NATUURINRICHTING SCHUDDEBEURZE Monitoringsrapport Oppervlaktewater 2020-2021
Regio West -2021 //////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 1 van 26
Natuurinrichtingsproject Schuddebeurze
1.10.2021
NATUURINRICHTING Project SCHUDDEBEURZE COLOFON Uitvoerder: Vlaamse Landmaatschappij Regio West Vestiging Brugge Velodroomstraat 28 8200 Brugge Tel.: 050 45 81 00 www.vlm.be
Opdrachtgever: Agentschap voor Natuur en Bos VAC West-Vlaanderen Koning Albert I-laan 1 / 2, bus 74 8200 Brugge Tel.: 02 553 81 02 www.natuurenbos.be
Redactie: Het rapport “Natuurinrichting Schuddebeurze. Monitoringsrapport Oppervlaktewater 2020-2021” is opgemaakt door volgend projectteam: Carole Ampe Els Ameloot, projectleider
Coverfoto: Poel SCH7, Schuddebeurze, Carole Ampe, VLM Fotoarchief, 2021 Datum Rapport: juli 2021 Status/Revisie: eindversie Depotnummer: D/2021/3241/332/
carole.ampe@vlm.be els.ameloot@vlm.be
INHOUD 1 2 3
Inleiding .................................................................................................................................................... 4 Methodologie........................................................................................................................................... 5 Resultaten oppervlaktewater .................................................................................................................. 6
3.1
Resultaten 31 maart 2020 .......................................................................................................................................................... 8
3.2 3.3
Resultaten 9 juni 2020 .............................................................................................................................................................. 10 Resultaten 8 september 2020 ................................................................................................................................................... 13
3.4 3.5
Resultaten 17 december 2020 .................................................................................................................................................. 15 Resultaten 15 april 2021 ........................................................................................................................................................... 16
3.6
Resultaten 10 juni 2021 ............................................................................................................................................................ 17
4 5 6 7
Bespreking.............................................................................................................................................. 19 Referenties ............................................................................................................................................. 20 Kaarten ................................................................................................................................................... 21 Foto’s...................................................................................................................................................... 22
//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 3 van 26
Natuurinrichtingsproject Schuddebeurze Inventarisatie waterkwaliteit
1.10.2021
1 INLEIDING Op grond van het Decreet van 21 oktober 1997 betreffende het natuurbehoud en het natuurlijk milieu, gewijzigd bij het decreet van 19 juli 2002 en het uitvoeringsbesluit van 23 juli 1998 kan de Vlaamse Regering natuurinrichtingsprojecten instellen. Zo is het natuurinrichtingsproject ‘Schuddebeurze’ ingesteld op 26 mei 2016, nadat voor het projectgebied een onderzoek naar de haalbaarheid is uitgevoerd. Het projectrapport was afgewerkt in december 2017, ging in openbaar onderzoek in januari-februari 2018 en werd met het overwegingsdocument goedgekeurd door de Minister op 4 december 2018. Het eerste uitvoeringsdossier, ‘De cultuurhistorische en natuureductatieve inrichting van de Bambursite’, werd gerealiseerd in 2020. Het tweede uitvoeringsdossier is de ‘Inrichting van de duinvallei’ en gaat van start in 2021. Het derde dossier omvat ‘De sloop van gebouwen in Prinsenveld’ en is uitgevoerd januari 2021. Momenteel loopt de voorbereiding van het vierde uitvoeringsdossier ‘Inrichten Prinsenveld, percelen tussen Bamburtgstraat en Steenstraat, ’t Veld en vijver Bamburgstraat’. De gegevens voorgesteld in dit rapport maken deel uit van een abiotische inventarisatie van de oppervlaktewaterkwaliteit voor de start van de werken die zullen uitgevoerd worden vanaf augustus 2021. De gegevens stellen de T-1 situatie voor.
//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 4 van 26
Natuurinrichtingsproject Schuddebeurze Inventarisatie waterkwaliteit
1.10.2021
2 METHODOLOGIE •
Doel van de waterkwaliteitbepaling
Het bepalen en opvolgen van de oppervlaktewaterkwaliteit en het vastleggen van de uitgangssituatie. •
Bemonsteringsmethode
De oppervlaktewaterstalen werden door de VLM genomen op een diepte van 25-30 cm indien het water voldoende diep was. Recipiënten aangepast aan de te bepalen variabele (al dan niet met fixatiezuren) werden aangeleverd door het labo. De oppervlaktewaterkwaliteit is in 2020 opgevolgd op 5 locaties verspreid over het gebied (zie §6 Kaarten). Tabel 1: Overzicht van de bemonsteringspunten 2020
Nr SCH1 SCH2 SCH3 SCH5 SCH6
Locatie Vijver Vijfwege Vijver Bamburgstraat Schuddebeurzebeek Poel commandobunker Poel Steenstraat
bemonsteringswijze Scheppen met emmer Scheppen met emmer Scheppen met emmer Scheppen met emmer Scheppen met emmer
In 2020 werd er 4 keer per jaar stalen genomen. De oppervlaktewaterstalen werden genomen op: 31/3/2020, 9/6/2020, 8/9/2020 en 17/12/2020. De ionenbalans werd gemeten op 31/3, 9/6 en 8/9/2021. In 2021 zijn 2 andere poelen opgevolgd die we niet eerder hadden onderzocht.
Tabel 2: Overzicht van de bemonsteringspunten 2021
Nr SCH7 SCH8
Locatie Poel ANB Poel centraal bunkersite
bemonsteringswijze Scheppen met emmer Scheppen met emmer
Er werd 2 keer een staal genomen op: 15/4/2021 en 10/6/2021.
•
Analysemethoden
De analysen werden uitgevoerd door de Bodemkundige Dienst van België. De geanalyseerde variabelen voor het oppervlaktewater zijn: Terrein: pH, EC, opgeloste zuurstof vanaf juni 2020 Laboratorium: pH, EC, BZV, CZV, zwevende stoffen, NO2-, NO3-, NH4+, Kjeldahl N, zwavel, ortho-fosfaat, totale fosfor, anionen (bicarbonaat, carbonaat, hydroxide, chloride, sulfaat) en kationen (calcium, magnesium, kalium, natrium, ijzer, mangaan, ammonium).
//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 5 van 26
Natuurinrichtingsproject Schuddebeurze Inventarisatie waterkwaliteit
1.10.2021
3 RESULTATEN OPPERVLAKTEWATER De meetresultaten hebben we getoetst aan de basiskwaliteitsnormen voor oppervlaktewater (Vlarem II, MKN BS 9/7/2010), voor type zoete polderwaterloop Pz en type alkalisch duinwater Ad ( Tabel 3). Tabel 3: MKN richtwaarden voor type zoete polderwaterloop Pz en type alkalisch duinwater Ad EC
Cl-
SO42-
µS/cm
mg/l
SO42- mg/l
Pz
1000
200
150*
Ad
1000
200
150
90 perc
90 perc
gem
type
pH
Kjh-N
NO3--N
N-totaal
P-totaal
PO43--P
ZS
mg N/l
mg N/l
mg N/l
mg P/l
mg P/l
mg/l
6
5,65
4
0,14
0,10
50
1,3
0,045
zhj gem
zhj gem
gem
90 perc
6,58,5 7,59,0
90 perc
90 perc
* 50 mg S/l Tabel 3: MKN richtwaarden voor type zoete polderwaterloop Pz en type alkalisch duinwater Ad (vervolg) type
Opgeloste zuurstof (concentratie) mg O2/l
Opgeloste zuurstof (verzadiging) %
BZV
CZV
mg O2/l
mg O2/l
Pz
6
120
6
30
Ad
6
120
6
30
10 perc
max
90 perc
90 perc
Voor zover er voor bepaalde variabelen geen richtwaarden zijn opgenomen in de MKN, werden de meetresultaten ook getoetst aan de basiskwaliteitsnormen voor oppervlaktewater (absolute waarden, Vlarem II, bijlage 2.3.1, BS 1/7/1995) (Tabel 4). Tabel 4: Absolute waarden van de basiskwaliteitsnorm
Opgeloste zuurstof
Nitriet+nitraat
mg O2/l
Ammoniu m mg N/l
≥5
1*
10
mg N/l
*: gemiddelde Referentiewaarden voor referentiepoelen Westhoek en Houtsaegerduinen (INBO) die model kunnen staan voor goed ontwikkelde duinpoelen volgens de typologie van Denys (2009). Deze waarden zijn het gemiddelde van metingen tussen begin april en eind september (zomerhalfjaargemiddelde) (Tabel 5).
//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 6 van 26
Natuurinrichtingsproject Schuddebeurze Inventarisatie waterkwaliteit
1.10.2021
Tabel 5: Wateranalyses in enkele referentie-duinpoelen (gegevens INBO) (INBO, 2011) poel
HOS_002
WES_030
WES_031
WES_029
mediaan
mediaan
mediaan
mediaan
mediaan
gemiddelde
8.2
9
8.5
7.6
8.3
8.3
467
323
300
354
339
361
terrein pH EC
µS/cm
INBO CZV
mg O2/l
50
84
53
62
58
62.2
NH4
mg N/l
0.04
0.10
0.10
0.10
0.10
0.09
Kjeldahl N
mg N/l
1.7
1.8
1.2
1.7
1.7
1.6
tot N
mg N/l
2.0
1.8
1.2
1.7
1.8
1.7
nitriet
mg N/l
0.05
0.01
0.01
0.01
0.01
0.02
nitraat
mg N/l
0.05
0.05
0.05
0.10
0.05
0.06
ortho-fosfaat
mg P/l
0.02
0.01
0.01
0.01
0.01
0.01
P totaal
mg P/l
0.03
0.03
0.03
0.03
0.03
0.03
//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 7 van 26
Natuurinrichtingsproject Schuddebeurze Inventarisatie waterkwaliteit
1.10.2021
3.1 RESULTATEN 31 MAART 2020 Tabel 6: Resultaten oppervlaktewater in mg/l
Staalnamepunt Type oppervlaktewater Variabele
Eenheid
SCH1 Ad
SCH2 Ad
SCH3 Pz
SCH5 Ad
SCH6 Ad
7,0*
7,9*
7,7*
8,2*
7,5*
1040 438 848 520 219 424 8,1 8,9 11,2 Bodemkundige Dienst van België 8,2 7,2 7,4 1070 462 872
844 422 7,5
233 116 7,5
8,2 869
6,7 241
TERREIN pH EC TDS T LABO pH Geleidbaarheid (EC) Kjeldahl-N N-totaal BZV CZV Zwevende stoffen P-totaal
µS/cm 25°C °C
µS/cm 25°C mg N/l mg N/l mg O2/l mg O2/l mg/l mg/l
2,1 <3,0 73 5,3 0,225 34,7
2,1 <3,0 53 2,7 <0,100/ 0,0295 1,55
4,3 6,7 118 23 0,193
2,1 <3,0 68 <2,0 0,169
3,6 3,5 132 4,2 1,16
16,2
5,5
4,9
293 <0,600 <0,340 88 <0,035/ 0,0287 <0,100 0,0079 68
377 <0,600 <0,340 82 0,072
57,1 <0,600 <0,340 33 0,86
<0,100 <0,0060 22
<0,100 <0,0060 17,6
S-totaal Anionen Bicarbonaten (HCO3-) Carbonaten (CO32-) Hydroxiden (OH-) Chloride (Cl-) Orthofosfaat (PO43—P)
mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg P/l
320 <0,600 <0,340 109 0,107
Nitraat-N (NO3—N) Nitriet-N (NO2—N) Sulfaat (SO42-) Kationen
mg N/l mg N/l mg SO42-/l
<0,100 <0,0060 129
235 <0,600 <0,340 23 <0,035/ 0,0037 <0,100 <0,0060 8,4
Ijzer II (Fe2+) Ijzer III (Fe3+) Aluminium (Al3+) Calcium (Ca2+) Kalium (K+) Magnesium (Mg2+)
mg/l mg/l Mg/l mg/l mg/l mg/l
0,09 0,33 <0,020 133 16,7 11,5
0,08 0,93 <0,020 72 5,3 5,5
0,36 1,90 0,064 105 27 10,4
0,15 0,30 <0,020 114 25 8,1
1,64 <0,025 0,23 22 6,9 3,7
Mangaan (Mn2+) Natrium (Na+) Ammonium-N (NH4+-N)
mg/l mg/l mg N/l
<0,0100 63 <0,078
<0,0100 12,6 <0,078
0,0187 45 <0,078
<0,0100 47 <0,078
<0,0100 17 0,108
* Problemen met de pH meter overschrijding richtwaarden Richtwaarden niet overschreden, referentiewaarden referentiepoelen wel overschreden //////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 8 van 26
Natuurinrichtingsproject Schuddebeurze Inventarisatie waterkwaliteit
1.10.2021
Tabel 7: Resultaten oppervlaktewater in meq/l
Staalnamepunt Variabele Anionen Bicarbonaten (HCO3-) Carbonaten (CO32-) Hydroxiden (OH-) Chloride (Cl-) Orthofosfaat (PO43--P) Nitraat-N (NO3--N) Nitriet-N (NO2--N) Sulfaat (SO42-) Kationen Ijzer II (Fe2+)
Eenheid
SCH1
SCH2
SCH3
SCH5
SCH6
meq/l meq/l meq/l meq/l
5,160
3,789
4,724
6,079
0,921
3,075
0,649
2,482
2,313
0,931
meq P/l meq/l meq/l meq/l
0,010
0,007
0,083
2,686
0,175
0,001 1,416
0,458
0,366
meq/l
0,003
0,003
0,013
0,006
0,059
meq/l meq/l meq/l meq/l meq/l
6,637 0,427 0,946
3,593 0,136 0,455
5,689 0,639 0,666
0,026 1,103 0,176 0,304
2,740
0,548
2,044
0,753
3+
Aluminium (Al ) Calcium (Ca2+) Kalium (K+) Magnesium (Mg2+) Mangaan (Mn2+) Natrium (Na+) +
Ammonium-N (NH4 -N) Ionenbalans Som anionen Som kationen
0,007 5,240 0,691 0,856 0,001 1,957
meq/l
%
0,008 10,95 10,76 -0,91
4,64 4,74 1,07
8,65 8,77 0,68
8,88 9,05 0,94
2,33 2,43 2,16
Blanco vlakje: onder de meetgrens Bespreking van de resultaten
• • • • • • • •
Toetsing aan de MKN richtwaarden (tabellen Tabel 3 en Tabel 4): De pH waarden liggen voor 4 locaties binnen de norm, op SCH6 is de pH te laag. De elektrische geleidbaarheid is op SCH1 overschreden. BZV is overschreden in SCH3 - Schuddebeurzebeek. CZV is op alle meetpunten overschreden. Zwevende stoffen liggen overal onder de richtwaarde. Nitraat en nitriet waarden zijn overal zeer laag en liggen onder de norm en onder de meetgrens. Ammonium is niet overschreden op de 5 meetlocaties. N-totaal is overal overschreden. Orthofosfaat is voldoende laag, totale fosfor daarentegen is te hoog SCH1, SCH3, SCH5 en SCH6. De ionen chloride en sulfaat zijn niet overschreden maar zijn het hoogst in SCH1.
De resultaten kunnen we ook toetsen aan referentiewaarden van referentiepoelen in het Westhoek VNR en Houtsaeger VNR (Tabel 5). Deze waarden zijn strenger dan de MKN richtwaarden. Onder deze referentiewaarden zijn bijkomend de EC te hoog in SCH1 en SCH5. Orthofosfaat is te hoog in SCH1, SCH5 en SCH6. Ammonium is te hoog in SCH6. Besluit: waterkwaliteit is te voedselrijk vooral door de te hoge waarden voor CZV, N-totaal en P-totaal. De meeste overschrijdingen zijn in SCH1 en SCH6. De beste waterkwaliteit wordt gemeten in SCH2.
//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 9 van 26
Natuurinrichtingsproject Schuddebeurze Inventarisatie waterkwaliteit
1.10.2021
Watertypering De belangrijkste anionen zijn bicarbonaat op alle meetlocaties en in minder mate chloriden in alle meetpunten met uitzondering van SCH2. In SCH1, SCH3 en SCH6 vormen de sulfaten ook een belangrijk aandeel wat op vervuiling wijst. De belangrijkste kationen zijn calcium op alle meetpunten en bijkomend natrium met uitzondering in SCH2 waar er relatief gezien minder natrium in het water zit. In SCH6 is de ionenconcentratie laag.
3.2 RESULTATEN 9 JUNI 2020 Bemonsteringslocatie SCH3 (Schuddebeurzebeek) stond droog. Tabel 8: Resultaten oppervlaktewater in mg/l
Staalnamepunt
Eenheid
Type oppervlaktewater Variabele TERREIN pH * EC T LABO pH Geleidbaarheid (EC) Kjeldahl-N N-totaal BZV CZV Zwevende stoffen P-totaal S-totaal Anionen Bicarbonaten (HCO3-) Carbonaten (CO32-) Hydroxiden (OH-) Chloride (Cl-) Orthofosfaat (PO43—P) Nitraat-N (NO3—N) Nitriet-N (NO2—N) Sulfaat (SO42-) Kationen Ijzer II (Fe2+) Ijzer III (Fe3+) Aluminium (Al3+) Calcium (Ca2+) Kalium (K+) Magnesium (Mg2+) Mangaan (Mn2+) Natrium (Na+) Ammonium-N (NH4+-N)
µS/cm 25°C °C
SCH1
SCH2
SCH3
SCH5
SCH6
Ad
Ad
Pz
Ad
Ad
1091 16,6
droog 311 1097 15,7 16,1 Bodemkundige Dienst van België
8,1 1190
7,7 348
7,8 1210
7,2 344
2,4 <3,0 88 4,4 0,48 28,3
2,1 6 78 24 <0,100 0,8
2,9 <3,0 94 5,4 0,35 1,2
3,3 3,5 160 11,6 0,5 3,6
mg/l mg/l mg/l
374 <0,600 <0,340
160 <0,600 <0,340
560 <0,600 <0,340
120 <0,600 <0,340
mg/l mg P/l mg N/l mg N/l mg SO42-/l
146 0,32 <0,100 <0,0060 89
29 <0,035/0,016 <0,100 <0,0060 5,4
117 0,06 <0,100 <0,0060 7,1
41 0,15 <0,100 <0,0060 12,4
mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l
0,11 0,11 <0,020 155 21,9 15,8
0,31 0,65 <0,020 49 6,5 7,0
0,32 1,29 <0,020 172 42 13,2
0,87 1,30 0,055 44 4,7 5,3
mg/l mg/l mg N/l
0,048 82 <0,078
0,011 16 <0,078
0,385 67 <0,078
0,063 23 <0,078
µS/cm 25°C mg N/l mg N/l mg O2/l mg O2/l mg/l mg P/l mg/l
droog
316 16,3
//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 10 van 26
Natuurinrichtingsproject Schuddebeurze Inventarisatie waterkwaliteit
1.10.2021
* Problemen met de pH meter overschrijding richtwaarden Richtwaarden niet overschreden, referentiewaarden referentiepoelen wel overschreden Tabel 9: Resultaten oppervlaktewater in meq/l
Staalnamepunt
Eenheid
SCH1
SCH2
meq/l meq/l meq/l meq/l
6,030
4,118
Orthofosfaat Nitraat-N (NO3--N) Nitriet-N (NO2--N) Sulfaat (SO42-) Kationen Ijzer II (Fe2+)
meq/l meq/l meq/l meq/l
0,031
1,853
meq/l
0,004
Aluminium (Al3+) Calcium (Ca2+) Kalium (K+) Magnesium (Mg2+) Mangaan (Mn2+) Natrium (Na+)
meq/l meq/l meq/l meq/l meq/l meq/l
Ammonium-N (NH4+-N) Ionenbalans Som anionen Som kationen
meq/l
Variabele Anionen Bicarbonaten (HCO3-) Carbonaten (CO32-) Hydroxiden (OH-) Chloride (Cl-) (PO43--P)
%
SCH3
SCH5
SCH6
2,580
9,029
1,935
0,818
3,300
1,157
0,006
0,015
0,112
0,148
0,258
0,011
0,011
0,031
7,735 0,560 1,300 0,002 3,567
2,425 0,166 0,576 0,000 0,700
8,583 1,074 1,086 0,014 2,914
0,006 2,186 0,120 0,435 0,002 0,992
12,03 13,17 4,5
3,51 3,88 5,0
12,48 13,68 4,6
3,36 3,77 5,7
Blanco vlakje: onder de meetgrens Bespreking van de resultaten Toetsing aan de MKN richtwaarden (tabellen Tabel 3 en Tabel 4): De locatie SCH3, de Schuddebeurzebeek, laag droog. • De pH waarden liggen voor 3 locaties binnen de norm, op SCH6 is de pH te laag. • De elektrische geleidbaarheid is op SCH1 en SCH5 overschreden. • BZV is op alle meetpunten lager dan de referentiewaarde. • CZV is op alle meetpunten overschreden. • Zwevende stoffen liggen overal onder de richtwaarde. • Nitraat en nitriet waarden zijn overal zeer laag en liggen onder de norm en onder de meetgrens. Ammonium is niet overschreden op de 4 meetlocaties. N-totaal is overschreden op de 4 meetpunten. • Orthofosfaat is overschreden in SCH1 en SCH6 en totale fosfor in SCH1, SCH5 en SCH6. • De ionen chloride en sulfaat zijn niet overschreden maar aan de hoge kant in SCH1.
//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 11 van 26
Natuurinrichtingsproject Schuddebeurze Inventarisatie waterkwaliteit
1.10.2021
De resultaten kunnen we ook toetsen aan referentiewaarden van referentiepoelen in het Westhoek VNR en Houtsaeger VNR (Tabel 5). Deze waarden zijn strenger dan de MKN richtwaarden. Vermits de MKN waarden reeds overschreden zijn voor orthofosfaat en P-totaal zijn er geen bijkomende overschrijdingen. Besluit: waterkwaliteit is te voedselrijk vooral door de te hoge waarden voor CZV, N-totaal, orthofosfaat en P-totaal. De meeste overschrijdingen zijn gelijklopend in SCH1, SCH5 en SCH6. In SCH5 zijn de overschrijdingen van orthofosfaat en Ptotaal minder groot. De beste waterkwaliteit wordt gemeten in SCH2. Watertypering De belangrijkste anionen zijn bicarbonaat op alle meetlocaties en in mindere mate chloriden in vooral SCH1 en SCH6. In SCH1 en in mindere mate SCH6 komen er nog sulfaten voor. De verdeling van de type kationen is in alle meetpunten zeer gelijkaardig met het belangrijkste kationen calcium en bijkomend natrium.
//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 12 van 26
Natuurinrichtingsproject Schuddebeurze Inventarisatie waterkwaliteit
1.10.2021
3.3 RESULTATEN 8 SEPTEMBER 2020 Tabel 10: Resultaten oppervlaktewater in mg/l
Staalnamepunt
Eenheid
SCH1
SCH2
SCH3
SCH5
SCH6
droog
8,7 362 20,8 11,8 130
droog
droog
µS/cm 25°C °C mg/l %
6,5 328 17,3 4,6 45
µS/cm 25°C mg N/l mg O2/l mg O2/l mg/l mg/l mg/l
8,4 383 5,5 4,8 110 18 0,17 1,63
7,4 353 6,3 4,9 170 89 1,59 2,02
mg/l mg/l mg/l
177 <0,600 <0,340
168 <0,600 <0,340
mg/l mg P/l mg N/l mg N/l mg SO42-/l
34 <0,035/0,0241 <0,100 <0,0060 8,2
28 0,184 <0,100 <0,0060 31
mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l
0,18 <0,025 <0,020 50 5,4 7,9
1,24 0,055 0,024 59 0,5 4,3
mg/l mg/l mg N/l
0,057 19 0,115
0,058 12 0,152
Variabele TERREIN pH EC T DO DO LABO pH Geleidbaarheid (EC) N-totaal BZV CZV Zwevende stoffen P-totaal S-totaal Anionen Bicarbonaten (HCO3-) Carbonaten (CO32-) Hydroxiden (OH-) Chloride (Cl-) Orthofosfaat (PO43--P) Nitraat-N (NO3--N) Nitriet-N (NO2--N) Sulfaat (SO42-) Kationen Ijzer II (Fe2+) Ijzer III (Fe3+) Aluminium (Al3+) Calcium (Ca2+) Kalium (K+) Magnesium (Mg2+) Mangaan (Mn2+) Natrium (Na+) Ammonium-N (NH4+-N)
overschrijding richtwaarden Richtwaarden niet overschreden, referentiewaarden referentiepoelen wel overschreden
//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 13 van 26
Natuurinrichtingsproject Schuddebeurze Inventarisatie waterkwaliteit
1.10.2021
Tabel 11: Resultaten oppervlaktewater in meq/l
Staalnamepunt Variabele Anionen Bicarbonaten (HCO3-) Carbonaten (CO32-) Hydroxiden (OH-) Chloride (Cl-) Orthofosfaat (PO43--P) Nitraat-N (NO3--N) Nitriet-N (NO2--N) Sulfaat (SO42-) Kationen Ijzer II (Fe2+) 3+
Eenheid
meq/l meq/l meq/l meq/l
SCH1
SCH2
SCH3
SCH5
SCH6
2,854
2,709
0,959
0,790
meq/l meq/l meq/l meq/l
0,018
0,171
0,645
meq/l
0,006
0,044
Aluminium (Al ) Calcium (Ca2+) Kalium (K+) Magnesium (Mg2+) Mangaan (Mn2+) Natrium (Na+)
meq/l meq/l meq/l meq/l meq/l meq/l
2,495 0,138 0,650 0,002 0,809
0,003 2,944 0,012 0,355 0,002 0,522
Ammonium-N (NH4+-N) Ionenbalans
meq/l
0,008
0,011
3,98 4,11
4,16 3,89
1,55
-3,34
Som anionen Som kationen % Blanco vlakje: onder de meetgrens Bespreking van de resultaten
Toetsing aan de MKN richtwaarden (tabellen Tabel 3 en Tabel 4): De zomer van 2020 was zeer droog, er kon enkel een staal genomen worden in SCH2 en SCH6. • DO concentratie is te laag in SCH6, DO verzadiging is te hoog in SCH2. • De pH is op SCH6 iets te laag. • De elektrische geleidbaarheid ligt onder de referentiewaarde. • BZV is op de 2 meetpunten lager dan de referentiewaarde. • CZV is op de 2 meetpunten overschreden. • Zwevende stoffen zijn te hoog in SCH6. • Nitraat en nitriet waarden zijn zeer laag en liggen onder de norm en onder de meetgrens. Ammonium is niet overschreden op de 2 meetlocaties. N-totaal is te hoog in SCH2 en SCH6. • Orthofosfaat en is voldoende laag in SCH2 maar te hoog in SCH6. P-totaal is overschreden in beide meetpunten SCH2 en SCH6. • De ionen chloride en sulfaat zijn niet overschreden. De resultaten kunnen we ook toetsen aan referentiewaarden van referentiepoelen in het Westhoek VNR en Houtsaeger VNR (Tabel 5). Deze waarden zijn strenger dan de MKN richtwaarden. Volgens deze referenties zijn bijkomend de orthofosfaat in SCH2 en ammonium in beide meetpunten te hoog.
//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 14 van 26
Natuurinrichtingsproject Schuddebeurze Inventarisatie waterkwaliteit
1.10.2021
Besluit: waterkwaliteit is te voedselrijk vooral door de te hoge waarden voor N-totaal, CZV en P-totaal. In SCH6 zijn bijkomend de pH iets te laag, zwevende stoffen en orthofosfaat te hoog. De beste waterkwaliteit wordt gemeten in SCH2. Watertypering De belangrijkste anionen zijn bicarbonaat op de 2 meetlocaties en in minder mate chloriden. Sulfaten zijn ook aanwezig in SCH6 wat toch enigszins op vervuiling verwijst. De belangrijkste kationen zijn calcium en bijkomend natrium.
3.4 RESULTATEN 17 DECEMBER 2020 Tabel 12: Resultaten oppervlaktewater in mg/l
Staalnamepunt Type oppervlaktewater Variabele TERREIN pH* EC TDS T DO DO DO LABO pH Geleidbaarheid (EC) N-totaal BZV CZV Zwevende stoffen P-totaal Zwavel (S) totaal Orthofosfaat (PO43- -P) Nitraat-N (NO3--N) Nitriet-N (NO2--N) Ammonium-N (NH4+-N)
Eenheid
SCH1 Ad
7,6
6,9
µS/cm 25°C mg/l °C mbar mg/l %
1179 589 8,6 182 10,2 87
508 254 7,5 160 9,2 76
µS/cm 25°C mg N/l mg O2/l mg O2/l mg/l mg/l mg/l mg P/l mg N/l mg N/l mg N/l
8,0 1220 1,4 <3,0 51 2,8 0,08 72 <0,005 <0,100 <0,0060 0,116
8,0 532 1,9 <3,0 55 3,0 <0,005 2 <0,005 <0,100 <0,0060 0,107
7,9 1280 6,3 <3,0 147 5.4 0,19 95 0,051 <0,100 0,058 2,100
SCH2 Ad
SCH3 Pz
SCH5 Ad
SCH6 Ad
7,2
7,3
5,2?
1240 620 9,2 206 11,3 98
1097 549 8,6 147 8,2 70
266 133 7,3 169 9,7 80
7,2 1110 1,8 <3,0 14 <2,0 0,20 14 0,040 <0,100 <0,0060 <0,078
7,3 286 3,8 8,0 99 9,6 1,03 4 0,360 <0,100 <0,0060 0,210
* Problemen met de pH meter overschrijding richtwaarden Richtwaarden niet overschreden, referentiewaarden referentiepoelen wel overschreden
Bespreking van de resultaten
• • • •
Toetsing aan de MKN richtwaarden (tabellen Tabel 3 en Tabel 4): DO waarden voldoen aan de richtwaarden op alle meetpunten. De pH waarden zijn te laag in SCH5 en SCH6. De elektrische geleidbaarheid is te hoog voor SCH1, SCH3 en SCH 6. BZV is overschreden in SCH6.
//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 15 van 26
Natuurinrichtingsproject Schuddebeurze Inventarisatie waterkwaliteit
1.10.2021
• • • • •
CZV is op alle meetpunten overschreden behalve op SCH5. Zwevende stoffen liggen onder de richtwaarde. Nitraat en nitriet waarden zijn zeer laag of liggen onder de norm of onder de meetgrens. Ammonium is overschreden op SCH3. N-totaal is op de 5 meetpunten te hoog. Ortho-fosfaat is overschreden in SCH6. P-totaal is te hoog met uitzondering van SCH2. Zwavel is overschreden in SCH1 en SCH3.
De resultaten kunnen we ook toetsen aan referentiewaarden van referentiepoelen in het Westhoek VNR en Houtsaeger VNR (Tabel 5). Deze waarden zijn strenger dan de MKN richtwaarden. Volgens deze referenties zijn bijkomend de orthofosfaat in SCH5 en ammonium in SCH1, SCH2 en SCH6 te hoog. Besluit: waterkwaliteit is te voedselrijk vooral door de te hoge waarden voor N-totaal (alle meetpunten), CZV (uitgezonderd SCH5) en P-totaal (alle meetpunten uitgezonderd SCH2). In SCH6 zijn bijkomend de pH te laag en orthofosfaat te hoog. De beste waterkwaliteit wordt gemeten in SCH2, de meeste overschrijdingen in SCH3 (Schuddebeurzebeek) en SCH6.
3.5 RESULTATEN 15 APRIL 2021 Tabel 13: Resultaten oppervlaktewater in mg/l
Staalnamepunt Type oppervlaktewater Variabele TERREIN pH* EC T DO DO DO LABO pH Geleidbaarheid (EC) N-totaal BZV CZV Zwevende stoffen P-totaal Zwavel (S) totaal Orthofosfaat (PO43- -P) Nitraat-N (NO3--N) Nitriet-N (NO2--N) Ammonium-N (NH4+-N)
Eenheid
SCH7 Ad
SCH8 Ad
9,5
7,4
µS/cm 25°C °C mbar mg/l %
194 13,9 269 13,5 126
528 9,3 101 5,6 48
µS/cm 25°C mg N/l mg O2/l mg O2/l mg/l mg/l mg/l mg P/l mg N/l mg N/l mg N/l
8,9 205 1,5 7,8 54 9 <0,005 34,6 <0,005 <0,100 <0,0060 0,15
7,6 540 2,2 2,3 79 2,8 0,07 <0,50 0,05 <0,100 <0,0060 0,21
* Problemen met de pH meter overschrijding richtwaarden Richtwaarden niet overschreden, referentiewaarden referentiepoelen wel overschreden
//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 16 van 26
Natuurinrichtingsproject Schuddebeurze Inventarisatie waterkwaliteit
1.10.2021
Bespreking van de resultaten Toetsing aan de MKN richtwaarden (tabellen Tabel 3 en Tabel 4): Verzadiging aan opgeloste zuurstof is iets te hoog in SCH7, concentratie is iets te laag in SCH8. De pH waarden gemeten in het labo liggen binnen de richtwaarden De elektrische geleidbaarheid is op beide locaties voldoende laag. BZV is te hoog in SCH7. CZV is op beide meetpunten overschreden. Zwevende stoffen liggen onder de richtwaarde. Nitraat en nitriet waarden zijn zeer laag en liggen onder de norm of onder de meetgrens. Ammonium is niet overschreden, N-totaal is te hoog. • Ortho-fosfaat en P-totaal zijn voldoende laag. • • • • • • •
De resultaten kunnen we ook toetsen aan referentiewaarden van referentiepoelen in het Westhoek VNR en Houtsaeger VNR (Tabel 5). Deze waarden zijn meestal strenger dan de MKN richtwaarden. Volgens deze referenties zijn bijkomend orthofosfaat en P-totaal in SCH8 iets te hoog, ammonium is in SCH7 en SCH8 iets te hoog. Besluit: waterkwaliteit is in SCH7 en SCH8 vrij goed waarbij SCH7 beter scoort dan SCH8. Er zijn enkel overschrijdingen gemeten voor DO-verzadiging in SCH7 en CZV en N-totaal is iets te hoog in SCH7 en SCH8. In vergelijking met de kenmerken van representatieve duinpoelen is vooral ammonium iets te hoog op beide locaties en P-totaal en orthofosfaat in SCH8. CZV heeft vergelijkbare waarden met deze van de referentiepoelen.
3.6 RESULTATEN 10 JUNI 2021 Tabel 14: Resultaten oppervlaktewater in mg/l
Staalnamepunt Type oppervlaktewater Variabele TERREIN pH EC T DO DO DO LABO pH Geleidbaarheid (EC) N-totaal BZV CZV Zwevende stoffen P-totaal Zwavel (S) totaal Orthofosfaat (PO43- -P) Nitraat-N (NO3--N) Nitriet-N (NO2--N) Ammonium-N (NH4+-N)
Eenheid
SCH7 Ad
SCH8 Ad
µS/cm 25°C °C mbar mg/l %
8,5 381 28,5 362 13,7 176
7,3 582 20,5 76 3,3 36
µS/cm 25°C mg N/l mg O2/l mg O2/l mg/l mg/l mg/l mg P/l mg N/l mg N/l mg N/l
8,4 395 1,9 2,2 60 4,4 0,039 1,92 0,006 <0,100 <0,0060 0,13
7,3 590 3,4 5,8 100 7,9 0,73 2,16 0,47 <0,100 <0,0060 0,56
//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 17 van 26
Natuurinrichtingsproject Schuddebeurze Inventarisatie waterkwaliteit
1.10.2021
overschrijding richtwaarden Richtwaarden niet overschreden, referentiewaarden referentiepoelen wel overschreden
Bespreking van de resultaten Toetsing aan de MKN richtwaarden (tabellen Tabel 3 en Tabel 4): Concentratie aan opgeloste zuurstof is te laag in SCH8, verzadiging is te hoog in SCH7. De pH is iets te laag in SCH8. De elektrische geleidbaarheid is op beide locaties voldoende laag. BZV is op beide locaties niet overschreden. CZV is op beide meetpunten overschreden. Zwevende stoffen liggen onder de richtwaarde. Nitraat en nitriet waarden zijn zeer laag en liggen onder de meetgrens. Ammonium is niet overschreden, N-totaal is te hoog in SCH7 en SCH8. • Ortho-fosfaat en P-totaal zijn overschreden in SCH8. • • • • • • •
De resultaten kunnen we ook toetsen aan referentiewaarden van referentiepoelen in het Westhoek VNR en Houtsaeger VNR (Tabel 5). Deze waarden zijn meestal strenger dan de MKN richtwaarden. Volgens deze referenties zijn bijkomend ammonium te hoog in SCH7 en SCH8 en P-totaal en iets te hoog in SCH7. Besluit: waterkwaliteit is vrij goed in beide poelen waarbij SCH7 beter scoort dan SCH8. De waterkwaliteit is nog te voedselrijk vooral door de te hoge waarden voor N-totaal in beide poelen, P-totaal en orthofosfaat in SCH8. CZV is te hoog in beide poelen. In vergelijking met de referentiewaarden voor de referentiepoelen is ammonium te hoog in beide poelen.
//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 18 van 26
Natuurinrichtingsproject Schuddebeurze Inventarisatie waterkwaliteit
1.10.2021
4 BESPREKING In dit rapport zijn de resultaten van oppervlaktewater op 5 locaties gemeten op 4 tijdstippen gedurende 2020: eind maart, juni, september en december. Vier poelen en de Schuddebeurzebeek zijn onderzocht. In 2021 zijn op 2 tijdstippen, april en juni 2021 2 andere poelen onderzocht. 2020 kende een zeer droge zomer. De Schuddebeurzebeek was reeds drooggevallen in juni, in september bijkomend SCH1 de vijver aan Vijfwege en de SCH5 de poel aan de commandobunker. In december bevatten de meetlocaties voldoende water om een staal te kunnen nemen. In 2021 bevatten de 2 poelen voldoende water voor de staalname. De resultaten van de poelen hebben we getoetst aan de basiskwaliteitsnormen voor oppervlaktewater (Vlarem II, MKN BS 9/7/2010), voor het type ‘alkalisch duinwater Ad’, de Schuddebeurzebeek aan het type ‘zoete polderwaterloop Pz ( Tabel 2), Voor de variabelen ammonium zijn er geen richtwaarden opgenomen in bijlage 2 en gebruiken we de basiskwaliteitsnorm voor oppervlaktewater (absolute waarden, Vlarem II, bijlage 2,3,1, BS 1/7/1995) (Tabel 3). De pH waarden liggen meestal voor alle geanalyseerde stalen voor de verschillende locaties en de verschillende tijdstippen binnen de norm met uitzondering van SCH6 met een iets te lage pH op elk tijdstip. SCH5 had een te lage pH in december 2020. De elektrische geleidbaarheid is meestal te hoog in SCH1, in SCH2 en SCH6 is ze altijd voldoende laag. In SCH3 is de EC te hoog in december 2020, in SCH5 te hoog in juni en december 2020. BZV is slechts uitzonderlijk overschreden: in SCH3 in maart 2020 en in SCH6 in december 2020. CZV is bijna altijd overschreden op alle meetpunten en tijdstippen. Nitraat+nitriet liggen onder de norm en meestal onder de meetgrens, ammonium is te hoog in december in SCH3. N-totaal is altijd te hoog, met de hoogste waarden in september 2020. P-totaal is altijd overschreden op alle tijdstippen in SCH1, SCH3, SCH5 en SCH6. In SCH2 is P-totaal slechts 1 keer te hoog in september 2020. Orthofosfaat is altijd overschreden in SCH6, soms in SCH1 en SCH5 en nooit in SCH2. De norm van zwevende stoffen is slechts 1 keer overschreden in SCH6 in september 2020, een periode met weinig water in de poel. Bij een vergelijking met waterkwaliteit van enkele referentiepoelen in het VNR Westhoek en VNR Houtsaegerduinen zijn er bijkomende overschrijdingen van vooral ammonium en in mindere mate ortho-fosfaat en P-totaal. De beste waterkwaliteit werd gemeten in SCH2 (de grote vijver aan de Bamburgstraat), de slechtste in SCH1 (vijver aan Vijfwege), SCH3 (Schuddebeurzebeek) en SCH6 (poel tussen Bamburgstraat en Steenstraat). Aanwezigheid van sulfaten wijst toch op aanwezigheid van een vorm van vervuiling. Van de poelen SCH7 en SCH8 onderzocht in 2021, heeft SCH7 de beste waterkwaliteit vergelijkbaar met SCH2 onderzocht in 2020 met vooral te hoge waarden voor N-totaal en CVZ. In SCH8 zijn er bijkomend overschrijdingen voor P-totaal en orthofosfaat in juni 2021.
//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 19 van 26
Natuurinrichtingsproject Schuddebeurze Inventarisatie waterkwaliteit
1.10.2021
5 REFERENTIES Denys L., 2009. Een a postiori typologie van stilstaande wateren in Vlaanderen. Rapporten van het Instituut voor Natuurbehoud 2003.01, Brussel, 157 p. Stuyfzand, P.,J., 1986. A new hydrochemical classification of water types: principles and application to the coastal dunes aquifer system of the Netherlands, Proc. 9th Salt Water Intrusion Meeting, Delft p. 12-16 May, Delft Univ. Techn. (ed). VLM, 2017. Natuurinrichting Schuddebeurze. Projectrapport, VLM Regio West.
//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 20 van 26
Natuurinrichtingsproject Schuddebeurze Inventarisatie waterkwaliteit
1.10.2021
6 KAARTEN
Figuur 1: Schuddebeurze, locaties van de waterstaalnamepunten (Digitale versie van de Orthofoto's, middenschalig, kleur (Informatie Vlaanderen, 2017))
//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 21 van 26
Natuurinrichtingsproject Schuddebeurze Inventarisatie waterkwaliteit
1.10.2021
7 FOTO’S
SCH1 - 31/3/2020
SCH1 - 9/6/2020
SCH1 - 8/9/2020
SCH1 - 17/12/2020
SCH2 - 31/3/2020
SCH2 - 9/6/2020
//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 22 van 26
Natuurinrichtingsproject Schuddebeurze Inventarisatie waterkwaliteit
1.10.2021
SCH2 - 17/12/2020
SCH3 - 31/3/2020
SCH3 - 9/6/2020
SCH3 - 8/9/2020
SCH3 - 17/12/2020
//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 23 van 26
Natuurinrichtingsproject Schuddebeurze Inventarisatie waterkwaliteit
1.10.2021
SCH5 - 31/3/2020
SCH5 - 9/6/2020
SCH5 - 8/9/2020
SCH5 - 17/12/2020
SCH6 - 31/3/2020
SCH6 - 9/6/2020
//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 24 van 26
Natuurinrichtingsproject Schuddebeurze Inventarisatie waterkwaliteit
1.10.2021
SCH6 - 8/9/2020
SCH6 - 17/12/2020
SCH7 – 15/4/2021
SCH7 - 10/6/2021
SCH8 – 15/4/2021
SCH8 - 10/6/2021
//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 25 van 26
Natuurinrichtingsproject Schuddebeurze Inventarisatie waterkwaliteit
1.10.2021
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
1.10.2021
VLM.BE