RAPPORT_ZIEKTEVERZUIM_2013.pdf

Stuurgroep Ziektecontrole Onderwijs – Mensura Absenteïsme

RAPPORT ZIEKTEVERZUIM 2013 VLAAMS ONDERWIJSPERSONEEL

figuur stethoscoop

VLAAMS MINISTERIE VAN ONDERWIJS EN VORMING AGENTSCHAP VOOR ONDERWIJSDIENSTEN (AgODi) IN SAMENWERKING MET HET AGENTSCHAP VOOR HOGER ONDERWIJS EN VOLWASSENENONDERWIJS

Eindredactie Ivo Francis AgODi, Advies en Ondersteuning Onderwijspersoneel Patricia Van Reet AgODi, Personeel Basisonderwijs en CLB Met medewerking van MENSURA AbsenteĂŻsme Verantwoordelijke uitgever Guy Janssens Administrateur-generaal; Agentschap voor Onderwijsdiensten (AgODi) Lay-out Johan Havaux AgODi, Advies en Ondersteuning Onderwijspersoneel Depotnummer D/2014/3241/120

Inhoud

Inhoud ___________________________________________________________________________________ 3 1.

INLEIDING__________________________________________________________________________ 5 1.1. Aantal personen_______________________________________________________________________ 5 1.2. Aantal personeelseenheden ______________________________________________________________ 8

2. ZIEKTEDAGEN EN ATTESTDAGEN _____________________________________________________ 10 2.1. Aantal ziektedagen ____________________________________________________________________ 10 2.1.1. Totaal aantal ziektedagen ___________________________________________________________ 10 2.1.2. Gemiddeld aantal ziektedagen per personeelslid __________________________________________ 10 2.1.3. Aantal zieke personen per dag _______________________________________________________ 10 2.2. Aantal eendagsziekten _________________________________________________________________ 12 2.2.1. Totaal aantal eendagsziekten _________________________________________________________ 12 2.2.2. Eendagsziekteverloven per onderwijsniveau _____________________________________________ 13 2.2.3. Eendagsziekteverlof per werkdag: _____________________________________________________ 13 2.2.4. Eendagsziekteverlof per leeftijdsgroep _________________________________________________ 14 2.3. Aantal attesten _______________________________________________________________________ 14 2.4. Ziektegevallen_______________________________________________________________________ 14 2.5. Ziektedagen en vervanging _____________________________________________________________ 15 3. ZIEKTEVERZUIMPERCENTAGE EN NULVERZUIM _______________________________________ 16 3.1. Ziekteverzuimpercentage _______________________________________________________________ 16 3.1.1. Ziekteverzuimpercentage per leeftijdsgroep _____________________________________________ 17 3.1.2. Ziekteverzuimpercentage per onderwijsniveau ___________________________________________ 18 3.1.3. Ziekteverzuimpercentage in het buitengewoon onderwijs ___________________________________ 18 3.1.4. Ziekteverzuimpercentage per onderwijscategorie _________________________________________ 19 3.1.5. Ziekteverzuimpercentage per net _____________________________________________________ 19 3.1.6. Ziekteverzuimpercentage per onderwijsniveau per net _____________________________________ 20 3.1.7. Ziekteverzuimpercentage per onderwijscategorie per net (nieuw) _____________________________ 20 3.1.8. Ziekteverzuimpercentage in de Vlaamse centrumsteden en Brussel ___________________________ 21 3.2. Nulverzuim ________________________________________________________________________ 21 3.2.1. Nulverzuimpercentage per leeftijdsgroep _______________________________________________ 22 3.2.2. Nulverzuim per provincie ___________________________________________________________ 23 4. UITDIEPING VAN DE ZIEKTEDAGEN ___________________________________________________ 24 4.1. Ziektedagen per afwezigheidsperiode______________________________________________________ 24 4.1.1. Algemeen _______________________________________________________________________ 24 4.1.2. Afwezigheidsperiode gerelateerd aan leeftijdscategorie en geslacht ____________________________ 24 4.1.3. Ziektedagen (2 tot 9 dagen) verdeeld over de maanden van het jaar ___________________________ 27 4.2. Gemiddeld aantal ziektedagen per personeelslid______________________________________________ 29 4.2.1. Gemiddeld aantal ziektedagen per leeftijdsgroep __________________________________________ 29 4.2.2. Gemiddeld aantal ziektedagen per provincie _____________________________________________ 30 4.2.3. Gemiddeld aantal ziektedagen per provincie per leeftijdsgroep _______________________________ 31

Rapport Ziekteverzuim 2013

3

4.2.4. Gemiddeld aantal ziektedagen per leeftijdsgroep per net ____________________________________ 32 4.2.5. Gemiddeld aantal ziektedagen per provincie per net _______________________________________ 33 4.2.6. Gemiddeld aantal ziektedagen per provincie per leeftijdsgroep per net _________________________ 34 4.2.7. Gemiddeld aantal ziektedagen per onderwijscategorie ______________________________________ 35 5. EPIDEMIOLOGISCH RAPPORT __________________________________________________________ 36 5.1. Top 5 ziektedagen en ziektegevallen per aandoening __________________________________________ 36 5.1.1. Top 5 ziektedagen ________________________________________________________________ 36 5.1.2. Top 5 ziektegevallen _______________________________________________________________ 37 5.2. Ziekteverzuim wegens psychosociale aandoening ____________________________________________ 37 5.2.1. Ziekteverzuim wegens psychosociale aandoening per leeftijdsgroep ___________________________ 37 5.2.1.1. Percentage dagen psychosociale aandoening voor de leeftijdsgroep 56-65 j ____________________ 38 5.2.1.2. Percentage dagen psychosociale aandoening voor de leeftijdsgroep 46-55 j ____________________ 38 5.2.1.3.. Conclusie _____________________________________________________________________ 39 5.2.2. Percentage dagen psychosociale aandoening per onderwijscategorie ___________________________ 39 5.2.2.1. Vergelijking : directiepersoneel t.o.v. alle categorieën per leeftijdsgroep _______________________ 40 5.2.2.2.Vergelijking directiepersoneel t.o.v. alle categorieën per onderwijsniveau (nieuw) ________________ 40 6. CONTROLES OP AFWEZIGHEID ________________________________________________________ 41 6.1. Aantal uitgevoerde controles – opgeleverde resultaat __________________________________________ 41 6.2. Aantal uitgevoerde controles uitgesplitst naar de aanvrager van de controle _________________________ 41 6.2.1. Uitsplitsing van de controles op initiatief van het personeelslid (nieuw) ________________________ 42 6. 2.2. Controles m.b.t. verlenging van VVP (nieuw) ___________________________________________ 42 6.3. Arbitrageonderzoeken (nieuw) ___________________________________________________________ 42 6.4. Aantal tweede controles ________________________________________________________________ 42 6.5. Controles van eendagsziekten ___________________________________________________________ 43 7. VERLOF VOOR VERMINDERDE PRESTATIES WEGENS ZIEKTE ____________________________ 44 7.1. Algemene gegevens i.v.m. VVP-ziekte _____________________________________________________ 45 7.2. Uitdieping gegevens VVP-ziekte _________________________________________________________ 46 7.2.1. VVP-ziektedagen per leeftijdsgroep ___________________________________________________ 46 7.2.2. VVP-ziektedagen per provincie ______________________________________________________ 47 7.2.3.4. VVP-ziektedagen per onderwijsniveau ________________________________________________ 48 7.2.4. VVP-ziektedagen per onderwijscategorie _______________________________________________ 49 7.2.5. VVP-ziektedagen epidemiologisch ____________________________________________________ 50 7.3. Conclusie ___________________________________________________________________________ 51 8. SAMENVATTING ______________________________________________________________________ 52

Rapport Ziekteverzuim 2013

4

1. INLEIDING

In 2001 is de administratie gestart met het maken van een jaarrapport m.b.t. het ziekteverzuim voor het Vlaamse onderwijspersoneel, in samenwerking met de controlefirma die instaat voor de concrete ziektecontroles. In het eerste rapport werden de cijfers uitgesplitst per geslacht, leeftijdsgroep en provincie. In de volgende jaren werd het rapport uitgebreid met grafieken, kwamen er cijfers bij per onderwijsniveau en onderwijscategorie en werd het aangevuld met aanbevelingen voor het beleid. Sinds 2008 werd er een bijkomend onderzoek gedaan naar het ziekteverzuim van de directies. Vanaf 2011 bevat het jaarrapport ook gegevens over het ziekteverzuim per onderwijsnet en over het verlof voor verminderde prestaties wegens ziekte. De meegedeelde gegevens gaan in essentie over het aantal ziektedagen dat de onderwijspersoneelsleden doorgaven aan de controlefirma Mensura Absenteïsme. Daarnaast komen de gegevens uit de databanken voor personeelsbeheer van het ministerie, het zogenaamde Elektronische PersoneelsDossier (EPD). In dit rapport worden gegevens verzameld voor de personeelsdossiers van het basisonderwijs, het secundair onderwijs, het deeltijds kunstonderwijs, het volwassenenonderwijs en de centra voor leerlingenbegeleiding. De personeelsleden van de hogescholen ressorteren niet onder de ziektecontrole van Mensura Absenteïsme.

1.1. Aantal personen De personen die opgenomen zijn in dit rapport hebben een aanstelling en hebben het recht op het ontvangen van een bezoldiging van het Agentschap voor Onderwijsdiensten en/of van de afdeling Volwassenenonderwijs van het Agentschap voor Hoger Onderwijs, Volwassenenonderwijs en Studietoelagen. Omdat de contracten met de controlefirma’s telkens afgesloten worden per kalenderjaar, gaat het in het rapport ‘ziekteverzuim’ telkens om gegevens per kalenderjaar, niet per schooljaar. Aantal fysieke personen: 2011 Mannen 51.048 Vrouwen 135.611 Totaal 186.659

% 27,35% 72,65% 100%

2012 % 2013 % 50.267 26,86% 49.596 26,36% 136.886 73,14% 138.588 73,64% 187.153 100% 188.184 100%

We stellen vast dat er 1.031 personen meer opgenomen zijn in dit rapport dan in het rapport van 2012. Meer informatie over de evolutie van het aantal personeelsleden is te vinden in de statistische jaarboeken van het Vlaams Onderwijs 2012-2013 en 2013-2014 (onderwijsstatistieken). Op de volgende bladzijden splitsen we de personen uit per leeftijdsgroep, provincie, onderwijsniveau, onderwijscategorie en onderwijsnet.

Rapport Ziekteverzuim 2013

5

- Aantal personen per leeftijdsgroep (er wordt uitgegaan van de leeftijd van het personeelslid op 1 januari): 2013 M V Tot.

-26j 3.376 13.219 16.595

% 6,81% 9,54% 8,82%

26-35j % 36-45j % 12.342 24,89% 10.978 22,13% 40.753 29,41% 34.330 24,77% 53.095 28,21% 45.308 24,08%

46-55j % 56-65j % 13.349 26,92% 9.441 19,04% 34.713 25,05% 15.493 11,18% 48.062 25,54% 24.934 13,25%

De personen ouder dan 65j zijn niet opgenomen in deze tabel.

Om de leeftijd te kunnen vergelijken worden hieronder ook de gegevens vermeld van 2012: 2012 M V Tot.

-26j % 26-35j % 36-45j % 46-55j % 56-65j % 3.388 6,74% 12.550 24,97% 10.757 21,40% 13.797 27,45% 9.678 19,25% 13.013 9,51% 40.382 29,50% 33.684 24,61% 34.500 25,20% 15.258 11,15% 16.401 8,76% 52.932 28,28% 44.441 23,75% 48.297 25,81% 24.936 13,32% Onderverdeling per jaar voor de leeftijd van 55 tot 65 jaar: 2013 55j 56j Mannen 1.537 1.463 Vrouwen 3.080 2.891 Totaal 4.617 4.354

57j 58j 59j 60j 1.585 1.703 1.698 1.644 2.821 3.027 2.931 2.658 4.406 4.730 4.629 4.302

61j 62j 63j 64j 65j 492 329 234 177 116 450 285 199 139 92 942 614 433 316 208

Om de leeftijd te kunnen vergelijken worden hieronder ook de gegevens vermeld van 2012: 2012 55j 56j Mannen 1.485 1.610 Vrouwen 2.927 2.861 Totaal 4.412 4.471

57j 58j 59j 60j 1.711 1.723 1.684 1.655 3.051 2.977 2.687 2.639 4.762 4.700 4.371 4.294

61j 62j 63j 64j 65j 486 318 241 150 100 395 260 177 117 94 881 578 418 267 194

Voor de volledigheid geven we ook de cijfers per leeftijd van de 65-plussers. In dit rapport vindt u verder geen uitgesplitste gegevens over deze leeftijdsgroep omdat deze groep zeer klein is. 2013 Mannen Vrouwen Totaal

66j 45 29 74

67j 26 19 45

68j 11 9 20

69j 12 8 20

70j 9 7 16

+70j 7 8 15

Om de leeftijd te kunnen vergelijken worden hieronder ook de gegevens vermeld van 2012: 2012 Mannen Vrouwen Totaal

66j 42 22 64

67j 15 7 22

68j 18 7 25

69j 15 7 22

70j 0 2 2

+70j 7 4 11

- Aantal personen per provincie: 2013 Antwerpen % Vl-Brabant % Limburg % O-Vl % M 13.336 26,89% 8.806 17,76% 7.045 14,20% 10.858 21,89% V 39.516 28,51% 26.615 19,20% 18.626 13,44% 30.371 21,91% Tot. 52.852 28,09% 35.421 18,82% 25.671 13,64% 41.229 21,91%

W-Vl % 9.542 19,24% 23.441 16,91% 32.983 17,53%

De personen die in WalloniĂŤ of in het buitenland wonen, zijn niet opgenomen in deze tabel.

Rapport Ziekteverzuim 2013

6

- Aantal personen per provincie per leeftijdscategorie: Antwerpen Mannen Vrouwen Totaal

% -26j 889 6,67% 3.615 9,15% 4.504 8,52%

% % % % 26-35j 36-45j 46-55j 56-65j 3.304 24,78% 3.041 22,80% 3.592 26,93% 2.474 18,55% 11.719 29,66% 10.027 25,37% 9.889 25,03% 4.233 10,71% 15.023 28,42% 13.068 24,73% 13.481 25,51% 6.707 12,69%

% % Vlaams-Brabant -26j 26-35j Mannen 713 8,10% 2.465 27,99% Vrouwen 2.803 10,53% 8.275 31,09% Totaal 3.516 9,93% 10.740 30,32%

36-45j 1.907 6.554 8.461

Limburg Mannen Vrouwen Totaal

% -26j 491 6,97% 1.667 8,95% 2.158 8,41%

% 26-35j 1.623 23,04% 5.303 28,47% 6.926 26,98%

36-45j 1.544 4.383 5.927

OostVlaanderen Mannen Vrouwen Totaal

-26j % 752 6,93% 2.938 9,67% 3.690 8,95%

26-35j % 2.718 25,03% 8.863 29,18% 11.581 28,09%

WestVlaanderen Mannen Vrouwen Totaal

-26j 531 2.193 2.724

26-35j % 2.229 23,36% 6.587 28,10% 8.816 26,73%

% 5,56% 9,36% 8,26%

%

% 46-55j 21,66% 2.022 22,96% 24,63% 6.024 22,63% 23,89% 8.046 22,72%

% 56-65j 1.675 19,02% 2.935 11,03% 4.610 13,01%

%

% 46-55j 21,92% 1.927 27,35% 23,53% 5.117 27,47% 23,09% 7.044 27,44%

% 56-65j 1.451 20,60% 2.153 11,56% 3.604 14,04%

36-45j 2.357 7.634 9.991

% 46-55j % 21,71% 3.010 27,72% 25,14% 7.530 24,79% 24,23% 10.540 25,56%

56-65j % 1.993 18,36% 3.392 11,17% 5.385 13,06%

36-45j 2.129 5.731 7.860

% 46-55j % 22,31% 2.797 29,31% 24,45% 6.149 26,23% 23,83% 8.946 27,12%

56-65j % 1.843 19,31% 2.775 11,84% 4.618 14,00%

- Aantal personen per onderwijsniveau: 2013 Mannen Vrouwen Totaal

Basis 11.126 69.295 80.421

% 22,43% 50,00% 42,74%

Secundair 31.220 54.910 86.130

% 62,95% 39,62% 45,77%

DKO 2.678 3.809 6.487

% 5,40% 2,75% 3,45%

VO 3.551 6.567 10.118

% 7,16% 4,74% 5,38%

CLB 442 3.398 3.840

% 0,89% 2,45% 2,04%

Basis: hoofdstructuur 111, 121, 211, 221, IA0, IB0, IC0, ID0, IE0, T00 Secundair: hoofdstructuur 311, 312, 321, IF0, IH0, II0 DKO: hoofdstructuur: 316 VO: hoofdstructuur: 317, 417, 618 CLB: hoofdstructuur C00, P00 Niet opgenomen: inspectie (DS0), pedagogische begeleiding (B**) en andere kleine hoofdstructuren (A00, D00 en K00)

- Aantal personen in het buitengewoon onderwijs: 2013 Mannen Vrouwen Totaal

buitengewoon kleuteronderwijs 22 675 697

buitengewoon lager onderwijs 1.449 8.391 9.840

buitengewoon secundair onderwijs 3.010 6.313 9.323

Zij vormen een deelgroep van respectievelijk basisonderwijs en secundair onderwijs van de tabel hierboven over het aantal personen per onderwijsniveau.

Rapport Ziekteverzuim 2013

7

- Aantal personen per onderwijscategorie: 2013 M V Tot.

Ond 41.524 112.113 153.637

% 83,72% 80,90% 81,64%

Dir 2.642 2.619 5.261

% 5,33% 1,89% 2,80%

ParaM 335 6.227 6.562

% 0,68% 4,49% 3,49%

2013 M V Tot.

Adm 1.158 5.808 6.966

% 2,33% 4,19% 3,70%

Tech 356 2.959 3.315

% 0,72% 2,14% 1,76%

MVD 106 353 459

% 0,21% 0,25% 0,24%

Ond: bestuurs- en onderwijzend personeel met uitzondering van de directie Dir: directiepersoneel ParaM: paramedisch, psychologisch, orthopedagogisch, sociaal en medisch personeel Opv:: opvoedend hulppersoneel

Opv 3.259 8.370 11.629

% 6,57% 6,04% 6,18%

Adm: administratief personeel Tech: technisch personeel MVD: meester, vak- en dienstpersoneel Niet opgenomen: inspectie en pedagogische begeleiding

- Aantal personen per net: 2013 Mannen Vrouwen Totaal

GO!

Gesubs. Gesubs. Gesubs. gemeentelijk provinciaal vrij onderwijs onderwijs onderwijs 10.554 7.247 1.914 29.642 27.705 22.280 2.545 85.588 38.259 29.527 4.459 115.230

De personeelsleden van de scholen van de Vlaamse Gemeenschapscommissie te Brussel zijn niet opgenomen in deze tabel.

-

Aantal personen per net per leeftijdscategorie:

2013 GO! Gesubs. Gem. ond. Gesubs. Prov.ond. Gesubs. vrij onderwijs

-26j 3.557

% 9,30%

26-35j 12.034

% 31,45%

36-45j 9.499

% 24,83%

46-55j 7.525

% 19,67%

56-65j 5.604

% 14,65%

2.691

9,11%

8.327

28,20%

7.223

24,46%

7.707

26,10%

3.545

12,01%

219

4,91%

1.083

24,29%

1.171

26,26%

1.320

29,60%

665

14,91%

9.963

8,65%

31.452

27,29%

27.301

23,69%

31.382

27,23%

15.018

13,03%

1.2. Aantal personeelseenheden Een volgend begrip dat gebruikt wordt om het ziekteverzuim te kunnen weergeven en verband houdt met personeel is ‘personeelseenheid’. Eén ‘personeelseenheid’ is de aanstelling van één persoon voor een volledig jaar. In 2013: 49.596 mannen komen overeen met 44.139,31 personeelseenheden 138.588 vrouwen komen overeen met 124.205,41 personeelseenheden 188.184 personen komen overeen met 168.344,72 personeelseenheden In 2012 vertegenwoordigden 187.153 personen 168.092,91 personeelseenheden. In 2011 vertegenwoordigden 186.659 personen 167.015,85 personeelseenheden.

Rapport Ziekteverzuim 2013

8

We merken daarbij op dat ten opzichte van het rapport van 2012 het aantal personen en het aantal personeelseenheden stijgt, personen met 0,55%, personeelseenheden met 0,15%. Alle berekeningen en gegevens van Mensura Absenteïsme m.b.t. de opgenomen ziektedagen zijn gebaseerd op personeelseenheden. Als we het verder in dit rapport hebben over ‘personeelsleden’ bedoelen we ‘personeelseenheden’. Als het begrip personeelseenheden niet gebruikt wordt, maar men uitgaat van ‘fysieke personen’, dan wordt dat expliciet vermeld.

Rapport Ziekteverzuim 2013

9

2. ZIEKTEDAGEN EN ATTESTDAGEN

2.1. Aantal ziektedagen 2.1.1. Totaal aantal ziektedagen De ziektedagen die zijn geregistreerd bij Mensura Absenteïsme voor het jaar 2013 (attesten opgestuurd in 2012 en 2013 voor 2013), aangevuld met de eendagsziekteverloven, bedragen 2.443.285 dagen. Ter vergelijking: - Ziektedagen voor het jaar 2012: 2.373.908 - Ziektedagen voor het jaar 2011: 2.339.153 Nominaal is er een stijging met 69.377 ziektedagen. Dat is een stijging van 2,92% t.a.v. 2012. Er is echter ook een stijging van het aantal personeelsleden van 0.55 % Er is bijgevolg nog altijd sprake van een stijging van het ziekteverzuim. 2.1.2. Gemiddeld aantal ziektedagen per personeelslid In 2013 noteren we de volgende cijfers m.b.t. het gemiddelde aantal ziektedagen per personeelslid: Mannen : 578.491 dagen voor 44.139,31 personeelsleden = 13,11 Vrouwen: 1.864.794 dagen voor 124.205,41 personeelsleden = 15,01 Totaal: 2.443.285 dagen voor 168.344,72 personeelsleden = 14,51 Ziektedagen Mannen Vrouwen Totaal

2011 13,41 14,23 14,01

2012 13,10 14,50 14,12

2013 13,11 15,01 14,51

2.1.3. Aantal zieke personen per dag De tabel op de volgende bladzijde toont een jaaroverzicht van de spreiding van het aantal zieken over het jaar. Zieken definiëren we als ‘fysieke personen die arbeidsongeschikt zijn’. Deze tabel toont duidelijk aan dat er tijdens vakantieperiodes, nl. in het kerst-, paas-, herfst- en krokusverlof, een significante terugval is qua ziekte. Wie ziek wordt tijdens die perioden, meldt geen ziekteverlof, omdat er niet gewerkt hoeft te worden in de meeste instellingen. In de zomervakantie is het ziekteverzuim zeer laag. Dan gaat het alleen over personen die langdurig ziek zijn. De volgende tabel geeft informatie op epidemiologisch vlak, met name over de belangrijkste virale aandoeningen. De rode grafieklijn geeft de evolutie van de luchtwegeninfecties weer, de groene grafieklijn die van de spijsverteringsinfecties.

Rapport Ziekteverzuim 2013

10

Grafiek aantal zieken per dag 1/01/2012 - 31/12/2012 Grafiek aantal zieken per dag: 1/02/2013 - 31/12/2013

Rapport Ziekteverzuim 2013

11

2.2. Aantal eendagsziekten 2.2.1. Totaal aantal eendagsziekten Het aantal eendagsziekteverloven voor 2013 bedraagt 97.002 dagen, genomen door 58.839 personen. Het aantal eendagsziekteverloven voor 2012 bedraagt 95.327 dagen, genomen door 57.822 personen. Het aantal eendagsziekteverloven voor 2011 bedraagt 95.591 dagen, genomen door 56.157 personen De eendagsziekteverloven zijn in 2013 gestegen met 1.675 dagen. Dat is een stijging met 1,76% ten opzichte van 2012, terwijl het aantal personeelsleden dat potentieel eendagsziekteverlof kon opnemen steeg met 0,55%. Het percentage personen dat gebruik maakt van eendagsziekteverloven stijgt licht. In 2013 was dat gelijk aan 31,27%. In 2012 bedroeg het percentage 30,90% en in 2011 maakte 30,09% van het onderwijspersoneel ten minste één keer gebruik van een eendagsziekteverlof. grafiek aantal da gen ééndagsziekteverlof

aantal dagen eendagsziekteverlof 120.000 100.000 80.000 60.000 40.000 20.000 0 2009

2010

2011

2012

2013

We zagen de afgelopen jaren een stijging van het aantal dagen eendagsziekteverlof. Om die reden is de bovenstaande tabel met de cijfers vanaf 2009 opgenomen, om de vergelijking met de voorgaande jaren te kunnen maken. Grafiek gemiddelde aantal ééndagsziekteverloven per personeelseenheid

grafiek gemiddelde aantal ééndagsziekteverloven per personeelseenheid

gemiddeld aantal eendagsziekteverloven per personeelseenheid 0,6 0,55 0,5 0,45 0,4 0,35 0,3 0,25 0,2

2011

2012

2013

In 2013 was het gemiddelde aantal eendagsziekteverloven per personeelseenheid gelijk aan 0,58. In 2012 was dat 0,57; in 2011 ging het om een gemiddeld aantal van 0,57. Rapport Ziekteverzuim 2013

12

2.2.2. Eendagsziekteverloven per onderwijsniveau In de onderstaande tabel delen we het aantal eendagsziekteverloven per onderwijsniveau door het aantal personeelsleden in het betrokken onderwijsniveau. Zo kunnen we vaststellen of er verschillen zijn tussen de onderwijsniveaus m.b.t. de opname van eendagsziekte. 2011 Mannen Vrouwen Totaal

Basis 0,32 0,32 0,32

Secundair 0,57 0,70 0,65

2012 Mannen Vrouwen Totaal

Basis 0,34 0,34 0,34

2013 Mannen Vrouwen Totaal

Basis 0,35 0,36 0,35

DKO 0,55 0,62 0,59

VO 0,31 0,41 0,38

CLB 0,80 0,76 0,77

Totaal 0,50 0,50 0,50

Secundair DKO 0,58 0,58 0,71 0,67 0,66 0,63

VO 0,30 0,43 0,38

CLB 0,75 0,80 0,80

Totaal 0,51 0,51 0,51

Secundair DKO 0,58 0,57 0,71 0,65 0,67 0,62

VO 0,33 0,42 0,39

CLB 0,82 0,78 0,79

Totaal 0,51 0,52 0,52

Mannen in het CLB maken het meest gebruik van het eendagsziekteverlof, mannen in het volwassenenonderwijs het minst. Los van de verdeling naar geslacht merken we dat de personeelsleden van het CLB het meest gebruik maken van het eendagsziekteverlof. 2.2.3. Eendagsziekteverlof per werkdag: 2011 2012 2013

Maandag Dinsdag Woensdag Donderdag Vrijdag Zaterdag 24.125 18.607 12.180 17.169 19.681 758 23.993 18.652 12.627 17.233 21.861 845 24.147 20.013 12.260 17.840 21.885 743

Niet opgenomen: zondagen Grafiek ĂŠĂŠndagsziekteverlof per werkdag

Niet opgenomen: zondagen

eendagsziekteverlof per werkdag 30000 25000 20000

2011

15000

2012 2013

10000 5000 0 Maandag

Dinsdag

Woensdag

Donderdag

Vrijdag

Zaterdag

Blijkbaar worden de eendagsziekteverloven nog steeds het meest genomen op dagen die aansluiten bij het weekend. In 2011 werd 47,31% van de eendagsziekteverloven opgenomen op een maandag of een vrijdag, in 2012 48,10% en in 2013 47,45%.

Rapport Ziekteverzuim 2013

13

2.2.4. Eendagsziekteverlof per leeftijdsgroep In de onderstaande tabel delen we het aantal eendagsziekteverloven van de leeftijdsgroep door het aantal personeelsleden van de leeftijdsgroep. -26j 26-35j 36-45j 46-55j 56-65j 2011 0,23 0,57 0,52 0,49 0,48 2012 0,37 0,58 0,53 0,51 0,42 2013 0,34 0,58 0,55 0,51 0,44 Eendagsziekteverlof komt vooral voor in de leeftijdsgroep 26-35j. Deze groep heeft ook het laagste nulverzuimpercentage, zie pagina 22.

2.3. Aantal attesten Personen die ten minste twee opeenvolgende dagen ziek zijn, moeten een ziekteattest bezorgen aan Mensura AbsenteĂŻsme. In de volgende tabel geven we een overzicht van het aantal ontvangen attesten voor een volledig jaar. In vergelijking met 2012 zijn er meer attesten in 2013. Het gaat om een stijging met 5,57%. Een stijging van het aantal attesten wijst vaak op een toename van korte afwezigheden, zoals griep. 2011 2012 2013

Attesten 140.908 144.387 152.425

grafiek verdeling van de attestdagen per attestduur

totaal aantal ziektedagen aangegeven met een attest 350000 300000 250000 200000 150000 100000 50000 0

2011 2012 2013

jan

feb maart april

mei

juni

juli

aug

sept

okt

nov

dec

2.4. Ziektegevallen Meerdere aaneengesloten perioden van tijdelijke arbeidsongeschiktheid vormen samen een ziektegeval. Ook deze parameter wordt al jaren in kaart gebracht, omdat de verhouding tussen ziektegevallen en ziektedagen een beeld geeft van de duur van de afwezigheden wegens ziekte. Totaal aantal ziektegevallen: Ziektegevallen Mannen Vrouwen Totaal

2011 47.089 148.597 195.686

2012 47.821 154.713 202.534

2013 48.699 161.536 210.235

In vergelijking met 2012 stijgt het absolute aantal ziektegevallen met 3,80%. Rapport Ziekteverzuim 2013

14

Ziektegevallen per afwezigheidsperiode: Ziektegevallen 1-10 dagen 11-30 dagen 31-180 dagen >180 dagen

2011 162.412 16.520 14.310 2.443

% 83,00% 8,44% 7,31% 1,25%

2012 169.019 16.557 14.297 2.661

% 83,45% 8,17% 7,06% 1,31%

2013 % 176.095 83,76% 16.743 7,96% 14.945 7,11% 2.452 1,17%

In absolute aantallen zien we dat de stijging van het aantal ziektegevallen in 2013 zich voornamelijk in de categorie 1-10 dagen manifesteert.

2.5. Ziektedagen en vervanging Sinds enkele jaren volgen wij op in welke mate ziekteverloven leiden tot vervanging van de titularissen. Deze gegevens worden gedistilleerd uit de personeelsdatabank (EPD) van het Agentschap voor Onderwijsdiensten. Het gaat alleen om de ziekteverlofdagen en niet om de dagen verlof voor verminderde prestaties wegens ziekte. Als we de voorbije jaren bekijken, zien we dat er voor ongeveer 70% van de ziektedagen vervangers ingeschakeld worden. De voorbije jaren valt vooral de toename van het aantal vervangers op. Dat hangt zeker samen met de maatregel die de vervanging van korte afwezigheden mogelijk maakt in het basisonderwijs, maar het kan er ook op wijzen, dat men voor een afwezigheid wegens ziekte van één personeelslid soms meer dan één vervanger moet zoeken. Volgens de personeelsdatabank EPD werden er in 2013 1.613.630dagen vervangen door 28.800 personen. In 2012: 1.591.965 dagen en 28.056 vervangers In 2011: 1.611.950 dagen en 28.437 vervangers Volgens EPD wordt er 68,08% van het totale aantal ziektedagen vervangen (in 2012: 68,75%; in 2011: 69,62%) In 2013 werden er meer dagen vervangen door meer vervangers en het percentage vervangen ziektedagen daalde. grafiek vervangingspercentageg volgens epd

Vervangingspercentage volgens EPD 80 70 60 50 40 30 20 10 0 2011

Rapport Ziekteverzuim 2013

2012

2013

15

3. ZIEKTEVERZUIMPERCENTAGE EN NULVERZUIM

3.1. Ziekteverzuimpercentage Het ziekteverzuim is het aantal ziektedagen dat de personeelsleden gespreid over het jaar opnemen. Het ‘ziekteverzuimpercentage’ wordt als volgt berekend: totaal aantal ziektedagen x 100 totaal aantal personeelseenheden x 365 (of 366)

Dat percentage geeft weer hoeveel procent van de dagen in een jaar een personeelslid gemiddeld afwezig is wegens ziekte. Traditioneel wordt in alle sectoren het ziekteverzuimpercentage berekend op basis van het totale aantal dagen in het jaar, zonder rekening te houden met op te nemen vakantiedagen. Ook in de privésector en bij overheidsdiensten kan dat aantal vakantiedagen uiteenlopen. Doordat in het onderwijs het aantal dagen vakantie relatief groot is en in deze perioden het ziekteverzuim significant lager is, moeten we ervan uitgaan dat het ziekteverzuimpercentage voor het onderwijspersoneel daardoor positief beïnvloed wordt. Dat aspect maakt een vergelijking met andere sectoren moeilijk. Als men rekening houdt met 2.443.285 ziektedagen (het aantal ziektedagen met eendagsziekteverloven inbegrepen) bedraagt het ziekteverzuimpercentage voor 2013 3,97%. Die berekening is gebaseerd op 168.344,72 personeelseenheden. Het gaat om 188.184 personen, maar er wordt rekening mee gehouden dat een aantal van hen geen aanstelling heeft voor een volledig jaar (zie ook 1.2. Aantal personeelseenheden). Als men rekening houdt met 2.346.283 dagen (het aantal ziektedagen zonder eendagsziekteverloven) bedraagt het ziekteverzuimpercentage voor 2013 3,82%. In 2012 was het ziekteverzuimpercentage 3,86% (met eendagsziekteverloven inbegrepen) of 3,70% (zonder eendagsziekteverloven). In 2011 was het ziekteverzuimpercentage 3,84% (met eendagsziekteverloven inbegrepen) of 3,69% (zonder eendagsziekteverloven). In 2010 was het ziekteverzuimpercentage 3,87% (met eendagsziekteverloven inbegrepen) of 3,72% (zonder eendagsziekteverloven). In 2009 was het ziekteverzuimpercentage 3,91% (met eendagsziekteverloven inbegrepen) of 3,76% (zonder eendagsziekteverloven). Hieruit moeten we concluderen dat het ziekteverzuimpercentage in 2013 het hoogste was van de laatste vijf jaren. Verder in dit rapport bedoelen we met het ziekteverzuimpercentage steeds het percentage met eendagsziekteverloven inbegrepen.

Rapport Ziekteverzuim 2013

16

rafiek ziekteverzuimpercentage met of zonder ĂŠĂŠndagsziekteverlof

ziekteverzuimpercentage met of zonder eendagsziekteverlof (1 dz) 4 3 1dz inbegrepen

2

zonder 1dz

1 0 2009

2010

2011

2012

2013

3.1.1. Ziekteverzuimpercentage per leeftijdsgroep 2011 2012 2013

-26j 1,31% 1,30% 1,33%

26-35j 2,33% 2,34% 2,40%

36-45j 2,99% 2,97% 3,05%

46-55j 4,32% 4,39% 4,53%

56-65j 8,56% 8,65% 8,91%

Over de jaren heen zien we dat het ziekteverzuimpercentage opmerkelijk stijgt met de leeftijd. In vergelijking met het voorbije jaar stijgt het ziekteverzuimpercentage in 2013 in alle leeftijdsgroepen, de stijging is het grootst in de leeftijdsgroep 56-65j. grafiek ziekteverzuimpercentage per leeftijd

Grafiek ziekteverzuimpercentage per leeftijd

Ziekteverzuimpercentage per leeftijd 10 9 8 7 6

2011

5

2012

4

2013

3 2 1 0 -26j

Rapport Ziekteverzuim 2013

26-35j

36-45j

46-55j

56-65j

17

3.1.2. Ziekteverzuimpercentage per onderwijsniveau 2011 Mannen Vrouwen Totaal

Basis 3,33% 3,90% 3,82%

DKO 2,34% 3,10% 2,78%

CVO 2,38% 3,53% 3,13%

CLB 4,11% 3,51% 3,59%

2012 Mannen Vrouwen Totaal

Basis Secundair DKO 3,31% 3,95% 2,29% 3,91% 4,17% 3,07% 3,83% 4,09% 2,75%

CVO 2,36% 3,74% 3,26%

CLB 3,70% 3,46% 3,49%

2013 Mannen Vrouwen Totaal

Basis 3,42% 3,99% 3,92%

CVO 2,80% 4,07% 3,64%

CLB 3,00% 3,70% 3,62%

Secundair 4,07% 4,02% 4,04%

Secundair 3,89% 4,33% 4,18%

DKO 2,18% 3,46% 2,93%

Opmerkelijk is dat bij de mannen in het CLB, het DKO en het secundair onderwijs er minder ziekteverzuim is, terwijl er een stijging is in het totale cijfer. 3.1.3. Ziekteverzuimpercentage in het buitengewoon onderwijs 2011 Mannen Vrouwen Totaal 2012 Mannen Vrouwen Totaal 2013 Mannen Vrouwen Totaal

buitengewoon kleuteronder wijs

buitengewoon lager onderwijs

buitengewoon secundair onderwijs

buitengewoon kleuteronder wijs

buitengewoon lager onderwijs

buitengewoon secundair onderwijs

buitengewoon kleuteronder wijs

buitengewoon lager onderwijs

buitengewoon secundair onderwijs

0,53% 4,88% 4,78%

2,39% 4,56% 4,51%

0,55% 4,45% 4,34%

3,48% 3,72% 3,69%

3,07% 3,79% 3,68%

2,87% 3,95% 3,79%

5,21% 4,43% 4,69%

4,96% 4,44% 4,61%

4,91% 4,37% 4,54%

Enkel bij de vrouwen in het buitengewoon lager onderwijs is in 2013 het percentage gestegen in vergelijking met 2012, voor de andere groepen is er een daling

Rapport Ziekteverzuim 2013

18

3.1.4. Ziekteverzuimpercentage per onderwijscategorie 2011 Mannen Vrouwen Totaal

Ond 3,66% 3,84% 3,79%

Dir 3,75% 4,27% 4,00%

ParM 3,67% 4,05% 4,03%

Opv 3,50% 4,08% 3,91%

Admin 2,56% 3,68% 3,52%

Tech 4,41% 3,34% 3,48%

MVD 12,09% 11,15% 11,37%

Totaal 3,67% 3,89% 3,84%

2012 Ond Dir ParaM Opv Admin Tech MVD Mannen 3,58% 3,66% 3,28% 3,47% 2,68% 3,74% 13,96% Vrouwen 3,92% 4,18% 3,93% 4,13% 3,98% 3,44% 13,35% Totaal 3,83% 3,91% 3,90% 3,95% 3,79% 3,47% 13,49%

Totaal 3,58% 3,96% 3,86%

2013 Ond Dir ParaM Opv Admin Tech MVD Mannen 3,57% 4,10% 2,44% 3,62% 2,78% 3,22% 10,99% Vrouwen 4,08% 4,19% 4,03% 4,48% 3,81% 3,60% 11,70% Totaal 3,94% 4,14% 3,95% 4,24% 3,66% 3,56% 11,53%

Totaal 3,59% 4,10% 3,97%

Er is een uitschieter bij het meesters-, vak- en dienstpersoneel. We noteren hierbij dat het om een uitdovende en beperkte personeelscategorie gaat (459 personeelsleden) met een groter aandeel oudere personeelsleden. Toch noteren we ook de grootste daling bij deze groep. Voor het overige zien we alleen bij de personeelscategorie van het administratief personeel een kleine daling. 3.1.5. Ziekteverzuimpercentage per net 2011

GO!

Gesubsidieerd gemeentelijk onderwijs Mannen 5,06% 3,32% Vrouwen 4,66% 3,80% Totaal 4,77% 3,68%

Gesubsidieerd provinciaal onderwijs 3,81% 3,48% 3,63%

Gesubsidieerd vrij onderwijs

2012

Gesubsidieerd gemeentelijk onderwijs Mannen 4,73% 3,14% Vrouwen 4,69% 3,86% Totaal 4,70% 3,68%

Gesubsidieerd provinciaal onderwijs 3,69% 3,94% 3,83%

Gesubsidieerd vrij onderwijs

2013

Gesubsidieerd provinciaal onderwijs 3,70% 4,40% 4,10%

Gesubsidieerd vrij onderwijs

GO!

GO!

Gesubsidieerd gemeentelijk onderwijs Mannen 4,36% 3,25% Vrouwen 4,69% 4,03% Totaal 4,60% 3,84%

3,29% 3,68% 3,57%

3,30% 3,76% 3,64%

3,42% 3,95% 3,81%

Het ziekteverzuim van het gesubsidieerd vrij onderwijs en het gesubsidieerd gemeentelijk onderwijs is lager dan het algemeen ziekteverzuimpercentage van 3,97%. Het ziekteverzuim van het gesubsidieerd provinciaal onderwijs is gestegen en ligt boven het algemeen ziekteverzuimpercentage. Het ziekteverzuim van het Gemeenschapsonderwijs is hoger dan het gemiddelde, maar lager dan de vorige jaren. Het GO! en het gesubsidieerd provinciaal onderwijs hebben procentueel meer personeelsleden in de leeftijdscategorie 56-65j dan het gesubsidieerd gemeentelijk en gesubsidieerd vrij onderwijs. Rapport Ziekteverzuim 2013

19

3.1.6. Ziekteverzuimpercentage per onderwijsniveau per net 2011 GO! Gesubs. gemeentel. ond. Gesubs. provinciaal ond. Gesubs. vrij onderwijs

Basis Secundair DKO VO CLB 4,65% 5,37% 3,12% 3,17% 4,61% 3,73% 4,48% 2,77% 3,83% 2,84% 2,39% 4,14% 2,32% 1,78% 3,60% 3,61% 1,18% 3,13% 3,31%

2012 GO! Gesubs. gemeentel. ond. Gesubs. provinciaal ond. Gesubs. vrij onderwijs

Basis Secundair DKO VO CLB 4,56% 5,25% 2,30% 3,69% 4,58% 3,76% 4,51% 2,80% 3,70% 3,13% 2,40% 4,29% 2,78% 1,68% 3,65% 3,71% 3,05% 3,07% 3,14%

2013 GO! Gesubs. gemeentel. ond. Gesubs. provinciaal ond. Gesubs. vrij onderwijs

Basis Secundair DKO VO CLB 4,35% 5,04% 2,40% 4,36% 4,43% 4,00% 4,29% 2,98% 3,99% 3,05% 2,44% 4,56% 3,05% 1,63% 3,78% 3,90% 4,22% 3,31% 3,45%

Voor het basisonderwijs is het percentage van het GO! en het gesubsidieerd gemeentelijk onderwijs hoger dan het algemeen gemiddelde voor het basisonderwijs van 3,92 % (zie rubriek 3.1.2) Voor het secundair onderwijs zit alleen het gesubsidieerd vrij onderwijs onder het algemeen gemiddelde ziekteverzuimpercentage van het secundair onderwijs van 4,18%. Voor DKO zien we een omgekeerde situatie : daar heeft scoort het gesubsidieerd vrij onderwijs merkelijk hoger dan het ziekteverzuimpercentage van 2,93 %. 3.1.7. Ziekteverzuimpercentage per onderwijscategorie per net (nieuw) 2013 GO! Gesubs. gemeentel. ond. Gesubs. provinciaal ond. Gesubs. vrij onderwijs

Ond 4,47% 3,82% 4,04% 3,83%

Dir 5,47% 4,58% 5,09% 3,60%

ParaM 4,64% 4,69% 1,35% 3,40%

Opv Admin Tech MVD 4,69% 4,17% 4,42% 11,57% 3,56% 3,57% 3,20% 4,99% 5,08% 1,76% 4,15% 3,56% 3,36% -

Het directiepersoneel , het onderwijzend personeel en het technisch personeel van het GO! heeft een hoger ziekteverzuimpercentage dan in de andere netten. Voor de andere categorieĂŤn scoren de andere netten hoger. Hier zien we duidelijk dat het hoge ziekteverzuimpercentage van het meesters, vak- en dienstpersoneel in belangrijke mate een verklaring is voor de globaal hogere score van het GO!

Rapport Ziekteverzuim 2013

20

3.1.8. Ziekteverzuimpercentage in de Vlaamse centrumsteden en Brussel Het gaat om het ziekteverzuimpercentage van de personeelsleden van de onderwijsinstellingen van de hieronder vermelde steden. 2013 Aalst Antwerpen Brugge Brussel Genk Gent Hasselt Kortrijk Leuven Mechelen Oostende Roeselare Sint-Niklaas Turnhout

Basisonderwijs Secundair onderwijs Mannen Vrouwen Mannen Vrouwen 3,37% 2,60% 2,81% 3,16% 5,81% 3,31% 4,69% 2,45% 2,33% 2,52% 2,92% 3,59% 3,11% 3,76%

3,79% 3,53% 3,53% 4,13% 6,16% 4,20% 4,19% 4,02% 5,37% 4,64% 4,39% 3,57% 4,15% 4,59%

3,78% 3,37% 3,08% 3,20% 6,36% 3,38% 4,93% 3,57% 4,59% 4,69% 4,04% 3,83% 2,99% 3,77%

4,29% 4,36% 3,88% 3,81% 5,37% 4,27% 5,13% 4,13% 3,88% 4,71% 5,52% 3,79% 4,14% 4,21%

Brussel: Brussels Hoofdstedelijk Gewest

Percentage hoger dan het percentage voor basis- of secundair onderwijs (zie 3.1.2) De top 5: Genk secundair onderwijs mannen, Genk basisonderwijs vrouwen, Genk basisonderwijs vrouwen, Oostende secundair onderwijs vrouwen en Genk secundair onderwijs vrouwen. Genk en Hasselt zijn de centrumsteden waarbij de vier categorieĂŤn hoger scoren dan het gemiddelde. Opmerkelijk is dat de drie grootsteden niet slecht scoren op het vlak van het ziekteverzuim. Antwerpen, Brussel en Gent scoren in drie categorieĂŤn onder het gemiddelde.

3.2. Nulverzuim Het nulverzuimpercentage is het percentage personeelsleden dat in de loop van het jaar niet ziek geweest is. Dat wil zeggen: hoe hoger het nulverzuimpercentage, hoe meer personeelsleden nooit afwezig zijn wegens ziekte. De algemeen aanvaarde norm door controlefirma’s is hier 50%. Dat betekent dat men ervan uitgaat dat in ondernemingen de helft van alle personeelsleden geen enkele dag ziek is tijdens een jaar. Als de eendagsziekteverloven meegeteld worden, is er voor het Vlaamse onderwijs een nulverzuimpercentage in 2013 van 45,02% (in 2012: 46,62%; in 2011: 47,87%). Iets minder dan de helft van de onderwijspersoneelsleden is geen enkele dag ziek geweest is in 2013. Het nulverzuimpercentage zonder het meerekenen van eendagsziekteverloven is 60,32% (62,19% in 2012; 63,15% in 2011). In de volgende tabellen werken we telkens met het nulverzuimpercentage rekening houdend met eendagsziekteverloven. Rapport Ziekteverzuim 2013

21

3.2.1. Nulverzuimpercentage per leeftijdsgroep 2011 Mannen Vrouwen Totaal 2012 Mannen Vrouwen Totaal

-26j 63,52% 58,92% 59,90% -26j 65,32% 58,97% 60,28%

26-35j 49,33% 39,91% 42,17% 26-35j 48,55% 39,23% 41,44%

36-45j 50,86% 44,41% 45,99% 36-45j 49,93% 43,49% 45,05%

46-55j 54,04% 43,81% 46,84% 46-55j 52,76% 42,63% 45,52%

56-65j 55,55% 58,92% 57,60% 56-65j 53,02% 54,23% 53,76%

2013 Mannen Vrouwen Totaal

-26j 67,15% 59,50% 61,05%

26-35j 47,63% 38,94% 40,96%

36-45j 47,62% 41,00% 42,61%

46-55j 51,01% 41,03% 43,80%

56-65j 51,05% 49,29% 49,96%

Grafiek nulverzuim per leeftijd

nulverzuim per leeftijd 80 70 60

2011 V

50

2012 V

40

2013 V 2011 M

30

2012 M

20

2013 M

10 0 -26j

26-35j

36-45j

46-55j

56-65j

Het nulverzuimpercentage is het hoogst in de leeftijdscategorie van -26j, zowel bij de mannen als bij de vrouwen. Daarnaast zien we ook dat het nulverzuimpercentage bij mannen hoger is dan bij vrouwen. Opvallend is wel dat het nulverzuim ook vrij hoog is in de groep 56-65 jaar.

Rapport Ziekteverzuim 2013

22

3.2.2. Nulverzuim per provincie 2011 Mannen Vrouwen Totaal

Antwerpen 50,76% 43,91% 45,70%

Vl- Brabant 49,94% 44,71% 45,99%

Limburg 50,72% 43,80% 45,78%

O-Vl 52,89% 45,87% 47,77%

W-Vl 58,61% 52,11% 54,06%

2012 Mannen Vrouwen Totaal

Antwerpen 49,78% 42,76% 44,56%

Vl- Brabant 51,16% 43,53% 45,67%

Limburg 51,49% 44,11% 46,08%

O-Vl 51,64% 43,88% 45,84%

W-Vl 56,88% 50,53% 52,41%

2013 Mannen Vrouwen Totaal

Antwerpen 49,04% 42,00% 43,78%

Vl- Brabant 50,39% 41,28% 43,20%

Limburg 48,30% 42,14% 43,83%

O-Vl 50,31% 42,87% 44,83%

W-Vl 54,99% 48,24% 50,19%

grafiek nulverzuim per provincie

nulverzuim per provincie 80 70 60

2011 V

50

2012 V

40

2013 V

30

2011 M

20

2012 M

10

2013 M

0 Antwerpen

Vl- Brabant

Limburg

O-Vl

W-Vl

Vlaams-Brabant heeft het laagste nulverzuimpercentage. West-Vlaanderen noteert het hoogste nulverzuimpercentage.

Rapport Ziekteverzuim 2013

23

4. UITDIEPING VAN DE ZIEKTEDAGEN 4.1. Ziektedagen per afwezigheidsperiode 4.1.1. Algemeen In de volgende tabellen verdelen we de ziektedagen volgens de duur van de afwezigheidsperiode waarin ze werden opgenomen. Bij de bespreking van de ziektedagen en het gemiddelde aantal ziektedagen gaat het over de absolute gegevens. Er wordt dus geen rekening gehouden met de stijging van het aantal personeelsleden of met bepaalde categorieĂŤn van personeelsleden. Ziektedagen 2011 % 1-10d 363.581 15,54% 11-30d 291.854 12,48% 31-180d 1.061.477 45,38% >180d 622.298 26,60%

2012 377.363 290.106 1.036.471 669.968

% 2013 % 15,90% 404.787 16,57% 12,22% 293.342 12,01% 43,66% 1.122.121 45,93% 28,22% 623.035 25,50%

Bij de verdeling van de ziektedagen over de duur van de afwezigheidsperiode zien we een stijging in alle categorieĂŤn behalve in de categorie >180 dagen. 4.1.2. Afwezigheidsperiode gerelateerd aan leeftijdscategorie en geslacht % ziektedagen per leeftijdscategorie mannen 2011 -26j 26-35j 36-45j 46-55j 1-10d 53,12% 44,15% 26,79% 14,50% 11-30d 16,34% 19,29% 15,31% 12,09% 31-180d 25,84% 34,67% 45,72% 46,46% >180d 4,70% 1,88% 12,18% 26,95% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00% % ziektedagen per leeftijdscategorie mannen 2012 -26j 26-35j 36-45j 46-55j 1-10d 53,85% 41,07% 27,30% 15,55% 11-30d 20,92% 17,87% 15,54% 13,19% 31-180d 22,75% 35,16% 44,67% 45,10% >180d 2,48% 5,90% 12,49% 26,16% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00% % ziektedagen per leeftijdscategorie mannen 2013 -26j 26-35j 36-45j 46-55j 1-10d 50,38% 40,93% 29,29% 16,57% 11-30d 18,04% 17,88% 15,17% 12,55% 31-180d 29,09% 33,58% 44,10% 47,92% >180d 2,49% 7,60% 11,43% 22,96% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00%

Rapport Ziekteverzuim 2013

56-65j 4,04% 4,59% 43,26% 48,10% 100,00% 56-65j 4,71% 5,16% 41,09% 49,03% 100,00% 56-65j 5,18% 5,14% 45,38% 44,31% 100,00%

24

% ziektedagen per leeftijdscategorie vrouwen 2011 -26j 26-35j 36-45j 46-55j 1-10d 54,34% 29,47% 18,19% 12,00% 11-30d 19,89% 20,34% 16,25% 12,51% 31-180d 23,22% 42,43% 46,83% 49,44% >180d 2,54% 7,75% 18,73% 26,05% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00%

56-65j 5,40% 6,24% 46,09% 42,27% 100,00%

% ziektedagen per leeftijdscategorie vrouwen 2012 -26j 26-35j 36-45j 46-55j 1-10d 51,25% 29,51% 19,12% 12,22% 11-30d 19,97% 19,34% 15,44% 12,00% 31-180d 26,57% 42,06% 46,96% 45,60% >180d 2,22% 9,08% 18,48% 30,19% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00%

56-65j 5,96% 6,21% 43,35% 44,48% 100,00%

% ziektedagen per leeftijdscategorie vrouwen 2013 -26j 26-35j 36-45j 46-55j 1-10d 52,15% 29,87% 20,35% 12,83% 11-30d 19,04% 18,99% 15,73% 11,38% 31-180d 25,18% 44,79% 48,63% 47,07% >180d 3,63% 6,35% 15,29% 28,73% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00%

56-65j 6,37% 6,30% 46,52% 40,81% 100,00%

Rapport Ziekteverzuim 2013

25

iek % ziektedagen 1-10 dagen mannen

grafiek % ziektedagen 1-10 dagen vrouwen

% ziektedagen 1-10 d vrouwen

% ziektedagen 1-10 d mannen 60

60 40

2011

20

2013

2012

0

40

2011

20

2013

2012

0 -26j

26-35j 36-45j 46-55j 56-65j

-26j

grafiek%ziektedagen11-30dagenmannen

26-35j 36-45j 46-55j 56-65j

grafiek%ziektedagen11-30dagenvrouwen

% ziektedagen 11-30 d mannen

% ziektedagen 11-30 d vrouwen

60

60 2011

40

2012

20

2013

0 -26j

40

2011 2012

20

2013

0

26-35j 36-45j 46-55j 56-65j

-26j

grafiek % ziektedagen 31-180 dagen mannen

26-35j 36-45j 46-55j 56-65j

grafiek % ziektedagen 31-180 dagen vrouwen

% ziektedagen 31-180 d vrouwen

% ziektedagen 31-180 d mannen 60

60 2011

40

40

2011

2012

20

2013

2012

20

2013

0

0 -26j

-26j

26-35j 36-45j 46-55j 56-65j

grafiek % ziektedagen meer dan 180 dagen mannen

26-35j 36-45j 46-55j 56-65j

grafiek % ziektedagen meer dan 180 dagen vrouwen

% ziektedagen >180 d vrouwen

% ziektedagen >180 d mannen 60

60 40

2011

20

2013

40

2011

2012

2012

20

2013

0

0 -26j

26-35j 36-45j 46-55j 56-65j

-26j

26-35j 36-45j 46-55j 56-65j

Uit deze cijfers leiden we af dat korte afwezigheden opmerkelijk meer voorkomen bij jongere personeelsleden en langere afwezigheden meer bij de oudere personeelsleden. We zien quasi overal een stijging van het percentage afwezigheden tussen 30 en 180 dagen en een daling van het percentage afwezigheden meer dan 180 dagen.

Rapport Ziekteverzuim 2013

26

4.1.3. Ziektedagen (2 tot 9 dagen) verdeeld over de maanden van het jaar

2011 Maand Dagen

feb

maart

april

mei

juni

juli aug Sept

okt

nov

dec

totaal

2 4.522

jan

5.965

3.920

1.788

3.807

1.871

37

53

2.951

4.720

3.999

4.173

37.806

3 6.855

8.927

5.705

2.111

5.054

2.791

51

86

3.568

6.183

6.216

5.376

52.923

4 5.793

8.285

4.921

2.437

3.963

2.545

48

67

2.977

5.248

5.574

4.466

46.324

5 10.707 13.018 7.332

2.607

5.601

2.158

52

133 3.997

6.728

5.352

5.925

63.610

6 1.695

2.244

917

511

1.478

603

22

47

699

1.354

821

1.165

11.556

7 1.789

2.067

1.089

556

1.369

789

34

74

796

1.131

1.007

982

11.683

8 2.186

2.966

1.441

917

1.876

1.085

41

25

1.081

1.872

1.227

1.947

16.664

9 1.970

3.342

1.467

976

1.621

933

14

58

1.022

1.753

1.365

1.886

16.407

Totaal 35.517 46.814 26.792 2012 Dagen 2 3 4 5 6 7 8 9 Totaal

Maand jan 4.462 5.739 4.699 7.488 1.451 1.477 2.122 1.360 28.798

11.903 24.769 12.775 299 543 17.091 28.989 25.561 25.920 256.973

feb 6.353 10.186 8.511 12.659 1.826 1.557 2.504 2.353 45.949

maart 5.230 7.301 6.997 10.750 1.672 1.901 2.494 2.719 39.064

april 1.903 2.504 2.070 3.157 562 643 679 715 12.233

mei 3.762 5.606 3.073 3.509 1.279 1.139 1.320 1.538 21.226

juni 2.240 2.995 2.396 3.515 938 930 1.463 1.447 15.924

juli 34 64 66 82 18 46 53 47 410

aug 81 78 49 71 39 30 55 42 445

sept 3.064 3.963 2.917 3.842 805 805 1.036 838 17.270

okt 4.977 6.993 5.710 6.903 1.225 1.312 1.779 1.828 30.727

nov 5.216 7.057 5.620 7.976 1.266 1.340 1.642 1.722 31.839

dec 3.620 5.213 4.168 6.783 1.195 1.042 1.773 1.681 25.475

totaal 40.942 57.699 46.276 66.735 12.276 12.222 16.920 16.290 269.360

feb 5.755 9.049 9.039 16.200 2.256 2.176 3.146 2.814 50.435

maart 6.049 9.011 8.097 12.752 2.221 2.307 3.541 3.260 47.238

april 2.581 2.497 1.887 3.816 731 742 962 938 14.154

mei 4.660 4.978 3.804 4.442 1.215 1.133 1.129 1.297 22.658

juni 1.959 2.917 2.189 3.395 828 1.019 1.227 1.334 14.868

juli 46 57 48 86 37 34 46 36 390

aug 28 81 60 107 29 20 14 52 391

sept 2.838 3.511 2.670 3.627 710 827 933 871 15.987

okt 4.256 5.516 4.698 6.064 1.148 1.131 1.689 1.586 26.088

nov 4.850 5.974 5.410 6.090 1.117 1.098 1.523 1.464 27.526

dec 3.136 4.484 3.726 5.427 992 936 1.377 1.661 21.739

totaal 42.478 58.485 51.016 77.240 13.962 13.895 18.584 18.387 294.047

2013 Maand Dagen 2 3 4 5 6 7 8 9 Totaal

jan 6.320 10.410 9.388 15.234 2.678 2.472 2.997 3.074 52.573

Traditioneel is het voorjaar een piekperiode voor kort ziekteverzuim. Voor de ziektedagen van 2 tot 9 dagen zien we in 2013 een piek in januari. Het was een zware winter met veel griepgevallen. In de grafieken op de volgende bladzijde wordt het lagere aantal ziektedagen in de vakantieperiodes opnieuw duidelijk zichtbaar. Net als in 2011 en 2012 viel de paasvakantie van 2013 volledig in de maand april, wat duidelijk te zien is in de cijfers voor die maand.

grafiek ziektedagen 2009 per dag afwezigheid

Rapport Ziekteverzuim 2013

27

grafiek ziektedagen 2010 per dag afwezigheidgrafiek ziektedagen 2011 per dag afwezigheid

ziektedagen 2011 per dag afwezigheid 65.000 60.000 55.000 50.000 45.000 40.000 35.000 30.000 25.000 20.000 15.000 10.000 5.000 0

9 dagen 8 dagen 7 dagen 6 dagen 5 dagen 4 dagen 3 dagen 2 dagen

jan

feb

maart

april

mei

juni

juli

aug

sept

okt

nov

dec

grafiek ziektedagen 2012 per dag afwezigheid

ziektedagen 2012 per dag afwezigheid 65.000 60.000 55.000 50.000 45.000 40.000 35.000 30.000 25.000 20.000 15.000 10.000 5.000 0

9 dagen 8 dagen 7 dagen 6 dagen 5 dagen 4 dagen 3 dagen 2 dagen

jan

feb

maart

april

mei

juni

juli

aug

sept

okt

nov

dec

Grafiek ziektedagen 2013 per dag afwezigheid

Rapport Ziekteverzuim 2013

28

ziektedagen 2013 per dag afwezigheid 65.000 60.000 55.000 50.000 45.000 40.000 35.000 30.000 25.000 20.000 15.000 10.000 5.000 0

9 dagen 8 dagen 7 dagen 6 dagen 5 dagen 4 dagen 3 dagen 2 dagen

jan

feb

maart

april

mei

juni

juli

aug

sept

okt

nov

dec

4.2. Gemiddeld aantal ziektedagen per personeelslid Onder punt 2.1.2 werd al aangehaald dat in 2013 het gemiddelde aantal ziektedagen per personeelslid 14,51 dagen bedroeg. Dat gaan we nu verder in detail bekijken. 4.2.1. Gemiddeld aantal ziektedagen per leeftijdsgroep 2011 Mannen Vrouwen

-26j 4,31 4,89

26-35j 4,75 9,65

36-45j 7,21 12,07

46-55j 11,37 17,57

56-65j 36,32 27,93

2012 Mannen Vrouwen

-26j 3,99 4,93

26-35j 4,92 9,67

36-45j 7,29 11,99

46-55j 11,16 17,99

56-65j 34,71 29,69

2013 Mannen Vrouwen

-26j 4,42 4,97

26-35j 5,31 9,81

36-45j 7,28 12,36

46-55j 11,36 18,57

56-65j 34,30 31,59

We zien dat het aantal ziektedagen stijgt met de leeftijd. In de meeste leeftijdsgroepen zijn de vrouwen gemiddeld meer dagen afwezig dan de mannen. Dat geldt niet voor de oudste leeftijdsgroep waar de mannen gemiddeld meer dagen afwezig zijn dan vrouwen. Ten opzichte van 2012 stijgt het gemiddelde aantal ziektedagen voor mannen in alle leeftijdsgroepen behalve die van 36-45 jaar en 56-65 jaar. Voor de vrouwen stijgt het gemiddeld aantal ziektedagen in alle groepen en het meest in de oudste leeftijdsgroepen. Grafiek gemiddeld aantal ziektedagen per leeftijdsgroep

grafiek gemiddeld aantal ziektedagen per leeftijdsgroep

Rapport Ziekteverzuim 2013

29

gemiddeld aantal ziektedagen per leeftijdsgroep 40 2011 V 2012 V 2013 V 2011 M 2012 M 2013 M

30 20 10 0 -26j

26-35j

36-45j

46-55j

56-65j

Wij geven hier ook de cijfers per leeftijd van 55 tot 65 jaar: 2011 55j 56j 57j 58j 59j 60j 61j Mannen 18,20 23,63 29,90 37,66 43,18 50,32 53,20 Vrouwen 22,35 30,76 29,46 27,33 21,60 27,24 41,45

62j 36,73 29,99

63j 64j 65j 25,90 32,06 33,17 33,63 33,33 49,32

2012 55j 56j 57j 58j 59j 60j 61j Mannen 19,26 21,49 28,42 33,83 39,11 54,21 51,77 Vrouwen 23,55 27,06 34,02 32,46 23,52 28,61 38,73

62j 25,95 25,99

63j 64j 65j 27,76 31,59 42,96 34,97 38,30 46,11

2013 55j 56j 57j 58j 59j 60j 61j Mannen 14,56 20,90 28,96 37,36 37,59 45,56 46,97 Vrouwen 24,32 27,86 31,72 39,68 29,67 27,31 38,81

62j 27,40 26,00

63j 64j 65j 36,92 29,87 40,98 15,44 29,69 40,27

Bij de mannen is het gemiddelde aantal ziektedagen het hoogst op de leeftijd van 61 jaar, bij de vrouwen op 65 jaar. Maar zowel bij de mannen als bij de vrouwen is de piek kleiner dan de vorige jaren. Grafiek gemiddeld aantal ziektedagen 55j-65j grafiek gemiddeld aantal ziektedagen 55j-65j

gemiddeld aantal ziektedagen 55j - 65 j 60 50

2011 V

40

2012 V

30

2013 V

20

2011 M 2012 M

10

2013 M

0 55j

56j

57j

58j

59j

60j

61j

62j

63j

64j

65j

4.2.2. Gemiddeld aantal ziektedagen per provincie 2011 Mannen Vrouwen

Antwerpen Vl- Brabant Limburg O-Vl W-Vl 13,50 13,73 18,00 12,09 12,16 14,40 14,88 17,37 13,02 12,77

2012 Mannen Vrouwen

Antwerpen Vl- Brabant Limburg O-Vl W-Vl 12,96 12,29 17,23 12,36 11,77 14,36 14,39 17,71 13,49 13,61

grafiek Ge

Rapport Ziekteverzuim 2013

30

2013 Mannen Vrouwen

Antwerpen Vl- Brabant Limburg O-Vl W-Vl 12,88 12,05 18,43 12,09 11,62 15,07 14,55 18,48 13,97 14,04

gemiddeld aantal ziektedagen per provincie

gemiddeld aantal ziektedagen per provincie 30 25

2011 V

20

2012 V 2013 V

15

2011 M

10

2012 M 2013 M

5 0 Antwerpen

Vl- Brabant

Limburg

O-Vl

W-Vl

Limburg blijft de provincie met het grootste gemiddeld aantal ziektedagen. Bij de vrouwen stijgt het gemiddelde aantal ziektedagen overal. Bij de mannen stijgt het alleen in Limburg. 4.2.3. Gemiddeld aantal ziektedagen per provincie per leeftijdsgroep We kijken hier naar de groepen van de oudste personeelsleden, omdat die de meest relevante gegevens bevatten. leeftijdsgroep 56-65 j: 2011 Antwerpen Vl- Brabant Limburg O-Vl W-Vl Mannen 35,35 47,08 52,50 31,55 32,94 Vrouwen 29,61 33,22 38,73 22,84 24,23 2012 Antwerpen Vl-Brabant Mannen 33,37 31,74 Vrouwen 30,51 27,96

Limburg O-Vl W-Vl 49,67 30,62 31,48 41,14 23,90 28,68

2013 Antwerpen Vl-Brabant Mannen 33,24 30,83 Vrouwen 32,57 29,51

Limburg O-Vl W-Vl 51,69 29,63 30,07 41,87 26,40 30,50

Voor de mannen daalt het gemiddeld aantal ziektedagen overal, behalve in Limburg; voor de vrouwen stijgt het aantal ziektedagen overal. Opmerkelijk blijven de hoge cijfers in Limburg. grafiek gemiddeld aantal ziektedagen 56 tot 65 jaar

Rapport Ziekteverzuim 2013

31

gemiddeld aantal ziektedagen 56-65j 60 50

2011 V

40

2012 V 2013 V

30

2011 M

20

2012 M

10

2013 M

0 Antwerpen

Vl-Brabant

Limburg

O-Vl

W-VL

4.2.4. Gemiddeld aantal ziektedagen per leeftijdsgroep per net 2011 GO! Gesubs. gemeentel. ond. Gesubs. provinciaal ond. Gesubs. vrij onderwijs

-26j 5,60 4,73 7,40 4,46

26-35j 8,88 8,23 7,27 8,44

36-45j 11,68 11,11 7,88 10,72

46-55j 18,57 15,71 14,00 15,20

56-65j 43,56 29,05 33,56 26,40

2012 GO! Gesubs. gemeentel. ond. Gesubs. provinciaal ond. Gesubs. vrij onderwijs

-26j 5,21 4,73 6,03 4,62

26-35j 8,85 8,30 6,49 8,59

36-45j 11,55 11,11 8,60 10,67

46-55j 18,51 16,11 15,31 15,50

56-65j 45,28 28,12 34,47 27,08

grafiek gemiddeld aantal ziektedagen per leeftijdsgroep per net

2013 GO! Gesubs. gemeentel. ond. Gesubs. provinciaal ond. Gesubs. vrij onderwijs

-26j 26-35j 36-45j 46-55j 56-65j 5,83 8,75 11,92 18,95 43,66 4,54 9,03 11,56 16,33 29,63 6,19 8,20 10,09 13,60 38,43 4,63 8,74 10,81 16,24 29,16

Grafiek gemiddeld aantal ziektedagen per leeftijdsgroep per net

Rapport Ziekteverzuim 2013

32

Gemiddeld aantal ziektedagen per leeftijdsgroep per net 45

2011 -26j

40

2012 -26j

35

2013 -26j 2011 26-35j

30

2012 26-35j 2013 26-35j

25

2011 36-45j

20

2012 36-45j

15

2013 36-45j 2011 46-55j

10

2012 46-55j

5

2013 46-55j

0

2011 56-65j

GO!

Gesubs.gemeentel. onderwijs

Gesubs. provinciaal Gesubs. vrij onderwijs onderwijs

2012 56-65j 2013 56-65j

Het Gemeenschapsonderwijs heeft in de leeftijdsgroep 56-65j het hoogste gemiddeld aantal ziektedagen. Het gesubsidieerd provinciaal onderwijs en het GO! hebben verhoudingsgewijze de grootste groep personeelsleden in deze leeftijdscategorie. 4.2.5. Gemiddeld aantal ziektedagen per provincie per net 2011 GO! Gesubs. gemeentel. ond. Gesubs. provinciaal ond. Gesubs. vrij onderwijs

Antwerpen Vl-Brabant 16,81 18,30 13,62 13,53 13,87 24,95 13,59 13,62

Limburg O-Vl 23,48 16,14 16,58 12,61 12,35 11,76 16,28 11,81

W-Vl 17,47 11,77 8,38 11,41

2012 GO! Gesubs. gemeentel. ond. Gesubs. provinciaal ond. Gesubs. vrij onderwijs

Antwerpen Vl-Brabant 16,92 15,35 13,44 13,54 13,48 22,16 13,34 13,31

Limburg O-Vl 22,40 15,66 16,34 13,71 14,13 13,68 16,55 12,26

W-Vl 17,60 10,93 5,55 12,18

2013 GO! Gesubs. gemeentel. ond. Gesubs. provinciaal ond. Gesubs. vrij onderwijs

Antwerpen Vl-Brabant 16,46 14,98 13,96 14,57 14,04 21,10 14,16 13,25

Limburg O-Vl 22,05 15,41 18,24 13,40 15,86 14,05 17,61 12,86

W-Vl 16,93 11,09 10,73 12,68

Er zijn twee uitschieters: het gesubsidieerd provinciaal onderwijs in Vlaams-Brabant en het Gemeenschapsonderwijs in Limburg. We zien dat de cijfers van het gesubsidieerd provinciaal onderwijs het meest variĂŤren over de provincies, maar dit gaat relatief gezien over een beperkt aantal personeelsleden (4.459 personeelsleden in het totaal) . Gemiddeld aantal ziektedagen per provincie per net

Rapport Ziekteverzuim 2013

33

Gemiddeld aantal ziektedagen per provincie per net 30 GO! 2011

25

GO! 2012 GO! 2013

20

Gesubs.gemeentel. onderwijs 2011 Gesubs.gemeentel. onderwijs 2012

15

Gesubs.gemeentel. onderwijs 2013 Gesubs. provinciaal onderwijs 2011 Gesubs. provinciaal onderwijs 2011

10

Gesubs. provinciaal onderwijs 2013 Gesubs. vrij onderwijs 2011

5

Gesubs. vrij onderwijs 2012 Gesubs. vrij onderwijs 2013

0 Antwerpen

Vl-Brabant

Limburg

O-Vl

W-Vl

4.2.6. Gemiddeld aantal ziektedagen per provincie per leeftijdsgroep per net - leeftijdsgroep 56-65 j: 2011 GO! Gesubs. gemeentel. ond. Gesubs. provinciaal ond. Gesubs. vrij onderwijs

Antwerpen Vl-Brabant 46,60 58,68 28,17 29,35 27,55 102,81 28,04 31,74

Limburg 62,12 45,70 38,30 37,78

O-Vl 42,40 22,10 22,61 20,97

W-Vl 48,12 31,22 19,20 20,51

2012 GO! Gesubs. gemeentel. ond. Gesubs. provinciaal ond. Gesubs. vrij onderwijs

Antwerpen Vl-Brabant 50,09 29,31 26,09 34,71 25,22 91,12 27,55 27,52

Limburg 64,56 36,52 35,95 38,96

O-Vl 40,18 24,37 35,30 21,54

W-Vl 52,49 23,76 10,27 23,62

2013 GO! Gesubs. gemeentel. ond. Gesubs. provinciaal ond. Gesubs. vrij onderwijs

Antwerpen Vl-Brabant 45,00 31,74 26,42 32,55 26,62 81,02 31,43 27,94

Limburg 60,55 45,96 47,14 40,34

O-Vl 39,02 29,16 34,29 23,12

W-Vl 49,03 23,48 27,30 25,64

Gemiddeld aantal ziektedagen per provincie 56-65j per net

Rapport Ziekteverzuim 2013

34

Gemiddeld aantal ziektedagen per provincie 56-65j per net 110 100 90

GO! 2011

80

GO! 2012

70

GO! 2013

60

Gesubs.gemeentel. onderwijs 2011

50

Gesubs.gemeentel. onderwijs 2012

40

Gesubs.gemeentel. onderwijs 2013

30

Gesubs. provinciaal onderwijs 2011 Gesubs. provinciaal onderwijs 2012

20

Gesubs. provinciaal onderwijs 2013

10

Gesubs. vrij onderwijs 2011

0 Antwerpen Vl-Brabant

Limburg

O-Vl

Gesubs. vrij onderwijs 2012

W-Vl

Gesubs. vrij onderwijs 2013

Hier merken we duidelijk dezelfde patronen als in de cijfers voor alle leeftijdsgroepen samen. Het gesubsidieerd provinciaal onderwijs in Vlaams-Brabant en het Gemeenschapsonderwijs in Limburg hebben voor deze groep 56 – 65 jaar een gemiddelde van meer dan 60 ziektedagen. 4.2.7. Gemiddeld aantal ziektedagen per onderwijscategorie 2011 Mannen Vrouwen

Ond 13,37 14,03

Dir ParaM 13,70 13,41 15,58 14,79

Opv 12,79 14,89

Admin 9,36 13,45

Tech 16,10 12,21

MVD Totaal 44,13 13,39 40,68 14,18

2012 Mannen Vrouwen

Ond 13,08 14,35

Dir ParaM 13,40 12,01 15,30 14,39

Opv 12,71 15,12

Admin 9,79 14,56

Tech 13,68 12,58

MVD Totaal 51,08 13,11 48,86 14,50

2013 Mannen Vrouwen

Ond 13,06 14,94

Dir 14,99 15,33

Opv 13,24 16,41

Admin 10,18 13,96

Tech 11,79 13,18

MVD 40,24 42,83

ParaM 8,95 14,75

Totaal 13,14 15,01

In deze cijfers vallen vooral die voor het meesters-, vak- en dienstpersoneel op. Het gaat hier echter om een uitdovende personeelscategorie, met een oververtegenwoordiging van oudere personeelsleden. T.o.v. 2012 zien we wel een daling binnen deze groep. Op vraag van de onderwijspartners hebben we voor het eerst een uitsplitsing gemaakt voor het onderwijzend en directiepersoneel voor het basisonderwijs, secundair onderwijs, deeltijds kunstonderwijs en volwassenonderwijs: 2013 Ond Basis 14,24 Secundair 15,16 DKO 10,57 VO 12,82

Dir 15,97 14,71 13,71 10,52

We merken op dat het directiepersoneel in het basisonderwijs het hoogst scoort qua gemiddeld aantal ziektedagen heeft. Opmerkelijk is ook dat het directiepersoneel in het secundair onderwijs en het volwassenonderwijs een lager aantal gemiddelde ziektedagen heeft dan het onderwijspersoneel van hun onderwijsniveau. Rapport Ziekteverzuim 2013 35

5. EPIDEMIOLOGISCH RAPPORT

5.1. Top 5 ziektedagen en ziektegevallen per aandoening De controlefirma stelt ook de ziektecijfers opgedeeld volgens de diagnosegroepen ter beschikking. We vermelden niet alle diagnosegroepen. We maken een top 5 met de meest voorkomende aandoeningen. 5.1.1. Top 5 ziektedagen Top 5 van het totale % ziektedagen per aandoening (2011) Mannen Vrouwen Psychosociaal 42,75% Psychosociaal 35,11% Rug 9,55% Rug 9,07% Gewrichten 7,24% Gynaecologisch 8,56% Ledematen 6,91% Ledematen 7,79% Griep 4,24% Griep 5,86% Totaal 70,70% 66,38% Top 5 van het totale % ziektedagen per aandoening (2012) Mannen Vrouwen Psychosociaal 39,02% Psychosociaal 30,82% Gewrichten 11,02% Gewrichten 9,02% Rug 8,59% Rug 8,16% Zenuwstelsel 4,97% Gynaecologisch 8,12% Maag - darmen 4,05% Griep 4,74% Totaal 67,65% 60,86% Top 5 van het totale % ziektedagen per aandoening (2013) Mannen Vrouwen Psychosociaal 39,45% Psychosociaal 31,64% Gewrichten 10,91% Gewrichten 9,44% Rug 7,48% Rug 7,78% Griep 4,97% Gynaecologisch 7,75% Zenuwstelsel 4,69% Griep 5,88% Totaal 67,50% 62,49%

We zien in 2013 dat psychosociale aandoeningen veruit de meeste ziektedagen opeisen. In 2013 was 33,49% van de ziektedagen veroorzaakt door een psychosociale oorzaak, terwijl in 2012 psychosociale aandoeningen aan de basis lagen voor 32,85% van de ziektedagen. In 2011 was dat 37,10%. Het aantal griepdagen is ook aanzienlijk gestegen, bij de mannen stond het in 2012 zelfs niet in de top 5.

Rapport Ziekteverzuim 2013

36

5.1.2. Top 5 ziektegevallen Top 5 van het totale % ziektegevallen per aandoening (2011) Mannen Griep Psychosociaal Maag en darmen Rug Neus, keel, oren Totaal 1dz

12,90% 7,91% 5,83% 4,53% 2,99% 34,17% 53,04%

Vrouwen Griep Psychosociaal Maag en darmen Neus, keel, oren Rug 1dz

14,89% 9,18% 6,54% 4,70% 4,26% 39,57% 45,50%

Top 5 van het totale % ziektegevallen per aandoening (2012) Mannen Griep Psychosociaal Maag en darmen Rug Neus, keel, oren Totaal 1dz

11,64% 6,89% 5,72% 4,12% 3,88% 32,25% 52,82%

Vrouwen Griep Psychosociaal Maag en darmen Neus, keel, oren Rug 1dz

12,90% 7,68% 6,93% 6,01% 3,87% 37,38% 45,29%

Top 5 van het totale % ziektegevallen per aandoening (2013) Mannen Griep Psychosociaal Maag en darmen Neus, keel, oren Rug Totaal

14,19% 6,79% 5,65% 3,82% 3,74% 34,19%

1dz

51,84%

Vrouwen Griep Psychosociaal Maag en darmen Neus, keel, oren Rug 1dz

15,38% 7,67% 6,44% 5,56% 3,61% 38,66% 44,40%

EĂŠndagsziekteverlof (1dz) wordt beschouwd als een categorie van ziektegevallen, maar hieraan wordt geen aandoening gekoppeld omdat er geen attest door een dokter moet worden ingevuld. Het aandeel psychosociale ziektegevallen is gedaald bij de mannen en bij de vrouwen. Hier zien we duidelijk de impact van griep op het aantal ziektegevallen, wat we ook zien bij de cijfers over het kort verzuim.

5.2. Ziekteverzuim wegens psychosociale aandoening 5.2.1. Ziekteverzuim wegens psychosociale aandoening per leeftijdsgroep Als we de gegevens vergelijken per leeftijdscategorie blijkt dat psychosociale ziektedagen zich in grote mate voordoen in de oudere leeftijdsgroepen. Rapport Ziekteverzuim 2013

37

2013 Mannen Vrouwen

-26j 26-35j 36-45j 46-55j 56-65j 8,66% 19,73% 28,84% 33,44% 49,74% 14,41% 34,11% 29,90% 29,18% 43,73%

Hieronder volgen de cijfers voor de leeftijdsgroep van 56 tot en met 65 jaar en de leeftijdsgroep van 46 tot en met 55 jaar. De gegevens worden opgedeeld per provincie. 5.2.1.1. Percentage dagen psychosociale aandoening voor de leeftijdsgroep 56-65 j 2011 Antwerpen Vl-Brabant Mannen 56,38% 58,88% Vrouwen 51,89% 52,75%

Limburg O-Vl 59,16% 52,94% 52,16% 46,65%

W-Vl Totaal 48,45% 55,27% 47,59% 50,39%

2012 Antwerpen Vl-Brabant Mannen 51,75% 54,26% Vrouwen 46,41% 46,77%

Limburg O-Vl 56,83% 47,13% 49,93% 36,76%

W-Vl Totaal 45,70% 51,35% 41,53% 44,58%

2013 Antwerpen Vl-Brabant Mannen 49,98% 57,78% Vrouwen 46,34% 47,31%

Limburg O-Vl W-Vl Totaal 52,85% 41,65% 46,64% 49,77% 47,44% 35,51% 40,89% 43,77%

grafiek % dagen psychosociale aandoeningen 56 tot 65 jaar

% dagen psychosociale aandoeningen 56-65j 65 60 55 50 45 40 35 30 25 20

Vrouwen 2011 Vrouwen 2012 Vrouwen 2013 Mannen 2011 Mannen 2012 Mannen 2013 Antwerpen

Vl-Brabant

Limburg

O-Vl

W-Vl

5.2.1.2. Percentage dagen psychosociale aandoening voor de leeftijdsgroep 46-55 j 2011 Mannen Vrouwen

Antwerpen Vl-Brabant 38,93% 27,30% 36,35% 35,98%

Limburg O-Vl 33,26% 34,87% 34,45% 30,81%

W-Vl Totaal 33,08% 34,73% 31,40% 33,94%

2012 Mannen Vrouwen

Antwerpen Vl-Brabant Limburg O-Vl 27,07% 30,56% 32,73% 27,84% 27,48% 28,48% 31,28% 25,28%

W-Vl Totaal 35,18% 30,20% 29,36% 28,15%

2013 Mannen Vrouwen

Antwerpen Vl-Brabant 31,79% 39,64% 31,18% 31,10%

W-Vl Totaal 28,97% 33,44% 26,21% 29,20%

Limburg O-Vl 31,42% 36,61% 29,66% 27,00%

grafiek % dagen psychosociale

Grafiek % dagen psychosociale aandoeningen 46-55j en per onderwijscategorie

Rapport Ziekteverzuim 2013

38

% dagen psychosociale aandoeningen 46-55j 65 60 55

Vrouwen 2011

50

Vrouwen 2012

45

Vrouwen 2013

40

Mannen 2011

35

Mannen 2012

30

Mannen 2013

25 20 Antwerpen

Vl-Brabant

Limburg

O-Vl

W-Vl

5.2.1.3.. Conclusie 46,16% van de ziektedagen per provincie in de leeftijdsgroep 56-65 j en 30,00% in de leeftijdsgroep 46-55 j is te wijten aan een psychosociale aandoening. Het is opmerkelijk dat deze percentages in vergelijking met 2012 gedaald zijn voor de leeftijdsgroep 56-65j en gestegen voor de lijftijdsgroep 46-55j, ze waren respectievelijk 47,46% en 28,55%. In de leeftijdsgroep 56-65j is deze daling het sterkst bij de vrouwelijke personeelsleden in OostLimburg en voor de mannen in Oost-Vlaanderen. In de leeftijdsgroep 46-55 j stijgt het percentage psychosociale ziektedagen voor de mannen in Antwerpen, Vlaams-Brabant en Oost-Vlaanderen. Dat geldt ook voor de vrouwen ook in dezelfde provincies. 5.2.2. Percentage dagen psychosociale aandoening per onderwijscategorie 2011 Mannen Vrouwen

Ond 42,49% 35,24%

Dir 56,53% 55,72%

ParaM 39,15% 27,65%

Opv 37,01% 35,75%

Admin 30,38% 33,01%

Tech 48,20% 34,37%

MVD 38,23% 30,93%

Totaal 42,83% 35,25%

2012 Mannen Vrouwen

Ond 37,70% 30,85%

Dir 54,82% 48,27%

ParaM 26,37% 21,95%

Opv 40,20% 32,15%

Admin 33,85% 28,97%

Tech 52,33% 30,86%

MVD 47,55% 27,14%

Totaal 38,99% 30,83%

2013 Mannen Vrouwen

Ond 38,39% 31,48%

Dir 57,97% 52,20%

ParaM 18,90% 22,54%

Opv 37,43% 33,55%

Admin 34,78% 30,62%

Tech 43,62% 36,46%

MVD 34,61% 16,61%

Totaal 39,50% 31,64%

% dagen psychosociale aandoeningen per onderwijscategorie

Rapport Ziekteverzuim 2013

39

% dagen psychosociale aandoeningen per onderwijscategorie 70 60

2011 V

50

2012 V

40

2013 V

30

2011 M

20

2012 M

10

2013 M

0 Ond

Dir

ParaM

Opv

Admin

Tech

MVD

Als we de onderwijscategorieën vergelijken, blijkt dat het directiepersoneel het hoogste percentage ziektedagen heeft als gevolg van een psychosociale aandoening. 5.2.2.1. Vergelijking : directiepersoneel t.o.v. alle categorieën per leeftijdsgroep Percentage van de ziektedagen veroorzaakt door een psychosociale aandoening voor directies per leeftijdscategorie: 2011 psychosociaal Alle categorieën Directiepersoneel

36-45j 46-55j 56-65j 34,47% 35,31% 53,27% 40,30% 51,51% 65,51%

2012 psychosociaal Alle categorieën Directiepersoneel

36-45j 46-55j 56-65j 30,72% 29,51% 48,22% 45,54% 47,40% 57,22%

2013 psychosociaal Alle categorieën Directiepersoneel

36-45j 46-55j 56-65j 29,73% 29,99% 46,12% 50,67% 51,18% 60,45%

Bij het directiepersoneel is vanaf de leeftijdscategorie van 36-45 j het ziekteverzuim van psychosociale aard veel hoger dan het gemiddelde van alle categorieën. Op twee jaar tijd gaat het om een stijging van 10% In vergelijking met 2012 is er in 2013 een stijging in alle leeftijdsgroepen. . 5.2.2.2.Vergelijking directiepersoneel t.o.v. alle categorieën per onderwijsniveau (nieuw) Percentage van de ziektedagen veroorzaakt door een psychosociale aandoening voor directies per onderwijsniveau 2013 psychosociaal Alle categorieën Directiepersoneel

Basis Secundair DKO VO CLB 32,07% 34,39% 34,00% 35,80% 37,00% 52,03% 63,02% 57,92% 43,14% -

In het basisonderwijs, het secundair onderwijs en DKO is het percentage ziektedagen veroorzaakt door een psychosociale aandoening een heel stuk hoger dan het gemiddelde van alle categorieën. Het directiepersoneel van het secundair onderwijs heeft het hoogste percentage ziektedagen veroorzaakt door een psychosociale aandoening. Rapport Ziekteverzuim 2013

40

6. CONTROLES OP AFWEZIGHEID

6.1. Aantal uitgevoerde controles – opgeleverde resultaat 2011 2012 2013

Controles gewonnen dagen 17.387 14.753 15.490 16.554 15.423 13.650

Met ‘controle’ bedoelen we een controle door de controlefirma naar aanleiding van een ziektegeval. Normaal vindt een controle plaats bij de persoon thuis, maar wanneer die afwezig is, wordt hij/zij uitgenodigd op een tweede controlemoment in een centrum van de controlefirma. Dat noemen we dan een ‘tweede controle’. De ‘gewonnen dagen’ zijn de dagen die na controle niet beschouwd worden als ziektedagen. In 2013 is het aantal controles licht gedaald en is het aantal gewonnen dagen aanzienlijk gedaald. De daling van het aantal controles is een gevolg van de budgettaire maatregelen. De daling van de gewonnen dagen is in grote mate een gevolg van de verschuiving van de werkzaamheden van de controlefirma naar de controles voor VVP-ziekte.

6.2. Aantal uitgevoerde controles uitgesplitst naar de aanvrager van de controle Controles Initiatief Mensura Absenteïsme Initiatief werkgever Initiatief ministerie Initiatief personeelslid Totaal

2011 8.343

% 47,98%

2012 7.219

5.410 193 3.441 17.387

31,12% 1,11% 19,79% 100,00%

4.794 130 3.347 15.490

% 46,60% 30,95% 0,84% 21,61% 100,00%

2013

%

6.141 39,82% 4.663 30,23% 168 1,09% 4.451 28,86% 15.423 100,00%

Slechts een kleine 40% van de controles wordt uitgevoerd op initiatief van Mensura Absenteïsme, de controlefirma die is aangesteld door het ministerie voor het uitvoeren van de controles. In vergelijking met 2011 is dat een daling met 9 %. Binnen de stuurgroep ziektecontrole wordt periodiek overleg gepleegd over het beleid qua ziektecontrole en de accenten die gelegd worden. Het aantal controles op initiatief van de werkgever is in 2013 vrij stabiel gebleven. De administratie dringt erop aan dat schoolbesturen hieromtrent een degelijk en transparant beleid zouden voeren, zodat personeelsleden weten wanneer zij controle kunnen verwachten en dat nodeloze controles zoveel als mogelijk zouden vermeden worden. De administratie van het ministerie kan ook controles aanvragen. Dat gebeurt uiterst zelden, voornamelijk wanneer er op basis van binnenkomende informatie of vragen een vermoeden van misbruik is. ‘Initiatief personeelslid’ gaat om de aanvraag die van het onderwijspersoneel zelf uitgaat voor het toestaan van verlof wegens verminderde prestaties wegens ziekte . Daarnaast gaat het om aanvragen voor een controle alvorens op reis naar het buitenland te vertrekken ). We zien in 2013 een forse stijging van het aandeel controles op initiatief van het personeelslid. Dat fenomeen valt te verklaren door de evolutie van het verlof voor verminderde prestaties wegens ziekte ( zie deel 7).

Rapport Ziekteverzuim 2013

41

6.2.1. Uitsplitsing van de controles op initiatief van het personeelslid (nieuw) Controles VVP 2012 3.180 2013 4.339

Reis buitenland 110 112

Controles VVP zijn de controles op initiatief van het personeelslid aangevuld met controles door Mensura Absenteïsme en de werkgever aangaande een periode van verlof wegens verminderde prestaties. 6. 2.2. Controles m.b.t. verlenging van VVP (nieuw) VVP-verlenging 2012 2013

1.852 2.609

De controle bij de verlenging van het verlof voor verminderde prestaties is een controle op initiatief van Mensura Absenteïsme. Als we deze controles aftrekken van het totaal aantal controles op initiatief van Mensura Absenteïsme zijn er 6.141 – 2.609 = 3.532 gewone controles ziekteverlof geweest.

6.3. Arbitrageonderzoeken (nieuw) Arbitrages gewonnen 2011 56 2012 63 2013 91

% verloren % 80,00% 14 20,00% 81,82% 14 18,18% 93,81% 6 6,19%

totaal 70 77 97

Er is een duidelijke stijging van het aantal arbitrageonderzoeken die nodig zijn en eveneens van het aantal dat gewonnen werd door Mensura Absenteïsme. In deze gevallen volgde de arbitragedokter de beslissing van de controlearts.

6.4. Aantal tweede controles Van de 15.423 georganiseerde controles in 2013 waren er 4.139 controles (26,84%van het totale aantal controles), waarbij het personeelslid niet thuis was en waarvoor er later een tweede controle plaatsvond in een centrum van de controlefirma. Tweede controle

2011 % 2012 % 2013 % 3.591 20,65% 4.084 26,37% 4.139 26,84%

We stellen vast dat het percentage tweede controles licht gestegen is en hoger ligt dan 21%, het gemiddelde percentage bij de andere werkgevers aangesloten bij de controlefirma. 2013 Initiatief Mensura Absenteïsme Initiatief werkgever Initiatief ministerie Initiatief personeelslid Totaal

Rapport Ziekteverzuim 2013

2e controle 2.520 484 58 1.077 4.139

controles 6.141 4.663 168 4.451 15.423

% 41,04% 10,38% 34,52% 24,20% 26,84%

42

Het probleem van de tweede controles is het grootst bij de controles die uitgaan van Mensura Absenteïsme. Toch wekt het percentage tweede controles die moeten gebeuren bij controles op initiatief van het personeelslid verwondering. De personeelsleden zijn dan zelf op de hoogte van een op handen zijnde controle. Uit het overleg met Mensura Absenteësme blijkt dat personeelsleden nog onvoldoende ingaan op de vraag om zelf een afspraak vast te leggen via het gratis contacttelefoonnummer. Tweede controles moeten maximaal vermeden worden, omdat zij een dubbele kost meebrengen en er oorzaak van zijn dat er binnen het beschikbare budget in totaal minder personeelsleden gecontroleerd kunnen worden. Het beschikbare budget voor de totaliteit van de ziektecontroles bedroeg in 2013 729.000 euro, een budget dat al een enkele jaren stabiel is gebleven en niet werd geïndexeerd.

6.5. Controles van eendagsziekten Controles voor eendagsziekten gaan steeds uit van de werkgever, aangezien de controlefirma niet beschikt over deze informatie. In 2013 gaat het in totaal over 2.367 controles, wat overeenkomt met 50,7 % van het totale aantal controles die gevraagd worden door de werkgever. Afwezig Gewettigd afwezig Niet arbeidsongeschikt Foutieve aanvraag Geweigerde controle Aantal gevraagde controles

2011 683 1.711 46 89 0 2.529

2012 646 1.677 19 87 3 2.432

2013 601 1.668 16 81 1 2.367

Afwezig betekent dat het personeelslid niet thuis was en niet kon gecontroleerd worden. Gewettigd afwezig wil zeggen dat de controle plaatsvond en dat de controledokter vaststelde dat het personeelslid arbeidsongeschikt was. Niet arbeidsongeschikt: na controle stelde de controledokter vast dat het personeelslid niet arbeidsongeschikt was. Met foutieve aanvraag wordt bedoeld: bij de controle vertelt het personeelslid dat het thuis was wegens sociaal verlof (ziek kind), omstandigheidsverlof (begrafenis)… Geweigerde controle betekent dat het personeelslid de controle niet laat doorgaan.

Rapport Ziekteverzuim 2013

43

7. VERLOF VOOR VERMINDERDE PRESTATIES WEGENS ZIEKTE

Verlof voor verminderde prestaties wegens ziekte (VVP-ziekte) heeft als doel een arbeidsongeschikt personeelslid de kans te bieden om het werk gedeeltelijk te hervatten. Het personeelslid neemt – in overleg met zijn behandelende arts - zelf het initiatief om een aanvraag voor VVP-ziekte in te dienen bij het controleorgaan. De controlearts oordeelt of de gezondheidstoestand van het personeelslid het toelaat om het werk gedeeltelijk te hervatten. Tot eind augustus 2011 konden per aanvraag aan het controleorgaan maximaal 30 dagen VVP-ziekte worden toegestaan. Dat aantal kon eventueel worden verlengd. Per periode van 10 jaar kon een personeelslid maximaal 90 dagen VVP-ziekte opnemen. Vanaf september 2011 werd er een aangepast systeem ingevoerd. De onderwijspersoneelsleden hebben vanaf dan de mogelijkheid, om onmiddellijk aansluitend op hun afwezigheid wegens ziekte omwille van een ernstige of langdurige ziekte, een verlof voor verminderde prestaties wegens ziekte aan te vragen met het oog op het volledig hernemen van de opdracht die zij uitoefenden aan de vooravond van hun ziekteverlof. Deze aanvraag moet voldoen aan volgende voorwaarden: - de behandelende arts moet het verlof voorschrijven - het verlof moet onmiddellijk aansluiten op een ziekteverlof, een periode van halftijdse prestaties wegens arbeidsongeval of een beroepsziekte of een periode van wederaanpassing halve dagtaak MEDEX - de behandelende arts moet de noodzaak tot verminderde prestaties motiveren en bij de start de vooropgestelde datum van volledige werkhervatting vermelden. Het verlof voor verminderde prestaties wegens ziekte wordt toegestaan voor een periode van maximaal 2 maanden. Als de behandelende arts bij de start voorziet dat het aangewezen is dat het personeelslid gedurende een langere periode slechts met verminderde prestaties kan werken, gaat het controleorgaan op het einde van iedere periode van 2 maanden na of de gezondheidstoestand van het personeelslid de voortzetting van het verlof voor verminderde prestaties wegens ziekte nog wettigt. Bij de gegevens van het ziekterapport werden de dagen van de perioden verlof met verminderde prestaties wegens ziekte geteld als volledige ziektedagen. In de praktijk is het echter zo dat in het vernieuwde systeem van verminderde prestaties wegens ziekte, voor personeelsleden die nog prestaties leveren tussen 50 en 75% per dag slechts een halve dag ziekteverlof aangerekend wordt. Bij personeelsleden die nog prestaties boven 75% leveren, wordt slechts een vierde van een ziektedag aangerekend. De cijfers voor 2011 zijn opgedeeld in twee perioden: 2011-1 is de periode van januari tot en met augustus (oud systeem), 2011-2 is de periode van september tot en met december (nieuw systeem).

Rapport Ziekteverzuim 2013

44

7.1. Algemene gegevens i.v.m. VVP-ziekte Attesten voor VVP-ziekte 2011-1 2011-2 2012 2013

Mannen 451 135 507 624

Vrouwen 1.686 536 2.056 2.402

Totaal 2.137 671 2.563 3.026

VVP-ziektedagen in absolute cijfers: 2011-1 2011-2 2012 2013

Mannen 12.725 5.514 24.962 30.005

Vrouwen 47.885 21.674 100.071 109.481

Totaal 60.610 27.188 125.033 139.486

VVP-ziektedagen in relatieve cijfers: Relatieve gegevens zijn de VVP-ziektedagen gedeeld door het aantal personeelsleden 2012 2013

Mannen 0,50 0,60

Vrouwen 0,73 0,79

Totaal 0,67 0,74

Aantal personen die VVP-ziekte genoten hebben: 2011-1 2011-2 2012 2013

Mannen 200 68 262 301

Vrouwen 744 326 1.085 1.253

Totaal 944 394 1.347 1.554

Gemiddeld aantal VVP-ziektedagen per persoon die VVP-ziekte genoot: 2011-1 2011-2 2012 2013

Mannen 63,63 81,09 95,27 99,68

Vrouwen 64,36 66,48 92,23 87,38

Totaal 64,21 69,01 92,82 89,76

We stellen vast dat in 2013 het aantal attesten, VVP-ziektedagen en personen gestegen is. Er zijn 14.453 VVP-ziektedagen meer dan in 2012, dat is een stijging met 11,56%. Dit komt voornamelijk doordat er meer personen VVP-ziektedagen genomen hebben, nl. 207. Dat komt overeen met een stijging met 15,37%. Het gemiddeld aantal dagen dat personeelsleden VVP-ziekte opnemen is t.a.v. 2012 licht gedaald met 3,30%.

Rapport Ziekteverzuim 2013

45

7.2. Uitdieping gegevens VVP-ziekte 7.2.1. VVP-ziektedagen per leeftijdsgroep Absolute gegevens: 2011-1 Mannen Vrouwen

-26j 0 0

26-35j

36-45j

46-55j

56-65j

246 4.465

1.717 12.845

4.219 20.874

6.365 9.701

2011-2 Mannen Vrouwen

-26j 0 0

26-35j

36-45j

46-55j

56-65j

187 3.334

619 5.444

1.971 8.517

2.737 4.379

2012 Mannen Vrouwen

-26j

26-35j

36-45j

46-55j

56-65j

113 469

664 11.805

2.864 22.276

8.081 47.270

13.240 18.251

2013 Mannen Vrouwen

-26j

26-35j

36-45j

46-55j

56-65j

33 438

1.624 13.435

3.133 26.589

9.284 44.686

15.931 24.333

Bij de mannen ligt het grootste aantal VVP-ziektedagen in de leeftijdsgroep 56-65 jaar, bij de vrouwen in de leeftijdsgroep 46-55j. Relatieve gegevens: Relatieve gegevens zijn de VVP-ziektedagen gerelateerd aan het aantal personeelsleden per categorie, in dit geval de leeftijdsgroep. 2012 Mannen Vrouwen 2013 Mannen Vrouwen

-26j 0,03 0,04 -26j 0,01 0,03

26-35j

36-45j

46-55j

56-65j

0,05 0,29

0,27 0,66

0,59 1,37

1,37 1,20

26-35j

36-45j

46-55j

56-65j

0,13 0,33

0,29 0,77

0,70 1,29

1,69 1,57

De relatieve cijfers tonen een heel ander beeld. In de groep 56-65 jaar wordt er door mannen iets meer verlof VVP-ziekte opgenomen dan door vrouwen. In de andere leeftijdsgroepen komt VVPziekte meer voor bij de vrouwelijke personeelsleden. We zien zoals verwacht ook een stijging met de leeftijd, bij vrouwen een stuk eerder dan bij mannen.

Rapport Ziekteverzuim 2013

46

VVP-ziektedagen per leeftijdsgroep 1,8 1,6 1,4 1,2

2012 V

1

2013 V

0,8

2012 M

0,6

2013 M

0,4 0,2 0 -26j

26-35j

36-45j

46-55j

56-65j

7.2.2. VVP-ziektedagen per provincie Absolute gegevens: 2011-1 Mannen Vrouwen

Antwerpen Vl- Brabant

2011-2 Mannen Vrouwen

Antwerpen Vl- Brabant Limburg

2012 Mannen Vrouwen 2013 Mannen Vrouwen

2.798 9.419 1.355 5.823

1.344 8.199 410 3.958

Limburg 4.774 14.188 1.473 3.546

Antwerpen Vl- Brabant Limburg 5.418 24.911

4.031 18.438 5.361 19.724

1.877 7.825 O-Vl 1.627 4.136 O-Vl

7.759 3.727 22.767 18.268

Antwerpen Vl- Brabant Limburg 6.686 31.046

O-Vl

O-Vl

7.919 6.829 23.342 20.624

W-Vl 1.755 7.205 W-Vl 590 3.672 W-Vl 4.027 15.687 W-Vl 3.210 14.745

Antwerpen is de provincie met de meeste VVP-ziektedagen voor het totaal van mannen en vrouwen in absolute cijfers. Relatieve gegevens: 2012 Mannen Vrouwen

Antwerpen Vl- Brabant

2013 Mannen Vrouwen

Antwerpen Vl- Brabant

0,40 0,64 0,50 0,79

0,56 1,00 0,61 1,01

Limburg

O-Vl

W-Vl

0,71 0,76

0,42 0,69

0,41 0,67

Limburg

O-Vl

W-Vl

1,12 1,25

0,63 0,55

0,34 0,63

grafiek

Relatief gezien zijn mannen en vrouwen in Limburg de grootste gebruikers van VVP-ziektedagen.

Grafiek VVP-ziektedagen per provincie

Rapport Ziekteverzuim 2013

47

VVP-ziektedagen per provincie 1,4 1,2 1

2012 V

0,8

2013 V

0,6

2012 M

0,4

2013 M

0,2 0 Antwerpen Vl- Brabant

Limburg

O-Vl

W-Vl

7.2.3.4. VVP-ziektedagen per onderwijsniveau Absolute gegevens: 2011-1 Mannen Vrouwen 2011-2 Mannen Vrouwen 2012 Mannen Vrouwen 2013 Mannen Vrouwen

Basis Secundair DKO

VO

CLB

90 544

501 1.062

196 778

Basis Secundair DKO

VO

CLB

85 117

124 1.478

122 490

Basis Secundair DKO

VO

CLB

17.811 398 43.547 1.229

766 4.082

536 2.121

Basis Secundair DKO

VO

CLB

2.192 5.105

152 3.613

VO

CLB

0,22 0,63

1,11 0,62

VO

CLB

0,62 0,78

0,34 1,06

2.416 24.111 763 9.384 5.269 48.807 6.230 50.774

9.463 21.390 4.385 10.205

20.766 587 47.871 1.534

Relatieve gegevens: 2012 Mannen Vrouwen

Basis

2013 Mannen Vrouwen

Basis

0,48 0,72

0,56 0,73

Secundair DKO 0,56 0,79

0,15 0,32

Secundair DKO 0,67 0,87

0,22 0,40

grafiek

Relatief gezien maken vrouwen in het CLB het meest gebruik van de VVP-ziektedagen., maar de vergelijking met 2012 leert dat het gaat om cijfers die niet stabiel zijn, wat kan verklaard worden door de geringe personeelsaantallen in de clb’s.

Grafiek VVP-ziektedagen per onderwijsniveau

Rapport Ziekteverzuim 2013

48

VVP-ziektedagen per onderwijsniveau 1,4 1,2 1

2012 V

0,8

2013 V

0,6

2012 M

0,4

2013 M

0,2 0 Basis

Secundair

DKO

VO

CLB

7.2.4. VVP-ziektedagen per onderwijscategorie Absolute gegevens: 2011-1 Mannen Vrouwen 2011-2 Mannen Vrouwen 2012 Mannen Vrouwen 2013 Mannen Vrouwen

Ond

Dir

ParaM

Opv

Admin

Tech

MVD

10.339 39.405

1.165 1.064

292 1.487

524 3.204

43 1.967

196 630

107 128

Ond

Dir

ParaM

Opv

Admin

Tech

MVD

4.665 17.520

314 346

0 602

378 1.607

0 1.092

122 447

0 60

Ond

Dir

ParaM

Opv

Admin

Tech

MVD

21.071 81.107

1.044 1.756

114 3.170

1.588 7.276

305 4.387

536 1.834

122 303

Ond

Dir

ParaM

Opv

Admin

Tech

MVD

24.965 88.347

2.503 2.308

228 2.966

1.763 7.825

335 4.300

152 2.618

59 533

Dir

ParaM

Opv

Admin

Tech

MVD

Relatieve gegevens: 2012 Mannen Vrouwen 2013 Mannen Vrouwen

Ond 0,50 0,73 Ond 0,60 0,79

0,39 0,69 Dir 0,95 0,88

0,35 0,53 ParaM 0,68 0,48

0,48 0,85 Opv 0,54 0,93

0,26 0,76 Admin 0,29 0,74

1,36 0,62 Tech 0,43 0,88

0,93 0,69 MVD 0,56 1,51

Grafiek VVP-ziektedagen per onderwijscategorie

Bij de mannen maakt vooral het directiepersoneel gebruik van de VVP-ziektedagen, bij de vrouwen de MVD-personeelsleden. Ook voor deze laatste groep geldt de bemerking ivm de beperkte personeelsaantallen die de cijfers gevoelig kunnen doen schommelen.

Rapport Ziekteverzuim 2013

49

VVP-ziektedagen per onderwijscategorie 1,6 1,4 1,2 1

2012 V

0,8

2013 V

0,6

2012 M

0,4

2013 M

0,2 0 Ond

Dir

ParaM

Opv

Admin

Tech

MVD

7.2.5. VVP-ziektedagen epidemiologisch Top 5 van de VVP-ziektedagen per aandoening (2011-1) Mannen Psychosociaal Rug Gewrichten Cardiologisch Ledematen Totaal

5.223 1.695 930 918 906 9.672 76,01%

Vrouwen Psychosociaal Gynaecologisch Rug Gewrichten Ledematen

20.685 5.839 4.733 3.197 3.113 37.567 78,45%

(het vermelde percentage is het percentage VVP-ziektedagen t.o.v. het totaal aantal VVP-ziektedagen van enerzijds de mannen en anderzijds de vrouwen.) )

Top 5 van de VVP-ziektedagen per aandoening (2011-2) Mannen Psychosociaal Rug Gewrichten Cardiologisch Ledematen Totaal

1.525 1.135 329 648 243 3.880 70,37%

Vrouwen Psychosociaal Gynaecologisch Rug Gewrichten Ledematen

7.304 3.131 3.070 1.254 713 15.472 71,39%

Top 5 van de VVP-ziektedagen per aandoening (2012) Mannen Vrouwen Psychosociaal 8.138 Psychosociaal 38.169 Rug 3.443 Rug 12.227 Gewrichten 2.735 Gynaecologisch 9.978 Zenuwstelsel 1.881 Gewrichten 8.712 Maag en darmen 1.286 Zenuwstelsel 6.437 Totaal 17.483 75.523 70,04% 75,47%

Rapport Ziekteverzuim 2013

50

Top 5 van de VVP-ziektedagen per aandoening (2013) Mannen Psychosociaal Rug Zenuwstelsel Cardio Gewrichten Totaal

11.980 4.043 3.400 2.455 2.020 23.898 79,65%

Vrouwen Psychosociaal Gynaecologisch Rug Gewrichten Zenuwstelsel

43.668 12.449 11.299 8.308 6.558 82.282 75,16%

Psychosociale aandoeningen zijn bij VVP-ziektedagen de belangrijkste oorzaak. . Voor mannen heeft 39,93% van de VVP-ziektedagen een psychosociale oorsprong, voor vrouwen is het 39,91%. Dat percentage ligt een stuk hoger dan het percentage ziektedagen wegens psychosociale aandoeningen, nl. 33.49 %

7.3. Conclusie Van de mogelijkheid om deeltijds het werk te hervatten na een periode van ernstige en langdurige ziekte werd in 2013 meer gebruik gemaakt dan in 2012. Er waren 14.453 VVP-ziektedagen meer dan in 2012. Dat komt overeen met een stijging van 11,56 %. De stijging van het aantal VVPziektedagen was in 2012 en 2103 het gevolg van de grondige wijziging van het systeem sinds september 2011, waarbij er geen beperking meer is tot een periode van 90 dagen per periode van 10 jaar diensten. Het grootste aantal VVP-ziektedagen is te situeren bij de leeftijdsgroepen 46-55 jaar en 56-65 jaar. De meerderheid van de aanvragers zijn personeelsleden die afwezig zijn wegens psychosociale aandoeningen, nl. 39,9 %. Dit percentage is een stuk hoger dan het percentage afwezigheden wegens psychosociale reden, dat in 2013 33.49 % bedroeg. We stellen vast dat in het verlof wegens verminderde prestaties wegens ziekte het gemiddelde aantal opgenomen dagen in 2013 licht daalt van 92,82 dagen naar 89,76 dagen. Een grote meerderheid van de personeelsleden opteert voor VVP-ziekte voor een beperkte periode, maar er zijn ook personeelsleden die langer dan 6 maanden of langer dan een jaar deze dienstonderbreking nemen. Het is dan ook aangewezen om na enkele jaren werking van het vernieuwde systeem, na te gaan in welke mate de doelstelling , nl. dat het oorspronkelijk volume van de opdracht na een billijke periode opnieuw kan opgenomen worden, gehaald wordt.

Rapport Ziekteverzuim 2013

51

8. SAMENVATTING

1. In 2013 bedroeg het ziekteverzuimpercentage voor het Vlaamse onderwijspersoneel 3,97%. Dat is een lichte stijging t.a.v. 2012, toen het ziekteverzuimpercentage 3,86% bedroeg. In dat cijfer worden alle ziektedagen in rekening genomen, ook de eendagsziekten. Wanneer we geen rekening houden met eendagsziekten, gaat het om een percentage van 3,82% in 2013, tegenover 3,70% in 2012. Als we echter de periode van 2009 tot 2013 beschouwen, zien we dat het ziekteverzuimpercentage voor het Vlaamse onderwijspersoneel in 2013 het hoogst was van de laatste vijf jaren. In 2013 werden er 2.443.285 ziektedagen genomen door het Vlaamse onderwijspersoneel. Dat is een stijging van 2,92% of 69.377 dagen t.a.v. het aantal ziektedagen van 2012. Om dat cijfer te interpreteren, moeten we ook rekening houden met een stijging van het aantal personeelseenheden, waar we te maken hebben met een stijging van 0,55%. Het meest correcte cijfer om te spreken over ziekteverzuim is dan ook het ziekteverzuimpercentage. 2. De stijging van het aantal ziektedagen is voornamelijk te wijten aan de stijging van het aantal ziektedagen ten gevolge van een psychosociale aandoening met 38.403 dagen en ten gevolge van griep met 31.526 dagen. 3. Het aantal eendagsziekten is in 2013 gestegen met 1,76% of 1.675 dagen, terwijl het globale aantal ziektedagen steeg met 2,92 %. Het aantal eendagsziekten stijgt t.o.v. 2012, toen het voor het eerst in jaren licht gedaald was. In totaal ging het in 2013 om 97.002 ziektedagen. 4. Het gemiddeld aantal ziektedagen per personeelslid is licht gestegen. Op het vlak van het gemiddeld aantal ziektedagen opgesplitst per onderwijscategorie blijft er een uitschieter bij het meesters-, vak- en dienstpersoneel, maar hier gaat het om een uitdovende personeelscategorie met voornamelijk oudere personeelsleden. 5. Het ziekteverzuim van het gesubsidieerd vrij onderwijs en het gesubsidieerd gemeentelijk onderwijs is lager dan het algemeen ziekteverzuimpercentage van 3,97%. Het ziekteverzuim van het gesubsidieerd provinciaal onderwijs is gestegen en ligt boven het algemeen ziekteverzuimpercentage. Het ziekteverzuim van het Gemeenschapsonderwijs is hoger dan het gemiddelde, maar het ziekteverzuimpercentage is niettemin gedaald in vergelijking met 2012. Het gaat om een daling van 4,70% naar 4,60%. 6. Psychosociale aandoeningen blijven ook in 2013 de voornaamste oorzaak van ziekteverzuim. Het gaat om 33,49% van de ziektedagen (39,45% bij mannen en 31,64% bij vrouwen). Dat is een kleine stijging in vergelijking met het vorige jaar, toen het 32,85% bedroeg. In 2011 was het 37,10%. 7. Bij de psychosociale aandoeningen zien we relatief gezien een oververtegenwoordiging van het directiepersoneel. Terwijl het gemiddelde percentage afwezigheden om psychosociale redenen schommelt rond de 39% voor mannen en 31% voor vrouwen, loopt dat voor directies op tot 58% voor mannelijke directies en 52% voor vrouwelijke directies. Als we binnen het directiepersoneel gaan kijken in de leeftijdsgroep van 56-65 jaar is 60% van de ziektedagen het gevolg van een psychosociale aandoening, terwijl dat voor de totaliteit van de personeelscategorieĂŤn in die leeftijdsgroep 47% bedraagt, een verschil van 13%. Bij de leeftijdsgroep van 36-45 jaar is het verschil zelfs 19%. Wanneer er een onderscheid gemaakt wordt tussen de onderwijsniveaus, zien we het hoogste ziekteverzuim wegens psychosociale aandoening in het secundair onderwijs. Rapport Ziekteverzuim 2013

52

8. In 2013 werden 15.423 controles uitgevoerd door de controlefirma. In vergelijking met vorig jaar is dit een daling met 67 controles. Deze daling is een gevolg van het feit dat het budget van 729.000 euro in 2013 niet geĂŻndexeerd kon worden om redenen van besparing. 39,82% van de controles gebeurden op initiatief van Mensura AbsenteĂŻsme zelf, op basis van afgesproken criteria. Dat is een gevoelige daling, die te wijten is aan het feit dat moet gewerkt worden met een gesloten budget. Op initiatief van de werkgevers is 30,23% van de controleaanvragen uitgevoerd. Daarnaast stijgt ook het aandeel controles op initiatief van het personeelslid, dat is opgelopen tot 28,86 %. Het gaat hier om een stijging van meer dan 7 % in 2013. Deze stijging is voornamelijk het gevolg van het toenemend aantal controles die nodig zijn voor de goedkeuring van het verlof voor verminderde prestaties wegens ziekte of de verlenging daarvan. Wanneer we het vroegere niveau van aantal controles willen behouden, onafhankelijk van de evolutie van de controles die nodig zijn in het kader van VVP-ziekte, is het aangewezen om bijkomend budget te voorzien. Ook zien we het aantal tweede controles stijgen tot 26,84 % van het totaal aantal controles. Zeker in budgettair krappe tijden moeten tweede controles zoveel mogelijk vermeden worden, omdat ze leiden tot een dubbele kost. Vooral bij de goedkeuring van VVP-ziekte, controles die gebeuren op verzoek van de personeelsleden zelf, moet het mogelijk zijn daarop te besparen. Er is immers de mogelijkheid om vooraf, via een gratis contactnummer, een afspraak te maken. We stellen voor om hierover actief te communiceren. Een alternatief is om reglementair vast te leggen dat controles op verzoek van personeelsleden zelf, altijd gebeuren in een dokterskabinet, na een voorafgaande afspraak. 9. Van de mogelijkheid om deeltijds het werk te hervatten na een periode van ernstige en langdurige ziekte werd in 2013 meer gebruik gemaakt dan in 2012. In totaal gaat het om 139.486 dagen VVPziekte. Dat zijn er 14.392 meer dan in 2012, wat een stijging vertegenwoordigt van 11,51 %. Dat is een rechtstreeks gevolg van de aanpassing van het systeem sinds 2011, waarbij de maximum duur van 90 dagen VVP-ziekte per 10 jaar onderwijsdiensten is verlaten. Het is o.i. aangewezen om het vernieuwde systeem te evalueren en te kijken of de doelstelling, nl. het hernemen van de oorspronkelijke opdracht binnen een billijke termijn, waargemaakt wordt. Het grootste aantal VVP-ziektedagen wordt opgenomen binnen de leeftijdsgroepen 46-55 jaar en 56-65 jaar. Een kleine 40 % van de aanvragers zijn personeelsleden die te maken krijgen met psychosociale aandoeningen.

Rapport Ziekteverzuim 2013

53