Issuu

Vlaanderen is milieu

Milieuverklaring 2022 Gegevens 2021

VLAAMSE MILIEUMAATSCHAPPIJ

Milieuverklaring 2022 – Gegevens 2021 Samenstellers Team Interne Milieuzorg VMM Dank aan de leden van de Stuurgroep Interne Milieuzorg , de werkgroep Intern Leefmilieu, de locatieverantwoordelijken en de leden van de directieraad. Inhoud De ‘Milieuverklaring 2022 – Gegevens 2021’ is opgemaakt volgens de vereisten in verordening (EG) nr. 1221/2009, nr. 2017/1505 en nr.2018/2026. Deze milieuverklaring bevat de cijfergegevens van 2021. Relevante aspecten van begin 2022 zullen ook vermeld worden. Deze milieuverklaring behandelt het hoofdbestuur in Aalst en in Brussel (Ferraris) en de VMM-vestigingen in: • Buitendienst Bovenschelde, Gentse Kanalen en Dender: Gent - LAK; • Buitendienst IJzer, Leie en Brugse polders: Oostende - Administratie en Oostende Onderhoudsdienst; • Buitendienst Demer, Dijle en Maas: Leuven - VAC, Leuven - CBG en Hasselt; • Buitendienst Nete en Benedenschelde: Antwerpen - VAC, Mechelen – OVAM en Herentals; • De dienst Meetnetten Lucht: Antwerpen - PIH (Kronenburgstraat); • De technische locaties in Lummen, Merelbeke en Nieuwpoort NACE-code van de VMM: 84.120 (openbaar bestuur op het gebied van gezondheidszorg, onderwijs, cultuur en andere sociale dienstverlening, m.u.v. sociale verzekeringen) Wijze van refereren Vlaamse Milieumaatschappij (2022), Milieuverklaring 2022 – Gegevens 2021 Verantwoordelijke uitgever Bernard De Potter, Vlaamse Milieumaatschappij Vragen in verband met dit rapport Vlaamse Milieumaatschappij Dokter De Moorstraat 24-26 9300 Aalst Tel: 053 72 62 10 info@vmm.be Depotnummer D/2022/6871/011 Publicatie volgende volledige milieuverklaring: juni 2025

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 2

Vlaamse Milieumaatschappij (2022), Milieuverklaring 2022 – Gegevens 2021

Woord vooraf Beste lezer Bijdragen aan een beter leefmilieu zit verweven in het DNA van de organisatiecultuur van de VMM. De zorg voor het milieu maakt deel uit van al onze activiteiten en wordt bij elke beslissing in overweging genomen. We willen meer impact krijgen op onze leefomgeving door samen te werken, te innoveren, efficiënter te werken, het goede voorbeeld te tonen en onze EMAS-doelstellingen te bereiken. Wij kozen ervoor om bij de VMM een milieumanagementsysteem conform de EMAS-verordening (EG) nr. 1221/2009, nr. 2017/1505 en nr.2018/2026 te hanteren. Dit systeem laat ons toe om onze milieuprestaties op een continue manier te evalueren, te rapporteren en te verbeteren. Bovendien legt dit milieuzorgsysteem sterk de nadruk op de betrokkenheid van het personeel en een transparante communicatie. De betrokkenheid van onze medewerkers is onze grootste troef. Ze zijn wetenschappelijk geïnteresseerd, gefascineerd, enthousiast, open, gedreven en vooral milieubewust. Door de inspanningen van alle personeelsleden konden we doorheen de afgelopen jaren al mooie resultaten op tafel leggen. De resultaten van negen jaar EMAS vindt u terug in bijlage 3. Ook een aantal doelstellingen voor 2022 zijn al behaald in 2021. Deze milieuverklaring 2022 gaat over de gegevens en de gebeurtenissen van 2021. Onze ambities voor de toekomst zijn hoog en de VMM gaat die uitdaging vol overtuiging aan. Wij laten u graag kennis maken met onze milieuprestaties van 2021, de inspanningen die wij al geleverd hebben en de bijkomende maatregelen die we nemen om onze engagementen waar te maken. Veel leesplezier!

Bernard De Potter Administrateur-generaal

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ Vlaamse Milieumaatschappij (2022), Milieuverklaring 2022 – Gegevens 2021

INHOUD 1 Inleiding................................................................................................................................................... 9 2 Voorstelling Vlaamse Milieumaatschappij .............................................................................................. 11 3 Onze vestigingen ................................................................................................................................... 12 3.1 Hoofdbestuur Aalst en Brussel Ferraris ........................................................................................... 13 3.1.1 Aalst, Dokter De Moorstraat 24-26 .......................................................................................... 13 3.1.2 Aalst, Gasthuisstraat 42........................................................................................................... 13 3.1.3 Aalst, Gasthuisstraat 38A ........................................................................................................ 13 3.1.4 Brussel - Ferraris, Koning Albert II-laan 20 ............................................................................... 14 3.2 Buitendienst Bovenschelde, Gentse Kanalen en Dender .................................................................. 14 3.2.1 Gent - LAK, Sint-Denijs-Westrem, Raymonde de Larochelaan 1 ............................................... 14 3.3 Buitendienst IJzer, Leie en Brugse polders ....................................................................................... 14 3.3.1 Oostende - Administratie, Zandvoordestraat 375 .................................................................... 14 3.3.2 Oostende – Onderhoudsdienst, Zandvoordestraat 375 (ingang langs rioolwaterzuiveringsinstallatie Aquafin NV)....................................................................................... 15 3.4 Buitendienst Demer, Dijle en Maas ................................................................................................. 15 3.4.1 Leuven - VAC, Diestsepoort 6 .................................................................................................. 15 3.4.2 Leuven - CBG, Terbankstraat 22 .............................................................................................. 15 3.4.3 Hasselt, De Schiervellaan 7 ...................................................................................................... 16 3.5 Buitendienst Nete en Benedenschelde ............................................................................................ 16 3.5.1 Antwerpen - VAC, Anna Bijnsgebouw, Lange Kievitstraat 111-113 ........................................... 16 3.5.2 Mechelen - OVAM , Stationsstraat 110 .................................................................................... 16 3.5.3 Herentals, Belgiëlaan 6............................................................................................................ 16 3.6 De dienst Meetnetten Lucht in Antwerpen ..................................................................................... 17 3.6.1 Antwerpen - PIH, Kronenburgstraat 45 bus B3 ........................................................................ 17 3.7 Technische locaties ......................................................................................................................... 17 3.7.1 Lummen, het pompgemaal Schulen, Begijnebroekstraat ......................................................... 17 3.7.2 Merelbeke, Burg. Van Gansberghelaan 92 ............................................................................... 17 3.7.3 Nieuwpoort, Pompgemaal Veurne Ambacht, Toevluchtweg 6 ................................................. 18 4 Milieubeleid........................................................................................................................................... 21 5 Organisatorische context van de VMM .................................................................................................. 23 5.1 Context ........................................................................................................................................... 23 5.1.1 Voortrekkersrol ....................................................................................................................... 23 5.1.2 Partner van Green Deals ‘Circulair aankopen’, Circulair bouwen’, ‘Bedrijven en Biodiversiteit’ en ‘Eiwitshift op je bord’. .................................................................................................................. 23 5.2 Veranderde omstandigheden.......................................................................................................... 26 5.2.1 Een organisatie in verandering ................................................................................................ 26 5.2.2 Voorbeeldfunctie zit in VMM-DNA .......................................................................................... 26

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 4

Vlaamse Milieumaatschappij (2022), Milieuverklaring 2022 – Gegevens 2021

6 Milieumanagementsysteem................................................................................................................... 28 6.1 Structuur en verantwoordelijkheden............................................................................................... 28 6.2 Beheersing van noodsituaties ......................................................................................................... 28 6.3 Proces ............................................................................................................................................. 29 6.4 Communicatie en deelname van interne stakeholders .................................................................... 30 6.4.1 Goede praktijk ........................................................................................................................ 30 6.4.2 Digitale communicatie ............................................................................................................ 30 6.4.3 Campagne mobiliteit ............................................................................................................... 31 6.4.4 Workshops en lezingen ter inspiratie ...................................................................................... 33 6.4.5 Selectie nieuwe personeelsleden ............................................................................................ 33 6.5 Externe stakeholders betrekken...................................................................................................... 34 6.5.1 6.5.2 6.5.3 6.5.4 6.5.5

Milieu-informatie .................................................................................................................... 34 Externe fora ............................................................................................................................ 34 Ereplaats voor VMM bij EMAS awards 2019 ............................................................................ 34 Duurzame evenementen ......................................................................................................... 34 Sociaal engagement ................................................................................................................ 34

6.5.6 CO2-compensatie vliegverkeer dienstreizen ............................................................................ 35 6.5.7 Datacenter: een voorbeeld voor velen .................................................................................... 35 7 Significante milieufactoren .................................................................................................................... 37 7.1 Activiteiten ..................................................................................................................................... 37 7.2 Milieuanalyse.................................................................................................................................. 37 7.3 Significante milieuaspecten............................................................................................................. 38 7.3.1 Directe milieuaspecten ........................................................................................................... 38 7.3.2 Indirecte milieuaspecten ......................................................................................................... 38 8 Doelstellingen en strategisch kader........................................................................................................ 40 8.1 Operationele doelstellingen 2020-2022 .......................................................................................... 40 8.2 Strategisch kader ............................................................................................................................ 41 9 Milieuprestaties ..................................................................................................................................... 42 9.1 Water ............................................................................................................................................. 43 9.2 Energie ........................................................................................................................................... 45 9.2.1 Elektriciteitsverbruik ............................................................................................................... 45 9.2.2 Gasverbruik............................................................................................................................. 48 9.3 Mobiliteit ........................................................................................................................................ 50 9.3.1 Dienstreizen bij de VMM ......................................................................................................... 50 9.3.2 Dienstwagens.......................................................................................................................... 52 9.3.3 Gereden kilometers met dienstwagens ................................................................................... 53 9.3.4 Woon-werkverkeer bij de VMM .............................................................................................. 55 9.3.5 Hybride werken bij de VMM.................................................................................................... 56

9.4 Emissies .......................................................................................................................................... 57 9.4.1 Broeikasgasemissie ................................................................................................................. 57 9.5 Grondstoffen: papierverbruik.......................................................................................................... 60 9.6 Afval ............................................................................................................................................... 62 9.7 Duurzame overheidsopdrachten ..................................................................................................... 64 9.8 Biodiversiteit: bodemgebruik en verontreiniging............................................................................. 66 9.8.1 Aalst: ...................................................................................................................................... 67 9.8.2 Gent – LAK: ............................................................................................................................. 67 9.8.3 Leuven – CBG: ......................................................................................................................... 68 9.8.4 Oostende – Administratie: ...................................................................................................... 69 9.8.5 Merelbeke .............................................................................................................................. 70 9.8.6 Nieuwpoort............................................................................................................................. 70 9.8.7 Lummen.................................................................................................................................. 70 9.8.8 Gebouwen niet in eigendom van VMM ................................................................................... 72 9.9 Koolstofvoetafdruk ......................................................................................................................... 74 10 Wettelijke aspecten ............................................................................................................................... 77 10.1 Verbetering van de milieuprestaties................................................................................................ 79 10.2 Verklaring van de milieuverificateur over de verificatie en valideringswerkzaamheden ................... 79 11 Besluit ................................................................................................................................................... 81 12 Bijlagen.................................................................................................................................................. 83

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 6

Vlaamse Milieumaatschappij (2022), Milieuverklaring 2022 – Gegevens 2021

LIJST VAN TABELLEN Tabel 1: Totale waterverbruik per locatie in m³/VTE ................................................................................... 44 Tabel 2: Eigen productie per locatie (in Kwh) .............................................................................................. 46 Tabel 3: Totaal elektriciteitsverbruik (incl. verbruik eigen productie) per locatie (in kWh/VTE) .................... 46 Tabel 4: Totale gasverbruik per locatie in kWh/m² ...................................................................................... 49 Tabel 5: Aantal kilometer dienstverkeer naar modus .................................................................................. 51 Tabel 6: Aantal kilometer dienstverkeer naar locatie .................................................................................. 51 Tabel 7: Aantal Bluebikeritten per locatie ................................................................................................... 52 Tabel 8: Evolutiewagenpark per type .......................................................................................................... 53 Tabel 9: Aantal gereden kilometers met dienstwagens per locatie .............................................................. 53 Tabel 10: Opdeling naar gebruik wagens ..................................................................................................... 54 Tabel 11: Overzicht directe CO2-emissies .................................................................................................... 58 Tabel 12: Overzicht direct CO2-emissies (in ton) .......................................................................................... 58 Tabel 13: Emissies CO2 wagens per locatie (in ton) ...................................................................................... 58 Tabel 14: Emissies CO2 gebouwen per locatie (in ton) ................................................................................. 59 Tabel 15: Papierverbruik per locatie in kg/VTE ............................................................................................ 61 Tabel 16: Afvalfracties VMM in kg/VTE ....................................................................................................... 63 Tabel 17: Afval per locatie in kg/VTE ........................................................................................................... 63 Tabel 18: Duurzame aankopen.................................................................................................................... 64 Tabel 19: Gebruikte oppervlaktes ............................................................................................................... 66 Tabel 20: Overzicht aantal personeelsleden en VTE .................................................................................... 85

LIJST VAN FIGUREN Figuur 1: Voorbeeld nieuwsbrief en KLIM-site ............................................................................................. 30 Figuur 2: Totale waterverbruik in m³ ........................................................................................................... 43 Figuur 3: Totale elektriciteitsverbruik en aandeel eigen opgewekte elektriciteit.......................................... 45 Figuur 4: Totale reële gasverbruik in kWh ................................................................................................... 48 Figuur 5: Personenkilometers dienstverplaatsingen VMM........................................................................... 50 Figuur 6: Evolutie wagenpark ...................................................................................................................... 52 Figuur 7: Aandeel vervoerswijzen in het woon-werkverkeer voor de hele VMM (2011-2021). ..................... 55 Figuur 8: POW-gebruikers in %.................................................................................................................... 56 Figuur 9: Aantal dagen plaatsonafhankelijk werken .................................................................................... 56 Figuur 10: Totaal papierverbruik in Kg ......................................................................................................... 60 Figuur 11: Afvalproductie in VMM .............................................................................................................. 62 Figuur 12: Binnentuin Aalst ......................................................................................................................... 67

Figuur 13: Groendaken in Gent ................................................................................................................... 68 Figuur 14: Bloemenweide en rietveld .......................................................................................................... 68 Figuur 15: Achterkant gebouw Oostende .................................................................................................... 69 Figuur 16: Bijenkasten in Oostende ............................................................................................................. 69 Figuur 17: Aangeplant bosgoed, Insectenhotel en nestkast voor torenvalken in Nieuwpoort ..................... 70 Figuur 18:Pompvijver en bloemenweide in Lummen ................................................................................... 71 Figuur 19: Nestkast torenvalken (links) en mezen (rechts)........................................................................... 71 Figuur 20: Zwaluwkasten Hasselt ................................................................................................................ 72 Figuur 21: Insectenhotels en kruidenbak in Hasselt ..................................................................................... 72 Figuur 22: Plantenbakken op het dak en muurladders in Herentals ............................................................. 72 Figuur 23: Samenstelling van de koolstofvoetafdruk (2021) ........................................................................ 74 Figuur 24: Evolutie van de koolstofvoetafdruk (2015-2021) ........................................................................ 75 Figuur 25: Evolutie van de koolstofvoetafdruk per categorie (2015-2021) ................................................... 76

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 8

Vlaamse Milieumaatschappij (2022), Milieuverklaring 2022 – Gegevens 2021

1 INLEIDING Wij kozen ervoor om bij de VMM een milieumanagementsysteem conform de EMASverordening (EG) nr. 1221/2009, nr. 2017/1505 en nr. 2018/2026 te hanteren. EMAS (Eco-management en audit schema) is een milieumanagementinstrument dat door de Europese Commissie werd ontwikkeld in lijn met de ISO 14001-norm. Door dit systeem kunnen we onze milieuprestaties op een continue manier evalueren, rapporteren en verbeteren. Bovendien beklemtoont dit milieuzorgsysteem de betrokkenheid van het personeel en een transparante communicatie. Dat vinden wij de belangrijkste aspecten van het EMAS-systeem. Sinds begin 2014 beschikt de VMM over zowel een ISO 14001-certificaat als een EMAS-registratie voor haar vestigingen in Aalst. In 2015 werd de EMAS-registratie uitgebreid naar de VMM-vestigingen in Hasselt, Herentals en bij de dienst Meetnetten Lucht in Antwerpen. Oostende - Administratie en Gent werden in 2016 toegevoegd. Eind 2017 behaalden de VMM-vestigingen in Antwerpen - VAC, Leuven - VAC, Leuven - CBG en Oostende - onderhoudsdienst de EMAS registratie. In 2018 voegden we daar de kantoorlocaties in Brussel Ferraris en Mechelen – OVAM aan toe. In 2019 werden de laatste drie vestigingen aan de EMAS-registratie toegevoegd, met name de drie technische locaties Merelbeke, Nieuwpoort en Lummen. Sinds 19 december 2019 is de volledige VMM EMAS-geregistreerd. De vijftien VMM-vestigingen zijn geregistreerd onder het EMAS nummer BE-VL-000021, dit zijn al de kantoorlocaties - al dan niet met labo – en technische locaties van VMM. De overige technische locaties (o.a. Boekhout, Ieper en Herentals) zijn beperkt tot loodsen zonder personeelsvoorzieningen en vallen niet onder de scope. De locatie in Brussel die voor IRCEL wordt gehuurd valt eveneens niet onder de scope omwille van het zeer beperkt aantal betrokken VMM-personeelsleden en de intergewestelijke samenwerkingsvorm. In 2022 gebeurt de hercertificatie-audit voor het volledige toepassingsgebied van de VMM. De vijftien VMM-locaties krijgen allen een hercertificatie audit in de periode 2022-2024. • 2022: Aalst, Herentals, Hasselt, Antwerpen VAC en Antwerpen PIH. • 2023: Gent LAK, Mechelen, Brussel Ferraris, Lummen en Nieuwpoort + toezichtsaudit in Aalst • 2024: Oostende administratie, Oostende onderhoudsdienst, Leuven CBG, Leuven VAC en Merelbeke + toezichtsaudit in Aalst. Deze milieuverklaring bevat de cijfergegevens van 2021. Relevante aspecten van begin 2022 zullen ook vermeld worden.

ISO 14001 en EMAS-registraties VMM-locaties

2022 ISO 14001/2015 geldig van 19 december 2019 tot 24 november 2022

2021

Antwerpen VAC, Leuven VAC, Leuven CBG en Oostende onderhoudsdi enst

Merelbeke, 2020 Nieuwpoort en Lummen

2019 2018 2017

Hasselt, Herentals en 2016 Dienst Lucht Antwerpen

Brussel Ferraris en Mechelen

Oostende administratie en Gent

2015

2014 Opstart EMAS

2013

Aalst

ISO 14001/2009 voor het eerst uitgereikt op 25 november 2013

Figuur 1: Evolutie EMAS bij VMM

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 10

Vlaamse Milieumaatschappij (2022), Milieuverklaring 2022 – Gegevens 2021

2 VOORSTELLING VLAAMSE MILIEUMAATSCHAPPIJ De Vlaamse Milieumaatschappij of VMM werd opgericht in 1990. Sinds 1 april 2006 werkt ze als agentschap van de Vlaamse overheid mee aan een beter leefmilieu in Vlaanderen. De VMM behoort tot het beleidsdomein Omgeving. De Vlaamse Milieumaatschappij vervult een cruciale rol in het integraal waterbeleid. Ze meet en controleert de kwantiteit en kwaliteit van water, beheert watersystemen, int een heffing op watervervuiling en op grondwaterwinning, adviseert over omgevingsvergunningen, en zorgt voor de planning van en het toezicht op de zuiveringsinfrastructuur. De VMM geeft advies aan de Vlaamse Regering over de kwaliteit en de beschikbaarheid van drinkwater, en vervult de taak van regulator1 voor leidingwater. Verder bewaakt de VMM de luchtkwaliteit, inventariseert ze wie wat loost, en doet ze beleidsvoorstellen. De VMM neemt deel aan het internationaal milieubeleid. Via informatie en sensibilisering wil ze de bedrijven, de burgers en de landbouwers aanzetten tot milieusparend gedrag. Voor tal van thema's (o.a. luchtkwaliteit, beheer waterlopen, incidenten, riolering en waterzuivering) doet de VMM beroep op de Vlaamse steden en gemeenten. Daarmee zijn de lokale besturen één van de belangrijkste partners om te werken aan een beter leefmilieu. Elke dag zetten 800 medewerkers van de VMM hun kennis en vaardigheden in om het milieu van morgen in Vlaanderen te helpen verbeteren. De gedetailleerde personeelsaantallen per locatie en het organogram vindt u in bijlage 1 en 2 van dit document.

De WaterRegulator is een subentiteit van de VMM en heeft de volgende opdrachten: • de transparantie over drinkwaterproductie en -levering in Vlaanderen verhogen; • de prestaties en de efficiëntie van de drinkwatermaatschappijen die in Vlaanderen actief zijn vergelijken, met de bedoeling na te gaan of water geleverd wordt tegen een correcte prijs; • studies uitvoeren, en op basis van de resultaten advies verlenen aan de Vlaamse Regering; • de drinkwatertarieven reguleren.

3 ONZE VESTIGINGEN Onze maatschappelijke zetel is in Aalst. Daarnaast hebben wij verschillende vestigingen in elke provincie in Vlaanderen. Deze milieuverklaring behandelt het hoofdbestuur in Aalst en in Brussel - Ferraris en de VMMvestigingen in • Buitendienst Bovenschelde, Gentse Kanalen en Dender: Gent - LAK; • Buitendienst IJzer, Leie en Brugse polders: Oostende - Administratie en Oostende Onderhoudsdienst; • Buitendienst Demer, Dijle en Maas: Leuven - VAC, Leuven - CBG en Hasselt; • Buitendienst Nete en Benedenschelde: Antwerpen - VAC, Mechelen – OVAM en Herentals; • De dienst Meetnetten Lucht in Antwerpen: Antwerpen - PIH (Kronenburgstraat); • De technische locaties van de kern Beheer en Investeringen Waterlopen: Lummen, Merelbeke en Nieuwpoort. Sinds december 2019 zijn alle VMM-vestigingen EMAS-geregistreerd.

Figuur 2: EMAS-locaties van de VMM

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 12

Vlaamse Milieumaatschappij (2022), Milieuverklaring 2022 – Gegevens 2021

3.1 Hoofdbestuur Aalst en Brussel Ferraris 3.1.1 Aalst, Dokter De Moorstraat 24-26 Het gebouw is eigendom van de VMM. Het is U-vormig en bestaat uit een receptie, keuken, eetruimte, eerstehulplokaal, auditorium, vergaderlokalen, sanitair incl. douches, kantoren, magazijn, technische lokalen, archiefruimtes, fietsenberging, en parkeergarage. Het gebouw wordt verwarmd met centrale verwarming op aardgas. Het sanitair water wordt voorverwarmd met zonnepanelen en verder opgewarmd met elektrische verwarmingselementen of via een warmtewisselaar die aangesloten is op de verwarmingscollector. Het gebouw beschikt over zonnepanelen. Deze installatie zal jaarlijks ongeveer 63.000 kWh elektriciteit produceren wat overeenstemt met het gemiddeld verbruik een 15-tal gezinnen. Het elektriciteitsverbruik van het kantoorgebouw Dr. De Moor bestaat door deze investering voor ongeveer 40% uit eigen productie. Het gebouw omringt een tuin die ecologisch beheerd wordt. Voor de site Aalst (Dokter De Moorstraat 24-26, Gasthuisstraat 42 en 38A) werd één energieprestatiecertificaat (EPC) opgemaakt. Het kengetal bedraagt 351,86 kWh/m².

3.1.2 Aalst, Gasthuisstraat 42 Dit gebouw is eigendom van de VMM. Het is L-vormig en bestaat uit een hal, keuken, eerstehulplokaal, sanitair, kantoren, vergaderlokalen, opleidingslokaal, archiefruimtes en technische ruimtes. Het water aan de spoelbak in de keuken wordt verwarmd door middel van een kleine lokale elektrische boiler. Het water in de doucheruimte op de eerste verdieping wordt verwarmd door een elektrische boiler. Dit water wordt voorverwarmd door een zonneboiler. De ruimtes worden verwarmd met centrale verwarming op aardgas. Een deel van de derde verdieping wordt verwarmd of gekoeld door een warmtepomp, type VRF.

3.1.3 Aalst, Gasthuisstraat 38A Het stook- en servergebouw op de hoek van de Gasthuisstraat 38A is eigendom van de VMM. Het is een technische ruimte die werd gebouwd volgens duurzame en ecologische principes en beschikt over het Europese GreenLight Label. De kelder biedt plaats aan een stookinstallatie op aardgas, die de twee kantoorgebouwen van de VMM, een Sociaal huis, 200 sociale appartementen en het kantoorgebouw van het OCMW verwarmt. Op de gelijkvloerse verdieping bevindt zich een werkplaats, opslagruimte en een sanitaire ruimte met douche. Het sanitair warm water wordt sinds 2020 opgewekt met een elektrische boiler in de kelderverdieping. Op de eerste en de tweede verdieping bevindt zich het servergebouw van de VMM. Op het platte dak staan drie intelligente koelmachines die zorgen voor de koeling van het datacenter. Dit zijn unieke koelmachines die optimaal gebruik maken van de buitenlucht. De koelmachines communiceren met elkaar om zoveel mogelijk energie te besparen. Zij maken niet alleen gebruik van de free cooling maar kunnen ook mixen met mechanische cooling om een maximale milieubesparing te realiseren. Dit kan tot een buitentemperatuur van 20 graden. Binnen in het datacenter worden de koude en de warme lucht volledig gescheiden. Hier investeren wij ook in groene of milieuvriendelijke In-Row-koelingen die hun tijd vooruit zijn. Deze machines leren uit zichzelf en onthouden de beste instellingen. Zij passen deze instellingen toe in de exploitatie van het datacenter. Dit is machine learning. Deze In-Row-koelingen zijn zo performant dat we het aantal machines verminderd hebben van 21 naar 13, ondanks het feit dat het vermogen van het datacenter stijgt.

In 2021 bevindt de apparatuur van 3 collega-entiteiten zich in het datacenter. Deze entiteiten werden gesensibiliseerd en begeleid zodat het totale energieverbruik nog steeds hetzelfde is, ondanks het stijgend aantal servers. Moderne en energiezuinige apparatuur wordt daarvoor ingezet. Ook andere entiteiten hebben interesse in het VMM-datacenter. Het departement landbouw en Visserij is in 2022 toegetreden tot het VMM-datacenter. Dit toont aan dat ook andere departementen het groene datacenter van VMM een warm hart toedragen.

3.1.4 Brussel - Ferraris, Koning Albert II-laan 20 Het Graaf de Ferrarisgebouw is eigendom van de Vlaamse overheid. Het gebouw staat aan de Koning Albert II-laan 20 en ligt op wandelafstand van het NMBS-station ‘Brussel-Noord’. Er zijn 1.416 werkplekken en het gebouw is toegankelijk voor rolstoelgebruikers. Het gebouw heeft 13 bovengrondse bouwlagen en een hoogte van ongeveer 46 meter. De VMM bevindt zich op de tweede verdieping. Deze verdieping werd in 2019 grondig gerenoveerd en heringericht volgens de principes van het nieuwe werken. Het kengetal van het EPC bedraagt 214 kWh/m2.

3.2 Buitendienst Bovenschelde, Gentse Kanalen en Dender 3.2.1 Gent - LAK, Sint-Denijs-Westrem, Raymonde de Larochelaan 1 Het LAK Gent is gebouwd voor de VMM en wordt gehuurd voor een periode van 27 jaar. Het gebouw is Lvormig en bestaat uit 7 verdiepingen met een administratief deel en een laboratoriumgedeelte. Er is ook een datacenter aanwezig. De opslag van de producten voor de laboratoriumtoepassingen bevindt zich op de technische verdieping en in de gasverdeelcentrale op -2. Verder zijn er kleinere hoeveelheden van producten aanwezig in de verschillende laboratoria zelf. In het gebouw werden een aantal milieutechnieken toegepast. Zo zijn er voor de verwarming en de koeling warmtepompen en een warmtepompkoeling aangesloten op een BEO-veld (Boorgat Energie Opslag-veld), in de laboruimten zorgen ventiloconvectoren voor een constante temperatuur, de platte daken zijn groendaken met infiltratiebalken, er zijn fotovoltaïsche zonnepanelen, en er is een ondergrondse waterbuffer voor vertraagde afvoer. Getoetst aan de duurzaamheidshandleiding 'Waardering van kantoorgebouwen' van de Vlaamse overheid behaalt dit project het maximum aantal van 4 sterren. Het kengetal van het EPC bedraagt 101,43 kWh/m².

3.3 Buitendienst IJzer, Leie en Brugse polders 3.3.1 Oostende - Administratie, Zandvoordestraat 375 Het gebouw is eigendom van de VMM. Het ligt in een industriezone in een half stedelijke omgeving en is bestemd en uitgerust voor administratieve werkzaamheden en laboratoriumactiviteiten. Een klein gedeelte van de kantoren werd tot januari 2020 onderverhuurd aan een andere Vlaamse overheidsdienst. Op het aangrenzende terrein bevinden zich de gebouwen van Aquafin NV (waterzuiveringsstation) en de onderhoudsdienst. Het gebouw bestaat uit een receptie, eerstehulplokaal, sanitair, administratieve lokalen, een eetruimte, een biologisch laboratorium, vergaderzalen, een patchlokaal, archiefruimten, een stooklokaal, een opslagruimte en een koelcel. De ruimten worden verwarmd met centrale verwarming op aardgas. Sinds november 2019 is deze locatie aangesloten op het warmtenet dat wordt gevoed met

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 14

Vlaamse Milieumaatschappij (2022), Milieuverklaring 2022 – Gegevens 2021

warmte uit de naburige verbrandingsoven . Het gebouw beschikt ook over zonnepanelen. De PV-installatie heeft een capaciteit om jaarlijks 86 MWh elektriciteit produceren. Dit komt overeen met het totale jaarlijks elektriciteitsverbruik van dit kantoorgebouw (incl. verbruik van de laadpalen) of met het gemiddelde elektriciteitsverbruik van zo’n 22 gezinnen. Het gebouw is omringd door een tuin die ecologisch beheerd wordt. Het kengetal EPC bedraagt 65,25 kWh/m².

3.3.2 Oostende – Onderhoudsdienst, Zandvoordestraat 375 (ingang langs rioolwaterzuiveringsinstallatie Aquafin NV) De onderhoudsdienst is gehuisvest in een gebouw dat eigendom is van Aquafin NV. Het bevindt zich achteraan de site en wordt voor de helft gebruikt door de VMM en voor de helft door Aquafin NV. Het gebouw doet hoofdzakelijk dienst als werkplaats voor kleine herstellingen en controle van het wagenpark, inrichtingen en indienststellingen van de dienstwagens. Het gebouw bestaat uit administratieve lokalen, een magazijn, sanitair, een technisch lokaal, laslokaal, een algemene werkplaats, een vergaderzaal en een keuken/eetruimte. De ruimten werden verwarmd met centrale verwarming op aardgas. De stookinstallatie, die eigendom is van Aquafin NV, bevindt zich in het Aquafin-deel van het gebouw en voorziet alle gebouwen op de site van verwarming. Sinds 2019 is de site aangesloten op het warmtenet. Dit gebouw heeft geen EPC-kengetal want het is niet publiek toegankelijk.

3.4 Buitendienst Demer, Dijle en Maas 3.4.1 Leuven - VAC, Diestsepoort 6 Het Dirk Boutsgebouw is een voorbeeld op het gebied van energieverbruik en isolatie. De Vlaamse overheid is eigenaar van het gebouw. Het Facilitair bedrijf verzekert het beheer. De VMM-ruimtes situeren zich op de derde verdieping. In de toren is er een laboratorium met beperkte opslag van gevaarlijke producten. Dit laboratorium wordt gebruikt voor de biologische analyse van waterstalen en als uitvalsbasis van de staalnamerondes. In het middengedeelte van de sokkel neemt de VMM kantoorruimte in. In de kelder gebruikt de VMM een technische ruimte waar o.a. het gevaarlijk afval wordt verzameld. Het Dirk Boutsgebouw scoort uitstekend volgens de wetgeving 'Energieprestatie en Binnenklimaat' (EPB) en bereikt een E-peil 49. De verwarming van het gebouw gebeurt met convectoren met thermostatische kranen. De koeling gebeurt met statische koelbalken boven een geperforeerd verlaagd plafond. De verlichting werkt via aanwezigheidsdetectie en daglichtcompensatie. Ook aan een efficiënt waterverbruik werd gedacht. Regenwater wordt gebruikt voor de toiletten en de dienstkranen. Kranen starten en stoppen automatisch, en zowel de toiletten als de douches zijn voorzien van een spaarknop. Verder is er energierecuperatie door middel van een boorgatenergie-opslagsysteem: de warmte wordt in de zomer in de grond opgeslagen, en in de winter wordt ze beschikbaar gesteld voor verwarming. In de zomer zorgt dit systeem voor de koeling. Tot slot is het gebouw uitgerust met zonnepanelen. Het EPC-kengetal voor het VAC Leuven is 223,86 kWh/m².

3.4.2 Leuven - CBG, Terbankstraat 22 Het Centraal Besturingsgebouw (CBG)-Leuven is eigendom van de VMM. In geval van hoogwater kunnen ook externe personen/diensten aanwezig zijn en wordt het gebouw als crisiscentrum gebruikt. Het CBG werd conform de passiefhuisstandaard ontwikkeld. Er worden geen fossiele brandstoffen gebruikt en er is dus geen rechtstreekse CO2 -uitstoot. Een deel van de energieproductie gebeurt door fotovoltaïsche

zonnepanelen. Een warmtepomp verwarmt de lokalen. Het gebouw is bijna volledig zuidgeoriënteerd. Een horizontaal bandraam op de verdieping geeft zonnewarmte in de winter en de tussenseizoenen. Wegens de ligging/inplanting kon het CBG niet aangesloten worden op de openbare riolering. Het huishoudelijk afvalwater van de vestiging wordt opgevangen in een septische put en vervolgens door een rietveld geleid. Het gezuiverde afvalwater wordt naar het grondwater geïnfiltreerd via een wadi. Het regenwater van het groendak wordt gebufferd en gebruikt voor de toiletspoeling en de schoonmaak. De overloop van de regenwateropvang infiltreert via de wadi naar het grondwater. Rond het gebouw zijn er geen ondoorlatende verhardingen. Er is een houtwal, een kleine boomgaard en een begroeide omheining. Het CBG-gebouw is geen publiek gebouw en kreeg dus geen EPC-kengetal toegekend.

3.4.3 Hasselt, De Schiervellaan 7 Het gebouw is eigendom van de VMM en voorzien van technische ruimtes. Het bestaat uit een hal, receptie, technische ruimte, douches en kleedkamers, administratieve lokalen, een keuken, vergaderzalen, archiefruimtes, een stooklokaal, een aparte fietsenstalling en parkeerplaatsen. In het gebouw is er gebalanceerde ventilatie met een warmteterugwinningseenheid van 4.000 m³/h. De verwarming in het gebouw gebeurt centraal d.m.v. radiatoren. De stookketel op aardgas en de zonneboiler bevinden zich in de kelder. De lokalen op de gelijkvloerse verdieping aan de straatkant bezitten een aparte verwarming via een in het plafond ingebouwde ventiloconvector. Het dak werd voorzien van zonnecollectoren die hun warmte afgeven aan de zonneboiler, die wordt naverwarmd door de stookinstallatie. Daarmee voorziet de vestiging Hasselt zich van het nodige warm water. Het kengetal EPC bedraagt 139,92 kWh/m².

3.5 Buitendienst Nete en Benedenschelde 3.5.1 Antwerpen - VAC, Anna Bijnsgebouw, Lange Kievitstraat 111-113 Het Vlaams Administratief Centrum Antwerpen (VACA) is gevestigd aan het Kievitplein. De Vlaamse overheid is eigenaar van het gebouw. Het Facilitair bedrijf verzekert het beheer. Het Anna Bijns gebouw wordt exclusief gebruikt door de Vlaamse overheid en wordt overwegend gebruikt door administratief personeel. Het gebouw heeft 16 verdiepingen met een eenvoudig rechthoekig ontwerp. Aan de VMM werd kantoorruimte ter beschikking gesteld op de 6de verdieping. Het gebouw bestaat uit een receptie, administratieve lokalen, een koffieshop, sanitair, een afvallokaal, vergaderzalen, archiefruimten, en een eerstehulplokaal. De ruimten worden verwarmd met centrale verwarming met 2 gasketels.

3.5.2 Mechelen - OVAM , Stationsstraat 110 Het gebouw is in eigendom van OVAM die het beheer verzekert. Het bestaat uit 5 bovengrondse verdiepingen met een eenvoudig rechthoekig ontwerp. De VMM is gehuisvest in een deel van de 2de verdieping. In de zone van VMM onderscheiden we individuele werkplekken, 1 cockpit, 1 overlegruimte, een lounge en een rolarchief. Het gebruik van gas, water en elektriciteit wordt gefactureerd op basis van het huurdersaandeel zodat de evolutie in het VMM-gebruik bepaald wordt door de beheerder. Er is zonnewering aanwezig op alle verdiepingen. De ruimten worden verwarmd met een centrale aardgasverwarming. Het kengetal EPC bedraagt 368,69 kWh/m².

3.5.3 Herentals, Belgiëlaan 6 De locatie Herentals is eigendom van de VMM. Het bestaat uit een kantoorgebouw met technische ruimtes en een biologisch laboratorium. Het gebouw bestaat uit een laboratoriumlokaal, receptie, keuken, eetruimte, eerstehulplokaal, sanitair en kantoren, administratieve lokalen, technische lokalen en

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 16

Vlaamse Milieumaatschappij (2022), Milieuverklaring 2022 – Gegevens 2021

vergaderruimten, archiefruimte, opslagruimte, parkeergarage, fietsenberging, afvalberging, douches en kleedkamers. De ruimte wordt verwarmd met centrale verwarming op aardgas. Er werden veel inspanningen gedaan om het watercircuit te scheiden en zoveel mogelijk regenwater te gebruiken. De verwarming en de databekabeling zijn gerenoveerd. Halogeenverlichting werd vervangen door energiezuinige armaturen, aangestuurd door aanwezigheidsmelders. Het kengetal EPC bedraagt 126,49 kWh/m².

3.6 De dienst Meetnetten Lucht in Antwerpen 3.6.1 Antwerpen - PIH, Kronenburgstraat 45 bus B3 Het gebouw is in eigendom van de provincie en huisvest naast de VMM, het Provinciaal Instituut voor Hygiëne (PIH) en de AP Hogeschool. De VMM huurt er kantoorruimte. De verdiepingen 5, 10 en 11 worden gedeeld met personeelsleden van het PIH. De 9de verdieping wordt enkel gebruikt door VMM-personeel. De provincie is begonnen met de renovatie van het gebouw en draagt zorg voor het milieu, ook in haar eigen organisatie. Het PIH koopt duurzaam aan, voert een verregaand klimaatbeleid en behaalde hierdoor al in februari 2010 het internationale milieucertificaat ISO 14001. Het verbruik van water, elektriciteit en gas wordt bepaald aan de hand van een vast percentage (12,82 %) van het verbruik in het gehele gebouw. Daarom is een evolutie in het gebruik niet alleen te verklaren door veranderingen bij de VMM.

3.7 Technische locaties 3.7.1 Lummen, het pompgemaal Schulen, Begijnebroekstraat Het pompgemaal “Wachtbekken Schulensbroek” is eigendom van de VMM. Het is een pompgemaal dat in 1985 werd gebouwd om bij vulling van het wachtbekken (met hoge waterstanden als gevolg) het overtollige water uit het omliggende gebied rondom het Schulensmeer over te pompen (via een aangelegde pompboezem) naar de Demer. Het gebouw is voorzien van drie zware pompen van 1m³/s en twee pompen van 0,5 m³/s. In een speciaal voorziene ruimte in de garage wordt materiaal van het team rattenbestrijding opgeslagen. Er is een archief langs de pompzaal. In de garage bevindt zich één generator en één aanhangwagen voor het onderhoud en beheer van de waterlopen in Demer- en Maasbekken-Oost van de buitendienst Demer, Dijle en Maas. Er is stockageruimte aanwezig voor materiaal en producten. Er zijn vijf gesloten kasten voor kledij. Er is één kast met lekbakken, een kast voor gevaarlijke producten, opslagruimte voor 400 kg rodenticide (1palet) en 1 kleine diepvriezer (voor tijdelijke opslag van dode bruine ratten voor het resistentieonderzoek). Er is een sanitaire ruimte (na renovatie 2020), een keuken, een bureel, een vergaderzaal (maandelijkse teamvergaderingen rattenbestrijding) en een werkplaats in de garage (aanmaken of kleine herstellingen vangmateriaal). Het gebouw werd in 2020-2021 gerenoveerd.

3.7.2 Merelbeke, Burg. Van Gansberghelaan 92 Op het terrein ILVO zijn voor de Rattenbestrijding twee loodsen aanwezig. Deze loodsen zijn geen eigendom van de VMM. De eerste loods werd in 2006 omgebouwd van stal naar een technische ruimte die dient voor de opslag van vangmaterialen (klemmen, fuiken, gifbuizen), boten en kano’s, aanhangwagens en rodenticide (die nodig zijn voor de dagelijkse werking van de kern Beheer en Investerinen Waterlopen). In deze loods worden ook een aantal producten opgeslagen volgens de nodige veiligheidsvoorschriften.

De tweede loods werd in 2006 omgebouwd van stal naar vergaderzaal, werkplaats, bureau en kledingmagazijn. Hier worden vergaderingen voor de rattenbestrijding georganiseerd. Deze loods wordt ook gebruikt voor de afhaling van de nodige kledij en beschermingsmiddelen. De werkplaats is voorzien van machines om herstellingen te kunnen uitvoeren aan het materiaal die nodig zijn voor de werking in het kader van de bestrijding van ratten.

3.7.3 Nieuwpoort, Pompgemaal Veurne Ambacht, Toevluchtweg 6 Het Veurne ambachtgemaal is eigendom van de VMM. Het is een pompgemaal dat in 1988 werd gebouwd om het water bij overvloedige regenval (met hoge waterstanden als gevolg) ook bij vloed vanuit de polderwaterlopen via een aangelegde pompboezem en een perskanaal te kunnen overpompen naar zee. Bij eb kan er gravitair geloosd worden. Het gebouw is voorzien van 5 zware pompen. Er is een sanitaire ruimte, een keuken, een bureel, een vergaderzaal (maandelijkse teamvergaderingen rattenbestrijding) en een werkplaats (aanmaken of kleine herstellingen vangmateriaal) aanwezig. Het gebouw wordt gebruikt als uitvalbasis voor het onderhoud en beheer van waterlopen in WestVlaanderen en de buitendienst. IJzer, Leie en Brugse polders. De site doet ook dienst voor: - de opslag van oliën en vetten in een speciaal voorziene ruimte in de kelderverdieping met lekbakken; - de opslag van reserve onderdelen van pompen en generatoren op zolder; - het onderhoud van alle VMM kunstwerken in de pompzaal en buiten op het terrein. Ook het rollend materiaal (boten en aanhangwagens), vangmaterialen (klemmen, fuiken, lokaasdozen en buizen), een kleine voorraad rodenticiden, buitenboordmotoren en opslag benzine, enz. van team rattenbestrijding IJzer wordt op deze site ondergebracht.

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 18

Vlaamse Milieumaatschappij (2022), Milieuverklaring 2022 – Gegevens 2021

Aalst, Dokter De Moorstraat

Aalst, datacenter

Aalst Gasthuisstraat

Gent

Brussel – Ferraris

Oostende - Administratie

Hasselt

Oostende Onderhoudsdienst

Leuven - VAC

Leuven - CBG

Antwerpen – VAC

Mechelen

Herentals

Dienst Meetnetten Lucht

Nieuwpoort

Merelbeke

Lummen

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 20

Vlaamse Milieumaatschappij (2022), Milieuverklaring 2022 – Gegevens 2021

4 MILIEUBELEID Het is de opdracht van de VMM om voor de huidige en toekomstige generaties in Vlaanderen: ✓ proper, aantrekkelijk en voldoende water te waarborgen, ✓ gezonde lucht te bewerkstelligen, ✓ de klimaatadaptatie mee te sturen.

De VMM wil een oplossingsgerichte partner zijn voor een klimaatbestendige leefomgeving. Wij werken toe naar een leefomgeving die de effecten van klimaatverandering het hoofd kan bieden. Die impact kunnen we enkel realiseren als onze inspanningen in lijn zijn met de internationale normen en ambities waartoe Vlaanderen zich engageert, en als we de krachten bundelen met alle betrokkenen (lokaal en bovenlokaal, private en publieke sector). Op basis van accurate data en gerichte kennis zoeken we mee naar innovatieve, efficiënte en duurzame oplossingen om de leefomgeving in Vlaanderen te blijven verbeteren. Daarbij focussen we op de domeinen die onze missie aangeeft: water, lucht en klimaat.

De directieraad van de VMM liet zich inspireren door de missie en visie en keurde in mei 2020 de milieubeleidsverklaring goed.

Milieubeleid De VMM wil een actieve rol opnemen en toonaangevend zijn in haar inspanning in de zorg voor een beter leefmilieu. Hiervoor zal de VMM: ✓ een voorbeeldrol opnemen ten aanzien van andere overheden, bedrijven en burgers; ✓ streven naar klimaatneutraliteit in 2040; ✓ streven naar 100% circulariteit in 2040; ✓ maximaal bijdragen aan de Sustainable Development Goals (SDG’s) en ✓ een maatschappelijk verantwoorde organisatie zijn. De directieraad, de leidinggevenden en alle medewerkers engageren zich om deze beleidsprincipes dagelijks toe te passen binnen en buiten de organisatie. Mei 2020

Bernard De Potter Administrateur-generaal

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 22

Vlaamse Milieumaatschappij (2022), Milieuverklaring 2022 – Gegevens 2021

5 ORGANISATORISCHE CONTEXT VAN DE VMM 5.1 Context 5.1.1 Voortrekkersrol Werk maken van een beter leefmilieu in Vlaanderen is de kerntaak van de Vlaamse Milieumaatschappij. Daarom willen wij een voortrekkersrol in milieuzorg vervullen en zelf de impact van onze werking op het milieu zo veel mogelijk beperken. Met de EMAS-registratie beogen we namelijk een dubbel doel: • vanuit onze voorbeeldfunctie zorgen dat we via een gerichte aanpak en met medewerking van al onze personeelsleden onze milieuprestaties voortdurend verbeteren; •

iedereen ervan bewust maken dat we elke dag opnieuw duurzaam met het milieu moeten omgaan en dat we daartoe allemaal een bijdrage kunnen leveren.

Milieuzorg is evenwel een continu proces en het kan altijd nog beter. Zo wil de VMM actief meewerken aan de transitie naar een duurzamere samenleving en aan de realisatie van de ambitieuze doelstellingen van de Vlaamse Regering.

5.1.2 Partner van Green Deals ‘Circulair aankopen’, Circulair bouwen’, ‘Bedrijven en Biodiversiteit’ en ‘Eiwitshift op je bord’. 5.1.2.1 Circulair aankopen De VMM levert al jaren inspanningen voor een duurzaam aankoopbeleid, dus is het logisch dat we deelnemen aan het project Green Deal 'Circulair aankopen'. Vlaanderen wil tegen 2050 een circulaire economie hebben, waarin grondstofkringlopen gesloten worden. Daarvoor hebben we andere producten, diensten en verdienmodellen nodig. Met dit project willen de deelnemende bedrijven en organisaties via hun aankoopbeleid circulaire producten en diensten een boost geven. De renovatie van de tweede verdieping van het hoofdbestuur in Aalst is al een mooi voorbeeld waarbij 1 003,2 kg CO2 bespaard werd in 2017, wat overeenkomt met 7 119,9 vermeden km met een gemiddelde auto. Ook het refurbishen van de bureautafels bij de verhuis van buitendienst Mechelen past in het plaatje. Daar werd 757,5 kg CO2 bespaard in 2016. Deze Green Deal is een initiatief van Vlaanderen Circulair, VVSG, The Shift en Bond Beter Leefmilieu. De Green Deal Circulair aankopen is de eerste Vlaamse Deal die werd afgerond in november 2019.

5.1.2.2 Circulair bouwen Op 22 februari 2019 lanceerde de Vlaamse minister van Omgeving, Natuur en Landbouw op initiatief van Vlaanderen Circulair, de OVAM en de Vlaamse Confederatie Bouw de Green Deal ‘Circulair Bouwen’ op Batibouw. Via dit gezamenlijk engagement zullen bouwbedrijven, bouwmateriaalproducenten, lokale en regionale overheden, private bouwheren, onderzoekers en andere organisaties samenwerken om in de toekomst circulair bouwen in Vlaanderen tot dagelijkse realiteit te maken. Het specifieke doel van deze Green Deal Circulair Bouwen (2019-2023) is om tot een versnelde toepassing te komen van principes van de circulaire economie binnen de bouwsector en materiaalbewust bouwen. 5.1.2.3 Bedrijven en biodiversiteit VMM ondertekende op 14 februari 2019 de Green Deal ‘Bedrijven en Biodiversiteit’ en engageert zich daarmee om enkele acties te ondernemen. Enkele voorbeelden zijn: • de opmaak en uitvoering van een natuurvriendelijk beheerplan op een oppervlakte van ca. 1 000 m² voor de terreinen rond de pompgemalen Nieuwpoort en Lummen; • het uitvoeren van proefprojecten rond het beheersen van exoten langs en in de waterlopen; • het plaatsen van een insectenhotel aan het technisch gebouw in Merelbeke, Nieuwpoort en Lummen enz… Via deze Green Deal wordt bijgedragen aan minstens 7 van de 17 SDG’s. De Green Deal ‘Bedrijven en Biodiversiteit’ is volledig gelinkt aan SDG 15 rond bescherming, herstel en bevordering van ecosystemen. Daarnaast is deze Green Deal gelinkt aan goede gezondheid en welzijn (SDG 3), biedt het grote kansen voor duurzame economische groei (SDG 8), bouwt het mee aan een veerkrachtige infrastructuur (SDG 9), kan het bijdragen aan meer duurzame steden en gemeenschappen (SDG 11), onderneemt het actie om de klimaatverandering en haar impact te bestrijden (SDG 13), en komen er nieuwe partnerschappen om de doelstellingen te bereiken (SDG 17). 5.1.2.4

Eiwitshift op je bord

Op 26 april 2021 werd VMM partner van de Green Deal ‘Eiwitshift op ons bord’. Deze Green Deal brengt gedurende de komende vier jaar actoren uit het ganse voedingssysteem samen om te werken aan een gezonde en milieuverantwoorde eiwittransitie. Om de evolutie naar een evenwichtig, gezond en milieuverantwoord voedingspatroon te stimuleren, moeten we werk maken van de verhouding tussen dierlijke en plantaardige eiwitbronnen op ons bord. We streven op lange termijn naar een verhouding waar 60% van onze eiwitbehoefte wordt ingevuld door plantaardige eiwitbronnen en 40% uit dierlijke. Momenteel is het net andersom. Het verschuiven van deze verhouding wordt een eiwittransitie of eiwitshift genoemd. Door in te tekenen op deze Green Deal onderschrijft de VMM het gemeenschappelijke belang van de SDG’s klimaatadaptatie en duurzame consumptiepatronen.

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 24

Vlaamse Milieumaatschappij (2022), Milieuverklaring 2022 – Gegevens 2021

Deze acties zullen voor de VMM worden opgenomen: • De VMM zal het eigen personeel informeren en inspireren door communicatie en facilitatie van het interne debat. Hiertoe worden enkele Bioscope-middagsessies in het teken van de thematiek van de eiwitshift geplaatst, wordt de nieuwsbrief Interne Milieuzorg aangegrepen om het thema aan te kaarten en wordt er een oproep gelanceerd naar de personeelsleden om te bloggen over duurzame voeding. • De VMM engageert zich om broodjesmaaltijden aan te bieden die 80% vegetarisch zijn en op donderdag 100% vegetarisch. • De VMM zal zorgen voor minstens 50% vegetarisch voeding op de eigen evenementen door externe catering.

5.2 Veranderde omstandigheden 5.2.1 Een organisatie in verandering De Vlaamse Milieumaatschappij legt de vinger aan de pols en implementeert haar nieuwe strategische visie via het ‘traject 2030’. Onze sterktes zoals onze expertise, gedrevenheid, onze aanwezigheid in Vlaanderen, het maatschappelijk belang en de internationale context willen we behouden. Maar hoe moeten we omgaan met data, tijdsdimensie, klimaat- en gedragsverandering? Het zijn uitdagingen waar we voor staan. Er is een stakeholders- en omgevingsanalyse gebeurd om te kijken in welke richting de VMM zou moeten groeien de komende jaren…

5.2.2 Voorbeeldfunctie zit in VMM-DNA In het traject 2030 ontwerpen we de strategie en willen we de voorbeeldfunctie van VMM definiëren om het ‘VMM-DNA’ te bepalen. In de voorbeeldfunctie van VMM wordt vertrokken van Sustainable Development Goals (SDG’s) en van waarden. Enkele SDG’s die aan bod komen:

• • •

VMM is een early adopter van technieken en businessmodellen voor hernieuwbare energie en energie-efficiëntie VMM zet 100% in op duurzaamheid en circulariteit VMM maakt zo snel mogelijk werk om zelf CO2neutraal te zijn

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 26

Vlaamse Milieumaatschappij (2022), Milieuverklaring 2022 – Gegevens 2021

• •

VMM is spil in het Vlaamse klimaatbeleid VMM beschermt, herstelt en bevordert het duurzaam gebruik van ecosystemen en werkt actief aan het tegenhouden van het verlies ervan

De gezamenlijke waarden van de Vlaamse overheid en de directieraad en van de VMM zijn voortdurend verbeteren, klantgerichtheid, samenwerken en betrouwbaarheid. De VMM heeft als bijkomende waarde milieusparend gedrag waarin ze haar voorbeeldrol inzake duurzame mobiliteit en energie uitdraagt.

6 MILIEUMANAGEMENTSYSTEEM Om het milieubeleid uit te voeren, ontwikkelde de VMM een milieuzorgsysteem dat voldoet aan de ISO 14001-norm, en aan de vereisten van de Europese verordening betreffende EMAS (Verordening 1221/2009 (EU) gewijzigd bij Verordening (EU) 2017/1505 van de commissie van 28 augustus 2017 en Verordening (EU) 2018/2026 van de commissie van 19 december 2018). In aanvulling op de algemene eisen die de ISO 14001-norm oplegt, hecht EMAS speciale aandacht aan de betrokkenheid van het personeel, externe communicatie, naleving van de regelgeving en continue verbetering van de milieuprestaties.

6.1 Structuur en verantwoordelijkheden De coördinatie van EMAS ligt in handen van de stuurgroep Interne Milieuzorg en de verantwoordelijke Interne Milieuzorg. De grootste kernen van de VMM hebben een vertegenwoordiger in die stuurgroep. De directieraad van de VMM heeft de eindverantwoordelijkheid in het milieuzorgsysteem. Naast een stuurgroep Interne Milieuzorg is er ook een werkgroep Intern Leefmilieu (WIL) die vertegenwoordigers telt uit elke vestiging van de VMM. Deze werkgroep versterkt, bevestigt, mobiliseert en steunt. Want VMM-medewerkers zijn milieubezorgd en doen al heel wat. Ze willen respect voor hun eigen daadkracht en inzichten.

6.2 Beheersing van noodsituaties De VMM beschikt voor alle locaties over noodplannen die aangeven hoe te reageren in een noodsituatie. De mogelijke noodsituaties (bv. brand) zijn geïdentificeerd en worden in de noodplannen behandeld. De noodplannen voor alle vestigingen zijn beschikbaar op het intranet. De VMM beoordeelt en evalueert deze noodplannen jaarlijks. Verder heeft de VMM een werkinstructie voor opslag, gebruik en lekkages gevaarlijke producten in al haar locaties. De VMM voert een adequaat bedrijfscontinuïteitsmanagement om de organisatie voor te bereiden op het voorkomen of minimaliseren van tal van incidenten die het goed functioneren van haar dienstverlening in gevaar kunnen brengen of een hindernis vormen in de verwezenlijking van haar doelstellingen. Bedrijfscontinuïteitsmanagement, kortweg BCM, wordt binnen de Vlaamse overheid gedefinieerd als het beheersproces dat risico's identificeert en beperkt, de mogelijke impact van een onderbreking van (tijds)kritieke bedrijfsprocessen en ondersteunende systemen minimaliseert met als ultieme doel het tijdig herstellen van de kritieke bedrijfsprocessen.

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 28

Vlaamse Milieumaatschappij (2022), Milieuverklaring 2022 – Gegevens 2021

6.3 Proces Het stroomschema EMAS-registratie toont de verschillende stappen die VMM heeft doorlopen om een EMAS-registratie te krijgen. Het hele systeem steunt op de systematische en permanente uitvoering van de beschreven opeenvolgende stappen.

6.4 Communicatie en deelname van interne stakeholders 6.4.1 Goede praktijk De betrokkenheid van onze medewerkers is onze grootste troef. Ze zijn wetenschappelijk geïnteresseerd, gefascineerd, enthousiast, open, gedreven en vooral positief en milieubewust. Ze zijn fier op de VMM. In elke vestiging zijn medewerkers actief die (bottom-up) het draagvlak voor EMAS verbreden. Deze medewerkers zijn lid van de Werkgroep Intern Leefmilieu (WIL). Ze zijn het klankbord voor het Team Interne Milieuzorg en geven hun wensen door of signaleren knelpunten die zich voordoen. Leden van de WIL organiseren jaarlijks het mobiliteitsontbijt en één of twee bioscopesessies. Via een Teamsgroep WIL kan er onderling makkelijk gecommuniceerd worden en is iedereen meteen op de hoogte van het laatste nieuws over interne milieuzorg.

6.4.2 Digitale communicatie Eind 2021 werd gestart met het ontwikkelen van een sjabloon voor de nieuwsbrief Interne Milieuzorg. Deze nieuwsbief werd begin 2022 ontwikkeld en in gebruik genomen. In de nieuwsbrieven communiceren we over interne milieuzorg en laten we de personeelsleden aan het woord. We accentueren groepsverwezenlijkingen. Communicatie rond milieuzorg wordt centraal verzameld op de KLIM site. KLIM staat voor Kennislab Interne Milieuzorg.

Figuur 1: Voorbeeld nieuwsbrief en KLIM-site

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 30

Vlaamse Milieumaatschappij (2022), Milieuverklaring 2022 – Gegevens 2021

6.4.3 Campagne mobiliteit De nationale week van de mobiliteit wordt elk jaar georganiseerd van 16/09-22/09 en brengt het thema mobiliteit in alle kranten en nieuwsuitzendingen. VMM sprong mee op de kar en besloot in 2021 om er een maand van de mobiliteit (16 september- 16 oktober) van te maken met tal van initiatieven. De collega’s van Interne Milieuzorg, Facilitair Beheer en Vorming bundelden krachten om hier een uitgebreide campagne van te maken.

7-dagenprobeerpas van De Lijn Via de nieuwsbrief deden we een oproep om een 7-dagenprobeerpassen van De Lijn uit te proberen voor het woon-werkverkeer. 6 personeelsleden hadden interesse en vroegen een gratis 7 dagenprobeerpas. Mobiliteitsontbijt 16/09/21 en 21/04/22 Het mobiliteitsontbijt in al onze locaties is elk jaar een groot succes. De lokale WIL-verantwoordelijken organiseerden een heerlijk ontbijt om te vieren dat we met z'n allen zo vaak duurzaam naar het werk komen. Duurzaamheid in woord én daad, zo dragen we bij aan onze EMAS-doelstellingen!

De WIL brengt mensen samen tijdens het mobiliteitsontbijt.

Dienst Lucht Antwerpen

Brussel

Aalst

Hasselt

Leuven

Oostende

Herentals

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 32

Vlaamse Milieumaatschappij (2022), Milieuverklaring 2022 – Gegevens 2021

Groepsaankoop beschermende fietskledij Via een groepsaankoop gaven we grote kortingen zodat iedereen zeker de juiste beschermende fietskleding en -tassen kon vinden. De actie liep van 16 september tot 16 oktober 2021. Workshops fietsveiligheid door Safe2Bike Safe2Bike gaf een middagworkshop over hoe je veilig door het verkeer kan fietsen en een opfrissing van de verkeersregels. Inspiratiesessie mobiliteit en immobiliteit op vrijdag 15 oktober Mobiliteitsexpert Kris Peeters gaf in deze sessie inzicht in wat mobiliteit inhoudt, welke systeem- en denkfouten er zijn en hoe we deze kunnen aanpakken. Tegelijk schetste hij een aantal toekomstbeelden en je vertelde hoe je zelf kan bijdragen aan een duurzamer mobiliteitssysteem. Gratis basisonderhoud voor fietsen voor alle VMM-personeelsleden in alle locaties Tijdens de maand van de mobiliteit hebben de collega’s van team Facilitair beheer elke locatie bezocht om de privéfietsen van het VMM-personeel voor woon-werkverkeer een basisonderhoud te geven en te controleren op de wettelijk verplichte uitrusting. Na afloop kregen de personeelsleden een fietscontrolekaart zodat ze eventuele herstellingen konden laten uitvoeren. Persoonlijk reisadvies woon-werkverkeer Personeelsleden die een mobiliteitsoplossing zoeken voor hun woon-werkverplaatsing konden intekenen voor een persoonlijk reisadvies op 21/9, 30/9 of 4/10/21. Zij kregen nadien een individueel toegewezen tijdstip waarop ze digitaal konden inloggen (via Teams-meeting). Fietsroutekaarten Een mobiliteitsadviesbureau maakte op vraag van de VMM digitale fietsroutekaarten van de grootste VMM-vestigingen. De volgende jaren worden ook voor de kleinere locaties fietsroutekaarten opgemaakt.

6.4.4 Workshops en lezingen ter inspiratie Inspirerende workshops In het voorjaar: • Veerle Colle gaf een lezing over ‘Terug naar zero waste’ op 3 juni; • Green Evelien gaf een lezing over ‘eco-lifestyle’ op 29 juni . In het najaar waren er opleidingen in thematiek mobiliteit, afval en voeding: • Een workshop fietsveiligheid werd gegeven door Safe2Bike; • Kris Peeters gaf een inspiratiesessie over mobiliteit en immobiliteit; • Green Evelien gaf een lezing over afval op 23 november; • Velt gaf een workshop over Seizoensgebonden en lokale voeding op 29 november en over minder vlees en vis eten op 7 december.

6.4.5 Selectie nieuwe personeelsleden In de online vragenlijst, die de kandidaten invullen bij elke sollicitatie, wordt naar milieusparend gedrag geïnformeerd. Tijdens het gesprek wordt daar verder op ingegaan. Kandidaten krijgen hier een aparte score voor. We raden de kandidaten aan om te komen solliciteren met de trein of met de fiets. Elke nieuwe medewerker of stagiair krijgt een mondelinge toelichting over de onthaalbrochure op de eerste werkdag

6.5 Externe stakeholders betrekken Het milieubeleid van de VMM kiest voor een open informatie-uitwisseling en dialoog met alle belanghebbende partijen. De VMM verstrekt vanuit haar expertise en voorbeeldfunctie op een constructieve manier milieu-informatie aan klanten, overheden en andere belanghebbenden, en neemt deel aan externe fora rond milieuzorg.

6.5.1 Milieu-informatie In deze milieuverklaring vindt u informatie over de ontwikkeling van ons milieuzorgsysteem en onze milieuprestaties. Het is de hoeksteen van de externe communicatie over ons milieubeleid. Op de VMMwebsite2 staat de info over EMAS maar ook heel wat tips en tricks om zelf bij te dragen bij een beter milieu.

6.5.2 Externe fora De VMM is lid van de Task Force Duurzaamheid van het Vlaams Centrum voor Kwaliteit en wisselt ervaringen uit over milieumanagement. De VCK Task Forces zijn opgericht om leden met elkaar in contact te brengen rond kwaliteitsthema's. Deze thema's worden elke maand uitvoerig besproken onder de vorm van een subthema. Hierbij worden inzichten verzameld en gedeeld, er wordt dieper op ingegaan om uiteindelijk in conclusies uit te monden.

6.5.3 Ereplaats voor VMM bij EMAS awards 2019 Elke twee jaar reikt de Europese Commissie de EMAS Awards uit aan organisaties die zich in hun categorie onderscheiden hebben op vlak van milieu. Het thema voor 2019 was "EMAS as a driver of change". VMM was genomineerd in de categorie middelgrote en grote overheidsorganisaties. De uitreiking van de award vond plaats op 25 november 2019 in het Guggenheim museum in Bilbao, Spanje. De VMM kreeg een eervolle vermelding en belandde op een gedeelde tweede plaats. De haven van Barcelona won de award.

6.5.4 Duurzame evenementen We trachten onze externe evenementen zo duurzaam mogelijk te organiseren. • De keuze van de eventlocatie is in functie van duurzame mobiliteit. • De uitnodiging versturen we elektronisch. • We informeren de deelnemers hoe ze afval kunnen vermijden. • Er is aandacht bij de catering voor streekeigen en vegetarische producten. • De VMM respecteert het beleid duurzame aankopen waarbij rekening gehouden wordt met milieuprestaties en de kosten tijdens de volledige levensduur van de aangekochte goederen en diensten, met inbegrip van de planning, aankoop, gebruik en recyclage op het einde van de levensduur.

6.5.5 Sociaal engagement Het afgedankte computermateriaal (zoals desktops, laptops, servers, schermen, klavieren, muizen, …) gaat naar scholen, instellingen, vzw’s etc. Zij kunnen hun interesse kenbaar maken en onze verantwoordelijke Gebruikersondersteuning maakt hiervan een wachtlijst aan. Bij recuperatie van materiaal van bij onze

https://www.vmm.be/over-vmm/milieuzorg

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 34

Vlaamse Milieumaatschappij (2022), Milieuverklaring 2022 – Gegevens 2021

gebruikers wordt de bedeling klaar gezet. De verantwoordelijken van deze scholen etc. komen het materiaal bij VMM afhalen. Sinds de invoering van thin clients zijn er geen desktops meer. Na de implementatie van de digitale werkplek werden de verouderde, buiten garantie laptops vervangen waardoor er opnieuw materiaal voor recuperatie beschikbaar was. Dit materiaal werd ter beschikking van scholen en instellingen gesteld de voorbije maanden. Gerecupereerde, buiten garantie maar nog goed functionerende smartphones werden verzameld en ter beschikking gesteld van scholen. Ook de komende jaren zullen de buiten garantie laptops en smartphones steeds vervangen worden waardoor opnieuw een aantal instellingen, scholen, vzw’s bedeeld zullen kunnen worden. De VMM heeft in 2021 het jaaractieplan nauwgezet opgevolgd en uitgevoerd. De registratie van personen met een handicap of chronische ziekte verloopt via deels vrijwillige en deels verplichte registratie. In 2021 waren er 16 personeelsleden met een handicap of chronische ziekte geregistreerd (1.9%). De herkomstgegevens van personeelsleden worden verwerkt op basis van het Rijksregister. Bij VMM is 4% van ons personeelsbestand van buitenlandse herkomst. Bij de aanwerving van jobstudenten werd er aandacht besteed aan de aanwerving van personeelsleden uit de kansengroepen. In de 24 vacatures voor vakantiewerkers werden er 10 allochtone jobstudenten (42%) en 4 jobstudenten met een handicap (17%) aangesteld. In 2021 waren er 11 stagiairs actief waarvan 4 met een buitenlandse herkomst.

6.5.6 CO2-compensatie vliegverkeer dienstreizen We moeten op korte termijn minder vliegen en we doen er alles aan om het vliegverkeer te beperken. De aanhoudende maatregelen met betrekking tot het coronavirus in 2021 had nog steeds flinke gevolgen voor het aantal internationale dienstverplaatsingen. Er werd maar 1 buitenlandse zending uitgevoerd met het vliegtuig, bij de overige zendingen werd er gebruikt gemaakt van de trein. Ook in 2021 werd de regel gehanteerd dat er pas vanaf meer dan 1200 km het vliegtuig eventueel kan genomen worden. Sinds januari 2019 is VMM ingestapt in het raamcontract van de Vlaamse Overheid met Green Logic/Greentripper om alle CO2-uitstoot voor vliegverkeer voor dienstreizen te compenseren.

6.5.7 Datacenter: een voorbeeld voor velen Sinds de oprichting van het VMM-datacenter zijn we bezig met de energiebeheersing van de koel- en serverinfrastructuur. Daarom bestelt de VMM een jaarlijkse energie-audit die gebaseerd is op de meest voorkomende normen, namelijk deze van ASHRAE en de Green Grid. Deze houdt rekening met het energetisch vermogen, het koelvermogen en de prestaties ervan. De Europese normen (EN) zijn afgeleid van deze normen en zijn in gebruik. In het nieuwe bestek toetsen we dan ook de werking van het datacenter af aan deze normen. Wij volgen de ASHRAE-normering die strenger is dan de Europese Normen. De normen behandelen ook de bedrijfsvoering zodat er een volledig beeld kan gevormd worden over hoe energiezuinig er wordt gewerkt. Deze werkwijze heeft in het verleden al geleid tot aanzienlijke besparingen. Bv. door het inzetten van energie-efficiënte servers, maar ook de laatste investering, namelijk de vervanging van de koelinstallatie waarbij het aandeel free-cooling duidelijk is toegenomen. VMM blijft inzetten op het beheersen van het

energieverbruik in het datacenter door gebruik te maken van de meest energievriendelijke oplossing. VMM probeert deze manier van werken ook aan hun partners op te leggen. Het audit rapport suggereerde ook het optimaliseren van de ruimte in het datacenter. Door dit uit te voeren was er voldoende plaats om de server infrastructuur van andere entiteiten van de Vlaamse Overheid te huisvesten. We verplichten deze entiteiten bij het inhuizen om ook bij de aankoop van hun hardware energie en duurzaamheidscriteria op te nemen. Onze knowhow over het managen van een datacenter werd door het studiebureau Gartner onder de loep genomen en kreeg een “experten” score. Niettegenstaande de hoeveelheid servers in het datacenter vergroot, verbetert onze energieprestatie. De dataopslag groeit en het wordt steeds moeilijker om het nog beter te doen. 2020 was een lastig jaar door de Covid-crisis. We hebben vooral op thuiswerk moeten inzetten. Ook de achterliggende structuur van het datacenter werd aangepast. We hebben een aantal toestellen uit bedrijf genomen en vervangen, we hebben de bandbreedte moeten vergroten om iedereen hetzelfde comfort te geven als op kantoor (netwerk en netwerkverbindingen). Dit is zeer goed gelukt. Het onderhoud en de monitoring werd uitbesteed aan de firma Schneider. De hard- en software van Schneider laat ons toe om onze koelinstallatie tot in de kleinste details te configureren en op te volgen. Dit stelt ons in staat om in de toekomst nog energiezuiniger te gaan werken en zelfs te gaan voorspellen wanneer er een defect zou kunnen ontstaan. Het VMM-datacenter vervult een voorbeeldfunctie voor velen.

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 36

Vlaamse Milieumaatschappij (2022), Milieuverklaring 2022 – Gegevens 2021

7 SIGNIFICANTE MILIEUFACTOREN 7.1 Activiteiten Het is de opdracht van de VMM om voor de huidige en toekomstige generaties in Vlaanderen: • proper, aantrekkelijk en voldoende water te waarborgen, • gezonde lucht te bewerkstelligen, • de klimaatadaptatie mee te sturen. De VMM wil als oplossingsgerichte partner een klimaatbestendige leefomgeving mee realiseren. Om haar missie te verwezenlijken, voert de VMM volgende taken uit: — — — — — — — — — — — — — — — — —

gegevens en informatie verzamelen, beoordelen en verwerken door de uitbating van de meetnetten lucht en water, en de registratie van emissies in lucht en water; de voorbereiding van het luchtbeleid en biedt als partner oplossingen aan voor het bereiken van een goede luchtkwaliteit;de planning van het integraal waterbeleid coördineren en organiseren; instrumenten ontwikkelen en maatregelen uitwerken om de verontreiniging van de atmosfeer en van de watersystemen te voorkomen en te beperken; water- en vuilvrachtbalansen opstellen en bijwerken per stroomgebied en bekken; Vanuit een regisseursrol van de waterketen aansturen, ondersteunen en opvolgen de regulerende heffing op waterverontreiniging en op de winning van grondwater vestigen, innen en invorderen; reguleren van drinkwatertarieven; de ecologische aspecten van water bestemd voor menselijke aanwending opvolgen; het grondwater beheren en voorstellen doen tot afbakening van waterwinningsgebieden en beschermingszones; de werking, technische ondersteuning en subsidiëring van het waterbeheer van polders en wateringen controleren en opvolgen; het beheer van de onbevaarbare waterlopen van eerste categorie, met inbegrip van de waterbodems; ratten bestrijden in of nabij waterlopen; advies uitbrengen bij de watertoets; adviseren bij milieuvergunningsaanvragen; erkennen van boorbedrijven; deelnemen aan het internationale milieubeleid; inventariseren, evalueren, adviseren en rapporteren over alle aangelegenheden met betrekking tot water bestemd voor menselijke aanwending.

7.2 Milieuanalyse Op basis van een milieuanalyse inventariseren en beoordelen wij de milieuaspecten van de VMM – d.w.z. de milieueffecten van de activiteiten en opdrachten van de organisatie. Wij stemmen het milieubeheer van de VMM af op de 'significante milieuaspecten' - dat zijn de milieuaspecten die het meeste effect op het milieu hebben en die door de VMM beheerd kunnen worden. In de ‘Initiële milieuverklaring 2013’

(raadpleegbaar op www.vmm.be) beschreef de VMM met welke criteria de significantie werd bepaald. Deze criteria gelden voor alle vestigingen van de VMM.

7.3 Significante milieuaspecten EMAS maakt een onderscheid tussen directe en indirecte milieuaspecten. Directe milieuaspecten hebben betrekking op activiteiten, producten of diensten van de organisatie waarover ze zelf een rechtstreekse beheers- controle heeft, bijvoorbeeld afval en emissies in water en lucht. Indirecte milieuaspecten hebben meer betrekking op de opdrachten van de organisatie. De beheers-controle is indirect (bv. leveranciers en aannemers, effecten van het beleid, planningsbesluiten, subsidies en leningen, investeringen). Significantiebepaling van de milieuaspecten

Wet

1 Wettelijke milieueisen die permanente bewaking vragen

2 Algemene zorgplicht of geen wetgeving van toepassing

Milieuimpact

Belangrijke bijdrage tot de milieuimpact

Geringe bijdrage tot de milieuimpact

Belangrijke kosten die continue Kosten bewaking vragen

Kosten niet beïnvloedbaar of verwaarloosbaar

Beleid

Geen aandachtspunt van milieubeleid of stakeholders

Aandachtspunt van het milieubeleid of stakeholders

n.v.t.

geen bevoegdheid om dit milieuaspect te beïnvloeden

7.3.1 Directe milieuaspecten Vanuit haar voorbeeldfunctie als milieumaatschappij beschouwt de VMM alle directe gevolgen voor het milieu met betrekking tot haar kerntaken als significant. Omdat de organisatie zo groot is, namen wij ook de factor mobiliteit mee op. De VMM wil zo haar geloofwaardigheid bij de belanghebbenden versterken. Gelden als significante directe milieuaspecten: waterverbruik, afvalwater, luchtemissies (gebouwenverwarming, dienstwagens), energie (elektriciteits- en gasverbruik), mobiliteit (woonwerkverkeer personeel, dienstreizen). We verwijzen naar deel 9 Milieuprestaties voor de analyse van deze kernindicatoren.

7.3.2 Indirecte milieuaspecten De VMM oefent rechtstreeks en onrechtstreeks invloed uit op overheidsinstanties, bedrijven en burgers aan de hand van rapporten, publicaties, samenwerkingsovereenkomsten, Europese campagnes en nog zoveel meer. Ook in haar adviezen over milieuvergunningsaanvragen van bedrijven (met betrekking tot luchtkwaliteit, afvalwater en grondwater) streeft de VMM naar een minimale belasting van het milieu. Naast de uitbating van de meetnetten, verspreidt de VMM zoveel mogelijk haar kennis over luchtkwaliteit en waterkwaliteit. De talloze jaarrapporten en detailrapporten zijn een meerwaarde voor lokale bedrijven, lokale besturen en overheidsinstanties die bevoegd zijn voor de controle van de bedrijven en voor de inschatting van de gezondheidsrisico’s. Zie: https://www.vmm.be/publicaties

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 38

Vlaamse Milieumaatschappij (2022), Milieuverklaring 2022 – Gegevens 2021

Met onze activiteiten en beleidsinstrumenten willen wij in interactie met derden de negatieve impact op het milieu beperken. De VMM besloot om binnen haar milieuzorgsysteem in al haar vestigingen maximaal in te zetten op de doelstelling rond duurzame overheidsopdrachten.

8 DOELSTELLINGEN EN STRATEGISCH KADER 8.1 Operationele doelstellingen 2020-2022 Algemeen: • De CO2-footprint van VMM daalt met 8,5% in 2022 t.o.v. 2018. • De SDG's zijn geïntegreerd in het VMM-beleid. • De VMM is een maatschappelijk verantwoorde organisatie. • 100% van de overheidsopdrachten verlopen duurzaam en worden geregistreerd. Energie-, water- en materialengebruik: • Het gasverbruik (kWh/m²) daalt met 15% t.o.v. 2018. • Het elektriciteitsverbruik (kWh/VTE) daalt of blijft minstens constant t.o.v. 2018. • Het leiding- en regenwaterverbruik (m³/VTE) daalt of blijft minstens constant t.o.v. 2018. • Het papierverbruik (kg/VTE) daalt met 15 % t.o.v. 2018 Afval: • De totale hoeveelheid afval (kg/VTE) daalt met 10 % t.o.v. 2018. • De hoeveelheid restafval (kg/VTE) daalt met 15 % t.o.v. 2018. • De hoeveelheid PMD (kg/VTE) daalt met 5 % t.o.v. 2018. Mobiliteit: • De VMM realiseert een jaarlijks aankoopdeel wagens van minstens 10 % elektrisch (Plug-in hybride) en 7,5 % CNG • Het aantal verreden kilometers met dienstwagens daalt met 15 % t.o.v. 2018. • Het aandeel duurzame dienstverplaatsingen stijgt tot 20 %. • Het Blue-bike gebruik (ontleningen/jaar) stijgt met 20 % t.o.v. 2018 • De modal split in het woon-werk verkeer verbetert zodat 70 % van de werknemers zich duurzaam verplaatst tegen 2022. Biodiversiteit: • De VMM neemt jaarlijks gerichte acties ter versterking van de biodiversiteit voor haar patrimonium. • Het nulgebruik van pesticiden wordt gehandhaafd in en om het VMM-patrimonium en de huurgebouwen.

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 40

Vlaamse Milieumaatschappij (2022), Milieuverklaring 2022 – Gegevens 2021

8.2 Strategisch kader In 2020 heeft de VMM een strategisch kader uitgewerkt. Dit zet de concrete richting uit voor de VMM in de komende jaren. Aan de hand van vijf dimensies geven we invulling aan onze strategische doelstellingen. Vijf dimensies: 1. Impact komt eerst 2. Samenwerking brengt ons verder 3. Interne processen maken mogelijk 4. Innovatie houdt ons scherp 5. Duurzaamheid in woord en daad Strategische doelstellingen: • SD1: De VMM inventariseert, modelleert of meet gericht op een innovatieve, betrouwbare, fijnmazige manier in functie van maatschappelijke noden. • SD2: De VMM stuurt vanuit haar missie de beleidsontwikkeling in het beleidsdomein omgeving aan, neemt initiatief om andere beleidsdomeinen te responsabiliseren. De VMM zet daarvoor in op partnernetwerken op basis van een gedeelde visie en doelstellingenkader. • SD3: De VMM beschikt over een dienstencatalogus waarin de diensten zijn afgelijnd in het kader van haar publieke opdracht en de diensten zijn aangegeven waarvoor en onder welke voorwaarden derden een beroep kunnen doen op de VMM (zie ook samenwerking met partners). • SD4: De VMM werkt gebiedsgericht samen met partners aan het afstemmen, inplannen en opvolgen van de nodige maatregelen, projecten en acties. • SD5: De VMM bepaalt op participatieve wijze de doelstellingen voor alle betrokkenen, responsabiliseert voor de uitvoering, evalueert de resultaten, zoekt naar en werkt samen aan optimalisaties. • SD6: De VMM bepaalt op participatieve wijze de doelstellingen voor alle betrokkenen, responsabiliseert voor de uitvoering, evalueert de resultaten, zoekt naar en werkt samen aan optimalisaties. • SD7: De VMM onderneemt en faciliteert initiatieven die innovatie bevorderen, inclusief circulaire en digitale toepassingen. • SD8: De VMM verhoogt haar wendbaarheid én efficiëntie zodat er ruimte ontstaat ten behoeve van organisatiebrede projecten die inspelen op maatschappelijke uitdagingen, innovatiekansen en lange termijn experimenten. • SD9: De VMM heeft tevreden en betrokken medewerkers die de nieuwe visie uitdragen en toepassen. • SD10: De VMM is een maatschappelijke verantwoorde organisatie die een voorbeeldrol opneemt inzake milieuprestaties ten aanzien van andere overheden, bedrijven en burgers. Als maatschappelijke verantwoorde organisatie: • Is de VMM EMAS-geregistreerd voor alle locaties; • Zet VMM jaarlijks een stap richting klimaatneutraliteit; • Zet VMM jaarlijks een stap richting 100% circulariteit; • Streeft de VMM naar maximale invulling als sociale werkgever (zoals vastgelegd door de Vlaamse overheid); • Wil de VMM maximaal bijdragen aan de SDG's en koopt de VMM 100% duurzaam aan.

9 MILIEUPRESTATIES Om onze milieuprestaties te evalueren, hebben we bij de opstart de VMM-milieumonitor ontwikkeld. Door middel van een set van meetbare indicatoren gaan wij na in hoeverre wij onze doelstellingen bereiken. Het gaat onder meer om de kernindicatoren bepaald door de EMAS-verordening3 en verplichte metingen op basis van wettelijke bepalingen en voorschriften. De milieuprestaties in dit hoofdstuk bevatten de cijfergegevens van de laatste drie jaar, met 2015 als referentiejaar. Bij de gedetailleerde opsplitsing van de milieuprestaties per locatie vindt u in de voorlaatste kolom een overzicht van de besparing van 2021 ten opzichte van 2018. In de laatste kolom vindt u het overzicht van de besparing van het laatste jaar 2020-2021. Voor de meeste indicatoren heeft de coronacrisis en het verplichte thuiswerken een grote impact gehad op de cijfers. We vermelden de acties en mogelijke knelpunten van 2021 en relevante aspecten van begin 2022. Voor een overzicht van de acties die genomen zijn van 2011 tot en met 2020 verwijzen we u graag naar de milieuverklaringen van voorbije jaren. U kunt deze raadplegen via www.vmm.be/publicaties. In hoofdstuk 8.1 vindt u de operationele doelstellingen terug. Elk jaar proberen we de methodes en metingen te verbeteren. Er wordt gewerkt met de beschikbare VTE’s gedurende het volledige jaar in plaats van op het einde van het jaar. Alle personeelsleden werden vanaf datajaar 2017 toegewezen aan een locatie en worden dus meegenomen in de cijfers. Door gebruik te maken van het onlineplatform ‘e-sight’ kan meer detailinfo worden opgevraagd voor water, gas en elektriciteit. Hierdoor kunnen bijvoorbeeld het verbruik van de datacenters en de opbrengst van zonnepanelen eenvoudig afzonderlijk worden gerapporteerd. De omrekeningsfactoren voor de milieumonitor vindt u terug in bijlage 4.

Water

Energie

Mobiliteit

Emissies

Biodiversiteit

Materialen

Afval

Duurzame overheidsopdrachten

Energie-efficiëntie, Materiaal-efficiëntie, Water, Afval, Biodiversiteit en Emissies

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 42

Vlaamse Milieumaatschappij (2022), Milieuverklaring 2022 – Gegevens 2021

9.1 Water VMM doelstelling 2022 • Het leiding- en regenwaterverbruik (m³/VTE) daalt of blijft minstens constant t.o.v. 2018. In al onze vestigingen streven wij naar het maximaal inschakelen van regenwater in het watercircuit van de gebouwen. In onze interne en externe communicatie sensibiliseren wij voor rationeel watergebruik. Het waterverbruik in 2021: • bedraagt 2 820 m³ of 4,0 m³/VTE; • daalde met 48,2 % per VTE ten opzichte van 2018; • bestond voor 18,9 % uit regenwater of 474 m³ of 0,7 m³/VTE. De sectorale EMAS-benchmark voor kantoorgebouwen bedraagt 6,4 m³/VTE per jaar. Voor de kantoorgebouwen in eigen beheer (zonder labo of andere activiteiten) scoort de VMM beter. Figuur 2: Totale waterverbruik in m³

Waterverbruik (m³) 7000,0

30,0%

6000,0

25,0%

5000,0

20,0%

4000,0 15,0% 3000,0 10,0%

2000,0

5,0%

1000,0 0,0

0,0% 2015 leidingwater

2018 regenwater

2019 grondwater

2020

2021

% regen- & grondwater

Tabel 1: Totale waterverbruik per locatie in m³/VTE

Locatie 2015 Aalst 5,6 Antwerpen - PIH 11,7 Antwerpen - VAC 7,3 Brussel - Ferraris Gent - LAK 16,7 Hasselt 4,7 Herentals 5,0 Leuven - CBG 2,1 Leuven - VAC 9,8 Mechelen - OVAM 10,5 Merelbeke Nieuwpoort Oostende - Administratie 6,9 Oostende - Onderhoudsdienst 5,3 Erembodegem 7,3 Oostende - Labo 71,2 VMM - Totaal 10,7

2018

2019

5,2 11,3 5,5 12,0 13,9 3,5 4,4 3,7 6,2 12,5 4,9

2020

2021

5,0 7,7

5,3 11,3 4,9 10,5 14,5 3,1 3,8 2,5 4,8 9,5 3,5 0,7 4,7 8,6

2,3 8,8 3,7 6,3 10,9 2,0 2,7 1,0 2,4 7,2 1,7 0,6 2,7 13,5

1,5 10,4 2,1 3,2 10,6 2,5 2,6 1,1 2,6 4,8 1,1 0,5 2,1 10,3

7,7

7,3

4,5

4,0

2018-21 2020-21 -71,0% -33,3% -8,6% 18,2% -61,9% -43,5% -73,5% -49,8% -23,7% -2,5% -28,5% 29,1% -40,9% -2,2% -69,8% 9,7% -58,7% 4,9% -61,4% -32,7% -77,6% -33,2% -25,4% -57,6% -21,5% 34,2% -23,1%

-48,2%

-12,0%

Knelpunten - Sommige locaties zijn niet in eigendom van VMM. In dat geval wordt er gewerkt met een verdeelsleutel. De maatregelen die VMM kan nemen zijn beperkt en ook niet direct zichtbaar. - In Oostende administratie was een regenwaterpomp gedurende een bepaalde periode defect. Acties - In Herentals werden twee defecte spoelsystemen van urinoirs vervangen. - In Brussel Ferraris werden de spoelbakken van de toiletten vernieuwd en aan de lavabo’s zullen kranen met autostop voortaan zorgen voor minder waterverbruik. - In Hasselt werd een kraan met sensor vervangen.

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 44

Vlaamse Milieumaatschappij (2022), Milieuverklaring 2022 – Gegevens 2021

9.2 Energie 9.2.1 Elektriciteitsverbruik Milieudoelstelling 2022 elektriciteit • Het elektriciteitsverbruik (kWh/VTE) daalt of blijft minstens constant t.o.v. 2018. Het elektriciteitsverbruik: • daalde met 0,8 % per VTE tussen 2018 en 2021 van 4 512 kWh naar 4 476 kWh per VTE; • steeg in 2021 met 6 % ten opzichte van 2020. De eigen opgewekte elektriciteit: • steeg met 407% tussen 2017 en 2021; • staat in voor 7,3% van het totale verbruik; • bedroeg 326 483 kWh in 2021, hiervan werd 233 006 kWh onmiddellijk zelf verbruikt; • werd niet volledig gebruikt, bijna 93 477 kWh werd op het net geplaatst. Figuur 3: Totale elektriciteitsverbruik en aandeel eigen opgewekte elektriciteit

Totale elektricitietsverbruik (MWh) 3500

3000

2500

7% 6%

2000

1500

1000

500

0 -500

1% 2015

2018

2019

2020

Verbruik eigen productie

Verbruik aangekochte stroom

Injectie op net

% eigen productie

2021

Tabel 2: Eigen productie per locatie (in Kwh)

Locaties Aalst Brussel - Ferraris Gent - LAK Leuven - CBG Leuven - VAC Nieuwpoort Oostende - Administratie VMM - Totaal

2017 10048

2018 18599

2019 80262

45976 3733 4674

55629 4094 4043

58582 3938 4151

82365

81994 228927

64430

2020 153387 559 58984 4156 3929 37347 93853 352215

2021 140535 448 52603 3827 3297 39910 85862 326483

2017-21 1299% 14% 3% -29%

407%

2021-20 -8% -20% -11% -8% -16% 7% -9% -7%

Tabel 3: Totaal elektriciteitsverbruik (incl. verbruik eigen productie) per locatie (in kWh/VTE)

Locatie Aalst Antwerpen - PIH Antwerpen - VAC Brussel - Ferraris Datacenter Erembodegem Gent - LAK Hasselt Herentals Leuven - CBG Leuven - VAC Mechelen - OVAM Merelbeke Nieuwpoort Oostende - Administratie Oostende - Labo Oostende - Onderhoudsdienst VMM - Totaal

2015 1178 3210 2711 863 1171 13054 1170 1336 4796 3510 2109

1019 3996 97 5317

2018 1114 2878 1700 2795 632

2019 1026 2772 1678 2558 592

2020 781 2626 1543 1931 661

2021 849 2894 1138 1775 707

2018-21 -24% 1% -33% -36% 12%

2020-21 9% 10% -26% -8% 7%

14962 1290 855 4450 2465 5184 428 7063 1007

15705 1124 889 3916 2230 3714 440 3631 1003

15213 904 688 2335 1794 3577 381 6444 843

15413 1108 643 1913 1761 2473 520 12512 866

3% -14% -25% -57% -29% -52% 22% 77% -14%

1% 23% -7% -18% -2% -31% 37% 94% 3%

121 4512

136 4426

159 4241

224 4476

85% -0,8%

40% 6%

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 46

Vlaamse Milieumaatschappij (2022), Milieuverklaring 2022 – Gegevens 2021

Knelpunten - Van sommige locaties is VMM geen eigenaar van het gebouw. De maatregelen die ze kunnen nemen zijn beperkt en ook niet meteen zichtbaar aangezien er wordt gewerkt met een verdeelsleutel. - In Leuven CBG was de (water-water) warmtepomp gedurende een groot deel van 2021 stuk. Deze werd in december 2021 vervangen door een Lucht-Water Warmtepomp. Acties - In Oostende administratie en in Herentals zijn er twee elektrische wagens bijgekomen in 2021, wat zal leiden naar een verschuiving van brandstofverbruik naar elektriciteitsverbruik. - In Herentals werd ook één elektrische fiets aangekocht. - In Leuven CBG werd een laadpaal geïnstalleerd voor het laden van Hybride- en elektrische wagens. - In Nieuwpoort steeg het verbruik aanzienlijk door het in werking treden van de pompgemalen.

9.2.2 Gasverbruik Milieudoelstelling 2022 gasverbruik • Het gasverbruik (kWh/m²) daalt met 15% t.o.v. 2018. Het gasverbruik: • daalde tussen 2018 en 2021 met 20% tot 49,6 kWh/m²; • kende een sterke daling in Oostende – Administratie door de aansluiting op het warmtenet in 2019. Deze warmte is afkomstig van de afvalverbrandingsoven in de buurt. In 2021 werd hier voor 185 893 kWh aan warmte afgenomen of 64,7 kWh/m². De onderhoudsdienst in Oostende is ook aangesloten op het warmtenet, maar verbruikte slecht 99,6 kWh. • In 2021 nam het verbruik van gas toe met 24%. Figuur 4: Totale reële gasverbruik in kWh

Reëel gas- en warmteverbruik (kWh) 2 000 000 1 800 000 1 600 000 1 400 000 1 200 000 1 000 000 800 000 600 000 400 000 200 000 2015

2018 gasverbruik

2019

2020

2021

warmteverbruik

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 48

Vlaamse Milieumaatschappij (2022), Milieuverklaring 2022 – Gegevens 2021

Tabel 4: Totale gasverbruik per locatie in kWh/m²

Locatie 2015 Aalst 86 Antwerpen - PIH 266 Antwerpen - VAC 49 Brussel - Ferraris Gent - LAK 26 Hasselt 68 Herentals 78 Leuven - VAC 39 Mechelen - OVAM 79 Merelbeke Oostende - Administratie 74 Oostende - Onderhoudsdienst 48 VMM - Totaal 69,4

2018 2019 2020 2021 2018-21 2021-22 69 60 54 67 -3% 24% 314 317 316 406 29% 28,5% 20 20 20 26 30% 32% 42 41 34 63 51% 86% 32 27 12 18 -44% 48% 86 79 68 87 1% 28% 96 85 73 77 -20% 5% 27 18 10 15 -43% 57% 109 114 88 83 -24% -6% 31 24 12 29 -6% 148% 78 48 5 1 -99% -78% 48 48 48 -100% 62,3 53,9 40 49,6 -20% 24%

Knelpunten - In Aalst zijn er nog mogelijkheden tot verbetering maar wegens een kosten-batenanalyse is het momenteel niet interessant om deze werken te laten uitvoeren. Het gaat over de koppeling van de vloerverwarming pastoriegebouw met GBS, het vervangen van circulatoren HVAC, enz… - Sommige locaties zijn niet in eigendom van VMM. De maatregelen die VMM kan nemen zijn beperkt. Er wordt gewerkt met een verdeelsleutel.

9.3 Mobiliteit Milieudoelstellingen mobiliteit • De VMM realiseert een jaarlijks aankoopdeel wagens van minstens 10 % elektrisch (Plug-in hybride) en 7,5 % CNG. • Het aantal verreden kilometers met dienstwagens daalt met 15 % t.o.v. 2018. • Het aandeel duurzame dienstverplaatsingen stijgt tot 20 %. • Het Blue-bike gebruik (ontleningen/jaar) stijgt met 20 % t.o.v. 2018. • De modal split in het woon-werk verkeer verbetert zodat 70 % van de werknemers zich duurzaam verplaatst tegen 2022. De VMM promoot duurzame mobiliteit bij haar personeelsleden, zowel voor dienstreizen als voor woonwerkverkeer. Duurzame mobiliteit betekent voorrang voor voetgangers (Stappers), fietsers (Trappers) en collectief vervoer (Openbaar vervoer, carpooling). Pas daarna komt Privévervoer. Dat is het zogenaamde STOP-principe. Uiteraard heeft de ligging van een locatie een grote impact op het mobiliteitsgedrag.

9.3.1 Dienstreizen bij de VMM Onderstaande figuur geeft de mobiliteit tijdens diensturen of dienstverplaatsingen weer voor de hele VMM, uitgedrukt in personenkilometers. Figuur 5: Personenkilometers dienstverplaatsingen VMM

Totale Dienstverkeer in km 6 000 000 5 000 000

4 000 000 3 000 000 2 000 000 1 000 000 0 2015

2018

2019

2020

Auto (buitenland)

Dienstwagens

Ferry

Fiets

Privé-wagens

Trein

Trein Internationaal

Vliegtuig

2021

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 50

Vlaamse Milieumaatschappij (2022), Milieuverklaring 2022 – Gegevens 2021

Voor de dienstreizen zijn er onderstaande vaststellingen: • Het aantal kilometer totaal dienstverkeer daalde met 33 % sinds 2018. • De coronamaatregelen zorgden voor een daling van 26% in 2020 en van 8% in 2021. • Doordat er weinig dienstreizen waren zowel in Vlaanderen als naar het buitenland daalde het aantal kilometers met de trein en vliegtuig enorm sterk, ook het aantal ritten met bleef heel laag. • Het aantal kilometers met de privéwagens kende opnieuw een stijging. • Het aantal kilometers met de dienstwagens daalde met 19 % ten opzichte van 2018. • In 2021 waren 3,8 % van de verplaatsingen duurzaam. Tabel 5: Aantal kilometer dienstverkeer naar modus

Type Auto (buitenland) Dienstwagens Ferry Fiets Privé-wagens Trein Trein Internationaal Vliegtuig VMM totaal Aandeel duurzaam

2015

2018

4 123 010

3 852 754 40

104 428 672 688 65 249 179 326 5 144 701 14,3%

122 937 728 358 52 251 228 924 4 985 264 15,7%

2019 3 957 3 647 811 872 141 941 810 551 50 438 218 704 4 874 274 17,7%

2020

2021

2020-21

2018-21

3 269 197

3 119 789

-5%

-19%

69 828 263 246 12 616 7 045 3 621 932 7,6%

2 498 95 949 123 289 2 609 1 065 3 345 199 3,8%

37% -53% -79% -85% -8%

-22% -83% -95% -100% -33%

2020-21 -5% -6% -23% 28% -96% -13% -20% -14% 3% -12% -29% -32% -13% 15% 12% 20% -8%

2018-21 -57% -15% -48% -27% -99,7% -24% -17% -24% -22% -41% -33% -66% 0% -6% -40% -53% -33%

Tabel 6: Aantal kilometer dienstverkeer naar locatie

Locatie Aalst Antwerpen - PIH Antwerpen - VAC Brussel - Ferraris Brussel - IRCEL Gent - LAK Hasselt Herentals Leuven - CBG Leuven - VAC Lummen Mechelen - OVAM Merelbeke Nieuwpoort Oostende - Adm Oostende - OD VMM - totaal

2015 658 159 228 241 159 778 1 723 054 63 919 633 046 345 273 216 017 186 059 291 451 65 410

516 217 58 077 5 144 701

2018 824 832 229 309 179 959 258 304 42 449 640 026 312 346 534 915 267 716 301 095 263 948 76 532 143 393 270 474 594 107 45 859 4 985 264

2019 789 799 213 694 147 362 282 620 28 027 710 985 314 416 502 959 261 265 305 850 261 564 75 184 127 736 261 018 554 300 37 496 4 874 274

2020 375 472 206 224 120 353 147 301 2 830 558 034 327 520 473 037 201 660 201 926 249 753 38 424 164 933 220 473 315 845 18 147 3 621 932

2021 357 813 194 765 93 048 187 984 118 483 260 260 654 405 736 208 020 177 599 176 378 26 226 143 252 254 279 354 343 21 726 3 345 199

Tabel 7: Aantal Bluebikeritten per locatie

Locatie Aalst Antwerpen - PIH Antwerpen - VAC Brussel - Ferraris Brussel - IRCEL Erembodegem Gent - LAK Hasselt Herentals Leuven - CBG Leuven - VAC Mechelen - OVAM Oostende - Admin Totaal

2016 98 5 6 29 16

2017 65

10 1 67

9 48 25 1 8 9 69

89 3 40 364

81 2 68 385

2018 118 6 22 49 69

2019 105 16 11 29 35

2020 21 1 3 4 14

2021 6 2

14 4 54 1 94 1 50 482

36 2 71 4 113 16 58 496

11 1 24 2 15 1 21 118

3 3 2

1 13

2020-21 -71% 100% -100% -75% -7%

2016-21 -94% -60% -100% -97% -19%

-73% 200% -92% -100% -27% -100% -76% -61%

-70% 200% -97%

11 5 46

-88% -100% -88% -87%

9.3.2 Dienstwagens Het aantal dienstwagens in gebruik kent een dalend verloop: • Het aantal wagens daalde, van net geen 300 in 2015 naar 233 in 2021. • Het aandeel van dieselwagens blijft dalen, 32 % van de wagens zijn diesels. • In 2021 waren 19 wagens volledig elektrisch. • In 2021 werden 11 nieuwe wagens aangekocht: 26 % benzine, 55% plug-in hybride en 9% EV. De gemiddelde ecoscore van nieuwe wagens bedraagt 72 en een gemiddelde CO2-uitstoot van 74 gr/100km. Figuur 6: Evolutie wagenpark

Evolutie wagenpark

350 300

250 200

150 100

50 0 2015 Diesel

2018 Benz/Hybride

Benzine

2019

CNG/Benzine

2020 Elektrisch

HybridePlug-In

2021 LPG

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 52

Vlaamse Milieumaatschappij (2022), Milieuverklaring 2022 – Gegevens 2021

Tabel 8: Evolutiewagenpark per type

Type wagen Benz/Hybride Benzine CNG/Benzine Diesel Elektrisch HybridePlug-In LPG VMM - Totaal % diesels

2015

2018 4 28 0 260 1 0 3 296 88%

2019 6 85 15 142 1 4 0 253 56%

2020

2021

5 93 18 121 3 5

5 95 19 101 15 5

5 100 22 74 19 13

245 49%

240 42%

233 32%

9.3.3 Gereden kilometers met dienstwagens Het aantal gereden kilometers: • daalde tussen 2018 en 2021 met 19 %; • daalde in 2021 met 5 % t.o.v. 2020. Tabel 9: Aantal gereden kilometers met dienstwagens per locatie

2015 658 159 228 241 159 778 1 723 054 63 919 633 046 345 273 216 017 186 059 291 451 65 410

516 217 58 077 5 144 701

2018 429 884 181 470 129 969 119 725

2019 375 054 169 654 97 485 120 184

2020 262 833 192 637 108 125 91 320

2021 306 898 183 173 87 517 125 842

2020-21 17% -5% -19% 38%

2018-21 -29% 1% -33% 5%

520 196 270 549 489 345 257 134 209 297 258 004 34 423 142 053 262 642 502 971 45 092 3 852 754

576 247 261 737 455 983 249 484 200 947 254 984 18 622 125 790 251 452 452 715 37 473 3 647 811

517 901 310 487 456 750 196 122 176 819 249 753 25 994 163 553 214 975 283 967 17 961 3 269 197

458 750 249 149 395 634 204 624 158 948 176 378 20 524 143 196 253 421 334 009 21 726 3 119 789

-11% -20% -13% 4% -10% -29% -21% -12% 18% 18% 21% -5%

-12% -8% -19% -20% -24% -32% -40% 1% -4% -34% -52% -19%

Tabel 10: Opdeling naar gebruik wagens

Functie Beheer en investeringswerken aan waterlopen Dienstencentrum Directiewagen Luchtkwaliteit Monitoring waterkwaliteit en onderzoekscoördinatie Ondersteunende diensten Planning integraal waterbeleid Poolwagen Rattenbestrijding Regisseur van de waterketen VMM - Totaal

Kilometers

620 261 2 921 113 296 187 207 837 890 93 158 65 053 134 805 1 048 250 16 948 3 119 789

Aandeel 19,9% 0,1% 3,6% 6,0% 26,9% 3,0% 2,1% 4,3% 33,6% 0,5% 100,0%

Knelpunten dienstverkeer - Antwerpen-PIH: De treinverbinding Antwerpen-Aalst is niet de meest vlotte verbinding en de overstap wordt ook vaak gemist. Hierdoor is de trein niet voor iedereen een aantrekkelijke optie. - Het LAK Gent heeft een vrij uitgestrekt ambtsgebied en moest de opstart van een aantal grote werven zeer nauwgezet opvolgen, o.a. de werf van het totaalplan op de Marke, de inrichting van de Kalkenvaart en Avrijevaart. De locatie en aard van dergelijke werven heeft een invloed op de verplaatsingen. Dat schommelt van jaar tot jaar. Voor de gebiedsbeheerders is het aantal kilometers sterk schommelend en afhankelijk van de omstandigheden. Werken zoals schouwen en opvolgen van het onderhoud zijn standaard en vrij stabiel in het aantal kilometers, maar dit werk wordt afgewisseld met klachten, interventies, calamiteiten, etc. Acties dienstverkeer - In Antwerpen-PIH wordt de bandenspanning van de dienstfietsen periodiek gecontroleerd om de dienstfiets aantrekkelijker te maken. Er wordt gewerkt aan een beslissingsboom voor dienstverplaatsingen. - De rattenvangers van kern beheer en investeringen waterlopen Merelbeke en Nieuwpoort, controleren de bandenspanning van de wagens frequent. Zware terreinwagens zijn verleden tijd. De rattenvallen hebben kooizenders gekregen, zodat er minder ritten nodig zijn om de vallen te controleren. In 2021 kreeg het team Rattenbestrijding één plooifiets ter beschikking gekregen voor verplaatsingen in Leuven centrum. - Herentals mocht in 2021 twee elektrische wagens en één elektrische fiets in ontvangst nemen. - In Leuven VAC werd één laadpaal geïnstalleerd en werd een dieselwagen vervangen door een hybride wagen. - In Oostende administratie werden de resterende benzine wagens vervangen door twee elektrische wagens.

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 54

Vlaamse Milieumaatschappij (2022), Milieuverklaring 2022 – Gegevens 2021

9.3.4 Woon-werkverkeer bij de VMM De VMM moedigt milieuvriendelijk woon-werkverkeer aan. De personeelsleden krijgen abonnementen voor trein, metro en/of bus volledig terugbetaald. Wie met de fiets naar het werk komt, ontvangt een fietsvergoeding. In al de locaties staan douches ter beschikking. In 20114, 20145, 2016 en 20216 werd het VMM-personeel bevraagd naar hun verplaatsingsgedrag. Een extern bureau heeft in 2020 de data rond woon-werkverkeer en dienstverplaatsingen in kaart gebracht op basis van geregistreerde data en enquêtes. Figuur 7: Aandeel vervoerswijzen in het woon-werkverkeer voor de hele VMM (2011-2021).

Aandelen Woon-werk 100% 80%

42 %

48 %

46 %

48 %

27 %

29 %

26 %

20%

1% 18 %

2% 19 %

18 %

22 %

34 %

2011

2014

2016

2019

1% 2021

60% 21 % 40%

bus

fiets

te voet

trein

wagen

Acties woon-werkverkeer - In alle vestigingen vindt jaarlijks een mobiliteitsontbijt plaats om te vieren dat we met zijn allen zo vaak op een duurzame manier naar het werk komen. In 2021 kon het ontbijt – ondanks corona- in de meeste locaties toch plaatsvinden in september. Er werd een hele maand van de mobiliteit georganiseerd van 15 september – 15 oktober met tal van activiteiten.

2011: Aalst; Antwerpen – PIH; Erembodegem; Gent – LAK; Hasselt; Herentals; Mechelen; Oostende – administratie en Oostende Onderhoudsdienst 5 2014: locaties 2011 + Antwerpen – VAC; Leuven – VAC; Oostende Labo 6 2021: Op basis van de Federale enquête woon-werk (Aalst, Antwerpen – PIH, Gent – LAK, Hasselt, Herentals, Leuven – VAC, Oostende administratie

9.3.5 Hybride werken bij de VMM Telewerken of plaatsonafhankelijk werken: • Het aantal personeelsleden dat plaatsonafhankelijk werkte steeg van 31 % in 2015 naar 79 % in 2021. • Het aantal dagen dat er plaatonafhankelijk werd gewerkt steeg 7 van 7190 in 2016 naar 67 723 in 2021. Door de Coronamaatregelen was het merendeel van de personeelsleden verplicht om thuis te werken. Figuur 8: POW-gebruikers in %

POW-gebruikers in % 100 80

60 40 20 0 2015

2018

2019

2020

2021

Figuur 9: Aantal dagen plaatsonafhankelijk werken

Aantal dagen 80000

60000

40000

20000

2016

2017

2018

2019

2020

2021

De data zijn berekend op basis van geregistreerde gegevens in ‘Vlimpers’ (online HR Management-systeem van de Vlaamse Overheid). Indien thuiswerk niet wordt aangevraagd, wordt dit niet opgenomen in de telling, waardoor dit cijfer een onderschatting is van de werkelijkheid.

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 56

Vlaamse Milieumaatschappij (2022), Milieuverklaring 2022 – Gegevens 2021

9.4 Emissies Emissies naar de lucht omvatten de directe emissies van CO2, NOx en fijn stof (PM2,5) door gebouwenverwarming (verbranding aardgas) en het gebruik van dienstwagens toegewezen aan de locatie. Gebouwenverwarming veroorzaakt in vergelijking met het gebruik van dienstwagens een beperkte emissie van NOx en fijn stof (PM2,5). De gebouwgebonden emissies zijn berekend op basis van het gasverbruik vermenigvuldigd met emissiefactoren zoals toegepast door de Emissie-Inventaris Lucht van de VMM. De stookinstallaties in de vestigingen worden regelmatig onderhouden en beantwoorden aan de wettelijke normen. VMM overkoepelende Milieudoelstelling emissies • De CO2-footprint van VMM daalt met 8,5% in 2022 t.o.v. 2018 en is klimaatneutraal tegen 2040

9.4.1 Broeikasgasemissie Vaststellingen: • De emissies van de gebouwen en wagens samen daalden van 1 044 ton CO2 in 2018 naar 852 ton CO2 in 2021, een daling van 18%. In 2021 was er een totale stijging van 2%. • Voor de gebouwen is het gasverbruik gestegen, waardoor ook de CO2-uitstoot toenam. • De uitstoot van het wagenpark daalde met 4%.

Tabel 11: Overzicht directe CO2-emissies8

Emissies CO2 (in ton) 1400 1200

1000 800 600 400 200 0 2015

2018 gebouwen

2019

2020

2021

wagen

Tabel 12: Overzicht direct CO2-emissies (in ton)

Emissies Gebouw Dienstwagens VMM - totaal

2015 349 846 1195

2018 2019 2020 2021 2018-21 2020-21 279 241 180 222 -20% 24% 765 719 653 630 -18% -4% 1044 960 833 852 -18% 2%

Tabel 13: Emissies CO2 wagens per locatie (in ton)

Locatie Aalst Antwerpen - PIH Antwerpen - VAC Brussel - Ferraris Gent - LAK Hasselt Herentals Leuven - CBG Leuven - VAC Lummen Mechelen - OVAM Merelbeke Nieuwpoort

2015

2018

2019

2020

2021

81 39 27 44 119 78 109 39 45 47 13 37 69

64 42 27 25 120 73 85 41 45 50 8 40 56

51 38 25 22 108 75 87 35 43 53 7 37 53

51 40 21 17 104 64 91 38 35 49 5 32 47

53 38 20 19 97 60 87 35 32 39 7 32 48

2020-21 4% -6% -3% 10% -7% -6% -5% -6% -8% -19% 30% -1% 4%

2018-21 -17% -10% -25% -25% -19% -18% 2% -13% -29% -21% -14% -19% -13%

De uitstoot van het wagenpark werd in deze versie berekend op basis van de getankte hoeveelheden per wagen, voorheen gebeurde dit op basis van de gereden kilometers.

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 58

Vlaamse Milieumaatschappij (2022), Milieuverklaring 2022 – Gegevens 2021

Oostende - Adm Oostende - OD VMM - totaal

91 9 846

86 4 765

80 3 719

56 3 653

58 4 630

4% 37% -4%

-32% -14% -18%

Tabel 14: Emissies CO2 gebouwen per locatie (in ton)

Locatie Aalst Antwerpen - PIH Antwerpen - VAC Brussel - Ferraris Erembodegem Gent - LAK Hasselt Herentals Leuven - VAC Mechelen - OVAM Merelbeke Oostende - Administratie Oostende - Labo Oostende - Onderhoudsdienst VMM - Totaal

2015

2018 82 49 3 27 31 11 17 12 21

44 45 8 349

2019

2020

2021

2018-21 2020-21 -4% 24% 26% 29% 24% 32% 85% 132%

66 60 1 8

57 59 1 8

51 59 1 7

64 76 2 15

38 14 21 8 8 4 47

32 13 18 5 8 3 29

14 11 16 3 6 1 3

21 14 17 5 6 4 1

-45% -2% -22% -44% -27% -20% -99%

48% 28% 5% 57% -6% 148% -78%

9 280

8 241

8 180

222

-100% -21%

-100% 24%

Knelpunten - Antwerpen -– PIH Er is wel wat tijd gestoken in het zoeken naar oplaadmogelijkheden voor de elektrische wagen. - AOW rattenvangers: verplaatsingen voor terreinwerk blijven noodzakelijk. Verduurzaming van (terrein)wagenpark verloopt traag, o.a. vanwege weinig duurzame mogelijkheden in 4x4-segment. Acties - Het aankoopplan had een gemiddelde ecoscore van 73 en met 13 % CNG/benzine, 35 % plug-in hybride, 22 % elektrische wagens en 30% benzine cf. omzendbrief. - De rattenvangers van de kern beheer en investeringen waterlopen onderzoeken de mogelijkheid om de fiets te gebruiken voor prospecties langs bepaalde waterlopen. - In Leuven CBG wordt gebruik gemaakt van de trein en de beschikbare elektrische fiets. - Het gebouw in Lummen wordt energiezuiniger gemaakt in periode 2020-2021. - In Herentals zijn er in 2021 twee elektrische wagens bijgekomen. - In Oostende administratie zijn er enkel nog hybride en elektrische poolwagens op de locatie aanwezig.

9.5 Grondstoffen: papierverbruik Milieudoelstelling papier • Het papierverbruik (kg/VTE) daalt met 15 % t.o.v. 2018 Vaststellingen: • Het papierverbruik daalde van 5 938 kg in 2018 naar 1 875,6 kg in 2021. • Per VTE daalde het verbruik van 8,3 kg/VTE naar 2,7 kg/VTE of een reductie van 68 %. • De sectorale EMAS-benchmark voor kantoorgebouwen bedraagt 15 vellen/VTE per dag. De VMM scoort een stuk beter met 2,5 vellen per dag per werknemer. Figuur 10: Totaal papierverbruik in Kg

Totaal Papierverbruik in kg 10.000 8.000 6.000

4.000 2.000 0 2015

2018

2019

2020

2021

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 60

Vlaamse Milieumaatschappij (2022), Milieuverklaring 2022 – Gegevens 2021

Tabel 15: Papierverbruik per locatie in kg/VTE

Locaties Aalst Antwerpen - PIH Antwerpen - VAC Brussel - Ferraris Gent - LAK Hasselt Herentals Leuven - CBG Leuven - VAC Lummen Mechelen - OVAM Merelbeke Nieuwpoort Oostende - Administratie Oostende - Onderhoudsdienst VMM - Totaal

2015 14,6 6,3 12,7 11,0 12,0 10,2 10,9 7,9 20,9

2018 10,0 4,2 6,8 4,9 9,2 4,9 6,2 2,7 12,5

16,9

12,0 2,0 3,2 10,2 6,3 8,3

17,3 5,6 12,6

2019 8,7 3,9 6,0 4,0 8,6 5,3 6,0 2,8 10,6 0,1 11,0 1,9 2,8 10,4 7,8 7,5

2020 4,7 2,4 4,0 1,6 5,7 3,5 4,0 2,3 7,3

2021 2,6 1,2 1,5 0,3 2,3 3,2 2,7 2,0 5,0

2020-21 -43% -48% -61% -84% -60% -9% -31% -12% -31%

2018-22 -73% -71% -77% -95% -75% -34% -56% -24% -60%

7,0 0,9 2,1 7,2 5,3 4,6

5,6 1,1 1,8 4,9

-19% 20% -14% -31% -100% -43%

-53% -48% -43% -52% -100% -68%

2,7

Acties •

•

• •

De directieraad besloot eind 2020 in het nieuwe contract voor 2021 het aantal multifunctionals per locatie drastisch te beperken en niet in eigen grootformaatprinters te voorzien. Nu zijn er nog slechts 24 printer aanwezig, vroeger waren dat er 43. Sinds eind 2018 moeten alle kabinetsnota’s digitaal beantwoord worden en sinds maart 2019 moeten dossiers voor de Inspecteur van Financiën digitaal voorgelegd worden. Door de inburgering van digitale handtekening worden documenten ook minder afgeprint, zoals bijv. de plannings- en evaluatiedocumenten. De verdere uitrol van plaatsen tijdsonafhankelijk werken heeft er mee voor gezorgd dat het papierverbruik nog verder is gedaald evenals het vele thuiswerken door de coronocrisis. Een bijkomende actie in 2020 was de digitalisatie projectcyclus van Aquafin binnen de dienst Audit & Opvolging (locatie Aalst). De projectcyclus van Aquafin werd sterk gedigitaliseerd. PV’s worden bv. sindsdien digitaal ondertekend en per mail verzonden i.p.v. per post verstuurd. Ook in de omgekeerde richting is afgesproken dat Aquafin meer documenten digitaal overmaakt.

9.6 Afval Milieudoelstellingen afval • De totale hoeveelheid afval (kg/VTE) daalt met 10% t.o.v. 2018. • De hoeveelheid restafval (kg/VTE) daalt met 15% t.o.v. 2018. • De hoeveelheid PMD (kg/VTE) daalt met 5% t.o.v. 2018. Figuur 11: Afvalproductie in VMM

Afval in kg 250000

200000

150000

100000

50000

0 2015

2018 restafval

PMD

P&K

2019 gevaarlijk afval

2020 GFT

2021

overig afval

Vaststellingen • Het totale afval daalde in de periode van 2018 tot 2021 met 21% en daalde in 2021 met 30%. • Het restafval daalde in de periode van 2018 tot 2021 met 51% en daalde in 2021 met 11.7%. • De PMD-fractie steeg het afgelopen jaar met 3,5 %, en daalde met 34 % sinds 2018. • De sectorale EMAS-benchmark voor kantoorgebouwen bedraagt 200 kg/VTE per jaar. Voor de kantoorgebouwen (zonder labo of andere activiteiten) scoort de VMM beter met uitzondering van jaren waar grote werkzaamheden als verbouwingen plaatsvonden.

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 62

Vlaamse Milieumaatschappij (2022), Milieuverklaring 2022 – Gegevens 2021

Tabel 16: Afvalfracties VMM in kg/VTE

Soort afval gevaarlijk afval GFT overig afval P&K PMD Rest totaal afval

2015 39 9 14 33 2,1 32 128

2018 82 7 17 34 1,7 33 174

2019 2020 2021 2018-21 2020-21 145 133 92 12% -31,1% 6 3 1 -82% -57,1% 86 14 6 -64% -56,1% 31 28 22 -36% -22,0% 2,0 1,1 1 -34% 3,5% 30 18 16 -51% -11,7% 301 197 138 -21% -30,0%

Tabel 17: Afval per locatie in kg/VTE

locatie 2015 Aalst 97 Antwerpen - PIH 56 Antwerpen - VAC Brussel - Ferraris Gent - LAK 215 Hasselt 62 Herentals 101 Leuven - CBG 66 Leuven - VAC Lummen Mechelen - OVAM 68 Merelbeke Nieuwpoort Oostende - administratie 80 Oostende - onderhoudsdienst 324 VMM - totaal 128

2018 2019 2020 2021 2018-21 2020-21 131 468 42 36 -72% -15% 42 37 95 19 -55% -80% 125 81 63 38 -70% -40% 119 113 61 44 -63% -28% 606 725 958 665 10% -31% 68 59 28 24 -64% -12% 79 94 74 53 -33% -29% 40 26 25 26 -36% 4% 83 79 64 32 -62% -50% 39 105 98 65 51 -52% -22% 64 353 108 74 15% -31% 8 17 14 7 -19% -54% 76 60 56 47 -38% -16% 291 215 296 195 -33% -34% 174 301 197 138 -21% -30%

Knelpunten - Sedert midden 2019 worden er meer analyses uitgevoerd in het labo LAK Gent. Meer analyses zorgen voor meer afval. Vroeger werd het bedrijfsafvalwater van het labo twee maal per jaar opgehaald. Acties - Sinds 2020 hebben de meeste locaties een watertap en de drankautomaat in Aalst en Gent is weggenomen. Samen met corona verklaar dit het dalende cijfer. - In Leuven CBG werd de aankoop van frisdrank in drankblikjes vervangen door frisdrank in glazen flessen. - In Brussel-Ferraris is er een gescheiden inzameling van papier/karton; PMD; glas; schrijfgerief; nietjes; schroefdoppen en restafval. - In Leuven-CBG is er gescheiden afvalophaling op afroep en gebruiken ze een compostbak. Er is minder papierafval door minder papierverbruik. - In Merelbeke is er kledijbeleid. Personeelsleden mogen kledij binnenbrengen ter recyclage en kapotte kledij laten herstellen.

9.7 Duurzame overheidsopdrachten Milieudoelstelling Duurzame overheidsopdrachten • 100% van de overheidsopdrachten verlopen duurzaam en worden geregistreerd. Aankopen vereisen bijzondere aandacht omdat zij een reeks processen op gang brengen, van het verbruik van grondstoffen tot het produceren van afval. Hoewel op Europees niveau de Europese Commissie vooralsnog enkel een (vrijwillig) Green Public Procurement-beleid (GPP, groene overheidsopdrachten) voert, verkiest de Vlaamse overheid te gaan voor duurzame overheidsopdrachten. Op die manier worden naast economische en milieucriteria ook sociale criteria opgenomen in overheidsopdrachten. Hierdoor kadert het beleid van duurzame overheidsopdrachten in het bredere beleid van duurzame ontwikkeling (Bron: 'Vlaams plan overheidsopdrachten). Sinds begin 2014 is een uitbreiding van het boekhoudpakket beschikbaar waarin aankopers kunnen aangeven in hoeverre milieucriteria in aanmerking werden genomen. Sinds medio 2016 is het veld verplicht aan te vinken in het boekhoudprogramma, aangezien er te weinig vooruitgang werd geboekt. In de loop van 2018 werd overgeschakeld op een nieuwe methode om duurzame overheidsopdrachten te registeren. Met drie verschillende criteria ‘certificatie milieubeheersysteem’, ‘ecologische duurzaamheidscriteria’ en ‘essentiële duurzaamheidscriteria’. De twee verschillende systemen liepen in 2018 en in het nieuwe systeem werden niet steeds de drie criteria ingevuld. Hier wordt aandacht aan besteed zodat dit in de toekomst accurater wordt ingevuld. Tabel 18: Duurzame aankopen

Aankopen Duurzame aankopen Geen uitspraak Niet relevant

2015 14 86

2018 33 42 25

2019 28 18 55

2020 48 6 46

2021 37 13 50

Vaststellingen • In 2021 werden in 37 % van de 244 aankopen criteria opgenomen in verband met duurzaamheid. • Voor 50 % waren de duurzaamheidscriteria niet relevant. • De 37 % duurzame aankopen vertegenwoordigden 62 % van de besteedde middelen. • Bij 57 % van de aankopen werden sociale criteria opgenomen of 74 % van de besteedde middelen. • Bij 60 % van de aankopen werd of duurzaamheids- of sociale criteria geformuleerd of 81 % van de besteedde middelen. Verbeterprogramma • VMM-brede opvolging van de monitoring duurzame overheidsopdrachten via het boekhoudpakket VMM, zodat we kunnen nagaan of duurzaamheidscriteria in rekening zijn gebracht bij gunning.

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 64

Vlaamse Milieumaatschappij (2022), Milieuverklaring 2022 – Gegevens 2021

• • •

Verdere sensibilisering en ondersteuning van de aankopers inzake duurzame overheidsopdrachten, bijvoorbeeld door het aanleveren van typebestekken en het aanbieden van een opleiding. Verbeteren van de intranetpagina Duurzame overheidsopdrachten. Aanpassingen sjabloonbestekken met criteria rond duurzaamheid

Knelpunten - Het opmaken van duurzame overheidsbestekken blijft een moeilijk gegeven, essentieel is hierbij wat er wordt verstaan onder duurzaam? - De beschikbare duurzaamheidscriteria bij de Vlaamse overheid zijn onvoldoende actueel en voor slechts een beperkt aantal productgroepen. - Bestekken worden opgemaakt door heel wat verschillende personen die niet steeds over de kennis rond duurzame overheidsopdrachten beschikken. Acties - De datahygiëne in Agresso (boekhoudpakket) blijft een continu aandachtspunt. Er werd een opleiding gegeven in 2021. - In 2021 werden de standaardbestekken nagekeken om te zien waar er verdere verfijning mogelijk is. - In 2021 werd er contact gelegd met het departement Omgeving die verder ondersteuning kan geven bij specifieke bestekgroepen om de duurzaamheidscriteria verder te verfijnen. Het departement wenst zelf verder in te zetten op het ontsluiten van alle expertise die bij hen beschikbaar is. - In Oostende administratie is het bestek voor het groenonderhoud gegund tot 2024.

9.8 Biodiversiteit: bodemgebruik en verontreiniging Milieudoelstellingen biodiversiteit (bodemgebruik- en verontreiniging) • De VMM neemt jaarlijks gerichte acties ter versterking van de biodiversiteit voor haar patrimonium. • Het nulgebruik van pesticiden wordt gehandhaafd in en om het VMM-patrimonium en de huurgebouwen. Kolom1 Aalst Gent - LAK Leuven - CBG Oostende Administratie Merelbeke Nieuwpoort Lummen

Onverharde Onverharde Totale oppervlakte oppervlakte (m²) oppervlakte (%) Groendaken (m²) 5564 1835 33% 702 4115 2558 62% 1014 1811 864 48% 273 26340 5120 6603 6239

20621 2391 3544 4648

78% 47% 54% 74%

Tabel 19: Gebruikte oppervlaktes9

Totale Onverharde Onverharde Groendaken oppervlakte oppervlakte (m²) oppervlakte (%) (m²) Aalst 5564 1835 33% 457 Gent - LAK 4115 2558 62% 1014 Leuven - CBG 1811 864 48% 273 Oostende - Administratie 26340 20621 78% Merelbeke 5120 2391 47% Nieuwpoort 6603 3544 54% Lummen 6239 4648 74%

Op geen enkele locatie van de VMM wordt gebruik gemaakt van pesticiden en dit is reeds zo sinds vele jaren. Op de locaties waar er geen onverharde oppervlakte aanwezig is of die niet in eigendom zijn van de VMM werden bijenhotels geplaatst. Voor de locaties die wel beschikken over onverharde oppervlakte werden tal van acties ondernomen om de biodiversiteit te bevorderen.

De locaties die voor 100% uit verharde oppervlakte bestaan of geen eigendom zijn van de VMM werden niet opgenomen in deze tabel. Het gaat om Antwerpen – PIH, Antwerpen – VAC, Hasselt, Herentals, Leuven – VAC, Mechelen – OVAM, Brussel – Ferraris & Brussel – IRCEL..

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 66

Vlaamse Milieumaatschappij (2022), Milieuverklaring 2022 – Gegevens 2021

Deze gebouwen zijn in eigendom van VMM:

9.8.1 Aalst: De kruidentuin is 100 m² groot en bevat een 40-tal verschillende kruiden. De bloemenweide is 120 m² groot. Daarnaast ligt een kleine vijver die bewoond wordt door talrijke bruine kikkers. Er is ook een Insectenhotel. De groendaken hebben een totale oppervlakte van 550 m². De puintuinen zijn 120 m² groot. Er hangen 9 zwaluwkasten aan de gevel van het gebouw in de Gasthuisstraat 42. Ook de eikenboom op het gazon aan de achterkant van de Gasthuis is een mooi natuurelement.

Figuur 12: Binnentuin Aalst

9.8.2 Gent – LAK: De ruimere omgeving van het VMM-gebouw wordt 2 keer per jaar onderhouden (zwerfvuilactie: van park & ride tot gebouw Deloitte en natuurgebiedje richting Maria Middelares). Het groendak heeft een gedeelte met bloemenaanplant (20m²). Er zijn drie kleine insectenhotels ter hoogte van de trap en er is één groot Insectenhotel langs het gebouw en de parking. Er zijn ook twee compostvaten ter hoogte van de trap naar het onthaal. Om de vogels te beschermen werden raamstickers aangebracht. In 2019 werd een Green Deal aangevraagd om de buitenruimte te ontwerpen met meer biodiversiteit. Hiervoor is er intussen een ontwerpplan aangemaakt, waarbij er bijkomende inheemse aanplantingen zullen gebeuren, plantbakken met kleinfruit en kruiden worden geplaatst, nestkasten voor zwaluwen zijn voorzien en een bijhorend extensief beheerplan. Het bestek voor de uitvoering van de werken is in opmaak.

Figuur 13: Groendaken in Gent

9.8.3 Leuven – CBG: Achter het CBG is er 780 m²halfverharding met staalslakken en een bloemenweide met rietveld. Naast het CBG is er parking en fietsenstalling. Dit is 170 m² halfverharding met staalslakken. Voor het CBG zijn er 245 m²grasraten. Naast het CBG achteraan het gebouw is er 70 m²halfverharding met staalslakken op volle grond. De bermen worden slechts twee keer per jaar gemaaid.

Figuur 14: Bloemenweide en rietveld

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 68

Vlaamse Milieumaatschappij (2022), Milieuverklaring 2022 – Gegevens 2021

9.8.4 Oostende – Administratie: In Oostende administratie is er heel wat biodiversiteit. Het gaat over 10242 m2 bos, 1175 m2 buffergroen, 3584 m2 grasweide voor schapen , 2970 m2 bloemenrijk grasland, 1462 m2siertuin, 375 m2struweel met bijenkasten, 67 m2 en 979 m2 vijver met oeverzone en 255 m2 zithoek en picknickplaats. Het houden van schapen werd intussen stopgezet. Er zal nog worden bekeken hoe deze weide verder beheerd zal worden in de toekomst. In 2018 werd een deel van het bloemenrijk grasland her ingezaaid met een diversiteit aan plantensoorten. Vooral margriet was prominent aanwezig tijdens de eerste bloei. Er werden kasten voor de gierzwaluw geïnstalleerd en een geluidsinstallatie voorzien die dient om vogels die het luchtruim overvliegen te lokken. Tot begin 2022 werden er nog geen broedgevallen vastgesteld. Het insectenhotel werd in 2021 gerestaureerd. Er was verval opgetreden en ook vandalisme. Bij de aanleg van een functioneel fietspad op grond van de VMM, waarbij gespoord werd op een missing link van de Groene 62, werd aandacht besteed aan uitbreiding van de rand van het domein van de VMM met bijkomende soorten heesters en bomen. Een diversiteit aan soorten werden aangeplant dienstig als schermgroen, en gunstig als nectarvoorziener voor bijen. De picknickplaats werd voorzien van een schaduwboom waarbij voor okkernoot gekozen werd. In het bloemenrijk grasland werden 4 laagstammige appelbomen aangeplant. Wegens gebrek aan zorg bezweken de planten in de droge zomer van 2020.

Figuur 15: Achterkant gebouw Oostende

Figuur 16: Bijenkasten in Oostende

9.8.5 Merelbeke De 2391 m2 onverharde oppervlakte bestaat uitsluitend uit grasland. Er werd een insectenhotel geplaatst in juni 2020. In Merelbeke is het landbouwgebied geen eigendom van de VMM.

9.8.6 Nieuwpoort Er is 3544m2 onverharde oppervlakte. Dat bestaat uit een stuk bosgedeelte en grasland. Het grootste deel daarvan zijn begraasde oevers. Het natuurvriendelijk beheerplan voor de terreinen rond de pompgemalen werd in 2021 uitgevoerd. De aanplantingen moesten gebeuren rond het pompgemaal Veurne-Ambacht en op een restperceel langs de Grote Beverdijkvaart iets opwaarts het pompgemaal (omgeving Toevluchtsweg, Nieuwpoort). Het betreft overwegend monotoon grasland, enerzijds een gedeelte van de tuin rond het pompgemaal (aanplanting struweel) en anderzijds een perceel tussen woonpercelen en de dijk langs de Grote Beverdijkvaart (aanplanting fruitboomgaard en houtkant). In Nieuwpoort staat een groot insectenhotel en er zijn verschillende nestkasten aanwezig: 1 torenvalk, 4 spreeuw, 1 boomkruiper en 4 mus/mees. De nestkast voor de torenvalk heeft er voor gezorgd dat er al twee jaar na elkaar jonge torenvalken gespot zijn.

Figuur 17: Aangeplant bosgoed, Insectenhotel en nestkast voor torenvalken in Nieuwpoort

9.8.7 Lummen De pompvijver met vissen, amfibieën en waterplanten langs de oever is 370m² groot. Door deze vijver stroomt een natuurlijke waterloop (Voortbeek). Er is dus geen onderhoud nodig. De bloemenweide heeft een oppervlakte van 3200m² en wordt enkel 2x per jaar gemaaid. De 260m² gras in de voortuin wordt 5x per jaar gemaaid. Hier zijn ook redelijk wat bloemen. Een beknopt beheerplan voor de omgeving van het pompgemaal werd uitgewerkt. Dit voorziet enerzijds in aangepast vegetatiebeheer en anderzijds omgevingsaanleg (aanplanten fruitbomen en struiken, aanleg takkenrillen, eventueel uitgraven wadi). In de nieuwe meetstaat voor het onderhoudsbestek werden de aangepaste oppervlaktes opgenomen.

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 70

Vlaamse Milieumaatschappij (2022), Milieuverklaring 2022 – Gegevens 2021

Een deel van de aanplanten is uitgevoerd in een lopende opdracht, maar het is nog afwachten of ze het droge voorjaar overleven.

Figuur 18:Pompvijver en bloemenweide in Lummen

De locatie Lummen heeft een bijenhotel. Er is een nestkast met mezen en een nestkast met torenvalken aanwezig. Er zijn ook nesten met mezen waargenomen in een verlichtingspaal en in een opening achter een regenwaterafvoerpijp boven de nestkast van de torenvalken.

Figuur 19: Nestkast torenvalken (links) en mezen (rechts)

9.8.8 Gebouwen niet in eigendom van VMM Het gebouw in Hasselt heeft een klein perkje op de parking en een kruidenbak op het terras. Er zijn enkele insectenhotels en zwaluwkasten geplaatst. Herentals heeft plantenbakken op het dak geplaatst en groenladders tegen de muur gehangen.

Figuur 20: Zwaluwkasten Hasselt

Figuur 21: Insectenhotels en kruidenbak in Hasselt

Figuur 22: Plantenbakken op het dak en muurladders in Herentals

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 72

Vlaamse Milieumaatschappij (2022), Milieuverklaring 2022 – Gegevens 2021

Knelpunten - Antwerpen – PIH wou graag nog meer ontharding en verhoging van biodiversiteit aan de meetstations maar dit bleek niet haalbaar. Het beton is sowieso al tot een minimum beperkt en planten en insecten zouden de meetresultaten kunnen beïnvloeden. - In Merelbeke is het landbouwgebied geen eigendom van de VMM. - In Lummen zal 140m² bamboe in de voortuin vervangen worden. Er komen bijkomende nestkasten voor natuurlijke bestrijding eikenprocessierups in de bomen op de parking. Acties - In het LAK Gent werd een Green Deal project aangevraagd voor de inrichting van een meer biodiverse buitenruimte. Het bestek voor de uitvoering van de werken is in opmaak. - Er werden voederhuisjes geplaatst in Gent LAK en Leuven CBG. - In Oostende administratie zal er in 2022 een pluktuin aangelegd worden.

9.9 Koolstofvoetafdruk In 2021 had de VMM een koolstofvoetafdruk 10 van 1 869 ton CO2-eq of 2,7 ton per VTE. 0,3 ton CO2-eq (0,02 % van de totale koolstofvoetafdruk) werd gecompenseerd via het VO-raamcontract ‘CO2-compensatie voor vliegtuigreizen’. Deze compensatie gebeurt door projecten te steunen die efficiëntere houtovens verdelen onder de lokale bevolking in ontwikkelingslanden. Nog eens 15,4 ton CO2-eq (0,8 % van de totale koolstofvoetafdruk) werd gecompenseerd via de verkoop van een gedeelte van de eigen productie van groene stroom. Exact de helft van de koolstofvoetafdruk (50 %) bestaat uit de directe en indirecte emissies van dienstverplaatsingen (Figuur 1). Dit zijn grotendeels emissies door verplaatsingen met dienstwagens (49 %). De indirecte emissies gekoppeld aan de constructie en het onderhoud van gebouwen en de productie van ICT-apparatuur hebben samen een aandeel van 29 % in de koolstofvoetafdruk. De directe en indirecte emissies door het energiegebruik in de gebouwen zijn samen goed voor bijna een vijfde (19 %) van de koolstofvoetafdruk. Het grootste deel hiervan is gekoppeld aan gasgebruik (14 %), elektriciteitsgebruik zorgt voor 4 % van de koolstofvoetafdruk en het gebruik van restwarmte heeft een aandeel van 0,9 %. Afval zorgt voor 1 % van de voetafdruk.

Figuur 23: Samenstelling van de koolstofvoetafdruk (2021)

De koolstofvoetafdruk vertoont een dalende trend (Figuur 24). Tussen 2015 en 2019 was er een reductie van 12 %. Dit komt vooral door de (bijna) systematische daling van het gasgebruik en van de verplaatsingen

Berekend volgens de methode Bilan Carbone

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 74

Vlaamse Milieumaatschappij (2022), Milieuverklaring 2022 – Gegevens 2021

met dienstwagens, en door de sluiting van een aantal gebouwen. De jaren 2020 en 2021 waren atypische jaren, omdat telewerk verplicht was tijdens een groot deel van het jaar omwille van de coronapandemie. Als gevolg hiervan is het aantal (buitenlandse) dienstverplaatsingen in beide jaren sterk gedaald t.o.v. 2019. In 2020 was bovendien het gasverbruik fors lager (Figuur 25). In 2021 was de koolstofvoetafdruk 24 % lager dan in 2015. De VMM heeft zich tot doel gesteld om haar totale koolstofvoetafdruk tegen 2030 met 30 % te verminderen t.o.v. 2018. In 2019 werd al een daling van 5 % gerealiseerd voor de totale koolstofvoetafdruk en een daling van 4 % voor de voetafdruk per VTE. Minder dienstverplaatsingen met de wagen en een lager gasgebruik verklaren het grootste deel van deze reductie (Figuur 25). In 2021 was de totale koolstofvoetafdruk 18 % lager en de voetafdruk per VTE 15 % lager dan in 2018.

Figuur 24: Evolutie van de koolstofvoetafdruk (2015-2021)

Figuur 25: Evolutie van de koolstofvoetafdruk per categorie (2015-2021)

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 76

Vlaamse Milieumaatschappij (2022), Milieuverklaring 2022 – Gegevens 2021

10 WETTELIJKE ASPECTEN Wij volgen voortdurend de wijzigingen in de milieuwetgeving op via het wettelijk register. We gaan na of de op de site uitgevoerde activiteiten in overeenstemming zijn met de bestaande milieuvergunning, hiervoor worden elk jaar diverse (interne) audits uitgevoerd. In een cyclus van drie jaar komt elk gebouw in beheer van VMM aan bod. De voor de VMM meest relevante wijziging in de milieuwetgeving tijdens de periode juli 2014-juni 2015 was het gevolg van de VLAREM-trein 2013. De vertaling van de BBT-studie 'Laboratoria' had de vervanging van rubriek 24 van de indelingslijst van VLAREM I tot gevolg. Hierdoor werden vanaf 4 oktober 2014 alle biologische labs een inrichting klasse 2. De impact van de daaropvolgende VLAREM-treinen was veel beperkter. Door het opvolgen van de wetgeving en aftoetsen ervan aan de locatiespecifieke activiteiten zorgt VMM ervoor dat alle milieuregelgeving zorgvuldig wordt nageleefd. Wat de vestiging Herentals betreft, werd op 5 oktober 2020 door het college van burgemeester en schepen een omgevingsvergunning goedgekeurd voor de rubriek 3.4.1.b (lozen van bedrijfsafvalwater van laboactiviteiten aan 0,2 m³/uur) en de rubriek 24.3 (biologisch lab). Een vergunning voor rubriek 15.1.1 en rubriek 17.4 was al eerder aangevraagd. Voor de vestiging Hasselt werd op 3 december 2020 door het college van burgemeester en schepen een omgevingsvergunning goedgekeurd voor de rubrieken 3.4.1.b (lozen van bedrijfsafvalwater met gevaarlijke stoffen aan 0,15 m³/uur), 15.1.1, 17.4 en 24.3. Voor de vestiging dienst Lucht (Kronenburgstraat) en Aalst had de bovenvermelde VLAREM-wijziging geen gevolg. Op 30 april 2015 werd door het college kennisgenomen van de melding klasse 3 i.v.m. de VMM-activiteiten op het Vuurkruisenplein in Antwerpen (de vestiging van dienst Lucht). Concreet ging het om rubriek 15.1.1, 16.7.1 en rubriek 17.4. Alle milieuvergunningsplichtige activiteiten die deels of volledig door Dienst Lucht (Kronenburgstraat in Antwerpen) worden uitgeoefend, zijn opgenomen in de milieuvergunning van het Provinciebestuur Antwerpen dat exploitant is van deze site. Op 28 september 2006 kreeg de VMM een milieuvergunning voor 20 jaar voor de exploitatie van een kantoorgebouw met ondergrondse garage en technisch gebouw in de Dr. De Moorstraat 24-26 en in de Gasthuisstraat 40-42 in Aalst (ref. 082/41002/550/1/a/1). Op 31 oktober 2009 werd deze milieuvergunning uitgebreid met de exploitatie van het nieuwe server- en stookgebouw in de Gasthuisstraat 38, en dit tot 28 september 2026 (ref. MO3/41002/550/1/A/2). De milieuvergunning werd via een mededeling kleine verandering aangepast op 19 september 2013 (ref. MO3/41002/550/1/M/1/MR). Wegens een materiële tekortkoming werd vervolgens een correctiebesluit afgeleverd. Tot slot werd op 17 maart 2016 akte genomen van de mededeling kleine verandering voor de uitbreiding van de koelinstallatie. In 2017 werd een stedenbouwkundige vergunning bekomen voor de plaatsing van een borstwering en metalen kooiladder dit had geen impact op de MV. Op 26 augustus 2019 werd de vergunning uitgebreid met twee rubrieken van klasse 3. Door deze regularisatie werd enerzijds het vergunde debiet van de bronbemaling aan het werkelijke debiet aangepast en anderzijds het gebruik van proceswater, aangezien er sprake was van een dubbele rubricering, correct in de vergunning opgenomen. In 2022 werd een aanpassing aangevraagd omdat de opgepompte debieten grondwater hoger zijn de aangevraagde debieten. Met het besluit van de deputatie van 28 oktober 2010 werd voor de vestiging Gent een vergunning tot 2030 verleend voor de exploitatie van een administratief centrum en onderzoekslaboratorium. Deze vergunning werd later gewijzigd en uitgebreid, en ook de bijzondere voorwaarden met betrekking tot de

lozing van bedrijfsafvalwater en de opvang en gebruik van hemelwater werden gewijzigd. In 2016 nam de deputatie ook twee keer akte van een mededeling kleine verandering. Voor de site in Oostende (Zandvoordestraat 375) werd op 8 oktober 2015 een vergunning verleend voor de duur van 20 jaar i.v.m. het exploiteren van een administratief gebouw met lab. Wat betreft VAC Antwerpen: deze vergunning klasse 2 werd door de Stad Antwerpen aan de exploitant verleend op 20 februari 2004 en eindigt op 24 december 2024. De VMM beoefent zelf geen milieuvergunningsplichtige activiteiten op deze locatie. Wat betreft VAC Leuven: deze vergunning klasse 2 werd door de Stad Leuven aan het Facilitair bedrijf verleend op 19 september 2008 voor 20 jaar. De VMM is enkel bevoegd voor de exploitatie van het lab op deze site. Op 23 oktober 2020 keurde het college van burgemeester en schepen een omgevingsvergunning goed voor de rubrieken 3.4.1°b, 17.4 en 24.3. er is een bijzondere lozingsnorm van 5mg/l voor glutaaraldehyde toegekend. Voor het CBG in Leuven werd op 9 september 2016 een melding kleine verandering gedaan voor toevoeging rubrieken 15.1.1 en 17.4. Voor Oostende (onderhoudsdienst) werd op 7 februari 2017 een melding klasse 3 gedaan door de Stad Oostende, en dit voor het exploiteren van een garagewerkplaats. De vergunning werd op 16 oktober 2017 bekomen. Op de sites OVAM (Mechelen) en Ferraris (Brussel) beoefent VMM zelf geen vergunningsplichtige activiteiten. De exploitanten beschikken echter wel over de nodige milieuvergunningen voor de door hen uitgeoefende activiteiten. Het pompgemaal Veurne Ambacht te Nieuwpoort (toevluchtweg 6, Nieuwpoort) kreeg op 16 juli 2019 een omgevingsvergunning voor de uitgeoefende activiteiten van klasse 3 van de gemeente Nieuwpoort. De enige klasse 2 activiteit op deze locatie is de aanwezigheid van transformatoren (>1.000KVA) en werd eveneens opgenomen in de vergunning van 16 juli 2019. De bestaande omgevingsvergunning voor Merelbeke (Burg. Van Gansberghelaan 92, Merelbeke) werd op 12 augustus 2019 geactualiseerd zodat alle klasse 3 activiteiten op deze locatie ook opgenomen zijn in de door de gemeente Merelbeke verleende vergunning. Voor de technische locatie (pompgemaal) in Schulen (Begijnenbroekstraat 1, Lummen) verleende het Vlaams Gewest een omgevingsvergunning voor de gehuisveste klasse 3 activiteiten en bijkomend voor de winning van grondwater (klasse 2). De bouwvergunningen van alle vestigingen van de VMM zijn geldig en actueel.

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 78

Vlaamse Milieumaatschappij (2022), Milieuverklaring 2022 – Gegevens 2021

10.1 Verbetering van de milieuprestaties Zoals uit het milieubeleid en de algemene milieudoelstelling blijkt, verbindt de VMM zich tot een continue verbetering van haar milieuprestaties. De VMM streeft naar het globaal verbeteren als organisatie, met het oog op de voorbeeldfunctie van de VMM. Om de wettelijke verplichtingen op te volgen wordt de EMAS-milieukalender opgesteld en opgevolgd. In deze kalender staan alle items vermeld die wettelijke dienen opgevolgd te worden zoals de jaarlijkse nazichten, keuringen, risicoanalyses… maar ook de opvolging van de milieuvergunning, heffingsaangifte, brandoefeningen... Alle wettelijke verplichtingen worden opgelijst inclusief de regelgeving, de frequentie van de verplichting, de verantwoordelijke (en plaatsvervanger) voor de opvolging, de verantwoordelijke firma die het uitvoert, de datum waarop die het laatst werd uitgevoerd en de eerstvolgende datum. Per locatie is er een milieukalender, die kan worden aangepast aan de specifieke locatie en tabbladen worden toegevoegd voor de verdere opvolging. Er wordt een EMAS-Outlookkalender opgemaakt zodat de timing van de op te volgen zaken daarin kunnen opgevolgd worden.

10.2 Verklaring van de milieuverificateur over de verificatie en valideringswerkzaamheden Vinçotte NV, EMAS-milieuverificateur met registratienummer BE-V-0016 geaccrediteerd met als reikwijdte 1, 10, 11, 13, 16, 18, 19, 20 (excl. 20.51), 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30.2, 30.9, 31, 32, 33, 35, 36, 37, 38, 39, 41, 42, 43, 45, 46, 47, 49, 50, 52, 53, 55, 56, 58, 59, 60, 62, 63, 70, 72, 71, 73, 74, 79, 80, 81, 82, 84, 85, 86, 87, 88, 90, 93, 94, 95, 96, 99 (NACE-code) verklaart dat hij heeft geverifieerd of de vestigingen te Aalst, Antwerpen, Hasselt , Herentals, Oostende administratie, Oostende onderhoudsdienst, Gent, VAC Antwerpen, VAC Leuven, CBG Leuven, Mechelen OVAM, het Ferrarisgebouw in Brussel en de technische locaties in Nieuwspoort, Merelbeke en Schulen zoals vermeld in de milieuverklaring 2022 van de organisatie VMM met registratienummer BE-VL021 voldoen aan alle eisen van Verordening (EG) nr. 1221/2009, gewijzigd bij Verordening (EU) 2017/1505 en Verordening (EU) 2018/2026 inzake de vrijwillige deelneming van organisaties aan een communautair milieubeheer- en milieuauditsysteem (EMAS). Met de ondertekening van deze verklaring verklaar ik dat: - de verificatie en validering volledig overeenkomstig de voorschriften van Verordening (EG) nr. 1221/2009, gewijzigd bij Verordening (EU) 2017/1505 en Verordening (EU) 2018/2026 zijn uitgevoerd; - uit het resultaat van de verificatie en validering blijkt dat er geen aanwijzingen zijn dat niet aan de toepasselijke wettelijke milieuvoorschriften is voldaan; - de gegevens en informatie van de Milieuverklaring 2022 - gegevens 2021 van de VMM voor de vestigingen te Aalst, Antwerpen, Hasselt, Herentals, Oostende administratie, Oostende onderhoudsdienst, Gent, VAC Antwerpen, VAC Leuven, CBG Leuven, Brussel Ferraris, Mechelen OVAM en de drie technische locaties in Nieuwpoort, Merelbeke en Schulen een betrouwbaar, geloofwaardig en juist beeld geven van alle activiteiten van de vestigingen binnen de in de milieuverklaring vermelde reikwijdte. Dit document is niet gelijk aan een EMAS-registratie. EMAS-registratie kan alleen worden gedaan door een bevoegde instantie in de zin van Verordening (EG) 1221/2009, gewijzigd bij Verordening (EU) 2017/1505 en

Verordening (EU) 2018/2026. Dit document wordt niet gebruikt als een zelfstandig stuk openbare communicatie.

Handtekening Bart Janssens

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 80

Vlaamse Milieumaatschappij (2022), Milieuverklaring 2022 – Gegevens 2021

CERTIFICAAT EN ISO 14001 : 2015 Milieumanagementsysteem VINÇOTTE nv Jan Olieslagerslaan 35, 1800 Vilvoorde, België Wij certificeren dat gevestigd te

met sites

Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) Dr. de Moorstraat 24-26 9300 Aalst (België) Dr. De Moorstraat 24-26, 9300 Aalst (België) Gasthuisstraat 42 & 38A, 9300 Aalst (België) De Schiervellaan 7, 3500 Hasselt (België) Belgiëlaan 6, 2200 Herentals (België) Kronenburgstraat 45 bus 83, 2000 Antwerpen (België) Vuurkruisenplein 20, 2020 Antwerpen (België) Raymonde de Larochelaan 1, 9051 Sint-Denijs-Westerm (België) Zandvoordestraat 375, 8400 Oostende (België) VAC Antwerpen, Anna Bijnsgebouw, Lange Kievitstraat 111-113, 2018 Antwerpen (België) CBG Leuven, Terbankstraat 22, 3300 Leuven (België) VAC Leuven, Dirk Boutsgebouw Diestsepoort 6 bus 73, 3000 Leuven (België) Stationstraat 110, 2800 Mechelen (België) Ferrarisgebouw, Koning Albert II-laan 20, bus 16, 1000 Brussel (België) Pompgemaal Schulen, Begijnenbroekstraat, 3560 Lummen (België) Burgemeester van Gansberghelaan 92, 9820 Merelbeke (België) Pompgemaal Veurne-Ambacht, Toevluchtweg 6, 8620 Nieuwpoort (België)

een milieusysteem heeft ingevoerd en op peil houdt, dat conform is met de eisen van de norm EN ISO 14001 : 2015 “Milieumanagementsystemen” voor: De activiteiten op de VMM-vestigingen te Aalst (Dr. de Moorstraat 24-26 en Gasthuisstraat 42 & 38 A), Herentals, Hasselt, Antwerpen (Dienst Lucht), Oostende (administratie), Gent, VAC Leuven, VAC Antwerpen, CBG Leuven, onderhoudsdienst Oostende, Mechelen en Ferrarisgebouw te Brussel, technische locaties te Schulen, Merelbeke en Nieuwpoort.

Dit certificaat is gebaseerd op het resultaat van een milieuaudit, gedocumenteerd in het auditverslag 61053436. Certificaatnummer: 13 EMS 657c Voor de eerste maal uitgereikt op: 25 november 2013 Geldig van 23 november 2022 tot 24 november 2025 Aanvullende informatie m.b.t. de certificatiescope en de toepassing van de EN ISO 14001 : 2015 kan bij de titularis van dit certificaat worden bekomen. Het certificaat werd tijdens de Certificatiecommissie van 12 september 2022 toegekend met inachtneming van het Algemeen Reglement van Vinçotte nv.

Namens de certificatie-instelling:

Bart Janssens Voorzitter Certificatiecommissie

11 BESLUIT EMAS is onze garantie op een duurzame toekomst. Dankzij EMAS kunnen we onze milieuprestaties op een continue manier evalueren, rapporteren en verbeteren. We had a dream 2013-2020 In 2013 droomden we ervan om een EMAS-registratie te behalen. We stelden doelstellingen voorop voor 2020 en werkten hard om die te bereiken. Sinds begin 2014 beschikt de VMM over zowel een ISO 14001certificaat als een EMAS-registratie voor haar vestigingen in Aalst. De gefaseerde uitbreiding van het milieuzorgsysteem naar alle locaties van de VMM zorgde voor een sterke interne dynamiek rond EMAS. Sinds 2019 zijn alle vestigingen van de VMM EMAS-gecertificeerd en kan de volledige milieu-impact van de VMM worden beschouwd. In 2019 hadden we al onze doelstellingen voor 2020 al behaald (zie bijlage 3). Voortdurend verbeteren 2018- 2022 De milieuprestaties van de eerste zeven jaar waren al indrukwekkend, maar dagen ons toch uit om weer een stapje verder te gaan. Voortdurend verbeteren is iets waar we elke dag aan werken. De nieuwe doelstellingen voor 2022 (zie hoofdstuk 8.1) hebben we in 2021 bijna allemaal behaald, de lage bezettingsgraad van de kantoorgebouwen door de coronacrisis spelen hierin een belangrijke rol. De resultaten overtreffen de verwachtingen. We sommen enkele doelstellingen op voor 2022 en vermelden er de behaalde resultaten bij. Enkele cijfers: Emissies • De CO2-footprint van VMM daalt met 8,5% in 2022 t.o.v. 2018. =>De emissies van de gebouwen en wagens samen daalden met 18%. Water • Het leiding- en regenwaterverbruik (m³/VTE) daalt of blijft minstens constant t.o.v. 2018. => Het watergebruik daalde met 48,2 % per VTE ten opzichte van 2018. Energie • Het gasverbruik (kWh/m²) daalt met 15% t.o.v. 2018. => het gasverbruik daalde tussen 2018 en 2021 met 20% • Het elektriciteitsverbruik (kWh/VTE) daalt of blijft minstens constant t.o.v. 2018. => Het elektriciteitsverbruik daalde met 0,8 % per VTE tussen 2018 en 2021. Afval: • De totale hoeveelheid afval (kg/VTE) daalt met 10 % t.o.v. 2018. => De totale hoeveelheid afval daalde met 21%. •

De hoeveelheid restafval (kg/VTE) daalt met 15 % t.o.v. 2018. => Het restafval daalde in de periode van 2018 tot 2021 met 51%.

•

De hoeveelheid PMD (kg/VTE) daalt met 5 % t.o.v. 2018. => De PMD-fractie daalde met 34 % sinds 2018.

Doelstelling 2022 (tov 2018)

Emissies

- 8,5%

Resultaat 2021 (tov 2018)

-18%

Water

daalt of blijft minstens constant

Elektriciteit

daalt of blijft minstens constant

- 48,2% per VTE

- 0,8 % per VTE

Gas

- 15%

-20%

Afval

-10%

-21%

Restafval

- 15 %

-51%

PMD

-5%

-34%

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 82

Vlaamse Milieumaatschappij (2022), Milieuverklaring 2022 – Gegevens 2021

12 BIJLAGEN

BIJLAGEN

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 84

Vlaamse Milieumaatschappij (2022), Milieuverklaring 2022 – Gegevens 2021

Bijlage 1: Personeelsleden en VTE11 Tabel 20: Overzicht aantal personeelsleden en VTE

2015 Aalst Antwerpen - PIH Antwerpen - VAC Brussel - Ferraris Gent - LAK Hasselt Herentals Leuven - CBG Leuven - VAC Lummen Mechelen - OVAM Merelbeke Nieuwpoort Oostende - Administratie Oostende – Onderhoudsdienst VMM

2018

Aantal 219 46 23 65 123 35 36 15 54

VTE 191,0 39,6 19,2 57,6 108,9 30,2 31,9 13,4 45,9

23,6

80 7 891

71,5 6,6 782,2

VTE 229,7 39,2 20,2 64,4 109,8 32,0 41,7 15,1 40,2 13,2 22,3 8,4 12,4 78,3 4,8 739,3

Aantal 263 47 22 73 125 35 46 15 54 14 25 9 16 77 3 831

2019 VTE12 225,6 40,5 19,9 63,9 110,3 30,7 42,1 13,9 42,8 13,3 22,4 8,6 15,6 69,2 4,4 730,5

Aantal 259 51 19 68 124 34 44 15 55 14 24 9 18 76 3 819

2020 VTE 226,8 43,2 18,9 62,7 111,7 30,2 38,8 14,1 46,1 13,1 22,4 8,7 15,7 67,9 2,9 729,3

2021

Aantal 253 49 18 64 126 126 35 20 50

VTE 233,8 42,3 16,0 58,2 114 114,3 30,0 19.3 44.5

Aantal 248 51 20 72 125 35 48 19 45

VTE 226,7 40,2 15,8 62,9 112,8 29,7 43,4 18,1 39,7

21 9 18 76 3 797

19,9 8,3 17,2 69,3 2,8 724

18 8 18 70 3 784

17,1 8,3 17 65,2 2,8 705,4

Vanaf 2017 werden de rattenvangers opgenomen bij de locatie waar ze administratief aan zijn toegewezen. De locaties waar de VMM niet meer actief is (en Brussel-IRCEL en een permanente thuiswerkers) werden niet afzonderlijk weergegeven maar zijn wel opgenomen in het totaal. De medewerkers van Lummen werden administratief toegewezen aan andere locaties. \\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ Vlaamse Milieumaatschappij (2022), Milieuverklaring 2022 – Gegevens 2021

Bijlage 2: VMM Organogram

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 86

Vlaamse Milieumaatschappij (2022), Milieuverklaring 2022 – Gegevens 2021

Bijlage 3: Resultaten VMM 2013-2020 Doelstelling 2020 (t.o.v. 2013)

Resultaat 2020 (t.o.v 2013)

Minimaliseren leidingwater (m³/VTE)

-35 % m³/VTE

Water Maximaal substitueren door regenwater

Van 11,4 % in 2013 naar 20,7 % in 2020

Elektriciteit

-10 % kwh/VTE

-30 % kwh/VTE

Gas

-10 % kwh/VTE

-64 % kwh/VTE

Emissies

-30 % Ton CO2

-43 % Ton CO2

Telewerkdagen13

+20 % dagen telewerken

+864% t.o.v 2016

Duurzame verplaatsingen

Duurzame verplaatsingen omhoog

Van 13,0 % in 2013 naar 17,7 % in 2019 naar 7,6 % in 2020

Dieselwagens

Naar 50 % dieselwagens

42 %

Telewerkdagen omvat periode 2016-2019

Kilometers dienstwagens14

-20 % aantal kilometers

-30 %

-50 % kg/VTE

-76 % kg/VTE

Restafval15

-50% kg

-66 % kg

PMD

-10 % kg

- 19 %

Duurzame aankopen

100%

48 %

Geen pesticiden

Nulgebruik

Papier

Biodiversiteit

14 15

Kilometers dienstwagens periode 2012-1019 Restafval ten opzichte van 2012

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 88

Vlaamse Milieumaatschappij (2022), Milieuverklaring 2022 – Gegevens 2021

Bijlage 4: Omrekenings- en aanrekeningsfactoren milieumonitor16 Locatie Aalst Aalst Aalst Aalst Aalst Aalst Alle locaties Alle locaties Alle locaties Alle locaties Alle locaties Alle locaties Alle locaties Alle locaties Alle locaties Alle locaties Alle locaties Alle locaties Alle locaties Alle locaties Alle locaties Alle locaties Gent - LAK Gent - LAK Gent - LAK Gent - LAK Gent - LAK Gent - LAK Gent - LAK Gent - LAK Herentals Oostende Oostende Oostende Oostende Oostende Oostende

categorie GFT GFT papier & karton papier & karton restafval restafval Emissiefactor gas CO2 Emissiefactor gas CO2 Emissiefactor gas NOx Emissiefactor gas NOx Emissiefactor gas PM10 Emissiefactor gas PM10 Diesel naar CO2 Benzine naar CO2 CNG naar CO2 groenafval isomo rookmelder septisch afval Spaarlampen Spuitbussen leeg TL-lampen papier & karton papier & karton PMD PMD PMD restafval restafval Zacht plastiek en Folie aantal plastiekfolie papier & karton papier & karton papier & karton PMD PMD PMD

eenheid Ccontainer 140l kg/m³ Container 1100l kg/m³ Container 1100l kg/m³ ton/kwh ton/TJ kg/kwh kg/TJ kg/kwh kg/TJ kg CO2/liter kg CO2/liter kg CO2/liter kg/m³ kg/m³ kg/stuk kg/m³ kg/stuk kg/stuk kg/stuk Container 1000l Container 240l Container 660l kg/m³ kg/zak Container 1000l kg/m³

omzettingsfactor naar gewicht 0,9585 684,64 1,0332 93,92 0,8545 77,69 2,02E-04 56,10 1,04E-04 28,92 1,62E-06 0,45 2,64 2,39 2,67 150 10 0,12 1000 0,3 0,113 0,333 0,9392 0,2254 0,1546 23,43 1,41 0,875 87,5

kg/zak kg/zak Container 1100l Container 660l kg/m³ Container 660l kg/m³ kg/zak

1,9 1 1,0332 0,6199 93,92 0,1546 23,43 1,41

Indien voor een locatie geen specifieke omzettingsfactoren beschikbaar zijn, worden de omzettingsfactoren van het hoofdkantoor in Aalst gebruikt.

Oostende Oostende Oostende Oostende Brussel - Ferraris Mechelen OVAM Antwerpen - VAC Leuven - VAC Locatie Brussel - Ferraris Mechelen - OVAM Antwerpen - VAC Leuven - VAC Brussel - Ferraris Mechelen - OVAM Antwerpen - VAC Leuven - VAC

restafval restafval restafval zacht plastiek Aandeel oppervlakte

Container 1100l Container 660l kg/m³ kg/zak %

Aandeel oppervlakte Aandeel oppervlakte Aandeel oppervlakte

% % %

0,80663 0,484 73,33 3 2,3% 2,4% 1,7% 6,4%

aandeel Aandeel VMM in oppervlakte Aandeel VMM in oppervlakte Aandeel VMM in oppervlakte Aandeel VMM in oppervlakte Aandeel personeel Aandeel personeel Aandeel personeel Aandeel personeel

waarde 2,85% 2,38% 1,72% 6,38% 5,41% 4,97% 1,87% 5,79%

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 90

Vlaamse Milieumaatschappij (2022), Milieuverklaring 2022 – Gegevens 2021

Vlaamse Milieumaatschappij Dokter De Moorstraat 24-26 9300 Aalst www.vmm.be