Milieujaarprogramma_2013.pdf

2013

Milieujaarprogramma

COLOFON D/2012/3241/349 Verantwoordelijke uitgever Jean-Pierre Heirman Secretaris-Generaal Departement Leefmilieu, Natuur en Energie p/a graaf de Ferrarisgebouw Koning Albert II-laan 20 bus 8 1000 Brussel Vormgeving Artefact Coverfoto Š 2012 Harry Hull III, mandalagraphs.com Gebruikt met toestemming.

Milieujaarprogramma 2013 Op basis van de wijziging van het decreet algemene bepalingen inzake milieubeleid maakt het Milieujaarprogramma (MJP) 2013 een herkenbaar onderdeel uit van de begroting. Deze tekst wordt dan ook integraal toegevoegd aan de toelichtingen per programma van de leefmilieubegroting.

INHOUDSTAFEL 1. Inleiding . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5 Algemeen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5 Milieujaarprogramma 2013 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5 Uitvoering van het MINA-plan 4 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6 2. Opvolging doelstellingen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 Doelstellingen voor een volgende generatie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 Plandoelstellingen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11 Betere leefkwaliteit . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11 Schonere lucht . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15 Milieuverantwoorde productie en consumptie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21 Verdere stappen in de remediĂŤring . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23 3. Maatregelpakketten

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

27

1. Werk maken van een klimaatvriendelijke Vlaamse overheid . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27 2. Afstemming overkoepelende beleidsplanning en -opvolging milieu, mobiliteit en ruimtelijke ordening in Vlaanderen . 28 3. Bepalen van langetermijndoelstellingen milieubeleid en bijhorende trajecten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28 4. Schendingen van het milieurecht gepast sanctioneren . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29 5. Vlottere toepassing MER-regelgeving . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29 6. Subsidies met impact . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30 7. Monitoring evolutie maatschappelijk gedrag en perceptie milieubeleid . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30 8. Optimaal inzetten alternatieve financieringstechnieken . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31 9. Meten van de leef- en omgevingskwaliteit

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

10. InitiĂŤren en uitvoeren randstedelijke projecten

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

11. Optimaliseren van de samenwerking met andere beleidsdomeinen

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

31 32 33

12. Vergroenen van de economie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33 13. Inhoudelijke steun aan lokale overheden door de Vlaamse overheid

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

34

14. Milieuverantwoorde productie via ketenbeheer en systeeminnovatie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 34 15. Stimuleren van milieuverantwoorde consumptie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35 16. Aanvullend inzetten op flexibiliteitsmechanismen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36 17. Vlaams Klimaatbeleidsplan 2013-2020 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

37

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

38

18. Sterker inzetten op hernieuwbare energie 19. Adaptatie aan klimaatverandering

20. Een milieuvriendelijke mobiliteit bewerkstelligen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 39 21. Lokale overheden betrekken bij het aanpakken en voorkomen van knelpunten luchtkwaliteit en geluid . . . . . . . . . . . . . 39 22. Een milieuvriendelijke en leefbare transitie van het stedelijk mobiliteitsnetwerk . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 40 23. Elektrisch rijden bewerkstelligen in Vlaanderen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 40 24. Gerichte aanpak waterbeheer in speerpuntgebieden . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 41 25. Brondossiers voor drinkwaterwingebieden . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 41 26. Vereenvoudigen van de planning, procedures en structuren van het integraal waterbeleid . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 42

27. Uitbouwen van de watersysteemkennis . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 42 28. Ambtshalve bodemsanering bij scholen, ziekenhuizen, rusthuizen en gasfabrieken . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43 29. Bodembedreigingen in de bebouwde omgeving geïntegreerd aanpakken . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43 30. Natuurlijke hulpbronnen (delfstoffen): minder effecten, meer en betere alternatieven . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 44 31. Steun zoeken in de ondergrond . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 45 32. Instrumenten inzetten voor de realisatie van de instandhoudingsdoelstellingen

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

45

33. Stimuleren van geïntegreerd natuurbeheer door ngo’s, andere private eigenaars en lokale overheden . . . . . . . . . . . . . . . . 46 34. Introduceren van het concept ‘Ecosysteemdiensten’ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 46 35. Deelnemen aan biodiversiteitonderzoek op Europees niveau

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

47

36. Uitwerken en uitvoeren van een Mestactieplan 2011- 2014 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48 37. Kwaliteit van de binnenlucht verbeteren . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48 38. Risico’s van elektromagnetische velden . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 49 4. Bijlagen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 51 Bijlage 1: Lopende onderzoeksprojecten in 2012 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 51 Bijlage 2: Mogelijke onderzoeksprojecten voor 2013 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 58 Bijlage 3: Ratificatie internationale milieuverdragen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 63 Bijlage 4: Stand van uitvoering van de Europese milieuwetgeving . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 76

1. INLEIDING ALGEMEEN Het decreet van 5 april 1995 houdende algemene bepalingen inzake milieubeleid (verder het DABM genoemd), bepaalt dat het milieubeleid in Vlaanderen gestalte krijgt door de milieubeleidsplanning, waarvan de hoekstenen het milieurapport, het milieubeleidsplan en de milieujaarprogramma’s zijn. Het milieurapport (MIRA) is de wetenschappelijke onderbouwing van het milieubeleid. De opdracht van de milieurapportering is: het beschrijven van de kwaliteit van het leefmilieu (MIRA-T), aangeven hoe die kwaliteit zich zou kunnen ontwikkelen en via welke beleidsinterventies die ontwikkeling kan worden verbeterd (MIRA-S), en onderzoeken in welke mate en op welke wijze het beleid tot nu toe tot veranderingen in de milieukwaliteit heeft geleid (MIRA-BE). De meest recente rapporten dateren van 2011. Het milieubeleidsplan bepaalt de hoofdlijnen van het milieubeleid dat door het Vlaamse Gewest, alsmede door de provincies en gemeenten in aangelegenheden van gewestelijk belang, dient te worden gevoerd. Het plan beoogt enerzijds de bescherming en het beheer van het milieu en anderzijds de doeltreffendheid, de efficiëntie en de interne samenhang van het milieubeleid op alle beleidsniveaus te bevorderen. Het nieuwe MINA-plan 4 werd op 27 mei 2011 vastgesteld door de Vlaamse Regering. Het bestrijkt de periode 2011-2015. De milieujaarprogramma’s dienen ter uitvoering en operationalisering van het milieubeleidsplan. Nadruk ligt hierbij op de organisatie, het tijdpad en de prioriteitenstelling van de verschillende maatregelen. Een milieujaarprogramma moet volgens het DABM minstens het volgende bevatten: • een verslag van de stand van uitvoering van het geldende milieubeleidsplan en de Europese milieuwetgeving; • een verslag van de stand van zaken aangaande de goedkeuring van internationale overeenkomsten; • een opgave van de door het Vlaamse Gewest in het komende jaar te verrichten activiteiten en te nemen maatregelen ter uitvoering van het geldende milieubeleidsplan; • een overzicht van de in het ontwerp van begroting geraamde inkomsten en uitgaven ter uitvoering van het milieubeleidsplan; • een lijst met alle geplande en lopende onderzoeken en herstelprogramma’s.

MILIEUJAARPROGRAMMA 2013 Het Milieujaarprogramma 2013 (MJP 2013) is een programma in uitvoering van het MINA-plan 4. Het is inhoudelijk volledig afgestemd op de beleidsbrief en focust zich op de opvolging van de doelstellingen en de projecten. Voor de plandoelstellingen wordt uitgebreid gerapporteerd over de trends en het doelbereik. In die gevallen, waar deze opvolging in de planperiode nog verder ontwikkeld moet worden, wordt dit in de tekst aangegeven. Voor de langetermijndoelstellingen wordt een eerste inzicht gegeven in een aantal beschikbare trends. Het MJP wordt afgesloten met een rapportering en programmering van alle projecten uit het MINA-plan 4. Meer gedetailleerde informatie is te vin-

MILIEUJAARPROGRAMMA 2013

5

den op www.milieubeleidsplan.be De voortgang en programmering van het overige beleid krijgt vorm in de beleidsbrief 2013 van de minister.

UITVOERING VAN HET MINA-PLAN 4 Het DABM geeft het planningsteam de opdracht om vijfjaarlijks een MINA-plan en jaarlijks een milieujaarprogramma voor te bereiden. Het planningsteam bestaat bij besluit uit de leidend ambtenaren van AMINAL, VLM, VMM en OVAM (en APS) - dateert van voor de hervormingen n.a.v. BBB. De uitvoering van het geldende Milieubeleidsplan wordt gecoördineerd door een projectleider en een planningsgroep, waartoe één of meerdere vertegenwoordigers van elke entiteit behoren. Voor de uitvoering en de opmaak van milieubeleidsplannen en jaarprogramma’s werd een netwerk opgebouwd, dat bestaat uit de planningsgroep, de planningsverantwoordelijken en de thema/deel/hoofdstukcoördinatoren. De eindverantwoordelijkheid voor de uitvoering van de onderdelen van het MINA-plan ligt bij het afdelingshoofd van de respectieve thema-, deel- of hoofdstukcoördinator. De planningsgroep waakt over de inpasbaarheid in het MINA-plan, de timing en de afstemming tussen de projecten en verzorgt de rapportage voor de Beleidsraad. De planningsverantwoordelijken tenslotte verzorgen de vlotte doorstroming van informatie binnen de instellingen, in overleg met de leidend ambtenaar. Zij spelen ook een cruciale rol in de afstemming tussen algemene beleidsplannen en -programma’s en instellingsspecifieke operationele plannen.

6

MILIEUJAARPROGRAMMA 2013

2. OPVOLGING DOELSTELLINGEN DOELSTELLINGEN VOOR EEN VOLGENDE GENERATIE In onderstaande tabel wordt een overzicht gegeven van de indicatoren bij de acht langetermijnuitdagingen die in het MINA-plan 4 werden geformuleerd. De tabel geeft enkel deze indicatoren weer die reeds kunnen worden ingevuld of die in ontwikkeling zijn. Andere indicatoren dienen binnen de huidige planperiode te worden geoperationaliseerd. Per indicator wordt een korte stand van zaken, waar mogelijk ook een trend, beschreven. De informatiebronnen worden aangegeven.

Een verhoogde kwaliteit van de leefomgeving (zie ook indicatoren bij de plandoelstellingen lucht, water en leefkwaliteit) DALY’s als gevolg van luchtvervuiling en milieuhinder (PACT 2020)

Gemiddeld speelt een inwoner in Vlaanderen iets minder dan een half gezond levensjaar kwijt door milieuverstoringen. De effecten veroorzaakt door fijn stof zijn veruit het belangrijkst (ca. 75% van de DALY’s). Geluidshinder is verantwoordelijk voor circa 20% van het totaal aantal DALY’s (bron: MIRA).

Index omgevingskwaliteit per gebiedstype

In het najaar van 2011 is een TWOL studie gestart met als doel omgevingskwaliteit in kaart te brengen en meetbaar te maken (opdrachtgever LNE). Een vervolgstudie in 2013 voorziet tegen het einde van de planperiode een concreet meetinstrument.

Luchtkwaliteitsindex

De periode 2000-2011 werd gekenmerkt door een wisselende luchtkwaliteit, met als uitschieters de jaren 2003 en 2006 waarin merkelijk meer dagen met een ondermaatse luchtkwaliteit voorkwamen. Het verloop van de luchtkwaliteitsindex wordt gedomineerd door het verloop van de subindex voor fijn stof (PM10) (bron: VRIND).

Een milieuverantwoorde productie en consumptie (zie ook plandoelstellingen productie en consumptie) Ecologische voetafdruk voor Vlaanderen (PACT 2020)

De ecologische voetafdruk van Vlaanderen bedroeg in 2004 6,3 gha per persoon. De biocapaciteit bedroeg slechts 1,3 gha per persoon. Vlaanderen heeft bijgevolg een ecologisch deficit van minstens 5 gha/cap. De voetafdruk van Vlaanderen is voornamelijk energiegebonden. De consumptiedomeinen met de grootste voetafdruk zijn voeding, transport en huisvesting (bron: MIRA).

MILIEUJAARPROGRAMMA 2013

7

Gehalte aan organische koolstof van de bodem

De evolutie van het koolstofpercentage in de Vlaamse akker- en weilanden sinds de jaren 80 vertoont een duidelijk dalende tendens, met steeds meer percelen die beneden de optimale toestand (streefzone) komen te liggen. Vooral sinds het begin van de jaren 90 verloopt deze daling snel (bron: LARA).

Index voor Duurzame Economische Welvaart (PACT 2020)

Tussen 1990 en 2009 daalde de ISEW per capita met 16%. Vooral sinds 2000 kende de ISEW een sterke terugval. De kloof tussen het BBP/capita en de ISEW/ capita werd in deze periode groter, wat zou kunnen aangeven dat de gerealiseerde economische groei minder duurzaam was (bron: MIRA).

Eco-efficiëntie Vlaamse economie (PACT 2020)

Beschouwd over de periode 2000-2009 zijn de emissies van heel wat parameters, met uitzondering van de PAK’s, losgekoppeld van de economische groei. In 2010 stegen nagenoeg alle emissies sterker dan het BBP waardoor er geen ontkoppeling meer is. Enkel de verzurende emissies zetten de dalende trend voort (bron: MIRA).

Materiaalintensiteit Vlaamse economie (PACT 2020)

Tussen 1995 en 2008 vertoont de Directe Materialen Input (DMI)een schommelend verloop, met een stijgende tendens. De stijging is wel minder uitgesproken dan de stijging van het BBP. Daardoor kunnen we spreken van een relatieve ontkoppeling tussen DMI en BBP (bron: MIRA).

Eigen materialenconsumptie

De eigen (Vlaamse) materialenconsumptie bedroeg in 2008 ca. 50% van de materialenbehoefte (DMI) van de Vlaamse economie (bron: VRIND).

Vervoersintensiteit Vlaamse economie

In de periode 2000-2007 hield het transportvolume (personenkilometers en tonkilometers) gelijke tred met de groei van het BBP. In 2008 kende het personenvervoer een lichte terugval (economische crisis), doch zit sindsdien weer in de lift. Het goederentransport nam in de periode 2007-2009 sterker af dan de economische groei. In 2010 werd een gedeeltelijk herstel van het goederentransport opgetekend (bron: MIRA).

Bewaren van de biodiversiteit en de integriteit van ecosystemen (zie ook plandoelstellingen biodiversiteit)

8

Aantal bijkomende exoten

Zowel de druk door nieuwe uitheemse diersoorten als het aantal uitheemse plantensoorten/km² blijft toenemen. Wanneer deze soorten invasief zijn kunnen ze inheemse verdringen (bron: NARA).

Vlaamse middelen voor de bescherming van biodiversiteit

In 2010 werd door het beleidsdomein Leefmilieu en Natuur in totaal 132,8 miljoen euro uitgegeven voor het thema biodiversiteit.

MILIEUJAARPROGRAMMA 2013

Aandeel watersystemen met een zeer goede toestand

Hoewel meerdere waterlichamen voor een aantal deelparameters al “zeer goed” scoren, bevindt momenteel waarschijnlijk geen enkel Vlaams waterlichaam zich, gelet op het “one out, all out”-principe, in “zeer goede toestand”. Indien bv. enkel de biologische beoordeling (BBI) beschouwd wordt, bevindt ongeveer 3% zich in de beste klasse (“zeer goed”) over de periode 20082010 (bron: VMM).

Impact op natuur als gevolg van klimaatwijziging

Verschillende langetermijnwaarnemingen (aankomstdata trekvogels, pollenpieken, trend Zuid-Europese soorten,…) wijzen op een toenemende impact van de klimaatverandering op de natuur in Vlaanderen (bron: NARA).

Een klimaatvriendelijke samenleving met oog voor hernieuwbare bronnen (zie ook plandoelstellingen minder absolute milieudruk en milieuverantwoorde productie en consumptie) Energie-intensiteit Vlaamse economie (PACT 2020)

Met uitzondering van 2010 is er sinds 2003 een ontkoppeling tussen de economische groei en het energieverbruik. In 2011 ligt de energie-intensiteit 12% lager dan in 1990 (bron: VRIND).

Gemiddeld E-peil van nieuwe en vernieuwde gebouwen (PACT 2020)

Voor wat betreft de nieuwbouwwoningen (eengezinswoningen en appartementen) daalde het E-peil van gemiddeld E86 in 2006 naar gemiddeld E70 in 2010 (bron: VEA).

Vlaanderen beperkt de milieu-impact op andere landen Grensoverschrijdende emissie van fijn stof

De PM-emissies afkomstig uit Vlaanderen veroorzaken in het buitenland dubbel zoveel schadelijke gezondheidseffecten als de buitenlandse emissies in Vlaanderen (2002) (bron: MIRA).

Vuilvrachten naar de Noordzee

De totale nutriëntenvracht vanuit België naar de Noordzee vertoont in de periode 2000-2008 slechts een licht dalend verloop (bron: EMA).

Aandeel verborgen stromen

Op basis van de beschikbare inschatting (cijfers 2004) bestaat ca. drie kwart van de totale grondstoffenbehoefte uit import uit verborgen stromen (bron: MIRA).

Verhouding import/DMC

In 2004 bestond de grondstoffenbehoefte (DMI) voor 21 % uit eigen ontginningen en voor 79 % uit import (bron: MIRA).

Beheersen van risico’s Risico’s op schade als gevolg van overstromingen

Cijfermateriaal over risico’s wordt beschikbaar. Er wordt onderzocht hoe dit vertaald kan worden naar een eenduidig interpreteerbare indicator (bron: VMM).

MILIEUJAARPROGRAMMA 2013

9

Risico’s op schade als gevolg van erosie

Indicator wordt ontwikkeld op basis van het aantal schadegevallen a.g.v. erosie (bron: LNE).

Gebruik van gewasbeschermingsmiddelen in de akkerbouw, tuinbouw en buiten de landbouw

Sinds 1990 is het totale gebruik van gewasbeschermingsmiddelen geleidelijk gedaald. Ook de druk op het waterleven is sinds 1990 gehalveerd, doch blijft de laatste jaren nagenoeg op hetzelfde niveau schommelen (bron: MIRA).

Vlaanderen scoort –ook voor leefmilieu – evengoed als vergelijkbare1 regio’s Emissie van broeikasgassen

De broeikasgasemissie/inwoner ligt in Vlaanderen, net zoals in andere energie-intensieve regio’s/landen, hoger dan het EU-gemiddelde (bron: LNE).

Emissie verzurende stoffen

Ondanks de dalende trend, blijven de zuuremissies/inwoner in Vlaanderen hoog in vergelijking met benchmarkregio’s/landen (bron: LNE).

Huishoudelijk afval

Vlaanderen slaagt er in de huishoudelijke afvalproductie onder controle te houden en scoort hiermee zeer goed in vergelijking met de benchmark regio’s/landen (bron: LNE).

Zuiveringsgraad huishoudens

Vlaanderen haalt geleidelijk zijn historische achterstand ten aanzien van de benchmark regio’s/landen in (bron: LNE).

Leidingwatergebruik

Het leidingwatergebruik/inwoner ligt in Vlaanderen relatief laag in vergelijking met Europese economische topregio’s (bron: LNE).

Energiegebruik

Het energiegebruik/persoon ligt in Vlaanderen hoog in vergelijking met andere vergelijkbare regio’s (bron: LNE).

Aandeel hernieuwbare energie

Vlaanderen situeert zich in het staartpeloton wanneer het aandeel hernieuwbare energie in de totale energieconsumptie vergeleken wordt tussen de benchmarkregio’s/landen (bron: LNE).

Staat van instandhouding van soorten en habitats

In Nederland en Luxemburg is het aandeel soorten met een gunstige evaluatie ongeveer even groot als in Vlaanderen. In Ierland en Zweden is er een beduidend groter aandeel van soorten met een gunstige evaluatie. In al deze lidstaten is het aandeel habitats met een zeer ongunstige evaluatie wel veel kleiner dan in Vlaanderen (bron: SVR).

Meer maatschappelijke zorg voor milieu Milieubesef bij Vlamingen (SCV-survey)

1

10

Het milieubesef is sterk afgenomen tussen 1996 en 2005, doch lijkt nadien terug in de goede richting te evolueren (bron: SVR).

Benchmarkregio’s/landen zoals gedefinieerd in ‘Vlaanderen vergeleken’. MILIEUJAARPROGRAMMA 2013

Bereidheid tot milieubewust gedrag (SCV-survey)

Het aandeel Vlamingen dat bereid is financiële inspanningen te leveren voor het milieu neemt langzaam toe tot 60,9% in 2010 (bron: SVR).

Feitelijk milieubewust gedrag (SCV-survey)

Het aandeel Vlamingen dat aangeeft zich zuinig te gedragen, is in de periode 2005-2009 toegenomen van 42,3% tot 52,5% (bron: SVR).

PLANDOELSTELLINGEN In dit onderdeel wordt nader ingegaan op de indicatoren bij de plandoelstellingen. Voor alle indicatoren wordt de huidige stand van zaken gegeven (zie ‘status’ in tabel), en waar mogelijk wordt in de tekst ook de mate van doelbereik ten aanzien van de plandoelstellingen aangegeven. Voor de indicatoren, waar een langere tijdsreeks (minstens vier jaar) beschikbaar is, werd een trend bepaald. De berekende trend wordt als onbeduidend beschouwd indien hij begrepen is tussen -1% en +1% op jaarbasis (code +/-). Zowel de positieve trend als de negatieve trend wordt verder onderverdeeld in twee klassen (++: gunstig tot zeer gunstig, +: voorzichtig positief, --: negatief tot zeer negatief, -: licht negatief). De trend is onafhankelijk van het doelbereik. Een gunstige trend garandeert dus niet noodzakelijk een hoog doelbereik en omgekeerd. Het doelbereik wordt bepaald op basis van het laatst beschikbare cijfer in de tijdreeks. Waar er een kwantitatief doel voorhanden is en er een cijfer beschikbaar is dat binnen de planperiode valt (2011-2015), wordt het doelbereik procentueel weergegeven.

BETERE LEEFKWALITEIT Blootstelling aan luchtverontreiniging Indicatoren

Doel

Status en trend

1

% Vlaamse bevolking meer dan 35 dagen blootgesteld aan daggemiddelde PM10-concentratie van meer dan 50 µg/m³

0% in 2015

37% in 2011 Trend: ++

2

% Vlaamse bevolking blootgesteld aan overschrijding van de jaargemiddelde PM2,5-concentratie van 25 µg/ m³

0% in 2015

0% in 2011 Trend: +/-

3

% Vlaamse bevolking blootgesteld aan overschrijding van de jaargemiddelde NO2-concentratie van 40 µg/m³

0% in 2015

4% in 2011 Trend: ++

% Vlaamse bevolking blootgesteld aan meer dan 25 dagen met overschrijding van de EU-streefwaarde voor ozon

0% in 2015

4

0% in 2011 Trend: +/-

Doelbereik Weg van het doel in 2011 >100% in 2011

18% in 2011 >100% in 2011

1. Sinds 1997 vertoont het percentage van de Vlamingen, blootgesteld aan overschrijdingen van de Europese dagnorm voor fijn stof, een dalende trend. In de periode 2008-2010 nam dit aandeel af tot onder 10%. In 2011 steeg het aandeel evenwel terug tot 37%.

MILIEUJAARPROGRAMMA 2013

11

2. Sinds 2008 werd geen enkele Vlaming meer blootgesteld aan overschrijdingen van de jaargemiddelde PM2,5-concentratie van 25 µg/m³. 3. Het percentage van de Vlaamse bevolking blootgesteld aan jaargemiddelde NO2concentraties boven de EU grenswaarde van 40 µg/m³ vertoont een dalende trend en is afgenomen tot 4% in 2011. Alleen de bevolking in stedelijke en verkeersintensieve regio’s wordt nog blootgesteld aan overschrijdingen van de actueel geldende EU-grenswaarde. 4. Het percentage van de Vlaamse bevolking blootgesteld aan ozonconcentraties boven de EU-streefwaarde bedroeg 18% in 2003 (gebaseerd op de overschrijdingen in de jaren 2001, 2002 en 2003) en 15% in 2005 (gebaseerd op overschrijdingen in 2003, 2004 en 2005). In de periode 2007-2010 was de situatie gunstiger: volgens modelberekeningen werd geen enkele Vlaming op meer dan 25 dagen blootgesteld aan overschrijdingen van de EU-streefwaarde.

Milieuhinder Indicatoren

Doel

Status en trend

Doelbereik

1

Aantal Vlamingen ernstig gehinderd door verkeerslawaai (PACT 2020)

-15% in 2020 t.o.v. 2010

12,9% in 2007

Te evalueren na 2012 SLO-3

2

Aantal personen ernstig gehinderd door lawaai van wegverkeer, spoorverkeer, luchtvaart en industrie in de agglomeraties van Antwerpen en Gent

Daalt t.o.v. nulmeting

Nulmeting: 220.000 in Antwerpen, 140.300 in Gent

3

Aantal Vlamingen (ernstig) gehinderd door geur

Max. 12% (waarvan max. 4,5% ernstig) in 2015

15,3% (waarvan 5,5% ernstig) in 2007

1. Het Schriftelijk Leefomgevingsonderzoek (SLO) geeft aan dat 10% van de Vlamingen ernstig tot extreem gehinderd zijn door geluid (alle bronnen). Verkeer is de belangrijkste bron van geluidshinder in Vlaanderen. Uit het SLO blijkt dat in 2007 12,9% van de Vlamingen ernstig tot extreem gehinderd zijn door verkeerslawaai. Bij de nulmeting in 2000 was dit aandeel 15%. In uitvoering van de Europese richtlijn Omgevingslawaai worden geluidskaarten opgemaakt van de belangrijkste bronnen (wegverkeer, spoorverkeer, luchthavens). Deze kaarten bieden een nulmeting van het aantal potentieel door geluid gehinderde burgers. 2. De nulmeting geeft aan dat in de agglomeraties Antwerpen en Gent respectievelijk 220.000 en 140.300 inwoners worden blootgesteld aan Lden-niveaus van meer dan 60 dB ten gevolge van het wegverkeer, spoorverkeer, luchtvaart en industrie. Wegverkeer is veruit de belangrijkste bron van geluidshinder. 3. Het aandeel geurgehinderde burgers bedroeg 15,3% in 2007 (SLO). In 2007 gaf 5,5% van de Vlamingen aan ernstig tot extreem gehinderd te zijn door geur, wat een lichte toename is t.o.v. 2003 (5,2%) maar minder dan in 2000 (7%).

12

MILIEUJAARPROGRAMMA 2013

Te evalueren na opvolgmeting

Te evalueren na 2012 SLO-3

Groenbeleving

1

Indicatoren

Doel

Status en trend

Doelbereik

Aandeel Vlamingen in stedelijk gebied dat beschikt over toegankelijk buurtgroen

Toename t.o.v. 2008

Zie tekst

Te bepalen na 2012

1. Het aandeel inwoners dat op minder dan 400 meter wandelafstand woont van openbaar buurtgroen lag in 2011 tussen 46% (Mechelen) en 84% (Antwerpen en Oostende). Naast Genk woont ook in Leuven, Kortrijk, Gent en Brugge een hoog aandeel van de bewoners op minder dan 400m van openbaar buurtgroen.

BIODIVERSITEIT Indicatoren

Doel

Status en trend

Doelbereik

Algemene broedvogelindex (PACT 2020)

+10% in 2015 t.o.v. 2007-2008

Zie tekst

Zie tekst

2

Vlinderindex (PACT 2020)

+10% in 2015 t.o.v. 2004

+27% in 2010 Trend: ++

3

Overwinterende watervogelindex (PACT 2020)

+10% in 2015 t.o.v. 2005-2006

-23% in 2011 Trend: -

4

Evolutie van de oppervlakte onder effectief natuurbeheer (PACT 2020)

70.000 ha in 2015

63.329 ha in 2011 Trend: ++

90% in 2011

Totale oppervlakte VEN afgebakend

125.000 ha in 2015

89.318 ha in 2011 Trend: +/-

71% in 2011

Toename (2020) t.o.v. nulmeting

177.424 ha (nulmeting 2010)/

Te evalueren in 2013

1

5

6

Boswijzer

>100% in 2010 Weg van het doel in 2011

1. De populatie broedvogels in landbouwgebieden kende een sterke daling tussen 1990 en 2002. De toestand lijkt zich sindsdien eerder te stabiliseren. De toestand van de broedvogels van bosgebieden ging er in de periode 1990-2010 steeds op vooruit. De populatie ‘andere’ broedvogels uit verschillende leefgebieden nam sterk toe in de periode 2007-2010. 2. De vlinderindex staat in 2010 weliswaar boven het peil van het startjaar 1992, doch vertoont over deze periode een schommelend verloop. Vooral de kleine vuur-

MILIEUJAARPROGRAMMA 2013

13

vlinder en het bruin zandoogje vertonen sterke schommelingen. Het groot dikkopje en het icarusblauwtje lijken daarentegen aan een opwaartse trend bezig. Het oranjetipje ging aanvankelijk sterk vooruit, maar vertoont de laatste jaren sterke schommelingen. 3. De aantallen overwinterende watervogels zijn tussen 1992 (tellingen winter 19911992) en 2003 vervijfvoudigd. Deze toename zet zich niet meer door na 2003. De trend van de verschillende soorten tijdens de laatste vijf winters varieert van stabiel (vb. kleine rietgans en krakeend) tot aanzienlijke afname (vb. wintertaling en tafeleend). 4. De totale oppervlakte onder effectief natuurbeheer bedroeg in 2011 63.329 ha, een toename met circa 5.800 ha ten opzichte van 2010. Het MINA-plan 4 vraagt 60.000 ha onder effectief natuurbeheer tegen 2015. Dit doel is in 2011 reeds gehaald. De doelstelling wordt opgetrokken tot 70.000 ha, te behalen in 2015. 5. De totale oppervlakte VEN is sinds 2003 langzaam toegenomen en bedraagt 89.318 ha in 2011. 6. Voor de bosoppervlakte in Vlaanderen wordt de indicator Boswijzer opgevolgd. De nulmeting van 2010 geeft een oppervlakte van 177.424 ha aan.

Recreatie en toegankelijkheid Indicatoren

Doel

Status en trend

Doelbereik

1

Oppervlakte aandeel toegankelijke natuur- en bosgebieden met toegankelijkheidsregeling

60% in 2015

1,5% in 2012 Trend: ++

3% in 2012

2

Oppervlakte speelzones in bossen en natuurreservaten

+ 45% (+1000 ha) t.o.v. 2009

+71 ha in 2011 Trend: +

7,1% in 2011

40%

62% in 2012 Trend: ++

>100% in 2012

3

Aandeel stedelijke of kleinstedelijke gebieden met een stadsbos of stadsbosproject (PACT 2020)

1. In mei 2012 beschikte Vlaanderen over 44 toegankelijkheidsregelingen, goed voor 3.012 ha natuur- en bosgebied. Daarmee heeft momenteel slechts 1,5% van de bossen en natuurreservaten een toegankelijkheidsregeling ‘nieuwe stijl’ (BVR 5/12/2008). 2. Het areaal speelzones in bossen en natuurgebieden bedroeg 2.434 ha op 1 april 2011, dit is een toename met 71 ha t.o.v. 2009, doch een kleine afname ten opzicht van de toestand in 2010 wegens het schrappen van twee eerder toegewezen speelzones. 3. In mei 2012 waren er 35 stadsbosprojecten gestart binnen 56 (klein)stedelijke gebieden. Dit komt neer op een aandeel van 62%. Als maat voor een gestart stadsbos wordt genomen: er is een visie ontwikkeld en de uitvoering werd gestart, dit in overleg met de partners uit het betrokken (klein)stedelijk gebied.

14

MILIEUJAARPROGRAMMA 2013

SCHONERE LUCHT Indicatoren

Doel

Status en trend

Doelbereik

Jaargemiddelde concentratie PM10 in de omgevingslucht (ruimtelijk gemiddelde) (PACT 2020)

-25% in 2020 t.o.v. 2007

25 µg/m³ in 2011 Trend: +

56% in 2011

Jaargemiddelde concentratie PM2,5 in de omgevingslucht

Maximum 25 µg/m³ in 2015

In 2011 maximum van 22,7 µg/m³ Trend: ++

Voorlopig wel in 2011

3

Voortschrijdend driejaarsgemiddelde concentratie PM2,5 op grootstedelijke achtergrondlocaties

Max. 20 µg/ m³ (gemiddeld over 2013-2015)

20 µg/m³ als nulmeting

4

Jaargemiddelde concentratie NO2 in de omgevingslucht

Maximum 40 µg/ m³ in 2015

In 2011 maximum van 44 µg/ m³ Trend: +

5

Aantal dagen waarop het hoogste 8-uurgemiddelde per dag de streefwaarde van 120 µg/m³ O3 (NET60ppbmax8u) overschrijdt (driejaarsgemiddelde waarde)

Maximaal 25 in 2015

19 in 2011 Trend: ++

6

Aantal overschrijdingen (meetposten in overschrijdingszones met bevolkingsimpact) van de jaargemiddelde norm van As, Cd, Ni en Pb in de PM10-fractie, uitgemiddeld over een kalenderjaar (As: 6 ng/m³; Cd: 5 ng/m³; Pb: 500 ng/m³; Ni: 20 ng/m³)

0 in 2015

9 in 2011 Trend: +/-

1

2

Te evalueren eind planperiode

Weg van het doel in 2011

100% in 2011

Weg van het doel in 2011

1. De ruimtelijk jaargemiddelde PM10-concentratie vertoont tot 2009 een dalende trend. In de periode 2009-2011 bleef de concentratie schommelen rond 25 µg/m³. 2. De jaargemiddelde PM2,5-concentratie vertoont de laatste jaren een dalende trend. In 2011 lag op alle meetplaatsen de PM2,5-concentratie onder 25 µg/m³. 3. De nulmeting voor het jaar 2011 (zijnde het driejaarsgemiddelde voor de periode 2009-2011) bedraagt 20 µg/m³. 4. Zowel het ruimtelijk gemiddelde als de maximale geïnterpoleerde waarden van NO2-concentraties kennen sinds 2005 een licht dalend verloop. In 2011 werd met een maximum van 44 µg/m³ de grenswaarde (40 µg/m³) nog steeds overschreden. Deze waarde is de hoogste (geïnterpoleerde) waarde die in Vlaanderen voorkomt als ruimtelijk gemiddelde voor een oppervlakte van 4 km op 4 km en dus relevant voor blootstelling in die zone. 5. In de periode 2005-2009 kenden we een sterke daling van de driejaarsgemiddelde waarde van het aantal dagen met overschrijding van de ozon-streefwaarde. In 2010 en 2011 zet deze daling zich niet verder door en kennen we een lichte stijging. Het driejaarsgemiddelde blijft evenwel onder het vooropgestelde maximum van 25 dagen.

MILIEUJAARPROGRAMMA 2013

15

6. De concentratie van de zware metalen arseen, cadmium, nikkel en lood in de omgevingslucht wordt gemeten in diverse meetstations die zich hoofdzakelijk bevinden in hotspotregio’s (industriÍle omgeving). Er komen nog steeds overschrijdingen voor van de jaargemiddelde concentratie zware metalen in de fijn stoffractie van de lucht. In 2011 waren er vijf overschrijdingen voor arseen (As), twee voor cadmium (Cd) en twee voor nikkel (Ni). In 2009, 2010 en 2011 kwamen er geen overschrijdingen voor lood (Pb) voor.

Atmosferische depositie Indicatoren

Doel

Status en trend

Doelbereik

1

Areaal natuur met overschrijding kritische lasten verzuring

Max. 20 % in 2015

48% in 2009 Trend: ++

Nog niet in 2009

2

Areaal natuur met overschrijding kritische lasten vermesting

Max. 65% in 2015

76% in 2009 Trend: +

Nog niet in 2009

1. De oppervlakte bos, heide en grasland met overschrijding van de kritische last voor verzurende depositie nam sterk af tussen 1990 (92%) en 2009 (48%). 2. De oppervlakte bos, heide en grasland met overschrijding van de kritische last voor vermestende depositie nam in de periode 1990-2009 af van 91% tot 76%. Het areaal met overschrijding is enkel afgenomen voor grasland, voor bossen en heide blijft de overschrijding van de kritische last voor vermestende depositie 100% van het areaal bedragen.

GOEDE TOESTAND WATERSYSTEMEN Kwaliteit van oppervlaktewater Indicatoren

Doel

Status en trend

Doelbereik

1

% oppervlaktewaterlichamen met een goede kwalitatieve toestand

Meer dan 50% (2021)

Zie tekst

Nog niet in 2010

2

% oppervlaktewaterlichamen dat voldoet aan de norm voor opgeloste zuurstof

79% in 2015

61% in 2011 Trend: +/-

77% in 2011

3

% oppervlaktewaterlichamen dat voldoet aan de norm voor stikstof

27% in 2015

30% in 2011 Trend: +/-

>100% in 2011

4

% oppervlaktewaterlichamen dat voldoet aan de Europese normen voor milieugevaarlijke stoffen

Toename in de periode 2010-2015

16

MILIEUJAARPROGRAMMA 2013

/

/

1. Indien enkel de biologische beoordeling BBI beschouwd wordt, bevindt ongeveer 35% zich in de ’goed’ of ‘zeer goed’ over de periode 2008-2010. Gelet op het ‘one out, all out’-principe bevindt waarschijnlijk minder dan 4% van de Vlaamse waterlichamen zich momenteel in ‘goede toestand’. 2. In 2011 scoorde 61% van de oppervlaktewaterlichamen ‘goed’ tot ‘zeer goed’ voor de parameter zuurstof (verzadiging). 3. In 2011 scoorde circa 30% van de oppervlaktewaterlichamen ‘goed’ tot ‘zeer goed’ voor de parameter stikstof. 4. Indicator wordt nog verder ontwikkeld en zal beschikbaar komen naar aanleiding van de druk- en impactanalyse eind 2014 (art. 60 DIW).

Kwaliteit en kwantiteit van grondwater Indicatoren

Doel

Status en trend

Doelbereik

1

% grondwaterlichamen met een goede chemische toestand

Toename in de periode 2010-2015

26% in goede toestand

Te evalueren eind 2012

2

% grondwaterlichamen met een goede kwantitatieve toestand

Toename in de periode 2010-2015

67% in goede toestand

Te evalueren eind 2012

1. 26% van de grondwaterlichamen heeft een ‘goede’ chemische toestand. 2. 67% van de grondwaterlichamen bevindt zich in ‘goede’ kwantitatieve toestand.

Kwaliteit van oppervlaktewater en grondwater in specifieke gebieden Indicatoren

Doel

Status en trend

Doelbereik

1

% oppervlaktewaterlichamen in beschermde gebieden “drinkwater” die voldoen aan alle normen

90% in 2015

/

/

2

% zwemwateren die tenminste aanvaardbaar scoren

100% in 2015

/

/

3

% meetplaatsen van het MAP-meetnet oppervlaktewater met overschrijding van de nitraatnorm van 50 mg/l

Maximaal 16% in 2014

28% in 2011 Trend: ++

38% in 2011

4

Gewogen gemiddelde nitraatconcentratie in grondwater van filterniveau 1 van het freatisch grondwatermeetnet

Max. 36 mg/l eind 2014 Max. 32 mg/l eind 2018

40 mg/l (voorjaar) en 38 mg/l (najaar) in 2010

Nog niet in 2010

% meetpunten in hydrogeologisch homogene zones, waar in 2010 hogere concentraties gemeten werden en waar de gemiddelde nitraatconcentratie afgenomen is met minstens 10% eind 2014 en minstens 20% eind 2018

100 % /

/

5

MILIEUJAARPROGRAMMA 2013

17

1. Indicator wordt verder ontwikkeld. 2. De eerste evaluatie volgens de nieuwe beoordelingsmethode kan pas gebeuren eind 2012. Gebruik makend van de vorige methodiek blijkt dat de kwaliteit van het strandwater aan de kust en de binnenvijvers er tijdens het badseizoen 2010 (licht) op achteruitgegaan is ten opzichte van 2009. Alle 42 badzones aan de kust voldeden evenwel nog aan de minimumnormen. Er was in 2010 dan ook geen enkel zwemverbod aan de Belgische kust. Van de 48 vijvers voldeden er 47 aan de imperatieve normen. 3. In de winter van 2010-2011 voldeed 28% van de meetplaatsen niet aan de nitraatnorm van 50 mg nitraat per liter. Dat is een verbetering ten opzichte van 20092010 (33%), 2007-2008 (37%) en een status-quo t.o.v. 2008-2009. 4. De trendlijn, gebaseerd op de meetresultaten sinds 2004, vertoont een voorzichtig positieve tendens. In 2010 bedroegen de gemiddeld gewogen nitraatconcentraties voor filterniveau 1 40 mg/l (voorjaar) en 38 mg/l (najaar). 5. Indicator wordt verder ontwikkeld.

MINDER ABSOLUTE MILIEUDRUK Emissies naar lucht

1

2

Indicatoren

Doel

Status en trend

Emissie van broeikasgassen niet-ETS sectoren in de periode 2013-2020 (PACT 2020)

Nog geen doel vastgelegd

51.845 kton in 2010 Trend: +/-

Emissie NOx

Max. 52,3 kton in 2015

75,0 kton in 2010 Trend: +

24% in 2010

Max. 58,1 kton in 2015

53,2 kton in 2010 Trend: ++

>100% in 2010

Transport

Max. 3,9 kton in 2015

5,9 kton in 2010 Trend: +

70% in 2010

Stationaire bronnen

Max. 64 kton in 2015

55,2 kton in 2010 Trend: ++

>100% in 2010

Transport

Max. 2,3 kton in 2015

3,1 kton in 2010 Trend: ++

48% in 2010

Stationaire bronnen

Max. 6,0 kton in 2015

5,8 kton in 2010 Trend: ++

>100% in 2010

Transport

Stationaire bronnen

3

4

18

Emissie VOS

Emissie PM2,5

MILIEUJAARPROGRAMMA 2013

Doelbereik

/

Indicatoren

Doel

Status en trend

Doelbereik

5

Emissie SO2

Max. 49,4 kton in 2015

44,1 kton in 2010 Trend: ++

>100% in 2010

6

Emissie NH3

Max. 45 kton in 2015

43,6 kton in 2010 Trend: +/-

>100% in 2010

De hierboven vermelde emissiecijfers voor transport voor NOx, VOS en PM2,5 zijn berekend conform de methodiek die gehanteerd werd voor bepaling van de MINA-4 doelstellingen. 1. De emissiereductiedoelstelling die Europa aan de lidstaten oplegt tegen 2020 heeft enkel betrekking op het niet-ETS gedeelte (met name de niet-ETS industrie, transport, gebouwen en landbouw) van de totale broeikasgasemissies. De Belgische reductiedoelstelling van -15% in 2020 t.o.v. 2005 moet in overleg met de federale overheid en de andere gewesten nog vertaald worden naar een Vlaamse doelstelling. In 2010 kwam circa 60% (of 51.845 kton CO2-eq) van de broeikasgasuitstoot van inrichtingen dien niet onder het systeem van verhandelbare emissierechten vallen (in overeenstemming met het toepassingsgebied 2008-2012). 2. De NOx-emissies vertonen een dalende trend, zowel de transport-gerelateerde (-9% in 2010 t.o.v. 2007) als de stationaire emissies (-18% in 2010 t.o.v. 2007). 3. De VOS-emissies vertonen een dalende trend. In 2010 zijn de stationaire emissies met 22% gedaald en de transport-gerelateerde emissies met 44% t.o.v. 2007. 4. Zowel stationaire als niet-stationaire PM2,5-emissies zijn afgenomen t.o.v. 2007 en liggen in 2010 respectievelijk 10% en 19% lager. Wat betreft de PM2,5-emissies uit stationaire bronnen zet de dalende trend zich in 2010 evenwel niet verder; ondanks de licht toegenomen emissie is het vooropgestelde doel wel bereikt. 5. In 2010 bedroeg de SO2-emissie 44,1 kton en lag hiermee 49% lager dan in 2007. Vooral sinds 2005 werd er een aanzienlijke emissiereductie gerealiseerd. 6. De ammoniakemissie bedroeg 43,6 kton in 2010 en ligt iets hoger dan in 2009 (43,5 kton). De in 2000 ingezette dalende trend zet zich sinds 2009 niet meer door.

Emissies naar water

1

2

Indicatoren

Doel

Status en trend

Doelbereik

Emissie van Cd, Hg en Pb

Afname in de periode 2010-2015

Zie tekst

Te evalueren eind 2012

Afname in de periode 2010-2015

Zie tekst

Te evalueren eind 2012

Druk door pesticiden (Seq-indicator)

MILIEUJAARPROGRAMMA 2013

19

1. De belasting van het oppervlaktewater nam voor bijna alle zware metalen af in de periode 1998-2005; voor kwik met 21%, voor lood met 14%. Enkel cadmium nam toe met 2%. Een nieuwe inventaris zal beschikbaar worden naar aanleiding van de druk- en impactanalyse in 2014 (art. 60 decreet Integraal waterbeleid, hierna DIW). 2. De indicator is een maat voor de risico’s voor het waterleven verbonden aan het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen. Sinds 2002 schommelt de indicatorwaarde rond 50% van de waarde van 1990. Een actualisatie van de indicator zal gebeuren aanleiding van de druk- en impactanalyse in 2014 (art. 60 DIW).

Emissies naar de bodem Indicatoren

Doel

Status en trend

Doelbereik

1

Hoeveelheid fosfaat uit dierlijk mest op landbouwgrond opgebracht

Max. 40 miljoen kg P2O5 in 2015

45,4 miljoen kg in 2010 Trend: +

Nog niet in 2010

2

Gewogen gemiddeld nitraatresidu

Max. 70 kg N/ha in 2015

64 kg N/ha in 2010. Trend: +

>100% in 2010

1. Sinds 1997 is de hoeveelheid opgebrachte kg P2O5 uit dierlijke mest duidelijk gedaald, tot 44,7 miljoen kg P2O5 in 2009. In 2010 werd er terug een toename toe 45,4 miljoen kg P2O5 waargenomen. 2. Het gemiddeld nitraatresidu is afgenomen van 112 kg N/ha in 2004 tot 64 kg N/ ha in 2010.

Milieudruk door afval

1

2

20

Indicatoren

Doel

Status en trend

Doelbereik

Geproduceerde huishoudelijke afvalstoffen

Blijft gelijk of vermindert t.o.v. 2000 (560 kg/inw)

525 kg/inw in 2010 Trend: +

Voorlopig wel in 2010

Primair geproduceerde bedrijfsafvalstoffen (exclusief bouw- en sloopafval, slib en grond)

Afname t.o.v. de periode 2005-2007

9,5 miljoen ton in 2010 Trend: ++

Voorlopig wel in 2010

Totale hoeveelheid niet-selectief aangeboden primair bedrijfsafval

Afname t.o.v. de periode 2005-2007

1,04 miljoen ton in 2010 Trend: +/-

Nog niet in 2010

MILIEUJAARPROGRAMMA 2013

3

Indicatoren

Doel

Status en trend

Doelbereik

Hoeveelheid gestorte niet-brandbare bedrijfsafvalstoffen

Afname t.o.v. de periode 2007-2009

0,98 miljoen ton in 2010 Trend: +/-

Voorlopig wel in 2010

Hoeveelheid definitief verwijderd huishoudelijk afval (restafval)

Afname tot 150 kg per inwoner

150 in 2010 Trend: +

Voorlopig wel in 2010

1. Ongeveer de helft van het primair bedrijfsafval is bouw- en sloopafval, slib, grond en mineralen. Deze stromen buiten beschouwing gelaten, werd er in 2010 9,5 miljoen ton primair bedrijfsafval geproduceerd. In de periode 2004-2010 vertoonde deze afvalstroom een gunstige evolutie. Sinds 2002 schommelt de huishoudelijke afvalproductie tussen 555 en 525 kg per inwoner. In tegenstelling tot de periode vóór 2002 is er geen toename meer en bleef de productie van huishoudelijk afval per inwoner onder het niveau van 2000. 2. De hoeveelheid niet-selectief aangeboden primair bedrijfsafval bedroeg ca. 1 miljoen ton in 2010. 3. De hoeveelheid gestorte niet-brandbare bedrijfsafvalstoffen schommelt rond 1 miljoen ton in de periode 2007-2010 (0,982 miljoen ton in 2010). De totale hoeveelheid restafval blijft afnemen. In 2010 was dit gemiddeld 150 kg/inwoner. In 2010 haalden 209 gemeenten reeds de streefnorm van maximaal 150 kg restafval per inwoner en per jaar.

MILIEUVERANTWOORDE PRODUCTIE EN CONSUMPTIE Eco-efficientie Indicatoren

Doel

Status en trend

Doelbereik

Primaire bedrijfsafvalstoffen (exclusief bouw- en sloopafval, slib en grond) versus bruto toegevoegde waarde van de betreffende industriële sectoren (PACT 2020)

Verdere ontkoppeling in de periode 2010-2015

Ontkoppeling in 2004-2010

Te evalueren vanaf 2013

2

Percentage nieuwbouwwoningen met E-peil <=40 (PACT 2020)

21% in 2015

5,8% in 2010 Trend: ++

28% in 2010

3

Gemiddelde ecoscore Vlaams personenwagenpark (PACT 2020)

Wordt herzien

53,4 in 2011 Trend: +

Wordt herzien

4

Gemiddelde ecoscore voertuigenpark (personenwagens) Vlaamse overheden

63 in 2015

52,5 in 2009

Nog niet in 2009

1

MILIEUJAARPROGRAMMA 2013

21

1. Als bouw- en sloopafval buiten beschouwing wordt gelaten, is er in de periode 2004-2010 een ontkoppeling tussen de hoeveelheid primair geproduceerde bedrijfsafvalstoffen en de bruto toegevoegde waarde van de industriële sectoren. 2. Het aandeel nieuwbouwwoningen met een E-peil <= 40 is de jongste jaren toegenomen tot 5,8% in 2010. 3. De gemiddelde ecoscore van het Vlaamse wagenpark (personenwagens, alle brandstoftypes samen) nam toe van 50,2 in 2008 tot 53,4 in 2011. De methodologie voor de berekening van de ecoscore werd in 2012 gewijzigd om rekening te houden met de veel hogere NOx emissies van dieselvoertuigen in werkelijk verkeer (vergeleken met de theoretische Euro-emissienormen). Ook voor de berekening van de groene BIV werd dit in rekening gebracht. De impact op de eerder vastgestelde doelstelling wordt momenteel bekeken. 4. De gemiddelde ecoscore van de dienstvoertuigen van de Vlaamse overheid bedroeg 52,5 in 2009.

Gebruik van grondstoffen en materialen Indicatoren

Doel

Status en trend

Doelbereik

1

Aandeel afval dat als secundair materiaal wordt ingezet (PACT 2020)

Toename in de periode 2010-2015

Zie tekst

Nog geen cijfers beschikbaar

2

Aandeel ingezette alternatieven oppervlaktedelfstoffen

Toename in de periode 2010-2015

51% in 2010

Te evalueren na 2012

3

Leidingwatergebruik

Geen toename in de periode 2010-2015

352 miljoen m³ in 2009

Te evalueren na 2012

4

Hemelwatergebruik door huishoudens

Toename t.o.v. 2010

/

/

5

Aandeel woon-werkverplaatsingen te voet, met de fiets of het openbaar vervoer van de Vlaamse ambtenaren

Toename in de periode 2010-2015

/

/

1. Deze indicator kan nog niet worden ingevuld. Wel kan worden aangegeven dat in 2008 ca. 63% van het primair bedrijfsafval naar één of andere vorm van materiaalrecuperatie (hergebruik, gebruik als secundaire grondstof, recyclage of compostering) ging. Het aandeel huishoudelijk afval dat naar materiaalrecuperatie gaat, liep op tot 71% in 2010. 2. In totaal werd in Vlaanderen in 2010 ca. 63 miljoen ton primaire delfstoffen en alternatieve grondstoffen ingezet. Hiervan zijn 49% primaire delfstoffen en 51% alternatieve grondstoffen (waarvan 17% bouw- en sloopafval en 34% overige alternatieven). 3. Het leidingwatergebruik bedroeg in 2009 352 miljoen m3. Sinds 2008 daalt het lichtjes na geschommeld te hebben rond 370 miljoen m³. 4. Indicator te ontwikkelen. 5. Indicator te ontwikkelen.

22

MILIEUJAARPROGRAMMA 2013

Energie Indicatoren

Doel

Status en trend

Gerealiseerd % aan energiebesparing op basis van het gemiddeld finaal binnenlands energiegebruik

9% in 2016 t.o.v. periode 20012005

5,7% in 2010

2

Energiegebruik residentiële sector

Afname

204 PJ in 2011 Trend: +/-

Nog geen doel vastgelegd

3

Aandeel hernieuwbare energie in het finaal binnenlands energieverbruik (PACT 2020)

3,8% in 2010 Trend: ++

Nog geen doel vastgelegd

1

/

Doelbereik

Nog niet in 2010

1. De effectieve besparing in 2010 wordt geschat op 5,7%. Hiermee wordt de tussentijdse streefwaarde voor 2010 (nl. een besparing van 3%) wel bereikt. 2. Het energieverbruik van de huishoudens volgde tussen 2003 en 2007 een neerwaartse lijn, in hoofdzaak het gevolg van warmere jaren. 2008, 2009 en vooral 2010 kenden relatief koude wintermaanden met een hogere verwarmingsbehoefte. Daardoor steeg het energieverbruik van de huishoudens. Door het warmere 2011 daalt hun energieverbruik met 19% ten opzichte van 2010. 3. In het energie-klimaatpakket van de Europese Commissie werd voor België vastgelegd dat tegen 2020 het aandeel hernieuwbare energie 13% moet bedragen. Er is momenteel nog geen Vlaamse doelstelling. In 2011 bedroeg het aandeel hernieuwbare energie 3,8%. Meer dan de helft van dit aandeel is toe te schrijven aan groene warmte.

VERDERE STAPPEN IN DE REMEDIËRING Waterbeleid Indicatoren

Doel

Status en trend

Doelbereik

1

Zuiveringsgraad (op RWZI)

86% in 2015

80% in 2011 Trend: +

93% in 2010

2

Waterlopen van 1e categorie heringericht i.f.v. ecologie en wateropvang

6 km per jaar

Zie tekst

45% in 2008-2011

3

Ruimingen van waterlopen van 1ste categorie

150.000 m³ per jaar

Zie tekst

Voorlopig wel in 20082010

MILIEUJAARPROGRAMMA 2013

23

4

Aantal waterlopen (van 15 prioritaire) onderzocht en sanering opgestart

100% in 2015

/

/

1. De zuiveringsgraad (% inwoners waarvan het afvalwater via riool ingezameld wordt en gezuiverd in een rioolwaterzuiveringsinstallatie) wordt voor 2011 ingeschat op bijna 80%. Vanaf volgend jaar zal op basis van een nieuwe databankstructuur, die bovendien rekening houdt met de vaststellingen op het terrein, een correctere berekening van de zuiveringsgraad mogelijk zijn. 2. In de periode 2008-2011 werd 10,8 km waterloop 1ste categorie heringericht i.f.v. ecologie en waterberging. Dus iets minder dan de helft van de beoogde doelstelling. 3. In de periode 2008-2010 werd gemiddeld 151.400 mÂł per jaar geruimd. 4. Het oriĂŤnterend onderzoek is afgewerkt. De beslissing van de Vlaamse Regering over de lijst van 15 waterlopen wordt voorbereid.

Bodembeleid Indicatoren

Doel

Status en trend

Doelbereik

1

% gronden met potentieel bodembedreigende inrichtingen of activiteiten waarvan de sanering minstens is gestart (d.w.z. een bodemsaneringsproject is conform verklaard) (PACT 2020)

100% (2036) 40 % (2015)

34 % in 2011 Trend: ++

85% in 2011

2

Erosiebeleidsindicator voor de uitvoering van erosiebestrijdingsmaatregelen

14 % in 2014

10,8% in 2011 Trend: ++

77% in 2011

3

% erosiegevoelige landbouwgronden met een permanente bedekking of natuurlijke vegetatie

50 % in 2015

48% in 2011

96% in 2011

1. Eind 2011 was voor 3.995 (of 34%) gronden met historische bodemverontreiniging de sanering minstens opgestart. 2. De erosiebeleidsindicator, die het effect van zowel kleinschalige erosiebestrijdingswerken als het instrument beheersovereenkomsten erosiebestrijding meet, stond eind 2011 op 10,8%. Dit geeft aan dat 10,8% van de belangrijkste erosieproblemen in Vlaanderen opgelost werden. 3. Gebaseerd op de landbouwpercelenkaarten had in 2011 ca. 48% van de meest erosiegevoelige percelen een permanente bodembedekking.

24

MILIEUJAARPROGRAMMA 2013

Natuurbeleid Indicatoren

Doel

Status en trend

Doelbereik

1

Aandeel maatregelen nodig voor de IHD ter bescherming van de soorten van Europees belang uitgevoerd

25% in 2015

2

Aandeel maatregelen nodig voor de IHD ter bescherming van de habitats van Europees belang uitgevoerd

25% in 2015

3

Aantal aanwijzingsbesluiten en S-IHD-rapporten definitief goedgekeurd

100%

0% in 2011

0% in 2011

4

Aantal nieuwe soortenbeschermingsplannen/programma’s

+10 in 2015

+0 in 2011

0% in 2011

5

Aantal gesaneerde vismigratieknelpunten van eerste prioriteit (volgens strategische prioriteitenkaart) Aantal gesaneerde vismigratieknelpunten van tweede prioriteit (volgens strategische prioriteitenkaart)

90% in 2015

24% in 2011

27% in 2011

50% in 2015

19% in 2011

38% in 2011

/

/

/

/

1. Indicator in ontwikkeling. 2. Indicator in ontwikkeling. 3. Er werden nog geen S-IHD rapporten goedgekeurd. In 2011 werden voor de eerste 13 speciale beschermingszones de instandhoudingsdoelstellingen principieel goedgekeurd en in procedure gebracht voor advies van MINA-raad, SERV en SALV. In 2012 worden de overige 21 rapporten voor principiële goedkeuring en advies voorgelegd. 4. In 2011 werden geen nieuwe soortenbeschermingsplannen toegevoerd aan de 18 bestaande plannen. Voor de soortenbeschermingsprogramma’s worden de formats uitgewerkt. 5. Bij opmaak van de prioriteitenkaart waren 38 knelpunten van eerste prioriteit. Hiervan zijn er ondertussen negen opgelost. Van de 539 knelpunten van tweede prioriteit werden er 103 opgelost.

MILIEUJAARPROGRAMMA 2013

25

3. MAATREGELPAKKETTEN Dit hoofdstuk is een belangrijk onderdeel van het decretaal voorziene actieplan. Er worden 38 vernieuwende pakketten van realiseerbare voornemens met een grote maatschappelijke relevantie vooropgesteld, die al dan niet in een projectstructuur kunnen worden uitgevoerd. De focus voor de maatregelen ligt op vernieuwing en entiteitsoverschrijdende aanpak. De maatregelen voldoen aan de kenmerken van de beleidsvoornemens uit dit plan, nl. belangwekkend, doelgericht en beheersbaar. Er wordt een evenwicht nagestreefd tussen de diverse onderdelen van het milieu- en natuurbeleid. Een pakket van maatregelen past in dit hoofdstuk als het stappen zet voorbij het lopende beleid (leemten opvullen, bijsturingen, bijkomende stimulansen, verbanden leggen, …), samenwerking op gang brengt tussen entiteiten, van operationele aard is en dus voldoende concreet, een samenhangend geheel is van diverse instrumenten, toegespitst is op doelgroepen en/ of processen en oog heeft voor de samenhang met andere beleidsdomeinen en beleidsniveaus. De opgenomen toelichtingen zijn een eerste stap in het proces van uitvoering. De inhoud zal worden verfijnd en desgevallend bijgesteld naarmate de projecten vorderen en alle betrokkenen hun bijdrage hebben kunnen leveren. De betrokkenen per maatregelpakket zijn niet-limitatief opgenomen. Meer gedetailleerde informatie is terug te vinden op de website www.milieubeleidsplan.be

1. WERK MAKEN VAN EEN KLIMAATVRIENDELIJKE VLAAMSE OVERHEID Trekker:

LNE (Dep)

Betrokkenen: LNE (OVAM, VEA, …), BZ (AFM), onderhoudsfirma’s, leveranciers Voortgang en aanpak Eind 2011 is een nieuwe bevraging rondgestuurd betreffende het energieverbruik van de gebouwen van de Vlaamse overheid in het jaar 2010. Deze bevraging verliep via de VO rapportering in samenwerking met het departement Bestuurszaken. In vergelijking met de eerste bevraging is het sjabloon eenvoudiger en toegankelijker gemaakt wat resulteerde in een veel hogere responsgraad. Terwijl de eerste bevraging bruikbare energiegebruikscijfers opleverde voor ongeveer 400.000 m² vloeroppervlakte, is dit in de tweede bevraging gestegen tot ruim 900.000 m². Het totale gemiddelde energieverbruik (elektriciteit, gas en stookolie) van de Vlaamse overheid bedroeg 189,5 kWh/m² bruto vloeroppervlakte in 2010. Deze gegevens zullen samen met het brandstofverbruik van het wagenpark verder verwerkt worden om te komen tot een CO2-voetafdruk. Een nieuwe jaarlijkse bevraging zal eind 2012 worden rondgestuurd waarbij zal gewerkt worden aan de kwaliteit en de kwantiteit van de gegevens opdat een representatieve CO2-voetafdruk voor de Vlaamse overheid zou kunnen worden opgemaakt. In de loop van 2013 zal op basis van de beschikbare energiegebruikscijfers een reductiepercentage worden vastgelegd. Er zijn contacten gelegd met het Vlaams Energiebedrijf en er zal verder worden bekeken hoe de samenwerking tot optimale resultaten kan leiden.

MILIEUJAARPROGRAMMA 2013

27

2. AFSTEMMING OVERKOEPELENDE BELEIDSPLANNING EN -OPVOLGING MILIEU, MOBILITEIT EN RUIMTELIJKE ORDENING IN VLAANDEREN Trekker:

LNE (Dep)

Betrokkenen: LNE, MOW en RWO (planningsentiteiten), Adviesraden Voortgang en aanpak In 2012 werd de participatie in elkaars planningsprocessen gewijzigd op het niveau van de processtructuur, zowel bij het Mobiliteitsplan Vlaanderen (MPV) als bij het beleidsplan Ruimte Vlaanderen (BRV). LNE was vertegenwoordigd in de planningscommissie, maar er werd ook bijkomend inhoudelijk overleg georganiseerd. Dit gebeurde zowel bilateraal als plenair. LNE heeft zo een eigen bijdrage kunnen leveren aan het richtinggevend deel. Bij het BRV waren de proceswijzigingen meer fundamenteel. LNE heeft substantieel bijgedragen aan het groenboek, maar na de goedkeuring ervan was een nieuwe structuur voor de opmaak van het witboek nodig. Daarom werden het kernteam en de stuurgroep opgeheven en vervangen door respectievelijk een ambtelijk forum en een strategisch stuurcomité. Voor het inhoudelijke werk werden vier werkgroepen opgericht. In al deze overlegorganen is LNE vertegenwoordigd. In 2013 worden de inhoudelijke raakvlakken verder geïntegreerd in de beleidsplannen. Bij het MPV loopt het proces naar het einde toe en begin 2013 zal het plan wellicht gefinaliseerd worden. Op het niveau van de actielijnen en monitoring zal dan verdere samenwerking aangewezen zijn om tot een goede uitvoering van het plan te komen. Bij het BRV wordt het groenboek geconcretiseerd en scherper gesteld in een witboek. Het inhoudelijk gewicht zal dan bij de werkgroepen terechtkomen en in het bijzonder bij de werkgroep “veerkrachtige ruimte”. Het ambtelijk forum heeft daarbij de belangrijke taak om het overzicht en de afstemming tussen de werkgroepen te bewaken. Ook andere kansen voor participatie worden zoveel mogelijk benut (bv. werkgroepen omgevingskwaliteit, adaptatie, milieuvriendelijke mobiliteit, … ). Zo worden de resultaten van de begeleidingsopdracht “Omgevingskwaliteit & Kwaliteitsambities” gebruikt als insteek voor het witboek.

3. BEPALEN VAN LANGETERMIJNDOELSTELLINGEN MILIEUBELEID EN BIJHORENDE TRAJECTEN Trekker:

LNE (Dep)

Betrokkenen: LNE, RWO, MOW, LV Voortgang en aanpak Eind 2011 werd een stappenplan voor de inbedding van toekomstverkenningen in de beleidscyclus van het domein leefmilieu en natuur uitgewerkt (resultaat TWOL-opdracht). Binnen een ad-hoc werkgroep toekomstverkenningen wordt nagegaan hoe dit stappenplan in de praktijk kan worden gebracht. Rekening houdend met het reeds beschikbaar instrumentarium (o.a. bij MIRA en NARA), is er vooral nood aan de uitwerking van kwalitatieve toekomstverkenningen, aangevuld met systeemanalyse en –modellering. Er wordt hierbij gekozen voor een pragmatische aanpak, waarbij bestaande middelen en instrumenten maximaal worden ingezet met het oog op de uitvoering van het traject.

28

MILIEUJAARPROGRAMMA 2013

Het betreft o.a. het analyseren van globale megatrends en hun impact op het milieu in Vlaanderen (MIRA), de uitwerking van een kwalitatieve toekomstverkenning met bijhorend participatietraject (en met thema kwaliteit van de leefomgeving), een aanzet tot systeemanalyse, een evaluatie van het bestaand modellensysteem met het oog op brede toekomstverkenningen en de inschatting van de meerwaarde van systeemmodellering voor Vlaanderen. Aansluiting wordt gezocht bij het werk rond toekomstverkenningen in kader van NARA-S 2015. Voor de kwalitatieve toekomstverkenning en de systeemanalyse wordt een begeleidingsopdracht uitbesteed in het najaar van 2012.

4. SCHENDINGEN VAN HET MILIEURECHT GEPAST SANCTIONEREN Trekker:

LNE (Departement)

Betrokkenen: LNE (dept. LNE, OVAM, ANB, VMM, VLM, …), parketten, lokale en federale politie, provincies en gemeenten, toezichthouders van andere beleidsdomeinen Voortgang en aanpak De focus lag de voorbije periode vooral op de globale evaluatie van de regelgeving inzake milieuhandhaving. Hiertoe werd midden 2012 een conceptnota goedgekeurd door de Vlaamse Regering met meerdere voorstellen tot aanpassing van de regelgeving alsook beleidsaanbevelingen. Eveneens werd bijzondere aandacht besteed aan het nieuwe instrument van de bestuurlijke transactie, waarvoor de procedure verankerd werd in het Milieuhandhavingsdecreet en het Milieuhandhavingsbesluit. Ook na 2012 zal de toepassing en doorwerking van het Milieuhandhavingsdecreet bijzondere aandacht blijven genieten. De aanbevelingen die tijdens de globale evaluatie 2012 geformuleerd werden, zullen in 2013 uitwerking vinden in concrete decreet- en besluitwijzigingen. Daarnaast zal de bestuurlijke handhaving verder geoptimaliseerd worden door onder andere de uitbouw en concrete toepassing van het bestuurlijk transactiesysteem. Wat de beleidsaanbevelingen betreft, zal de opvolging deels gebeuren door de LNEwerkgroep Handhaving (bv. verdere depenalisering, modaliteiten dwangsom, afstemming permanente omgevingsvergunning en implementatie IED, …) en deels door de Vlaamse Hoge Raad voor Milieuhandhaving (aanbevelingen lokaal toezicht, programmatorisch handhaven, samenwerking handhavingsinstanties, handhaafbaarheid regelgeving, …), met informatie-uitwisseling tussen beide.

5. VLOTTERE TOEPASSING MER-REGELGEVING Trekker:

LNE (Dep)

Betrokkenen: LNE, RWO, MOW, DAR, externe stakeholders Voortgang en aanpak Het projectteam ‘versnellen van investeringsprojecten’ werkte de keuzes en acties van de visienota van de Vlaamse Regering verder uit. De opvolging en validering gebeuren door de Task Force en het Politiek stuurcomité. Voor complexe investeringsprojecten heeft het projectteam een nieuwe methodiek uitgewerkt onder de vorm van een zogenaamde “Routeplanner”. De Routeplanner is in de zomer van 2011 aan de Vlaamse Regering ter goedkeuring voorgelegd. De krachtlijnen van deze nieuwe procesmatige aanpak zullen

MILIEUJAARPROGRAMMA 2013

29

verankerd worden in het kaderdecreet complexe investeringsprojecten, dat in het voorjaar 2013 aan de Vlaamse Regering ter goedkeuring zal worden voorgelegd. Eveneens in het voorjaar 2013 zal ook het kaderdecreet tot invoering van de omgevingsvergunning aan de Vlaamse Regering worden voorgelegd. De Vlaamse Regering hechtte in de zomer van 2011 haar tweede principiële goedkeuring aan een ontwerpdecreet dat de milieueffectrapportage en veiligheidsrapportage in de milieu- en stedenbouwkundige vergunningsprocedure integreert. De bepalingen van dat ontwerpdecreet zullen opgenomen worden in het voormelde kaderdecreet tot invoering van de omgevingsvergunning. Tegelijk met de opmaak van het kaderdecreet zal ook het uitvoeringsbesluit worden uitgewerkt.

6. SUBSIDIES MET IMPACT Trekker:

LNE (Dep)

Betrokkenen: LNE en nagenoeg alle andere beleidsdomeinen Voortgang en aanpak De studie over verbetervoorstellen voor LNE-subsidies aan lokale overheden is in het voorjaar van 2012 afgerond. Deze studie stelt een drietraps financieringssysteem voor met resultaatgerichte subsidies voor LNE-prioriteiten volgens een BBC-milieusubsidiemenu, aangevuld met een milieuvereveningsfonds om tegemoet te komen aan kostenverschillen of financieringsproblemen voor het gemeentelijke milieubeleid en met projectsubsidies voor innovatieve voorstellen met een groot potentieel. In 2012 wordt ook nagegaan hoe de LNE-subsidies aan verenigingen vereenvoudigd en geoptimaliseerd kunnen worden. Daarnaast is er een innovatief ecologisch-economisch model gebouwd om de kosteneffectiviteit van het stelsel van subsidies en beheersovereenkomsten met landbouwers te analyseren. De eerste toepassing gaat over weidevogels en ecosysteemdiensten met een rapportering in NARA. Voor de milieuschadelijke subsidies is een aanpak uitgewerkt die goed aansluit bij de “groene economie” doelstellingen, met de overheidsbegroting (langs inkomsten- en uitgavenkant) als hefboom. We gaan hierbij op zoek naar het potentieel voor het bereiken van meer milieurendement. Niet alleen door het maken van een inventaris van milieu­ schadelijke subsidies (dit gaat ook over fiscale voordelen met een negatieve milieuimpact, zoals bijvoorbeeld de fiscale voordelen voor bedrijfswagens), maar ook via het uitwerken van hervormingsvoorstellen, het verzamelen van goede praktijken van groene overheidsuitgaven en het zoeken naar milieurendement bij vooralsnog milieuneutrale subsidies of fiscale instrumenten. Een ondersteunende studie wordt in 2012 opgestart.

7. MONITORING EVOLUTIE MAATSCHAPPELIJK GEDRAG EN PERCEPTIE MILIEUBELEID Trekker:

LNE (Dep)

Betrokkenen: LNE, DAR, EWI, burgers, bedrijven Voortgang en aanpak Kennis over de perceptie en/of het gedrag van burgers kan belangrijke input geven voor de keuze van instrumenten in het leefmilieubeleid. Een studie focust op het thema milieu­

30

MILIEUJAARPROGRAMMA 2013

verantwoorde consumptie en spitst zich toe op aspecten van transport, voeding, afval, productgebruik, water en energie. Een eerste kwalitatieve fase werd afgerond en gaf input voor een brede bevraging. Wat educatie en communicatie betreft, ging een onderzoek naar de impact van het project Milieuzorg op school van start. De studie m.b.t. milieuverantwoorde consumptie wordt in het najaar van 2012 afgerond en zal inzichten leveren over de motivaties en barrières van consumenten bij bepaalde beslissingen. Daarvoor is het zeker ook nuttig dat alle informatie van andere onderzoeken bij elkaar wordt gebracht. Ook zal bekeken worden hoe bijvoorbeeld het bedrijfsleven en lokale overheden aan bod kunnen komen. In de loop van 2013 zal het onderzoek m.b.t. MOS afgerond worden en zullen beleidsaanbevelingen geformuleerd worden.

8. OPTIMAAL INZETTEN ALTERNATIEVE FINANCIERINGSTECHNIEKEN Trekker:

LNE (Dep)

Betrokkenen: LNE, EWI, DAR, OV, WVG, RWO, MOW, FB De overkoepelende projectwerking werd opgestart in december 2011. In de voorbije rapporteringsperiode werd voornamelijk ingezet op het zo duidelijk mogelijk afbakenen van het onderwerp, het bepalen van duidelijke projectdoelstellingen én het concretiseren van het plan van aanpak. Concreet zal er bij de verdere uitwerking in 2 fases gewerkt worden. In de 1° fase zal er op basis van een sjabloon een inventaris worden opgemaakt van projecten waarin alternatieve financiering wordt of werd toegepast/onderzocht. Hieruit moeten een aantal best practices worden gehaald die alternatieve financiering in de toekomst moeten vergemakkelijken. In een 2° fase zal er dan vanuit deze inventaris gezocht worden naar nieuwe (realistische) opportuniteiten voor alternatieve financiering.

9. METEN VAN DE LEEF- EN OMGEVINGSKWALITEIT Trekker:

LNE (VLM en Dep)

Betrokkenen: LNE (VMM, ANB, INBO, OVAM), RWO, DLV, MOW, EWI, DAR (SVR), studiebureaus, universiteiten, provincies, Vlaamse bouwmeester, VVSG Voortgang en aanpak Dit project is in grote mate een leerproces, waarbij de focus in 2012 op een gedeelde visie, de kwaliteitsambities en de ontwikkeling van een meetinstrument lag. Hiervoor werd midden 2011 een begeleidingsopdracht uitbesteed waarbij verder gebouwd werd op het werk van de vorige jaren. Er werd hiertoe een nieuwe projectstructuur uitgetekend. Wat reeds bestond, werd kritisch bekeken, partners/sleutelfiguren werden geïdentificeerd en betrokken. Verder werd een thematische visie op omgevingskwaliteit opgesteld, werd een gedragen set van kwaliteitsambities voor stedelijk, randstedelijk en landelijk gebied uitgewerkt en werden de eerste stappen naar indicatoren gezet. Daarnaast is gestart met het ontwikkelen van een methodiek om in gebiedsgerichte projecten vorm te geven aan het begrip omgevingskwaliteit in een proces samen met de lokale stakeholders van de betrokken projectgebieden. De begeleidingsopdracht loopt nog tot begin 2013 en wil tegen dan nog een meetin-

MILIEUJAARPROGRAMMA 2013

31

strument omgevingskwaliteit aanreiken, waarbij minstens consensus moet bestaan over een set van indicatoren (m.i.v. de aggregatiemethodiek) voor omgevingskwaliteit op het niveau van de beschouwde gebiedstypes. Ook de methodiek om in gebiedsgerichte projecten vorm te geven aan het begrip omgevingskwaliteit wordt verder geconcretiseerd. Daarbij werd een aanvang genomen met het uittesten van de ontwerpmethodiek in de vijf VLM-vlaggenschipprojecten (de Merode, de Wijers, de Vlaamse Rand, Gentse kanaalzone en Brugse Veldzone).

10. INITIËREN EN UITVOEREN RANDSTEDELIJKE PROJECTEN Trekker:

VLM

Betrokkenen: LNE (ANB, VMM, Dep), RWO, L&V, MOW, EWI, provincies, gemeenten, lokale stakeholders, Brussels Gewest Voortgang en aanpak ‘Over de Rand’, het integraal plan voor de versterking van de open ruimte in de Vlaamse Rand, werd op 9 februari 2012 aan het publiek voorgesteld. In de zomermaanden volgde een oproep aan betrokken gemeentebesturen om quickwins in te dienen die reeds op korte termijn invulling geven aan het integraal plan. Gelijktijdig realiseren we in drie landinrichtingsprojecten (Plateau Van Moorsel, Land van Teirlinck, Molenbeek-Maalbeek) op terrein fietslinken, groene verbindingen, hoogwaardige groene ruimtes met meervoudig gebruik (waterberging, recreatie, natuur,…). Het rollend fonds voor de grondenbank Vlaamse Rand werd opgestart. De ‘uitdagingen voor de Wijers’ zijn gelanceerd midden 2012. Ook hier volgde een oproep om quickwins in te dienen die een voorbeeld kunnen zijn in de realisatie van de geformuleerde uitdagingen. Een grootschalig publieksevenement in september 2012 wil de inwoners en alle betrokkenen warm maken voor de kwaliteiten van het gebied. In de Brugse Veldzone werd volop geïnvesteerd in de realisatie van de Groene Fietsgordel rond Brugge. In de Gentse Kanaalzone keurde de Vlaamse Regering de inzet van landinrichting goed voor de realisatie van buffers voor een tweede reeks van koppelingsgebieden (gebieden tussen industrie en woonkernen). Van de eerste reeks werden twee koppelingsgebieden ingericht en werd de inrichting van twee volgende koppelingsgebieden voorbereid. In de vier randstedelijke projecten blijven we inzetten op de versterking van de omgevingskwaliteit op het terrein door middel van concrete terreinrealisaties (inzet landinrichting, natuurinrichting, lokale grondenbanken, beheerovereenkomsten, uitvoering strategisch ruimtelijk project,…) en voeren we acties uit gericht op draagvlakverbreding (publieksevenementen, oproep tot realisatie van quickwins, oprichting agrobeheergroepen, samenwerking met bedrijven rond de groene ruimtes in de omgeving van de bedrijfszetels,…).

32

MILIEUJAARPROGRAMMA 2013

11. OPTIMALISEREN VAN DE SAMENWERKING MET ANDERE BELEIDSDOMEINEN Trekker:

LNE (Dep)

Betrokkenen: alle beleidsdomeinen van de Vlaamse overheid Voortgang en aanpak Er zal verder ingezet worden op de uitwerking van de lopende samenwerkingsprojecten, met de nadruk op de technologische innovatie bij natuurbouw en sociale economie bij het onderhoud en beheer van open ruimte. De engagementen met betrekking tot NME, EDO, de uitbouw van een groene economie en andere thema’s uit de in 2012 afgesloten samenwerkingsovereenkomst met het Departement Onderwijs zullen worden uitgevoerd. Het idee om deze samenwerking te formaliseren, is gegroeid na een symposium begin 2012 over de rol van het hoger onderwijs bij de transitie naar een duurzame samenleving. Ook de structurele samenwerking met het beleidsdomein Landbouw zal verder verdiept en verbreed worden. In 2012 werd voornamelijk gewerkt aan de Vlaamse insteek voor een vernieuwd gemeenschappelijk landbouwbeleid na 2013. Daarnaast werd in 2012 werk gemaakt van het gezamenlijk initiatief AGNABIO (AGrarisch Natuurbeheer en AgroBIOdiversiteit). Ook in 2013 vormen beide de belangrijkste dossiers voor dialoog en afstemming. Met het beleidsdomein Economie is het de bedoeling een soortgelijke structurele samenwerking rond ‘groene economie’ op te zetten, waarbij ook concrete dossiers zoals bv. ecologiepremie aan bod zullen komen.

12. VERGROENEN VAN DE ECONOMIE Trekker:

LNE (Dep)

Betrokkenen: LNE (OVAM, VEA, …), EWI, WSE, (innovatieve) bedrijven, investeerders, wetenschappelijke instellingen Voortgang en aanpak In 2012 werd het onderzoek opgestart waarin we samen met de andere actoren (beleidsdomeinen, stakeholders,…) tot een gedragen set van maatregelen, acties, instrumenten en doelstellingen willen komen die aansluiten bij de groene economie. Het onderzoek spitste zich tot nu toe vooral toe op overleggen over de visie en het concept groene economie. In de tweede helft van 2012 en in 2013 zal de scope van de opdracht verder concretiseren en zullen doelstellingen en prioriteiten bepaald worden. Daarnaast werd samen met het IWT het project katalytisch eco-aankopen uitgewerkt. Dit project zet in op het vergroenen van de economie door de vergroening van consumptie en de ontwikkeling van eco-innovatieve producten te promoten. Het zal uitgevoerd worden volgens de systematiek van innovatief aanbesteden. In de tweede helft van 2012 zal een innovatieplatform worden opgericht. De uitkomst van het platform zal een uitgewerkt masterplan zijn. In 2013 moet dan bekeken worden welke innovatieve aanbesteding gedaan zullen worden voor het realiseren van het project. In 2012 zal een structureel overleg tussen de beleidsdomeinen EWI en LNE aangaande groene economie opgestart worden.

MILIEUJAARPROGRAMMA 2013

33

13. INHOUDELIJKE STEUN AAN LOKALE OVERHEDEN DOOR DE VLAAMSE OVERHEID Trekker:

LNE (Dep)

Betrokkenen: LNE (OVAM, VEA, …) DAR, WSE, MO, lokale besturen Voortgang en aanpak De huidige samenwerkingsovereenkomst loopt eind 2013 af. Het witboek Interne Staatshervorming geeft aan dat de samenwerkingsovereenkomsten worden stopgezet en dat de middelen worden verschoven naar enerzijds riolering en anderzijds handhaving, maar er wordt hierover nog verder overlegd met o.m. de gemeenten en provincies. In uitvoering van het Planlastendecreet zal de Vlaamse Regering in het najaar van 2012 haar beleidsprioriteiten per beleidsdomein/minister bezorgen aan de lokale overheden. Op basis hiervan zullen die lokale overheden hun meerjarenplan moeten vorm geven. De beleidsprioriteiten geven binnen een groter kader een beeld van wat van de gemeenten verwacht wordt. Daarbij kan ook aangegeven worden voor wat en op welke wijze de Vlaamse overheid hierbij steun kan verlenen – ook maar niet alleen financieel. Om een evenwichtig pakket naar voor te schuiven, zouden ook leefmilieu, natuur en energie aan bod moeten komen. Om dit te kunnen doen, werd een (ad hoc) ambtelijke werkgroep binnen LNE opgericht, die vanaf september 2011 aan de slag ging. De werkgroep heeft een aantal voorstellen voor de minister uitgewerkt. Op basis van de beslissing van de minister zullen deze verder geconcretiseerd worden. In de eerste helft van 2012 gingen eerste verkennende gesprekken door met de VVSG, VVP, de BBL, de administratie stedenbeleid en VITO omtrent een mogelijke samenwerking op vlak van het lokaal klimaatbeleid. Verder liep er in de eerste helft van 2012 een studieopdracht omtrent lokale subsidies af en werd door het Rekenhof een audit uitgevoerd omtrent het lokale milieubeleid m.b.t. energie. In het najaar van 2012 wordt een studie gestart omtrent de afstemming van milieudata en monitoringsinstrumenten ter ondersteuning van het lokaal milieubeleid. Bovenstaande initiatieven en de resultaten daarvan zullen duidelijk maken hoe de samenwerking met lokale overheden vanaf 2014 zal verlopen. Deze visie zal in het najaar van 2012 en in 2013 verder worden uitgewerkt.

14. MILIEUVERANTWOORDE PRODUCTIE VIA KETENBEHEER EN SYSTEEMINNOVATIE Trekker:

OVAM

Betrokkenen: LNE (Dep, VEA, …), DAR, EWI, OND, sectorfederaties, distributiesector, onderwijs Voortgang en aanpak De focus wordt gelegd op volgende materiaalketens: • Tapijtketen: Een actieplan is in uitvoering. De deelnemers leggen momenteel de focus op ecodesign binnen de keten. Dit moet op langere termijn resulteren in de ontwikkeling van recycleerbaar tapijt, waarna een logistiek systeem kan worden opgezet. • Harde kunststoffen: Dit project onderzoekt de mogelijkheid om een selectieve inzameling van harde kunststoffen op containerparken te organiseren en de inzetbaarheid van recyclaten afkomstig van post-consumer harde kunststoffen. • Cellenbeton: Met de actoren in de materiaalketen cellenbeton loopt er een samenwer-

34

MILIEUJAARPROGRAMMA 2013

king waarbij de uitvoeringsfase wordt begeleid. Er wordt momenteel gezocht naar partners voor een proefproject voor de inzameling van cellenbeton op containerparken. • Minerale wol: Er loopt een eerste verkenning van de mogelijkheden in samenwerking met de sector. Er zal in 2013 een ketenproject gestart worden als er voldoende potentieel en bereidheid is. • Vlakglas: De keten voor vlakglas uit de productie is grotendeels gesloten, postconsumerafval blijkt echter moeilijker aan te pakken. Een inschattingsoefening van de kosten-baten voor deze stroom is in voorbereiding, die in 2013 meer zicht op de mogelijkheden moet bieden. • Vlakglas automotive: Een onderzoek werd gestart waarin nagegaan wordt hoe de ecologische en economische parameters zich verhouden bij meerdere scenario’s. • Binnen het ketenbeheerproject ‘duurzame chemie’ wordt een visie uitgewerkt voor het luik biogebaseerde economie. De uitbreiding van de ecodesign-werking - eco-innovatie op productniveau - zit op schema. Een netwerk rond ecodesign (Ecodesign.link) is operationeel. Ecodesign.link is actief op Twitter, LinkedIn en Facebook en is in korte tijd een trefpunt geworden. Midden 2012 werd de SIS-toolkit gelanceerd, een tweede tool voor duurzaam ondernemen en innoveren, complementair aan de Ecolizer 2.0. Vijf pilootbedrijven doorlopen momenteel het begeleidingstraject. Voor 2013 wordt gestreefd naar opschaling via samenwerking met een aantal partners. Onderzoek en overleg is lopende naar de relevante opleidingen om ecodesign in te voeren. Voor de sensibilisering van de ontwerpers blijven we ons richten op o.a. de uitreiking van de Ecodesign Awards voor studenten en professionals. In 2013 worden de bestaande instrumenten rond ecodesign geëvalueerd en waar nodig verbetervoorstellen geformuleerd. Met de oprichting van de vzw Plan C werd het transitienetwerk Duurzaam Materialenbeheer verzelfstandigd. De financiële en organisatorische onderbouw van Plan C krijgt verder vorm. Een ondersteunende structuur wordt opgezet. Plan C zal in 2013 volledig operationeel worden. Als gevolg van deze verzelfstandiging worden de missie en visie in het najaar van 2012 geactualiseerd. Inhoudelijk werden visie-ateliers georganiseerd. In 2013 worden door plan C minstens twee transitie-experimenten op gang getrokken.

15. STIMULEREN VAN MILIEUVERANTWOORDE CONSUMPTIE Trekker:

OVAM

Betrokkenen: LNE (Dep, VMM, VEA), DAR, FOD Leefmilieu, gewesten, distributiesector, producenten, middenveld (consumenten – en milieuverenigingen) Voortgang en aanpak Voor Green Private Procurement werd nagegaan hoe bestaande instrumenten best kunnen worden ingezet/geheroriënteerd om bedrijven te stimuleren in het vergroenen van hun eigen aankoopbeleid. Flankerend aan het federaal beleid stimuleert de Vlaamse overheid de distributiesector om tussen nu en 2015 minstens twee sensibiliseringsacties of proefprojecten op te zetten. Na de evaluatie van drie proefprojecten met de distributiesector is de opschaling van één project in finale voorbereiding. Voor de productgroep elektrische toestellen is in 2012 een samenwerking op touw gezet die meer producten en meer distributeurs omvat. De producenten zullen de consumenten hierbij wijzen op de aanwezigheid van ecolabel, energiegebruik, herstelbaarheid, hergebruik en inleveren bij Recupel.

MILIEUJAARPROGRAMMA 2013

35

In 2012 werd de website Fermweb (promotie en vorming rond duurzame voeding) inhoudelijk herdacht en bijkomend gericht op sociaal-culturele verenigingen en individuele consumenten. Er werd afgestemd met andere instanties in het kader van het strategisch plan Korte keten. Een vormingspakket voor verenigingen werd uitgewerkt. Op basis van de in 2011 en 2012 uitgevoerde enquĂŞtes rond duurzame consumptie zal hierop verder gewerkt worden. In 2012 werd binnen een DuLoMi-project verder ingezet op infosessies voor gemeentelijke aankopers en duurzaamheidsambtenaren om het lokale groene aankoopbeleid te ondersteunen. Dit project werd nauw afgestemd met de werking van het steunpunt Duurzame overheidsopdrachten van de VVSG. In 2013 zullen hierrond lerende netwerken worden opgericht.

16. AANVULLEND INZETTEN OP FLEXIBILITEITSMECHANISMEN Trekker: LNE (Dep) Betrokkenen: LNE, PMV, EWI, VAIS Voortgang en aanpak De verwervingsregels en het aankoopbeleid voor Kyoto-eenheden uit de flexibiliteitsmechanismen voor de Kyotoperiode werden verankerd in het besluit van de Vlaamse Regering van 20 april 2012. De Vlaamse Regering besliste op 27 april 2012 om over te gaan tot de veiling van het overschot aan Europese emissierechten onder het Europees emissiehandelssysteem voor bedrijven (ETS), dat is opgetreden in de Vlaamse toewijzingsreserve voor nieuwkomers voor de handelsperiode 2008-2012. De inkomsten uit deze veiling zullen ondergebracht worden in het nieuwe Vlaamse Klimaatfonds. Vervolgens zal worden overgegaan tot de verwerving van de benodigde hoeveelheid groene internationale uitstootrechten (AAUs). Voor het onderhandelen van dergelijke aankoopcontracten zal in eerste instantie een prospectie worden uitgevoerd bij de landen die deze eenheden aanbieden. Daarnaast zal de Vlaamse Regering, bij de opmaak van het Vlaams Klimaatplan voor de periode 2013-2020, haar strategie uittekenen voor de inzet van de flexibiliteitsmechanismen in de post-Kyoto-periode.

17. VLAAMS KLIMAATBELEIDSPLAN 2013-2020 Trekker:

LNE (Dep)

Betrokkenen: DAR, EWI, IV, LNE, LV, MOW, OV, RWO, WSE, WVG, middenveld Voortgang en aanpak Op 1 juli 2011 werd het voorbereidingstraject voor het nieuwe Vlaams Klimaatbeleidsplan (VKP) vastgelegd door de Vlaamse Regering. Het derde VKP zal bestaan uit twee afzonderlijke maar onderling goed afgestemde luiken: het Vlaams Mitigatieplan (VMP) en het Vlaams Adaptatieplan (VAP). Het VMP heeft tot doel om de uitstoot van broeikasgassen in Vlaanderen tussen 2013 en 2020 te reduceren en zo de klimaatverandering tegen te gaan. Het zal in het najaar van 2012 ter goedkeuring worden voorgelegd aan de Vlaamse Regering. Het voorbereidingstraject heeft het afgelopen jaar plaatsgevonden. De onderbouwende

36

MILIEUJAARPROGRAMMA 2013

studie is afgerond en door middel van workshops over de verschillende thema’s en sectoren hebben de betrokken departementen en agentschappen van de Vlaamse overheid hun inbreng kunnen aanleveren. Het middenveld en de betrokken sectoren werden geconsulteerd tijdens de Vlaamse Klimaatconferentie en de Rondetafelconferenties voor de sectoren Gebouwen, Mobiliteit, Landbouw en Industrie (deelconferenties energetische emissies en F-gassen). Op 27 april 2012 keurde de Vlaamse Regering de oprichting van een eigen Vlaams Klimaatfonds goed. De formele oprichting hiervan wordt meegenomen in het voorstel tot Programmadecreet. Hiermee creëert Vlaanderen het nodige financiële kader voor het voeren van een ambitieus lange termijn klimaatbeleid. Het fonds wordt gespijsd met o.m. de opbrengsten uit de veiling van Europese emissierechten. De omvang van de inkomsten in het fonds zal afhangen van verdere onderhandelingen met de federale overheid en de andere gewesten inzake de intra-Belgische lastenverdeling. De ondersteuning van het intern Vlaams kosten- en klimaatefficiënt beleid in de nietETS sectoren zal gekanaliseerd worden via een nog uit te werken mechanisme, dat ter goedkeuring zal worden voorgelegd aan de Vlaamse Regering bij de goedkeuring van het Vlaams Klimaatplan 2013-2020. Hiertoe zal een beoordelingskader uitgewerkt worden dat de prioritering van interne maatregelen en de kostenefficiënte besteding van de kredieten garandeert, die ingezet zullen worden voor intern Vlaams klimaatbeleid in de periode 2013-2014. Op 20 juli 2012 werd in een conceptnota de stand van zaken van dit voorbereidingstraject gerapporteerd aan de Vlaamse Regering. Uit deze rapportering blijkt een grote nood aan bijkomende interne maatregelen of een versterking van de huidige maatregelen om de reductiedoelstellingen te halen. Alle betrokken ministers werden opgeroepen om tegen 15 oktober 2012 bijkomende beleidsvoorstellen te formuleren in het bijzonder met een focus op kosteneffectieve maatregelen. Intussen en rekening houdend met bijkomende maatregelen, die nog zullen worden geformuleerd door de betrokken ministers, wordt verder gewerkt aan de opmaak van het VMP. Als indicatieve timing voor de opmaak van het voorontwerp van het VMP werd november 2012 vooropgesteld.

18. STERKER INZETTEN OP HERNIEUWBARE ENERGIE Trekker:

VEA

Betrokkenen: LNE (Dep, VREG, OVAM, ANB), LV, RWO, EWI, elektriciteitssector, bouwsector, installateurs, fabrikanten, netbeheerders Voortgang en aanpak In 2011-2012 werd een evaluatie van het ondersteuningsbeleid voor groene stroom en WKK uitgevoerd. Om de realisatie van de beleidsdoelstelling voor 2020 niet in het gedrang te brengen, blijft het certificatensysteem de basis voor de ondersteuning van de milieuvriendelijke energieproductie in Vlaanderen, maar werd een verdere verfijning voorgesteld. Op 6 juli 2012 keurde het Vlaams Parlement de hervorming van de steunmechanismen voor milieuvriendelijke energie goed. De Vlaamse doelstelling van 13% groene stroom produceren tegen 2020 werd opgetrokken naar 14% in 2012 en 20,5% in 2020. Op het vlak van duurzaamheidscriteria voor gasvormige en vaste biomassa heeft de Europese Commissie nog geen communicatie gevoerd over verdere richtlijnen. De Commissie heeft in juni wel gecommuniceerd over diverse beleidsopties rond hernieuwbare energie voor de periode na 2020. In een reactie hierop heeft België, gesteund door Vlaanderen,

MILIEUJAARPROGRAMMA 2013

37

gevraagd naar de voorstellen van de Commissie voor een duurzaamheidskader voor vaste biomassa. Om het potentieel van groene warmte te benutten en op die manier de doelstellingen op het vlak van hernieuwbare energie op een kostenefficiënte manier te halen, werd het actieplan Groene Warmte goedgekeurd. Belangrijke elementen hieruit zijn: verhoogde energiepremie voor gezinnen en kmo’s waarbij onder meer zonneboilers en warmtepompen sterker worden aangemoedigd, een nieuw steunmechanisme voor grote industriële installaties die groene warmte opwekken, steun voor recuperatie van restwarmte en de aanleg van warmtenetten. Het ondersteuningsmechanisme voor groene warmte zou in 2013 operationeel moeten worden. De Vlaamse Regering heeft ervoor gekozen om op dit moment nog niet over te gaan tot de uitrol van slimme meters, omwille van de grote onzekerheid in de uitgevoerde kostenbatenanalyse. Dit in afwachting van de resultaten van het grootschalig proefproject van 50.000 geïnstalleerde slimme meters over heel Vlaanderen dat eind 2012 gestart zal worden en verder onderzoek, onder andere naar de verdeling van de kosten en baten van de meter.

19. ADAPTATIE AAN KLIMAATVERANDERING Trekker:

LNE (Dep)

Betrokkenen: Alle beleidsdomeinen, andere overheden (provincies, steden, gemeenten, …), ngo’s, adviesraden, sectoren Voortgang en aanpak In 2012 wordt een Vlaams Adaptatieplan opgesteld. Input hiervoor werd gekregen van de verschillende beleidsdomeinen. De stakeholders konden in 2011 in een klimaatconferentie hun input geven alsook halfweg 2012 via een ronde tafel conferentie bij de diverse adviesraden. Eén van de belangrijkste rode draden door het adaptatieplan is de nood aan een veralgemeende klimaatreflex. De socio-economische studie: “Adaptatie aan klimaatverandering: globale kosten en praktische voorbeelden” is gestart en afgerond in 2012 en geeft enerzijds aan wat de globale kosten kunnen zijn voor Vlaanderen en anderzijds wat voor vier uitgewerkte gevallen de kost is voor de burger. Verder werd een internationale conferentie medegeorganiseerd, naast deelname en inbreng aan zowel lokale, regionale, nationale en internationale initiatieven. In 2013 zal door een compilatie van de plannen van de regio’s en de federale overheid een nationaal adaptatieplan worden geschreven. De uitvoering van de in het adaptatieplan beschreven maatregelen zal worden gestart en het geheel zal via een communicatieplan brede ingang krijgen. In samenspraak met de provincies, steden en gemeenten zal nagegaan worden hoe zij zich kunnen adapteren.

38

MILIEUJAARPROGRAMMA 2013

20. EEN MILIEUVRIENDELIJKE MOBILITEIT BEWERKSTELLIGEN Trekker:

LNE (Dep)

Betrokkenen: LNE (VEA, …), MOW, BZ (AFM), EWI, IWT, F&B, FEBIAC, Federauto, VITO Voortgang en aanpak Op 1 maart 2012 trad de vernieuwde belasting op inverkeerstelling (BIV) in voege. De BIV wordt voortaan berekend op basis van de milieukenmerken van het voertuig. Er is een brochure uitgewerkt rond slimme oplossingen voor groene logistiek met acties en concrete tips om deze te realiseren en een evaluatie van beschikbare emissiecalculatoren is opgesteld. Daarnaast startte het Vlaams Instituut voor Logistiek met het project ‘Lean and Green’ waarbij de deelnemende bedrijven voorop stellen minstens 20 % CO2reductie te realiseren. Deze en andere acties zijn opgenomen in het Luchtkwaliteitsplan dat definitief is goedgekeurd door de Vlaamse Regering op 30 maart 2012. De drie gewesten werken verder aan een voorstel om de jaarlijkse verkeersbelastingen te berekenen op basis van de milieukenmerken van het voertuig. Ook de invoering van een gedifferentieerde kilometerheffing voor vrachtwagens zal stilaan meer vorm krijgen. Tegen begin 2013 wordt een nieuw Mobiliteitsplan Vlaanderen uitgewerkt, waarmee onder meer de impact van mobiliteit op milieu wordt verminderd. Er wordt een hervorming voorbereid van het aankoopbeleid van voertuigen door de Vlaamse overheid zodat we nog meer onze voorbeeldrol kunnen vervullen. En we werken aan een verbetering van de website ecoscore.be zodat informatie over milieuvriendelijke voertuigen nog beter zijn weg kan vinden naar het grote publiek.

21. LOKALE OVERHEDEN BETREKKEN BIJ HET AANPAKKEN EN VOORKOMEN VAN KNELPUNTEN LUCHTKWALITEIT EN GELUID Trekker:

LNE (Dep)

Betrokkenen: LNE, MOW, RWO, BZ (ABB - team Stedenbeleid), Steden en gemeenten Voortgang en aanpak Het kader dat de randvoorwaarden aangeeft voor de ontwikkeling van nieuwe woonzones langs lawaaierige infrastructuren, werd opgenomen in een ontwerp-conceptnota (eind 2011). De nota zal ter goedkeuring worden voorgelegd aan de Vlaamse Regering. Er werd begonnen met de opmaak van de geluidskaarten – tweede fase, waarop nog meer wegen en spoorwegen zullen worden voorgesteld. De geluidskaart van de agglomeratie Brugge werd goedgekeurd door de Vlaamse Regering. Begin dit jaar werd een onderzoeksopdracht gestart waarbij een methodiek wordt ontwikkeld om milieuaspecten (lucht, geluid en natuur) beter te integreren in het gemeentelijk mobiliteitsbeleid. De ontwikkeling van de Luchttoets (bekend onder de vroegere naam Saneringstool) is gestart in januari 2011 en wordt afgerond in het najaar van 2012. Na de goedkeuring van de aangepaste actieplannen weg- en spoorverkeerslawaai zal het hoger genoemde kader worden verspreid en toegelicht bij lokale overheden. De geluidskaarten – tweede fase zullen door de Vlaamse Regering worden goedgekeurd en via een gebruiksvriendelijke viewer worden ontsloten.

MILIEUJAARPROGRAMMA 2013

39

De Luchttoets wordt online geplaatst en er worden opleidingen voorzien over het gebruik van de applicatie voor steden en gemeenten. Er wordt gewerkt aan een code van goede praktijk voor steden en gemeenten waarbij aangegeven wordt hoe gemeenten specifiek voor luchtverontreiniging deze doelstelling kunnen invullen. Hierbij wordt erover gewaakt dat er geen maatregelen met negatieve effecten op geluid worden gestimuleerd.

22. EEN MILIEUVRIENDELIJKE EN LEEFBARE TRANSITIE VAN HET STEDELIJK MOBILITEITSNETWERK Trekker:

LNE (Dep)

Betrokkenen: LNE, RWO, MOW, BZ (ABB - team Stedenbeleid), Steden en gemeenten Voortgang en aanpak Er is input geleverd voor het Mobiliteitsplan Vlaanderen en het groenboek van het beleidsplan Ruimte, dat rond de jaarwisseling werd afgerond. Provinciale ruimtelijke structuurplannen en ruimtelijke uitvoeringsplannen werden geadviseerd. Om een meer duurzaam locatiebeleid vorm te geven werd o.a. meegewerkt aan het “Onderzoek naar een instrumentarium voor strategisch en realisatiegericht ruimtelijk beleid in Vlaanderen”, waarvan het eindrapport in 2012 is gepubliceerd Binnen een project rond groene economie zal een aantal subsidies geëvalueerd worden die verspreide bebouwing al dan niet ongewild stimuleren. Het blijkt dat verspreide bebouwing aanzienlijke extra kosten meebrengt voor de maatschappij zoals nutsvoorzieningen, waterzuivering, … Er zal vanuit de uitgewerkte visie input worden geleverd aan het witboek van het beleidsplan Ruimte, provinciale ruimtelijke structuurplannen en ruimtelijke uitvoeringsplannen.

23. ELEKTRISCH RIJDEN BEWERKSTELLIGEN IN VLAANDEREN Trekker:

LNE (Dep)

Betrokkenen: LNE (VEA, VREG), BZ (AFM), MOW, EWI (Dep, IWT), Energieleveranciers, Netbeheerders, Kennisinstellingen, NGO’s, Auto-industrie, Leasingbedrijven Voortgang en aanpak In de loop van 2010 werden de voorstellen voor een masterplan Elektrisch rijden afgewerkt. Het geheel werd voor politieke besluitvorming bezorgd aan het kabinet, bevoegd voor innovatie. De innovatieve proeftuin ‘Elektrisch rijden’ krijgt stilaan vorm; vijf grote projecten werden midden 2011 voor uitvoering geselecteerd. Een studie over het (milieu) potentieel van elektrische voertuigen is in afronding. In 2011 werden ook de eerste stappen gezet om elektrische voertuigen op te nemen in de vloot van de Vlaamse overheid. De uitvoering van de proeftuin ‘Elektrisch rijden’ zal op de voet worden gevolgd. Indien nodig wordt de aanpak aangevuld met eigen initiatieven of worden parallel en afgestemd dergelijke initiatieven opgestart. Er kan bv. aansluiting gezocht worden met de eigen overheidsvloot. In 2011/2012 zullen ook meer elektrisch gewone personenwagens op

40

MILIEUJAARPROGRAMMA 2013

de markt komen, zodat sensibiliserende initiatieven richting bedrijven en individuele consumenten meer op hun plaats zijn. Lopende onderzoeksprojecten (bv. TRANS2HOUSE) en buitenlandse projecten worden verder gevolgd. Het onderzochte potentieel van elektrische voertuigen zal een basis vormen voor verdere initiatieven en doorwerken in het Klimaatplan en het Mobiliteitsplan, die in opmaak zijn.

24. GERICHTE AANPAK WATERBEHEER IN SPEERPUNTGEBIEDEN Trekker:

VMM, W&Z, De Scheepvaart

Betrokkenen: LNE (Dep, ANB, OVAM, …), MOW, RO, LV, EWI via de werking van de Coördinatiecommissie Integraal Waterbeleid (CIW), lokale overheden, landbouw, terreinbeheerders Voortgang en aanpak In de rapportering over de stroomgebiedbeheerplannen wordt extra aandacht besteed aan de speerpuntgebieden. Eind 2011 was de helft van de acties gestart en twee hiervan voltooid. Een nieuwe rapportering aan de Europese Commissie vindt plaats eind 2012.

25. BRONDOSSIERS VOOR DRINKWATERWINGEBIEDEN Trekker:

VMM

Betrokkenen: LNE (OVAM, ...), LV, drinkwaterbedrijven, Landbouw, Terreinbeheerders Voortgang en aanpak Alle grondwaterwinningen voor de productie van drinkwater werden beoordeeld op hun kwetsbaarheid voor brongerelateerde risico’s. Voor de meest kwetsbare winningen zullen brondossiers worden opgemaakt. Op basis van beschikbare modellen werden de intrekgebieden van deze winningen bepaald. Alle oppervlaktewaterwinningen worden als kwetsbaar beschouwd en de opmaak van de brondossiers is lopend. De drinkwatermaatschappijen werkten, in samenspraak met de toezichthouder, voor de aspecten winningen en productie een model voor een risico-evaluatie uit en pasten dit toe voor de geselecteerde pilootwinningen. In het najaar is een overleg met de andere gewesten gepland om een inhoudelijke afstemming rond het concept ‘Waterveiligheidsplanning’ te verzekeren.

MILIEUJAARPROGRAMMA 2013

41

26. VEREENVOUDIGEN VAN DE PLANNING, PROCEDURES EN STRUCTUREN VAN HET INTEGRAAL WATERBELEID Trekker:

Coördinatiecommissie Integraal Waterbeleid (CIW)

Betrokkenen: LNE, MOW, RWO, LV en EWI via de CIW, Minaraad, SERV en SALV Voortgang en aanpak De Vlaamse Regering gaf op 20 juli 2012 haar principiële goedkeuring aan het voorontwerp van decreet dat het decreet Integraal Waterbeleid wijzigt. De wijziging beoogt de planning, procedures en overlegstructuren voor het integraal waterbeleid te vereenvoudigen en in overeenstemming te brengen met andere regelgeving. De voornaamste wijzigingen zijn: • het in elkaar schuiven van de planningscycli op stroomgebiedniveau en bekkenniveau met de integratie van de verschillende planfiguren in de waterbeleidsnota en de stroomgebiedbeheerplannen voor Schelde en Maas, resulterend in een verminderde planlast; • het voorzien van meer flexibiliteit in de planning om beter te kunnen inspelen op onvoorziene of gewijzigde omstandigheden en om de geplande acties waar nodig te kunnen bijsturen; • de integratie van het deelbekkenniveau in het bekkenniveau, de afschaffing van de waterschappen als afzonderlijke overlegstructuur en de integratie van de waterschapssecretariaten in de bekkensecretariaten. Het bekkenbestuur wordt opgesplitst in een algemene bekkenvergadering en een bekkenbureau. Dit zal de slagkracht en coördinerende rol van de bekkenbesturen verhogen en de betrokkenheid van de lokale waterbeheerders in bekkenbesturen versterken.

27. UITBOUWEN VAN DE WATERSYSTEEMKENNIS Trekker:

Coördinatiecommissie Integraal Waterbeleid (CIW)

Betrokkenen: LNE, MOW, RWO. LV en EWI via de werking van de CIW, Onderzoekscentra en universiteiten, lokale overheden Voortgang en aanpak Gelet op een aantal initiatieven bij andere overheidsinstellingen (o.m. de uitbouw van het FRIS onderzoeksportaal door het departement EWI) wordt eerst werk gemaakt van een behoefteanalyse en definitiestudie om de meerwaarde van een nieuw zoeksysteem t.o.v. bestaande zoeksystemen in kaart te brengen. De CIW gaf goedkeuring aan een aantal onderzoeksprioriteiten m.b.t. watersystemen en nam initiatieven voor een sterkere coördinatie van het onderzoek m.b.t. watersystemen.

42

MILIEUJAARPROGRAMMA 2013

28. AMBTSHALVE BODEMSANERING BIJ SCHOLEN, ZIEKENHUIZEN, RUSTHUIZEN EN GASFABRIEKEN Trekker: OVAM Betrokkenen: LNE (Dep), OND, WVG Voortgang en aanpak In samenwerking met AGIOn (gesubsidieerd onderwijs) en GO (Gemeenschapsonderwijs) werden een 150-tal projecten in de reguliere financiering gescreend op potentiële bodemverontreiniging. Individuele knelpuntdossiers worden specifiek begeleid. Bij het gesubsidieerde onderwijs werd een enquête georganiseerd om tot een sluitende inventarisatie te komen. Op basis daarvan is in overleg met AGIOn een ontwerp van samenwerkingsprotocol in voorbereiding. GO toont momenteel geen belangstelling voor het uitwerken van een programmatorische aanpak. Bijkomend onderzoek toont aan dat bodemverontreiniging zelden een hinderpaal is bij infrastructuurwerken bij zorginstellingen. Een programmatorische aanpak zal daarom niet verder worden uitgewerkt. VIPA (Vlaams Infrastructuurfonds voor Persoonsgebonden Aangelegenheden) zal de OVAM daarom alleen inschakelen op het ogenblik dat bij hen subsidie-aanvragen geïntroduceerd worden waaraan een bodemproblematiek verbonden is. Door historisch onderzoek en beperkte monsterneming werd eind 2011 een inventarisatierapport afgerond van gassites in Vlaanderen. De gelokaliseerde gassites zijn hierbij ook geïnventariseerd voor wat betreft eigendomssituatie, potentiële verontreinigingsgraad en herontwikkelbaarheid. Op basis hiervan is een plan van aanpak opgesteld waarbij tegen 2016 alle gassites zijn onderzocht (eerste fase) en tegen 2036 alle gassites zijn gesaneerd (tweede fase). Het inventarisatierapport bevat een prioriteitenlijst voor de uitvoering van de eerste fase. Op drie plaatsen zijn de ambtshalve saneringswerken intussen uitgevoerd. Twee nieuwe saneringen zijn in 2012 van start gegaan. Meer dan 10 projecten bevinden zich in de voorbereidende fase van onderzoek en bodemsaneringsproject. De programmatische aanpak is opgestart.

29. BODEMBEDREIGINGEN IN DE BEBOUWDE OMGEVING GEÏNTEGREERD AANPAKKEN Trekker:

LNE (Dep)

Betrokkenen: LNE (VMM, ANB), RWO, openbare besturen, architecten, MER-bodemdeskundigen, geotechnische studiebureaus, ingenieurs- en milieustudiebureaus, burgers, notarissen, vastgoedmakelaars, verzekeringsmaatschappijen en bouwaannemers, landbouwers Voortgang en aanpak De Europese Commissie publiceerde in 2012 ‘Guidelines on best practice to limit, mitigate or compensate soil sealing’ en initiatieven daarrond werden van nabij opgevolgd. In 2012 werd een onderzoeksproject naar de economische impact van grondverschuivingen in zuidelijk Oost- en West-Vlaanderen afgerond en werd meegewerkt aan een studiedag rond grondverschuivingen. Voor de code van goede praktijk voor een kwalitatief goed bodembeheer van parken, speeltuinen en privétuinen werd onderzocht welke externe

MILIEUJAARPROGRAMMA 2013

43

initiatieven al genomen zijn en bij welke initiatieven het best kan bijgedragen worden. De code zal worden ingebracht in al de bestaande initiatieven. Om het milieubeleid m.b.t. bodemafdichting af te stemmen met het ruimtelijk ordeningsbeleid, zal intensief worden meegewerkt aan de opmaak van het witboek van het beleidsplan Ruimte, waarin het inperken van de verharding van de open ruimte één van thema’s is. Ook wordt nagegaan of de genoemde Europese aanbevelingen nuttig kunnen worden toegepast in een Vlaamse context. Voor grondverschuivingen en het beheer van niet-afgedichte bodems wordt gefocust op gerichte informatievoorziening en sensibilisatie. Voor grondverschuivingen wordt in 2013 een brochure opgemaakt voor gemeenten, architecten, ingenieurs, notarissen en de geïnteresseerde burgers en verspreid in de getroffen regio’s.

30. NATUURLIJKE HULPBRONNEN (DELFSTOFFEN): MINDER EFFECTEN, MEER EN BETERE ALTERNATIEVEN Trekker:

LNE (Dep)

Betrokkenen: LNE (OVAM), RWO, MOW Voortgang en aanpak Het BOD “Klei van Ieper & Maldegemklei” werd midden 2012 door de Vlaamse Regering omgezet in een definitief vastgesteld gewestelijk ruimtelijk uitvoeringsplan (GRUP). De overige door de Vlaamse Regering definitief vastgestelde BOD’s (Alluviale Klei & Polderklei en de Vlaamse Leemstreek) worden verder omgezet in GRUP’s. In 2012 wordt onderzoek verricht naar de materiaaltechnische kenmerken van de in 2011 geboorde stalen van ijzerzandsteen. Het proces m.b.t. de evaluatie van de instrumenten van het delfstoffenbeleid en de link met het duurzaam materialenbeleid en het ruimtelijk beleid werd opgeschort in afwachting van het kaderdecreet complexe investeringsprojecten. Ondertussen werd midden 2012 een ontwerp van delfstoffennota “Zand in Vlaanderen” opgemaakt en is de opmaak van het tweede Algemeen Oppervlaktedelfstoffenplan in ontwikkeling. De overige door de Vlaamse Regering definitief vastgestelde BOD’s (Alluviale Klei & Polderklei en de Vlaamse Leemstreek) worden verder omgezet in GRUP’s. De gemengde werkgroep van kabinetten en administraties zal op basis van het ontwerp van delfstoffennota “Zand in Vlaanderen” de besprekingen aangaande aanbodgedreven en vraaggestuurde processen voor nieuwe ontginningsgebieden in het najaar 2012 opnieuw hervatten. Na een eerste jaarverslag (gegevens 2010) vanuit Monitoringsysteem Duurzaam Oppervlaktedelfstoffenbeleid volgt in 2013 een tweede (gegevens 2011). Het gaat over behoeftegegevens, import- en exportstromen en inzetmogelijkheden van alternatieven voor oppervlaktedelfstoffen. Vanaf 2014 zal via een webapplicatie een tweejaarlijkse bevraging gebeuren. Het voorontwerp Algemeen Oppervlaktedelfstoffenplan zal begin 2013 in een eerste stap voor advies worden voorgelegd aan de bevoegde administraties. Het innovatiepartnerschap over grondstoffen van de Europese Commissie zal verder worden opgevolgd.

44

MILIEUJAARPROGRAMMA 2013

31. STEUN ZOEKEN IN DE ONDERGROND Trekker:

LNE (Dep)

Betrokkenen: LNE (VMM, …), MOW (AGeo), RWO Voortgang en aanpak Een inventarisatie-onderzoek over het gebruik van geothermie en het regelgevend kader daarrond is afgerond en biedt een eerste basis voor beleid m.b.t. aanspraken op de ondergrond. Tevens werd onderzoek verricht naar de thermische geleidbaarheid van geologische formaties en het opstellen van een geschiktheidskaart voor de toepassing van koude-warmte opslag en de onttrekking van boorgatenergie. In 2012 wordt een cofinanciering gepland van een Interreg project dat de haalbaarheid van intermediaire en diepe geothermie voor het verduurzamen van de warmtevraag bij bouw- en renovatieprojecten zal onderzoeken in de grensregio Vlaanderen-Nederland. Aansluitend op de inventarisatiestudie zullen de initiatieven m.b.t. ruimtelijke planning worden opgevolgd en op elkaar worden afgestemd. De Databank Ondergrond Vlaanderen biedt nu ook downloaddiensten aan met initiële operationele capaciteit. Tegen eind 2012 zullen deze diensten ook qua performantie volledig INSPIRE-compliant te zijn. Het eDOV-loket voor boorbedrijven is in eerste versie nagenoeg klaar en zal operationeel zijn tegen het van kracht worden van het gewijzigde VLAREL (september 2012). Daarna zal dit loket verder systematisch worden uitgebouwd. De vereisten worden geanalyseerd tegen eind 2012 en voorbereidende taken worden uitgevoerd tegen eind 2013 met het oog op de formele aanduiding als “authentieke gegevensbron”. Door VLAKO is verder gewerkt aan het geologisch 3D-model. Alle eenentwintig Tertiaire formaties zijn gemodelleerd. De gemodelleerde lagen van het Quartair, Tertiair, Krijt en de diepe ondergrond worden aan elkaar gekoppeld om een globaal, sluitend 3D-model van de Vlaamse ondergrond te creëren. In 2013 zal het eerste globaal model van de Vlaamse ondergrond voor het publiek beschikbaar zijn. Door de verdere verfijning van het model en het toekennen van eigenschappen aan de geologische lagen in de periode 2013-2017 zullen verscheidene thematische modellen gecreëerd worden. Vanaf 2014 zal er afgestemd worden met het hydrogeologisch model.

32. INSTRUMENTEN INZETTEN VOOR DE REALISATIE VAN DE INSTANDHOUDINGSDOELSTELLINGEN Trekker:

ANB

Betrokkenen: LNE (VLM, …), LV, RWO (Ruimte en erfgoed), MOW In 2012 hebben alle 34 S-IHD-rapporten het maatschappelijk overlegproces doorlopen. De laatste aanwijzingsbesluiten zullen in 2012 voor principiële goedkeuring aan de Vlaamse Regering worden voorgelegd. Bovenop deze 34 rapporten worden ook de SIGMA-IHD en de IHD voor SBZ Hoge Kempen aan de Vlaamse Regering voorgelegd. In 2012 werkten vijf gewestelijke werkgroepen intensief rond vragen die tijdens het overlegproces steeds terugkomen: Kalibratie, Impact, Passende beoordeling, Ruimtelijke planning en Implementatie. Deze werkgroepen hebben in de loop van 2012 een antwoord op de voorgelegde vragen afgewerkt. De resultaten van deze werkgroepen worden samengebracht in de ‘implementatienota’ en de ‘kalibratienota’. Eind 2012 wordt eveneens het financieringsmodel van de IHD afgewerkt, inclusief de opmaak van het Prioritised Action Framework. Deze vormen

MILIEUJAARPROGRAMMA 2013

45

samen de aanzet van de implementatiestrategie. Belangrijk hierbij zijn de uitwerking van het concept van het Natuurrichtplan-light en het engagementenoverleg met de verschillende administraties en sectoren die met de (realisatie van de) IHD in aanraking komen. Na advies door de adviesraden worden alle documenten aan de Vlaamse Regering voorgelegd voor de tweede principiële goedkeuring. Een definitieve goedkeuring is gepland in het voorjaar 2013. In 2013 ligt de focus op twee zaken. Het IHD-pakket komt op de regering voor een tweede principiële goedkeuring. Daarna kan het op basis van het advies van de Raad van State definitief worden goedgekeurd. Daarnaast wordt volop ingezet op de implementatiestrategie van de IHD, waarbij onderwerpen als het vastleggen van een methodologie voor verbindingsgebieden, het flankerend beleid, een programmatorische aanpak stikstof en de juridische implementatie van “de sterkste schouders dragen de zwaarste lasten” grondig worden uitgewerkt. Hiertoe wordt in 2013 de IHD-stuurgroep gestart, zullen per SBZ startvisies opgemaakt worden en zijn er de eerste realisaties op basis van vrijwillig overleg en inzet van ondersteunende instrumenten. Een andere belangrijke mijlpaal wordt de ingebruikname van de online-voortoets, die via het instrument van de passende beoordeling een belangrijk onderdeel zal zijn van de passieve implementatie van de IHD. Eveneens wordt in 2013 de agenda voor herziening van de SBZ-grenzen opgesteld.

33. STIMULEREN VAN GEÏNTEGREERD NATUURBEHEER DOOR NGO’S, ANDERE PRIVATE EIGENAARS EN LOKALE OVERHEDEN Trekker:

ANB

Betrokkenen: LNE, RWO (Ruimte en Erfgoed) Voortgang en aanpak Er is een inhoudelijke visie uitgewerkt om de verschillende bestaande statuten voor natuurreservaten, bosreservaten, domeinbossen en parken te integreren en te vereenvoudigen. Daarnaast werd ook een nieuw concept voor geïntegreerde beheerplanning voor natuur-, bos- en parkgebieden uitgewerkt. In beide gevallen werden de actoren betrokken. Op basis van deze visies werden de nodige aanpassingen aan bestaande juridische en ondersteunende instrumenten opgelijst. In 2013 worden die aanpassingen in detail uitgewerkt. Voor het geïntegreerd beheerplan zullen richtlijnen opgemaakt worden.

34. INTRODUCEREN VAN HET CONCEPT ‘ECOSYSTEEMDIENSTEN’ Trekker:

INBO en ANB

Betrokkenen: LNE (Dep, VLM, VMM), LV, RWO, EWI, WVG, Onderwijs Voortgang en aanpak Door de goedkeuring van de Europese Biodiversiteitsstrategie is het ecosysteemdienstenconcept één van de centrale spillen geworden van het Europese milieubeleid.

46

MILIEUJAARPROGRAMMA 2013

Tot nu toe lag de nadruk in Vlaanderen op het opbouwen van kennis aangaande ecosysteemdiensten en het uitbouwen van een kennisnetwerk. Belangrijke onderzoeksprojecten die in 2012 aflopen zijn BEES, ECOFRESH en VOTES. INBO ontwikkelde een methode om de lokale vraag naar ecosysteemdiensten beter in kaart te brengen en VITO was onder meer actief op vlak van “value based mapping”. Daarenboven wordt ook actief meegewerkt aan Europese initiatieven in het kader van de EU-biodiversiteitstrategie, zoals MAES (mapping and assessement), No Net Loss en CICES (classificatie). Tot slot ging ook meer aandacht naar de verbreiding van de kennis. Daarnaast werd het concept ook geleidelijk geïntroduceerd in de dagelijkse (beleids) praktijk. Zo werd midden 2011 de Natuurwaardeverkenner, een online-waarderingstool, gelanceerd. Ook wordt het concept meer en meer gebruikt in bijvoorbeeld planvormingsprojecten zoals “De Wijers” en concrete projecten (o.a. KOBE). Ook het komende jaar wordt de kennis verder uitgediept in verschillende Europese (vb. BESAFE) en Vlaamse projecten, gericht op de verdere operationalisering van het concept. Zo wordt bijvoorbeeld het ECOPLAN-project opgestart. Dit is gericht op de ontwikkeling van plannings- en waarderingstools voor ecosysteemdiensten. Daarnaast lopen kleinere onderzoeksprojecten over uiteenlopende thema’s, van P.E.S. en juridische aspecten over indicatoren tot de optimalisatie van diensten (o.a. KOBE). Tot slot wordt de Natuurwaardeverkenner geüpdatet. Op basis van de lopende haalbaarheidsstudie wordt een TEEB-achtige oefening opgezet, over de verschillende beleidsgrenzen heen en in samenwerking met de betrokken stakeholders, en dit in uitvoering van de Europese Biodiversiteitsstrategie.

35. DEELNEMEN AAN BIODIVERSITEITONDERZOEK OP EUROPEES NIVEAU Trekker:

INBO

Betrokkenen: LNE (ANB), LV, EWI Voortgang en aanpak Het INBO neemt deel aan verscheidene Europese projecten en internationale consortia, zoals ALTER-Net (A Long-Term Biodiversity, Ecosystem and Awareness Research Network), ICOS (Integrated Carbon Observation System), KNEU-Biodiversity Knowledge en SPIRALInterfacing Biodiversity and Policy. In 2013 wordt in Gent een grote ALTER-Net conferentie georganiseerd waarop het Vlaams biodiversiteitsonderzoek zich ruim Europees kan presenteren. Voor het samenbrengen van de biodiversiteitsdata en het opzetten van geïntegreerde meetstations zijn LifeWatch en EBONE (European Biodiversity Observation Network) belangrijke Europese structuren waar het INBO aan meewerkt. Het FP7-project EBONE werd in maart 2012 in Brussel afgesloten met een succesvolle conferentie. In het kader van LifeWatch wordt in 2013 aan verschillende projecten gewerkt met als doel een efficiëntiewinst te bereiken in de biodiversiteitsmonitoring en webservices op te richten zodat de biodiversiteitsdata voor iedereen toegankelijk worden. In 2012 werd onderzocht hoe bestaande monitoring infrastructuur geïntegreerd kan worden in het LTER-Europe netwerk (Long-Term Ecosystem Research). In het onderzoeksproject MS.MONINA wordt nagegaan hoe remote sensing kan bijdragen tot een meer efficiënte opvolging van de staat van instandhouding voor een ruime waaier aan Natura2000 habitattypen. Ook in het kader van duurzaam beheer wordt meegewerkt aan verschillende onderzoeksprojecten op Europese schaal: voor Trees4Future (duurzaam beheer Europese bossen) wordt jaarlijks een rapport uitgebracht en voor de in 2012 aflopende projecten Living

MILIEUJAARPROGRAMMA 2013

47

North Sea (migrerende vissoorten) en Noveltree (genetische verbetering bosproducten) worden eindrapporten geproduceerd. In het kader van de opvolging van invasieve soorten wordt Invexo eind 2012 afgesloten met een symposium en de uitgave van eindrapporten. Het Rinse-project (Reducing the Impacts of Non-native Species in Europe) is opgestart in 2012 en voert ook onderzoek naar invasieve soorten.

36. UITWERKEN EN UITVOEREN VAN EEN MESTACTIEPLAN 2011- 2014 Trekker:

VLM

Betrokkenen: LNE, LV, onderzoeksinstellingen en praktijkcentra, landbouworganisaties, milieuorganisaties Voortgang en aanpak In 2011 keurde de Europese Commissie het nieuwe Vlaamse actieprogramma in uitvoering van de Nitraatrichtlijn (MAP4) goed. Dat actieprogramma omvat ambitieuze doelstellingen in verband met de te halen verlaagde nitraatconcentraties in oppervlakte- en grondwater voor 2014 en 2018 en maatregelen die ervoor moeten zorgen dat Vlaanderen die doelstellingen haalt. De derogatie voor de periode 2011-2014 werd goedgekeurd door de Europese Commissie. Een aantal flankerende maatregelen werd getroffen voor de landbouwsector. Zo werd een evaluatie van de instrumenten van het mestbeleid met het oog op verbetertrajecten uitgevoerd. Het Coördinatiecentrum Voorlichting en Begeleiding duurzame Bemesting en het onderzoeksplatform Duurzame bemesting kwamen op kruissnelheid. Een opvolgingscommissie bestaande uit de relevante stakeholders (landbouwsector, milieubeweging en wetenschappers) en de overheid werd ingesteld en zal de minister van Leefmilieu strategisch adviseren bij de verdere uitwerking van het mestbeleid. In 2012 werd bijkomend wetenschappelijk onderzoek met betrekking tot de tuinbouw gestart dat zal resulteren in een Europese tuinbouwconferentie in 2013 (wetgeving en innovatieve technieken). Eind 2012 zal een aangepast mestdecreet uitgewerkt worden (MAP4 bis). Daarin zullen een aantal instrumenten verfijnd worden, wat moet resulteren in een doelgerichter, werkbaarder en nog meer gedragen mestbeleid vanaf 2013/2014. In 2013 zal een tussentijdse evaluatie plaatsvinden van de resultaten van de waterkwaliteit en de nitraatresidu’s. Dat zal de basis vormen voor een eventuele aanpassing van MAP4 en de opmaak van het vijfde Mestactieplan, dat zal lopen van 2015 tot 2018.

37. KWALITEIT VAN DE BINNENLUCHT VERBETEREN Trekker:

LNE (Dep)

Betrokkenen: LNE (OVAM, VEA, …), DAR, Vlaams Agentschap Zorg en Gezondheid, Departement Onderwijs, Agion, Medisch Milieukundigen, FOD, Passiefhuis-Platform, architecten, gebouweigenaars, bouwers en verbouwers, producenten van ventilatiesystemen, Vlaamse Maatschappij voor Sociaal Wonen Voortgang en aanpak De nulmeting naar de binnenmilieukwaliteit in energiezuinige gebouwen is uitgevoerd. De tweede communicatiegolf van de campagne ‘Bouw Gezond’ richting architecten is

48

MILIEUJAARPROGRAMMA 2013

gestart: het eerste deel van de fiches is opgesteld en gedrukt. Voor de campagne rond stoken binnen- en buitenshuis werd een communicatiestrategie opgesteld. De campagne rond stoken buitenshuis werd uitgevoerd in de eerste helft van 2012. Naast een impactmeting van deze campagne werden ook de steden en gemeenten bevraagd die campagnemateriaal hadden besteld. Het eindrapport van het onderzoek naar de binnenmilieukwaliteit in energiezuinige gebouwen zal beschikbaar zijn in het najaar 2012. Dan wordt ook tweede deel van de fiches voor de map Bouw Gezond afgewerkt en gedrukt. Begin 2013 volgen infosessies voor architecten. In het najaar 2012 start de campagne rond stoken binnenshuis. Na de uitvoering van de campagne zal een impactmeting worden uitgevoerd.

38. RISICO’S VAN ELEKTROMAGNETISCHE VELDEN Trekker:

LNE (Dep)

Betrokkenen: LNE, WVG, RWO, BIPT, doelgroepen voor wetgeving, wetenschappers, lokale actoren Voortgang en aanpak De studie i.v.m. het consultatietraject met inhoudelijke experten en maatschappelijke actoren over gezondheidseffecten en beleidsmaatregelen voor extreem laag frequente EMV werd eind 2011 afgerond. O.m. op basis hiervan werden midden juni door de Vlaamse Regering volgende maatregelen opgenomen in de mededeling i.v.m. nieuwe luchtlijnen op hoge spanning (projecten Brabo en Stevin): (1) het overspannen van bestaande gevoelige bestemmingen (scholen en kinderopvanginitiatieven) bij nieuwe hoogspanningslijnen tot een minimum beperken en zo weinig mogelijk woningen/ onbebouwde percelen overspannen; (2) geen nieuwe gevoelige bestemmingen plaatsen in de magneetveldzone van bestaande hoogspanningslijnen en (3) compensatie van de waardevermindering van woningen/ opkoopregeling in de zone met gebruiksbeperkingen van de nieuwe bovengrondse lijnen. Ook op basis van de studie zal bijkomend gekeken worden naar de uitwerking en zal een doorrekening van mogelijke beleidsscenario’s over bronnen van extreem laag frequente straling worden uitgevoerd in 2012-2013. Rekening houdende met de adviezen van Minaraad, SERV en SAR WGG m.b.t. de wetgeving rond zendantennes wordt in 2012-2013 een meetcampagne uitgevoerd om de stralingsblootstelling aan nieuwe technologieën voor draadloze communicatie te bepalen. In het kader van deze studie zullen tevens metingen in scholen worden uitgevoerd. Deze metingen kaderen in een campagne om scholen in te lichten over draadloze technologieën zoals draadloos internet, tablets, smartboards, … Daarnaast wordt een verkennende studie gepland naar de mogelijkheden tot technische aanpassingen/optimalisatie van draadloze netwerken (gsm, umts, 4G) om de humane blootstelling aan elektromagnetische straling te beperken.

MILIEUJAARPROGRAMMA 2013

49

4. BIJLAGEN BIJLAGE 1: LOPENDE ONDERZOEKSPROJECTEN IN 2012 Vastgelegd bedrag EUR

Lange titel

Hoofdthema

Update monetaire en milieugegevens in Vlaams IO-model

Beleidsvoorbereiding en -planning

77 925,46

Evaluatie van de impact van de CLP-verordening op de Vlaamse milieuvergunningenwetgeving, en voorstellen van beleidsopties met inbegrip van impactsanalyse

Beleidsvoorbereiding en -planning

93 557,00

Onderbouwing MINA-plan 4 - Deel 2: Analyse van het concept voetafdruk in een Vlaamse beleidscontext

Beleidsvoorbereiding en -planning

84 700,00

Opmaak van een saneringstool voor Vlaanderen

Beleidsvoorbereiding en -planning

89 943,18

Ondersteuning bij het vastleggen van de beleidsacties om te komen tot een vergroening van de economie

Beleidsvoorbereiding en -planning

70 840,00

Onderzoek en voorstel tot actualisatie en vereenvoudiging van het milieuvergunningsdecreet en tot integratie ervan onder de vorm van een titel ‘Unieke Omgevingsvergunning’ in het decreet algemeen milieubeleid - Uitvoeringsbepalingen

Beleidsvoorbereiding en -planning

88 372,90

Koppeling van ruimtemodel met transportmodel voor berekening toekomstscenario’s’

Beleidsvoorbereiding en -planning

58 820,52

Cartografie (‘mapping’) van een complexe socio-technische, discursieve arena, met name het Vlaamse landschap inzake Duurzaam MaterialenBeheer op basis van het TURTLE-model. Dit in uitwerking van het Transversaal Thema Duurzaam MaterialenBeheer

Beleidsvoorbereiding en -planning

49 368,00

Monitoring van perceptie van milieubeleid en het bijhorend maatschappelijk gedrag

Doelgroepen

Ontwikkeling van milieu-indices voor de opvolging van algemene milieudoelstellingen, zoals geformuleerd in ViA, het PACT 2020 en het Regeerakkoord 09-14 - Onderdeel Omgevingskwaliteit: Begeleidingsopdracht kwaliteitsambities en ontwikkeling meetinstrument

Gebiedsgerichte benadering

125 366,83 55 756,80

MILIEUJAARPROGRAMMA 2013

51

Vastgelegd bedrag EUR

Lange titel

Hoofdthema

Kwantitatieve inschatting van blootstelling aan en gezondheidseffecten van verkeersemissies in Vlaanderen, met speciale aandacht voor Ultra Fijne Partikels (UFP): pilootproject in geselecteerde hot spot(s)

Gezondheidsaspecten

100 287,75

Onderzoek naar binnenmilieukwaliteit van duurzame gebouwen: invloed van buitenmilieu en ventilatie

Gezondheidsaspecten

140 000,00

Uitvoeren van een stapsgewijze beleidsdoorwerking (faseplan) van de resultaten van de 2de humane biomonitoringcampagne uitgevoerd in het kader van het 2de generatie Steunpunt Milieu en Gezondheid (2007-2011).

Gezondheidsaspecten

74 923,20

Opvolgingsonderzoek naar het voorkomen van astma en allergie in relatie tot milieufactoren bij kinderen uit de opvolg- en uitbreidingstudie van het eerste generatie Steunpunt Milieu en Gezondheid

Gezondheidsaspecten

77 879,56

Uitbreiding Ex-DALY model voor berekenen indicatoren gezondheidseffecten door milieuverontreiniging en externe gezondheidskosten door milieuverontreiniging

Gezondheidsaspecten

49 488,99

Tools voor ecodesign

Innovatie, eco-efficiëntie en grondstoffengebruik

90 629,00

Ketensamenwerking tapijt-huishoudelijke markt-onderzoek polyolefinetapijt

Innovatie, eco-efficiëntie en grondstoffengebruik

91 715,58

Ketensamenwerking tapijt - projectmarkt - onderzoek tapijttegels

Innovatie, eco-efficiëntie en grondstoffengebruik

85 063,00

Ketensamenwerking - voedselverlies in ketenperspectief

Innovatie, eco-efficiëntie en grondstoffengebruik

78 559,25

Opzetten van vervolgtraject proefprojecten in de distributiesector

Innovatie, eco-efficiëntie en grondstoffengebruik

78 408,00

Evaluatie van milieuprestatie van materialen op gebouw(element)niveau

Innovatie, eco-efficiëntie en grondstoffengebruik

170 204,05

Eco-industrieparken in transitie

Innovatie, eco-efficiëntie en grondstoffengebruik

78 834,40

Ontwikkeling van een methodologie als opstap naar een CO2-, water- en afvalneutrale Vlaamse voedingsnijverheid: onderzoek naar haalbaarheid en mogelijke aanpak

Innovatie, eco-efficiëntie en grondstoffengebruik

228 327,01

Opstellen van een nationaal referentieel voor duurzaam wonen en bouwen door integratie van de in de verschillende gewesten reeds bestaande systemen

Innovatie, eco-efficiëntie en grondstoffengebruik

69 121,25

52

MILIEUJAARPROGRAMMA 2013

Vastgelegd bedrag EUR

Lange titel

Hoofdthema

Verkennend en onderbouwend onderzoek voor ketenbeheer project 1

Innovatie, eco-efficiëntie en grondstoffengebruik

52 756,00

Onderzoek naar verschillende mogelijkheden voor het opstellen van materiaalrekeningen

Innovatie, eco-efficiëntie en grondstoffengebruik

90 677,40

Onderzoek naar verschillende onderwijsrichtingen i.v.m. impact op het ecodesign-gehalte van ontwerpen van producten, met als doel een onderwijspakket op maat te ontwikkelen

Innovatie, eco-efficiëntie en grondstoffengebruik

63 453,00

Het herpositioneren en verder versterken van de visie(vorming) Plan C

Innovatie, eco-efficiëntie en grondstoffengebruik

80 223,00

Onderzoek naar heffingen ter bevordering van selectieve inzameling en recyclage van bedrijfsafval

Innovatie, eco-efficiëntie en grondstoffengebruik

69 817,00

Het ondersteunen van het Interreg C2CN-project, het uitrollen van een aangepast governance-model en het opmaken van een Vlaams C2CN actieplan

Innovatie, eco-efficiëntie en grondstoffengebruik

90 750,00

Verkennend onderzoek voor ketenbeheer / sorteerproeven gemengd bedrijfsafval

Innovatie, eco-efficiëntie en grondstoffengebruik

72 600,00

State-of-the-art studie van de bouw en het beheer van boorkernopslagplaatsen en regelgeving omtrent het melden aan en het beheren van boringinformatie door de overheden in onze buurlanden en uitwerken van een Best Practice scenario voor Vlaanderen

Instrumenten

54 764,60

Richtlijnenboek actualisatie discipline (fauna en flora)

Instrumenten

89 247,79

Richtlijnenboek mer: activiteitengroep stadsontwikkeling en recreatie

Instrumenten

60 877,52

Richtlijnenboek actualisatie discipline (lucht)

Instrumenten

78 403,30

Integratie van milieuaspecten in het mobiliteitsconvenant

Instrumenten

74 695,72

Aanpassing van de intergewestelijke databank lucht conform SEIS en INSPIRE - fase 2

Instrumenten

57 196,70

Optimaliseren van de modellering van lucht- en geurverspreiding van (agro-)industriële bronnen

Instrumenten

213 977,85

Analyse en verdere verfijning van het kader waarbinnen geldboetes vastgesteld worden in de bestuurlijke milieuhandhaving.

Instrumenten

58 397,70

Impact PDPOII op de biodiversiteit

Instrumenten

251 000,00

MILIEUJAARPROGRAMMA 2013

53

Lange titel

Hoofdthema

Vastgelegd bedrag EUR

Verdere ontwikkeling en optimalisatie van het RIO-corine interpolatiemodel

Instrumenten

50 340,65

Onderzoek naar recyclagecertificaten als vernieuwend economisch instrument voor het afval-en materialenbeheer

Instrumenten

85 667,05

Pilootproject OVAM SIS Toolkit

Instrumenten

71 656,20

Monitoringsstudie rond visvriendelijkheid waterkrachtcentrales op waterwegen en waterlopen

Integraal Waterbeleid

79 330,90

Vernieuwde kwantificering van de verliezen van N en P vanuit landbouw naar oppervlaktewater

Integraal Waterbeleid

149 500,00

Vaststellen van het maximaal ecologisch potentieel/goed ecologisch potentieel voor kunstmatige en/of sterk veranderde Vlaamse waterlichamen - partim De Gavers (Harelbeke)

Integraal Waterbeleid

33 702,00

Juridisch onderzoek naar de bescherming van ecosysteemdiensten

Internationaal

80 767,50

Evaluatie en actualisatie van de handleiding ‘Economische waardering van ecosysteemdiensten’ en de online tool ‘Natuurwaardeverkenner’

Kosten en financiering

75 979,86

Veiligheidsafstanden voor LPG-stations

Risicobeleid

71 849,80

Onderzoek naar modellen voor gebruik in de kwantitatieve risicoanalyse

Risicobeleid

96 594,30

Opmaken van rekenblad voor de beoordeling van het rendement van een luchtbehandelingssysteem en van de dimensionering ervan gelet op de koelingsbehoefte van het gebouw

Verandering van het klimaat door broeikaseffect

60 161,20

Ondersteuning bij de ontwikkeling van het Vlaamse post-2012 beleid

Verandering van het klimaat door broeikaseffect

88 089,94

Ondersteuning bij de ontwikkeling van het Vlaamse post-2012 beleid inzake flexibele mechanismen

Verandering van het klimaat door broeikaseffect

73 961,25

Ondersteuning verdere implementatie CO2-emissiehandel

Verandering van het klimaat door broeikaseffect

70 000,00

Adaptatie aan klimaatverandering: globale kosten en praktische voorbeelden

Verandering van het klimaat door broeikaseffect

119 995,70

Modeldoorrekeningen en simulaties voor de opmaak van het Vlaams Klimaatbeleidsplan 2013-2020

Verandering van het klimaat door broeikaseffect

77 552,38

54

MILIEUJAARPROGRAMMA 2013

Vastgelegd bedrag EUR

Lange titel

Hoofdthema

Uitbouw EVIV-LEAP tot een model voor langetermijnverkenning van het Vlaams energiesysteem

Verandering van het klimaat door broeikaseffect

63 074,00

Regionalisatie van in- & output van het Belgisch TIMES-model ter uitvoering van langetermijnverkenningen voor energie en broeikasgasemissies in Vlaanderen

Verandering van het klimaat door broeikaseffect

41 570,76

Opvolging van het krachtens Beschikking 2008/64/EG opgezette monitoringnetwerk van landbouwbedrijven met het oog op het evalueren van het effect van een afwijking van de bemestingsnorm van 170 kg stikstof per hectare per jaar uit dierlijke mest

Vermesting

499 961,53

Internationale benchmark van nutriĂŤntenregelgeving en van innovatieve cultiveringstechnieken voor tuinbouw met betrekking tot waterbescherming met het oog op de waterkwaliteitsdoelstellingen van het Actieprogramma 2011-2014 (MAP4)

Vermesting

193 854,30

Beste landbouwpraktijken van teelten in combinatie met nateelten/vanggewassen

Vermesting

480 173,40

Onderzoek naar het beheer van oogstresten bij vollegrondsgroenten en mogelijkheden van vanggewassen en teeltrotaties met het oog op de waterkwaliteitsdoelstellingen van het Actieprogramma 2011-2014 (MAP4)

Vermesting

567 000,00

Kwantitatieve gegevens verzamelen van bepaalde fracties organisch-biologisch afval

Verontreiniging door afvalstoffen

90 749,74

Uitvoering prioritaire acties Uitvoeringsplan milieuverantwoord beheer van huishoudelijke afvalstoffen

Verontreiniging door afvalstoffen

30 000,00

Preventie-evaluatieonderzoek voor gft- en groenafval, vervolgonderzoek

Verontreiniging door afvalstoffen

60 294,30

Handleiding voor het opstellen van de inventaris afvalstoffen bij sloopwerken

Verontreiniging door afvalstoffen

49 973,00

Modellering van concentraties aan en bronnentoewijzing van NO2 en PM2,5 in de Vlaamse luchtkwaliteitszones i.h.k.v. de richtlijn luchtkwaliteit 2008/50/EG

Verontreiniging door fotochemische stoffen

150 627,58

Analyse integratie IFDM traffic in LNE ICT-omgeving

Verontreiniging door fotochemische stoffen

50 098,65

Ontwikkelen en toepassen van een methodiek voor het omzetten van de Belgische bodemkaart volgens het Belgische bodemclassificatie naar een bodemkaart volgens het internationale World Reference Base systeem

Verontreiniging en aantasting van de bodem

139 116,12

MILIEUJAARPROGRAMMA 2013

55

Vastgelegd bedrag EUR

Lange titel

Hoofdthema

Inventarisatie van ernstige schade door grondverschuivingen in zuidelijk Oost- en West-Vlaanderen, oorzaken en remediĂŤrende maatregelen

Verontreiniging en aantasting van de bodem

61 891,50

Ontwikkelen en toepassen van een methodiek voor het meten van de kennis over en de houding ten opzichte van bodems en bodembescherming bij landbouwers en bij bos- en natuurbeheerders

Verontreiniging en aantasting van de bodem

39 131,40

Kwaliteitscontrole, verbetering en vervollediging van de bodemdatabank AARDEWERK

Verontreiniging en aantasting van de bodem

140 489,05

Ontwikkeling vanuit bodemkundig perspectief van een geĂŻntegreerd landevaluatiesysteem voor een duurzaam bodemgebruik in Vlaanderen.

Verontreiniging en aantasting van de bodem

74 433,89

Ontwikkelen van een Vlaamse bodemdatabank

Verontreiniging en aantasting van de bodem

25 894,00

Praktijkonderzoek naar de toepassing van preventieve en remediĂŤrende maatregelen tegen bodemaantasting door bodemverdichting

Verontreiniging en aantasting van de bodem

145 106,47

Aanpassing van de richtlijnen voor BATNEEC-evaluatie van bodemsaneringsprojecten gebaseerd op levenscyclusanalyse

Verontreiniging en aantasting van de bodem

50 355,36

Begroten van de gevaren en opportuniteiten van verschillende bio-energieproductiesystemen voor de organische koolstofvoorraden in de Vlaamse landbouwbodems.

Verontreiniging en aantasting van de bodem

79 647,70

Berekeningsmethoden voor het bepalen van de buffercapaciteit van opvangsystemen bij kleinschalige erosiebestrijding

Verontreiniging en aantasting van de bodem

93 170,00

Evaluatie van de lijst van risico-inrichtingen (bijlage I VLAREM I, Vlarebo-kolom)

Verontreiniging en aantasting van de bodem

84 912,00

Inventarisatie grondwaterverontreinigingen Gentse Kanaalzone

Verontreiniging en aantasting van de bodem

38 978,94

Bodemzorgplicht inzake grondwaterhandelingen: bepalen van technische uitvoeringsmodaliteiten en opmaak van praktische richtlijnen

Verontreiniging en aantasting van de bodem

27 575,08

Brownfields en duurzame ontwikkeling

Verontreiniging en aantasting van de bodem

43 814,10

Passieve staalname van grondwater

Verontreiniging en aantasting van de bodem

32 608,05

56

MILIEUJAARPROGRAMMA 2013

Vastgelegd bedrag EUR

Lange titel

Hoofdthema

CityChlor: opstellen van richtlijnen en codes van goede praktijk

Verontreiniging en aantasting van de bodem

47 099,25

Feasabilitystudie biotanormen voor gevaarlijke stoffen (implementatie Kaderrichtlijn Water) - Onderbouwing meetstrategie voor de toetsing van biotanormen

Verontreiniging van oppervlaktewater

36 060,42

Vervolgonderzoek naar de verspreiding van fecale bacteriën aan de Belgische kust via de havengeulen /waterlopen

Verontreiniging van oppervlaktewater

59 834,50

Invloed van nieuwe stoffen op de drinkwatervoorziening bepalen relevantie, aanpak monitoring

Verspreiding van milieugevaarlijke stoffen

189 878,89

Optimalisatie van het surveillance humaan biomonitoringprogramma (HBMP) partim bestrijdingsmiddelen

Verspreiding van milieugevaarlijke stoffen

76 149,27

Optimalisatie emissie-inventaris lucht: POP’s

Verspreiding van milieugevaarlijke stoffen

96 714,48

Geneesmiddelen: kwantificering van de emissies naar het compartiment water

Verspreiding van milieugevaarlijke stoffen

72 491,10

Ultra fijn stof rond verkeerswegen/scholen

Verspreiding zwevend stof

174 756,67

Bepaling van de best beschikbare achtergrondconcentratriekaarten luchtkwaliteit voor België

Verspreiding zwevend stof

70 134,99

Modeloptimalisatie voor chemische subcomponenten van het BelEUROS-model

Verspreiding zwevend stof

42 843,20

Opmaak geluidskaarten tweede fase weg- en spoorverkeer

Verstoring door geluidshinder

170 721,93

Validatie NH3 en SO2 Vito-sampler

Verzuring

49 378,00

MILIEUJAARPROGRAMMA 2013

57

BIJLAGE 2: MOGELIJKE ONDERZOEKSPROJECTEN VOOR 2013 Lange titel

Hoofdthema

Scenarioberekeningen met het model ArcNEMO voor de onderbouwing van het Vlaamse milieubeleid inzake landbouw

Beleidsvoorbereiding en -planning

Ontwikkeling van duurzaamheidscriteria voor overheidsopdrachten van de Vlaamse overheid m.b.t. producten voor bouw- en aanpassingswerken

Beleidsvoorbereiding en -planning

Bijkomend studiewerk milieuschadelijke subsidies

Beleidsvoorbereiding en -planning

Procesondersteuning en inhoudelijke onderbouwing van een volgende beleidscyclus (bijdrage regeerakkoord, beleidsnota en MINA-plan 5)

Beleidsvoorbereiding en -planning

Haalbaarheidstudie implementatie traject voor toekomstverkenningen binnen het beleidsdomein leefmilieu en natuur

Beleidsvoorbereiding en -planning

Aan de slag met de groene economie

Beleidsvoorbereiding en -planning

Uitwerking van een effectieve en doelgroepgerichte benadering van de burger-consument als hefboom voor een milieuverantwoorde consumptie in Vlaanderen

Doelgroepen

Monitoring van perceptie van milieubeleid en bijhorend maatschappelijk gedrag – bedrijfsleven

Doelgroepen

Verder uitwerken en uitvoeren van de actieplannen hot spots Genk-Zuid en regio Menen in het kader van de 2de humane biomonitoringcampagne

Gebiedsgerichte benadering

Verkennend onderzoek naar de kwaliteit van de binnenlucht in duurzaam gerenoveerde gebouwen

Gezondheidsaspecten

Uitwerken van preventiestrategie rond Milieu & Gezondheid voor sociaal-economisch zwakkere doelgroepen met maximale persoonlijke gezondheidswinst

Gezondheidsaspecten

Studie over de behoefte van Vlaams kwartszand of een afgeleid product voor de verschillende verwerkende sectoren met nuancering van de verschillende vereiste kwaliteiten

Innovatie, eco-efficiëntie en grondstoffengebruik

Verkennend en onderbouwend onderzoek ketenbeheer

Innovatie, eco-efficiëntie en grondstoffengebruik

Minimumnormen met betrekking tot Duurzaam Materialenbeheer in Europese wetgeving

Innovatie, eco-efficiëntie en grondstoffengebruik

Optimalisatie ecodesign instrumenten met het oog op duurzaam design

Innovatie, eco-efficiëntie en grondstoffengebruik

Materiaalcriteria groen aankoopbeleid

Innovatie, eco-efficiëntie en grondstoffengebruik

58

MILIEUJAARPROGRAMMA 2013

Lange titel

Hoofdthema

Dynamisch bouwen: verkennende studie m.b.t. definitie, aftoetsbare criteria, (aanpassingen) beleidskader en roadmap

Innovatie, eco-efficiëntie en grondstoffengebruik

Genereren van materiaalspecifieke data voor symbioseplatform

Innovatie, eco-efficiëntie en grondstoffengebruik

Uitvoeren materialenscan bij bedrijven

Innovatie, eco-efficiëntie en grondstoffengebruik

Berekenen van indicatoren voor het monitoren van beleid rond Duurzaam Materialenbeheer

Innovatie, eco-efficiëntie en grondstoffengebruik

Optimalisatie emissie-inventaris zeevaart (bagger- en sleepactiviteiten, zandwinning en zeevisserij)

Instrumenten

Onzekerheidsanalyse NEC- en LRTAP-polluenten

Instrumenten

Onderzoek naar het gebruik van het economisch instrumentarium ter ondersteuning van het materialenbeleid.

Instrumenten

Richtlijnenboek voor Mens-gezondheid: actualisatie

Instrumenten

Richtlijnenboek ‘Procedurele aspecten en algemeen methodologische aspecten’: actualisatie

Instrumenten

Meetinstrument Omgevingskwaliteit

Instrumenten

Onderzoek naar de praktische inzetbaarheid van de glasvezeltechnologie bij de opvolging van de slibaanwas in de onbevaarbare waterlopen

Integraal Waterbeleid

Vaststellen MEP/GEP voor KWL en/of SVWL - partim Eisden Mijn

Integraal Waterbeleid

Vaststellen MEP/GEP voor KWL en/of SVWL - partim Hazewinkel

Integraal Waterbeleid

ICT Tool voor risicoberekeningen voor vervoer van gevaarlijke stoffen (ICT TRANS)

Risicobeleid

Onderzoek naar representatieve stoffen voor gebruik binnen de QRA in Vlaanderen

Risicobeleid

Onderzoek naar scenariodefinities uit het Handboek Faalfrequenties 2009

Risicobeleid

Screening, actualisering en optimalisering van bepalingen VLAREM II inzake brandvoorkoming, -bestrijding en -evacuatie in ingedeelde inrichtingen.

Risicobeleid

Uitvoeren van het actieplan zelf geteelde voeding

Risicobeleid

Screening van voor drinkwater relevante pathogenen in diverse waters in Vlaanderen

Risicobeleid

Onderzoek naar een systeem voor het selecteren van relevante installaties voor een QRA binnen Vlaanderen

Risicobeleid

MILIEUJAARPROGRAMMA 2013

59

Lange titel

Hoofdthema

Ontwikkeling monitoringstool VKP13-20 i.f.v. implementatie EU Effort Sharing Decision

Verandering van het klimaat door broeikaseffect

Opmaak ETS broeikasgasinventaris

Verandering van het klimaat door broeikaseffect

Onderbouwing Vlaams Klimaatfonds

Verandering van het klimaat door broeikaseffect

Innovatief instrumentarium Vlaams klimaatbeleid

Verandering van het klimaat door broeikaseffect

Ombouwen van het rekenblad voor de evaluatie van de energieprestatie van airconditioningsystemen

Verandering van het klimaat door broeikaseffect

Sensibiliseringsstrategie adaptatie aan klimaatverandering

Verandering van het klimaat door broeikaseffect

Elektromagnetisch onderzoek vanuit de lucht ter bepaling van de verziltingstoestand van het grondwater in het oostelijk gedeelte van de kustvlakte

Verdroging

Uitbreiding van de grondwaterstandsindicator tot een voorspeller van freatische grondwaterstanden

Verdroging

Capaciteitsplanning: van praktische organisatie tot wetgeving

Verontreiniging door afvalstoffen

Aanbevelingen - Afvalinzameling binnenvaart

Verontreiniging door afvalstoffen

Sorteeranalyse-onderzoek van de Vlaamse huisvuilzak- en container

Verontreiniging door afvalstoffen

Onderzoek ter ondersteuning van uitvoeringsplan UMBHA

Verontreiniging door afvalstoffen

Inventarisatie van de afvalverbrandingssector (actualisatie studie uit 2006)

Verontreiniging door afvalstoffen

Ontwikkeling van een afwegingsinstrument voor puinbrekers

Verontreiniging door afvalstoffen

Studie in kader van plan ‘zelfvoorziening en eindverwerking’ (= plan dat deel van UMBHA zal actualiseren)

Verontreiniging door afvalstoffen

Uitvoeren van een impact-effectmeting van het eenheidsreglement gerecycleerde granulaten

Verontreiniging door afvalstoffen

Beter en meer sorteren van vergelijkbaar bedrijfsafval – sectorspecifiek

Verontreiniging door afvalstoffen

Opmaak nieuwe Eural-handleiding ten gevolge van de herziening van de EURAL en definitie gevaarlijke afvalstoffen

Verontreiniging door afvalstoffen

Bepaling van opnameconstanten en meetonzekerheid voor passieve sampling van vluchtige organische componenten (VOC) in omgevingslucht

Verontreiniging door fotochemische stoffen

60

MILIEUJAARPROGRAMMA 2013

Lange titel

Hoofdthema

Validatie van het RIO-IFDM/AURORA-IFDM model voor NO2

Verontreiniging door fotochemische stoffen

Verdere ontwikkeling van IFDM-traffic op basis van de noden van de gebruikers

Verontreiniging door fotochemische stoffen

Inschatting impact van berekening van de wegtransportemissies op basis van de hoeveelheid verkochte brandstof voor de NEC-polluenten.

Verontreiniging door fotochemische stoffen

Opstellen van een triademethode voor classificatie van schorren en waterbodems in zout en brak milieu

Verontreiniging en aantasting van de bodem

Ontwikkelen en toepassen van een methodiek voor de vertaling van de Belgische bodemclassificatie van de kustpolders naar het internationale WRB systeem en generaliseren van de WRB-bodemkaart voor gans Vlaanderen naar het 1:250.000 schaalniveau

Verontreiniging en aantasting van de bodem

De gevolgen van structuurbederf van niet-verharde bodems in de bebouwde omgeving

Verontreiniging en aantasting van de bodem

Pilootproject innovatieve technieken voor groene en duurzame bodemsanering

Verontreiniging en aantasting van de bodem

Pilootprojecten innovatieve onderzoeks- en saneringstechnieken in het kader van de programma-aanpak

Verontreiniging en aantasting van de bodem

Ondersteuning lopende TWOL studie â&#x20AC;&#x2DC;Modellering van de sedimentaanvoer naar de waterlopen, effect van erosiebestrijdingsmaatregelen en het transport van sediment in de onbevaarbare waterlopenâ&#x20AC;&#x2122; - vanuit sediment kwaliteit aspect

Verontreiniging en aantasting van de bodem

Emissies van prioritaire stoffen via RWZI effluent, overstorten en regenwaterafvoer

Verontreiniging van oppervlaktewater

Biologische statusbepaling van Vlaamse Polderwaterlopen: uitwerken van biologische beoordelingsmethodes op basis van gericht onderzoek

Verontreiniging van oppervlaktewater

Uitbouw van de milieuschadebeoordeling bij milieu-incidenten

Verontreiniging van oppervlaktewater

Het uitwerken van de kwaliteitsborging bij het gebruik van een multiparametersonde voor continue metingen van oppervlaktewaterkwaliteit

Verontreiniging van oppervlaktewater

Impact van luchtkwaliteit op gezondheid: exploiteren van relevante blootstellingsmerkers, effectmerkers en genexpressiegegevens uit Vlaamse humane biomonitoringgegevens en andere databanken

Verspreiding van milieugevaarlijke stoffen

Modellering zware metalen: EMIAD met building downwash

Verspreiding van milieugevaarlijke stoffen

MILIEUJAARPROGRAMMA 2013

61

Lange titel

Hoofdthema

Ontwikkelen en demonstratie van een batterij snelle, bruikbare en betaalbare effectgerichte testen voor de karakterisatie van complexe afvalwaters

Verspreiding van milieugevaarlijke stoffen

Invloed luchtfiltratie scholen

Verspreiding zwevend stof

Verdere analyse van de PM-problematiek in Vlaanderen en verdere selectie van bijkomende maatregelen

Verspreiding zwevend stof

Reductie van het aantal overschrijdingsdagen van de PM10 dagnorm in Vlaanderen door een verschuiving van de Vlaamse ammoniakemissies in de tijd

Verspreiding zwevend stof

Rol (huishoudelijke) houtverbranding in fijn stof

Verspreiding zwevend stof

Luchtkwaliteitsmodellering in de NWE-regio: modelvergelijking, blamematrix NWE en aanmaak emissies voor verkeersscenarioâ&#x20AC;&#x2122;s in de NWE-regio

Verspreiding zwevend stof

Doorrekening van maatregelen op geluidskaarten weg en spoor (tweede fase)

Verstoring door geluidshinder

Geluidkaarten Antwerpen en Gent 2de ronde

Verstoring door geluidshinder

62

MILIEUJAARPROGRAMMA 2013

BIJLAGE 3: RATIFICATIE INTERNATIONALE MILIEUVERDRAGEN Uitleg bij tabel milieuverdragen (stand bijgehouden tot augustus 2011) De in de tabel vervatte informatie is, naar goede gewoonte, grotendeels geput uit het zeer nuttige “repertorium” bijgehouden door Internationaal Vlaanderen (IV), de opvolger van de vroegere administratie Buitenlands Beleid. Betrokken repertorium is onder meer elektronisch consulteerbaar op het intranet van de Vlaamse Overheid, als onderdeel van de bijdrage van IV. De keuze van de opname, of niet-opname, van een bepaald verdrag onder deze tabel hing af van heel wat elementen – sommige meer structureel van aard, sommige meer toevallig van aard. De tabel heeft dan ook niet de pretentie, om voor eens en voor altijd uit te maken welke MILIEUverdragen zijn en welke niet. Het gaat hier om een richtsnoer of een hulpmiddel, niet om de strikte vaststelling van een werkveld. Hierna volgt een aanduiding van de vindplaats van betrokken akten in het repertorium : Nr. Verdrag

Vindplaats / kwalificatie in repertorium

1

II. Exclusief - Bilateraal

2

idem

3

idem

4

idem

5

idem

6

II. Exclusief - Multilateraal

7

idem

8

idem

9

idem

10

III.4.C.Gemengd - EU

11

III.5.Gemengd - RVE

12

idem

13

III.6.Gemengd - I.A.O.

14

III.8.B.Gemengd - Multilateraal Milieu en gezondheid

15

idem

16

idem

MILIEUJAARPROGRAMMA 2013

63

Nr. Verdrag

64

MILIEUJAARPROGRAMMA 2013

Vindplaats / kwalificatie in repertorium

17

idem

18

idem

19

idem

20

idem

21

idem

22

idem

23

idem

24

idem

25

idem

26

idem

27

idem

28

idem

29

idem

30

idem

31

idem

32

idem

33

idem

34

idem

35

idem

36

idem

37

idem

38

idem

39

idem

40

idem

41

idem

42

idem

Nr. Verdrag

Vindplaats / kwalificatie in repertorium

43

idem

44

idem

45

idem

46

idem

47

idem

48

idem

49

idem

50

idem

51

idem

52

idem

53

idem

54

idem

55

idem

56

idem

57

idem

58

idem

59

idem

60

idem

61

idem

62

III.8.D. Gemengd - Multilateraal Vervoer

63

idem

64

III.8.G. Gemengd - Multilateraal Wapens

MILIEUJAARPROGRAMMA 2013

65

INSTEMMINGSDECREET

PRELIMINAIRE FASE

ONDERTEKEGoedkeuring Goedkeuring NING VERDRAG ontwerpdecreet ontwerpdecreet (Rangschikking door Vlaamse door Vlaams chronologisch) Regering Parlement

Bekrachtiging en afkondiging door Vlaamse Regering

INTERNATIONALE RATIFICATIE

OPMERKINGEN

1.

Overeenkomst met Nederland inzake de verdediging van de oevers langs de Westerschelde tegen inscharing

6/01/93 Brussel

29/09/1998

31/03/1999

13/04/99 (BS 26/05/99)

4/02/2000

Inwerkingtreding 01/04/00

2.

Verdrag inzake verruiming vaarweg Westerschelde (Vlaanderen, Nederland)

17/01/95 Antwerpen

28/07/1995

21/12/1995

22/12/95 (BS 06/03/96)

27/06/1996

In werking getreden op 01/07/1996. HYMEDIS-overeenkomst in uitvoering van art. 9 van het verdrag verruiming vaarweg Westerschelde. 15/12/1998 : VR keurt goed en machtigt te ondertekenen. 30/04/2004: VR hecht goedkeuring aan de wijziging van de Bijlagen B-E

3.

Verdrag inzake afvoer Maaswater (Vlaanderen, Nederland)

17/01/95 Antwerpen

28/07/1995

21/12/1995

22/12/95 (BS 06/03/96)

27/06/1996

In werking getreden op 01/07/96

4.

Verdrag tussen het Vlaams Gewest het Koninkrijk der Nederlanden betreffende de uitvoering van de Ontwikkelingsschets 2010 Schelde-estuarium

25/11/2005: VR keurt goed en machtigt tot ondertekening

21/12/2005 Middelburg

29/09/2006

28/02/2007

9/03/2007 (BS 12/09/2008)

28/08/2008

Besluit van de Vlaamse Regering tot ratificatie van het verdrag goedgekeurd op 18/07/2008 Inwerkingtreding 01/10/2008 Met reden omklede motie over verdieping Westerschelde aangenomen door het Vlaams Parlement op 14/10/2009

5.

Verdrag tussen de Vlaamse Gemeenschap en het Vlaams Gewest, enerzijds, en het Koninkrijk der Nederlanden, anderzijds, inzake de samenwerking op het gebied van het beleid en beheer in het Schelde-estuarium

25/11/2005: VR keurt goed en machtigt tot ondertekening

21/12/2005 Middelburg

29/09/2006

28/02/2007

9/03/2007 (BS 12/09/2008)

28/08/2008

Besluit van de Vlaamse Regering tot ratificatie van het verdrag goedgekeurd op 18/07/2008 Inwerkingtreding 01/10/1998

66

MILIEUJAARPROGRAMMA 2013

INSTEMMINGSDECREET

PRELIMINAIRE FASE

ONDERTEKEGoedkeuring Goedkeuring NING VERDRAG ontwerpdecreet ontwerpdecreet (Rangschikking door Vlaamse door Vlaams chronologisch) Regering Parlement

Bekrachtiging en afkondiging door Vlaamse Regering

INTERNATIONALE RATIFICATIE

OPMERKINGEN

6.

UNESCO-conventie inzake de bescherming van het cultureel en natuurlijk erfgoed in de wereld (16/11/1972, Parijs).

16/11/72 Parijs

12/01/1994

19/05/1994

01/06/1994 (BS 05/08/94)

24/07/1996

Inwerkingtreding 24/10/96. Publicatie verdragstekst in BS op 06/11/1996.

7.

Overeenkomst ter bescherming van vleermuizen in Europa (04/12/1991, Londen)

04/12/91 Londen

31/03/2000

14/03/2001

23/03/01 (BS 26/04/01)

14/05/2003

Inwerkingtreding : 13/06/2003 Mededeling VR over notificatie: BS 02/06/2003

8.

Verdrag inzake bescherming Waterkwaliteit Maas (Vlaams, Brussels Hoofdstedelijk en Waals Gewest, Frankrijk, Nederland)

17/01/95 Antwerpen

15/11/1995

27/03/1996

16/04/96 (BS 29/05/96)

20/06/1996

Wordt opgeheven en vervangen door Maasverdrag vanaf 01/12/2006

9.

Verdrag inzake bescherming Waterkwaliteit Schelde (Vlaams, Brussels Hoofdstedelijk en Waals Gewest, Frankrijk, Nederland)

17/01/95 Antwerpen

15/11/1995

27/03/1996

16/04/96 (BS 29/05/96)

20/06/1996

Wordt opgeheven en vervangen door Scheldeverdrag vanaf 01/12/2006

10.

Verdrag inzake het Europees Energiehandvest + bijhorend protocol i.v.m. energie-efficiëntie

Gemengd karakter vastgelegd via een schriftelijke procedure

17/12/94 Lissabon

3/06/1997

18/12/1997

19/12/1997 (BS 10/02/98)

8/05/1998

Federale Instemmingswet 16/4/1998 Inwerkingtreding 6/8/1998. Dit verdrag zet de principes van het Europees Energiehandvest (= een politieke verklaring, ondertekend in Den Haag op 17/12/1991) om in juridisch afdwingbare regels.

11.

Conventie inzake de bescherming van het leefmilieu door het strafrecht (4/11/1998, Straatsburg) (ETS 172)

WGV op 20/06/96 + 14/10/98: Gemengd verklaard

07/05/99 Straatsburg

12.

Europees verdrag inzake landschappen (ETS 176)

WGV 20/09/2000 : Gemengd verklaard

20/10/00 Florence

14/03/2003

9/07/2003

18/07/03 (BS 05/09/03)

28/10/2004

Federale instemmingswet: 15/06/2004. Inwerkingtreding: 01/02/2005.

MILIEUJAARPROGRAMMA 2013

67

INSTEMMINGSDECREET

PRELIMINAIRE FASE

13.

Verdrag nr. 174 inzake voorkoming van zware industriële ongevallen

14.

ONDERTEKEGoedkeuring Goedkeuring NING VERDRAG ontwerpdecreet ontwerpdecreet (Rangschikking door Vlaamse door Vlaams chronologisch) Regering Parlement

Bekrachtiging en afkondiging door Vlaamse Regering

INTERNATIONALE RATIFICATIE

OPMERKINGEN

WGV 25/03/96: Gemengd verklaard

22/06/93 Genève

1/06/2001

6/02/2002

1/03/2002 (BS 12/04/2002)

9/06/2004

Federale instemmingswet: 06/09/1996. Inwerkingtreding: 09/06/2005

Protocol tot wijziging van de overeenkomst inzake watergebieden van internationale betekenis ( i.h.b. als verblijfplaats voor watervogels) (03/12/1982, Parijs)

03/12/82 Parijs

13/01/1998

8/07/1998

14/07/98 (BS 22/08/98)

28/10/1998

Federale instemmingswet: 10/05/1994. Inwerkingtreding: 28/10/1998.

15.

Amendement op de overeenkomst inzake watergebieden van internationale betekenis (i.h.b. als verblijfplaats voor watervogels) (28/05/1987, Regina)

28/05/87 Regina

13/01/1998

8/07/1998

14/07/98 (BS 22/8/98)

28/10/1998

Federale instemmingswet: 10/05/1994. Inwerkingtreding: 01/02/1999.

16.

Protocol inzake de beheersing van emissies van stikstofoxiden of van hun stromen bij het verdrag van 1979 inzake luchtverontreiniging over lange afstand

WGV 11/02/1998 : Gemengd verklaard

31/10/88 Sofia

19/05/2000

5/07/2000

17/07/00 (BS 12/08/00)

8/11/2000

Federale instemmingswet: 25/03/1999. Inwerkingtreding: 06/02/2001.

17.

Verdrag inzake milieueffectrapportering in grensoverschrijdend verband (25/02/1991, Espoo)

25/02/91 Espoo

25/03/1997

9/07/1997

15/07/97 (BS 01/10/97)

2/07/1999

Federale Instemmingswet 09/06/1999. Inwerkingtreding : 30/9/1999

18.

Protocol betreffende milieubescherming bij het Antarctica – verdrag (04/10/1991, Madrid)

4/10/91 Madrid

15/11/1995

21/12/1995

22/12/95 (BS 06/03/96)

25/04/1996

Federale Instemmingswet 19/05/1995. Inwerkingtreding : 14/01/1999

19.

Protocol inzake de beheersing van emissies van vluchtige organische stoffen of hun stromen bij het verdrag van 1979 inzake luchtverontreiniging over lange afstand

18/11/91Genève

11/03/1997

9/07/1997

15/07/97 (BS 29/08/97)

8/11/2000

Federale Instemmingswet 24/06/2 000. Inwerkingtreding : 06/02/2001

68

MILIEUJAARPROGRAMMA 2013

INSTEMMINGSDECREET

PRELIMINAIRE FASE

ONDERTEKEGoedkeuring Goedkeuring NING VERDRAG ontwerpdecreet ontwerpdecreet (Rangschikking door Vlaamse door Vlaams chronologisch) Regering Parlement

Bekrachtiging en afkondiging door Vlaamse Regering

INTERNATIONALE RATIFICATIE

OPMERKINGEN

20.

Verdrag inzake de grensoverschrijdende gevolgen van industriële ongevallen (17/03/1992, Helsinki)

WGV 17/12/97: Gemengd verklaard

18/03/92 Helsinki

1/06/2001

6/02/2002

1/03/02 (BS 12/04/02)

6/04/2006

Federale Instemmingswet 22/03/2006. Inwerkingtreding : 05/07/2006

21.

Verdrag inzake de bescherming en het gebruik van grensoverschrijdende waterlopen en internationale meren (17/03/1992, Helsinki)

WGV 25/03/96: Gemengd verklaard

17/03/92 Helsinki

28/02/1996

19/06/1996

8/07/96 (BS 13/08/96)

8/11/2000

Federale Instemmingswet 29/09/2000. Inwerkingtreding : 06/02/2001

22.

VN-raamverdrag inzake klimaatverandering (09/05/1992, New York)

04/06/92 Rio de Janeiro

22/02/1995

4/04/1995

19/04/95 (BS 07/07/1995)

16/01/1996

Federale Instemmingswet 11/05/1995. Inwerkingtreding : 15/04/1996

23.

Verdrag inzake biologische diversiteit (05/06/1992, Rio de Janeiro)

05/06/92 Rio de Janeiro

18/10/1995

28/02/1996

19/03/96 (BS 24/05/1996)

22/11/1996

Federale Instemmingswet 11/05/1995. Inwerkingtreding : 20/02/1997

24.

Verdrag inzake de bescherming van het marien milieu van de Noord-Oostelijke Atlantische Oceaan – OSPAR-verdrag, (22/09/1992, Parijs)

03/11/92 Parijs

21/12/1994

4/04/1995

19/04/95 (BS 04/10/1995)

6/09/1996

Federale Instemmingswet 11/05/1995. Inwerkingtreding : 06/10/1996

25.

Protocol betreffende de verlaging van zwavelemissies en bijlagen I tot V bij het verdrag van 1979 inzake luchtverontreiniging over lange afstand

WGV 04/05/94: Gemengd verklaard

14/06/94 Oslo

19/05/2000

5/07/2000

17/07/00 (BS 12/08/2000)

8/11/2000

Federale Instemmingswet 24/06/2000. Inwerkingtreding : 06/02/2001

26.

Akkoord inzake toepassing deel XI van het VN-verdrag inzake het recht van de zee (10/12/1982, Montego Bay)

WGV 19/07/94: Gemengd verklaard

28/07/94 New York

12/05/1998

8/07/1998

14/07/98 (BS 22/08/1998)

13/11/1998

Federale Instemmingswet 18/06/1998. Inwerkingtreding : 13/12/1998

27.

Amendement op het verdrag inzake de beheersing van de grensoverschrijdende overbrenging van gevaarlijke afvalstoffen en de verwijdering ervan (Bazel, 22/03/1989)

WGV 17/12/97: Gemengd verklaard

22/09/95 Genève

18/05/2001

27/11/2002

6/12/02 (BS 31/12/2002)

20/06/2003

Federale Instemmingswet 06/03/2002.

MILIEUJAARPROGRAMMA 2013

69

INSTEMMINGSDECREET

PRELIMINAIRE FASE

ONDERTEKEGoedkeuring Goedkeuring NING VERDRAG ontwerpdecreet ontwerpdecreet (Rangschikking door Vlaamse door Vlaams chronologisch) Regering Parlement

Bekrachtiging en afkondiging door Vlaamse Regering

INTERNATIONALE RATIFICATIE

OPMERKINGEN

28.

Verdrag inzake verzameling , afgifte en inname van afval in de Rijn- en binnenvaart.

WGV 14/05/96 + 20/06/96: Gemengd verklaard

09/09/96 Straatsburg

22/02/2008

23/04/2008

09/05/2008 (BS 13/06/2008)

22/09/2009

Federale Instemmingswet 19/06/2008. Inwerkingtreding : 01/11/2009. Eerste trein met wijzigingen aangenomen op 02/12/2009, tweede trein op 18/03/2010, derde trein op 08/06/2010.

29.

Protocol van 1997 tot wijziging van het internationaal verdrag ter voorkoming van verontreiniging door schepen, MARPOL 1973, zoals gewijzigd door het protocol daarbij van 1978 (26/09/1997, Londen)

WGV 22/03/2002: Gemengd verklaard

26/09/97 Londen

22/04/2005

14/12/2005

23/12/05 (BS 21/02/2006)

27/02/2006

Toetreding - Federale instemmingswet 15/06/2004 Inwerkingtreding: 27/05/2006

30.

Protocol van 1996 bij het Verdrag ter voorkoming van de verontreiniging van de zee ten gevolge van het storten van afval en andere stoffen van 1972 (07/11/1996, Londen)

WGV 23/10/96, 17/12/97 + 14/01/98: Gemengd verklaard

27/03/98 Londen

22/04/2005

14/12/2005

23/12/05 (BS 21/02/2006)

13/02/2006

Federale instemmingswet 21/06/2004 Inwerkingtreding: 24/03/2006

31.

Protocol bij het raamverdrag inzake klimaatverandering (09/05/1992, New York)

WGV 17/12/97: Gemengd verklaard

29/04/98 Kyoto

14/09/2001

30/01/2002

22/02/02 (BS 23/03/2002)

31/05/2002

Federale Instemmingswet 26/09/2001. Inwerkingtreding : 16/02/2005

32.

Protocol m.b.t. persistente organische stoffen ( POPâ&#x20AC;&#x2122;s) bij het verdrag van 1979 inzake luchtverontreiniging over lange afstand

WGV 13/05/98: Gemengd verklaard

24/06/98 Aarhus

14/11/2003

17/03/2004

26/03/04 (BS 21/05/2004)

25/05/2006

Federale Instemmingswet 25/05/2005. Inwerkingtreding : 23/08/2006

33.

Protocol over zware metalen bij het verdrag van 1979 inzake luchtverontreiniging over lange afstand

WGV 13/05/98: Gemengd verklaard

24/06/98 Aarhus

14/11/2003

17/03/2004

26/03/04 (BS 21/05/2004)

8/06/2005

Federale Instemmingswet 25/05/2005. Inwerkingtreding : 06/09/2005

70

MILIEUJAARPROGRAMMA 2013

INSTEMMINGSDECREET

PRELIMINAIRE FASE

ONDERTEKEGoedkeuring Goedkeuring NING VERDRAG ontwerpdecreet ontwerpdecreet (Rangschikking door Vlaamse door Vlaams chronologisch) Regering Parlement

Bekrachtiging en afkondiging door Vlaamse Regering

INTERNATIONALE RATIFICATIE

OPMERKINGEN

34.

Verdrag inzake toegang tot informatie, inspraak van de bevolking in de besluitvorming en toegang tot de rechter inzake milieu-aangelegenheden.

WGV 13/05/98: Gemengd verklaard

25/06/98 Aarhus

19/07/2002

27/11/2002

6/12/02 (BS 07/01/2003)

21/01/2003

Federale Instemmingswet 17/12/2002. Inwerkingtreding : 21/04/2003

35.

Bijlage V en Aanhangsel 3 bij het OSPARverdrag.

WGV op 17/06/98: Gemengd verklaard

23/07/98 Sintra

3/12/2004

8/06/2005

17/06/05 (BS 07/07/2005)

28/07/2005

Federale Instemmingswet 06/03/2002. Inwerkingtreding : 28/08/2005

36.

Protocol inzake Water en Gezondheid bij de Conventie van Helsinki betreffende de bescherming en het gebruik van grensoverschrijdende waterlopen en internationale meren.

WGV op 17/03/99: Gemengd verklaard

17/06/99 Londen

13/02/2004

29/04/2004

7/05/04 (BS 16/07/2004)

29/06/2004

Federale instemmingswet 13/05/2003. Inwerkingtreding : 04/08/2005

37.

Overeenkomst inzake de bescherming van Afrikaans-Euraziatische trekkende watervogels (15/08/1996, Den Haag)

WGV 13/06/95: Gemengd verklaard

29/01/99 Den Haag

31/01/2003

14/05/2003

23/05/03 (BS 18/06/2003)

3/03/2006

Federale instemmingswet 13/02/2006. Inwerkingtreding : 01/06/2006. Besluit tot wijziging van bijlagen 2 en 3 aangenomen op 19/09/2008

38.

Protocol van Göteborg ter bestrijding van verzuring, eutrofiëring en ozon in de omgevingslucht bij het verdrag van 1979 inzake luchtverontreiniging over lange afstand

WGV 22/09/1999: Gemengd verklaard

4/02/00 New York

5/03/2004

29/04/2004

7/05/04 (BS 13/07/2004)

13/09/2007

Federale instemmingswet 01/05/2006. Inwerkingtreding : 12/12/2007

39.

Protocol betreffende bioveiligheid bij de Conventie inzake biologische diversiteit (“Cartagena Protocol”)

WGV 23/02/00: Gemengd verklaard

26/05/00 Nairobi

14/11/2003

11/02/2004

20/02/04 (BS 09/03/2004)

15/04/2004

Federale Instemmingswet 15/03/2004. Inwerkingtreding : 14/07/2004

40.

Wijziging van het Verdrag inzake milieueffectrapportage in grensoverschrijdend verband (27/02/2001, Sofia)

WGV 02/12/03: Gemengd verklaard

27/02/01 Sofia

24/09/2010

16/02/2011

25/02/2011 (BS 16/03/2011)

MILIEUJAARPROGRAMMA 2013

71

INSTEMMINGSDECREET

PRELIMINAIRE FASE

ONDERTEKEGoedkeuring Goedkeuring NING VERDRAG ontwerpdecreet ontwerpdecreet (Rangschikking door Vlaamse door Vlaams chronologisch) Regering Parlement

Bekrachtiging en afkondiging door Vlaamse Regering

INTERNATIONALE RATIFICATIE

OPMERKINGEN

41.

Overeenkomst inzake persistente organische polluenten (POP’s)

Gemengd karakter vastgelegd via schriftelijke procedure

23/05/01Stockholm

14/11/2003

17/03/2004

26/03/2004 (BS 21/05/2004)

25/05/2006

Federale Instemmingswet 17/09/2005. Inwerkingtreding : 23/08/2006

42.

Scheldeverdrag

WGV 26/09/02 : Gemengd verklaard. 29/11/02: VR keurt goed en machtigt tot ondertekening

03/12/02 Gent

6/02/2004

29/04/2004

30/04/2004 (BS 08/06/2004)

12/10/2005

Federale Instemmingswet 06/10/2005. Inwerkingtreding : 01/12/2005

43.

Maasverdrag

WGV 26/09/02 : Gemengd verklaard. 29/11/02: VR keurt goed en machtigt tot ondertekening

03/12/02 Gent

6/02/2004

29/04/2004

30/04/2004 (BS 08/06/2004)

12/10/2005

Federale Instemmingswet 06/10/2005. Inwerkingtreding : 01/12/2006

44.

Internationaal verdrag betreffende de controle van schadelijke aangroeiwerende systemen op schepen (TBT-verdrag) (Londen, 5 oktober 2001)

Gemengd karakter vastgelegd via schriftelijke procedure 22/11/02: VR keurt goed en machtigt tot ondertekening

23/12/02 Londen

15/02/2008

23/04/2008

09/05/2008 (BS 10/06/2008)

15/04/2009

Federale Instemmingswet 16/02/2009. Inwerkingtreding : 15/07/2009

45.

Protocol inzake strategische milieubeoordeling bij het Verdrag inzake milieueffectrapportage in grensoverschrijdend verband (SEAprotocol)

WGV 13/01/03: Gemengd verklaard 25/04/03: VR keurt goed en machtigt tot ondertekening

21/05/2003 Kiev

46.

Protocol betreffende registratiesystemen inzake de emissie en verplaatsing van verontreinigende stoffen bij het Aarhus-verdrag (PRTRprotocol)

WGV 13/01/03: Gemengd verklaard 25/04/03: VR keurt goed en machtigt tot ondertekening

21/05/2003 Kiev

20/04/2007

27/06/2007

06/07/2007 (BS 05/09/2007)

12/03/2009

72

MILIEUJAARPROGRAMMA 2013

Federale Instemmingswet 16/02/2009. Inwerkingtreding : 08/10/2009

INSTEMMINGSDECREET

PRELIMINAIRE FASE

ONDERTEKEGoedkeuring Goedkeuring NING VERDRAG ontwerpdecreet ontwerpdecreet (Rangschikking door Vlaamse door Vlaams chronologisch) Regering Parlement

Bekrachtiging en afkondiging door Vlaamse Regering

INTERNATIONALE RATIFICATIE

OPMERKINGEN

47.

Protocol inzake burgerlijke aansprakelijkheid en vergoeding door schade veroorzaakt door de grensoverschrijdende effecten van industriële ongevallen op grensoverschrijdende waterlopen

WGV 13/01/03: Gemengd verklaard 25/04/03: VR keurt goed en machtigt tot ondertekening

21/05/2003 Kiev

48.

Wijziging bij het Verdrag van Helsinki van 17 maart 1992 inzake de bescherming en het gebruik van grensoverschrijdende waterlopen en internationale meren (17/02/2004, Genève)

WGV 02/12/03: Gemengd verklaard

28/11/2003 Madrid

7/11/2008

4/03/2009

13/03/2009 (BS 15/04/2009)

49.

Wijziging van het Verdrag inzake milieueffectrapportage in grensoverschrijdend verband (04/06/2004, Cavtat)

WGV 21/03/06: Gemengd verklaard

04/06/2004 Cavtat

24/09/2010

16/02/2011

25/02/2011 (BS 16/03/2011)

50.

Amendement bij het Verdrag inzake toegang tot informatie, inspraak van de bevolking in de besluitvorming en toegang tot de rechter inzake milieu-aangelegenheden (27/05/2005, Almaty)

WGV 21/03/06: Gemengd verklaard

27/05/2005 Almaty

5/09/2008

18/12/2008

19/12/2008 (BS 02/02/2009)

17/06/2009

51.

Internationale overeenkomst inzake tropisch hout van 2006 (Genève 27/01/2006)

WGV 24/06/2010 : Gemengd verklaard (nav binnengelopen advies RvSt)

25/04/2008, New York

25/02/2011

22/06/2011

1/07/2011

52.

Protocol inzake aansprakelijkheid voor een vergoeding van schade uit internationale afvaltransferten, onder Bazelverdrag (10/12/1999, Bazel)

WGV 08/12/99: Gemengd verklaard

53.

VN-verdrag over het recht inzake het gebruik van internationale waterlopen voor andere doeleinden dan de scheepvaart

19/05/00: VR keurt goed en machtigt tot ondertekening

Toetreding

Federale Instemmingswet 19/02/2009.

MILIEUJAARPROGRAMMA 2013

73

INSTEMMINGSDECREET

PRELIMINAIRE FASE

ONDERTEKEGoedkeuring Goedkeuring NING VERDRAG ontwerpdecreet ontwerpdecreet (Rangschikking door Vlaamse door Vlaams chronologisch) Regering Parlement

Bekrachtiging en afkondiging door Vlaamse Regering

INTERNATIONALE RATIFICATIE

OPMERKINGEN

54.

Internationaal verdrag van 1990 inzake de voorbereiding op, de bestrijding van en de samenwerking bij olieverontreiniging (30/11/1990, Londen)

WGV 24/03/04: Gemengd verklaard

Toetreding

55.

Protocol van 2000 inzake de voorbereiding op, de bestrijding van en de samenwerking bij de voorvallen van verontreiniging door gevaarlijke en schadelijke stoffen (15/03/2000, Londen)

WGV 24/03/04: Gemengd verklaard

Toetreding

56.

Verdrag van het Europees Woudinstituut (28/08/2003, Joensuu)

WGV 24/03/04: Gemengd verklaard

Toetreding

57.

Wijziging van de bijlagen II en III bij het verdrag van Parijs inzake de bescherming van het marien milieu van de Noord-Oostelijke Atlantische Oceaan, OSPAR (Oostende, 25-29/06/2007)

WGV 20/11/2007 : Gemengd verklaard

58.

Internationaal verdrag van Hongkong inzake de veilige en milieuvriendelijke recyclage van schepen (2009)

WGV 29/10/09 : Gemengd verklaard

59.

Statuut van het Internationaal Agentschap voor hernieuwbare energie (IRENA)

WGV 18/12/09 : Gemengd verklaard 15/01/10: VR keurt goed en machtigt tot ondertekening

08/07/2011 (V.O.)

Geplande ondertekening door België niet doorgegaan. Toetreding

60.

Nagoya-Kuala Lumpur Aanvullend Protocol over Aansprakelijkheid en Herstel bij het Cartagena Protocol inzake Bioveiligheid

WGV 26/10/2010 : Gemengd verklaard 25/02/2011 : VR keurt goed en machtigt tot ondertekening

74

MILIEUJAARPROGRAMMA 2013

INSTEMMINGSDECREET

PRELIMINAIRE FASE

ONDERTEKEGoedkeuring Goedkeuring NING VERDRAG ontwerpdecreet ontwerpdecreet (Rangschikking door Vlaamse door Vlaams chronologisch) Regering Parlement

Bekrachtiging en afkondiging door Vlaamse Regering

INTERNATIONALE RATIFICATIE

61.

Nagoya protocol over de toegang tot genetische rijkdommen en de eerlijke en billijke verdeling van de opbrengsten verkregen uit het gebruik van die genetische rijkdommen, bij het biodiversiteitsverdrag (ABS)

WGV 22/11/2010 : Gemengd verklaard 13/05/2011 : VR keurt goed en machtigt tot ondertekening

62.

Internationaal verdrag inzake hulpverlening op zee

WGV 02/10/01 : Gemengd verklaard

28/04/89 Londen

3/03/2004

29/04/2004

07/05/2004 (BS 14/07/2004)

30/06/2004

63.

Internationaal verdrag betreffende de controle en het beheer van scheepsballast (13/02/2004, Londen)

WGV 24/03/04 : Gemengd verklaard 18/02/05 : VR keurt goed en machtigt tot ondertekening

64.

Verdrag inzake verbod op chemische wapens (13/01/1993, Parijs)

13/01/93 Parijs

6/06/1996

9/10/1996

24/10/96 (BS 29/11/1996)

27/01/1997

OPMERKINGEN

Toetreding Federale instemmingswet : 13/05/2003. Inwerkingtreding : 30/06/2005

Federale instemmingswet : 20/12/1996. Inwerkingtreding : 29/04/1997

MILIEUJAARPROGRAMMA 2013

75

BIJLAGE 4: STAND VAN UITVOERING VAN DE EUROPESE MILIEUWETGEVING EUROPESE MILIEUWETGEVING De normeringinstrumenten inzake milieu waarover (1) de Raad, (2) de Commissie en – overeenkomstig de medebeslissingsprocedure – (3) het Europese Parlement samen met de Raad beschikken, zijn ook diegene die in artikel 288 van het VWEU (verdrag betreffende de werking van de Europese unie) worden gedefinieerd: verordeningen, richtlijnen, besluiten, aanbevelingen en adviezen. Deze instrumenten hebben niet dezelfde rechtsgevolgen. • Een verordening heeft een algemene strekking, is bindend in al haar onderdelen en is rechtstreeks van toepassing in elke lidstaat. • Een richtlijn is bindend ten aanzien van het te bereiken resultaat voor elke lidstaat waarvoor ze bestemd is. Aan de nationale instanties wordt de bevoegdheid gelaten vorm en middelen te kiezen. In tegenstelling tot de verordening is de richtlijn dus in beginsel niet rechtstreeks van toepassing; ze verkrijgt haar volwaardige normatieve status in de interne (lees Vlaamse) rechtsorde slechts na omzetting in nationaal (lees Vlaams) recht. • Een besluit is bindend in al haar onderdelen voor degenen tot wie ze uitdrukkelijk is gericht (voor de in werking treding van het verdrag van Lissabon was er in de verdragen enkel sprake van de term beschikking; thans is er alleen sprake van “besluit” voor wat voorheen beschikking of besluit werd genoemd); • Aanbevelingen en adviezen daarentegen zijn niet bindend. Sinds het verdrag van Lissabon is er nu ook sprake van uitvoerende rechtshandelingen. Deze worden aangenomen op grond van richtlijnen en verordeningen om er niet essentiële bepalingen van te wijzigen of er nadere uitvoering aan te geven. Er is sprake van gedelegeerde handelingen en uitvoeringshandelingen (respectievelijk artikelen 290 en 291 VWEU). Voorheen werd dit comitologie genoemd. Het hierna volgende overzicht beperkt zich tot de richtlijnen en verordeningen;

STAND VAN DE UITVOERING VAN EUROPESE RICHTLIJNEN De richtlijnen dienen te worden omgezet in intern Vlaams recht binnen de omzettingstermijnen voorzien in elke richtlijn zelf. Deze omzetting gebeurt of gebeurde via decretale weg en/of (meestal) via besluiten van de Vlaamse Regering. Telkens als er een omzetting in intern Vlaams recht gebeurt, wordt deze via de Permanente Vertegenwoordiging bij de EU medegedeeld aan de Commissie. De Commissie gaat de correctheid van de omzetting na en signaleert welke correcties er moeten gebeuren. De stand van zaken die hierna wordt gegeven, werd afgesloten op 1 september 2011. Bij het overzicht van de uitvoering wordt een onderscheid gemaakt tussen: 1. de bestaande Europese richtlijnen die al zijn omgezet; 2. de bestaande Europese richtlijnen die nog dienen te worden omgezet; 3. de Europese richtlijnen die nog in voorbereiding zijn en die later zullen moeten worden omgezet.

76

MILIEUJAARPROGRAMMA 2013

Naast de titel wordt voor elke richtlijn eveneens de volgende informatie gegeven: • de officiële referentie (jaar/volgnummer ID = interinstitutioneel dossier, PBC = Publicatieblad EC met mededelingen); • de publicatiedatum; • de referentie in het Europese Publicatieblad (PBL = Publicatieblad EC met wetgeving). De verordeningen werden niet opgenomen in de overzichtslijst omdat ze immers geen omzetting behoeven en in de regel, behoudens voor specifieke Vlaamse behoeften en toepassingen, geen wetgevend initiatief van de Vlaamse overheid vereisen.

Overzicht van de omgezette Europese richtlijnen (stand op 01.09.2011)

Ref.

Publicatiedatum

Ref. Publicatieblad

75/0439

25.07.75

Richtlijn van de Raad van 16 juni 1975 inzake de verwijdering van afgewerkte olie

PBL 194 p. 31

75/0440

25.07.75

Richtlijn van de Raad van 16 juni 1975 betreffende de vereiste kwaliteit van het oppervlaktewater dat is bestemd voor de productie van drinkwater in de Lidstaten (wordt d.d. 22/12/2007 opgeheven en vervangen door RL 2000/60)

PBL 194 p. 34

75/0442

25.07.75

Richtlijn van de Raad van 15 juli 1975 betreffende afvalstoffen (is opgeheven en vervangen door gecodificeerde versie RL 2006/12/ EG)

PBL 194 p. 47

76/0160

05.02.76

Richtlijn van de Raad van 8 december 1975 betreffende de kwaliteit van het zwemwater (wordt opgeheven per 31.12.2014; zodra VR alle nodige wettelijke, bestuursrechtelijke en praktische maatregelen heeft genomen om aan RL 2006/7 te voldoen, is RL 2006/7 van toepassing en vervang zij Richtlijn 76/160/EEG)

PBL 31 p. 1

76/0403

26.04.76

Richtlijn van de Raad van 6 april 1976 betreffende de verwijdering van polychloorbifenylen en polychloortefenylen [sedert 16.09.96 vervangen door Richtlijn 96/59]

PBL 108 p. 41

76/0464

18.05.76

Richtlijn van de Raad van 4 mei 1976 betreffende de verontreiniging veroorzaakt door bepaalde gevaarlijke stoffen die in het aquatisch milieu van de Gemeenschap worden geloosd (is opgeheven en vervangen door gecodificeerde versie RL 2006/11/EG; wordt ingetrokken d.d. 22/12/2013, met uitzondering van artikel 6, dat d.d. 22/12/2000 is ingetrokken)

PBL 129 p. 23

78/0176

26.02.78

Richtlijn van de Raad van 20 februari 1978 betreffende de afvalstoffen afkomstig van de titaandioxyde-industrie

PBL 54 p. 19

78/0319

31.03.78

Richtlijn van de Raad van 20 maart 1978 betreffende toxische en gevaarlijke afvalstoffen [sinds 12.12.93 vervangen door Richtlijn 91/869]

PBL 84 p. 49

Titel richtlijn

MILIEUJAARPROGRAMMA 2013

77

Ref.

Publicatiedatum

78/0659

14.08.78

Richtlijn van de Raad van 18 juli 1978 betreffende de kwaliteit van zoet water dat bescherming of verbetering behoeft teneinde geschikt te zijn voor het leven van vissen (is opgeheven en vervangen door gecodificeerde versie RL 2006/44/EG nog niet gepubliceerd; wordt ingetrokken d.d. 22/12/2013)

PBL 222 p. 1

79/0869

29.10.79

Richtlijn van de Raad van 9 oktober 1979 inzake de meetmethoden en de frequentie van de bemonstering en de analyse van het oppervlaktewater dat bestemd is voor de productie van drinkwater in de Lid-Staten (wordt ingetrokken d.d. 22/12/2007)

PBL 271 p. 44

79/0923

10.11.79

Richtlijn van de Raad van 30 oktober 1979 inzake de vereiste kwaliteit van schelpdierwater (wordt ingetrokken d.d. 22/12/2013)

PBL 81 p .47

80/0068

26.01.80

Richtlijn van de Raad van 17 december 1979 betreffende de bescherming van het grondwater tegen verontreiniging veroorzaakt door de lozing van bepaalde gevaarlijke stoffen (wordt ingetrokken d.d. 22/12/2013)

PBL 20 p. 43

80/0778

30.08.80

Richtlijn van de Raad van 15 juli 1980 betreffende de kwaliteit van voor menselijke consumptie bestemd water (is ten gevolge van de inwerkingtreding en omzetting van Richtlijn 98/83 met ingang van 25 december 2003 opgeheven)

PBL 229 p. 11

80/0779

30.08.80

Richtlijn van de Raad van 15 juli 1980 betreffende de grens- en richtwaarden van de luchtkwaliteit voor zwaveldioxyde en zwevende deeltjes (ingetrokken per 01/01/2005; vervangen door RL 1999/30/EG)

PBL 229 p. 30

82/0176

27.03.82

Richtlijn van de Raad van 22 maart betreffende de grenswaarden en kwaliteitsdoelstellingen voor kwiklozingen afkomstig van de sector elektrolyse van alkalichloriden

PBL 81 p. 29

82/0501

05.08.82

Richtlijn van de Raad van 24 juni 1982 inzake de risicoâ&#x20AC;&#x2122;s van zware ongevallen bij bepaalde industriĂŤle activiteiten

PBL 230 p. 1

82/0883

31.12.82

Richtlijn van de Raad van 3 december 1982 betreffende de voorschriften voor het toezicht op en de controle van de milieus die betrokken zijn bij de lozing van de titaandioxyde-industrie

PBL 378 p. 1

82/0884

31.12.82

Richtlijn van de Raad van 3 december 1982 betreffende een grenswaarde van de luchtkwaliteit voor lood (ingetrokken per 01/01/2005; vervangen door RL 1999/30/EG)

PBL 378 p. 15

83/0029

03.02.83

Richtlijn van de Raad van 24 januari 1983 tot wijziging van Richtlijn 78/176/EEG betreffende afvalstoffen afkomstig van de titaandioxyde-industrie

PBL 32 p. 28

78

MILIEUJAARPROGRAMMA 2013

Titel richtlijn

Ref. Publicatieblad

Ref.

Publicatiedatum

Ref. Publicatieblad

83/0513

24.10.83

Richtlijn van de Raad van 26 september 1983 betreffende de grenswaarden en kwaliteitsdoelstellingen voor lozingen van cadmium

PBL 291 p. 1

84/0156

17.03.84

Richtlijn van de Raad van 8 maart 1984 betreffende de grenswaarden voor kwiklozingen in het aquatisch milieu afkomstig van andere sectoren dan de electrolyse van alkalichloriden

PBL 74 p. 49

84/0360

16.07.84

Richtlijn van de Raad van 28 juni 1984 betreffende de bestrijding van door industriële inrichtingen veroorzaakte luchtverontreiniging (is ingetrokken per 30/10/2007; vervangen door RL 96/61)

PBL 188 p. 20

84/0491

17.10.84

Richtlijn van de Raad van 9 oktober 1984 betreffende de grenswaarden en kwaliteitsdoelstellingen voor de lozing van hexachloorcyclohexaan

PBL 274 p. 11

84/0631

13.12.84

Richtlijn van de Raad van 6 december 1984 betreffende toezicht en controle in de Gemeenschap op de grensoverschrijdende overbrenging van gevaarlijke afvalstoffen [sedert 06.05.94 opgeheven door Verordening van 01.02.93]

PBL 326 p. 31

85/0203

27.03.85

Richtlijn van de Raad van 7 maart 1984 inzake luchtkwaliteitsnormen voor stikstofdioxyde (wordt ingetrokken per 01/01/2010; vervangen door RL 1999/30/EG)

PBL 87 p. 1

85/0337

05.07.85

Richtlijn van de Raad van 27 juni 1985 betreffende de milieueffectbeoordeling van bepaalde openbare en particuliere projecten (Thans gecodificeerd door Richtlijn 2011/92)

PBL 175 p. 40

85/0411

30.08.85

Richtlijn van de Commissie van 25 juli 1985 tot wijziging van Richtlijn 79/409/EEG van de Raad inzake het behoud van de vogelstand

PBL 233 p. 33

86/0278

04.07.86

Richtlijn van de Raad van 12 juni 1986 betreffende de bescherming van het milieu, in het bijzonder de bodem, bij gebruik van zuiveringsslib in de landbouw

PBL 181 p. 6

86/0280

04.07.86

Richtlijn van de Raad van 12 juni 1986 betreffende grenswaarden en kwaliteitsdoelstellingen voor lozingen van bepaalde onder lijst I van de bijlage van Richtlijn 76/464/EEG vallende gevaarlijke stoffen

PBL 181 p. 16

87/0101

12.02.87

Richtlijn van de Raad van 22 december 1986 tot wijziging van RLR 75/349 inzake de verwijdering van afgewerkte olie

PBL 42 p. 43

7/0216

28.03.87

Richtlijn van de Raad van 19 maart 1987 tot wijziging van Richtlijn 82/501/EEG inzake de risico’s van zware ongevallen bij bepaalde industriële activiteiten

PBL 85 p. 36

Titel richtlijn

MILIEUJAARPROGRAMMA 2013

79

Ref.

Publicatiedatum

87/0217

28.03.87

Richtlijn van de Raad van 19 maart 1987 inzake voorkoming en vermindering van verontreiniging van het milieu door asbest

PBL 85 p. 40

88/0347

25.06.88

Richtlijn van de Raad van 16 juni 1988 tot wijziging van bijlage II van Richtlijn 86/280/EEG betreffende grenswaarden en kwaliteitsdoelstellingen voor lozingen van bepaalde onder lijst I van de bijlage van Richtlijn 76/464/EEG vallende gevaarlijke stoffen

PBL 158 p. 35

88/0609

07.12.88

Richtlijn van de Raad van 24 november 1988 inzake beperking van de emissies van bepaalde stoffen in de lucht door grote stookinstallaties (ingetrokken met ingang van 27/11/2002; vervangen door RL 2001/80)

PBL 336 p. 1

88/0610

07.12.88

Richtlijn van de Raad van 24 november 1988 tot wijziging van Richtlijn 82/501/EEG inzake de risico’s van zware ongevallen bij bepaalde industriële activiteiten

PBL 336 p. 14

89/0369

14.06.89

Richtlijn van de Raad van 8 juni 1989 ter voorkoming van door nieuwe installaties voor de verbranding van stedelijk afval veroorzaakte luchtverontreiniging

PBL 196 p. 32

89/0427

14.07.89

Richtlijn van de Raad van 21 juni 1989 tot wijziging van Richtlijn 80/779/EEG betreffende de grenswaarden en richtwaarden van de luchtkwaliteit voor zwaveldioxyde en zwevende deeltjes (ingetrokken per 01/01/2005; vervangen door RL 1999/30/EG)

PBL 201 p. 53

89/0428

14.07.89

Richtlijn van de Raad van 21 juni 1989 tot vaststelling van de procedure voor de harmonisering van de programma’s tot vermindering en uiteindelijke algehele opheffing van de verontreiniging door afval van de titaandioxyde-industrie [vernietigd door Arrest Hof van Justitie dd. 11.06.91 en vervangen door Richtlijn 92/112]

PBL 201 p. 56

89/0429

15.07.89

Richtlijn van de Raad van 21 juni 1989 ter voorkoming van door bestaande installaties voor de verbranding van stedelijk afval veroorzaakte luchtverontreiniging

PBL 203 p. 50

90/0219

08.05.90

Richtlijn van de Raad van 23 april 1990 inzake het ingeperkt gebruik van genetisch gemodificeerde micro-organismen (quasi helemaal gewijzigd door richtlijn 98/81/EG).

PBL 117 p. 1

90/0220

08.05.90

Richtlijn van de Raad van 23 april 1990 inzake de doelbewuste introductie van genetisch gemodificeerde organismen in het milieu (per 17 oktober 2002 opgeheven door richtlijn 2001/18).

PBL 117 p. 15

90/0313

23.06.90

Richtlijn van de Raad van 7 juni 1990 inzake de vrije toegang tot milieu-informatie (is opgeheven ingevolge richtlijn 2003/4/EG per 14.2.2005)

PBL 158 p. 56

80

MILIEUJAARPROGRAMMA 2013

Titel richtlijn

Ref. Publicatieblad

Ref.

Publicatiedatum

Ref. Publicatieblad

90/0415

18.08.90

Richtlijn van de Raad van 27 juli 1990 tot wijziging van bijlage II bij Richtlijn 86/280/EEG betreffende grenswaarden en kwaliteitsdoelstellingen voor lozingen van bepaalde onder lijst I van de bijlage bij Richtlijn 76/464/EEG vallende gevaarlijke stoffen

PBL 219 p. 49

90/0667

27.12.90

Richtlijn van de Raad van 27 november 1990 tot vaststelling van gezondheidsvoorschriften voor de verwijdering en verwerking van dierlijke afvallen, voor het in de handel brengen van dierlijke afvallen en ter voorkoming van de aanwezigheid van ziekteverwekkers in diervoeders van dierlijke oorsprong (vissen daaronder begrepen) en tot wijziging van Richtlijn 90/425/EEG

PBL 363 p. 51

91/0156

26.03.91

Richtlijn van de Raad van 18 maart 1991 tot wijziging van Richtlijn 75/442/EEG van de Raad van 15 juli 1975 betreffende afvalstoffen

PBL 78 p. 32

91/0157

26.03.91

Richtlijn van de Raad van 18 maart 1991 inzake batterijen en accuâ&#x20AC;&#x2122;s die gevaarlijke stoffen bevatten (wordt opgeheven per 26.9.2008)

PBL 78 p. 38

91/0244

08.05.91

Richtlijn van de Commissie van 6 maart 1991 tot wijziging van Richtlijn 79/409/EEG van de Raad inzake het behoud van de vogelstand

PBL 115 p. 41

91/0271

30.05.91

Richtlijn van de Raad van 21 mei 1991 inzake de behandeling van stedelijk afvalwater

PBL 135 p. 40

91/0676

31.12.91

Richtlijn van de Raad van 12 december 1991 inzake de bescherming van water tegen verontreiniging door nitraten uit agrarische bronnen

PBL 375 p. 1

91/0689

31.12.91

Richtlijn van de Raad van 12 december 1991 betreffende gevaarlijke afvalstoffen

PBL 377 p. 20

91/0692

31.12.91

Richtlijn van de Raad van 23 december 1991 tot standaardisering en rationalisering van de verslagen over de toepassing van bepaalde richtlijnen op milieugebied

PBL 377 p. 48

92/0043

22.07.92

Richtlijn van de Raad van 21 mei 1992 inzake de instandhouding van de natuurlijke habitats en de wilde fauna en flora

PBL 206 p.7

92/0072

13.10.92

Richtlijn van de Raad van 21 september 1992 betreffende de verontreiniging van de lucht door ozon (met ingang van 9 september 2003 ingetrokken, vervangen door RL 2002/3/EG)

PBL 297 p. 1

92/0112

31.12.92

Richtlijn van de Raad van 15 december 1992 tot vaststelling van de procedure voor de harmonisatie van de programmaâ&#x20AC;&#x2122;s tot vermindering en uiteindelijke algehele opheffing van de verontreiniging door afval van de titaandioxyde-industrie

PBL 409 p. 11

Titel richtlijn

MILIEUJAARPROGRAMMA 2013

81

Ref.

Publicatiedatum

93/0076

22.09.93

Richtlijn van de Raad van 13 september 1993 tot beperking van kooldioxide-emissies door verbetering van de energie-efficiëntie (SAVE)

PBL 237 p. 28

94/0015

22.04.94

Richtlijn van de Commissie van 15 april 1994 betreffende aanpassing voor de eerste maal, van de technische vooruitgang van Richtlijn 90/220

PBL 103 p. 20

94/0024

30.06.94

Richtlijn van de Raad van 8 juni 1994 tot wijziging van bijlage II bij Richtlijn 79/409/EEG inzake het behoud van de vogelstand

PBL 164 p. 9

94/0031

02.07.94

Richtlijn van de Raad van 27 juni 1984 tot wijziging van Richtlijn 91/689/EEG betreffende gevaarlijke afvalstoffen

PBL 168 p. 28

94/0051

18.11.94

Richtlijn van de Commissie van 7 november 1994 betreffende aanpassing aan de technische vooruitgang van Richtlijn 90/219/EEG van de Raad inzake het ingeperkt gebruik van genetisch gemodificeerde micro-organismen

PBL 297 p. 29

94/0062

31.12.94

Richtlijn van het Europees parlement en de Raad van 20 december 1994 betreffende verpakking en verpakkingsafval

PBL 365 p. 10

94/0063

31.12.94

Richtlijn van het Europees Parlement en de Raad van 2 december 1994 betreffende de beheersing van de uitstoot van vluchtige organische stoffen (VOS) als gevolg van de opslag en de distributie van benzine vanaf terminals naar benzinestations

PBL 365 p. 24

94/0066

24.12.94

Richtlijn van de Raad van 15 december 1994 tot wijziging van Richtlijn 88/609/EEG inzake beperking van de emissies van bepaalde verontreinigende stoffen in de lucht door grote stookinstallaties (ingetrokken met ingang van 27/11/2002; vervangen door RL 2001/80)

PBL 337 p. 83

94/0067

31.12.94

Richtlijn van de Raad van 16 december 1994 betreffende verbranding van gevaarlijke afvalstoffen

PBL 365 p. 34

96/0059

24.09.96

Richtlijn van de Raad van 16 september 1996 betreffende de verwijdering van polychloorbifenylen en polychloorterfenylen (PCB’s/ PCT’s)

PBL 243 p. 31

96/0062

21.11.96

Richtlijn van de Raad van 27 september 1996 inzake de beoordeling en het beheer van de luchtkwaliteit

PBL 296 p. 55

96/0082

14.01.97

Richtlijn van de Raad van 9 december 1996 betreffende de beheersing van de gevaren van zware ongevallen waarbij gevaarlijke stoffen zijn betrokken

PBL 10 p. 13

Titel richtlijn

Ref. Publicatieblad

PBL 73 p. 5

82

MILIEUJAARPROGRAMMA 2013

Ref.

Publicatiedatum

Ref. Publicatieblad

97/0016

06.05.97

Richtlijn van het Europees Parlement en de Raad van 10 april 1997 betreffende de beperking van het op de markt brengen en het gebruik van hexacloorethaan

PBL 116 p. 31

97/0035

27.06.97

Richtlijn van de Commissie van 18 juni 1997 houdende tweede aanpassing van de vooruitgang van de techniek van Richtlijn 90/220

PBL 169 p. 72

99/0049

13.08.97

Richtlijn van de Commissie van 29 juli 1997 tot wijziging van Richtlijn 79/409 van de Raad inzake het behoud van de vogelstand

97/0062

08.11.97

Richtlijn van de Raad van 27 oktober 1997 tot aanpassing van de technische en wetenschappelijke voortuitgang van Richtlijn 92/43

PBL 305 p. 42

98/0015

07.03.98

Richtlijn van de Commissie van 27 februari 1998 houdende wijziging van Richtlijn 91/271 ten aanzien van enkele in bijlage I vastgestelde voorschriften

PBL 67 p. 29

98/0083

05.12.98

Richtlijn van de Raad van 3.11.98 houdende herziening van richtlijn 80/779 i.v.m. de kwaliteit van voor menselijke consumptie bestemd water

PBL 330

99/0013

29.03.99

Richtlijn van de Raad van 11 maart 1999 inzake de beperking van emissie van vluchtige organische stoffen ten gevolge van het gebruik van organische oplosmiddelen bij bepaalde werkzaamheden en in installaties

PBL 85 p. 1

99/0030

29.06.99

Richtlijn van de Raad van 22 april 1999 betreffende de grenswaarden voor zwaveldioxide, stikstofdioxide en stikstofoxiden, zwevende deeltjes en lood in de lucht

PBL 163 p. 41

99/0031

16.07.99

Richtlijn van de Raad van 26 april 1999 betreffende het storten van afvalstoffen

PBL 182 p. 1

99/0032

11.05.99

Richtlijn van de Raad van 26 april 1999 betreffende een vermindering van het zwavelgehalte van bepaalde vloeibare brandstoffen en tot wijziging van Richtlijn 93/0012

PBL 121 p. 13

00/0053

21.10.00

Richtlijn van het Europees Parlement en de Raad van 18 september 2000 betreffende autowrakken

PBL 269 p. 34

00/0059

28.12.00

Richtlijn van het Europees Parlement en de Raad van 27 November 2000 betreffende havenontvangstvoorzieningen voor scheepsafval en ladingresiduĂŤn

PBL 332 p. 81

00/0060

22.12.00

Richtlijn van het Europees Parlement en de Raad van 23 oktober 2000 tot vaststelling van een kader voor communautaire maatregelen betreffende het waterbeleid

PBL 327 p. 1

Titel richtlijn

MILIEUJAARPROGRAMMA 2013

83

Ref.

Publicatiedatum

00/0069

13.12.00

Richtlijn van het Europees Parlement en de Raad van 16 november 2000 betreffende grenswaarden voor benzeen en koolmonoxide in de lucht

PBL 313 p.12

00/0076

28.12.00

Richtlijn van het Europees Parlement en de Raad van 4 december 2000 betreffende de verbranding van afval

PBL 332 p. 91

01/0018

17.04.01

Richtlijn van het Europees Parlement en de Raad van 12 maart inzake de doelbewuste introductie van genetisch gemodificeerde organismen in het milieu en tot intrekking van Richtlijn 90/220 van de Raad

PBL 106 p. 1

01/0080

27.11.01

Richtlijn van het Europees Parlement en de Raad van 23 oktober 2001 inzake de beperking van de emissiesvan bepaalde verontreinigende stoffen in de lucht door grote stookinstallaties

PBL 309 p.1

01/0081

27.11.01

Richtlijn van het Europees Parlement en de Raad van 23.10.2001 inzake nationale emissieplafonds voor bepaalde luchtverontreinigende stoffen

PBL 309 p. 22

02/003

09.03.02

Richtlijn van het Europees Parlement en de Raad van 12 februari 2002 betreffende ozon in de lucht

PBL 67 p.14

02/0004

14.02.03

Richtlijn van het EP/R van 28.1.03 betreffende de vrije toegang tot de milieu-informatie

PBL41

02/0049

18.07.02

Richtlijn van het Europees Parlement en de Raad van 25 juni 2002 inzake de evaluatie en de beheersing van omgevingslawaai

PBL 189 p.12

02/0096

13.02.03

Richtlijn van het EP/R van 27.3.03 betreffende afgedankte elektrische en elektronische apparatuur

PBL 37

03/0087

25.12.03

Richtlijn van het Europees Parlement en de Raad van 13.3.03 tot vaststelling van een regeling voor broeikasfasemissierechten binnen de Gemeenschap en tot wijziging van Richtlijn 96/61

PBL 275

03/0035

25.06.03

Richtlijn van het EP/R van 26.5.03 tot voorziening in inspraak van het publiek in de opstelling van bepaalde plannen en programmaâ&#x20AC;&#x2122;s betreffende het milieu , en met betrekking tot inspraak van het publiek en toegang tot de rechter en wijziging RL 95/337 en 91/61

PBL 157

04/0035

30.04.04

Richtlijn van het EP/R betreffende Milieu-aansprakelijkheid i.v.m. het voorkomen en herstellen van milieuschade

PBL 143

04/0042

30.04.04

Richtlijn van het EP/R van 21 april 2004 beperking tot wijziging van Richtlijn 99/13 (VOS)

PBL 143

04/0101

13.11.04

Richtlijn van EP/R tot wijziging van Richtlijn 2003/87

PBL 275

84

MILIEUJAARPROGRAMMA 2013

Titel richtlijn

Ref. Publicatieblad

Ref.

Publicatiedatum

Ref. Publicatieblad

04/0107

15.12.04

Richtlijn van het EP/Raad van 5 december 2004 betreffende arseen, cadmium, kwik, nikkel en polycyclische aromatische koolwaterstoffen in de lucht

PBL 23

06/0007

04.03.06

Richtlijn van EP/R betreffende het beheer van de zwemwaterkwaliteit en tot intrekking van richtlijn 76/160/EEG

PBL 64

06/0011

04.03..06

Richtlijn van EP/R van 15 februari 2006 betreffende de verontreiniging veroorzaakt door bepaalde gevaarlijke stoffen die in het aquatisch milieu van de gemeenschap worden geloosd (gecodificeerde versie)

PBL 64

06/0012

27.04.06

Richtlijn van het EP/R 5 april 2006 betreffende afvalstoffen (gecodificeerde versie)

PBL 114

06/0021

11.04.06

Richtlijn van het EP/R betreffende het beheer van afvalstoffen van de winningindustrieën

PBL 102

06/44

25.09.06

Richtlijn van EP/R van 12 december 2006 betreffende kwaliteit van zoet water dat bescherming of verbetering behoeft teneinde geschikt te zijn voor het leven van vissen (gecodificeerde versie)

PBL 264

06/113

27.12.06

Richtlijn inzake de vereiste kwaliteit van schelpdierwater (gecodificeerde versie)

PBL 376

01/0042

21.07.01

Richtlijn van het Europees Parlement en de Raad van 27 juni 2001 betreffende de beoordeling van de gevolgen voor het milieu van bepaalde plannen en programma’s

PBL 197 p. 30

04/0012

18.02.04

Richtlijn van het EP/R tot wijziging van Richtlijn 94/62 (verpakkingsafval)

PBL 47

05/0020

09.03.05

Richtlijn van EP/R betreffende verpakking en verpakkingsafval

PBL 70

06/66

26.09.06

Richtlijn van het EP/R inzake batterijen en accu’s, alsook gebruikte batterijen en accu’s

PBL 266

07/0071

14.12.07

Richtlijn van de commissie van 13 december 2007 houdende wijziging van bijlage II van Richtlijn 2000/59/EG van het Europees Parlement en de Raad betreffende havenontvangstvoorzieningen voor scheepsafval en ladingresiduen

PBL 329

Titel richtlijn

PBL 26 06/0118

27.12.06

Richtlijn van EP/R betreffende de bescherming van het grondwater tegen verontreiniging en achtergang van de toestand.

PBL 372

07/0060

6.11.07

Richtlijn van het Europees Parlement en de raad over beoordeling van overstromingsrisico’s

PBL 228

MILIEUJAARPROGRAMMA 2013

85

Ref.

Publicatiedatum

07/0002

25.04.07

Richtlijn van 14 maart 2007 van het EP/PR tot oprichting van een infrastructuur voor ruimtelijke informatie in de Gemeenschap (Inspire)

PBL 108

06/0123

27.12.06

Richtlijn van EP/R betreffende diensten op de interne markt

PBL 376

08/0001

29.1.2008

Richtlijn 2008/1/EG van het EP /R inzake geĂŻntegreerde preventie en bestrijding van verontreiniging (gecodificeerde versie)

08/0099

26.12.08

Richtlijn inzake de bescherming van het milieu door middel van het strafrecht

PBL 328

08/0056

25.6.08

Richtlijn van het Europees Parlement en de raad van 17 juni 2008 tot vaststelling van een kader voor communautaire maatregelen betreffende het beleid ten aanzien van het mariene milieu (Kaderrichtlijn mariene strategie)

PBL 152

08/0105

24.12.08

Richtlijn inzake milieukwaliteitsnormen op het gebied van het waterbeleid tot wijziging en vervolgens intrekking van de Richtlijnen 82/176/EEG, 83/513/EEG, 84/156/EEG, 84/491/EEG en 86/280/ EEG van de Raad, en tot wijziging van Richtlijn 2000/60/EG

PBL 348

09/0147

26.1.2010

Richtlijn 2009/147/EG van het Europees Parlement en de Raad van 30Â november 2009 inzake het behoud van de vogelstand (codificatie)

PBL 20

09/0031

05.06.09

Richtlijn van het EP/R betreffende de geologische opslag van kooldioxide en tot wijziging van Richtlijn 85/337/EEG van de Raad, de Richtlijnen 2000/60/EG, 2001/80/2004/35/EG, 2006/12/EG en 2008/1/EG en Verordening (EG) nr. 1013/2006 van het EP/R

PBL 140

09/0033

15.5.09

Richtlijn van het EP/R inzake de bevordering van schone en energiezuinige wegvoertuigen

PBL 120

08/112

23.12.08

Richtlijn van het EP/R tot wijziging van de Richtlijnen 76/768/ EEG, 88/378/EEG en 1999/13/EG van de Raad en de Richtlijnen 2000/53/EG, 2002/96/EG en 2004/42/EG van het EP/R teneinde ze aan te passen aan Verordening (EG) nr. 1272/2008 betreffende de indeling, etikettering en verpakking van stoffen en mengsels

PBL 345

09/0028

05.06.09

Richtlijn van het EP/R ter bevordering van het gebruik van energie uit hernieuwbare bronnen en houdende wijziging en intrekking van Richtlijn 2001/77/EG en Richtlijn 2003/30/EG

PBL 140

08/0098

22.11.08

Richtlijn betreffende afvalstoffen

PBL 312

09/0090

1.8.2009

Richtlijn 2009/90/EG van de Commissie van 31 juli 2009 tot vaststelling van technische specificaties voor de chemische analyse en monitoring van de watertoestand krachtens Richtlijn 2000/60/EG van het Europees Parlement en de Raad

PBL 201

86

MILIEUJAARPROGRAMMA 2013

Titel richtlijn

Ref. Publicatieblad

PBL 24

Ref.

Publicatiedatum

Ref. Publicatieblad

09/0126

31.10.2009Â

Richtlijn van het EP/R van 21 oktober 2009 inzake fase II-benzinedampterugwinning tijdens het bijtanken van motorvoertuigen in benzinestations

PBL 285

11/71

27.7.2011

Richtlijn 2011/71/EU tot wijziging van Richtlijn 98/8/EG van het Europees Parlement en de Raad teneinde creosoot als werkzame stof in bijlage I bij die richtlijn op te nemen

PBL 195

11/92

28.1.2012

Richtlijn 2011/92/EU van het Europees Parlement en de Raad van 13Â PBL 26 december 2011 betreffende de milieueffectbeoordeling van bepaalde openbare en particuliere projecten

Titel richtlijn

MILIEUJAARPROGRAMMA 2013

87

Overzicht van de nog om te zetten Europese richtlijnen (stand op 01.09.2011)

Ref.

Publicatiedatum

708/2007

28.06.07

Verordening inzake het gebruik van uitheemse en plaatselijk nietvoorkomende soorten in aquacultuur

PBL 168

09/0029

05.06.09

Richtlijn van het EP/R tot wijziging van Richtlijn 23 april 2009 tot wijziging van Richtlijn 2003/87/EG teneinde de regeling voor de handel in broeikasgasemissierechten van de Gemeenschap te verbeteren en uit te breiden

PBL 140

08/0101

13.01.09

Richtlijn tot wijziging van richtlijn 2003/87/EG teneinde ook luchtvaartactiviteiten op te nemen in de regeling voor de handel in broeikasgasemissierechten binnen de Gemeenschap

09/128

24.11.2009

Richtlijn 2009/128/EG van het Europees Parlement en de Raad van 21 oktober 2009 tot vaststelling van een kader voor communautaire actie ter verwezenlijking van een duurzaam gebruik van pesticiden

PBL 309

10/31

18.6.2010

Richtlijn 2010/31/EU van EP/R van 19 mei 2010 betreffende de energieprestatie van gebouwen

PBL 153

10/75

17.12.2010

Richtlijn 2010/75/EU van EP/R van 24 november 2010 inzake industriĂŤle emissies (geĂŻntegreerde preventie en bestrijding van verontreiniging) (herschikking)

PBL 334

11/97

05.12.2011

Richtlijn 2011/97/EU van de Raad tot wijziging van Richtlijn 1999/31/EG met betrekking tot specifieke criteria voor opslag van metallisch kwik dat als afval wordt beschouwd

PB L 328

12/19

04.07.2012

Richtlijn 2012/19/EU van EP/R betreffende afgedankte elektrische en elektronische apparatuur (AEEA)

PB L 197

12/18

04.07.2012

Richtlijn 2012/18/EU van EP/R betreffende de beheersing van de gevaren van zware ongevallen waarbij gevaarlijke stoffen zijn betrokken, houdende wijziging en vervolgens intrekking van Richtlijn 96/82/EG van de Raad. Voor de EER relevante tekst

PB L 197

88

MILIEUJAARPROGRAMMA 2013

Titel richtlijn

Ref. Publicatieblad

Overzicht van (om te zetten) voorstellen van Europese richtlijnen (stand op 01.09.2011)

Ref.

Titel richtlijn

Stand van zaken

COM(2012)136

Voorstel voor een RICHTLIJN VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD van [...]tot wijziging van Richtlijn 2006/66/EG inzake batterijen en accu’s, alsook afgedankte batterijen en accu’s, wat betreft het op de markt brengen van cadmiumhoudende draagbare batterijen en accu’s voor gebruik in draadloos elektrisch gereedschap

In onderhandeling

COM(2011)370

Voorstel voor een RICHTLIJN VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD betreffende energie-efficiëntie en houdende intrekking van de Richtlijnen 2004/8/EG en 2006/32/EG

In afronding

COM(2011)876

Voorstel voor een RICHTLIJN VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD tot wijziging van Richtlijnen 2000/60/EG en 2008/105/EG betreffende prioritaire stoffen op het gebied van het waterbeleid

In onderhandeling

Voorstel voor een RICHTLIJN VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD tot vaststelling van een kader voor de bescherming van de bodem en tot wijziging van Richtlijn 2004/35/EG

Bespreking bevroren

COM (2004) 532

Voorstel voor een RICHTLIJN VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD tot invoering van normen voor de humane vangst van bepaalde diersoorten met behulp van vallen

Bespreking bevroren

COM (2003) 624

Voorstel voor een RICHTLIJN VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD betreffende toegang tot de rechter inzake milieuaangelegenheden

Bespreking bevroren

COM (2006) 232

Ref. Publicatieblad