Luchtkwaliteit in Vlaanderen
Luchtkwaliteit in Laakdal en Geel Jaarrapport 2012
DOCUMENTBESCHRIJVING Titel Luchtkwaliteit in Laakdal en Geel – Jaarrapport 2012 Samenstellers Afdeling Lucht, Milieu en Communicatie, VMM Dienst Lucht, Team Specifieke Studies Inhoud Dit rapport beschrijft de immissiemetingen van stikstofoxides en BTEX-polluenten die in de omgeving van Laakdal en Geel zijn uitgevoerd in de periode van 1 januari 2012 tot en met 31 december 2012, op de meetstations 40LD01 en 40LD02. Wijze van refereren VMM (2013), Luchtkwaliteit in Laakdal en Geel – Jaarrapport 2012 Verantwoordelijke uitgever Philippe D’Hondt, Afdelingshoofd Lucht, Milieu en Communicatie Vlaamse Milieumaatschappij Vragen in verband met dit rapport Vlaamse Milieumaatschappij A. Van de Maelestraat 96 9320 Erembodegem Tel: 053 72 62 10 Fax: 053 71 10 78 info@vmm.be Depotnummer D/2013/6871/025
2
Luchtkwaliteit in Laakdal en Geel – Jaarrapport 2012
Samenvatting Sinds 2000 volgt de VMM de luchtkwaliteit op in de regio Geel-Laakdal, in functie van het bedrijf BPChembel. Dit rapport beschrijft: • de ligging van de twee meetstations, 40LD01 in Laakdal en 40LD02 in Geel; • de concentraties van stikstofoxides (NO, NO2) en benzeen, tolueen, ethylbenzeen en xyleen (BTEX) op beide meetlocaties; • de toetsing van de resultaten aan de regelgeving; • de trend over de laatste jaren. Voor NO2 is er in de meetperiode 2000-2012 geen overschrijding van de Europese grenswaarden vastgesteld op beide meetstations. Op het meetstation 40LD01 vertonen de concentraties een lichte daling in de periode 2002-2012, zowel voor de jaargemiddelden als voor de hogere percentielen. Op 40LD02 is er een licht dalend verloop van de concentraties vast te stellen, vooral in het eerste deel van de meetperiode. Sinds 2007 vertonen de concentraties een eerder licht schommelend verloop. De benzeenconcentraties respecteren op beide meetstations de Europese grenswaarde van 5 µg/m³ over de hele meetperiode. Ook blijven de concentraties op beide meetstations beneden de VLAREMdaggrenswaarde van 50 µg/m³ benzeen als 98ste percentiel. Voor tolueen krijgen we een gelijkaardig beeld, de richtwaarden van de WGO blijven ruimschoots gerespecteerd. De evolutie van de BTEX-metingen op 40LD01 toont een dalende trend in de concentraties van 2000 tot en met 2010. Vanaf 2011 volgen de concentraties eerder een licht schommelend verloop. Over de hele periode daalden de totale BTEX-concentraties met een factor 3. De evolutie van de metingen op 40LD02 geeft een ander beeld, hier vertonen de concentraties over de gehele periode een schommelend verloop. De pollutierozen van benzeen, ethylbenzeen en de xylenen tonen een duidelijke industriële aanvoer vanuit die sectoren waarin BP-Chembel gelegen is. De pollutieroos van tolueen wijst vooral op een invloed van het wegverkeer.
Samenvatting • 3
Luchtkwaliteit in Laakdal en Geel – Jaarrapport 2012
INHOUDSTAFEL Samenvatting ............................................................................................................ 3 1 Situering ................................................................................................................ 7 2 Het meetnet ........................................................................................................... 8 3 Regelgeving .........................................................................................................10 3.1 Stikstofdioxide – NO2 .................................................................................................................. 10 3.2 Vluchtige organische componenten – BTEX .............................................................................. 10
4 Meetresultaten .....................................................................................................11 4.1 Stikstofdioxide – NO2 .................................................................................................................. 11 4.2 Vluchtige organische componenten – BTEX .............................................................................. 13
5 Besluit ..................................................................................................................19
5
Luchtkwaliteit in Laakdal en Geel – Jaarrapport 2012
FIGUREN Figuur 1: Ligging meetstations 40LD01 en 40LD02 ................................................................................ 9 Figuur 2: Evolutie NO-concentraties op 40LD01, periode 2003-2012 .................................................. 11 Figuur 3: Evolutie NO-concentraties op 40LD02, periode 2003-2012 .................................................. 11 Figuur 4: Evolutie NO2-concentraties op 40LD01, periode 2003-2012 ................................................. 12 Figuur 5: Evolutie NO2-concentraties op 40LD02, periode 2003-2012 ................................................. 12 Figuur 6: Pollutierozen NO2 van meetstations 40LD01 en 40LD02 ...................................................... 13 Figuur 7: Evolutie BTEX-concentraties op 40LD01, periode 2000-2012 .............................................. 14 Figuur 8: Evolutie BTEX-concentraties op 40LD02, periode 2003-2012 .............................................. 15 Figuur 9: Pollutierozen benzeen van meetstations 40LD01 en 40LD02 in 2012 .................................. 16 Figuur 10: Pollutierozen tolueen van meetstations 40LD01 en 40LD02 in 2012 .................................. 16 Figuur 11: Pollutierozen ethylbenzeen van meetstations 40LD01 en 40LD02 in 2012 ........................ 17 Figuur 12: Pollutierozen o-xyleen van meetstations 40LD01 en 40LD02 in 2012 ................................ 17 Figuur 13: Pollutierozen m+p-xyleen van meetstations 40LD01 en 40LD02 in 2012 ........................... 18
TABELLEN Tabel 1: Beschrijving van de meetapparatuur ......................................................................................... 8 Tabel 2: Locatie meetstations 40LD01 en 40LD02 ................................................................................. 8 Tabel 3: Grens- en alarmdrempelwaarden voor NO2 (richtlijn 2008/50/EG) ......................................... 10 Tabel 4: Grens- en richtwaarden voor BTEX ........................................................................................ 10 3 Tabel 5: Belangrijkste statistische parameters (µg/m ) voor BTEX van 40LD01 in 2011 ..................... 13 3 Tabel 6: Belangrijkste statistische parameters (µg/m ) voor BTEX van 40LD01 in 2012 ..................... 14 3 Tabel 7: Belangrijkste statistische parameters (µg/m ) voor BTEX van 40LD02 in 2011 ..................... 14 3 Tabel 8: Belangrijkste statistische parameters (µg/m ) voor BTEX van 40LD02 in 2012 ..................... 14
6
Luchtkwaliteit in Laakdal en Geel – Jaarrapport 2012
1
Situering
De VMM voert sinds 2000 metingen uit in Geel – Laakdal om de luchtkwaliteit in de omgeving van BP Chembel te onderzoeken. Een eerste meetstation, 40LD01, ligt aan de Heikantstraat in de woonzone van Eindhout – Laakdal, ten zuidwesten van het bedrijf (op 400 meter). Dit gebeurde in overleg met de afdeling Milieu-inspectie van het DLNE, het bedrijf BP Chembel en de gemeentebesturen van Geel en Laakdal. Tussen het bedrijf en het meetstation ligt de autoweg E313 Antwerpen-Hasselt-Luik. In de loop van 2002 is een tweede meetstation opgericht ten noordoosten van het bedrijvencomplex, namelijk 40LD02. Dit meetstation werd aangekocht door BP Chembel en het bedrijf staat eveneens in voor de uitbatingkosten. De uitbating van de meetapparatuur en de validatie van de meetgegevens gebeurt door de VMM. Dit meetstation meet dezelfde parameters als 40LD01.
Situering • 7
Luchtkwaliteit in Laakdal en Geel – Jaarrapport 2012
2
Het meetnet
Beide meetstations zijn uitgerust met automatische monitoren die volgende parameters continu meten: • stikstofoxiden (NO, NO2, NOX); • BTEX (benzeen, tolueen, ethylbenzeen, m-, p- en o-xyleen). Tabel 1 toont een overzicht van de gemeten parameters en gebruikte apparatuur. Meer informatie hierover is terug te vinden op de website www.vmm.be. Tabel 1: Beschrijving van de meetapparatuur Parameter
Type meting
Toestel
NOX
Automatische monitor
TEI 42 C / Thermo 42i
BTEX
Automatische monitor
Synspec GC955
Tabel 2: Locatie meetstations 40LD01 en 40LD02 Code Postnr Station 40LD01
2430
Gemeente
Adres
Laakdal
Heikantstraat
Bedrijf
Lambertcoördinaten X-coörd Y-coörd 19452
Ligging t.o.v. het meetstation
BP Chembel
300° - 360° en 0° - 70°
Autoweg E313: Antwerpen-Hasselt
280° - 360° en 0° - 90°
Verbindingsweg naar autoweg E313
70° - 100°
Code Postnr Station 40LD02
2440
Gemeente
Adres
Geel
Hezemeerheide
Bedrijf
20016
Start werking Maart 2000
Afstand t.o.v. het meetstation Kortste afstand: 400 meter (20°) Kortste afstand: 100 meter (20°) Afstand: 1.000 meter
Lambertcoördinaten X-coörd Y-coörd 19573
20150
Start werking Mei 2002
Ligging t.o.v. het meetstation
Afstand t.o.v. het meetstation
BP Chembel
200° - 250°
900 - 1.800 meter
Verbindingsweg naar autoweg E313
100° - 180°
400 meter
Autoweg E313: Antwerpen-Hasselt
170° - 190°
1.300 meter
8 • Het meetnet
Luchtkwaliteit in Laakdal en Geel – Jaarrapport 2012
Figuur 1: Ligging meetstations 40LD01 en 40LD02
Het meetnet • 9
Luchtkwaliteit in Laakdal en Geel – Jaarrapport 2012
3
Regelgeving
De concentraties van de polluenten werden getoetst aan de aantal grens- en richtwaarden gehanteerd op regionaal en internationaal vlak.
3.1 Stikstofdioxide – NO2 Tabel 3 toont een overzicht van de Europese grens- en alarmdrempelwaarden die van toepassing zijn voor NO2. Tabel 3: Grens- en alarmdrempelwaarden voor NO2 (richtlijn 2008/50/EG) EU-UURGRENSWAARDE
3
200 µg/m maximum 18 overschrijdingen per jaar
EU-JAARGRENSWAARDE ALARMDREMPEL op basis van uren
40 µg/m
3
3
400 µg/m gedurende 3 opeenvolgende uren
3.2 Vluchtige organische componenten – BTEX Tabel 4 geeft een overzicht van de grenswaarden voor benzeen. Voor tolueen bestaan er enkel richtlijnen gedefinieerd door de Wereldgezondheidsorganisatie. Deze hebben echter geen wettelijk karakter. Tabel 4: Grens- en richtwaarden voor BTEX Benzeen: GRENSWAARDE als 98ste percentiel in het beschouwde jaar op basis van dagwaarden (VLAREM titel II) Benzeen: GRENSWAARDE als jaargemiddelde in het beschouwde jaar op basis van dagwaarden (richtlijn 2008/50/EG) Tolueen: RICHTWAARDE op halfuurbasis (WGO) Tolueen: RICHTWAARDE als weekgemiddelde (WGO)
10 • Regelgeving
50 µg/m
3
5 µg/m
3
1.000 µg/m
3
260 µg/m
3
Luchtkwaliteit in Laakdal en Geel – Jaarrapport 2012
4
Meetresultaten
De meetwaarden van 2002 tot en met 2012 werden getoetst aan de normen en met elkaar vergeleken.
4.1 Stikstofdioxide – NO2 Figuren 2 tot en met 5 tonen het jaargemiddelde en de percentielen P50, P90 en P98 van de uurgemiddelde NO- en NO2-concentraties in de periode 2003-2012 voor de meetstations 40LD01 en 40LD02. Wegens technische problemen zijn er slechts 58% van de data beschikbaar voor 2011 op het meetstation 40LD01. NO in Laakdal (meetstation 40LD01) 120
NO (µg/m³)
100 80 60 40 20
12
11
9
10
8
9
13
9
8
8
0 2003
2004
2005
2006 P50
2007 P90
2008
2009
2010
2011 (58%)
2012 (78%)
Jaargem.
P98
Figuur 2: Evolutie NO-concentraties op 40LD01, periode 2003-2012 NO in Geel (meetstation 40LD02) 80
NO (µg/m³)
60
40
20 9
8
6
8
7
8
6
6
6
5
0 2003
2004 (79%)
2005
2006
P50
2007
P90
2008
2009
P98
2010
2011
2012
Jaargem.
Figuur 3: Evolutie NO-concentraties op 40LD02, periode 2003-2012
Meetresultaten • 11
Luchtkwaliteit in Laakdal en Geel – Jaarrapport 2012
NO2 in Laakdal (meetstation 40LD01) 100
NO2 (µg/m³)
80 60 40
32
30
29
30
29
27
26
28
27
24
20 0 2003
2004
2005
2006
2008
2007
P50
P90
2009
P98
2010
2011 (58%)
2012 (78%)
Jaargem.
Figuur 4: Evolutie NO2-concentraties op 40LD01, periode 2003-2012 NO2 in Geel (meetstation 40LD02) 80
NO2 (µg/m³)
60
40 29
26
26
27
25
25
23
24
24
24
20
0 2003
2004 (79%)
2005
2006 P50
2007 P90
2008
2009
P98
2010
2011
2012
Jaargem.
Figuur 5: Evolutie NO2-concentraties op 40LD02, periode 2003-2012 3
Voor NO zijn er geen normen gedefinieerd. In 2012 bedraagt het jaargemiddelde op 40LD01 8 µg/m , 3 op het meetstation 40LD02 is dit 5 µg/m . De gemeten concentraties zijn op beide locaties niet verhoogd tegenover andere meetlocaties in Vlaanderen (Figuur 2 en Figuur 3). Opvallend is de dalende trend in de 98ste percentiel op beide meetstations. Op het meetstation 40LD01 is deze trend aanwezig sinds de start van de metingen, op het meetstation 40LD02 sinds 2006. Figuur 4 toont op 40LD01 een lichte daling van de NO2-concentraties in de periode 2001-2012, zowel voor de jaargemiddelden als voor de hogere percentielen. De concentraties respecteren de jaar- en uurgrenswaarden gedurende deze hele periode. Op 40LD02, getoond in Figuur 5, stellen we een licht dalend verloop van de concentraties vast, vooral in het eerste deel van de meetperiode. Sinds 2007 vertonen de concentraties een eerder licht schommelend verloop, zowel in de jaargemiddelden als in de hogere percentielen. Ook hier zijn er geen overschrijdingen van de uur- of jaargrenswaarden sinds de start van de metingen.
12 • Meetresultaten
Luchtkwaliteit in Laakdal en Geel – Jaarrapport 2012
Pollutierozen van NO2 voor de meetstations 40LD01 en 40LD02 Figuur 6 toont de pollutierozen van NO2 voor de meetstations 40LD01 en 40LD02 in 2012. De pollutieroos van NO2 voor meetstation 40LD01 in Laakdal toont een verspreid beeld met een verhoging in de noordwestelijke over de noordelijke tot en met de zuidoostelijke sector. De autoweg E313 en de industriële emissies beïnvloeden hier de pollutieroos. De pollutieroos van NO2 voor het meetstation 40LD02 in Geel toont een verhoging in de zuidoostelijke sector. Deze verhoging is afkomstig van het verkeer op de E313 en de nabijgelegen verbindingsweg.
Figuur 6: Pollutierozen NO2 van meetstations 40LD01 en 40LD02
4.2 Vluchtige organische componenten – BTEX Tabellen 5 tot en met 8 tonen een overzicht van het jaargemiddelde, het 50ste, 90ste en het 98ste percentiel van de uurgemiddelde BTEX-concentraties voor de meetstations 40LD01 en 40LD02 in 2011 en 2012. 3
Tabel 5: Belangrijkste statistische parameters (µg/m ) voor BTEX van 40LD01 in 2011 UURWAARDEN Benzeen Tolueen Ethylbenzeen* O-xyleen* BTEX 40LD01
M+p-xyleen
Gemiddelde (93% data)
0,5
1,0
0,2
0,2
1,1
50ste percentiel
0,3
0,5
0,1
0,1
0,2
90ste percentiel
1,2
2,1
0,3
0,3
2,6
98ste percentiel
2,4
5,6
0,9
1,2
8,5
* Zeer weinig valabele data voor deze parameter in 2011 wegens technische problemen meettoestel.
Meetresultaten • 13
Luchtkwaliteit in Laakdal en Geel – Jaarrapport 2012 3
Tabel 6: Belangrijkste statistische parameters (µg/m ) voor BTEX van 40LD01 in 2012 UURWAARDEN Benzeen Tolueen Ethylbenzeen O-xyleen BTEX 40LD01
M+p-xyleen
Gemiddelde (72% data)
0,6
0,9
0,1
0,1
0,9
50ste percentiel
0,4
0,5
0,1
0,1
0,1
90ste percentiel
1,1
1,9
0,2
0,2
1,9
98ste percentiel
2,3
4,5
0,8
0,8
7,2
3
Tabel 7: Belangrijkste statistische parameters (µg/m ) voor BTEX van 40LD02 in 2011 UURWAARDEN Benzeen Tolueen Ethylbenzeen O-xyleen BTEX 40LD02
M+p-xyleen
Gemiddelde (39% data)
1,0
1,4
0,3
0,4
1,7
50ste percentiel
0,7
0,9
0,1
0,1
0,5
90ste percentiel
2,0
2,9
0,6
0,7
4,6
98ste percentiel
3,7
6,2
2,2
2,8
12,3
3
Tabel 8: Belangrijkste statistische parameters (µg/m ) voor BTEX van 40LD02 in 2012 UURWAARDEN Benzeen Tolueen Ethylbenzeen O-xyleen BTEX 40LD02
M+p-xyleen
Gemiddelde (89% data)
0,9
1,3
0,4
0,5
1,7
50ste percentiel
0,7
0,8
0,1
0,1
0,5
90ste percentiel
1,8
2,5
0,7
1,1
3,9
98ste percentiel
3,3
5,6
3,8
5,3
13,8
De tabellen tonen dat de jaargemiddelden voor benzeen op beide meetstations de Europese grenswaarde van 5 µg/m³ ruim respecteren. Ook blijven de gemeten concentraties ver beneden de 3 Vlaamse daggrenswaarde van 50 µg/m benzeen als 98ste percentiel. Voor tolueen krijgen we een gelijkaardig beeld, de WGO-richtwaarden blijven ruimschoots gerespecteerd. Figuur 7 en Figuur 8 tonen de jaargemiddelden voor de meetperiode 2000-2012. BTEX 40LD01: evolutie 14 12
µg/m³
10 8 6 4 2 0 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 (52%) (83%) (77%) (94%) (98%) (87%) (83%) benzeen
tolueen
eth.benzeen
o-xyleen
2007 (0%)
2008 2009 2010 2011 2012 (24%) (93%) (93%) (94%) (72%)
m-xyleen
Figuur 7: Evolutie BTEX-concentraties op 40LD01, periode 2000-2012
14 • Meetresultaten
p-xyleen
m+p-xyleen
Luchtkwaliteit in Laakdal en Geel – Jaarrapport 2012
BTEX 40LD02: evolutie 10
µg/m³
8
6
4
2
0 2003 (92%)
2004 (80%)
2005 (69%) benzeen
2006 (97%) tolueen
2007 (85%)
2008 (97%)
eth.benzeen
2009 (85%)
o-xyleen
2010 (39%)
2011 (86%)
2012 (89%)
m+p-xyleen
Figuur 8: Evolutie BTEX-concentraties op 40LD02, periode 2003-2012 De BTEX-concentraties op 40LD01 dalen van 2000 tot en met 2010. Daarna vertonen de concentraties een licht schommelend verloop. Over de hele periode daalden de totale BTEXconcentraties met een factor 3. De BTEX-concentraties op 40LD02 geven een ander beeld, hier vertonen de concentraties eerder een schommelend verloop. Pollutierozen BTEX De pollutierozen van de afzonderlijke BTEX-componenten voor de meetstations 40LD01 en 40LD02 worden getoond in figuur 9 tot en met 13.
Meetresultaten • 15
Luchtkwaliteit in Laakdal en Geel – Jaarrapport 2012
Figuur 9: Pollutierozen benzeen van meetstations 40LD01 en 40LD02 in 2012
Figuur 10: Pollutierozen tolueen van meetstations 40LD01 en 40LD02 in 2012
16 • Meetresultaten
Luchtkwaliteit in Laakdal en Geel – Jaarrapport 2012
Figuur 11: Pollutierozen ethylbenzeen van meetstations 40LD01 en 40LD02 in 2012
Figuur 12: Pollutierozen o-xyleen van meetstations 40LD01 en 40LD02 in 2012
Meetresultaten • 17
Luchtkwaliteit in Laakdal en Geel – Jaarrapport 2012
Figuur 13: Pollutierozen m+p-xyleen van meetstations 40LD01 en 40LD02 in 2012 Voor tolueen tonen de pollutierozen een duidelijke invloed vanwege het wegverkeer. De naburige chemische industrie levert hier geen significante bijdrage. Dit is wel het geval voor benzeen, ethylbenzeen en de xylenen met een duidelijke aanvoer uit de sector waarin het bedrijf BP-Chembel gelegen is.
18 • Meetresultaten
Luchtkwaliteit in Laakdal en Geel – Jaarrapport 2012
5
Besluit
NO en NO2 Voor NO2 is er in de meetperiode 2000-2012 geen enkele overschrijding van de Europese grenswaarden. Voor NO zijn er geen normen. Op het meetstation 40LD01 vertonen de concentraties een lichte daling in de periode 2002-2012, zowel voor de jaargemiddelden als voor de hogere percentielen. Op 40LD02 is er een licht dalend verloop van de concentraties vast te stellen, vooral in het eerste deel van de meetperiode. Sinds 2007 vertonen de concentraties een eerder licht schommelend verloop. Vluchtige organische componenten – BTEX Op beide meetstations respecteren de meetwaarden de Europese grenswaarde voor benzeen over de 3 hele periode. Ook blijven de concentraties ver beneden de VLAREM-daggrenswaarde van 50 µg/m benzeen als 98ste percentiel. Voor tolueen krijgen we een gelijkaardig beeld. De richtwaarden van de WGO blijven ruimschoots gerespecteerd. De BTEX-concentraties op 40LD01 dalen van 2000 tot en met 2010. Daarna vertonen de concentraties een licht schommelend verloop. Over de hele periode daalden de totale BTEXconcentraties met een factor 3. De BTEX-concentraties op 40LD02 geven een ander beeld, hier vertonen de concentraties eerder een schommelend verloop. De pollutierozen van benzeen, ethylbenzeen en de xylenen tonen een duidelijke industriële aanvoer vanuit die sectoren waarin BP-Chembel gelegen is. De pollutieroos van tolueen wijst vooral op de invloed van het wegverkeer.
Besluit • 19