Issuu

PA008_2 WL rapporten

Wasrapport IJzer-Dender november-december 2021 Beschrijving hydrologische gebeurtenissen DEPARTEMENT MOBILITEIT & OPENBARE WERKEN

waterbouwkundiglaboratorium.be

Wasrapport IJzer-Dender november-december 2021 Beschrijving hydrologische gebeurtenissen

Boeckx, L.; Meire, D.; Deschamps, M.

Cover figuur © VTM NIEUWS, Overstroming Stavele 30/11/2021 Juridische kennisgeving Het Waterbouwkundig Laboratorium is van mening dat de informatie en standpunten in dit rapport onderbouwd worden door de op het moment van schrijven beschikbare gegevens en kennis. De standpunten in deze publicatie zijn deze van het Waterbouwkundig Laboratorium en geven niet noodzakelijk de mening weer van de Vlaamse overheid of één van haar instellingen. Het Waterbouwkundig Laboratorium noch iedere persoon of bedrijf optredend namens het Waterbouwkundig Laboratorium is aansprakelijk voor het gebruik dat gemaakt wordt van de informatie uit dit rapport of voor verlies of schade die eruit voortvloeit. Copyright en wijze van citeren © Vlaamse overheid, Departement Mobiliteit en Openbare Werken, Waterbouwkundig Laboratorium 2022 D/2022/3241/117 Deze publicatie dient als volgt geciteerd te worden: Boeckx, L.; Meire, D.; Deschamps, M. (2022). Wasrapport IJzer-Dender november-december 2021: Beschrijving hydrologische gebeurtenissen. Versie 3.0. WL Rapporten, PA008_2. Waterbouwkundig Laboratorium: Antwerpen Overname uit en verwijzingen naar deze publicatie worden aangemoedigd, mits correcte bronvermelding. Documentidentificatie Opdrachtgever: Trefwoorden (3-5): Kennisdomeinen:

Tekst (p.): Vertrouwelijk:

Waterbouwkundig Laboratorium Ref.: WL2022RPA008_2 Overstroming IJzer Dender november-december 2021 Waterbeheer > Permanentie > Hoogwater Waterbeheer > Voorspellingen > Wassen Waterbeheer > Voorspellingen > Voorspellingsmodellen 32 Bijlagen (p.): 5 ‫ ܈‬Nee ‫ ܈‬Online beschikbaar

Auteur(s):

Boeckx, L.; Meire, D.; Deschamps, M.

Controle Naam

Handtekening Getekend door:Dieter Meire (Signature) Getekend op:2022-05-18 14:34:25 +02:0 Reden:Ik keur dit document goed

Revisor(en):

Meire, D. Getekend door:Leen Boeckx (Signature) Getekend op:2022-05-02 16:06:40 +02:0 Reden:Ik keur dit document goed

Projectleider:

Boeckx, L.

Goedkeuring Verantwoordelijke HIC:

Getekend door:Maarten Deschamps (Sig Getekend op:2022-05-11 08:27:13 +02:0 Reden:Ik keur dit document goed

Deschamps, M. Getekend door:Abdelkarim Bellafkih (Sig Getekend op:2022-05-03 19:02:35 +02:0 Reden:Ik keur dit document goed

Afdelingshoofd:

F-WL-PP10-1 Versie 6 Geldig vanaf 01/10/2016

Bellafkih, K.

Wasrapport IJzer-Dender november-december 2021 - Beschrijving hydrologische gebeurtenissen

Abstract Neerslag vanaf vrijdag 26/11/21 in het westen, met vooral op zaterdag 27/11/21 en zondag 28/11/21 grote hoeveelheden in het IJzerbekken, leidden op 29/11/21 tot de hoogst gemeten afvoer op de IJzer in Haringe sinds 1987. Ook in de dagen nadien bleef het regenachtig in het westen, met aanhoudend (nieuwe-kleinere) stijgingen na beperkte dalingen van de waterstanden. De grote hoeveelheid aangekondigde neerslag voor vrijdag 10 december viel uiteindelijk niet in hoofdzaak over het IJzerbekken, maar vooral over Brugse Polders, Gentse Kanalen en het Denderbekken. Op zaterdag 11/12/21 werden ook op de Dender alarmdrempels gemeten. Tijdens deze periode waren ook een aantal getijen aan de hoge kant (met beperkingen voor afvoer in het westen en GOG-werking in het oosten). De prewaakdrempel in Antwerpen (6.30 mTAW) werd net niet bereikt op 2/12. Actieve berichtgeving vanuit de permanentiedienst WL-HIC liep ononderbroken van 28/11 tem 12/12. Er werden alarmdrempels (met vastgestelde overstromingen) gemeten op de bevaarbare waterwegen in het IJzerbekken en langs de Dender. De voorspellingen van de IJzer onderschatten sterk de gemeten afvoer (gemeten piek 110 m³/s – range voorspellingen 20-40 m³/s). Dit door een combinatie van (sterke) onderschatting van de gevallen neerslag door de meteorologische voorspellingen én ander (minder) gebruik van het Lokanaal als afvoerkanaal om de IJzer te ontlasten. De voorspellingen van de Dender onderschatten lichter de gemeten afvoer te Overboelare (gemeten piek 67 m³/s – range voorspellingen 50-60 m³/s). Hier waren de meteovoorspellingen (neerslag) dichter bij wat effectief werd gemeten.

Definitieve versie

WL2022RPA008_2

III

Wasrapport IJzer-Dender november-december 2021 - Beschrijving hydrologische gebeurtenissen

Inhoudstafel Abstract ............................................................................................................................................................ III Inhoudstafel...................................................................................................................................................... IV Lijst van de tabellen .......................................................................................................................................... VI Lijst van de figuren .......................................................................................................................................... VII 1

Algemeen: neerslag ................................................................................................................................... 1

IJzer ............................................................................................................................................................ 2 2.1

Neerslag ............................................................................................................................................. 2

2.2

Hydrologische metingen .................................................................................................................... 3

2.3

Verloop van de was ........................................................................................................................... 6

2.3.1

IJzer ............................................................................................................................................ 6

2.3.2

Lokanaal & Kanaal Nieuwpoort-Duinkerke ............................................................................... 9

Dender ..................................................................................................................................................... 12 3.1

Neerslag ........................................................................................................................................... 12

3.2

Hydrologische metingen .................................................................................................................. 12

Voorspellingen ......................................................................................................................................... 16 4.1

4.1.1

Afvoervoorspelling te Haringe ................................................................................................. 16

4.1.2

Waterstandsvoorspelling te Lo-Fintele ................................................................................... 21

4.1.3

Andere locaties/parameters .................................................................................................... 23

4.1.3.1

Waterstandsvoorspelling te Haringe/IJzer .............................................................................. 23

4.1.3.2

Waterstandsvoorspelling te Diksmuide/IJzer .......................................................................... 23

4.1.3.3

Waterstandsvoorspelling te Nieuwpoort/IJzer ....................................................................... 23

4.1.3.4

Waterstandsvoorspelling te Lo-Fintele (Lokanaal) .................................................................. 24

4.1.3.5

Waterstandsvoorspelling te Adinkerke (Kanaal Duinkerke-Nieuwpoort) ............................... 24

4.2

IJzer .................................................................................................................................................. 16

Dender ............................................................................................................................................. 25

4.2.1

Afvoervoorspelling te Overboelare ......................................................................................... 25

4.2.2

Andere locaties/parameters .................................................................................................... 29

4.2.2.1

Waterstandsvoorspelling te Overboelare ............................................................................... 29

4.2.2.2

Waterstandsvoorspelling te Idegem (afwaarts) ...................................................................... 29

4.2.2.3

Waterstandsvoorspelling te Pollare (afwaarts) ....................................................................... 29

4.2.2.4

Waterstandsvoorspelling te Denderleeuw (afwaarts) ............................................................ 30

WL2022RPA008_2

Definitieve versie

Wasrapport IJzer-Dender november-december 2021 - Beschrijving hydrologische gebeurtenissen

Werking permanentie HIC ....................................................................................................................... 31

Conclusie.................................................................................................................................................. 32

Bijlage 1

Neerslag IJzerbekken en afvoeren IJzer Haringe bij Top 4 piekafvoeren sinds 1987 .................. B1

Rang 1: 29/11/21 ......................................................................................................................................... B2 Rang 2: 6/3/12 ...................................................................................... BFout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Rang 3: 19/11/2016 ..................................................................................................................................... B4 Rang 4: 28/11/2009 ..................................................................................................................................... B5

Definitieve versie

WL2022RPA008_2

Wasrapport IJzer-Dender november-december 2021 - Beschrijving hydrologische gebeurtenissen

Lijst van de tabellen Tabel 1: Top 20 Piekafvoeren (gebaseerd op hoogresolute reeks) IJzer Haringe sinds 1987 ........................... 4 Tabel 2: Maximale waterstanden op verschillende meetposten horende bij de top 4 afvoerevents in Haringe (Ijzer) .................................................................................................................................................................. 5 Tabel 3: Verschillende pieken Dender Overboelare tijdens event 12/21 ....................................................... 13 Tabel 4: Top 20 Piekafvoeren (gebaseerd op hoogresolute reeks) Dender Overboelare sinds 2001............. 14 Tabel 5: : Maximale waterstanden op verschillende meetposten langs de Dender horende bij piekafvoer 11/12/21. In het afwaartse deel (Italic) worden de waterstanden ook voor een groot deel bepaald door het getij in de Zeeschelde. ..................................................................................................................................... 14

WL2022RPA008_2

Definitieve versie

Wasrapport IJzer-Dender november-december 2021 - Beschrijving hydrologische gebeurtenissen

Lijst van de figuren Figuur 1: Neerslagtotaal over 30 dagen voor heel België op 15 december 2021 (KMI) ................................... 1 Figuur 2: Puntneerslagen in het IJzerbekken en berekende gebiedsneerslag opwaarts Haringe 15/11/2114/12/21 ............................................................................................................................................................ 2 Figuur 3: Gebiedsneerslag opwaarts Haringe en afvoer in Haringe 25/11/21-14/12/21 ................................. 3 Figuur 4: Peilverloop IJzer Lo-Fintele 14/11/21-14/12/21 ................................................................................ 6 Figuur 5: Verloop van de afvoer langsheen de IJzer (25/11 – 15/12), op de locaties waar metingen beschikbaar zijn. .................................................................................................................................................................... 7 Figuur 6: Metingen opwaarts Lo-Fintele langsheen de IJzer (25/11 – 15/12) ................................................. 7 Figuur 7: Metingen afwaarts Lo-Fintele langsheen de IJzer en Tijmeter MDK in Nieuwpoort (25/11 – 15/12) ........................................................................................................................................................................... 8 Figuur 8: Metingen afwaarts Lo-Fintele langsheen de IJzer en Tijmeter MDK in Nieuwpoort (1/11 – 3/12) ... 8 Figuur 9: Verloop van de afvoer langs het Lokanaal voor de periode 25/11 tot 25/12, gemeten te Lo-Reninge ......................................................................................................................................................................... 10 Figuur 10: Verloop van de waterstanden langs het Lokanaal voor de periode 25/11 tot 25/12, gemeten te LoReninge ............................................................................................................................................................ 10 Figuur 11: Verloop van de waterstanden langs het Kanaal Nieuwpoort – Duinkerke voor de periode 25/11 tot 15/12, voor de meetlocaties tussen Veurne en de Franse grens.................................................................... 11 Figuur 12: Verloop van de waterstanden langs het Kanaal Nieuwpoort – Duinkerke voor de periode 25/11 tot 15/12, voor de meetlocaties tussen Veurne en Nieuwpoort. ......................................................................... 11 Figuur 13: Puntneerslagen in het Denderbekken en berekende gebiedsneerslag opwaarts Overboelare 15/11/21-14/12/21 ......................................................................................................................................... 12 Figuur 14: Gebiedsneerslag opwaarts Overboelare en afvoer in Overboelare 25/11/21-14/12/21 .............. 13 Figuur 15: Afvoervoorspelling en meting te Haringe ...................................................................................... 16 Figuur 16: Gemeten cumulatieve bekkenneerslag (bekken opwaarts Haringe) van 26/11 tot 29/11............ 17 Figuur 17: Gemeten bekkenneerslag (bekken opwaarts Haringe) van 26/11 tot 29/11 ................................ 17 Figuur 18: Gemeten neerslag tussen 26/11 en 29/11 (rood) en voorspelde neerslag (andere kleuren) op 26/11 [cumulatief] ..................................................................................................................................................... 18 Figuur 19: Gemeten neerslag tussen 27/11 en 29/11 (rood) en voorspelde neerslag (andere kleuren) op 27/11 [cumulatief] ..................................................................................................................................................... 18 Figuur 20: Gemeten neerslag tussen 28/11 en 30/11 (rood) en voorspelde neerslag (andere kleuren) op 28/11 01:00 [cumulatief] ........................................................................................................................................... 19 Figuur 21: Gemeten neerslag tussen 28/11 en 30/11 (rood) en voorspelde neerslag (andere kleuren) op 28/11 07:00 [cumulatief] ........................................................................................................................................... 19 Figuur 22: Gemeten neerslag tussen 28/11 12:00 en 30/11 (rood) en voorspelde neerslag (andere kleuren) op 28/11 13:00 [cumulatief]............................................................................................................................ 20 Figuur 23: Gemeten neerslag tussen 28/11 18:00 en 30/11 (rood) en voorspelde neerslag (andere kleuren) op 28/11 19:00 [cumulatief]............................................................................................................................ 20

Definitieve versie

WL2022RPA008_2

VII

Wasrapport IJzer-Dender november-december 2021 - Beschrijving hydrologische gebeurtenissen

Figuur 24: Gemeten neerslag tussen 29/11 en 30/11 12:00 (rood) en voorspelde neerslag (andere kleuren) op 29/11 01:00 [cumulatief]............................................................................................................................ 21 Figuur 25: Gemeten en voorspelde waterstand te Lo-Fintele ........................................................................ 22 Figuur 26: Gemeten en voorspelde afvoer te Lo-Reninge .............................................................................. 22 Figuur 27: Gemeten en voorspelde waterstand te Haringe ............................................................................ 23 Figuur 28: Gemeten en voorspelde waterstand te Diksmuide ....................................................................... 23 Figuur 29 :Gemeten en voorspelde waterstand te Nieuwpoort ..................................................................... 23 Figuur 30: Gemeten en voorspelde waterstand te Lo-Fintele ........................................................................ 24 Figuur 31: Gemeten en voorspelde waterstand te Adinkerke ........................................................................ 24 Figuur 32: Gemeten en voorspelde afvoer te Overboelare ............................................................................ 25 Figuur 33: Gemeten en voorspelde afvoer te Overboelare (detail laatste afvoerpiek) .................................. 25 Figuur 34: Gemeten cumulatieve bekkenneerslag (bekken opwaarts Overboelare) van 6/12 tot 11/12 ...... 27 Figuur 35: Gemeten bekkenneerslag (bekken opwaarts Overboelare) van 6/12 tot 11/12 ........................... 27 Figuur 36: Gemeten neerslag tussen 5/12 en 8/12 (blauw) en voorspelde neerslag (andere kleuren) op 5-67/12 [cumulatief] ............................................................................................................................................. 28 Figuur 37: Gemeten neerslag tussen 9/12 en 11/12 12:00 (blauw) en voorspelde neerslag (andere kleuren) op 9-10/12 [cumulatief] .................................................................................................................................. 28 Figuur 38: Gemeten en voorspelde waterstand te Overboelare .................................................................... 29 Figuur 39: Gemeten en voorspelde waterstand te Idegem (afwaarts) ........................................................... 29 Figuur 40: Gemeten en voorspelde waterstand te Pollare (afwaarts) ............................................................ 29 Figuur 41: Gemeten en voorspelde waterstand te Denderleeuw (afwaarts) ................................................. 30 Figuur 42: Gecumuleerde neerslag IJzerbekken afvoer Rang 1 (29/11/21) .................................................... B2 Figuur 43: Gecumuleerde neerslag IJzerbekken met afvoer Haringe Rang 1 (29/11/21) ............................... B2 Figuur 44: Gecumuleerde neerslag IJzerbekken afvoer Rang 2 (6/3/12) ........................................................ B3 Figuur 45: Gecumuleerde neerslag IJzerbekken met afvoer Haringe Rang 2 (6/3/12) ................................... B3 Figuur 46: Gecumuleerde neerslag IJzerbekken afvoer Rang 3 (19/11/2016) ................................................ B4 Figuur 47: Gecumuleerde neerslag IJzerbekken met afvoer Haringe Rang 3 (19/11/2016) ........................... B4 Figuur 48: Gecumuleerde neerslag IJzerbekken Rang 4 (28/11/09) ............................................................... B5 Figuur 49: Gecumuleerde neerslag IJzerbekken met afvoer Haringe Rang 4 (28/11/2009) ........................... B5

VIII

WL2022RPA008_2

Definitieve versie

Wasrapport IJzer-Dender november-december 2021 - Beschrijving hydrologische gebeurtenissen

1 Algemeen: neerslag Vanaf vrijdag 26/11/21 vielen aanzienlijke hoeveelheden neerslag in het westen van onze hydrologische regio. Vooral op zaterdag 27/11/21 en zondag 28/11/21 vielen grote hoeveelheden in het IJzerbekken. Ook op maandag 29/11/21 bleef het niet droog en werd een recordafvoer sinds 1987 op de IJzer genoteerd. Ook in de dagen nadien bleek het regenachtig in het westen, met aanhoudend (nieuwe-kleinere) stijgingen na beperkte dalingen van de waterstanden. De grote hoeveelheid aangekondigde neerslag voor vrijdag 10 december viel uiteindelijk niet in hoofdzaak over het IJzerbekken, maar vooral over het bekken van de Brugse Polders, Gentse Kanalen en het Denderbekken. Uit Figuur 1 is duidelijk dat de neerslaghoeveelheden van eind november-begin december 2021 (gemiddeld over heel België) zo groot waren dat het 30-daags neerslagtotaal op een kleine twee weken evolueerde van een tekort van ongeveer 30% naar een normaal neerslagtotaal over 30 dagen.

Figuur 1: Neerslagtotaal over 30 dagen voor heel België op 15 december 2021 (KMI)

Definitieve versie

WL2022RPA008_2

Wasrapport IJzer-Dender november-december 2021 - Beschrijving hydrologische gebeurtenissen

2 IJzer 2.1 Neerslag In het bekken van de IJzer viel tussen 26/11/21 en 29/11/21 bijna 80 mm neerslag. Niet alleen opwaarts Vlaanderen (dus in Noord-Frankrijk) vielen grote neerslaghoeveelheden, maar ook in het Vlaamse IJzerbekken zelf. De aanhoudende neerslag in de dagen nadien, leidde ertoe dat de hoge waterstanden lange tijd aanhielden (zie ook verder). Tussen 22/11/21 en 13/12/21 viel lokaal in het IJzerbekken bijna 150 mm neerslag.

Figuur 2: Puntneerslagen in het IJzerbekken en berekende gebiedsneerslag opwaarts Haringe 15/11/21-14/12/21

In sectie 2.2 wordt de vergelijking gemaakt met eerdere periodes met piekafvoeren op de IJzer. Voor de 4 hoogste afvoeren sinds het begin van afvoerregistraties in Haringe, kunnen gelijkaardige neerslagfiguren geraadpleegd worden in Bijlage 1. In sectie 2.3 wordt een kort verloop geschetst van de in dit rapport besproken was.

WL2022RPA008_2

Definitieve versie

Wasrapport IJzer-Dender november-december 2021 - Beschrijving hydrologische gebeurtenissen

2.2 Hydrologische metingen Op 29/11/21 werd in de voormiddag een piekafvoer van ongeveer 110 m³/s op de IJzer in Haringe geschat. Deze afvoer is de hoogste sinds het begin van de registraties in 1987. De neerslag die uiteindelijk over het IJzerbekken viel op 11/12/21 gaf aanleiding tot een nieuwe piek van meer dan 50 m³/s.

Figuur 3: Gebiedsneerslag opwaarts Haringe en afvoer in Haringe 25/11/21-14/12/21

De piekafvoer van 29/11/21 is vergelijkbaar met het event van 6/3/12, dat de tweede plaats in de top 20 van piekafvoeren bezet (zie Tabel 1). Toen viel op een periode van 1 à 2 dagen ongeveer 105 mm neerslag. De afvoeren van de events rang 1- rang 4 zijn in Bijlage 1 - Neerslag IJzerbekken en afvoeren IJzer Haringe bij Top 4 piekafvoeren sinds 1987 ook visueel op grafiek weergegeven.

Definitieve versie

WL2022RPA008_2

Wasrapport IJzer-Dender november-december 2021 - Beschrijving hydrologische gebeurtenissen Tabel 1: Top 20 Piekafvoeren (gebaseerd op hoogresolute reeks) IJzer Haringe sinds 1987

Rang

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20

Datum

29/11/2021 6/03/2012 19/11/2016 28/11/2009 14/12/2017 1/03/2002 3/11/2012 28/11/2005 21/09/2001 23/12/2012 20/11/1991 6/03/2020 27/12/1999 24/12/1993 6/02/1988 14/11/2010 24/06/2016 15/01/2021 11/12/2021 25/07/2007

Tijdstip

8:15:00 8:15:00 19:30:00 17:30:00 11:15:00 20:00:00 4:00:00 10:30:00 12:00:00 12:15:00 9:00:00 14:15:00 10:00:00 17:00:00 18:00:00 20:15:00 14:00:00 8:45:00 5:00:00 15:00:00

Waarde

110.13 106.57 97.9 83.18 76.68 72.82 72.79 69.79 69.77 66.16 65.21 65.12 64.67 64.27 57.89 57.88 57.7 56.88 55.61 55.12

Gelijkaardige piekafvoeren in het opwaartse deel van de IJzer kunnen resulteren in verschillende maximale peilen langs de verschillende waterwegen in het IJzerbekken. Voor de events van rang 1 - rang 4 uit bovenstaande tabel, worden deze weergegeven in Tabel 2. Van deze 4 top afvoerevents zijn In alle meetlocaties de waterstanden in deze laatste was, de hoogste. Peilverschillen langs waterwegen in het IJzerbekken bij een gelijkaardig piekafvoer opwaarts in Haringe zijn niet alleen te verklaren door het waterbeheer in het Ijzerbekken (niet alleen op de waterwegen, maar bv. ook door de mate waarin water uit de polders in de waterwegen wordt gepompt). Ook de hoeveelheid neerslag die lokaal in het IJzerbekken valt, de voorafgaandelijke verzadigingsgraad, hoe lang de hoge afvoer van opwaarts aanhoudt en het getij (dat de afwatering in Nieuwpoort voor een groot deel bepaalt) bepalen de uiteindelijke piekwaterstanden die op de waterwegen in de IJzervlakte optreden. In de eerste dagen van december waren een aantal getijen op de Noordzee verhoogd.

WL2022RPA008_2

Definitieve versie

Wasrapport IJzer-Dender november-december 2021 - Beschrijving hydrologische gebeurtenissen Tabel 2: Maximale waterstanden op verschillende meetposten horende bij de top 4 afvoerevents in Haringe (Ijzer)

Stationsnummer Stationsnaam

Waterweg

jz07a-1066

Haringe/Ijzer

IJzer

ijz06a-1066

Roesbrugge/Ijzer

IJzer

ijz05e-1066

Lo-Fintele/Ijzer

IJzer

K01_321-1002

Woumen DVW/Ijzer

ijz03a-1066

Diksmuide/Ijzer

ijz01d-1066

Nieuwpoort/Ijzer

Max. peil (mTAW) rang 1 (29/11/21)

Max. peil (mTAW) rang 2 (6/3/12)

Max. peil (mTAW) rang 3 (19/11/16)

Max. peil (mTAW) rang 4 (28/11/09)

6.45

6.26

6.16

6.15

6.1 ---

5.81 ---

4.89

4.85

4.66

IJzer

4.4

4.28

4.13 ---

IJzer

4.18

4.16

3.99

4.13

IJzer

3.96

3.83

3.72

3.87

Kl NieuwpoortDuinkerke

3.09 ---

2.79 ---

Kl NieuwpoortDuinkerke

3.1 ---

2.82 ---

4.84

kdn04a-1066

Adinkerke/Kl NieuwpoortDuinkerke Veurne/Kl NieuwpoortDuinkerke

kdn03c-1066

Veurne Opwaarts/Kl NieuwpoortDuinkerke

Kl NieuwpoortDuinkerke

3.11

kdn03a-1066

Veurne Afwaarts/Kl NieuwpoortDuinkerke

Kl NieuwpoortDuinkerke

3.41 ---

3.26 ---

WA004-1073

OostduinkerkeWulpen EMT/Kl NieuwpoortDuinkerke

Kl NieuwpoortDuinkerke

3.42 ---

3.24 ---

kdn02a-1066

Nieuwpoort/Kl NieuwpoortDuinkerke

Kl NieuwpoortDuinkerke

3.4

3.25

3.21

3.27

kpn04a-1066

OudenburgPlassendale/Kl NieuwpoortPlassendale

Kl NieuwpoortPlassendale

4.28

4.23

4.08

4.12

kpn03a-1066

Slijpe/Kl NieuwpoortPlassendale

Kl NieuwpoortPlassendale

4.28

4.18

4.07 ---

kpn02a-1066

Nieuwpoort/Kl NieuwpoortPlassendale

Kl NieuwpoortPlassendale

4.28

4.13

4.09

4.06

WW019-OPW-1073

Nieuwpoort-Sint Jorissluis Opwaarts EMT/Kl Nwp-Pl

Kl NieuwpoortPlassendale

4.24

4.19

4.07

4.11

lok03c-1066

Lo-Fintele/Lokl

Lokl

3.68

3.31

3.43

3.36

lok02a-1066

Lo-Reninge/Lokl

Lokl

3.62

3.29

3.38

3.29

kdn05a-1066

2.89

2.77

2.91

Water van de IJzer kan -voor een klein deel- via het Lokanaal, door de polders, via het Kanaal NieuwpoortDuinkerke afgevoerd worden naar de Noordzee (via de Ganzenpoot in Nieuwpoort). Hierbij dient de beheerder dan rekening te houden met de waterstanden op het Kanaal Nieuwpoort-Duinkerke ten zuiden van de monding van het Lokanaal in het Kanaal Nieuwpoort-Duinkerke (Veurne).

Definitieve versie

WL2022RPA008_2

Wasrapport IJzer-Dender november-december 2021 - Beschrijving hydrologische gebeurtenissen

Op de IJzer zelf werd de alarmdrempel overschreden in Roesbrugge en Lo-Fintele. Ook in Stavele was de situatie even kritiek.

Figuur 4: Peilverloop IJzer Lo-Fintele 14/11/21-14/12/21

Het Lokanaal werd ingezet tot een peil van iets meer dan 3.60 mTAW werd bereikt. Ook op het Kanaal Nieuwpoort-Duinkerke werden verschillende alarmdrempels overschreden.

2.3 Verloop van de was 2.3.1

IJzer

In Figuur 5 is het verloop van de gemeten afvoer langsheen de IJzer weergegeven. Tijdens de hoge piek van 29/11 waren te Bambecque geen metingen beschikbaar. In Haringe is de afvoer op 1 dag gestegen van circa 20 m³/s tot 110 m³/s. Voor de andere pieken (van 6/12 en 11/12) varieert de verhouding van de piekdebieten te Bambecque en Haringe tussen 50 en 70 %. In Keiem is de afvoer duidelijk bepaald door het afwaartse getij. In de periode na de maximale afvoer (te Haringe) varieert de afvoer te Keiem tussen ca. 40 m³/s en 65 m³/s. In Figuur 6 is het verloop weergegeven van de waterstanden in de meest opwaartse stations. In Roesbrugge werd de alarmdrempel overschreden (maximum peil 6,1 mTAW, zie ook Tabel 2) en ook te Lo-Fintele werden het alarmpeil (kort) overschreden. In Figuur 7 is zichtbaar dat afwaarts Lo-Fintele het getij een duidelijk effect heeft op de waterstanden. Te Diksmuide is de getijvariatie ca. 15 cm, te Keiem ca. 65 cm en te Nieuwpoort ca. 1.35 m. De laagste waarden hier variëren tussen 2.3 en 2.4 mTAW. In de periode 15 tot 20 december beginnen de waterpeilen hier te zakken. In Diksmuide treden de laag- en hoogwaters op ca. 4 u na hoogwater te Nieuwpoort (Havengeul). Ter hoogte van de waterstandsmeter op de IJzer in Nieuwpoort is het tijdsverschil ca. 3 uur (zie Figuur 8). Waterstanden te Nieuwpoort beginnen te dalen wanneer tijdens eb de waterhoogte op zee 3.5 mTAW onderschrijdt. De saswerking was reeds in werking vanaf 28/11.

WL2022RPA008_2

Definitieve versie

Wasrapport IJzer-Dender november-december 2021 - Beschrijving hydrologische gebeurtenissen

Figuur 5: Verloop van de afvoer langsheen de IJzer (25/11 – 15/12), op de locaties waar metingen beschikbaar zijn.

Figuur 6: Metingen opwaarts Lo-Fintele langsheen de IJzer (25/11 – 15/12)

Definitieve versie

WL2022RPA008_2

Wasrapport IJzer-Dender november-december 2021 - Beschrijving hydrologische gebeurtenissen

Figuur 7: Metingen afwaarts Lo-Fintele langsheen de IJzer en Tijmeter MDK in Nieuwpoort (25/11 – 15/12)

Figuur 8: Metingen afwaarts Lo-Fintele langsheen de IJzer en Tijmeter MDK in Nieuwpoort (1/11 – 3/12)

WL2022RPA008_2

Definitieve versie

Wasrapport IJzer-Dender november-december 2021 - Beschrijving hydrologische gebeurtenissen

2.3.2

Lokanaal & Kanaal Nieuwpoort-Duinkerke

In Figuur 9 is het verloop van de afvoer in het Lokanaal, gemeten te Lo-Reninge, weergegeven. Met behulp van een loessfilter werd de data ook uitgemiddeld (zwarte lijn). In de periode tussen 28/11 en 21/12 werd water via het Lokanaal afgevoerd. Gedurende de eerste afvoerpiek gebeurde dit niet op volle capaciteit. De afvoer in de periode 29/11 – 10/12 schommelt tussen 3 en 4 m³/s. Gedurende de tweede piek (vanaf 10/12), zie ook Figuur 5) wordt meer water via het Lokanaal afgevoerd, met afvoeren schommelend tussen 6 en 8 m³/s. Ondanks het verschil in afvoer, zijn de waterstanden in beide periodes gelijkaardig, met tijdens de eerste was zelf nog iets hogere waarden. De maximale waterstanden lopen (per getijcyclus) ongeveer 5 u achter op hoogwater aan zee.

Definitieve versie

WL2022RPA008_2

Wasrapport IJzer-Dender november-december 2021 - Beschrijving hydrologische gebeurtenissen

Figuur 9: Verloop van de afvoer langs het Lokanaal voor de periode 25/11 tot 25/12, gemeten te Lo-Reninge

Figuur 10: Verloop van de waterstanden langs het Lokanaal voor de periode 25/11 tot 25/12, gemeten te Lo-Reninge

Op het Kanaal Nieuwpoort - Duinkerke werden in het stuk tussen Veurne en Franse grens alarmdrempels overschreden (zie Figuur 11). Voor de was van 29/11 was dit het geval voor 4 opeenvolgende tijen, op 11/12 werd de alarmdrempel kortstondig overschreden, gedurende 1 tij. Tijdens de wassen worden de hoogwaters hier 4 à 5 uur bereikt na hoogwater op zee. In het pand tussen Veurne en Nieuwpoort varieert dit rond de 3 à 4 uur. In het opwaartse deel zijn de peilverschillen (tussen Adinkerke en Veurne opwaarts) zeer klein. In het afwaartse deel dalen de waterpeilen te Nieuwpoort vanaf een peil op zee lager dan 3.25 mTAW. Tijdens de was (29/11 – 2/12) dalen de waterpeilen te Veurne ca. 50 cm en te Oostduinkerke ca. 80 cm. Te Nieuwpoort daalt de waterstand tot ca. 0.8 – 0.9 mTAW, in geval de laagwaterstanden hoger komen bedraagt het verschil met het laagwaterniveau ca. 20 cm. Afvoer met open sas werd hier uitgevoerd vanaf 28/11.

WL2022RPA008_2

Definitieve versie

Wasrapport IJzer-Dender november-december 2021 - Beschrijving hydrologische gebeurtenissen

Figuur 11: Verloop van de waterstanden langs het Kanaal Nieuwpoort – Duinkerke voor de periode 25/11 tot 15/12, voor de meetlocaties tussen Veurne en de Franse grens.

Figuur 12: Verloop van de waterstanden langs het Kanaal Nieuwpoort – Duinkerke voor de periode 25/11 tot 15/12, voor de meetlocaties tussen Veurne en Nieuwpoort.

Definitieve versie

WL2022RPA008_2

Wasrapport IJzer-Dender november-december 2021 - Beschrijving hydrologische gebeurtenissen

3 Dender 3.1 Neerslag In de laatste dagen van november 2021 viel in het Denderbekken beduidend minder neerslag dan in het IJzerbekken. Op 10 en 11 december kreeg het Denderbekken wel grote neerslaghoeveelheden te verwerken, en viel er meer dan 30 mm neerslag op 24 uur, na een periode van een tiental dagen waarin al een 60 mm neerslag viel.

Figuur 13: Puntneerslagen in het Denderbekken en berekende gebiedsneerslag opwaarts Overboelare 15/11/21-14/12/21

3.2 Hydrologische metingen De neerslag in de eerste helft van december 21, gaf op de Dender in Overboelare aanleiding tot 3 duidelijke pieken van meer dan 20 m³/s (Figuur 14 en Tabel 3). De afvoerpieken bedroegen respecteivelijk 29 m³/s (4/12/21), 36 m³/s (7/12/21) en 67 m³/s (11/12/21). Voor de hoogste piek valt de snelle stijging tot ca. 60 m³/s op, gevolgd door een veel geleidelijkere stijging (ca. 1 dag) tot de maximale afvoer van 67 m³/s.

WL2022RPA008_2

Definitieve versie

Wasrapport IJzer-Dender november-december 2021 - Beschrijving hydrologische gebeurtenissen

Figuur 14: Gebiedsneerslag opwaarts Overboelare en afvoer in Overboelare 25/11/21-14/12/21

Tabel 3: Verschillende pieken Dender Overboelare tijdens event 12/21

Nr. Piekafvoer Toename Direct voorafgaande Periode direct voorafgaande Datum piek Piek (m³/s) Q Gebiedsneerslag (mm) gebiedsneerslag (uur) Piek 1 4/12/2021 28.78 15 9 24 Piek 2 7/12/2021 35.99 23 10 8 Piek 3 11/12/2021 66.73 56 25 24 De piek op 11/12/21 was met bijna 67 m³/s goed voor de 11de plaats in de lijst met piekafvoeren sinds het begin van de registraties (2001).

Definitieve versie

WL2022RPA008_2

Wasrapport IJzer-Dender november-december 2021 - Beschrijving hydrologische gebeurtenissen Tabel 4: Top 20 Piekafvoeren (gebaseerd op hoogresolute reeks) Dender Overboelare sinds 2001

Rang

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20

Datum

15/11/2010 14/01/2011 31/12/2002 8/06/2016 9/01/2015 23/12/2012 10/02/2016 26/02/2007 29/01/2021 21/03/2002 11/12/2021 21/02/2002 28/12/2013 23/02/2016 30/01/2013 12/03/2020 28/08/2002 28/01/2002 17/12/2011 27/08/2014

Tijdstip 12:00:00 13:00:00 4:00:00 15:15:00 8:15:00 21:45:00 7:30:00 10:45:00 20:45:00 17:00:00 16:00:00 8:00:00 14:15:00 9:15:00 1:45:00 5:15:00 9:00:00 10:00:00 8:15:00 1:15:00

Waarde 118.29 96.99 81.52 78.26 77.21 74.09 71.98 68.87 68.6 66.75 66.73 65.31 65.05 64.05 63.61 63.34 62.35 62 61.21 60.76

De piekafvoer van 11/12/21 gaf langs heel de Dender aanleiding tot sterk verhoogde peilen, waarbij een aantal gebouwen in Pollare en Teralfene bedreigd werden. De maximaal bereikte waterstanden worden weergegeven in Tabel 5. Tabel 5: : Maximale waterstanden op verschillende meetposten langs de Dender horende bij piekafvoer 11/12/21. In het afwaartse deel (Italic) worden de waterstanden ook voor een groot deel bepaald door het getij in de Zeeschelde.

Stationsnummer

Stationsnaam

Datum

den12a-1066

Overboelare/Dender

11/12/2021