Vlaanderen is landbouw & visserij
DE VLAAMSE MELKVEEBAROMETER VIERDE KWARTAAL 2019
DEPARTEMENT DEPARTEMENT LANDBOUW LANDBOUW & VISSERIJ & VISSERIJ
WWW.VLAANDEREN.BE/LANDBOUW www.vlaanderen.be/landbouw
DEPARTEMENT LANDBOUW & VISSERIJ
Rapport
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
DE VLAAMSE MELKVEEBAROMETER Vierde kwartaal 2019 ////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
Ire.&\
i "'
Vlaanderen is landbouw en visserij
www.vlaanderen.be
Colofon Samenstelling Departement Landbouw en Visserij Auteurs Jan De Samber Verantwoordelijk uitgever Patricia De Clercq, secretaris-generaal Departement Landbouw en Visserij Depotnummer D/2020/3241/086 Lay-out Vlaamse overheid Voor meer informatie over het rapport kunt u contact opnemen met de auteur(s) van het rapport. Ons e-mailadres is als volgt samengesteld: voornaam.naam@lv.vlaanderen.be. Ons generiek adres is kennis@lv.vlaanderen.be U vindt onze rapporten terug op: www.vlaanderen.be/landbouw/studies
Vermenigvuldiging en/of overname van gegevens zijn toegestaan mits de bron expliciet vermeld wordt: De Samber J. (2020) De Vlaamse melkveebarometer, vierde kwartaal 2019, Departement Landbouw en Visserij, Brussel. Graag vernemen we het als u naar dit rapport verwijst in een publicatie. Als u een exemplaar ervan opstuurt, nemen we het op in onze bibliotheek. Wij doen ons best om alle informatie, webpagina's en downloadbare documenten voor iedereen maximaal toegankelijk te maken. Als u echter toch problemen ondervindt om bepaalde gegevens te raadplegen, willen wij u hier graag bij helpen. U kunt steeds contact met ons opnemen. ////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
De Vlaamse melkveebarometer
pagina 2 van 9
Deze publicatie werd door het Departement Landbouw en Visserij met de meeste zorg en nauwkeurigheid opgesteld. Er wordt evenwel geen enkele garantie gegeven omtrent de juistheid of de volledigheid van de informatie in deze publicatie. De gebruiker van deze publicatie ziet af van elke klacht tegen het Departement Landbouw en Visserij of zijn ambtenaren, van welke aard ook, met betrekking tot het gebruik van de via deze publicatie beschikbaar gestelde informatie. In geen geval zal het Departement Landbouw en Visserij of zijn ambtenaren aansprakelijk gesteld kunnen worden voor eventuele nadelige gevolgen die voortvloeien uit het gebruik van de via deze publicatie beschikbaar gestelde informatie. ////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
De Vlaamse melkveebarometer
pagina 3 van 9
INHOUD 1 2 3
Samenvatting .............................................................................................................................................................................5 Melkprijs.........................................................................................................................................................................................5 Bedrijfseconomische resultaten .....................................................................................................................................6
3.1
Resultaten als index
6
3.2
Resultaten in euro per honderd liter melk
7
4
Begrippenlijst..............................................................................................................................................................................9
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
De Vlaamse melkveebarometer
pagina 4 van 9
1 SAMENVATTING De conjunctuur in de Vlaamse melkveesector is in het vierde kwartaal van 2019 verbeterd. De economische situatie komt daardoor, na enkele mindere kwartalen, terug boven het vijfjaarlijkse gemiddelde van de periode 2014-2018. De index van het actuele bruto saldo neemt toe van 91,3 in het derde kwartaal van 2019 tot 108,2 in het vierde kwartaal van 2019. Dat is vooral een gevolg van de melkprijs die stijgt van 32,71 naar 35,36 euro per honderd liter. De index van het voortschrijdend bruto saldo, als maatstaf voor de rentabiliteit in het laatste jaar, daalt wel zeer licht van 100,1 naar 99,0. In monetaire termen bedraagt het bruto saldo in het vierde kwartaal van 2019 18,18 euro per honderd liter en het familiaal arbeidsinkomen 6,57 euro per honderd liter. Dat was in het derde kwartaal nog respectievelijk 15,32 euro en 3,71 euro per honderd liter. De Vlaamse melkveebarometer geeft de resultaten van de Vlaamse melkveesector weer van 2012 tot en met het vierde kwartaal van 2019.
2 MELKPRIJS De reĂŤle melkprijs in euro per honderd liter stijgt de laatste maanden van 2019: van 33,64 in september naar 34,48 in oktober, 35,17 in november en 36,42 euro per honderd liter in december. De kwartaalprijs neemt toe van 32,71 euro per honderd liter in het derde kwartaal naar 35,36 euro per honderd liter in het vierde kwartaal van 2019. De melkprijs is de meest bepalende opbrengstfactor, maar is onderhevig aan volatiliteit. De melkprijs bepaalt, samen met de prijs van nuchtere kalveren en reforme koeien, de kwartaalindex van de opbrengsten. Figuur 1: maandelijkse melkprijs in euro per honderd liter voor 2016 tot en met 2019 en gemiddelde per kwartaal voor 2019
euro per honderd liter melk
40 38 36 34
35,36
34,73
32
33,32
32,71
30 28 26 24 22 20 jan
feb
maa
apr 2016
mei 2017
jun
jul
2018
aug 2019
sep
okt
nov
dec
2019 Q
Bron: Belgische Confederatie van de Zuivelindustrie (BCZ) en Departement Landbouw en Visserij
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
De Vlaamse melkveebarometer
pagina 5 van 9
3 BEDRIJFSECONOMISCHE RESULTATEN 3.1 RESULTATEN ALS INDEX De index toont de situatie in een specifiek kwartaal ten opzichte van een referentieperiode. Het gemiddelde van de vijfjarige periode 2014-2018 heeft een indexwaarde gelijk aan 100. De index van de opbrengsten stijgt van 97,6 in het derde kwartaal van 2019 naar 105,1 in het vierde kwartaal van 2019. De melkprijs stijgt gevoelig en ook de prijs voor reforme koeien neemt toe. De verkooprijs van nuchtere kalveren neemt slechts in zeer beperkte mate af. De index van de variabele kosten daalt zeer licht van 102,7 naar 102,4 in het vierde kwartaal van 2019. De prijs van energie neemt toe, maar de totale variabele kosten nemen af door licht dalende meststofprijzen en vooral lagere krachtvoederprijzen. Figuur 2: index van de opbrengsten en variabele kosten per kwartaal voor de periode 2012-2019 140 131,0
index (gemiddelde 2014-2018 = 100)
130 120 110
114,6 102,3
102,7
108,5
100 90
105,1
107,7
93,0 95,7
94,7
97,6
102,4
93,0
80 76,3
70 60
Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 2012
2013
-
2014
-
2015
opbrengsten
2016
2017
2018
2019
variabele kosten
Bron: Departement Landbouw en Visserij. Het gemiddelde van de opbrengsten en de variabele kosten voor de periode 2014 tot en met 2018 is gelijk aan een indexwaarde van 100.
Het actuele bruto saldo is gelijk aan het verschil tussen opbrengsten en variabele kosten en is een indicator van de actuele economische situatie. Het voortschrijdend bruto saldo is het gemiddelde bruto saldo van de vier voorgaande kwartalen en geeft een bijkomend zicht op de rentabiliteit in de melkveehouderij tijdens het afgelopen jaar. De index van het actuele bruto saldo neemt toe van 91,3 in het derde kwartaal van 2019 naar 108,3 in het vierde kwartaal van 2019. De sterke toename van de opbrengsten en de lichte daling van de variabele ////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
De Vlaamse melkveebarometer
pagina 6 van 9
kosten zorgen voor deze opwaartse evolutie. Het mindere resultaat van de voorgaande kwartalen zorgt echter voor een zeer lichte daling van de voortschrijdende index van 100,1 naar 99,0. Figuur 3: index van het actueel en voortschrijdend bruto saldo per kwartaal voor de periode 2012-2019 180 162,8
index (gemiddelde 2014-2018 = 100)
160 144,6 135,3
140 122,7
113,7
120
124,4
99,9
108,3
112,9
100,1
100 80
110,3
87,8
67,7
86,0
91,3
99,0
60 55,6 40 Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 2012
-
2013
2014
bruto saldo (actueel)
-
2015
2016
2017
2018
2019
bruto saldo (voortschrijdend)
Bron: Departement Landbouw en Visserij. Het gemiddelde van het actueel en voortschrijdend bruto saldo voor de periode 2014 tot en met 2018 is gelijk aan een indexwaarde van 100.
3.2 RESULTATEN IN EURO PER HONDERD LITER MELK De resultaten uitgedrukt in monetaire termen tonen de opbrengsten, de variabele kosten, het bruto saldo en het familiaal arbeidsinkomen per honderd liter melk. In het vierde kwartaal van 2019 stijgen de opbrengsten van 36,50 naar 39,30 euro per honderd liter. Dat is opnieuw iets hoger dan het vijfjarig gemiddelde van 37,40 euro per honderd liter. De variabele kosten nemen beperkt af van 21,19 naar 21,12 euro per honderd liter. Dat is nog steeds hoger dan het vijfjarig gemiddelde van 20,62 euro per honderd liter.
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
De Vlaamse melkveebarometer
pagina 7 van 9
Figuur 4: opbrengsten en variabele kosten per honderd liter melk per kwartaal voor de periode 2012-2019 en het gemiddelde van de vijfjarige periode 2014-2018 50 ~ - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - ~
45 f--- - - - - 40 f--- -
. . . .. . . . •· . . . . . . . .. . . . •· . . . .,. . . . . . . •· '
,
2012
-
2013
opbrengsten -
2014
2015
2016
2017
2018
2019
variabele kosten --- opbrengst 14-18 -----kosten '14-'18
Bron: Departement Landbouw en Visserij
Het bruto saldo is het verschil tussen opbrengsten en variabele kosten. De evolutie van deze twee variabelen verklaart ook de stijging van het bruto saldo per honderd liter in het vierde kwartaal: van 15,32 naar 18,18 euro per honderd liter. Het bruto saldo ligt opnieuw hoger dan het gemiddelde van de vijf voorgaande jaren van 16,78 euro per honderd liter. Het familiaal arbeidsinkomen vermindert het bruto saldo met de vaste kosten. Dat is wat overblijft als vergoeding voor de eigen arbeid van de landbouwer en eventuele meewerkende familieleden. In het vierde kwartaal van 2019 stijgt het familiaal arbeidsinkomen van 3,71 naar 6,57 euro per honderd liter. Dat is hoger dan het vijfjarig gemiddelde van 4,08 euro per honderd liter.
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
De Vlaamse melkveebarometer
pagina 8 van 9
Figuur 5: bruto saldo en familiaal arbeidsinkomen per honderd liter melk per kwartaal voor de periode 2012-2019 en het gemiddelde van de vijfjarige periode 2014-2018 30
euro per 100 liter melk
25 20 15 10 5 0
---· -
•
•
.
•
. ------------- . •
I•
•
- ....
----- - ·---- -
-
_,_ ,ll l
•. D ~
•
11 11 1111 11 _J
- . 1· fi(1 , IJ .... ....
l
-
.~ 1
J
-
l
I•
111 1111 1l
1
.... -
11 Il 11
..J
-5 Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 2012
2013
bruto saldo
2014
2015
2016
familiaal arbeidsinkomen
2017
BS '14-'18
2018
2019
FAI '14-'18
Bron: Departement Landbouw en Visserij. BS: bruto saldo; FAI: familiaal arbeidsinkomen
4 BEGRIPPENLIJST De opbrengsten zijn de som van alle opbrengsten van het melkveebedrijf. Deze omvatten o.a. de verkoop van melk, de verkoop van nuchtere kalveren en reforme koeien en alle overige opbrengsten. De variabele kosten omvatten alle kosten die rechtstreeks te maken hebben met de productie. Deze omvatten o.a. de aankoop van krachtvoeder, de aankoop en productie van ruwvoeder, energiekosten, dierenartskosten, kosten voor kunstmatige inseminatie en overige variabele kosten. Het bruto saldo is het verschil tussen de opbrengsten en variabele kosten. Het bruto saldo is het bedrag dat beschikbaar is voor het betalen van de vaste kosten en wat daarna overblijft als vergoeding voor eigen inbreng van productiefactoren: eigen arbeid, grond en kapitaal. Het actueel bruto saldo is het bruto saldo op een bepaald moment. Het voortschrijdend bruto saldo is in deze publicatie het gemiddelde van de vier voorgaande kwartalen en geeft een bijkomend zicht op de rentabiliteit van het afgelopen jaar. Het familiaal arbeidsinkomen wordt verkregen door de totale vaste kosten (o.a. pacht, kosten aan grond, gebouwen en werktuigen, fictieve intresten, betaalde lonen) af te trekken van het bruto saldo. Dit familiaal arbeidsinkomen is wat de landbouwer overhoudt ter compensatie van de inbreng van zijn eigen arbeid.
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
De Vlaamse melkveebarometer
pagina 9 van 9