JAARVERSLAG 2020
VOORWOORD De COVID-19 crisis confronteert de universiteiten in 2020 met ongeziene uitdagingen. Er is in de eerste plaats het sanitaire gezondheidsaspect. Om ons tegen het coronavirus te beschermen moeten basisregels in acht worden genomen: draag een neus-mondkapje, houd afstand, was regelmatig je handen. Op alle fronten dient gesensibiliseerd te worden. Dat gebeurt met campagnes van de federale overheid, de gewesten, provincies, steden en gemeenten. In bedrijven, kantoren, handelszaken, moet de inrichting en logistiek worden aangepast. Dat geldt niet in het minst voor de campussen. Het volstaat echter niet om infographics te afficheren en de nodige sanitaire voorzieningen te installeren. Elk aspect van de universitaire opdracht en organisatie wordt geconfronteerd met vragen: Hoe organiseren wij onderwijs en onderzoek op een veilige manier? Wat zal de impact zijn op de sociale voorzieningen? Wat met internationale mobiliteit van onderzoekers en studenten? Eens voor die vragen de best mogelijke oplossingen zijn gevonden, stellen zich bijkomende problemen: Wat met het mentaal welzijn van medewerkers en studenten? Op welke manier kunnen wij studenten die het financieel moeilijk hebben helpen? Waar worden de financiële middelen gevonden om de gedwongen en drastische reorganisaties te bekostigen en om de financiële verliezen te lenigen?
Als koepelorganisatie neemt VLIR deel aan overleg met ministers, hun kabinetten en departementen, aan vergaderingen met virologen, epidemiologen en biostatistici. In de VLIR-overlegplatformen worden de problematieken inzake onderwijs, onderzoek, internationalisering, sociale voorzieningen en interne organisatie besproken. Op 12 maart 2020 lanceert VLIR het persbericht Wij hebben niets aan vrijblijvende richtlijnen, waarbij de rectoren en academici doortastende coronamaatregelen eisen van de overheid. Die oproep wordt herhaald in een opiniestuk van de vijf rectoren van 23 juli: Alle indicatoren staan op rood. Op 9 september 2020 organiseert een groep van toonaangevende academici, ondersteund door VLIR en in samenwerking met de Conseil des Recteurs, de Koninklijke Vlaamse Academie van België voor Wetenschappen en Kunsten, l’Académie Royale de Belgique, de Koninklijke Academie voor Geneeskunde van België, l’Académie Royale de Médecine de Belgique, de Jonge Academie en het Instituut voor Tropische Geneeskunde, een nationale wetenschappelijke conferentie over het duurzaam beheer op lange termijn van de COVID-19 epidemie in België. De conferentie heeft plaats in de Koninklijke Vlaamse Academie van België voor Wetenschappen en Kunsten. De titel van de conferentie is: Science serving society – Towards a sustainable management of the COVID-19 epidemic in Belgium. De betrachting is om een grondig multidisciplinair en sereen debat te organiseren. Door het ondersteunen van dergelijke initiatieven en het faciliteren van overleg en informatiedeling, hoopt VLIR bij te dragen tot het bedwingen en beheersen van de pandemie. Verderop in het verslag leest u meer. In elk hoofdstuk, binnen elk beleidsdomein zijn voorbeelden te noemen van de organisatie van het nieuwe normaal. Laten wij met z’n allen hopen dat we in 2021 de fundamenten kunnen leggen voor de switch naar het oude normaal.
Luc Sels Koen Verlaeckt voorzitter secretaris-generaal 2
INHOUD
4
Onderzoek en Innovatie
5 iBOF – Vijftien interuniversitaire onderzoeksprojecten goedgekeurd 5 Europees kennisbudget en herstelplan 6 Open Science Cloud – Flemish Open Science Board 6 Opstart van een grootschalig wetenschappelijk internetpanel 7 Duurzaam partnerschap met Sciensano 7 Inzetten op de overgang van doctoraathouders naar de niet-academische arbeidsmarkt 8 Wetenschapscommunicatie 8 Publicatie Landschapstekening 9 Nagoya protocol 9 Mind the GAP - Opleidingstool Wetenschappelijke integriteit
18 Ontwikkelingssamenwerking 19 19 19 19
Sharing minds, changing lives UOS: klaar voor de toekomst Een nieuwe manier van werken: op afstand maar toch dichtbij Last but not least
20
Beheer en Administratie
21 Becijfering financiële impact corona 21 Duolegaten 21 Dimona-aangifte voor onbezoldigde stagiairs 22
Interne organisatie
10
Onderwijs en Kwaliteitszorg
11 11
Coronacrisis en onderwijs Kwaliteitszorg – Kennisdelen en goede praktijken uitwisselen
22 Samenstelling raad en bureaus 22 Personeel VLIR-secretariaat 23 VLIR-overlegplatformen
12
Diversiteit en Sociaal beleid
24
13 13 14
Mentaal welzijn Lerend netwerk Armoede Coronacrisis en sociaal beleid
25 Kerncijfers
Persberichten, opiniestukken en actua
26 Colofon
15 Internationalisering 16 Kompas 2024 16 Brexit 16 Scholars at Risk 17 Kennismigratie 17 Reisbeleid 17 Hoger onderwijs en onderzoek in Colombia
3
ONDERZOEK EN INNOVATIE
4
ONDERZOEK EN INNOVATIE iBOF - Vijftien interuniversitaire onderzoeksprojecten goedgekeurd
Europees kennisbudget en herstelplan
De vijf Vlaamse universiteiten selecteren 15 iBOF-projecten (Interuniversitaire projecten, Bijzonder Onderzoeksfonds) met een looptijd van vier jaar, goed voor een totaalbudget van 36,69 miljoen euro. Voor de eerste keer worden BOFmiddelen van de vijf universiteiten samengebracht om onderzoeksconsortia te financieren met onderzoekers uit meerdere instellingen.
De Vlaamse universiteiten zetten hun pleidooi voor investeringen in onderwijs, onderzoek en innovatie op Europees niveau verder. De budgetonderhandelingen voor het volgende Meerjarig Financieel Kader (MFK) 2021 - 2027 lopen in 2020 volop. In aanloop naar de Buitengewone Europese Raad van 17 en 18 juli 2020 roepen de Vlaamse universiteiten en onderzoekscentra raadsvoorzitter Charles Michel in een open brief op om leiderschap te tonen tijdens de budgetonderhandelingen. De compromisvoorstellen die op tafel liggen voor Horizon Europe en Erasmus+ zijn immers ondermaats. Zonder een ambitieus budget voor onderzoek en onderwijsmobiliteit kan Europa de uitdagingen inzake de Green Deal, digitale transformatie en economisch herstel niet aan. Op 18 augustus 2020 onderschrijft VLIR, samen met meer dan 20 nationale rectorenconferenties uit Europa een gezamenlijk standpunt, waarin zij de leden van het Europees Parlement oproepen om in de komende onderhandelingen met de Raad voluit te gaan voor een ambitieus budget voor Horizon Europe en Erasmus+. In november 2020 vinden het Europees Parlement en de Europese Raad een akkoord over een MFK 2021 - 2027 van 1090 miljard euro, aangevuld met een herstelplan (NextGeneration EU) ter waarde van 750 miljard euro. Hoewel de budgetten voor Horizon Europe en Erasmus+ nog iets verhoogd zijn, blijven ze volgens de universiteiten onvoldoende ambitieus. Het Europees herstelplan voorziet een Recovery and Resilience Facility om Europa er economisch weer bovenop te helpen na de coronacrisis. De lidstaten kunnen aanspraak maken op dit herstelfonds door bij de Europese Commissie een nationaal herstelplan in te dienen dat rekening houdt met de pijlers van de Europese Groeistrategie. Minstens 37% van de investeringen moeten naar de Green Deal gaan, minstens 20% naar digitale transformatie. Gelet op de benoemde prioriteiten én op het lage ambitieniveau voor Horizon Europe en Erasmus+ pleiten de Vlaamse universiteiten ervoor dat een substantieel deel van het nationaal herstelplan focust op wetenschap en innovatie.
De eerste iBOF-oproep werd gelanceerd in september 2019. De selectieprocedure bestond uit twee fases: (1) een interuniversitaire preselectie van de intenties door de onderzoeksraden en (2) een selectie van uitgewerkte projectaanvragen door gerenommeerde buitenlandse experten. Begin 2020 worden 136 intentieaanvragen voorgelegd aan de onderzoeksraden. Hiervan worden 30 projecten toegelaten tot de tweede ronde. De externe review van de 30 iBOF-projecten wordt uitbesteed aan de European Science Foundation (ESF). Elke projectaanvraag wordt schriftelijk beoordeeld door vijf experten. In oktober dit jaar krijgen de onderzoeksconsortia de mogelijkheid om zich voor te stellen aan een internationaal panel. Het panel is onder de indruk van de beloftevolle consortia en hun kwalitatieve onderzoeksvoorstellen. Op basis van de ranking van het panel en de eigen budgettaire portefeuille keuren de universiteiten 15 iBOF-projecten goed die op 1 januari 2021 van start zullen gaan.
Het overzicht van de goedgekeurde interuniversitaire onderzoeksprojecten is beschikbaar op de VLIR-website: vlir.be/nieuws/eerste-ibof-projecten-geselecteerd/.
5
ONDERZOEK EN INNOVATIE Open Science Cloud – Flemish Open Science Board
Opstart van een grootschalig wetenschappelijk internetpanel
Op 20 december 2019 keurde de Vlaamse Regering het Vlaams beleidsplan Open Science goed en besloot ze om hiervoor jaarlijks een budget van 5 miljoen euro ter beschikking te stellen van alle publieke onderzoekscentra in Vlaanderen. Hiermee bereidt Vlaanderen zich voor op het aansluiten op de European Open Science Cloud (EOSC), een ambitieus cloud-project dat de Europese onderzoeker een omgeving wil aanbieden voor data storage, management, analysis en re-use across disciplines en dat data-infrastructuren zal samenbrengen.
De Vlaamse universiteiten engageren zich om werk te maken van een landsbreed interuniversitair opgebouwd online probability panel, d.w.z. een panel van respondenten dat voldoende representatief is voor de verschillende lagen van de bevolking en dat wetenschappers toelaat in te spelen op actuele gebeurtenissen. Het panel zal heel België bestrijken. Met dat doel voor ogen worden ook gesprekken opgestart met de Franstalige universiteiten. Het panel bestaat uit een groep van op toevalsbasis geselecteerde burgers die op regelmatige basis online bevraagd worden over samenleven, economie en fysieke en mentale gezondheid. Het zal toelaten om op snelle wijze wetenschappelijk verantwoorde gegevens te verzamelen over de gedragingen, voorkeuren en attitudes van de bevolking.
De universiteiten vaardigen vijf vertegenwoordigers af naar de Flemish Open Science Board (FOSB) waarin zij vanaf 21 februari 2020, samen met andere belanghebbenden, de toekomstvisie ten aanzien van Open Science uitstippelen. De universiteiten nemen binnen VLIR het initiatief om samen met de andere belanghebbenden tot een compromisvoorstel van besteding en verdeling van de FOSB-middelen te komen. Centraal staat het belang van duurzame samenwerking over alle onderzoeksinstellingen heen. De universiteiten zijn binnen de FOSBwerkgroepen ook zeer actief onder andere in het uitwerken van een voorstel voor de KPI’s en voor het model om onderzoeksmetadata aan te leveren aan het FRISonderzoeksportaal en in het bijdragen aan een studie naar de architectuur van de infrastructuur. VLIR en alle Vlaamse universiteiten wensen deel te nemen aan de European Open Science Cloud (EOSC) Association. Als waarnemer zal VLIR aan de EOSC-discussies deelnemen en deze thema’s binnen de eigen organisatie bespreken. Vervolgens kunnen de Vlaamse universiteiten, als volwaardig lid van EOSC, een gezamenlijk standpunt ondersteunen bij het stemmen.
6
ONDERZOEK EN INNOVATIE Duurzaam partnerschap met Sciensano Sciensano is een openbare instelling met rechtspersoonlijkheid opgericht bij wet van 25 februari 2018. Sciensano vervult opdrachten inzake volks- en diergezondheid op 5 niveaus: federaal, gewestelijk, gemeenschap, Europees en internationaal. Sciensano is erkend als onderzoeksinstelling door het Federaal Wetenschapsbeleid. Naar aanleiding van de coronacrisis zijn heel wat modelleurs aan de Belgische universiteiten meer in contact gekomen met Sciensano met het oog op het bekomen van COVID-19 gegevens die nodig zijn om de voorspellingsmodellen verder te verfijnen en te valideren. De Vlaamse en Franstalige universiteiten en Sciensano verkennen de mogelijkheden van een duurzaam partnerschap. Ze werken samen aan een maximaal gestandaardiseerde datatransferovereenkomst tussen Sciensano en de universiteiten, die deze laatsten in staat stellen om snel grote hoeveelheden data te analyseren met het oog op beleidsrelevante predictieve modelleringen. Bij de redactie van deze overeenkomst wordt gestreefd naar een evenwicht tussen de publieksgerichte communicatienoden van Sciensano en de publicatie van onderzoeksresultaten.
Inzetten op de overgang van doctoraathouders naar de niet-academische arbeidsmarkt De VLIR-werkgroep Doctoral Schools zet zich al zo’n 10 jaar in voor het versterken van de interuniversitaire capaciteit om doctoraathouders zo goed mogelijk te omkaderen, hen de nodige brede vaardigheden bij te brengen en om hen voor te bereiden op en te begeleiden in de ontwikkeling van hun loopbaan. De Doctoral Schools werken daarvoor binnen de krijtlijnen uitgetekend in het OJO-besluit (Ondersteuning Jonge Onderzoekers) van de Vlaamse Regering.
Jobbeurzen en loopbaanevents maken al langer deel uit van het aanbod van de Doctoral Schools. In het afgelopen coronajaar kunnen deze uiteraard niet fysiek doorgaan en worden er grote inspanningen geleverd om deze toch virtueel te kunnen laten plaatsvinden. Met name vindt eind juni, als primeur, een virtuele editie plaats van de jaarlijkse Job Market For Young Researchers. Het is een huzarenwerkje om op korte termijn de omslag te maken naar een virtuele editie, maar het resultaat mag er zijn. Maar liefst 79 bedrijven en 1730 jonge onderzoekers nemen eraan deel en vinden elkaar op dit event. Het is een mooie leeroefening over de mogelijkheden van digitale tools voor dit soort loopbaanevents, die wellicht ook na de coronacrisis nog hun nut zullen bewijzen. Een ander groot project dat het afgelopen jaar wordt voorbereid en in het voorjaar 2021 zal worden gelanceerd is een interuniversitair vacatureplatform, exclusief gericht op doctoraathouders. Alle universiteiten beschikken reeds over eigen, instellingsgebonden jobplatformen die vooral bedoeld zijn voor bachelors en masters. Men voelt echter de nood aan een nieuw platform dat bedrijven kan helpen om specifiek personen met een doctoraat te rekruteren (over alle Vlaamse universiteiten heen), en doctoraathouders kan helpen om op een vlotte manier een passende job te vinden aansluitend bij hun opleidings-, ervarings- en expertiseniveau. Het platform zal de universiteiten toelaten om zich gezamenlijk te profileren naar de arbeidsmarkt en om de band met niet-academische werkgevers verder te versterken. Momenteel wordt onder meer de tweede virtuele editie van de Job Market for Young Researchers (29-31 maart 2021) op de rails gezet, alsook concrete samenwerkingsinitiatieven met verschillende bedrijven. De werkgroep bekijkt ook hoe het overleg met bedrijven op een meer structurele manier vorm kan krijgen.
Omdat de transitie van PhD’s naar de niet-academische arbeidsmarkt een belangrijke pijler is in het besluit, wordt een nieuwe subwerkgroep opgestart die hier exclusief op focust. Samengesteld uit de carrièrespecialisten van de Doctoral Schools, bereidt de Werkgroep Overleg Externe Arbeidsmarkt volop initiatieven voor om de band met actoren op de arbeidsmarkt te versterken. 7
ONDERZOEK EN INNOVATIE Wetenschapscommunicatie
Publicatie Landschapstekening
De VLIR-VLHORA werkgroep Wetenschapscommunicatie heeft in 2020 verder gewerkt aan de drie gezamenlijke projecten van het convenant wetenschapscommunicatie tussen de Vlaamse Gemeenschap en de associaties van Vlaamse universiteiten en hogescholen: het Vlaanderenbreed Netwerk van Wetenschapscafés, het online platform wetenschapinvlaanderen.be en de Dag van de Wetenschap. COVID-19 heeft een invloed gehad op heel wat publieksinitiatieven waardoor de expertisecellen sterk investeerden in digitale inhoud, terwijl nieuwe en bestaande activiteiten een digitale variant kregen. Het Wetenschapsinformatienetwerk (WIN) staat in voor kennis- en informatieuitwisseling en het delen van activiteiten via een online agenda. Een belangrijk dossier is de vervanging van deze twee functies. De werkgroep zet de eerste stappen naar het opstellen van een online agenda waarin alle initiatieven rond wetenschapscommunicatie worden verzameld. Er wordt tegelijkertijd gewerkt aan de netwerkfunctie van WIN voor wetenschapscommunicatie-actoren. De werkgroep werkt ook samen met het departement Economie, Wetenschap en Innovatie aan het nieuw beleidsplan wetenschapscommunicatie en geeft input voor het nieuwe STEM-actieplan 2020-2030 van de Vlaamse Regering.
De werkgroep Academisch erfgoed publiceert in 2020 de brochure Tot nut van het algemeen: Het academisch erfgoed in Vlaanderen – Een landschapstekening. Deze publicatie geeft een goed beeld van de recente werking van de Vlaamse universiteiten wat betreft het academisch erfgoed. De universiteiten situeren zich binnen de erfgoedsector als belangrijke actoren en als instellingen die hun erfgoed willen delen met de samenleving. De vijf universiteiten investeren fors in hun culturele collecties en erfgoedcollecties. Zij zetten mensen en middelen in en betrekken op actieve wijze de gehele sector en de samenleving. Er worden nieuwe samenwerkingsverbanden met lokale en Vlaamse partners gecreëerd en er worden nieuwe initiatieven genomen voor valorisering in de vorm van musea, tijdelijke tentoonstellingen, enz. Daarnaast voeren de universiteiten onderzoek uit voor het behoud van het Vlaams en internationaal erfgoed.
De universitaire partners verlengen in 2020 hun overeenkomst met Universiteit van Vlaanderen voor een tweede periode van drie jaar. Er zullen, met wetenschappers uit heel Vlaanderen, nieuwe colleges worden opgenomen voor internet, radio en televisie. Er worden ook nieuwe formules ontwikkeld om een breder publiek te bereiken en de wetenschappelijke expertise van de Vlaamse universiteiten verder in de verf te zetten. Bijzondere aandacht zal gaan naar wetenschappelijke uitvindingen aan de universiteiten.
Het belang van het academisch erfgoed en de rol van de universitaire erfgoedbeheerders worden in de brede erfgoedsector de facto erkend. Erfgoedbeheerders en universitaire onderzoekers spelen er een belangrijke rol. Maar het academisch erfgoed krijgt voorlopig nog geen volwaardige plaats binnen het Vlaams cultuur-en erfgoedbeleid. Door samen te werken en samen naar buiten te komen tonen de vijf universiteiten hun bereidheid om in de Vlaamse erfgoedwereld hun rol te blijven spelen als volwaardige professionele erfgoedbeheerders. Een erkenning van die volwaardigheid door de Vlaamse overheid zal ongetwijfeld als vliegwiel dienstdoen en veel meer mogelijk maken.
8
ONDERZOEK EN INNOVATIE Nagoya protocol
Mind the GAP - Opleidingstool Wetenschappelijke integriteit
In april 2020 lanceert VLIR de website Nagoya protocol (nagoya.vlir.be). Op de website vinden onderzoekers alle informatie over ABS-wetgeving (Access and Benefit-Sharing) en het Nagoya protocol (NP): checklist voor onderzoekers, nalevingsverplichtingen, FAQ, cases, contactpunten, presentaties van het VLIR Lerend netwerk Nagoya protocol.
De VLIR-werkgroep Wetenschap, Ethiek en Integriteit (WE&I) stelde vast dat er een groeiende nood is aan een gemeenschappelijke basiscursus Wetenschappelijke integriteit waarmee onderzoekers in alle stadia van hun carrière bereikt kunnen worden.
Het Agentschap voor Natuur & Bos (ANB) controleert als bevoegde autoriteit de Vlaamse gebruikers van biologisch materiaal (genetische rijkdommen) op de naleving van de wetgeving. Ieder land dat het NP heeft geratificeerd, heeft ook een nationaal contactpunt dat informatie verstrekt over de heersende regelgeving: het National Focal Point (NFP). VLIR geeft, in overleg met het ANB en het departement Economie, Wetenschap en Innovatie (EWI), input aan het Belgische NFP inzake Digital Sequence Information (DSI), een gecontesteerde kwestie in de toepassing van ABS. Dit als voorbereiding op expertenoverleg op Europees niveau en op het Europese standpunt inzake DSI voor onderzoekers en andere gebruikers. VLIR vraagt in haar bijdrage tot het Europese standpunt waarborgen voor het behoud van open access, een langetermijnaanpak die kadert in de multilaterale Conventie Biodiversiteit (CBD), rechtszekerheid, en beperkte administratieve werklast voor de onderzoeks- en innovatieactoren. Tijdens een webinar, dat zich richt tot de brede groep leden van het VLIR Lerend netwerk Nagoya Protocol, wordt een update van de scope van de Europese ABS-regelgeving en discussie over uitwisseling en gebruik van pathogenen als COVID-19 uiteengezet. In de groep zetelen onderzoekers van de universiteiten maar ook de Strategische onderzoekscentra, het Instituut voor Tropische Geneeskunde, het Instituut voor Landbouw-, Visserij- en Voedingsonderzoek, het Vlaams Instituut voor de Zee, het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek, de Plantentuin Meise, het Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen.
De basisinformatie over wetenschappelijke integriteit is voor alle universiteiten dezelfde zodat de werkgroep WE&I de keuze maakt voor een interuniversitaire aanpak, gericht op jonge onderzoekers en hun promotoren en supervisors. In samenspraak met de VLIR-werkgroep Doctoral Schools werden middelen uit het programma voor Omkadering van Jonge Onderzoekers (OJO) toegekend aan VLIR om een project van één jaar op te zetten voor het ontwikkelen van een online opleidingstool rond wetenschappelijke integriteit. VLIR heeft een projectmedewerkster aangeworven om de opleidingstool te ontwikkelen. De opleidingstool voor wetenschappelijke integriteit, genaamd Mind the GAP (waarbij GAP staat voor Good Academic Practices), biedt een training in basisbegrippen en -kennis rond diverse deelaspecten van wetenschappelijke integriteit. Het delen van goede praktijken en kennis over wetenschappelijke integriteit heeft tot doel fouten en inbreuken te vermijden. De focus van de opleiding ligt op de principes van The European Code of Conduct for Research Integrity (beter gekend als de ALLEA-Code) die onderschreven werd door de vijf Vlaamse universiteiten. De opleidingstool zal in het voorjaar van 2021 ter beschikking worden gesteld via de eigen leerplatformen van de universiteiten, met name Toledo (KU Leuven), UFORA (UGent), Blackboard (UAntwerpen en UHasselt) en Canvas (VUB), aangevuld met een aantal universiteitsspecifieke richtlijnen of documenten zoals bijvoorbeeld het Charter van de doctorandus/a en de promotor.
9
ONDERWIJS EN KWALITEITSZORG
10
ONDERWIJS EN KWALITEITSZORG Coronacrisis en onderwijs
Kwaliteitszorg – Kennisdelen en goede praktijken uitwisselen
Bij het uitbreken van de coronapandemie in maart 2020 nemen de universiteiten, wat betreft het onderwijs, maatregelen met onmiddellijke ingang conform aan de nationaal afgekondigde lockdown. Zo wordt digitaal onderwijs de norm in alle universiteiten: de implementatie van het afstandsonderwijs gebeurt vanuit de principes van het blijvend verstrekken van kwaliteitsvol onderwijs, het vermijden van studieduurvertraging en de zorg voor de studenten. Teneinde hieraan tegemoet te komen maken de universiteiten in de onderwijsgerelateerde werkgroepen o.a. afspraken over cruciale onderwijsvormen als stages en practica, bepalen zij een gezamenlijke aanpak en doen zij aan expertisedeling, bijvoorbeeld over de studentenbegeleiding in een onderwijscontext getekend door de coronapandemie.
Naar goede gewoonte delen de universiteiten ook in 2020 binnen de werkgroep Kwaliteitszorg kennis over de eigen regie, overleggen ze over kwaliteitszorggerelateerde materies en wisselen ze goede praktijken uit. Specifieke aandacht gaat uit naar de European Approach binnen de eigen regie, het meenemen van bepalingen rond de gereglementeerde beroepen in de eigen regie en interuniversitaire opleidingen in de eigen regie. Ook de ervaringen met kwaliteitszorg in coronatijden worden gedeeld. Het overleg maakt duidelijk dat onderwijs centraal staat en de universiteiten nog nooit zo veel over kwaliteit spreken en eraan werken zonder dat het woord kwaliteit valt.
De bijzondere omstandigheden nopen ook tot een alternatieve organisatie van de ijkingstoetsafnames met een eerste digitale afname voor de niet-verplichte ijkingstoetsen in de zomer. In de context van VLIR wordt er tevens gewerkt aan een nooddecreet om de nodige rechtszekerheid in te bouwen voor het academiejaar 2019-2020. De relevante bepalingen van dit decreet worden einde oktober verlengd. In voorbereiding van het academiejaar 2020-2021 wordt een pandemiematrix vastgelegd op basis van een preventieve aanpak, de zorg voor studievoortgang en welbevinden en de gerichtheid op bepaalde studentengroepen als generatiestudenten, kansengroepen, internationale studenten of studenten met moeilijke thuissituatie. In functie van de tweede lockdown wordt de matrix einde oktober bijgestuurd met prioriteit voor de practica gerelateerd aan de zorgberoepen. Binnen de onderwijsgerelateerde werkgroepen vindt op structurele basis overleg plaats over aspecten gerelateerd aan de organisatie van het onderwijs zoals: de evaluaties en het leerkrediet, de kleurcodes uit de pandemiematrix en de stages. Deze context van maximale interuniversitaire afstemming faciliteert de uitrol van instellingsspecifieke maatregelen.
De universiteiten bereiden zich ook voor op de aankomende instellingsreviews in 2020-2021 (VUB, UAntwerpen) en 2021-2022 (KU Leuven, UGent en UHasselt). Ze delen informatie over de voorbereiding van hun instellingsreview door NVAO, overleggen met NVAO over de samenstelling van de reviewcommissies en doen een gezamenlijk voorstel van kandidaten voor deze commissies. VLIR adviseert ook de, als gevolg van COVID-19, door NVAO aangepaste beoordelingskaders die het mogelijk maken dat de dialoog tussen de beoordelingscommissie en de te beoordelen opleiding ook online gevoerd kan worden. In het Klankbordoverleg, het overlegplatform tussen de universiteiten, hogescholen, studenten, NVAO en de Vlaamse overheid, worden de engagementen van de aan de Systeembrede analyse deelnemende instellingen en de beoordeling van de kwaliteit van de lerarenopleidingen besproken.
11
DIVERSITEIT EN SOCIAAL BELEID
12
DIVERSITEIT EN SOCIAAL BELEID Mentaal welzijn
Lerend netwerk Armoede
Het maatschappelijk bewustzijn rond het belang en de kwetsbaarheid van mentaal welzijn gaat al jaren in stijgende lijn. Alle universiteiten hebben een laagdrempelige werking van hun psychosociale begeleiding uitgebouwd, vaak in samenwerkingsverbanden met andere hogeronderwijsinstellingen en gespecialiseerde zorgverleners. De universiteiten stellen op die manier psychologische begeleiding ter beschikking van hun studenten, maar organiseren daarnaast ook een waaier aan andere ondersteunende initiatieven zoals buddywerking, online-trainingen en chatgroepen.
Armoede mag geïnteresseerde jongeren niet tegenhouden om een universitaire opleiding te volgen. Binnen de Vlaamse universiteiten organiseren de diensten Studentenvoorzieningen dienstverlening die een universitaire studie voor alle studenten mogelijk maakt. Het gaat over voorzieningen op vlak van zowel voeding, huisvesting, sociale dienstverlening, vervoer, studentenwerking als medische en psychologische dienstverlening. Vanuit deze heel verscheiden domeinen werken medewerkers van de universiteiten met mensen in armoede. Naast de diensten Studentenvoorzieningen, komen ook de communicatiemedewerkers, die de werving van nieuwe studenten opzetten, en de studiebegeleiders intensief in contact met mensen in armoede.
Bij het uitbreken van de coronacrisis, krijgt de zorg om het mentaal welzijn van studenten een urgent karakter. Veel studenten zitten in een moeilijke sociale situatie, waarbij eenzaamheid groeit, terwijl de angst voor corona en zijn gevolgen reëel is. VLIR maakt samen met de hogescholen een plan op om de krachten te bundelen rond mentaal welzijn in elke studentenstad: Nu investeren in het mentaal welzijn van studenten: minder zorgen voor morgen. Contouren van een versterkte, duurzame ondersteuning van het mentaal welzijn bij studenten. Het plan houdt in dat de bestaande samenwerkingsverbanden in de studentensteden versterkt worden met als doel het bevorderen van een integraal beleid rond veerkracht en mentaal welzijn bij studenten. Er wordt gezamenlijk op een positieve, niet-stigmatiserende manier ingezet op het welzijn van de student door te verbinden, te informeren en te adviseren. Het achterliggende idee is dat de zorg trapsgewijs aangeboden wordt, waarbij preventie en brede ondersteuning (bv. groepstrainingen rond faalangst, mindfulness of sociale vaardigheden) algemeen beschikbaar is via de hogeronderwijsinstelling en waarbij naar specialistische zorg doorverwezen wordt indien nodig. Door bijkomend te investeren in deze samenwerkingsverbanden, kunnen de hogeronderwijsinstellingen meer proactief werken en een groter bereik verwezenlijken. Eind 2020 krijgt het plan de steun van de minister van Onderwijs die het Steunpunt Inclusief Hoger Onderwijs (SIHO) aanduidt als coördinerende partner.
In februari 2020 organiseert de VLIR-werkgroep Sociale voorzieningen een Lerend netwerk Armoede. Van elke universiteit nemen een vijftal medewerkers vanuit verschillende afdelingen deel, zoals de diensten voor sociale begeleiding, communicatie of studiebegeleiding. Het doel is ervaringen uitwisselen en de praktijk uitdiepen in het omgaan met (kandidaat-)studenten in armoede. Tijdens dit lerend netwerk brengen experten en ervaringsdeskundigen de deelnemers in contact met wat armoede betekent voor hen die er in leven, en de impact ervan op keuzes en het dagelijks leven. Ze verkennen ook specifiek het hoger onderwijs vanuit het perspectief van studenten in armoede. Deelnemers worden aangemoedigd om hun eigen ervaringen met studenten in armoede te delen, en om plannen en praktijken van de studentenvoorzieningen, werving, communicatie, e.d. te analyseren.
De presentaties uit het Lerend Netwerk Armoede zijn te vinden op de VLIR-website: vlir.be/events/armoede/.
13
DIVERSITEIT EN SOCIAAL BELEID Coronacrisis en sociaal beleid De werkgroep Gender monitort de mogelijke impact van de coronacrisis op de onderzoekers en organiseert kennisdeling over initiatieven die mogelijke genderongelijkheid in deze tegengaan. De eerste indicaties geven aan dat de impact van corona op de onderzoekers groot is, maar ook erg ongelijk: zo zouden onderzoekers naargelang de hoeveelheid zorgtaken, onderwijstaken, het onderzoeksdomein en het wegvallen van financiering, meer of minder impact van de epidemie op hun loopbaan ervaren. Ook het studentenleven komt door corona zwaar onder druk te staan. De werkgroepen binnen het beleidsdomein Diversiteit en Sociaal beleid organiseren afstemming en uitwisseling van informatie en goede praktijken tussen de universiteiten. Hierbij is bijzondere aandacht voor de studenten die geen rustige studeerplek, goede internetverbinding of laptop hebben, maar ook voor wie in financiële problemen komt. Bovendien dient binnen de omslag naar hoofdzakelijk online lessen er ook voor gezorgd te worden dat studenten met functiebeperkingen volwaardig kunnen blijven deelnemen.
14
INTERNATIONALISERING
15
INTERNATIONALISERING Kompas 2024
Scholars at Risk
In maart 2020 publiceert VLIR de nota Kompas 2024, Slim internationaliseren in onderzoek, innovatie en hoger onderwijs. Met dit kompas voor de regeerperiode 2020-2024 formuleren de Vlaamse universiteiten hun kernboodschappen en roepen zij de Vlaamse Regering op om te investeren in een slimme internationaliseringsstrategie voor onderzoek, innovatie en hoger onderwijs. Zij geven aan hoe zij de uitvoering van de internationale prioriteiten in het regeerakkoord mee gestalte willen geven en vervolledigen deze met een aantal eigen aandachtspunten.
Tijdens de vergadering van het bureau der rectoren van 28 oktober 2020 wordt beslist dat het VLIR-secretariaat zich geen kandidaat stelt voor het huisvesten van het Scholars at Risk-secretariaat voor België en Nederland. Het bureau keurt het voorstel goed om de bescherming van bedreigde buitenlandse wetenschappers breder in te vullen dan de Scholars at Risk-werking, aangezien de universiteiten op die manier de vrijheid behouden om eigen kandidaten te selecteren en/of samen te werken met Scholars at Risk Het VLIR-secretariaat stuurt een principiële vraag inzake de mogelijke cofinanciering van een programma ter ondersteuning van bedreigde buitenlandse wetenschappers door de Vlaamse overheid, aan het departement Buitenlandse Zaken.
De nota is beschikbaar op de VLIR-website: vlir.be/internationalisering/#tab_4.
Begin december publiceert VLIR een persbericht waarin wordt aangekondigd dat de academische samenwerking met Iran on hold wordt gezet zolang het gevaar blijft bestaan dat VUB-gastdocent Ahmadreza Djalali door de Iraanse overheid wordt geëxecuteerd.
Brexit Naast de economische impact dreigt de Brexit ook zware gevolgen te hebben op de academische samenwerking tussen de Vlaamse universiteiten en hun Britse partners. De bezorgdheden worden samengevat in een nota Beleidsaanbevelingen. Centraal staat de nood aan bilaterale akkoorden en programma’s op het vlak van studenten- en stafmobiliteit, en onderzoek. Bijkomend wordt aandacht gevraagd voor het opzetten van een centrale helpdesk, en voor de impact op andere derde landen. De nota wordt overgemaakt aan de bevoegde overheden.
De nota is beschikbaar op de VLIR-website: vlir.be/beleidsdomeinen/internationalisering/#tab_6.
16
INTERNATIONALISERING Kennismigratie
Reisbeleid
In november 2019 werd de werkgroep Internationale onderzoekers omgevormd naar de werkgroep Kennismigratie. De werkgroep Kennismigratie zal ressorteren onder de domeinwerkgroep Internationalisering. De scope wordt verbreed naar onderzoekers én studenten. De werkgroep zal fungeren als een platform voor kennisdeling. Beleidsdiscussies zullen worden gevoerd. Aanbevelingen zullen worden geformuleerd. De startvergadering van de werkgroep Kennismigratie heeft plaats op 3 maart 2020.
In 2019 publiceerde VLIR de nota Reizen naar risicogebieden, richtlijnen en aanbevelingen. Landen en regio’s met gewapende conflicten, burgeroorlog, terroristische aanslagen, binnenlandse politieke onlusten, epidemieën, worden beschouwd als risicogebieden. Het reizen naar risicogebieden door professoren, doctorandi, studenten, dient te gebeuren in overeenstemming met de door de universiteit ingestelde procedure(s). De Vlaamse universiteiten stellen samen een nota op waarin richtlijnen en aanbevelingen m.b.t. die procedures worden opgelijst. De richtlijnen en aanbevelingen gelden als kader voor de implementatie van de procedures binnen de respectieve universiteiten.
In 2020 wordt, in de context van diverse dossiers m.b.t. kennismigratie en nieuwe gewestelijke of federale wet- en regelgeving, overlegd met het kabinet van Hilde Crevits, viceminister-president van de Vlaamse Regering en Vlaams minister van Economie, Innovatie, Werk, Sociale economie en Landbouw; het kabinet van Bernard Clerfayt, minister van de Brusselse Hoofdstedelijke Regering, belast met Werk en Beroepsopleiding, Digitalisering, de Plaatselijke besturen en Dierenwelzijn; het departement Werk en Sociale economie; de federale overheidsdienst Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal overleg en de federale overheidsdienst Vreemdelingenzaken. In de context van de aanpassingen aan de Verordening (EG) nr. 883/2004 betreffende de coördinatie van de socialezekerheidsstelsels en Verordening (EG) nr. 987/2009 tot vaststelling van de wijze van toepassing van Verordening (EG) nr. 883/2004, stuurt VLIR een aandachtspuntennota aan de bevoegde federale minister en aan de Vlaamse Permanente vertegenwoordiging bij de EU.
In 2020 wordt, door de coronacrisis, de hele wereld plots risicogebied. De universiteiten werken een reisbeleid uit. Dat beleid wordt continu aangepast en bijgesteld afhankelijk van de internationale context en de actuele status van de pandemie. De universiteiten delen informatie over het reisbeleid via een WhatsApp-groep en via de domeinwerkgroep Internationalisering.
Hoger onderwijs en onderzoek in Colombia In samenwerking met de Colombiaanse ambassade organiseert VLIR op 24 november 2020 een webinar met als thema: Research and higher education in Colombia: a destination to explore. Tijdens het webinar worden presentaties gegeven over het hoger onderwijs en onderzoek in Colombia en over de academische mobiliteit naar Colombia. Er nemen 43 medewerkers van de Vlaamse universiteiten en de Vlaamse overheid deel aan het event.
17
ONTWIKKELINGSSAMENWERKING
18
ONTWIKKELINGSSAMENWERKING Sharing minds, changing lives
Een nieuwe manier van werken: op afstand, maar toch dichtbij
Met de 2030 Agenda for Sustainable Development Goals (SDG’s) als internationaal oriënterend kader en in het licht van globale uitdagingen zoals armoede, migratie, klimaat en wereldwijde conflicten, worden de universiteiten uitgedaagd om hun studenten te vormen tot wereldburgers die kritisch en veerkrachtig in het leven staan. Tegelijkertijd spelen de universiteiten een sleutelrol, via onderzoek en innovatie, in het zoeken naar duurzame antwoorden op globale en lokale maatschappelijke uitdagingen. VLIR-UOS is het platform waarbinnen het Vlaamse hoger onderwijs al sinds 1998 samenwerkt in het kader van universitaire ontwikkelingssamenwerking (UOS). Met middelen van de federale overheid is de organisatie de belangrijkste financier van samenwerkingsprojecten tussen academici uit Vlaanderen en partnerlanden, en van beurzen voor studenten en professionals uit Vlaanderen en partnerlanden.
De coronamaatregelen hebben een zware impact op de uitvoering van projecten en beurzen van VLIR-UOS, onder meer door het internationaal reisverbod en de lockdownsituatie bij lokale partneruniversiteiten. Vele activiteiten zijn zwaar vertraagd, met minstens zes maanden tot een jaar. De pandemie die ieders leven en werken waar ook ter wereld heeft veranderd, heeft ook UOS uitgedaagd zich aan te passen. De hogeronderwijsinstellingen in Vlaanderen, net als in partnerlanden, zijn noodgedwongen overgeschakeld naar digitalisering van hun onderwijs en onderzoek. Duurzame mobiliteit was reeds een belangrijk beleidsthema, maar in het kielzog van de pandemie speelt nog meer de vraag om nut en noodzaak van internationale mobiliteit af te wegen. Tal van academische activiteiten, en in het bijzonder events, moeten heruitgevonden worden in deze nieuwe realiteit van online werken, studeren en aan onderzoek doen. Dat levert ook voordelen op: onze partners van over de hele wereld zijn nog nooit zo dichtbij geweest. Via online meetings zijn zij meer en meer direct betrokken bij onze werking en besluitvorming. Een mooi voorbeeld hiervan is het COVID-19 platform dat in april 2020 het licht ziet. Via tweewekelijkse online webinars krijgen partners van over de hele wereld de gelegenheid om te horen hoe men in de diverse partnerlanden bezig is met onderzoek, productontwikkeling, preventie en zorg rond COVID-19. Niet enkel de medische kant, maar ook sociaal-culturele aspecten worden hier belicht en ieders inbreng is van harte welkom. Een zeer expliciete toepassing van onze slogan Sharing minds, changing lives!
UOS: klaar voor de toekomst Het jaar 2020 staat ook in het licht van de uitwerking van een nieuw conceptueel kader voor universitaire ontwikkelingssamenwerking in de vorm van een nieuwe visie die start vanuit het SDG-kader, een nieuwe veranderingstheorie en een aangepaste portfolio van programma’s, projecten en beurzen. Dit alles moet uitmonden in een nieuw vijfjarenprogramma voor de periode 2022-2026. De impact van digitalisering en het belang van multiactorpartnerships, valorisatie van resultaten en gender en diversiteit zullen hierin aan bod komen, evenals het debat rond dekolonisatie. In het VLIR-UOS-jaarverslag 2020 zal hierover uitgebreider bericht worden.
Last but not least Sinds 1 oktober 2020 heeft België een nieuwe, gendergelijke federale regering. Met minister Meryame Kitir als nieuwe minister voor Ontwikkelingssamenwerking kijkt VLIR-UOS positief vooruit naar de toekomst. Zij zal de hervorming van haar voorganger Alexander De Croo consolideren en zorgen voor continuïteit en stabiliteit, met hierbij bijzondere aandacht voor onderwijs. Zij gaat op 7 december 2020 in gesprek met onze bursalen, om hen in deze moeilijke COVID-19 tijden een hart onder de riem te steken, én hun dromen te beluisteren over hoe ze agent of change willen, respectievelijk kunnen, worden. 19
BEHEER EN ADMINISTRATIE
20
BEHEER EN ADMINISTRATIE Becijfering financiële impact corona In opdracht van de ministers van Onderwijs en Economie, Werk en Innovatie becijferen de universiteiten de budgettaire impact van de coronacrisis op de universitaire werking in 2020. De netto-meerkost voor het kalenderjaar 2020 kan worden geraamd op minimaal 39 miljoen euro. Er zijn zowel substantiële netto-meerkosten voor onderwijs als voor onderzoek en veel effecten zijn (nu) (nog) niet of moeilijk kwantificeerbaar. Wetenschappelijk onderzoek aan universiteiten wordt immers uitgevoerd binnen duizenden projecten. Het wordt gefinancierd door honderden verschillende binnen- en buitenlandse instanties met elk hun eigen financieel-administratieve realiteit. Bovendien heeft elk project ook haar eigen inhoudelijke logica en afhankelijkheden. Een allesomvattende analyse is (op dit moment) dan ook onbegonnen werk. Binnen deze context wensten de Vlaamse universiteiten te focussen op het meest acute en eenvoudigst kwantificeerbare probleem: de verlenging van de projectduur voor doctoraatsprojecten in een finale fase van het onderzoek. Om reeds gedane investeringen, door doctorandi en universiteiten/ opdrachtgevers, niet verloren te laten gaan, is het immers belangrijk om jonge onderzoekers de kans te geven hun doctoraat te kunnen afwerken. Voor de Vlaamse universiteiten bedraagt de meerkost op de onderzoeks component omwille van corona dan ook minimaal 9 miljoen euro. Dit komt neer op een verlenging van 20% van de doctoraatsprojecten in de finale fase met een periode van 3 maanden (cf. eerste lockdown). De totale impact van de coronacrisis op het wetenschappelijk onderzoek zal weliswaar substantieel hoger liggen, maar kan nog niet in cijfers gekwantificeerd of gerapporteerd worden. Tijdens de lockdownperiode en de erop volgende maanden, zijn enerzijds onderzoeksinkomsten en opportuniteiten weggevallen en zijn er anderzijds meerkosten gegenereerd. Wat betreft onderwijs identificeren de universiteiten voor 2020 een minimale netto-meerkost van 30 miljoen euro, ten gevolge van (1) meerkosten, onder meer voor de digitalisering van onderwijs, preventiemaatregelen en de huur van externe locaties voor examens en lessen; (2) gederfde opbrengsten, onder meer door de sluiting van de studentenrestaurants, de leegstand van koten en de terugloop van navorming en dienstverlening; en (3) minkosten, vooral door activiteiten die niet
zijn doorgegaan. Niet inbegrepen is de impact op het vlak van de terugloop in inschrijvingen van internationale studenten en door vertraging bij bouwprojecten. De universiteiten beseffen dat er andere sectoren in de samenleving zijn die zeer zwaar getroffen worden en danken de Vlaamse Regering om financieel tussen te komen om een deel van de impact te compenseren.
Duolegaten De Vlaamse Regering keurt op 18 september 2020 het voorontwerp van decreet goed, dat voorziet in de afschaffing van de duolegaten en de invoering van het nultarief op schenkingen aan maatschappelijke doelen van algemeen belang. De universiteiten pleiten voor bijkomende aandacht voor een overgangsmaatregel voor wilsonbekwamen, om te vermijden dat er duolegaten niet uitgevoerd kunnen worden.
Dimona-aangifte voor onbezoldigde stagiairs De hogeronderwijsinstellingen in ons land worden gevat door een nieuwe wettelijke verplichting om een Dimona-aangifte te doen voor alle onbezoldigde stagiairs: met het oog op een dekking door de arbeidsongevallenverzekering is een aangifte van studenten die een onbezoldigde studiestage verrichten noodzakelijk. Tot nu toe waren onbezoldigde stagiairs echter vrijgesteld van de Dimona-regeling. Onder impuls van de Vlaamse universiteiten wordt de grote administratieve overhead die de verplichting met zich meebrengt, aangekaart. Een vrijstelling van aangifte t.e.m. academiejaar 2020-2021 is bedongen, maar ten gronde is het probleem hiermee evenwel niet opgelost. De toegevoegde waarde van een Dimona-aangifte voor deze groep blijft onbestaande en wordt door de universiteiten verder uitvoerig gemotiveerd.
21
INTERNE ORGANISATIE Samenstelling raad en bureaus 31 december 2020
Raad van bestuur
Bureau VLIR-UOS
voorzitter: Luc Sels, rector KU Leuven eerste ondervoorzitter: Rik Van de Walle, rector Universiteit Gent ondervoorzitters: Bernard Vanheusden, rector Universiteit Hasselt; Caroline Pauwels, rector Vrije Universiteit Brussel secretaris: Herman Van Goethem, rector Universiteit Antwerpen leden: Wim Desmet, algemeen beheerder KU Leuven; Mieke Van Herreweghe, vicerector Universiteit Gent; Jan Danckaert, vicerector Vrije Universiteit Brussel; Bart Heijnen, algemeen beheerder Universiteit Antwerpen leden met raadgevende stem: Tine Baelmans, vicerector Onderwijsbeleid KU Leuven; Jeroen Vanden Berghe, logistiek beheerder Universiteit Gent; An De Backer, academisch beheerder Universiteit Hasselt; Koen Verlaeckt, secretaris-generaal VLIR vertegenwoordigers van de overheid: André De Leenheer, afgevaardigde van de minister van federaal Wetenschapsbeleid; Els Titeca, afgevaardigde van de minister van Onderwijs vertegenwoordiger van VVS (Vlaamse Vereniging van Studenten): Sander Vanmaercke
voorzitter: Johan De Tavernier, KU Leuven ondervoorzitter: Stefaan Smis, Vrije Universiteit Brussel leden: Peter Bols, Universiteit Antwerpen; Guido Van Huylenbroeck Universiteit Gent; Jean-Michel Rigo, Universiteit Hasselt; Kurt Debaere, Howest hogeschool (vertegenwoordiger VLHORA)
Personeel VLIR-secretariaat Bernadette Allaert, beleidsmedewerker Internationalisering en Externe communicatie; Marjoleine (Jo) Breda, senior beleidsmedewerker Sociaal beleid; Marleen Bronders, senior beleidsmedewerker Onderwijs; Filip Colson, beleidsmedewerker Onderzoek; Karen Decancq, beleidsmedewerker Universitair beheer; Aurora Geerts, beleidsmedewerker Onderzoek; Danielle Gilliot, senior beleidsmedewerker Onderzoek; Isabelle Melis, beleidsmedewerker Onderwijs; Nele Robberechts, beleidsmedewerker Onderzoek; Inge Rutsaert, projectmedewerker Wetenschappelijke integriteit; Joachim Van Haver, directiemedewerker, Lies Vander Straeten, directiemedewerker; Mieke Vanderstappen, directiemedewerker; Koen Verlaeckt, secretaris-generaal
Bureau der rectoren voorzitter: Luc Sels, rector KU Leuven ondervoorzitter: Rik Van de Walle, rector Universiteit Gent leden: Bernard Vanheusden, rector Universiteit Hasselt; Caroline Pauwels, rector Vrije Universiteit Brussel; Herman Van Goethem, rector Universiteit Antwerpen secretaris: Koen Verlaeckt, secretaris-generaal VLIR
22
INTERNE ORGANISATIE VLIR-overlegplatformen 31 december 2020
Beheer en Administratie • • • • • • • • •
domeinwerkgroep Universitair beheer en Administratie (UBA) werkgroep Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) werkgroep Financiële directeuren ad hoc werkgroep Boekhoudkundige adviezen werkgroep Personeel ad hoc werkgroep Personeelsstatistieken ad hoc werkgroep Cyberveiligheid ad hoc werkgroep NIRAS ad hoc werkgroep Online examens
• • • • • • • • •
werkgroep Opleidingsaanbod ad hoc werkgroep Engelse vertalingen ad hoc werkgroep Diplomasupplement werkgroep SIDU (Instroom, Doorstroom, Uitstroom) ad hoc werkgroep Rationalisatie ad-hoc werkgroep Studievoortgang stuurgroep VLIR-VDAB VLIR-VDAB werkgroep E-learning module loopbaandenken VLIR-VDAB werkgroep Tools
Diversiteit en Sociaal beleid
Onderzoek en Innovatie
• • • •
• • • • • • • • • • • • •
domeinwerkgroep Sociaal beleid en Diversiteit werkgroep Gender werkgroep Opvolging registratie kansengroepen werkgroep Sociale voorzieningen voor studenten (SOVO)
Internationalisering • domeinwerkgroep Internationalisering • werkgroep Kennismigratie • informatieplatform Reizen naar risicogebieden Onderwijs en Kwaliteitszorg • • • • •
domeinwerkgroep Onderwijs centrale IJkingstoetscommissie werkgroep Kwaliteitszorg werkgroep Lerarenopleiding ad hoc werkgroep DLR Educatieve master
domeinwerkgroep Onderzoek en Innovatie gezaghebbend panel VABB – SHW werkgroep Academisch erfgoed werkgroep Doctoral Schools subwerkgroep Doctoral Schools, overleg externe arbeidsmarkt werkgroep EU Research werkgroep EU Research, VLIR & CRef werkgroep RDM (Research Data Management) en OS (Open Science) werkgroep TTO (Tech Transfer Offices) werkgroep Wetenschap, Ethiek en Integriteit ad hoc werkgroep Dual Use ad hoc werkgroep iBOF ad hoc werkgroep Wetgeving dierproeven
Andere werkgroepen • VLIR & CRef werkgroep Koloniaal verleden van België
23
PERSBERICHTEN, OPINIESTUKKEN EN ACTUA
In 2020 publiceert VLIR opiniestukken over diverse onderwerpen. Aansluitend bij de academische actualiteit worden regelmatig persberichten gelanceerd en actua-berichten gepost.
De opiniestukken en persberichten kunnen worden geraadpleegd op de VLIR-website: vlir.be/nieuws/.
Overzicht • Impact van de Vlaamse universiteiten: Gedachtewisseling met de leden van de commissie Economie, Werk, Sociale economie, Wetenschap en Innovatie, en de leden van de commissie Onderwijs, 9 januari 2020 • Post Brexit: EU and UK research and higher education organisations plan a strong future relationship post Brexit, 31 januari 2020 • IJkingstoetsen of toelatingsproeven ? Blijf bij de les, Opiniestuk, 10 februari 2020, De Standaard • Verhoging (tand)artsenquota, Opiniestuk, 19 februari 2020, De Tijd • COVID-19, Persbericht, 12 maart 2020 • Website Nagoya protocol, 8 april 2020 • Wetenschap en politiek, Opiniestuk, 21 april 2020, De Standaard
• Organisatie van het academiejaar 2020-2021, Persbericht, 3 juli 2020 • Pandemiematrix Vlaamse universiteiten - Basisregels voor de organisatie van het academiejaar 2020-2021, 10 juli 2020 • Wetenschappelijk internetpanel, Persbericht, 15 juli 2020 • Ambitieus EU-kennisbudget, Open brief, 16 juli 202 • Tweede coronagolf, Opiniestuk, 23 juli 2020, De Morgen • EU-kennisbudget, 18 augustus 2020 • Wetenschap ten dienste van de samenleving, 9 september 2020 • IJkingstoets 2020, Persbericht, 11 september 2020 • Universiteit van Vlaanderen, Persbericht, 25 september 2020 • Onze vrije meningsuiting is een kostbaar voorrecht, Opiniestuk, 22 oktober 2020, De Tijd • Crisis in Ethiopië, Opiniestuk, 15 november 2020, VRTnws • Academische samenwerking met Iran onmogelijk, Persbericht, 26 november 2020 • Academic cooperation with Iran is a no-go, Persbericht, 26 november 2020 • Publicatie Academisch erfgoed, Persbericht, 26 november 2020 • Brexit mag academische kruisbestuiving over het Kanaal niet kelderen, Opiniestuk, 8 december 2020, De Tijd • Personeelsbestand van de Vlaamse universiteiten wordt steeds internationaler, Persbericht, 10 december 2020 • Eerste iBOF-projecten geselecteerd, Persbericht, 18 december 2020
• IJkingstoetsen 2020, Persbericht, 6 mei 2020 • Kaderovereenkomst verwerking persoonsgegevens, 4 juni 2020 • Artsenquota na de COVID-19-crisis, Opiniestuk, 29 juni 2020, De Standaard
24
KERNCIJFERS
150.908
Totaal aantal ingeschreven studenten met een diplomacontract, AJ 2019-2020 1
18.287,92
Totaal aantal wetenschappelijke personeelsleden, op 1 februari 2020 (in VTE) 2
58,74%
% van het personeel gefinancierd buiten de werkingsuitkeringen, op 1 februari 2020 (in VTE) 3
2.099
€2.521.205.611
216.048
€157.310.557
923
€255.171.453
Aantal doctoraatsdiploma’s, AJ 2018-2019 (ongewogen) 5
Aantal publicaties in het Web of Science en het Vlaams Academisch Bibliografisch Bestand (Sociaal en Humane Wetenschappen), 2009-2018 6
Aantal toegekende octrooien, 2015-2019 (niet gewogen) 7
9.058,84 Totaal aantal administratieve en technische personeelsleden, op 1 februari 2020 (in VTE) 4
113
Aantal gecreëerde spin-off, 2015-2019 8
Totaalbedrag bedrijfsinkomsten (2019) 9
Inkomsten uit Europese programma’s (2019) 10
Inkomsten uit contractonderzoek met de privésector en wetenschappelijke dienstverlening (4de geldstroom), 2019 11
Bronnen Dataloep 2-3-4 Personeelsstatistieken, telling 1 februari 2020 5-6 BOF-sleutel 2021 7-8 ECOOM 9-10-11 jaarrekeningen universiteiten 1
25
COLOFON Het Jaarverslag 2020 van de Vlaamse Interuniversitaire Raad is gepubliceerd in elektronische versie en is als download beschikbaar op de website: vlir.be/publicaties/jaarverslag/. verantwoordelijke uitgever: Koen Verlaeckt, secretaris-generaal Vlaamse Interuniversitaire Raad Ravensteingalerij 27 bus 6, 1000 Brussel T. +32 (0)2 792 55 00 administratie@vlir.be www.vlir.be / @ VLIRnws D/2021/2939/1
26