Vlaanderen is landbouw & visserij
DE VLAAMSE AGROHANDEL IN 2020
DEPARTEMENT DEPARTEMENT LANDBOUW LANDBOUW & VISSERIJ & VISSERIJ
WWW.VLAANDEREN.BE/LANDBOUW www.vlaanderen.be/landbouw
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
DE VLAAMSE AGROHANDEL IN 2020 ////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
Auteurs: Tom Van Bogaert, Jonathan Platteau, Linn Dumez
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
De Vlaamse agrohandel in 2020
pagina 1 van 31
Colofon Samenstelling Departement Landbouw en Visserij Verantwoordelijk uitgever Patricia Declercq, secretaris-generaal Departement Landbouw en Visserij Depotnummer D/2021/3241/199 Lay-out Vlaamse overheid
Voor meer informatie over het rapport kunt u contact opnemen met de auteur(s) van het rapport. Ons emailadres is als volgt samengesteld: VOORNAAM.NAAM@LV.VLAANDEREN.BE. Ons generiek adres is
KENNIS@LV.VLAANDEREN.BE.
U vindt onze rapporten terug op:
WWW.VLAANDEREN.BE/LANDBOUW/STUDIES
Vermenigvuldiging en/of overname van gegevens zijn toegestaan mits de bron expliciet vermeld wordt: Van Bogaert T., Platteau J. & Dumez L (2021) De Vlaamse agrohandel in 2020, Departement Landbouw en Visserij, Brussel. Graag vernemen we het als u naar dit rapport verwijst in een publicatie. Als u een exemplaar ervan opstuurt, nemen we het op in onze bibliotheek. Wij doen ons best om alle informatie, webpagina's en downloadbare documenten voor iedereen maximaal toegankelijk te maken. Als u echter toch problemen ondervindt om bepaalde gegevens te raadplegen, willen wij u hier graag bij helpen. U kunt steeds contact met ons opnemen.
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
De Vlaamse agrohandel in 2020
pagina 2 van 31
Deze publicatie werd door het Departement Landbouw en Visserij met de meeste zorg en nauwkeurigheid opgesteld. Er wordt evenwel geen enkele garantie gegeven omtrent de juistheid of de volledigheid van de informatie in deze publicatie. De gebruiker van deze publicatie ziet af van elke klacht tegen het Departement Landbouw en Visserij of zijn ambtenaren, van welke aard ook, met betrekking tot het gebruik van de via deze publicatie beschikbaar gestelde informatie. In geen geval zal het Departement Landbouw en Visserij of zijn ambtenaren aansprakelijk gesteld kunnen worden voor eventuele nadelige gevolgen die voortvloeien uit het gebruik van de via deze publicatie beschikbaar gestelde informatie. ////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
De Vlaamse agrohandel in 2020
pagina 3 van 31
INHOUD Samenvatting ...................................................................................................................................................................................... 5 1 Situering en scope agrohandelsrapport ................................................................................................................ 6 2 Kerncijfers Vlaamse agrohandel................................................................................................................................. 7 3 In de ban van corona en Brexit ............................................................................................................................... 10 4 Focus op productgroepen ........................................................................................................................................... 12 4.1
Akkerbouwproducten
12
4.2
Dierlijke producten
13
4.3
Tuinbouwproducten
14
4.4
Agro-industriële producten
15
4.5
Overige producten (dranken, veevoeder, vis, enz.)
16
5
Focus op agrarische producten .................................................................................................................................17
5.1
Aardappelen
17
5.2
Granen
17
5.3
Groenten
18
5.4
Fruit
19
5.5
Sierteelt
20
5.6
Vleesvee
21
5.7
Zuivel
22
5.8
Varkens
22
5.9
Pluimvee
23
5.10
Vis en zeevruchten
24
6
Focus op handelspartners .......................................................................................................................................... 26
6.1
Export
26
6.2
Import
26
6.3
Handelssaldo
27
7
Aandeel van Vlaanderen in België en EU .......................................................................................................... 29
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
De Vlaamse agrohandel in 2020
pagina 4 van 31
SAMENVATTING Vlaanderen is een netto-exporteur van agrarische producten. De invoer bedraagt in 2020 32,6 miljard euro en de uitvoer 38,9 miljard euro. Het handelssaldo ligt daarmee op +6,3 miljard euro. Vlaanderen wordt gekenmerkt door een open economie en een exportgerichte agrovoedingsindustrie. De agrohandel is minder hard getroffen door de coronacrisis dan de totale Vlaamse handel: de totale uitvoer van goederen slonk in 2020 met 8%, de invoer met 10%. Bij de agrarische producten daalde de uitvoer met 0,8%, terwijl de invoer er met 1,6% op vooruitging. De coronacrisis legde het maatschappelijke leven grotendeels stil en woog ook op de economie. De agrovoedingsketen bleef als essentiële sector op volle toeren draaien, maar de vraag naar bepaalde producten verminderde, bijvoorbeeld door de gedwongen sluiting van de horeca. Sommige markten raakten tijdelijk verstoord. Zuivelproducten zijn in 2020 ons belangrijkste product binnen de totale agrohandel. Ze laten de hoogste in- en uitvoerwaarde optekenen. Cacaoproducten en vers vlees staan op de tweede en derde plaats bij de exportproducten en noteren een fors handelsoverschot van meer dan een miljard euro. Dat laatste geldt ook voor aardappelbereidingen, bier en banketbakkerswerk. Andere sterke exportproducten zijn diepvriesgroenten, landbouwmaterieel, meststoffen, veevoeders en bestrijdingsmiddelen. Vlaanderen importeert veel vers fruit, voornamelijk zuidvruchten. Een aanzienlijk handelstekort is er bij granen, oliën, koolzaad, wijn, koffie, vis en schaal- en weekdieren. 82% van de export van agrarische producten gaat naar andere EU-landen (in het rapport nog inclusief Verenigd Koninkrijk). Nederland is de voornaamste afzetmarkt. Frankrijk volgt op korte afstand. Onze noorderburen zijn goed voor 7,6 miljard euro, onze zuiderburen voor 7,5 miljard euro. Duitsland en het Verenigd Koninkrijk prijken op de derde en vierde plaats. De twee voornaamste niet-Europese klanten zijn de Verenigde Staten en China, grote afnemers van respectievelijk bier en vlas. Nederland exporteert voor 9,6 miljard euro aan agrohandelsproducten naar Vlaanderen en is daarmee veruit onze belangrijkste leverancier. Daarna volgen Frankrijk en Duitsland. 27% van de geïmporteerde producten komt van buiten de EU-28. Vlaanderen boekt het grootste agrohandelsoverschot met het Verenigd Koninkrijk, gevolgd door Duitsland en Frankrijk. De totale invoer uit Groot-Brittannië daalde sterk, terwijl de uitvoer stabiel bleef. Mogelijk speelt er een pre-Brexiteffect, een teruggang van de handel door onzekerheid over en anticipatie op een daadwerkelijke Brexit. Met Nederland, Brazilië en Ivoorkust is er een stevig handelstekort. Nederland is het enige EU-land, waarmee Vlaanderen een handelstekort heeft. Het positieve saldo wijst erop dat de Vlaamse agrovoedingssector meerwaarde creëert. We voeren veelal onbewerkte bulkproducten in en voeren in meer of mindere mate verwerkte producten uit. Het Vlaamse aandeel in de totale Belgische in- en uitvoer van agrarische producten bedraagt telkens 85%. Ten opzichte van de vorige jaren is het aandeel nagenoeg hetzelfde gebleven. Vlaanderen is ook een vooraanstaande speler in de Europese agrohandel. Het aandeel van Vlaanderen in de Europese in- en uitvoer van agrarische producten bedraagt 6%. Vlaanderen is in de EU de zevende grootste uitvoerder van agrarische producten, na Nederland, Duitsland, Frankrijk, Spanje, Italië en Polen. De Vlaamse agrohandelscijfers zijn een weergave van de rechtstreekse in- en uitvoerbewegingen van goederen tussen twee landen op basis van gegevens van de Nationale Bank van België (NBB) en de Comextdatabank van Eurostat. Van ingevoerde producten is het aandeel dat doorgevoerd wordt naar andere landen niet bekend. De havens van Antwerpen en Zeebrugge spelen een belangrijke rol bij de doorvoer van bijvoorbeeld exotisch fruit, tabak of rijst. De handel tussen de gewesten binnen België is niet meegenomen. Bij de evolutie van de handelscijfers moet je ook rekening houden met de inflatie (0,7% in België in 2020), de evolutie van de consumptieprijzen en de wisselkoersen. ////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
De Vlaamse agrohandel in 2020
pagina 5 van 31
1 SITUERING EN SCOPE AGROHANDELSRAPPORT Naar jaarlijkse gewoonte blikken we in dit rapport terug naar de prestaties van onze buitenlandse handel van agrarische producten in het voorbije jaar op basis van gegevens van de Nationale Bank van België (NBB) en de Comext-databank van Eurostat. De focus ligt op de Vlaamse agrohandelscijfers en niet de Belgische. Op Vlaams niveau zijn cijfers beschikbaar vanaf 2016. Langere tijdreeksen zijn niet mogelijk. We kiezen in het rapport voor de handelscijfers in waarde (euro) en niet in hoeveelheid (ton). De cijfers zijn een weergave van de rechtstreekse in- en uitvoerbewegingen van goederen tussen twee landen op basis van het communautaire concept. Doorvoer van producten zit eveneens in de cijfers. België is een belangrijk transitland met de havens van Antwerpen en Zeebrugge. Van ingevoerde producten is het aandeel dat verder geëxporteerd wordt naar andere landen niet bekend. In Nederland zou het gaan om 29% van de exportwaarde. De handel tussen de gewesten binnen België is evenmin meegenomen. De agrohandel is ingedeeld in vijf productgroepen: •
akkerbouwproducten
•
dierlijke producten
•
tuinbouwproducten
•
agro-industriële producten (bestrijdingsmiddelen, landbouwmaterieel en meststoffen)
•
andere producten (vis, schaal- en weekdieren, dranken, oliën en vetten, veevoeders)
Dit rapport bestrijkt dus een brede waaier aan producten, van eetbare producten die een directe link hebben met landbouw en visserij, zoals groenten, fruit, melk, vlees en vis, tot bewerkte voeding en dranken van de voedingsindustrie, zoals koekjes en chocolade (allebei akkerbouwproducten) en bier (ander product). Ook niet-voeding is goed vertegenwoordigd, bijvoorbeeld de producten van rechtstreekse toeleveranciers van de landbouw. We plaatsen de cijfers in een Belgisch en Europees kader. Het Verenigd Koninkrijk maakte in 2020 nog deel uit van de interne Europese markt. De eigen productie en consumptie, maar ook de markt- en prijsontwikkelingen op de wereldmarkt en eventuele handelsbeperkingen spelen een rol bij de handel. Bij de evolutie van de handelscijfers moet je ook rekening houden met de inflatie, de consumptieprijsindex en de wisselkoersen. In 2020 was er in België een inflatie van 0,7%, duidelijk lager dan in 2019 (1,4%) en in 2017 en 2018 (telkens 2,1%). De consumptieprijsindex voor niet-bewerkte levensmiddelen (fruit, groenten, vlees, vis) steeg daarentegen gevoelig in 2020, zowel in België (4,7%) als in de eurozone (4%). Voor bewerkte levensmiddelen was er een stijging van 2,1% in België en 1,8% in de eurozone. De wisselkoersen (bv. tussen euro en Amerikaanse dollar, Britse pond of Chinese yuan) fluctueren Voor meer informatie daarover verwijzen we naar de macro-economische statistieken van de Nationale Bank van België. We maakten in het rapport gebruik van enkele bijkomende bronnen:-, waaronder Statistiek Vlaanderen op basis van INR voor de totale Vlaamse handel en het rapport ‘De Nederlandse agrarische sector in internationaal verband – editie 2021’ van Wageningen Economic Research en het Centraal Bureau voor de Statistiek, onder meer voor het pre-Brexit-effect en de inschatting van de wederuitvoer.
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
De Vlaamse agrohandel in 2020
pagina 6 van 31
2 KERNCIJFERS VLAAMSE AGROHANDEL Vlaanderen voert in 2020 agrarische producten uit ter waarde van 38,9 miljard euro. De invoerwaarde bedraagt 32,6 miljard euro. Het handelsoverschot ligt daarmee op +6,3 miljard euro. In vergelijking met 2019 is de invoer met 1,6% gestegen en de uitvoer gedaald met 0,8%. Daardoor zakt het overschot met 12%. Er komt daarmee een einde aan jaren van gestage groei. Toch is de agrohandel er in vijf jaar tijd in lopende prijzen nog altijd sterk op vooruitgegaan: de uitvoer steeg t.o.v. 2016 met 8% en het handelssaldo zelfs met 25%. Vlaanderen wordt gekenmerkt door een open economie en een exportgerichte agrovoedingsindustrie. Figuur 1: agrarische invoer, uitvoer en handelssaldo, in miljard euro, Vlaanderen, 2016-2020 40 35 30 25 20 15 10 5 0 invoer
uitvoer 2016
2017
2018
saldo 2019
2020
Bron: Departement Landbouw en Visserij op basis van NBB
De akkerbouwproducten zijn met voorsprong de belangrijkste productgroep voor de agrohandel. De uitvoer is goed voor 14,6 miljard euro, de invoer voor 13,6 miljard euro. Bij de uitvoer staan de dierlijke (7,4 miljard euro) en de overige producten (7,0 miljard euro) op de plaatsen twee en drie, bij de invoer zijn dat de tuinbouwproducten (6,2 miljard euro) en de overige producten (5,6 miljard euro). Vooral de dierlijke producten (met een saldo van +2,4 miljard euro) en de agro-industriële producten (+1,6 miljard euro) dragen bij tot het Vlaamse handelsoverschot. Ook de overige producten (+1,4 miljard euro) en de akkerbouwproducten (+1,0 miljard euro) noteren een duidelijk overschot. Bij tuinbouwproducten is het verschil tussen invoer- en uitvoerwaarde gering (saldo van -79 miljoen euro). Het positieve saldo wijst erop dat de Vlaamse agrovoedingssector meerwaarde creëert. We voeren veel onbewerkte bulkproducten in (bv. cacao, tarwe, gerst, soja) en voeren in meer of mindere mate verwerkte producten uit (bv. chocolade, koekjes, bier, zuivel en vlees).
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
De Vlaamse agrohandel in 2020
pagina 7 van 31
Figuur 2: agrarische invoer, uitvoer en handelssaldo opgesplitst per productgroep, in miljard euro, Vlaanderen, 2020 40 35 30 25 20 15 10 5 0 invoer
-5
akkerbouwproducten
uitvoer dierlijke producten
tuinbouwproducten
saldo agro-industriële producten
overige producten
Bron: Departement Landbouw en Visserij op basis van NBB
Zuivelproducten zijn in 2020 ons belangrijkste handelsproduct binnen de totale agrohandel. Ze laten de hoogste invoer- en uitvoerwaarde optekenen. Cacaoproducten en vers vlees staan op de tweede en derde plaats bij de exportproducten en noteren een handelsoverschot van meer dan een miljard euro. Dat laatste geldt ook voor aardappelbereidingen, bier en banketbakkerswerk. Andere sterke exportproducten zijn diepvriesgroenten, landbouwmaterieel, meststoffen, veevoeders en bestrijdingsmiddelen. De export van vers fruit scoort ook hoog, maar daar zit veel doorvoer van bananen en ander uitheems fruit bij. In vergelijking met 2019 is de uitvoer van veevoeders (+11%), diepvriesgroenten (+7%), verse groenten (+6%) en bier (3%) erop vooruitgegaan. De uitvoer van meststoffen (-18%), aardappelbereidingen (-9%), vers vlees en fruitsappen (elk -6%) zakte het sterkst. Tabel 1: uitvoerwaarde en handelssaldo van de 15 belangrijkste agrarische exportproducten, in miljoen euro, Vlaanderen, 2020 product
uitvoerwaarde
saldo
zuivelproducten
2 937,2
556,6
cacaoproducten
2 748,3
1 031,5
vers vlees
2 580,7
1 556,5
vers fruit
1 709,9
-528,0
banketbakkerswerk
1 693,6
1 026,4
aardappelbereidingen
1 493,5
1 285,5
meststoffen
1 412,8
546,9
landbouwmaterieel
1 383,2
576,6
veevoeders
1 588,4
501,3
bier
1 280,5
1 172,7
diepvriesgroenten
1 215,6
878,9
bestrijdingsmiddelen
1 060,0
451,8
tabak
958,4
118,0
verse groenten
780,7
25,3
fruitsappen
764,4
189,0
Bron: Departement Landbouw en Visserij op basis van NBB
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
De Vlaamse agrohandel in 2020
pagina 8 van 31
Vers fruit (voornamelijk zuidvruchten) noteert, na zuivel, de hoogste invoerwaarde. Een aanzienlijk handelstekort is er bij oliën, wijn, vis en koolzaad. Hetzelfde geldt voor koffie, schaal- en weekdieren, tarwe, gerst en mais. In vergelijking met 2019 is de invoer van oliën (+24%), veevoeders (+16%), koolzaad (+10%), vers fruit (+9%), cacao (+8%) en wijn (+7%) fors gestegen. De sterkste dalers zijn tabak (-13%), landbouwmaterieel (-11%), meststoffen (-9%) en water en limonade (-7%). Tabel 2: invoerwaarde en handelssaldo van de 15 belangrijkste agrarische importproducten, in miljoen euro, Vlaanderen, 2020 product
invoerwaarde
saldo
zuivelproducten
2 380,6
556,6
vers fruit
2 237,9
-528,0
1 716,7
1 031,5
cacaoproducten oliën
1 512,4
-708,5
vers vlees
1 024,2
1 556,5
veevoeders
1 087,1
501,3
874,6
-495,2
meststoffen
865,9
1 412,8
tabak
840,4
118,0
kool- en raapzaad
838,2
-451,7
landbouwmaterieel
806,6
576,6
water en limonade
779,4
-13,0
verse groenten
755,4
25,3
wijn
716,1
-573,8
cacao
694,4
-139,4
vis
Bron: Departement Landbouw en Visserij op basis van NBB
Het spreekt voor zich dat de handel binnen de EU omvangrijker is dan de handel met derde landen. Vlaanderen ligt in Europa immers zeer centraal in een welvarende regio met belangrijke afnemers en leveranciers. Het Verenigd Koninkrijk wordt in het rapport over 2020 nog tot de EU gerekend. 82% van de export van agrarische producten gaat naar de andere EU-landen. Van alle ingevoerde agrarische producten is 73% afkomstig uit de EU. Het agrohandelsoverschot met de EU is met 8,2 miljard bijzonder groot. Met de landen buiten de EU is er daarentegen een tekort van 1,9 miljard euro. We drijven handel met de hele wereld, maar in monetaire termen schieten onze buurlanden Nederland, Frankrijk, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk erboven uit.
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
De Vlaamse agrohandel in 2020
pagina 9 van 31
3 IN DE BAN VAN CORONA EN BREXIT 2020 was een uitzonderlijk jaar omdat er zich met de uitbraak van covid-19 een ongeziene gezondheidscrisis voordeed die het maatschappelijke leven grotendeels stillegde en ook woog op de economie. Tegelijk was er veel onzekerheid over de Brexit. Pas op 24 december 2020 werd er een handelsakkoord tussen de EU en het Verenigd Koninkrijk gesloten. In 2020 maakte het Verenigd Koninkrijk nog deel uit van de interne Europese markt. Ook tijdens de opeenvolgende lockdowns draaide de agrovoedingsketen in ons land op volle toeren om de voedselbevoorrading te verzekeren. De boer ploegde voort, voedingsbedrijven en -winkels bleven als cruciale sectoren open en er kwamen Europese maatregelen om te verhinderen dat vrachtwagens met essentiële goederen aan de grenzen vaststonden (green lanes). Logistieke problemen en besmettingshaarden in bedrijven waren van tijdelijke aard. Het respect voor ons performante voedselsysteem groeide tijdens de crisis. Vlaanderen heeft voor heel wat basisproducten een hoge zelfvoorzieningsgraad. Dat geldt bijvoorbeeld voor aardappelen, groenten, melk, eieren en vlees. Het sluiten van voedingsdiensten (restaurants en catering) deed de vraag naar bepaalde producten wel sterk dalen en sommige markten raakten tijdelijk verstoord. De evolutie van de handel hangt van veel factoren af: de binnenlandse productie en consumptie, het aanbod in andere landen, wereldwijde prijs- en marktevoluties, inflatie, wisselkoersen, enz. Zoals hierboven vermeld is de totale invoer van agrarische producten met 1,6% gestegen tegenover 2019 (32,6 miljard euro), terwijl de uitvoer gedaald is met 0,8% (38,9 miljard euro). Daardoor is het overschot met 12% gezakt (+6,3 miljard euro). De agrohandel is minder hard getroffen door de coronacrisis dan de totale Vlaamse handel: de totale uitvoer van goederen slonk in 2020 met 8% naar 298 miljard euro; de invoer kwam op 281 miljard euro, of 10% lager dan in 2019. Een vergelijking tussen 2020 en 2019 leert dat er, zoals elk jaar, winnaars en verliezers zijn. Vooral in de akkerbouw zijn er productcategorieën waarvan de invoer en de uitvoer aanzienlijk gestegen zijn. Het is niet ongewoon dat zowel de invoer als de uitvoer van een product stijgt. Dat geldt bijvoorbeeld voor koolzaad en diepvriesgroenten. De verschuivingen kunnen ook het handelssaldo beïnvloeden. Bij diepvriesgroenten en eieren stijgt het handelsoverschot dankzij de gestegen uitvoer. Bij tarwe, koolzaad en soja is de (weder)uitvoer omhooggegaan, maar het handelstekort blijft erg groot. De handel in noten, aardappelen, meststoffen, slacht- en gebruiksdieren, suikerhoudende producten en margarine is er dan weer duidelijk op achteruit gegaan. Tabel 3: grootste stijgingen invoer- en uitvoerwaarde van productcategorieën, in%, Vlaanderen, 2020 vs. 2019 invoer
2020/2019
uitvoer
2020/19
droge peulvruchten
36%
oliehoudende zaden (o.a. koolzaad, soja)
88%
suikerbiet en- riet
31%
droge peulvruchten
22%
oliën en meel
23%
granen in korrel (o.a. tarwe, gerst, mais, rijst)
20%
bestrijdingsmiddelen
18%
aromatische planten
19%
veevoeders
16%
oliën en meel
18%
vismeel, -vetten en -oliën
16%
andere dierlijke producten (o.a. vetten)
16%
andere dierlijke producten (o.a. vetten)
16%
bijenhoning
13%
bijproducten van granen
16%
veevoeders
11%
aromatische planten
15%
verwerkte groenten
7%
bijproducten suikerraffinaderij (melasse, pulp)
11%
eieren
6%
Bron: Departement Landbouw en Visserij op basis van NBB ////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
De Vlaamse agrohandel in 2020
pagina 10 van 31
Vlaanderen boekt in 2020 het grootste agrohandelsoverschot met het Verenigd Koninkrijk (+2,5 miljard euro). Dat is 12% meer dan in 2019. De uitvoer steeg met 1% tot 3,3 miljard euro, terwijl de invoer met maar liefst 22% zakte naar 826 miljoen euro. Mogelijk speelt er een pre-Brexiteffect, een teruggang van de handel door onzekerheid over en anticipatie op een daadwerkelijke Brexit. Het Verenigd Koninkrijk staat op de vierde plaats als afzetmarkt en op de zesde plaats als leverancier van agrarische producten. Bij bepaalde producten steeg de uitvoer met meer dan 10%: oliën, vers fruit, verse groenten, veevoeders, banketbakkerswerk. Andere producten lieten dan weer een stevige daling optekenen: vis, water en limonade, bestrijdingsmiddelen, vers vlees, fruitsappen. Ook bij de invoer zijn er winnaars en verliezers. In 2021 zou de handel met het Verenigd Koninkrijk verder kunnen lijden onder de Brexit. Het handelsakkoord heeft nieuwe en hogere invoertarieven weliswaar voorkomen, maar douane- en grensformaliteiten en andere non-tarifaire barrières (bedrijven moeten plots aan twee standaarden van regelgeving voldoen) kunnen de landbouwhandel belemmeren. Het probleem doet zich vooral voor bij tijdgebonden verse waren. Tabel 4: invoer- en uitvoerwaarde van geselecteerde producten met VK, in miljoen euro, %, Vlaanderen, 2020 vs. 2019 product
invoer
uitvoer
invoer 2020/2019
uitvoer 2020/2019
aardappelbereidingen
8,0
265,1
+41%
-1%
cacaoproducten
27,1
299,5
-43%
-2%
banketbakkerswerk
20,5
224,7
-33%
+21%
oliën
58,1
56,2
-8%
+47%
vers vlees
48,5
110,0
-7%
-13%
zuivelproducten
98,3
265,8
-50%
-1%
vers fruit
7,1
115,5
+89%
+32%
fruitsappen
2,3
204,6
-32%
-10%
verse groenten
1,5
45,0
+0%
+22%
diepvriesgroenten
8,8
149,2
+58%
+3%
sierteeltproducten
0,6
51,2
-31%
+9%
bestrijdingsmiddelen
67,3
60,4
+16%
-17%
landbouwmaterieel
16,1
233,7
-80%
-1%
meststoffen
19,9
95,4
+42%
-5%
margarine en spijsvetten
50,1
8,9
-31%
-42%
water en limonade
21,5
257,8
-7%
-39%
veevoeders
41,2
95,1
+274%
+22%
vis
41,4
8,8
+21%
-44%
Bron: Departement Landbouw en Visserij op basis van NBB
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
De Vlaamse agrohandel in 2020
pagina 11 van 31
4 FOCUS OP PRODUCTGROEPEN We overlopen in dit hoofdstuk de vijf productgroepen binnen de agrohandel.
4.1 AKKERBOUWPRODUCTEN Tot de groep akkerbouwproducten behoren graangewassen, aardappelen, oliehoudende zaden (koolzaad, mosterdzaad, lijnzaad), industriële gewassen (zoals katoen, vlas en hennep), droge peulvruchten en uitheemse gewassen (zoals theebladeren, cacao, koffiebonen en rijst). Naast de ruwe producten omvat de groep ook een hele reeks verwerkte producten zoals gebak, pralines en chocolade. De Vlaamse uitvoer van akkerbouwproducten is de voorbije jaren gestaag toegenomen, maar stabiliseerde in 2020. De exportwaarde bedraagt nu 14,6 miljard euro (+10% tegenover 2016). De invoerwaarde klokt af op 13,6 miljard euro en ging er in dezelfde periode minder (+4%) op vooruit. Het handelsoverschot bereikte in 2019 met +1,3 miljard euro een hoogtepunt, maar moest in 2020 terrein prijsgeven (+966 miljoen euro), omdat de invoer op jaarbasis met 2% steeg. Figuur 3: in- en uitvoer van akkerbouwproducten, in miljard euro, Vlaanderen, 2016-2020
14 12 10 8 6 4 2 0 invoer
uitvoer 2016
2017
2018
saldo 2019
2020
Bron: Departement Landbouw en Visserij op basis van NBB
Er zijn twee productgroepen binnen de akkerbouwproducten die in 2020 een invoerwaarde van meer dan 2 miljard euro noteren: de afgeleide producten (vooral cacao- en tabaksproducten) en de overige gewassen (vooral tabak, cacao en koffie). Daarna volgen de graanproducten (zoals banketbakkerswerk, meel en deegwaren), de oliehoudende zaden en producten (koolzaad en soja en oliën en meel op basis daarvan) en de granen in korrel (tarwe, gerst, mais en rijst). De sterkste groei tegenover 2016 heeft plaatsgevonden bij aardappelen (+40%) en oliehoudende producten (+28%). De graanproducten en de afgeleide producten – lees: banketbakkerswerk en cacaoproducten – zijn samen goed voor ongeveer de helft van de uitvoerwaarde van akkerbouwproducten. Daarna komen de overige gewassen, aardappelen en suikerhoudende producten. Bij de meeste productgroepen is er een stijging in de laatste vijf jaar, bij oliehoudende zaden en aardappelen zelfs respectievelijk met 57% en 29%.
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
De Vlaamse agrohandel in 2020
pagina 12 van 31
4.2 DIERLIJKE PRODUCTEN De dierlijke producten omvatten slacht- en gebruiksdieren, fokdieren, alle onverwerkte en verwerkte vleesproducten, zuivelproducten, eieren, honing en dierlijke producten die niet voor menselijke consumptie zijn bestemd (bv. wol en pelzen). De dierlijke producten zijn belangrijk voor de Vlaamse export met een handelsoverschot van +2,4 miljard euro. De uitvoer is tegenover 2019 lichtjes gedaald naar 7,4 miljard euro, wat nog altijd 11% meer is dan in 2016. De invoerwaarde is ook geslonken naar 5,0 miljard euro, 10% meer dan in 2016. Figuur 4: in- en uitvoer van dierlijke producten, in miljard euro, Vlaanderen, 2016-2020 8 7 6 5 4 3 2 1 0 invoer
uitvoer 2016
2017
2018
saldo 2019
2020
Bron: Departement Landbouw en Visserij op basis van NBB
Zuivelproducten, vooral kaas, boter en melk, maken met een invoerwaarde van 2,4 miljard euro bijna de helft uit van de invoer van dierlijke producten. Vers vlees zit net boven het miljard euro. Daarna volgen vleesbereidingen en levende dieren. De invoer van zuivel is tegenover 2016 met 15% gestegen. Ook vers vlees, eieren en vleesbereidingen noteren duidelijke groeicijfers. Niet-eetbare dierlijke producten, honing en levende dieren zijn de sterkste dalers. Bij de uitvoer van dierlijke producten springen twee categorieën eruit. Zuivelproducten en vers vlees hebben een aandeel van respectievelijk 40% en 35%. Vleesbereidingen en levende dieren volgen op respectabele afstand. In vergelijking met 2016 gaan alle productgroepen erop vooruit, behalve vers vlees en niet-eetbare dierlijke producten, die in 2020 van hun pluimen moesten laten. Zuivel doet het met een stijging van 28% tegenover 2016 opvallend goed. De export van levende dieren, vleesbereidingen en eieren nam eveneens toe.
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
De Vlaamse agrohandel in 2020
pagina 13 van 31
4.3 TUINBOUWPRODUCTEN De categorie tuinbouwproducten bestaat uit groenten, fruit, sierteeltproducten, aromatische planten en olijfolie. De Vlaamse invoer van tuinbouwproducten bedraagt in 2020 6,2 miljard euro, de uitvoer 6,1 miljard euro. Er is, anders dan in 2019, een beperkt handelstekort van -79 miljoen euro. Tegen de algemene tendens bij de agrarische producten in is de uitvoer in 2020 met 1,5% gestegen. De invoer ging er echter nog meer op vooruit (+3,8%). Ook in vergelijking met 2016 noteert de invoer een sterkere groei dan de uitvoer. Figuur 5: in- en uitvoer van tuinbouwproducten, in miljard euro, Vlaanderen, 2016-2020 7 6 5 4 3 2 1 0 -1
invoer
uitvoer
2016
2017
2018
saldo
2019
2020
Bron: Departement Landbouw en Visserij op basis van NBB
Vers fruit, waaronder zuidvruchten, is in 2020 goed voor 36% van de totale invoer van tuinbouwproducten. Daarna volgen verwerkt fruit (18%), verwerkte groenten (16%), verse groenten (12%), sierteeltproducten (8%) en noten (5%). Tegenover 2016 is de invoer van sierteeltproducten met 39% gestegen. Verse en verwerkte groenten en vers fruit deden het ook goed, terwijl verwerkt fruit en noten er jaar na jaar op achteruitgingen. Bij de uitvoer van tuinbouwproducten laten verwerkte groenten en vers fruit de concurrentie achter zich, met een aandeel van respectievelijk 29% en 28%. Het gaat vooral om diepvriesgroenten en doorgevoerde zuidvruchten. Daarna komen verwerkt fruit (19%), verse groenten (13%) en sierteelt (8%). In vergelijking met 2016 zijn fruit en noten de sterkste dalers, terwijl groenten en sierteelt in de lift zitten.
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
De Vlaamse agrohandel in 2020
pagina 14 van 31
4.4 AGRO-INDUSTRIËLE PRODUCTEN De agro-industriële producten omvatten meststoffen, gewasbeschermingsmiddelen en landbouwmachines en -werktuigen, stuk voor stuk belangrijke toeleveringssectoren voor de primaire sector. In 2020 slabakte zowel de uitvoer als de invoer van agro-industriële producten. De export slonk zowaar met 400 miljoen euro en strandt op 3,9 miljard euro. De invoer houdt met 2,3 miljard iets beter stand, wat zich vertaalt in een aanzienlijk gekrompen handelsoverschot. Ook in vergelijking met 2016 is de handel gestagneerd. Figuur 6: in- en uitvoer van agro-industriële producten, in miljard euro, Vlaanderen, 2016-2020 5 4 3 2 1 0 invoer
uitvoer 2016
2017
2018
saldo 2019
2020
Bron: Departement Landbouw en Visserij op basis van NBB
De handel in meststoffen groeide gestaag tot het teleurstellende jaar 2020. De productcategorie is goed voor 38% van de invoer en 37% van de uitvoer van agro-industriële producten. Tegenover 2016 is de invoer met 9% en de uitvoer met 2% gestegen. Bij landbouwmaterieel, de tweede belangrijkste categorie, is de invoer in dezelfde periode ingestort (-20%), terwijl de uitvoer op peil bleef (+1%). Bij bestrijdingsmiddelen is er een dalende tendens waar te nemen, zowel bij invoer (-11%) als uitvoer (-17%).
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
De Vlaamse agrohandel in 2020
pagina 15 van 31
4.5 OVERIGE PRODUCTEN (DRANKEN, VEEVOEDER, VIS, ENZ.) De overige producten zijn een heel diverse categorie met vis en visserijproducten, alcoholische en nietalcoholische dranken, veevoeders, bepaalde oliën en vetten en diverse grond- en hulpstoffen voor de voedingsindustrie (gist, azijn, gedenatureerde alcohol, enz.). De Vlaamse uitvoer van overige producten is in vijf jaar tijd met 12% gestegen tot 7,0 miljard euro. De invoer ging er met 9% op vooruit en bedraagt nu 5,6 miljard euro. Het handelssaldo ligt op +1,4 miljard euro. In 2020 deed de handel het opvallend goed. Het is de enige productgroep waarbij invoer, uitvoer en saldo alle drie groeiden. Figuur 7: in- en uitvoer van overige producten, in miljard euro, Vlaanderen, 2016-2020 7 6 5 4 3 2 1 0 invoer
uitvoer 2016
2017
2018
saldo 2019
2020
Bron: Departement Landbouw en Visserij op basis van NBB
Het belangrijkste handelsproduct binnen deze categorie zijn de dranken, met een aandeel van 42% in de uitvoer en 35% in de invoer. Bij de uitvoer gaat het vooral om bier, maar ook om pure alcohol en water en limonade. Die niet-alcoholische dranken zijn de meest ingevoerde producten, net voor wijn. Veevoeders hebben een aandeel van rond de 20% in de handel van de overige producten. Zowel de invoer als de uitvoer klom in 2020 naar een recordhoogte. Vis en schaal- en weekdieren realiseren samen 27% van de invoer van overige producten, terwijl dat bij de uitvoer maar 11% is. Vlaanderen heeft bij visserijproducten een stevig handelstekort. In vergelijking met 2016 valt de groeiende handel in dranken op, met een stijging van 9% bij de invoer en maar liefst 29% bij de uitvoer. Bij schaal- en weekdieren is de trend daarentegen al jaren negatief. Bij vis is er meer schommeling. In 2020 daalde de uitvoer en steeg de invoer.
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
De Vlaamse agrohandel in 2020
pagina 16 van 31
5 FOCUS OP AGRARISCHE PRODUCTEN We maken een selectie van landbouw- en visserijproducten en zetten de agrohandelscijfers op een rijtje.
5.1 AARDAPPELEN Vlaanderen heeft in 2020 bij aardappelen een handelsoverschot van +1,0 miljard euro. Dat is volledig te danken aan de uitvoer van aardappelbereidingen (zoals gekoelde en diepgevroren friet, pureeproducten, chips, vlokken en granulaten), goed voor 1,5 miljard euro. De handel in verse aardappelen, inclusief pootgoed, vertoont daarentegen een negatief saldo van ongeveer -260 miljoen euro. Bijna 60% van onze aardappelexport gaat naar vier landen: Frankrijk (335 miljoen euro), het Verenigd Koninkrijk (272 miljoen euro), Nederland (270 miljoen euro) en Duitsland (107 miljoen euro). Bijna een kwart van de uitvoer gaat naar landen buiten de EU, met als drie belangrijkste afzetmarkten: de Verenigde Staten (87 miljoen euro), Brazilië (54 miljoen euro) en Saoedi-Arabië (52 miljoen euro). De aardappelhandel kende de voorbije jaren een forse groei. In vergelijking met 2016 is de uitvoerwaarde van aardappelen met 29% gestegen en het handelssaldo met 23%. In 2020 voerde Vlaanderen 3,1 miljoen ton aardappelen uit, in 2016 was dat nog 2,5 miljoen ton. De coronapandemie hakte in 2020 echter in op de handel. De sluiting van horeca en voedingsdiensten verminderde de vraag en door het overaanbod gingen de prijzen in vrije val. Tegenover 2019 zakte de exportwaarde met 8%. De uitvoer naar Frankrijk en Nederland kreeg klappen, terwijl de export naar het Verenigd Koninkrijk standhield omdat met het oog op de Brexit eind december de vraag over het kanaal tijdelijk toenam. Het aandeel van niet-EU-landen steeg door de sterke prestaties van de VS en Brazilië. Tabel 5: in- en uitvoer van aardappelen, in miljoen euro, Vlaanderen, 2020 product
invoer
uitvoer
saldo
aardappelbereidingen
208,1
1 493,5
1 285,5
consumptieaardappelen
367,1
141,6
-225,5
pootaardappelen
69,5
36,3
-33,1
644,6
1 671,5
1 026,8
totaal aardappelen
Bron: Departement Landbouw en Visserij op basis van NBB
5.2 GRANEN Vlaanderen is een netto-importeur van granen. Het handelstekort loopt op tot -1,1 miljard euro. De import ter waarde van 1,5 miljard euro gaat vooral terug op vier graansoorten. Tarwe (zowel zacht als hard) staat met 29% op de eerste plaats. Daarna volgen rijst, gerst en mais met elk 22%. Bij rijst is het handelstekort beperkt, want er vindt veel heruitvoer plaats (circa 300 miljoen euro). Rijst is daarmee goed voor 64% van onze graanexport. Driekwart van het geïmporteerde graan komt uit de EU. Bij gerst (100%) en tarwe (87%) is dat percentage een stuk hoger, bij mais (77%) zit dat rond het gemiddelde en bij rijst (36%) is het aandeel lager. De voornaamste graanleverancier is met grote voorsprong Frankrijk (721 miljoen euro). Nederland (144 miljoen euro) en Duitsland (106 miljoen euro) volgen op respectabele afstand. Frankrijk levert, in waarde uitgedrukt, 88% van de ingevoerde gerst, 58% van de tarwe en 45% van de mais. Vlaanderen voert het meeste rijst in uit Myanmar (73 miljoen euro), Spanje (63 miljoen euro), Pakistan (56 miljoen euro) en Thailand (27 miljoen euro). ////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
De Vlaamse agrohandel in 2020
pagina 17 van 31
In vergelijking met 2016 is de graanhandel toegenomen, de invoer met 17% en de uitvoer met 14%. In hoeveelheid uitgedrukt is de import in dezelfde periode met 4% gegroeid tot 6,7 miljoen ton, waarvan 2,2 miljoen tarwe, 1,8 miljoen gerst, 1,8 miljoen mais en 614.000 ton rijst. Ook tegenover 2019 bleef de Vlaamse in- en uitvoer van graan stijgen. Tabel 6: in- en uitvoer van granen, in miljoen euro, Vlaanderen, 2020 product
invoer
uitvoer
saldo
tarwe
434,8
93,6
-357,8
gerst
335,4
29,0
-306,4
mais
332,9
26,6
-306,3
31,2
7,3
-23,9
336,4
300,7
-35,8
rogge
5,8
0,2
-5,6
sorghum
7,8
0,5
-7,3
triticale
1,0
0,0
-1,0
40,3
12,0
-28,3
1 520,9
468,6
-1 052,3
haver rijst
overige granen totaal granen
Bron: Departement Landbouw en Visserij op basis van NBB
5.3 GROENTEN De handel in groenten levert een positief handelssaldo op van +785 miljoen euro. Dat is bijna uitsluitend te danken aan het aandeel van de verwerkte groenten. Vlaanderen is de grootste speler op de wereldwijde markt van diepvriesgroenten. In 2020 is de uitvoer ervan goed voor 1,2 miljard euro, terwijl de invoer op net geen 340 miljoen euro ligt. De uitvoer van groenten in blik is ook nog aanzienlijk (344 miljoen euro), maar daar is het saldo negatief (-86 miljoen euro). Bij de verse groenten is het saldo licht positief (+25 miljoen euro). Tomaten zijn het voornaamste verse exportproduct, goed voor een exportwaarde van 275 miljoen euro en een saldo van +200 miljoen euro. Prei kan prat gaan op een uitvoer van 48 miljoen euro en een saldo van +43 miljoen euro. Kropsla, wortelen, paddenstoelen en witloof noteren eveneens een handelsoverschot, wat niet gezegd kan worden van uien, bonen, erwten, bloemkool, paprika, asperges, schorseneren, komkommers en selder. Een deel van de ingevoerde verse groenten is bestemd voor de exportgerichte verwerkende industrie. Vlaamse groenten vinden vooral hun weg naar Duitsland (570 miljoen euro), Frankrijk (511 miljoen euro), Nederland (398 miljoen euro) en het Verenigd Koninkrijk (221 miljoen euro). Van de verwerkte groenten gaat 17% naar buiten de EU. De VS zijn daarbij de voornaamste klant, gevolgd door Australië en Canada. De top drie van groenteleveranciers neemt bijna 70% van onze import in: Nederland (739 miljoen euro), Frankrijk (261 miljoen euro) en Spanje (194 miljoen euro). Tegenover 2016 is de groente-uitvoer met 14% gegroeid, tegenover 2019 met 7%. Diepvriesgroenten zijn de belangrijkste motor achter de groei. In hoeveelheid uitgedrukt voerde Vlaanderen in 2020 2,7 miljoen ton groenten uit, waarvan 1,4 miljoen ton diepvriesgroenten.
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
De Vlaamse agrohandel in 2020
pagina 18 van 31
Tabel 7: in- en uitvoer van groenten, in miljoen euro, Vlaanderen, 2020 product verse groenten tomaten prei kropsla
invoer
uitvoer
saldo
755,4
780,7
25,3
75,4
275,2
199,8
5,3
48,2
42,9
4,7
28,3
23,6
wortelen en rapen
51,2
64,2
13,0
paddenstoelen en truffels
41,8
53,9
12,1
witloof
15,5
19,7
4,2
selder
10,5
9,2
-1,3
komkommers
48,8
41,5
-7,3
schorseneren
11,7
1,6
-10,0
30,9
17,4
-13,5
paprika
70,0
54,1
-15,9
bloemkool
30,2
8,6
-21,5
erwten
40,9
9,5
-31,5
bonen
53,7
19,5
-34,3
asperges
61,1
22,7
-38,4
verwerkte groenten
uien en sjalotten
979,3
1 739,4
760,0
diepvriesgroenten
336,7
1 215,6
833,1
conservegroenten
454,3
344,4
-85,6
groentesappen
20,8
7,8
-10,4
andere groentebereidingen
167,5
171,5
-16,2
1 734,7
2 520,1
785,4
totaal groenten
Bron: Departement Landbouw en Visserij op basis van NBB
5.4 FRUIT De handel in fruit vertoont een handelstekort van -486 miljoen euro. Dat is volledig toe te schrijven aan vers fruit, want bij verwerkt fruit is er een klein handelsoverschot van +42 miljoen euro. In vergelijking met 2016 is de invoerwaarde van fruit met 1% gestegen, terwijl de uitvoerwaarde met 9% is gedaald. Tegenover 2019 is de invoer met 7% gestegen, terwijl de uitvoer met 1% afnam. Vlaanderen is met de havens van Antwerpen en Zeebrugge een belangrijke draaischijf in de wereldhandel van fruit. Zo voeren we voor 1,5 miljard euro aan zuidvruchten in, maar we voeren ook voor 1,1 miljard uit aan deze producten. Bananen (incl. bakbananen) zijn in deze categorie goed voor 64% van de invoer en 62% van de uitvoer. Bij fruitsappen overstijgt de uitvoer (764 miljoen euro) de invoer (575 miljoen euro). Bij vers fruit valt op dat peren ons belangrijkste exportproduct zijn. De uitvoer is goed voor 233 miljoen euro, het handelsoverschot bedraagt +206 miljoen euro. Ook aardbeien springen eruit, met een uitvoer van 182 miljoen euro en een saldo van +76 miljoen euro. Bij kersen is de balans eveneens positief. Ons handelstekort is het grootst bij zuidvruchten en citrusvruchten, die we zelf niet of nauwelijks telen, en ook bij druiven, perziken en pruimen is de invoer duidelijk groter dan de uitvoer. Bij appelen is er de laatste jaren een beperkt tekort ontstaan (-1,5 miljoen euro). Gezien het belang van zuidvruchten in de handel is het aandeel van landen buiten de EU in de invoerwaarde groot. 65% van het verse fruit komt uit de rest van de wereld. Bij verwerkt fruit is dat ////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
De Vlaamse agrohandel in 2020
pagina 19 van 31
56%. De belangrijkste niet-Europese leveranciers van vers fruit zijn de bananenproducenten Colombia (286 miljoen euro), Costa Rica (197 miljoen euro) en Ecuador (175 miljoen euro), plus kiwiproducent NieuwZeeland (251 miljoen euro), Binnen de EU zijn Nederland (372 miljoen euro) en Spanje (181 miljoen euro) de topleveranciers. Verwerkt fruit komt vooral uit Brazilië (397 miljoen euro), Nederland (192 miljoen euro) en Duitsland (120 miljoen euro). De uitvoer van fruit blijft voor 95% in de EU. Voor vers fruit zijn de belangrijkste afzetmarkten Nederland (413 miljoen euro), Duitsland (335 miljoen euro) en Frankrijk (309 miljoen euro). Voor verwerkt fruit bestaat de top drie uit Frankrijk (336 miljoen euro), het Verenigd Koninkrijk (229 miljoen euro) en Duitsland (171 miljoen euro). Vlaanderen voerde in 2020 3,2 miljoen ton fruit in; de uitvoer klokte af op 2,8 miljoen ton. Verse bananen nemen in hoeveelheid 36% van de invoer van fruit in en 33% van de uitvoer. Tabel 8: in- en uitvoer van fruit, in miljoen euro, Vlaanderen, 2020 product vers fruit
invoer
uitvoer
saldo
2 237,9
1 709,9
-528,0
bananen
984,9
650,8
-334,1
andere zuidvruchten
556,5
403,6
-88,8
peren
27,8
233,5
205,7
106,4
182,2
75,8
appelen
95,4
93,9
-1,5
kersen
6,2
12,1
5,9
aardbeien
citrusvruchten
207,1
21,0
-186,1
druiven
72,9
5,1
-67,8
perziken
24,4
3,9
-20,4
pruimen
8,8
1,5
-7,3
verwerkt fruit
1 117,8
1 159,6
41,9
fruitsappen
575,4
764,4
189,0
bevroren vruchten
214,2
171,2
-43,0
conservefruit
113,4
107,3
-6,1
jam en gelei
53,5
42,7
-10,8
andere fruitbereidingen
161,3
74,0
-87,3
3 355,7
2 869,5
-486,1
totaal fruit
Bron: Departement Landbouw en Visserij op basis van NBB
5.5 SIERTEELT Vlaanderen heeft in 2020 bij sierteeltproducten een handelstekort van -5,6 miljoen euro. In 2016 was er nog een overschot van 110 miljoen euro. De invoer is sindsdien veel sterker gegroeid (+39%) dan de uitvoer (+5%). Tegenover 2019 groeide de invoer met 1,5%, de uitvoer met 1%. Onze drie belangrijkste exportproducten zijn producten van boomkwekerijen (110 miljoen euro), kamerplanten (98 miljoen euro) en perk- en balkonplanten (68 miljoen euro). Ze sluiten af met een handelsoverschot, en dat geldt ook voor azalea’s en rododendrons en knollen en bollen. Daartegenover staat dat rozen, anjers en andere snijbloemen diep in het rood gaan met een invoerwaarde van 183 miljoen euro en een tekort van -142 miljoen euro. Tegenover 2016 is de invoer van snijbloemen meer dan verdubbeld, al scoorde 2020 minder goed dan het topjaar 2019.
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
De Vlaamse agrohandel in 2020
pagina 20 van 31
95% van de export van sierteeltproducten gaat naar de EU. Frankrijk (209 miljoen euro) en Nederland (138 miljoen euro) zijn de grootste afnemers. Bij de import komt 73% uit de EU. Nederland steekt er met 293 miljoen euro met kop en schouders bovenuit. De eerste achtervolgers komen niet uit de EU. Ethiopië (50 miljoen euro), Israël (42 miljoen euro) en Kenia (31 miljoen euro) zijn, na Nederland, de grootste leveranciers van snijbloemen. Tabel 9: in- en uitvoer van sierteeltproducten, in miljoen euro, Vlaanderen, 2020 product
invoer
snijbloemen
uitvoer
saldo
182,8
40,6
-142,1
boomkwekerijen
51,0
110,2
59,2
kamerplanten
56,3
98,1
41,7
azalea’s en rododendrons
2,9
36,1
33,1
perk en balkonplanten
46,1
68,2
22,1
bollen en knollen
24,6
39,8
15,1
andere sierplanten
130,3
95,5
-34,8
totaal sierteelt
494,1
488,4
-5,6
Bron: Departement Landbouw en Visserij op basis van NBB
5.6 VLEESVEE De handel in vleesveeproducten levert een positief handelssaldo op van +314 miljoen euro. Dat is grotendeels te danken aan vers rund- en kalfsvlees, met voorsprong het belangrijkste exportproduct in deze categorie (461 miljoen euro). Vlaanderen voert ook nog vleesbereidingen (74 miljoen euro) en gedroogd en gerookt vlees (7 miljoen euro) uit. Bij de levende dieren is er een beperkt tekort van -1,3 miljoen euro, maar dat is veel minder dan in 2019, omdat de invoer van kalveren in een jaar tijd met 30% is gedaald. 98% van het verse rund- en kalfsvlees dat we uitvoeren, blijft binnen de EU. De vier belangrijkste bestemmingen zijn Frankrijk (152 miljoen euro), Nederland (109 miljoen euro), Italië (60 miljoen euro) en Duitsland (57 miljoen euro). Van het ingevoerde rundvlees komt 90% uit de EU, vooral uit Nederland (47 miljoen euro), Frankrijk (46 miljoen euro) en Ierland (26 miljoen euro). De Verenigde Staten (11 miljoen euro) en Japan (3 miljoen euro) zijn de belangrijkste niet-Europese leveranciers. Levende kalveren komen haast uitsluitend uit Nederland. De uitvoer van vers rundvlees vertoont een dalende tendens: -20% tegenover 2016 en -10% tegenover 2019. Het gaat in hoeveelheid in 2020 om 99.000 ton, in 2016 was dat nog 128.000 ton. Tabel 10: in- en uitvoer van vleesvee, in miljoen euro, Vlaanderen, 2020 product
invoer
vers rund- en kalfsvlees
uitvoer
saldo
171,9
461,1
289,2
5,8
7,2
1,4
vleesbereidingen
49,4
74,4
25,0
fokdieren
14,9
0,5
-14,4
slacht- en gebruiksdieren (incl. kalveren)
74,2
87,3
13,0
316,2
630,4
314,2
gedroogd en gerookt vlees
totaal vleesvee
Bron: Departement Landbouw en Visserij op basis van NBB
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
De Vlaamse agrohandel in 2020
pagina 21 van 31
5.7 ZUIVEL Zowel de invoer als de uitvoer van zuivelproducten zit ruim boven de 2 miljard euro. Het handelsoverschot bedraagt in 2020 +557 miljoen euro. Dat is vooral te danken aan zuivelbereidingen (zoals roomijs), die met een uitvoer van 686 miljoen euro en een saldo van +477 miljoen euro topwaarden noteren. De balans helt ook positief over bij gecondenseerde melk, smeltkaas, room, melkdranken, melkpoeder en roompoeder. Een handelstekort is er daarentegen bij kaas, melk, yoghurt en boter. Kaas (834 miljoen euro) en melk (353 miljoen euro) zijn samen goed voor de helft van de invoerwaarde. De uitvoer van zuivelproducten gaat voor 76% naar de EU. De belangrijkste klant is Nederland met 615 miljoen euro, gevolgd door Frankrijk (368 miljoen euro), Duitsland (362 miljoen euro), het Verenigd Koninkrijk (266 miljoen euro) en Italië (176 miljoen euro). Buiten Europa is de interesse het grootst in Algerije en China, vooral dan voor melkpoeder en room. De geïmporteerde zuivel komt haast uitsluitend uit de EU. Nederland spant de kroon met 1,1 miljard euro en neemt daarmee bijna de helft van de totale invoer in. Daarna komen Frankrijk (501 miljoen euro), Duitsland (411 miljoen euro) en het Verenigd Koninkrijk (98 miljoen euro), waarvan de invoer in één jaar tijd halveerde. In vergelijking met 2016 is de invoerwaarde van zuivel met 15% en de uitvoerwaarde zelfs met 28% gestegen. Tegenover 2019 bleef de uitvoer stabiel, terwijl de invoer 4% prijsgaf. In 2020 bedraagt de invoer van zuivel 1,3 miljoen ton, de uitvoer 1,8 miljoen ton. Terwijl de uitvoerhoeveelheid de voorbije jaren gestaag toenam, daalde de invoerhoeveelheid. Tabel 11: in- en uitvoer van zuivel, in miljoen euro, Vlaanderen, 2020 product
invoer
uitvoer
volle en magere melk
353,0
199,5
melkpoeder
saldo -153,6
350,0
430,8
68,1
gecondenseerde melk
44,3
208,7
164,3
wei en lactose
27,1
26,0
-1,1
boter en melkvet
291,2
258,1
-33,1
kaas
834,3
572,5
-261,8
smeltkaas
29,9
149,7
119,8
room
109,7
213,1
103,4
2,6
39,7
37,1
melkdranken
28,6
113,5
84,9
yoghurt
101,2
39,7
-61,6
zuivelbereidingen
208,7
686,0
477,3
2 380,6
2 937,2
556,6
roompoeder
totaal zuivelproducten
Bron: Departement Landbouw en Visserij op basis van NBB
5.8 VARKENS De handel in varkens is goed voor een handelsoverschot van +1,1 miljard euro. Het meest verhandelde product is vers varkensvlees, dat met een uitvoerwaarde van 1,2 miljard euro een zeer succesvol Vlaams exportproduct is. Het saldo is ook positief voor levende dieren (+43 miljoen euro) en vleesbereidingen (+19 miljoen euro). De enige uitzondering is gedroogd en gerookt vlees (-35 miljoen euro). Het verse varkensvlees dat we uitvoeren, gaat voor 97% naar andere EU-lidstaten. 56% is bestemd voor twee markten: Duitsland (353 miljoen euro) en Polen (317 miljoen euro). De top tien bestaat voorts uit Nederland, Tsjechië, Italië, het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, Bulgarije, Roemenië en Slovakije. Bij de ////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
De Vlaamse agrohandel in 2020
pagina 22 van 31
import laat Nederland (91 miljoen euro) de concurrentie uit Spanje (22 miljoen euro), Duitsland (18 miljoen euro) en Frankrijk (16 miljoen euro) vlotjes achter zich. Levende dieren exporteren we voornamelijk naar Duitsland, terwijl Nederland de grootste afnemer is van vleesbereidingen. Italië en Duitsland zijn dan weer de belangrijkste leveranciers van gedroogd en gerookt vlees. In vergelijking met het topjaar 2019 is de uitvoerwaarde van varkensproducten met 6% afgenomen. Tegenover 2016 is er nog altijd een groei van ruim 4%. Vers varkensvlees liet in 2020 een uitvoer van 667.000 ton optekenen, tegenover een invoer van 98.000 ton. Tabel 12: in- en uitvoer van varkens, in miljoen euro, Vlaanderen, 2020 product
invoer
uitvoer
saldo
vers varkensvlees
171,2
1 196,9
1 025,7
gedroogd en gerookt vlees
88,0
53,2
-34,8
vleesbereidingen
87,8
106,8
19,0
fokdieren
10,1
38,4
28,2
slacht- en gebruiksdieren
72,8
87,7
14,8
430,0
1 482,9
1 052,8
totaal varkens
Bron: Departement Landbouw en Visserij op basis van NBB
5.9 PLUIMVEE Bij de pluimveeproducten noteert Vlaanderen een handelsoverschot van +443 miljoen euro. Dat is voornamelijk te danken aan vers vlees, dat hoge ogen gooit qua uitvoer (597 miljoen euro) en saldo (+335 miljoen euro). Een overschot is er ook bij vleesbereidingen (+107 miljoen euro) en eieren (+40 miljoen euro). Het beeld ziet er anders uit bij levende dieren (-39 miljoen euro). De uitvoer van vers kippenvlees gaat voor 86% naar andere EU-lidstaten. Twee derde vertrekt naar Frankrijk (285 miljoen euro) en Nederland (108 miljoen euro). Opvallend is ook de uitvoer naar Afrika, met name Ghana (24 miljoen euro) en Congo (15 miljoen euro). Het gaat dan om vlees van legkippen en minder gegeerde onderdelen. Nederland is de belangrijkste leverancier (194 miljoen euro). Op ruime afstand volgen Frankrijk (23 miljoen euro), Polen (14 miljoen euro) en Duitsland (13 miljoen euro). De handel in levende dieren gebeurt vooral met Frankrijk en Nederland. Bij vleesbereidingen is Nederland de voornaamste klant. 40% van de export van kippeneieren gaat naar niet-EU-lidstaten. De grootste afzetmarkt is Nederland (48 miljoen euro). Daarna volgen de buurlanden Duitsland (28 miljoen euro) en Frankrijk (24 miljoen euro), maar ook verdere bestemmingen: in Irak (25 miljoen euro), Saoedi-Arabië (16 miljoen euro) en Libië (15 miljoen euro) zijn onze broedeieren gegeerd. Haast twee derde van de ingevoerde eieren komt uit Nederland (101 miljoen euro). Frankrijk (22 miljoen euro) en Duitsland (15 miljoen euro) zijn de eerste achtervolgers. De totale export van pluimveeproducten is tegenover 2016 met 9% gestegen, maar de laatste twee jaar trad er een daling op. Tegenover 2019 zakte de uitvoer met 2%. Enkel eieren gingen tegen de trend in omhoog. Vlaanderen voerde in 2020 406.000 ton vers kippenvlees en 114.000 ton eieren uit.
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
De Vlaamse agrohandel in 2020
pagina 23 van 31
Tabel 13: in- en uitvoer van pluimveeproducten, in miljoen euro, Vlaanderen, 2020 product
invoer
uitvoer
saldo
vers vlees
261,7
596,6
334,9
vleesbereidingen
129,3
236,7
107,5
fokdieren
28,4
37,4
9,0
slacht- en gebruiksdieren
147,4
99,1
-48,2
eieren
157,6
197,5
39,9
totaal pluimvee
724,4
1 167,3
443,0
Bron: Departement Landbouw en Visserij op basis van NBB
5.10 VIS EN ZEEVRUCHTEN Vlaanderen is een netto-importeur van visserijproducten. De invoerwaarde in 2020 bedraagt 1,6 miljard euro, de uitvoer 822 miljoen euro. Het handelstekort is zowel groot bij vis als bij schaal- en weekdieren (o.a. garnalen, scampi’s, kreeft, krab, mosselen, oesters). Vismeel, visvetten en andere visserijproducten vervolledigen als restcategorie het plaatje. 44% van de invoer van visserijproducten komt van buiten de EU. Het aandeel van de niet-EU-invoer ligt vooral hoog bij de schaal- en weekdieren (56%) en overige zeeproducten (70%). Onze belangrijkste leverancier van vis is Nederland (207 miljoen euro), gevolgd door Duitsland (75 miljoen euro), IJsland (69 miljoen euro), Zweden (65 miljoen euro) en China (62 miljoen euro). Frankrijk, Denemarken, het Verenigd Koninkrijk, Polen en Litouwen vervolledigen de top tien. Bij schaal- en weekdieren voert Nederland (205 miljoen euro) eveneens de dans aan. De eerste achtervolgers komen uit het Verre Oosten: India (91 miljoen euro), Vietnam (75 miljoen euro) en Bangladesh (42 miljoen euro). Onze uitvoer van visserijproducten is haast uitsluitend gericht op lidstaten van de EU (96%). Enkel voor de overige zeeproducten is dat aandeel aanzienlijk minder (65%). Onze twee grote afzetmarkten voor vis zijn Nederland (188 miljoen euro) en Frankrijk (99 miljoen euro). Bij de schaal- en weekdieren is de volgorde anders. Frankrijk (157 miljoen euro) staat aan de leiding en Nederland (75 miljoen euro) is tweede. Duitsland staat zowel bij vis als zeevruchten op de derde plaats. In vergelijking met 2016 is de invoer (-5%) en uitvoer (-15%) van visserijproducten gezakt, wat onder meer komt door de gestaag dalende handel in schaal- en weekdieren. In 2020 zakte de Vlaamse uitvoer van vis met 9% ten gevolge van de verminderde aanvoer door de coronacrisis. Vissers kregen een stilligvergoeding om in te spelen op de gedaalde vraag door de sluiting van horeca en voedingsdiensten. De invoerwaarde van vis steeg op jaarbasis met 2%. Vlaanderen voerde in 2020 140.000 ton vis en 77.000 ton schaal- en weekdieren in; de uitvoer bedroeg respectievelijk 69.000 ton en 48.000 ton. Bij de uitvoer zit ook doorvoer van uitheemse producten als zalm, scampi’s, victoriabaars en pangasius.
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
De Vlaamse agrohandel in 2020
pagina 24 van 31
Tabel 14: in- en uitvoer van visserijproducten, in miljoen euro, Vlaanderen, 2020 product vis levend vers en gekoeld gezouten, gedroogd en gerookt
invoer
uitvoer
saldo
874,6
379,4
-495,2
320,5
143,1
-177,4
77,3
19,6
-57,7
bereidingen en conserven
176,9
79,5
-97,5
zoetwatervis
293,2
133,8
133,8
6,7
3,4
-3,3
schaal- en weekdieren
611,2
382,6
-228,6
andere zeeproducten
75,8
60,1
-15,7
8,1
0,5
-7,6
visvetten en -oliën
46,4
41,1
-5,3
overige zeeproducten
21,3
18,5
-2,8
1 561,7
822,1
-739,6
siervissen
vismeel
totaal visserij
Bron: Departement Landbouw en Visserij op basis van NBB
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
De Vlaamse agrohandel in 2020
pagina 25 van 31
6 FOCUS OP HANDELSPARTNERS 6.1 EXPORT In 2019 was Frankrijk nog de voornaamste afzetmarkt voor Vlaamse agrarische producten, maar in 2020 is dat Nederland. Frankrijk volgt op korte afstand. Onze noorderburen zijn goed voor 7,6 miljard euro, onze zuiderburen voor 7,5 miljard euro. Nederland neemt meer zuivel, vleesbereidingen, levende dieren, vers fruit, vis, koolzaad en cacaoproducten af dan Frankrijk. Duitsland (5,7 miljard euro) en het Verenigd Koninkrijk (3,3 miljard euro) prijken op de derde en vierde plaats. In de top 10 staan nog vier EU-lidstaten: Polen (1,2 miljard euro), Italië (1,1 miljard euro), Spanje (1,1 miljard euro) en Luxemburg (730 miljoen euro). De twee eerste niet-Europese landen zijn de Verenigde Staten (924 miljoen euro) en China (571 miljoen euro). Onze voornaamste exportproducten voor deze twee landen zijn respectievelijk bier en vlas. In vergelijking met 2019 heeft Vlaanderen meer uitgevoerd naar Luxemburg (+7%), Nederland (+3%), Duitsland (+2%) en het Verenigd Koninkrijk (+1%), maar minder naar Italië (-9%), Spanje (-6%) en Frankrijk (-2%). De export naar andere EU-landen bleef in totaliteit op hetzelfde niveau als in 2019, maar de handel met derde landen zakte met -6%. Ook China (-13%) en de VS (-5%) namen minder producten af. Figuur 8: belangrijkste afzetmarkten voor agrarische producten, in %, Vlaanderen, 2020
China 1,47%
Rest wereld 14,17%
Nederland 19,40%
Verenigde Staten 2,38% Rest EU 9,40% Luxemburg 1,88% Spanje 2,88%
Polen 3,02%
Frankrijk 19,19%
Italië 2,91% Verenigd Koninkrijk 8,60%
Duitsland 14,71%
Bron: Departement Landbouw en Visserij op basis van NBB
6.2 IMPORT Nederland exporteert naar Vlaanderen voor 9,6 miljard euro aan agrohandelsproducten en is daarmee veruit onze belangrijkste leverancier. Zuivelproducten zijn de voornaamste productgroep, gevolgd door oliën, cacaoproducten en veevoeders. Frankrijk (5,4 miljard euro) en Duitsland (3,3 miljard euro) staan op de tweede en derde plaats. Uit Frankrijk importeert Vlaanderen vooral granen (tarwe, gerst en mais), dranken (water en wijn) en zuivelproducten en uit Duitsland vooral zuivel- en cacaoproducten. Binnen de EU gelden Italië (1,1 miljard euro), Spanje (971 miljoen euro), het Verenigd Koninkrijk (826 miljoen euro) en Polen (681 miljoen euro) ook als bevoorrechte leveranciers. In de top tien staan drie niet-Europese ////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
De Vlaamse agrohandel in 2020
pagina 26 van 31
landen: Brazilië (802 miljoen euro), de Verenigde Staten (773 miljoen euro) en Ivoorkust (609 miljoen euro). Brazilië levert fruitsappen, koffie en soja, de VS landbouwmaterieel, noten en tabak en Ivoorkust cacao en cacaoproducten. In vergelijking met 2019 heeft Vlaanderen meer ingevoerd uit Polen (+11%), Nederland (+6%), Italië (+4%), Duitsland en Spanje (elk +3%). De grote verliezer is onmiskenbaar het Verenigd Koninkrijk (-22%). De totale invoer uit EU-landen is met 3% gestegen. De landen buiten de EU vielen daarentegen met 1% terug. De VS (-5%) en Brazilië (-2%) verloren terrein, maar Ivoorkust (+13%) maakte een sprongetje. Figuur 9: belangrijkste leveranciers van agrarische producten, in %, Vlaanderen, 2020
Rest wereld 20,65% Nederland 29,32%
Ivoorkust 1,87% Verenigde Staten 2,37% Brazilië 2,46% Rest EU 5,84% Polen 2,09% Verenigd Koninkrijk 2,53%
Frankrijk 16,52% Spanje 2,98%
Italië 3,41%
Duitsland 9,98%
Bron: Departement Landbouw en Visserij op basis van NBB
6.3 HANDELSSALDO Vlaanderen boekt in 2020 het grootste agrohandelsoverschot met het Verenigd Koninkrijk (+2,5 miljard euro), en niet met Duitsland zoals in 2019. Dat komt omdat Engeland een stuk minder heeft uitgevoerd. Het verschil met Duitsland (+2,5 miljard euro) is klein. Op de derde plaats staat Frankrijk (2,1 miljard euro). In de top tien staan nog vijf landen van de Europese Economische Ruimte (Luxemburg, Polen, Zweden, Tsjechië en Noorwegen) en twee Aziatische landen (China en Japan). Met Nederland (-2,0 miljard euro), Brazilië (-577 miljoen euro) en Ivoorkust (-565 miljoen euro) is er daarentegen een stevig handelstekort. De top tien is zeer divers. Nederland is het enige EU-land waarmee Vlaanderen een negatief saldo heeft. Niet-EU-landen kunnen vaak specifieke landbouwproducten leveren die we hier niet of nauwelijks kunnen telen.. Bananen komen uit Colombia, Costa Rica en Ecuador, kiwi’s uit Nieuw-Zeeland, cacao uit Ivoorkust. India levert schaal- en weekdieren, Canada koolzaad, soja en meststoffen en Oekraïne koolzaad en mais.
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
De Vlaamse agrohandel in 2020
pagina 27 van 31
Tabel 15: top tien van landen waarmee Vlaanderen grootste handelsoverschot en –tekort heeft, in miljoen euro, 2020 land
agrohandelssaldo
land
agrohandelssaldo
Verenigd Koninkrijk
2 519,5
Nederland
-2 023,6
Duitsland
2 464,1
Brazilië
-577,0
Frankrijk
2 072,0
Ivoorkust
-565,1
Luxemburg
636,1
Colombia
-334,6
Polen
493,8
Canada
-304,2
Zweden
347,3
Nieuw-Zeeland
-304,2
China
271,9
Ecuador
-231,6
Tsjechië
257,0
Costa Rica
-219,3
Japan
218,5
Oekraïne
-190,6
Noorwegen
190,0
India
-174,6
Bron: Departement Landbouw en Visserij op basis van NBB
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
De Vlaamse agrohandel in 2020
pagina 28 van 31
7 AANDEEL VAN VLAANDEREN IN BELGIË EN EU De agrohandel is een belangrijke pijler van de totale Vlaamse handel. De agrarische producten waren in 2020 volgens het nationale concept van de Nationale Bank van België goed voor 12,2% van de totale Vlaamse import en 14,4% van de totale export. Het Vlaamse aandeel in de totale Belgische in- en uitvoer van agrarische producten bedraagt volgens het communautaire concept van de Nationale Bank van België respectievelijk 84,8% en 84,9%. Ten opzichte van de vorige jaren is het aandeel van de import en export voor Vlaanderen nagenoeg hetzelfde gebleven. Vlaanderen is ook een vooraanstaande speler in de Europese agrohandel. Het aandeel van Vlaanderen in de EU bedraagt 6,1% bij de invoer van agrarische producten en 6,4% bij de uitvoer ervan. Bij de uitvoer vallen de hoge percentages op bij de overige gewassen (met o.a. tabak, cacao, vlas en koffie) (27,6%), aardappelen (19,5%), suikerhoudende gewassen (17,5%), meststoffen (15,5%), droge peulvruchten (10,8%), verwerkte groenten (10,0%) en andere oliën en vetten (met o.a. margarine) (9,1%), Dat hangt enerzijds samen met exportgerichte sectoren zoals aardappelbereidingen en diepvriesgroenten, en anderzijds met de functie van Europese toegangspoort die onze havens hebben voor bepaalde uitheemse producten. Tabel 16: aandeel Vlaanderen in de Belgische en EU-handel van agrarische producten (hoofdgroepen), in miljoen euro en %, Vlaanderen, 2020 productgroep akkerbouwproducten
invoer
uitvoer
saldo
invoer % België
uitvoer % België
invoer % EU
uitvoer % EU
136 179
145 836
9 657
89,5%
84,8%
7,8%
8,3%
6 446
16 715
10 268
84,2%
71,0%
10,7%
19,5%
26 323
36 605
10 282
84,8%
87,0%
6,1%
6,8%
1 147
1 345
198
93,4%
88,2%
8,1%
8,1%
bijproducten van suikerraffinaderij
1 083
289
-794
92,3%
83,8%
15,5%
7,3%
droge peulvruchten
1 078
754
-324
81,0%
86,7%
8,1%
10,8%
graanproducten
18 110
36 217
18 107
81,5%
84,2%
6,1%
8,5%
granen in korrel
15 209
4 686
-10 523
89,6%
88,2%
8,5%
2,1%
oliehoudende bijproducten
4 499
3 892
-607
93,2%
94,7%
4,5%
7,9%
oliehoudende producten
16 121
8 687
-7 434
92,1%
94,1%
8,7%
6,8%
aardappelen afgeleide producten bijproducten van granen
oliehoudende zaden overige gewassen suikerhoudende gewassen suikerhoudende producten zaaigoed
14 189
5 981
-8 208
99,1%
98,1%
8,8%
8,8%
23 980
20 639
-3 341
96,3%
85,8%
13,2%
27,6%
433
1 171
738
97,9%
96,7%
10,4%
17,5%
4 966
8 319
3 353
86,8%
83,4%
6,6%
9,4%
2 594
537
-2 057
90,5%
77,6%
7,1%
1,3%
49 879
73 598
23 718
73,2%
81,1%
5,1%
5,0%
1 201
787
-415
92,2%
84,1%
9,0%
6,7%
575
630
55
93,2%
96,1%
6,7%
9,3%
1 576
1 975
399
82,7%
97,8%
7,1%
6,9%
687
1 143
456
97,3%
93,0%
3,7%
4,2%
gedroogd en gerookt vlees
1 168
710
-459
71,5%
59,2%
5,4%
2,0%
niet-eetbare dierlijke producten
1 949
2 264
315
92,1%
88,9%
3,0%
3,4%
dierlijke producten andere dierlijke producten bijenhonig eieren fokdieren
slacht- en gebruiksdieren vers vlees
3 758
4 268
511
89,9%
83,1%
5,8%
5,2%
10 242
25 807
15 565
75,2%
90,1%
3,3%
5,3%
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
De Vlaamse agrohandel in 2020
pagina 29 van 31
productgroep
1 725
invoer % België 74,3%
uitvoer % België 82,5%
invoer % EU 6,1%
uitvoer % EU 5,2%
29 372
5 566
67,1%
72,8%
6,3%
4,9%
60 903
-788
88,4%
90,9%
5,8%
5,6%
invoer
uitvoer
vleesbereidingen
4 917
6 643
zuivelproducten
23 806 61 691
tuinbouwproducten aromatische planten noten olijfolie en bijproducten rubbers sierteelt
saldo
559
230
-329
73,2%
66,4%
2,8%
1,7%
3 268
1 558
-1 710
89,0%
93,8%
3,8%
4,1%
619
107
-511
83,1%
59,3%
1,8%
0,2%
1 401
227
-1 174
99,9%
19,8%
7,5%
5,0%
4 941
4 884
-56
92,3%
86,5%
4,1%
2,7%
22 379
17 099
-5 280
88,8%
94,6%
6,6%
6,2%
verse groenten
7 554
7 807
253
88,6%
94,6%
4,7%
4,1%
verwerkt fruit
11 178
11 596
419
88,2%
88,3%
7,3%
8,0%
vers fruit
verwerkte groenten
9 793
17 394
7 600
85,6%
93,8%
7,4%
10,0%
agro-industriële producten
22 807
38 560
15 754
84,6%
85,3%
6,6%
9,2%
bestrijdingsmiddelen
6 082
10 600
4 518
74,6%
76,7%
5,3%
7,4%
landbouwmaterieel
8 066
13 832
5 766
91,1%
94,9%
6,5%
7,4%
meststoffen
8 659
14 128
5 469
87,2%
84,0%
8,4%
15,5%
55 749
69 949
14 200
82,5%
84,4%
4,7%
5,1%
andere oliën en vetten
2 917
7 794
4 877
85,6%
86,1%
3,7%
9,1%
andere zeeproducten
758
601
-157
97,3%
96,2%
4,1%
3,5%
dranken
19 673
29 526
9 853
76,1%
78,3%
5,6%
4,9%
producten niet elders vernoemd
6 672
8 524
1 852
83,2%
83,8%
4,8%
4,6%
schaal- en weekdieren
6 112
3 826
-2 286
92,0%
93,2%
5,7%
7,2%
10 871
15 884
5 013
90,0%
96,4%
7,6%
8,6%
8 746
3 794
-4 952
81,3%
80,5%
2,6%
1,6%
326 305
388 847
62 541
84,8%
84,9%
6,1%
6,4%
overige producten
veevoeders vis totaal
Bron: Departement Landbouw en Visserij op basis van NBB en Comext (Eurostat)
Nederland is met 109 miljard euro in de EU-27 de grootste exporteur van agrarische producten. Duitsland en Frankrijk vervolledigen het podium. België staat met 46 miljard euro op de zesde plaats, na Spanje en Italië. Vlaanderen zou met 39 miljard euro als aparte lidstaat op de zevende plaats komen, net na Polen. In de top tien staan ook nog Denemarken, Ierland en Oostenrijk. Qua invoer staat Duitsland op nummer één met 96 miljard euro. Daarna volgen Nederland, Frankrijk, Italië en Spanje. Op de zesde plaats prijkt België met 38 miljard euro. Vlaanderen (33 miljard euro) komt daarna. De top tien gaat verder met Polen, Zweden en Denemarken. Van de 27 huidige EU-lidstaten zijn er 12 met een agrohandelsoverschot. Nederland voert de lijst soeverein aan met een overschot van +37 miljard euro. De eerste achtervolgers zijn Spanje en Polen. België is vierde met +7 miljard euro. Vlaanderen moet met +6 miljard euro nog net Frankrijk, Italië en Denemarken laten voorgaan. Ook bij Hongarije, Ierland, Litouwen, Bulgarije en Griekenland helt de balans positief over. Het grootste agrohandelstekort heeft Duitsland met -9 miljard euro. Ook Zweden, Finland en Portugal gaan diep in het rood.
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
De Vlaamse agrohandel in 2020
pagina 30 van 31
Tabel 17: in- en uitvoer en saldo van agrarische producten bij EU-27, in miljard euro, 2020 land
uitvoer
invoer
saldo
Nederland
108,55
71,40
37,15
Duitsland
87,43
96,23
-8,80
Frankrijk
70,92
63,86
7,06
Spanje
60,01
38,74
21,27
Italië
52,83
45,86
6,97
België
45,79
38,46
7,33
Polen
38,92
25,63
13,30
Vlaanderen
38,88
32,63
6,25
Denemarken
21,52
15,08
6,44
Ierland
18,37
14,93
3,44
Oostenrijk
14,32
14,55
-0,24
Zweden
10,80
16,54
-5,75
Hongarije
10,68
7,09
3,59
Tsjechië
9,08
10,85
-1,77
Portugal
8,22
11,64
-3,42
Griekenland
7,85
7,43
0,41
Roemenië
7,65
10,56
-2,91
Litouwen
7,36
4,92
2,44
Bulgarije
5,21
4,56
0,65
Slowakije
3,70
5,44
-1,74
Letland
3,39
3,62
-0,23
Kroatië
2,74
3,55
-0,81
Slovenië
2,51
3,25
-0,74
Finland
2,40
5,97
-3,57
Estland
1,55
1,81
-0,26
Luxemburg
1,33
2,69
-1,37
Cyprus
0,60
1,24
-0,64
Malta
0,25
0,67
-0,42
Bron: Departement Landbouw en Visserij op basis van NBB en Comext (Eurostat)
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
De Vlaamse agrohandel in 2020
pagina 31 van 31