RPA026_4
7
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2020
Figuur 5 – Absolute voorstelling van het mediaan jaardebiet 2020 (groen) ten opzichte van de normaalwaarden (blauw) voor de referentiestations exclusief Maaseik. Blauwe bar is de P50 normaalwaarde, blauwe foutenvlaggen de P25 en P75 normaalwaarden.
Figuur 6 – Relatieve voorstelling van het mediaan jaardebiet 2020 (groene bars) ten opzichte van de normaalwaarden (blauwe lijn) voor de referentiestations. Qr is de verhouding van het mediaan jaardebiet 2020 ten opzichte van de mediaan normaalwaarde.
8
WL2021RPA026_4
Definitieve versie
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2020
Tabel 4 – Overzicht van het mediaan jaardebiet, de normaalwaarden en Qr (verhouding mediaan jaardebiet en P50 normaalwaarde) voor de referentiestations.
Mediaan debiet 2020 [m³/s]
Station
Normaalwaarden voor referentieperiode [m³/s] P10
P25
P50
P75
P90
Qr [%]
Haringe/Ijzer
0.45
0.43
0.63
1.56
2.77
8.68
29
Menen/Leie
15.37
7.96
11.89 19.53
33.03
56.34
79
Helkijn/Bovenschelde
18.87
12.57
17.29 25.29
37.53
55.86
75
Melle tij/Zeeschelde
12.18
4.55
9.80
22.02
47.33
88.07
55
Overboelare/Dender
1.92
1.08
1.56
3.07
6.45
13.51
62
Eppegem/Zenne
6.46
5.05
5.91
7.25
10.31
15.81
89
Aarschot Afwaarts/Demer
8.13
6.07
7.79
11.11
16.93
27.77
73
Grobbendonk Troon/Kleine Nete
3.88
2.25
3.16
4.78
7.71
12.37
81
Hulshout/Grote Nete
3.10
2.17
2.86
3.80
5.53
8.42
82
Maaseik rkm 52.8/Maas
66.46
27.62
46.84 124.64 297.00 579.87
53
Uitzonderlijk laag Abnormaal laag Normaal Abnormaal hoog Uitzonderlijk hoog
Definitieve versie
WL2021RPA026_4
9
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2020
Figuur 7 – Relatieve voorstelling van het mediaan jaardebiet (Qr) 2015-2020 ten opzichte van de normaalwaarde voor de verschillende referentiestations.
10
WL2021RPA026_4
Definitieve versie
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2020
3.1.2
Extremen
Het minimum jaardebiet 2020 (gebaseerd op het 7-daags gemiddelde, zie ook §2.3.1) is voor de referentiestations Haringe, Menen, Melle, Overboelare en Aarschot bij de top 3 van laagste debietwaarden sinds het begin van de normaalperiode (Tabel 5). Ook het station Eppegem scoort laag en heeft een minimumdebiet bij de 5 laagste minimumdebieten. Voor de stations Helkijn en Melle is het maximum jaardebiet 2020 (gebaseerd op uurwaarden, zie §2.3.1) bij de top 5 van hoogste jaardebieten. Deze maximum debieten worden bereikt in de eerste weken van maart, en zijn geassocieerd met de overvloedige neerslag gevallen in die periode (HIC, 2020b). Ook de stations Haringe, Menen, Overboelare, Aarschot en Hulshout bereiken het maximum in maart. De stations Grobbendonk en Maaseik bereiken het maximum in februari, een gevolg van de gevallen neerslag tijdens de storm Ciara (HIC, 2020a). Voor Eppegem doet het maximum zich voor eind september, wat dan weer te linken is aan storm Odette. Tabel 5 – Minimumdebiet 2020 en normaalwaarden voor de referentiestations.
Datum 2
Minimumdebiet 2020 [m³/s]
Normaal [m³/s]
Normaalperiode [Weerhouden jaren]
Haringe/Ijzer
28/05/2020
0.00
0.57
30
Menen/Leie
8/08/2020
5.82
8.06
21
Helkijn/Bovenschelde
25/07/2020
7.06
13.08
17
--
Melle tij/Zeeschelde
23/09/2020
-1.39
4.02
30
--
Overboelare/Dender
9/09/2020
0.44
0.96
19
--
Eppegem/Zenne
8/08/2020
3.81
4.67
30
-
Aarschot Afwaarts/Demer
23/09/2020
4.08
5.31
30
--
Grobbendonk Troon/Kleine Nete
13/08/2020
1.18
1.65
27
Hulshout/Grote Nete
13/08/2020
1.29
1.80
30
Maaseik rkm 52.8/Maas
25/09/2020
19.59
22.65
29
Station
+++ / ---
--
Hoogste/laagste waarde sinds begin normaalperiode
++ / --
Bij de 3 hoogste/laagste waarden sinds begin normaalperiode
+/-
Bij de 5 hoogste/laagste waarden sinds begin normaalperiode
Het minimumdebiet wordt vastgelegd op basis van de 7-daags gemiddelden. De datum in de tabel is de datum waarop het 7-daags gemiddelde het laagste is voor het beschouwde jaar. De geassocieerde debietwaarde van deze datum is het gemiddelde van het dagdebiet op de datum en de dagdebieten van de 6 voorafgaande dagen (zie ook §2.3.1 en Tabel 1).
2
Definitieve versie
WL2021RPA026_4
11
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2020 Tabel 6 – Maximumdebiet 2020 en normaalwaarden voor de referentiestations.
Station
Datum tijd [MET]
Maximumdebiet [m³/s]
Normaal [m³/s]
Normaalperiode [Weerhouden jaren]
Haringe/Ijzer
6/03/2020 15:00
65.12
52.27
30
Menen/Leie
6/03/2020 5:00
178.86
162.98
22
Helkijn/Bovenschelde
11/03/2020 22:00
177.58
160.07
19
+
Melle tij/Zeeschelde
6/03/2020 22:00
373.09
274.15
30
+
Overboelare/Dender
12/03/2020 6:00
63.23
64.97
19
Eppegem/Zenne
27/09/2020 7:00
69.75
89.46
30
Aarschot Afwaarts/Demer
12/03/2020 14:00
57.09
56.46
30
Grobbendonk Troon/Kleine Nete
11/02/2020 9:00
40.79
35.29
30
Hulshout/Grote Nete
12/03/2020 11:00
18.49
17.33
30
Maaseik rkm 52.8/Maas
5/02/2020 15:00
1648.77
1531.59
30
+++ / ---
Hoogste/laagste waarde sinds begin normaalperiode
++ / --
Bij de 3 hoogste/laagste waarden sinds begin normaalperiode
+/-
Bij de 5 hoogste/laagste waarden sinds begin normaalperiode
3.2 Maandwaarden De mediane maanddebieten (berekend op basis van daggemiddelde waarden, zie §2.3.1) zijn voor de referentiestations normaal tot abnormaal laag in de maand januari (Figuur 8 en Figuur 9, Tabel 7 en Tabel 8). In februari en maart is er een sterke stijging van het debiet, en liggen de debieten duidelijk hoger dan de mediane normaalwaarden (Figuur 8 en Figuur 9). In februari is het maanddebiet abnormaal hoog tot uitzonderlijk hoog voor 3 referentiestations, voor de maand maart is dat voor 7 referentiestations (Tabel 7). Met het aanbreken van de droge periode in april zakken de debieten echter weer snel. In de periode april tot en met september heeft een groot deel van de referentiestations abnormaal lage of uitzonderlijke lage debietwaarden (Tabel 7). Voor oktober zijn de debieten terug normaal, maar november en december worden opnieuw gekenmerkt door abnormaal lage debieten (in sommige gevallen uitzonderlijke lage debieten). In de maanden januari en mei tot en met september heeft 57-77% van de beschouwde HIC stations (dit zijn 26 stations met ten minste 15 jaar aan data in de normaalperiode, zie Bijlage 1 - Overzichtstabel debietstations) een abnormaal laag tot uitzonderlijk laag debiet (Figuur 10, Figuur 11 en Figuur 12). In de maanden mei en september is het aandeel stations met uitzonderlijke lage debieten het hoogst (om en bij de 30%, zie Figuur 12). Verlaagde debieten worden in deze maanden waargenomen voor alle bekkens. Ook de maanden april, november en december worden gekenmerkt door een verhoogd aantal stations met in hoofdzaak abnormaal lage debieten (tot 50%, Figuur 12). De maand maart daarentegen wordt gekenmerkt door duidelijk hogere debieten, waarbij ongeveer 70% van de stations een abnormaal hoog tot uitzonderlijk hoog debiet heeft (Figuur 10 en Figuur 12). De uitzonderlijke hoge debieten worden waargenomen voor de stations langsheen de Maas, Demer en Grote Nete. In de maanden februari en oktober heeft het merendeel van de stations een normaal debiet. In februari worden er wel verhoogde debieten waargenomen langsheen de Maas, Zenne en Kleine Nete.
12
WL2021RPA026_4
Definitieve versie
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2020
Figuur 8 – Mediaan maanddebiet 2020 ten opzichte van de normaalwaarden voor de referentiestations Haringe, Menen, Helkijn, Melle, Overboelare en Eppegem.
Definitieve versie
WL2021RPA026_4
13
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2020
Figuur 9 – Mediaan maanddebiet 2020 ten opzichte van de normaalwaarden voor de referentiestations Aarschot, Grobbendonk, Hulshout en Maaseik.
14
WL2021RPA026_4
Definitieve versie
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2020 Tabel 7 – Mediaan maanddebiet referentiestations jaar 2020.
Station
jan
feb
mrt
apr
mei
jun
jul
aug
sep
okt
nov
dec
Haringe/Ijzer
1.24
6.00
5.80
0.35
0.11
0.32
0.29
0.40
0.18
0.49
0.49
2.08
Menen/Leie
21.98
46.18
52.26
22.42 14.89 11.90 9.19
7.74
6.83 14.54 11.08 17.81
Helkijn/Bovensch.
25.85
58.37
50.65
25.85 16.21 14.19 11.30 12.01 12.67 21.12 15.73 20.63
Melle tij/Zeesch.
33.63
76.03
84.43
24.62
8.74
6.03
3.39
1.07
0.51
9.14 11.42 20.55
Overboelare/Dend.
4.06
12.29
9.55
2.14
1.29
1.03
0.73
0.61
0.73
1.85
1.87
4.56
Eppegem/Zenne
8.08
15.40
11.49
5.67
4.95
4.78
4.32
4.53
4.43
6.26
7.35
9.46
Aarschot/Demer
12.66
26.05
38.26
9.67
6.85
6.93
6.02
5.12
4.66
7.78
6.99
9.80
Grob. Tr./Kl. Nete
6.21
13.29
14.51
3.89
2.68
2.52
2.44
1.91
2.05
3.94
4.01
5.42
Hulshout/Gr. Nete
4.49
7.13
11.07
3.76
2.10
2.01
1.92
1.56
1.79
2.99
3.13
3.84
Maaseik/Maas
3
368.94 914.90 938.31 106.55 53.23 42.55 37.21 31.99 33.23 54.02 56.15 202.19
Uitzonderlijk laag Abnormaal laag Normaal Abnormaal hoog Uitzonderlijk hoog
Tabel 8 – Mediaan maanddebiet referentiestations over de normaalperiode (1990-2019).
Station
jan
feb
mrt
apr
mei
jun
jul
aug
sep
okt
nov
dec
Haringe/Ijzer
3.85
3.17
1.96
1.18
0.84
0.83
0.72
0.66
0.64
0.97
2.09
3.67
Menen/Leie
37.25
36.35
31.31
22.22
19.45 16.51 12.34 11.00 10.34 12.02 19.25
28.30
Helkijn/Bovensch.
40.67
42.81
38.01
27.92
25.00 21.44 18.80 17.69 16.02 18.38 21.79
33.04
Melle tij/Zeesch.
54.38
53.00
40.91
25.21
19.59 15.79 11.17 9.26
9.33 11.71 22.52
41.62
Overboel./Dend.
9.55
8.06
6.25
3.31
2.28
1.80
1.45
1.44
1.33
1.72
3.49
6.03
Eppegem/Zenne
10.66
9.88
8.59
6.96
6.61
6.28
5.94
5.75
5.92
6.34
7.73
9.33
Aarschot/Demer
19.14
18.13
15.92
11.94
9.84
8.59
7.60
7.12
7.20
8.36
10.80
15.60
Grob. Tr./Kl. Nete
8.96
8.33
7.27
4.84
3.72
3.06
2.84
2.95
3.09
3.64
5.15
7.48
Hulshout/Gr. Nete
6.17
5.79
5.14
3.83
3.18
2.99
2.81
2.62
2.67
3.16
3.92
5.20
Maaseik/Maas
441.87 384.44 304.04 175.78 120.45 69.96 44.79 37.46 38.23 47.02 140.99 300.48
De maanddebieten Maaseik voor periode juni tot september zijn vermoedelijk een overschatting. Bij lage afvoer/waterstand is er opstuwing van de waterstand door de stuw te Linne wat resulteert in overschatting van afvoer. Momenteel wordt gewerkt aan optimalisatie van het Q-h verband. 3
Definitieve versie
WL2021RPA026_4
15
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2020
Figuur 10 – Ruimtelijke voorstelling van de maandelijkse debietscategorieën 2020 (januari-juni) op basis van vergelijking met normaal (zie Tabel 2). Enkel de debietslocaties met ten minste 15 jaar aan data in normaalperiode worden weergegeven, inclusief berekend debiet te Schelle en onverdeelde Maasafvoer (26 locaties in totaal, zie ook Bijlage 1 - Overzichtstabel debietstations).
16
WL2021RPA026_4
Definitieve versie
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2020
Figuur 11 – Ruimtelijke voorstelling van de maandelijkse debietscategorieën 2020 (juli-december) op basis van vergelijking met normaal (zie Tabel 2). Enkel de debietslocaties met ten minste 15 jaar aan data in normaalperiode worden weergegeven, inclusief berekend debiet te Schelle en onverdeelde Maasafvoer (26 locaties in totaal).
Definitieve versie
WL2021RPA026_4
17
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2020
Figuur 12 – Maandelijkse relatieve voorstelling van het aantal stations per debietscategorie voor het jaar 2020. Enkel de debietstations met ten minste 15 jaar aan data in normaalperiode worden weergegeven, inclusief berekend debiet te Schelle en onverdeelde Maasafvoer (26 locaties in totaal, zie Bijlage 1 - Overzichtstabel debietstations).
18
WL2021RPA026_4
Definitieve versie
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2020
4 Referenties Boeckx, L.; Deschamps, M.; Mostaert, F. (2021). Laagwaterseizoen 2020: gepubliceerde berichten waterwegen. Versie 2.0. WL Rapporten, PA006_10. Waterbouwkundig Laboratorium: Antwerpen. V, 150 pp. Cornet, E.; Vanlierde, E.; Vereecken, H.; Deschamps, M.; Verwaest, T.; Mostaert, F. (2014). Methodologie validatie waterstanden en debieten. Versie 2.0. WL Rapporten, 12_077. Waterbouwkundig Laboratorium: Antwerpen, België. Cornet, E.; Vanlierde, E.; Vereecken, H.; Deschamps, M.; Verwaest, T.; Mostaert, F. (2016). Verwerking en evaluatie van debietijkmetingen: debiet evaluatie systeem. Versie 3.0. WL Rapporten, 12_077. Waterbouwkundig Laboratorium: Antwerpen. V, 75 pp. Cornet, E.; Vandenbruwaene, W.; Vereecken, H.; Deschamps, M.; Verwaest, T.; Mostaert, F. (2019). Hydrologisch jaarboek 2018: HIC meetstations. versie 2.0. WL Rapporten, PA026_2. Waterbouwkundig Laboratorium: Antwerpen. VII, 12 + 349 p. bijl. pp. HIC - Hydrologisch Informatiecentrum (2006). Verzamelen en verspreiden van meetgegevens, in: (2012). Congres watersysteemkennis: Studiedag 'Vlaamse innovaties in watersysteemkennis: thema oppervlaktewaterkwantiteit', donderdag 12 oktober 2006, Katholieke Universiteit Leuven, campus Arenberg III, L07. Abstracts. pp. [1-2] HIC - Hydrologisch Informatiecentrum (2020). Scheldeflits 2020 – 01. Hoogwaters 10-12 februari 2020. HIC - Hydrologisch Informatiecentrum (2020). Scheldeflits 2020 – 02. Hoogwaters 10-13 maart 2020. Journée, M.; Vandenbruwaene, W.; Deschamps, M.; Mostaert, F. (2021). Report on the validation of the HIC rain gauges 2020. Version 1.0. FHR reports, PA027_22. Flanders Hydraulics Research: Antwerp. Vandenbruwaene, W.; Michielsen, S.; Hertoghs, R.; Boeckx, L.; Vereecken, H.; Deschamps, M.; Mostaert, F. (2020). Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen: Jaar 2019. Versie 4.0. WL Rapporten, PA026_3. Waterbouwkundig Laboratorium: Antwerpen. Vandenbruwaene, W.; Bertels, J.; Michielsen, S.; Thant, S.; van den Berg, M.; Brackx, M.; Hertoghs, R.; Claeys, S.; Plancke, Y.; Vereecken, H.; Meire, D.; Deschamps, M.; Mostaert, F. (2021). MONEOS jaarboek 2020: Data rapportage monitoring waterbeweging en fysische parameters Schelde estuarium. Versie 2.1. WL Rapporten, PA047_10. Waterbouwkundig Laboratorium: Antwerpen. WMO (2017). Guidelines on the calculation of Climate Normals, WMO-No. 1203.
Definitieve versie
WL2021RPA026_4
19
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2020
Bijlage 1 - Overzichtstabel debietstations
4
Bekken
Station
Stationscode
X [m Lam72]
Y [m Lam72]
Waterloop
Ijzerbekken Ijzerbekken Ijzerbekken
Haringe Keiem Lo-Reninge
ijz07a ijz02a lok02a
26177 43781 35761
179244 198219 186794
Ijzerbekken
Slijpe
kpn03a
42476
207188
Ijzerbekken
Veurne
kdn04a
29910
197002
Bekken Brugse Polders Bekken Brugse Polders Bekken Brugse Polders Leiebekken Leiebekken Leiebekken Bekken Gentse Kanalen Bekken Gentse Kanalen Bekken Gentse Kanalen Bekken Gentse Kanalen Bekken Gentse Kanalen Bovenscheldebekken Bovenscheldebekken Denderbekken Denderbekken Denderbekken Benedenscheldebekken Benedenscheldebekken Benedenscheldebekken Dijle- en Zennebekken
Damme Oostkamp Varsenare Deinze Machelen Menen Evergem Mendonk Merendree Sinaai Zomergem Gavere Helkijn Dendermonde Erembodegem Overboelare Melle tij Schelle calc Schoten 4 Eppegem
lek03a kgo06n kgo03a lei03a lei04a lei11a rvg03a moe02a akl07a moe03a akl04a bos02a bos05m den02a den06a den12a zes57a zes29f kds02f zen03a
76069 72719 63124 91352 89233 62429 100795 111948 93540 124194 93735 99772,725 80750 129561 128291,815 114624 110455 146283,2 159349 156105
217371 205943 211685 186068 185455 165257 197984 204456 198061 205123 199307 180166,135 158030 192003 178907,275 161398 188384 201774,8 214843 183365
Dijle- en Zennebekken
Lembeek
kbc06e
139509
155287
Ijzer Ijzer Lokl Kl NieuwpoortPlassendale Kl NieuwpoortDuinkerke Leopoldkl Kl Gent-Oostende Kl Gent-Oostende Leie Leie Leie Ringvaart Moervaart Afleidingskl Leie Moervaart Afleidingskl Leie Bovenschelde Bovenschelde Dender Dender Dender Zeeschelde Zeeschelde Kl Dessel-Schoten Zenne Kl BrusselCharleroi
Type debietmeting Q-h ADM ADCP
Referenti estation x x
NormPeriode [Jaren] 30 22 15
ADCP
8
ADM
8
ADCP ADM ADM ADCP ADCP ADM ADM ADCP ADCP ADCP ADM ADCP ADCP ADM ADCP ADM ADM Berekend ADCP Q-h
15 4 22 15 10 21 19 12 11 14 18 30 19 30 8 20 30 30 9 30
ADCP
x x
x
x x
x
NormPeriode ≥ 15 jaar x x
x x x x x
x x x x x x x x
14
Resultaten voor het station Schoten worden niet gerapporteerd, Q-Q verband wordt momenteel herbekeken. Definitieve versie
WL2021RPA026_4
B1
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2020
Dijle- en Zennebekken
Ruisbroek
kbc02g
144333
163780
Dijle- en Zennebekken Netebekken Netebekken Netebekken Netebekken Netebekken Netebekken Netebekken
Vilvoorde Sluisstraat Dessel-Witgoor Geel-Stelen 5 Geel-Zammel Grobbendonk Grobbendonk Troon Ham Sluis Vijzelkanaal Hulshout
zen04a kds13a abk07a gnt07a abk06a knt03a abk07r gnt05a
153643 205544,128 192747,878 190448 176120 178203,635 201785 179375
178596 214238 201924,146 198119 208816 207718,653 198842 194717
Netebekken
Lommel
kbh12a
212405
215759
Netebekken
Mol
kbh08m
205883
214234
Netebekken
Mol-Sluis
kdk03a
205206,037
211167,009
Netebekken Netebekken Demerbekken Demerbekken
abk06r abk05a dem02a abk08a
184343 170476,4 181847 210054
205465 209203,318 186477 191411
abk08h
220318
181529
Albertkl
ADCP
2
dem04a BORD-1060 abk10a abk11a
193717 243072,5 238189 240088
188226 174413,9 175246 169124
Demer Maas Albertkl Albertkl
Q-h Q-h ADCP ADM
30 24 12 22
x
maa-9999
238020,39
149755,73
Maas
Berekend
30
x
Maasbekken
Olen Sluis Vijzelkanaal Viersel Aarschot Afwaarts Beringen Hasselt Sluis Vijzelkanaal Zichem Borgharen 6 Gellik Kanne Luik Afwaarts Onverdeeld calc Maaseik rkm 52.8
Kl BrusselCharleroi Zenne Kl Dessel-Schoten Albertkl Grote Nete Albertkl Kleine Nete Albertkl Grote Nete Kl BocholtHerentals Kl BocholtHerentals Kl DesselKwaadmechelen Albertkl Albertkl Demer Albertkl
maa02a
250359
199280
Q-h
30
x
Maasbekken
Neerharen
kbn02g
242295
177440
Maas Kl BriegdenNeerharen
Demerbekken Demerbekken Maasbekken Maasbekken Maasbekken Maasbekken
ADCP
14
Q-h ADCP ADCP Q-h ADCP Q-h ADCP Q-h
30 11 12 30 11 30 6 30
x
ADM
30
x
ADCP
11
ADCP
10
ADCP ADCP Q-h ADCP
6 16 30 12
ADCP
x x
x
x
x x x
x x
x
3
Resultaten voor het station Geel-Stelen worden niet gerapporteerd, Q-Q verband wordt momenteel herbekeken. Metingen ter hoogte van Borgharen worden door het HIC uitgevoerd in samenwerking met Rijkswaterstaat (RWS). RWS is verantwoordelijk voor de oplevering van de debietwaarden.
5 6
Definitieve versie
WL2021RPA026_4
B2
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2020
Bijlage 2 - Meetstations per bekken
Figuur 13 – Overzichtskaart van de bekkens.
Figuur 14 – Meetstations debiet en waterstand in het Ijzerbekken. Definitieve versie
WL2021RPA026_4
B3
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2020
Figuur 15 – Meetstations debiet en waterstand in het Bekken van de Brugse Polders.
Figuur 16 – Meetstations debiet en waterstand in het Leiebekken. B4
WL2021RPA026_4
Definitieve versie
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2020
Figuur 17 – Meetstations debiet en waterstand in het Bekken van de Gentse Kanalen.
Figuur 18 – Meetstations debiet en waterstand in het Bovenscheldebekken. Definitieve versie
WL2021RPA026_4
B5
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2020
Figuur 19 – Meetstations debiet en waterstand in het Denderbekken.
Figuur 20 – Meetstations debiet en waterstand in het Benedenscheldebekken. B6
WL2021RPA026_4
Definitieve versie
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2020
Figuur 21 – Meetstations debiet en waterstand in het Dijle- en Zennebekken.
Figuur 22 – Meetstations debiet en waterstand in het Netebekken. Definitieve versie
WL2021RPA026_4
B7
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2020
Figuur 23 – Meetstations debiet en waterstand in het Demerbekken.
Figuur 24 – Meetstations debiet en waterstand in het Maasbekken. B8
WL2021RPA026_4
Definitieve versie
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2020
Bijlage 3 - Maandwaarden debiet per bekken Ijzerbekken
Figuur 25 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Haringe (Ijzerbekken).
Figuur 26 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Keiem (Ijzerbekken).
Definitieve versie
WL2021RPA026_4
B9
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2020
Figuur 27 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Lo-Reninge (Ijzerbekken).
Figuur 28 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Slijpe (Ijzerbekken).
B10
WL2021RPA026_4
Definitieve versie
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2020
Figuur 29 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Veurne (Ijzerbekken).
Definitieve versie
WL2021RPA026_4
B11
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2020
Bekken Brugse Polders
Figuur 30 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Damme (Bekken Brugse Polders).
Figuur 31 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Oostkamp (Bekken Brugse Polders).
B12
WL2021RPA026_4
Definitieve versie
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2020
Figuur 32 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Varsenare (Bekken Brugse Polders).
Definitieve versie
WL2021RPA026_4
B13
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2020
Leiebekken
Figuur 33 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Deinze (Leiebekken).
Figuur 34 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Machelen (Leiebekken).
B14
WL2021RPA026_4
Definitieve versie
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2020
Figuur 35 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Menen (Leiebekken).
Definitieve versie
WL2021RPA026_4
B15
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2020
Bekken Gentse Kanalen
Figuur 36 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Evergem (Bekken Gentse Kanalen).
Figuur 37 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Mendonk (Bekken Gentse Kanalen).
B16
WL2021RPA026_4
Definitieve versie
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2020
Figuur 38 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Merendree (Bekken Gentse Kanalen).
Figuur 39 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Sinaai (Bekken Gentse Kanalen).
Definitieve versie
WL2021RPA026_4
B17
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2020
Figuur 40 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Zomergem (Bekken Gentse Kanalen).
B18
WL2021RPA026_4
Definitieve versie
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2020
Bovenscheldebekken
Figuur 41 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Gavere (Bovenscheldebekken).
Figuur 42 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Helkijn (Bovenscheldebekken).
Definitieve versie
WL2021RPA026_4
B19
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2020
Denderbekken
Figuur 43 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Dendermonde (Denderbekken).
Figuur 44 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Erembodegem (Denderbekken).
B20
WL2021RPA026_4
Definitieve versie
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2020
Figuur 45 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Overboelare (Denderbekken).
Definitieve versie
WL2021RPA026_4
B21
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2020
Benedenscheldebekken
Figuur 46 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Melle (Benedenscheldebekken).
Figuur 47 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Schelle (Benedenscheldebekken).
B22
WL2021RPA026_4
Definitieve versie
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2020
Dijle- en Zennebekken
Figuur 48 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Eppegem (Dijle- en Zennebekken).
Figuur 49 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Lembeek (Dijle- en Zennebekken).
Definitieve versie
WL2021RPA026_4
B23
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2020
Figuur 50 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Ruisbroek (Dijle- en Zennebekken).
Figuur 51 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Vilvoorde Sluisstraat (Dijle- en Zennebekken).
B24
WL2021RPA026_4
Definitieve versie
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2020
Netebekken
Figuur 52 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Dessel Witgoor (Netebekken).
Figuur 53 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Geel-Zammel (Netebekken).
Definitieve versie
WL2021RPA026_4
B25
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2020
Figuur 54 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Grobbendonk (Netebekken).
Figuur 55 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Grobbendonk Troon (Netebekken).
B26
WL2021RPA026_4
Definitieve versie
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2020
Figuur 56 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Ham Sluis Vijzelkanaal (Netebekken).
Figuur 57 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Hulshout (Netebekken).
Definitieve versie
WL2021RPA026_4
B27
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2020
Figuur 58 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Lommel (Netebekken).
Figuur 59 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Mol (Netebekken).
B28
WL2021RPA026_4
Definitieve versie
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2020
Figuur 60 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Mol Sluis (Netebekken).
Figuur 61 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Olen Sluis Vijzelkanaal (Netebekken).
Definitieve versie
WL2021RPA026_4
B29
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2020
Figuur 62 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Viersel (Netebekken).
B30
WL2021RPA026_4
Definitieve versie
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2020
Demerbekken
Figuur 63 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Aarschot Afwaarts (Demerbekken).
Figuur 64 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Beringen (Demerbekken).
Definitieve versie
WL2021RPA026_4
B31
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2020
Figuur 65 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden 7 voor het station Hasselt Sluis Vijzelkanaal (Demerbekken).
Figuur 66 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Zichem (Demerbekken).
7
Voor Hasselt Sluis Vijzelkanaal zijn de metingen pas gestart eind 2018. B32
WL2021RPA026_4
Definitieve versie
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2020
Maasbekken
Figuur 67 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Gellik (Maasbekken).
Figuur 68 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Kanne (Maasbekken).
Definitieve versie
WL2021RPA026_4
B33
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2020
Figuur 69 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Liège Afwaarts (Maasbekken).
Figuur 70 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Maaseik (Maasbekken).
B34
WL2021RPA026_4
Definitieve versie
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2020
Figuur 71 – Maandwaarden debiet 2020 en normaalwaarden voor het station Neerharen Opwaarts (Maasbekken).
Definitieve versie
WL2021RPA026_4
B35
DEPARTEMENT MOBILITEIT & OPENBARE WERKEN Waterbouwkundig Laboratorium Berchemlei 115, 2140 Antwerpen T +32 (0)3 224 60 35 F +32 (0)3 224 60 36 waterbouwkundiglabo@vlaanderen.be www.waterbouwkundiglaboratorium.be