Wonen Antwerpen JAARVERSLAG 2011
Wonen Antwerpen Lange Kievitstraat 111-113 bus 54 2018 Antwerpen Tel.: 03 224 61 16 Fax: 03 224 61 12 www.bouwenenwonen.be
Wonen Antwerpen JAARVERSLAG 2011
Jaarverslag Wonen Antwerpen 2011
INHOU
INHOUD VOORWOORD
D
............................................................................................................................................................................................................
5
.........................................................................................................................................
9
..........................................................................................................................................................................
19
................................................................................................................................................. ONDERSTEUNING LOKAAL WOONBELEID Gemeenten ..................................................................................................................................................................................................... Een lokale woonbeleidsvisie helpen ontwikkelen ................................................................................................. Woongerelateerd instrumentarium stimuleren ......................................................................................................... Projecten ondersteuning lokaal woonbeleid ....................................................................................................................... Advisering en attestering .................................................................................................................................................................... Advisering .............................................................................................................................................................................................. Advies up ................................................................................................................................................................................... RUP/MER ..................................................................................................................................................................................... Attestering ............................................................................................................................................................................................. Verwervingen ..........................................................................................................................................................................
29 29 29 33 39 43 43 43 45 47 47
VORMING EN COMMUNICATIE
49
TEGEMOETKOMINGEN AAN PARTICULIEREN WOONKWALITEITSBEWAKING
...................................................................................................................................................................... ...........................................................................................................................................................
51
............................................................................................................................................................................... INFO WONEN ANTWERPEN Onderzoeker Eddy Lambrechts met pensioen .................................................................................................................... Contactpersonen ........................................................................................................................................................................................
55 55 57
COLOFON
59
UITDAGINGEN VOOR DE TOEKOMST
....................................................................................................................................................................................................................
Jaarverslag Wonen Antwerpen 2011
3
4
VOORWOORD Met enige fierheid stel ik u graag de 4e editie van het jaarverslag van Wonen Antwerpen voor. Het is immers niet zo moeilijk om eenmalig met een publicatie uit te pakken, maar de kunst bestaat erin om die inspanning jaar na jaar te blijven leveren. Ik maak van de gelegenheid gebruik om onze ploeg redacteurs oprecht te danken en een bijzonder woordje van waardering uit te spreken voor collega Joeri Laureys, die het cijfer- en kaartmateriaal aanleverde en voor collega Veerle Maes, die naar goede gewoonte de eindredactie voor haar rekening nam. Een belangrijk voordeel van de continuïteit in de rapportering is de mogelijkheid om een evolutie in kaart te brengen en dit niet alleen omtrent de prestaties van ons agentschap, maar vooral ook over de resultaten in de 70 gemeenten in de provincie Antwerpen. Zoals gebruikelijk worden meerdere cijferreeksen tot op gemeentelijk niveau gedetailleerd, zodat de gemeenten de trends op het vlak van bvb. de premieverstrekking of de woonkwaliteitsbewaking kunnen opvolgen en zij zichzelf ook beter kunnen positioneren tegenover andere gemeenten in de regio. Vooraleer de hoofdactiviteiten een voor een te overlopen, sta ik graag nog even stil bij één van de meest opmerkelijke vaststellingen van 2011, met name de toenemende positieve invloed van de werking van de intergemeentelijke projecten lokaal woonbeleid. Deze projecten, die de krachten van verschillende gemeenten op het vlak van het lokaal woonbeleid bundelen, komen stilaan op kruissnelheid en de werking hiervan begint zondermeer vruchten af te werpen. In heel wat Antwerpse gemeenten zijn er intussen woonplannen goedgekeurd door de gemeenteraad of zijn deze in opmaak, in alle gemeenten vond er vorig jaar minimaal één, maar meestal ook meerdere keren een lokaal woonoverleg plaats en ook de informatieverstrekking aan de burgers via een woonloket of duidelijke aanspreekpunten kende een ‘boost’. Wonen Antwerpen is blij dat de subsidies die door Vlaanderen aan deze intergemeentelijke projecten worden toegekend op het terrein ook effectief tot vooruitgang leiden. Wat de tegemoetkomingen aan particulieren betreft, was 2011 een jaar met twee gezichten. Gedurende lange tijd overheerste namelijk het gevoel van stabiliteit en konden eerder opgelopen achterstanden in de dossierbehandeling nagenoeg volledig weggewerkt worden. Op het jaareinde ontstond er evenwel een zekere paniek bij de burgers naar aanleiding van het wegvallen van enkele federale stimuli. Hoewel het hier bijna uitsluitend ging om federale ingrepen kon het klimaat van onzekerheid over het voortbestaan van onze Vlaamse premies op korte termijn niet worden weggenomen. Dit zorgde uiteindelijk voor een stormloop, deels al in november, maar vooral ook in december toen onze dienst overstelpt werd met aanvragen voor de renovatiepremie en de verbeterings- en aanpassingspremie. Om u een idee te geven van de omvang van deze toevloed: in december ontving Wonen Antwerpen maar liefst 1.792 aanvragen voor een renovatiepremie. Dit aantal overtrof ruim 4 maal het maandgemiddelde van circa 400 aanvragen. Om u ook een beeld te geven van de financiële impact van de premies van Wonen-Vlaanderen, hebben we vanaf dit jaar ook een nieuwe tabel toegevoegd over de uitbetaalde premies in 2010 en 2011. Met een investering van bijna 65 miljoen euro in die beide jaren samen, kan men toch spreken van een forse investering van Vlaanderen voor de renovatie en verbetering van woningen in de 70 Antwerpse gemeenten.
Jaarverslag Wonen Antwerpen 2011
5
Op jaarbasis, voor alle tegemoetkomingen samen, noteerde Wonen-Vlaanderen een toename van het aantal aanvragen van 12,5 %. Gelukkig bleef ook de productie op peil, zodat het dossiersaldo nauwelijks aangroeide. In 2011 werkte Wonen Antwerpen ook verder aan de ruimere bekendheid van de tegemoetkoming in de huurprijs, beter bekend als de huursubsidie en installatiepremie. Er werden enkele informatiesessies georganiseerd voor gemeenten, maar ook voor medewerkers van OCMW’s, die dagelijks geconfronteerd worden met klanten die in penibele woonomstandigheden moeten leven. Mede hierdoor kenden we ook in deze sector een groei van het aantal aanvragen. De woonkwaliteit bewaken blijft één van de basispeilers van onze opdracht. Op dit terrein blijft een goede samenwerking met de gemeenten, die het eerste aanspreekpunt zijn voor de burger die problemen ondervindt met de kwaliteit van zijn woning, een permanent aandachtspunt. Door een interne reorganisatie heeft nu elke gemeente bij Wonen Antwerpen een eigen contactpersoon, die alle dossiers opvolgt en vanuit die nauwe betrokkenheid ook beter de lokale gevoeligheden kan inschatten en aanvoelen. Nieuw is de gewijzigde aanpak inzake de vaststellingen in woningen die door Wonen Antwerpen gebeuren in het kader van de onderzoeken ‘huursubsidie’. Vroeger trachtte onze dienst vaak eerst zelf te bemiddelen met de eigenaar, wanneer er in de huursubsidiewoning gebreken waren, maar nu adviseert Wonen Antwerpen de burgemeester systematisch wanneer een onderzoeker een ongeschiktheid- en/of onbewoonbaarheid heeft vastgesteld. Op deze manier kunnen we sneller op de bal spelen en wordt de eigenaar in de praktijk nagenoeg gedwongen om herstellingen uit te voeren. Het voordeel voor de eigenaar is wel dat hij over deze herstellingen in overleg kan treden met de gemeente zelf en de overheid op deze manier toch weer een stapje dichter bij de burger komt. Wonen Antwerpen kon met tevredenheid vaststellen dat ook de gemeenten steeds meer overtuigd zijn van het nut van een actief woningkwaliteitsbeleid. Zo werden in 2011 in de laatste gemeenten de reglementen inzake de opmaak van het leegstandsregister goedgekeurd, maar meer opmerkelijk is dat 46 van alle Antwerpse gemeenten hier ook een eigen leegstandsheffing aan koppelden. Terwijl het eerste reglement verplicht is, is de heffing facultatief en de grote groep gemeenten die hiermee aan de slag wil, duidt toch op een vaste wil van de gemeenten om zoveel mogelijk instrumenten in te zetten in de zoektocht of het streven naar betaalbaar wonen. Met het opnemen door de gemeente van haar rol als regisseur van het lokale woonbeleid, zijn we aanbeland bij de laatste hoofdtaak van Wonen Antwerpen, met name de ondersteuning van de gemeenten bij de uitbouw van het lokale woonbeleid. In de inleiding van dit voorwoord, werd er reeds gewezen op het toenemende belang van de intergemeentelijke projecten lokaal woonbeleid. In 2011 kende de Vlaamse Minister van Wonen, Freya Van den Bossche, subsidies toe voor de opstart van één nieuw Antwerps project, met name ‘IVLW Midden’. Alle goedgekeurde projecten samen zijn nu goed voor een dekkingsgraad van 87 % van alle gemeenten in de provincie Antwerpen.
VOOR
Het lokale woonoverleg, dat intussen goed ingeburgerd is, blijft het middel bij uitstek om de samenwerking tussen lokale partners te optimaliseren. Thema’s die daarbij het meest aan bod kwamen, zijn ondermeer de opmaak van een lokaal woonplan, de bespreking van de programmatie van sociale woonprojecten, de opmaak
6
van een gemeentelijk toewijzingsreglement en last but not least uiteraard ook de toepassing en interpretatie van het decreet grond- en pandenbeleid. De vele vragen die onze helpdesk in 2011 mocht ontvangen, tonen aan dat het decreet grond- en pandenbeleid de geesten blijft beroeren, maar vooral ook zorgt voor nieuwe impulsen en mogelijkheden voor lokale besturen. Op het jaareinde zorgde de publicatie van het Besluit van de Vlaamse regering inzake de monitoring van het sociaal woonaanbod ook voor een nieuwe uitdaging voor de gemeenten. Wonen Antwerpen zorgde ook hier voor een directe ondersteuning van de gemeenten, met informatiesessies en een rechtstreekse begeleiding via de helpdesk U merkt het: 2011 was opnieuw een boeiend jaar voor Wonen Antwerpen en ik ben ervan overtuigd dat heel wat gemeenten ons ervaren als een gewaardeerde partner die over heel wat expertise beschikt, die zich bovendien op een dynamische manier wil inzetten voor de realisatie van het betaalbaar en kwaliteitsvol wonen in Vlaanderen. Dit betekent uiteraard niet dat er geen uitdagingen meer zouden zijn voor ons Agentschap. Onder het motto ‘alles kan beter’ zullen we in 2012 verder op zoek gaan naar een optimalisering van onze werking en we zullen ook dan klaar moeten staan voor nieuwe evoluties of beleidsinitiatieven. Een tipje van de sluier wordt al toegelicht in de tekst die u achteraan terugvindt in dit jaarverslag.
Ivan Peeters, directeur Wonen Antwerpen.
RWOORD Jaarverslag Wonen Antwerpen 2011
7
O 8
TEGEMOETKOMINGEN AAN PARTICULIEREN Het werkjaar 2011 leek – wat de premies betreft – lange tijd een stabiel, zelfs relatief rustig jaar te worden. De regelgeving wijzigde nauwelijks of niet en mede door de inzet van onze medewerkers en onderzoekers, konden eerder opgelopen achterstanden opgehaald worden, waardoor in het najaar de wettelijke doorlooptijd van 3 maanden voor de behandeling van de dossiers gemiddeld gemakkelijk gehaald werd.
Het totaal aantal aanvragen lag slechts een fractie lager dan in het topjaar 2009, toen een recordaantal van 12.579 aanvragen werd genoteerd. Hoewel de productie een kleine krimp vertoonde van zowat 5%, mag het resultaat van in totaal 11.889 behandelde dossiers in 2011 opnieuw gezien worden. In 2010 noteerden we weliswaar een topjaar met 12.518 beslissingen, maar zeker wanneer men het actuele resultaat afzet tegenover de productie van 2009, toen slechts 9.170 aanvragen voor premies behandeld werden, mag men tevreden terugblikken. Doordat het aantal behandelde dossiers slechts een fractie lager ligt dan het aantal aanvragen, is het saldo van nog openstaande dossiers bovendien nagenoeg status quo gebleven.
OETKOM Deze bijna harmonieuze toestand werd echter abrupt onderbroken door een zondvloed van aanvragen voor renovatiepremies en verbeterings- en aanpassingspremies in de maand december van 2011. Deze grote toevloed van dossiers was het gevolg van de – onterechte, maar wel begrijpelijke – onzekerheid bij de klanten over het voortbestaan van deze premies in 2012. Onder invloed van de door de federale regering aangekondigde besparingsmaatregelen, hoofzakelijk op het vlak van de fiscale aftrek van ingrepen en renovaties in woningen, ontstond er enige paniek bij de burgers die vreesden voor gelijkaardige bezuinigingen van de Vlaamse regering. In december ontving Wonen Antwerpen maar liefst 1.792 aanvragen voor een renovatiepremie en 737 aanvragen voor een verbeterings- en aanpassingspremie. Om u een idee te geven van de omvang van deze toestroom : het aantal aanvragen voor een renovatiepremie overtrof ruim 4 maal het maandgemiddelde van circa 400 aanvragen. Bij de verbeterings- en aanpassingspremie noteerden we 2,5 maal zoveel aanvragen als gemiddeld.
Met de renovatiepremie wil de Vlaamse regering eigenaars ondersteunen die hun enige woning renoveren. Ook eigenaars-verhuurders die een woning voor minimaal 9 jaar verhuren aan een sociaal verhuurkantoor kunnen aanspraak maken op deze premie.
Ook in 2011 bleef de renovatiepremie het paradepaardje onder de premies. We noteerden in totaal 6.360 aanvragen voor deze premie met globaal een goede spreiding over de 70 gemeenten in de provincie Antwerpen. Er werden in 2011 zowat 4.843 renovatiepremies aan particulieren toegezegd, terwijl 1.173 aanvragen werden geweigerd. Een opmerkelijke vaststelling is dat het gemiddeld aantal facturen in de dossiers sterk kan verschillen naargelang de regio. Zo merken we op dat er in de steden, maar ook in de gemeenten rond de as Antwerpen-Brussel, er meer doe-het-zelvers (met meer facturen) een aanvraag indienden, terwijl in de meer landelijke omgevingen en dan vooral in de Kempen er meer met aannemers gewerkt werd. Opvallend is ook dat er vooral renovatiepremies werden aangevraagd voor werken waarvoor tot het einde van 2011 ook een federale fiscale aftrek of andere premies voor-
ULIERE De exponentiële toename van het aantal aanvragen in december verklaart wellicht ook de globale toename van het aantal aanvragen op jaarbasis. Met in totaal 12.231 aanvragen voor alle tegemoetkomingen samen (renovatiepremie, verbeterings- en aanpassingspremie en de tegemoetkoming in de huur) noteerde Wonen Antwerpen een groei van ruim 12,5 % ten opzichte van het vorige werkjaar 2010.
Jaarverslag Wonen Antwerpen 2011
9
zien waren, zoals voor de isolatie van het dak, het plaatsen van een condensatieketel en de vervanging van de ramen met isolerend glas. Het gemiddelde premiebedrag bedroeg in 2011 5.074 euro en in totaal werden er in 2011 ruim 30,2 miljoen euro renovatiepremies uitbetaald in onze provincie. Een overzicht van de uitbetalingen van de premies, met een detail per gemeente, vindt u terug in een tabel in bijlage. U zal merken dat Vlaanderen relatief fors investeert in de renovatie en verbetering van woningen en dat zelfs voor kleinere of middelgrote gemeenten het over grote bedragen kan gaan. Dat bv. de stad Antwerpen in 2011 kon rekenen op ruim 8 miljoen uitbetaalde renovatie- en verbeteringspremies zal wellicht niemand verbazen, maar als we vervolgens merken dat
10
bv ook de inwoners van een gemeente als Heist-opden-Berg konden rekenen op meer dan 1 miljoen euro aan tegemoetkomingen, is dat ongetwijfeld al meer opvallend. Of er een verband kan worden gelegd tussen een actieve promotie van de premies door een woonloket of actieve huisvestingsdienst, kon niet worden onderzocht, maar gemeenten met een relatief laag resultaat op het vlak van toegekende of uitbetaalde premies kunnen toch best even nagaan of er niets schort aan de bekendheid van de voor de burgers beschikbare premies. De verbeterings- en aanpassingspremie is niet enkel gericht naar de eigenaars die hun enige woning bewonen, maar ook naar eigenaars-bewoners die meerdere woningen in eigendom hebben en naar huurders. Een verbeteringspremie kan men krijgen
vÓÓr
voor verbeterings- of verbouwingswerken aan de woning. Heel wat werken vindt men ook terug onder de renovatiepremie, maar men kan meerdere aanvragen doen over een periode van 10 jaar, zodat men de investering kan spreiden. Bovendien wordt er gewerkt met minimale investeringsgrenzen die veel lager liggen dan bij de renovatiepremie. Deze premie is daarom specifiek geschikt voor gezinnen en alleenstaanden met een lager inkomen. Bejaarden die de woning aanpassen aan hun fysieke gesteldheid kunnen een aanpassingspremie krijgen. In 2011 ontving Wonen Antwerpen 3.826 aanvragen voor een verbeterings- of aanpassingspremie. Er werden 2.650 premies toegezegd en 1.057 aanvragen werden geweigerd.
na
Om tenslotte ook een impuls te kunnen geven aan de private huurmarkt is er de tegemoetkoming in de huur, ook bekend als de huursubsidie- en installatiepremie. Eén van de belangrijkste toegangsgronden voor deze tussenkomst is de verhuis van een onbewoonbare en/of ongeschikte of te kleine woning naar een kwaliteitsvolle, conforme huurwoning. Ook bejaarden of gehandicapten die verhuizen van een onaangepaste naar een aangepaste woning kunnen op de huursubsidie aanspraak maken. Gewezen daklozen die van het OCMW voor hun nieuwe woning een installatiepremie ontvangen, kunnen ook bij ons aankloppen voor een huursubsidie. Tenslotte komen ook alle nieuwe huurders van een SVKwoning in aanmerking. Het aantal aanvragen voor de huursubsidies ver-
Jaarverslag Wonen Antwerpen 2011
11
toonde in 2011 een licht stijgende trend. Dit cijfer evolueerde van 1.974 aanvragen in 2010 naar 2.045 in 2011 en kende dus een toename van 3,5%. Ook het aantal behandelde dossiers steeg van 1.981 beslissingen in 2010 naar 2.175 in 2011. Deze stijging met bijna 10% maakte dat het dossiersaldo licht afnam. Opvallende tendens in 2011 was de toename van het aantal aanvragen van daklozen die een installatiepremie hadden ontvangen via het OCMW. Deze evolutie toont aan dat de inspanningen van Wonen-Vlaanderen om de huursubsidie beter bekend te maken bij de OCMW’s vruchten beginnen af te werpen.
slechte kwaliteit van de nieuwe in huur genomen woning blijft één van de belangrijkste redenen voor dit grote aantal weigeringen. Om tegen dit fenomeen in te kunnen gaan, is in de loop van 2011 beslist om systematisch een procedure ongeschiktheid- en onbewoonbaarheid op te starten wanneer die nieuwe woning gebreken vertoont. Dit blijkt immers vaak de enige manier om eigenaars aan te sporen om snel de vastgestelde gebreken weg te werken. In het geval de woning na een herstelling niet langer ongeschikt, noch onbewoonbaar blijkt te zijn, wordt de huursubsidie alsnog toegekend. Alle voorwaarden en modaliteiten, aanvraagformulieren en veelgestelde vragen over de tegemoetkomingen aan particulieren kan u terugvinden op onze website www.bouwenenwonen.be.
Helaas bleef ook in 2011 het aandeel weigeringen van aanvragen huursubsidies groter dan het aantal goedkeuringen, en dit in een 60-40 verhouding. De
BEHANDELDE DOSSIERS TOTAAL
HUUR toekenningen
VAP weigeringen
toekenningen
RENO weigeringen
toekenningen
weigeringen
2009 2010 2011 2009 2010 2011 2009 2010 2011 2009 2010 2011 2009 2010 2011 2009 2010 2011 totaal
602
729
845
502
1.252
1.330
1.920
2.499
2.650
631
958
1.057
4.619
5.523
4.834
904
1.557
1173
PREMIEAANVRAGEN TOTAAL
HUUR
VAP
RENO
2009 2010 2011 2009 2010 2011 2009 2010 2011 totaal
1.565
12
1.974
2.045
3.129
3.283
3.826
7.885
5.614
6360
HUUR = huursubsidie VAP = verbeterings- en aanpassingspremie RENO = renovatiepremie
BEHANDELDE DOSSIERS ARRONDISSEMENT ANTWERPEN
HUUR
VAP
RENO
toekenningen weigeringen toekenningen weigeringen toekenningen weigeringen 2009 2010 2011 2009 2010 2011 2009 2010 2011 2009 2010 2011 2009 2010 2011 2009 2010 2011 Aartselaar
1
2
4
0
0
1
7
9
9
4
8
4
41
52
36
14
15
8
287
389
492
333
913
998
661
907
916
107
192
205
1.059
1.292
1.177
189
399
232
Boechout
3
5
2
1
4
6
10
13
17
1
7
7
24
49
31
8
11
16
Boom
0
0
4
3
5
3
20
18
14
10
7
21
54
59
54
20
27
42
Borsbeek
5
6
5
4
6
4
15
6
16
4
2
5
23
19
21
5
11
3
14
10
5
5
14
8
16
21
24
5
15
19
85
114
98
21
38
23
7
3
2
1
2
1
24
33
29
19
23
14
59
64
39
13
25
12
Antwerpen
Brasschaat Brecht Edegem
2
6
3
2
10
6
22
38
47
15
8
10
57
79
61
14
20
12
13
9
10
4
4
4
13
9
20
4
14
18
45
43
54
14
11
10
Hemiksem
1
2
1
0
4
3
22
33
41
4
17
20
50
54
46
6
15
11
Hove
0
0
0
1
1
0
7
4
7
4
6
4
33
30
27
9
11
7
Kalmthout
4
3
7
1
4
5
9
7
11
7
6
8
56
64
49
9
21
19
Kapellen
5
4
7
0
4
2
18
23
27
10
24
26
64
89
79
25
33
36
Kontich
1
7
7
0
2
9
24
32
45
3
14
14
81
67
70
14
12
8
Lint
3
2
0
2
1
0
6
4
4
2
5
3
15
17
25
4
8
2
12
6
30
12
28
28
18
34
15
4
26
14
88
139
66
11
28
16
0
1
5
2
0
0
8
17
19
6
9
5
41
38
41
4
11
9
Ranst
4
6
4
1
1
3
15
14
11
7
11
9
34
59
41
9
20
16
Rumst
0
1
1
1
2
3
5
7
8
1
7
8
56
59
53
11
15
11
Schelle
0
0
0
0
1
2
4
6
2
4
3
5
24
31
29
7
7
9
Schilde
1
0
2
2
0
2
3
10
10
12
5
5
35
39
35
13
17
7
Schoten
7
9
6
5
8
4
25
33
40
13
13
26
100
132
109
18
37
28
Stabroek
4
4
4
4
7
3
12
18
18
9
15
11
61
59
61
9
15
15
Wijnegem
3
5
4
1
5
0
5
10
10
11
4
3
23
58
31
4
10
8
Essen
Mortsel Niel
Wommelgem
4
1
5
1
3
3
6
7
17
2
2
9
37
36
36
8
9
12
Wuustwezel
14
11
8
4
6
2
10
10
15
8
7
7
48
46
22
7
18
10
Zandhoven
4
6
0
0
1
1
14
11
18
6
6
6
23
31
14
8
15
8
Zoersel
9
8
6
0
3
1
9
13
14
5
10
4
44
71
39
6
17
3
Zwijndrecht
4
1
1
0
4
7
12
27
29
9
16
17
48
60
60
15
17
18
Malle
2
1
5
1
2
1
5
2
8
1
3
3
34
35
32
4
13
6
Jaarverslag Wonen Antwerpen 2011
13
BEHANDELDE DOSSIERS ARRONDISSEMENT MECHELEN
HUUR
VAP
RENO
toekenningen weigeringen toekenningen weigeringen toekenningen weigeringen 2009 2010 2011 2009 2010 2011 2009 2010 2011 2009 2010 2011 2009 2010 2011 2009 2010 2011 Berlaar
4
9
8
0
1
2
12
14
20
4
7
5
28
27
26
5
11
6
Bonheiden
0
0
0
1
1
2
9
2
9
4
2
1
30
50
25
8
12
6
Bornem
4
4
3
2
4
5
28
33
28
12
20
16
75
77
65
18
21
16
Duffel
5
3
4
3
8
6
8
15
13
7
7
2
44
44
32
6
16
7
Heist-OpDen-Berg
10
17
15
1
2
3
57
63
69
16
25
44
103
168
119
20
37
25
Lier
29
20
28
5
7
18
56
36
76
7
17
19
103
105
123
11
25
20
Mechelen
29
27
22
44
47
50
96
133
115
54
65
55
192
263
239
53
72
76
Nijlen
3
7
6
1
2
4
42
52
49
16
21
13
67
69
80
8
26
11
Putte
5
8
5
0
1
0
10
11
11
3
2
9
43
62
51
20
17
5
Puurs
3
6
2
1
3
1
24
27
39
5
14
18
67
77
68
5
9
16
SintAmands
1
1
1
0
0
0
7
11
14
6
13
7
29
38
22
4
14
7
SintKatelijneWaver
2
3
1
1
7
6
12
28
25
8
13
17
31
70
67
13
27
14
Willebroek
4
6
5
0
3
2
21
27
33
11
15
16
64
78
70
11
16
30
14
BEHANDELDE DOSSIERS ARRONDISSEMENT TURNHOUT
HUUR
VAP
RENO
toekenningen weigeringen toekenningen weigeringen toekenningen weigeringen 2009 2010 2011 2009 2010 2011 2009 2010 2011 2009 2010 2011 2009 2010 2011 2009 2010 2011 Arendonk
1
0
1
0
0
2
29
53
12
17
9
11
42
44
29
9
19
8
BaarleHertog
0
0
0
0
0
0
2
0
2
0
0
0
2
0
1
2
0
0
Balen
8
8
4
1
2
3
25
27
26
8
15
23
66
85
65
12
21
16
Beerse
0
1
2
1
1
2
10
19
19
5
10
3
43
49
48
6
14
5
Dessel
3
2
2
0
2
1
8
9
12
4
2
5
35
38
20
7
11
8
15
28
16
9
24
18
35
37
36
8
34
27
98
102
103
20
28
30
Grobbendonk
1
1
2
1
0
1
3
7
22
1
5
5
43
32
22
7
6
9
Herentals
10
9
8
6
19
15
28
36
43
13
14
23
83
85
82
13
31
23
Herenthout
1
0
3
0
2
4
25
41
34
2
10
17
18
40
16
1
6
8
Herselt
2
2
2
1
2
1
13
14
14
8
4
6
33
31
50
4
5
13
Hoogstraten
0
0
0
0
0
1
8
14
26
4
9
9
34
52
40
4
7
8
Hulshout
0
1
0
0
0
2
12
12
14
3
2
8
20
30
21
0
8
7
Kasterlee
0
0
2
2
4
4
15
14
16
8
8
22
43
45
51
14
10
19
Lille
0
0
5
0
1
5
11
12
20
13
14
21
41
29
45
3
8
19
Meerhout
3
2
1
1
2
0
19
28
34
7
7
11
31
31
38
13
8
15
Geel
Merksplas
0
1
1
2
0
2
5
5
7
4
5
3
14
23
24
5
7
4
Mol
13
13
9
4
15
6
50
51
82
16
20
30
116
121
119
17
29
32
Olen
0
2
1
1
2
0
9
18
15
6
7
7
26
38
44
3
10
6
OudTurnhout
2
1
1
1
1
1
14
21
17
4
1
7
53
62
59
4
7
5
Ravels
1
0
0
2
2
0
2
11
10
3
1
6
35
21
24
8
7
7
Retie
0
0
0
0
1
3
11
16
18
1
6
3
34
45
30
4
5
5
Rijkevorsel
0
0
2
0
0
0
12
14
14
4
4
12
33
47
29
4
13
6
Turnhout
27
33
50
17
34
41
90
114
100
22
29
25
160
155
162
23
31
25
Vorselaar
0
1
0
0
1
2
16
20
17
3
8
7
20
28
21
8
2
5
Vosselaar
0
1
1
0
1
1
17
21
19
8
8
2
32
36
34
2
5
3
Westerlo
0
2
2
2
3
6
19
27
28
4
5
18
95
65
74
15
31
15
Laakdal
2
2
0
1
2
0
25
30
31
5
15
14
51
76
60
15
19
16
Jaarverslag Wonen Antwerpen 2011
15
UITBETALINGEN PREMIES (BEDRAGEN
RENO 2010 Aartselaar
IN EURO)
VAP 2011
2010
RENO 2011
2010
VAP 2011
2010
2011
212.060
333.730
8.700
7.600
6.927.600
7.133.780
983.100
989.230
Mechelen
164.850
231.700
31.500
21.500
Meerhout
0
0
0
2.500
Merksplas
Balen
313.570
383.050
27.030
25.310
Mol
616.640
680.090
32.320
91.170
Beerse
253.580
258.160
12.370
18.100
Mortsel
661.220
660.010
35.400
16.600
91.960
176.480
12.650
16.450
Niel
196.800
269.560
20.500
17.900
308.950
195.070
12.300
11.100
Nijlen
395.370
450.000
40.720
38.300
Antwerpen Arendonk Baarle-Hertog
Berlaar Boechout
Malle
222.250
170.840
1.350
6.500
1.453.840
1.626.670
140.150
125.000
154.460
196.990
28.630
20.050
115.930
113.850
6.460
4.450
Bonheiden
251.290
226.220
2.600
1.000
Olen
238.220
225.660
16.550
11.700
Boom
330.780
322.340
18.600
17.050
Oud-Turnhout
316.980
345.630
18.690
12.570
Bornem
555.140
372.600
34.750
22.110
Putte
271.730
373.910
9.650
7.160
Borsbeek
175.290
74.710
8.650
11.600
Puurs
540.110
410.490
23.650
24.450
Brasschaat
621.230
600.730
14.850
22.950
Ranst
339.040
234.230
8.850
13.450
Brecht
380.740
220.950
21.850
29.220
Ravels
163.180
137.760
10.360
13.480
Dessel
164.960
183.300
8.750
11.990
Retie
200.920
235.300
7.730
22.310
Duffel
232.640
228.410
15.070
11.780
Rijkevorsel
250.090
192.610
9.500
11.150
Edegem
375.970
476.500
35.140
42.210
Rumst
365.480
311.340
3.850
10.550
Essen
215.560
330.080
12.050
13.260
Schelle
136.680
189.040
7.850
1.250
Geel
653.420
655.300
31.300
37.410
Schilde
298.600
193.930
9.300
5.600
Grobbendonk
185.860
207.910
5.210
19.500
Schoten
737.210
571.520
32.320
35.450
213.020
158.360
12.150
13.600
367.300
403.760
27.350
23.500
Heist-OpDen-Berg
616.440
951.490
56.750
54.900
Sint-Amands
Hemiksem
344.030
247.660
27.800
31.450
Sint-KatelijneWaver
Herentals
391.620
439.690
26.120
38.050
Stabroek
383.430
299.550
11.790
15.250
Herenthout
115.550
161.070
23.130
13.100
Turnhout
681.830
943.450
95.630
77.100
Herselt
164.620
276.350
12.170
15.100
Vorselaar
200.620
140.380
12.000
16.100
Hoogstraten
214.140
274.170
17.850
15.700
Vosselaar
232.150
155.210
18.250
6.600
Hove
263.580
210.800
3.250
7.350
Westerlo
399.940
365.520
23.480
28.700
Hulshout
131.290
173.350
15.410
11.000
Wijnegem
282.560
183.550
10.100
12.700
Kalmthout
443.830
397.120
4.970
18.250
Willebroek
554.180
408.080
30.680
27.190
Kapellen
459.170
482.620
22.690
38.680
Wommelgem
279.190
187.830
9.000
15.250
Kasterlee
247.570
260.420
10.350
17.110
Wuustwezel
289.590
141.360
11.750
16.110
Kontich
401.840
429.910
27.700
36.070
Zandhoven
141.780
130.300
12.750
10.910
Laakdal
269.720
395.040
22.050
18.900
Zoersel
412.490
242.410
16.800
11.600
Lier
556.970
766.550
36.650
70.710
Zwijndrecht
401.560
409.460
32.290
28.600
Lille
174.680
239.640
8.550
13.260
29.801.480
30.216.460
2.405.710
2.526.300
Lint
76.590
140.910
5.950
2.500
16
totaal reno 2011 = 30.216.460
Jaarverslag Wonen Antwerpen 2011
17
18
WOONKWALITEITSBEWAKING Een goede en betaalbare woning voor iedereen. Dit motto van Wonen-Vlaanderen vloeit rechtstreeks voort uit artikel 3 van de Vlaamse Wooncode dat het recht op menswaardig wonen voor iedereen wil garanderen. De kwaliteit van woningen is een belangrijke voorwaarde voor dat menswaardig wonen. Wonen in een veilige en aangename woning staat ook hoog op het verlanglijstje van de Vlaamse gezinnen en alleenstaanden. Helaas worden onze dromen en intenties niet steeds weerspiegeld in de dagelijkse realiteit. We worden immers nog teveel verontrust door de berichten in de media over CO-ongelukken, woningbranden, en gezinnen met een laag inkomen die in penibele omstandigheden wonen en daarbij dan nog worden uitgebuit door huisjesmelkers. En hoewel we door een strenge en doorgedreven aanpak van verkrotting al veel minder krotten in het straatbeeld aantreffen, ligt er ook op dit vlak nog heel wat werk op de plank. Gelet op de uitdagingen die er nog resten, is het dan ook verheugend dat 2011 voor Wonen Antwerpen opnieuw een jaar was waarin de inspanningen tegen verkrotting en verhuring van ongeschikte en onbewoonbare woningen konden worden opgedreven. Er werden meer woningonderzoeken verricht, meer adviezen verstrekt aan de burgemeesters om woningen ongeschikt- en/of onbewoonbaar te verklaren en er werden meer acties opgestart tegen verwaarloosde woningen of gebouwen. Het spreekt voor zich dat Wonen-Vlaanderen die strijd niet alleen kan voeren. We stellen tevreden vast dat ook de gemeenten zich meer en meer bewust worden van de problematiek en hiervoor ook meer middelen, vooral dan op het vlak van het benodigde gekwalificeerde personeel, inzetten. De opstart van verschillende projecten van intergemeentelijke samenwerking is hier zeker niet vreemd aan.
Jaarverslag Wonen Antwerpen 2011
Mede dankzij de subsidies die Vlaanderen vrijmaakt voor ondermeer de huisvestingsambtenaren binnen die projecten, kan er gerichter ingezet worden op die woonkwaliteitsbewaking. Enkele cijfers kunnen deze positieve trend aantonen. Zo verstrekte Wonen Antwerpen in 2011 voor exact 1.910 wooneenheden adviezen aan de burgemeesters inzake de geschiktheid, ongeschiktheid- en of onbewoonbaarheid van woningen. Dit resultaat houdt een toename in van bijna 13% ten opzichte van 2010, toen er voor 1.695 woningen adviezen werden gemaakt. Hiermee neemt Wonen Antwerpen ruim 33 % van alle Vlaamse adviezen voor haar rekening. Aan de basis van deze adviezen lagen 3.697 woningonderzoeken, waarvoor een technisch verslag werd opgesteld. Ook dit is een verbetering van het resultaat van 2010 met ruim 9%. Een deel van de woningonderzoeken mag op het conto worden geschreven van onze collega’s van de Vlaamse Wooninspectie die 687 onderzoeken uitvoerden in het kader van een gerechtelijke procedure. Dat niet alle onderzoeken leidden tot een formeel advies aan de burgemeester heeft ondermeer te maken met het feit dat sommige woningonderzoeken, te weten 1.325 in 2011, gebeurden in het kader van een aanvraag voor een huursubsidie en deze niet altijd aanleiding gaven tot een advies aan de burgemeester. Voor ‘huursubsidiewoningen’ die conform zijn, reikte Wonen Antwerpen 715 conformiteitsattesten uit aan de verhuurders. Uit het overzicht van het aantal adviezen ongeschiktheid- en/of onbewoonbaarheid per individuele gemeente, blijkt dat de stad Antwerpen, met 1.254 woningen waarvoor door Wonen Antwerpen adviezen werden uitgebracht, ruimschoots koploper blijft. De stad Antwerpen voert nog steeds een actief opsporingsbeleid, via de zogenaamde krotspot-methodiek, waarmee bepaalde wijken integraal worden gescreend. Er is tevens een vlotte samenwerking op-
19
WOONK BEWAKI gezet tussen stad, politie, Vlaamse Wooninspectie en Wonen Antwerpen, om de acties op elkaar af te stemmen. Een gelijkaardig overleg treffen we ook aan in Mechelen, waar voor 152 woningen een advies werd verstrekt.
Ondanks het numerieke overwicht voor de twee grote steden, merken we op dat ook het merendeel van de kleinere steden en de landelijke gemeenten de klachten van huurders over de kwaliteit van hun woningen in de regel ernstig nemen en rond deze problematiek een vlotte samenwerking met Wonen Antwerpen hebben opgezet. Hierdoor kon onze dienst het aantal beroepen tegen het zogenaamde ‘stilzitten’ van de burgemeester tot een minimum beperken. 2011 werd trouwens gekenmerkt door een relatief belangrijke wijziging van de Vlaamse Wooncode, het Kamerdecreet en het Heffingsdecreet en de verschillende uitvoeringsbesluiten op het vlak van de woonkwaliteitsbewaking. Die wijzigingen beoogden ondermeer een lagere administratieve last voor de gemeenten en een grotere marge voor de burgemeester om in het kader van de hoorplicht de eigenaars wat meer tijd te geven voor het uitvoeren van de noodzakelijke herstellingswerken. Concreet werd bv. de verplichting om bij elke besluit een afzonderlijk registratieattest te versturen opgeheven en werd de termijn waarbinnen tegen een beslissing of uitblijven van een beslissing door een burgemeester verlengd tot 12 maanden. Belangrijk is dat voortaan ook tegen ‘te huur’ gestelde woningen kan worden opgetreden. Wonen Antwerpen informeerde de gemeenten uitvoerig over deze wijzigingen, zowel via brieven en e-mail, als tijdens een gerichte opleiding voor de huisvestingsambtenaren. Tijdens die laatste opleiding, die plaatsvond in december, kreeg ook het optreden bij acute risico’s via artikel 135 van de Nieuwe Gemeentewet bijzondere aandacht.
20
In 2011 stuurde Wonen Antwerpen administratieve akten naar de eigenaars van 90 verwaarloosde panden, wat iets meer dan een verdubbeling is tegenover het resultaat van 2010. Uiteindelijk werden er op basis hiervan 63 verwaarloosde woningen of gebouwen geïnventariseerd. Hiermee werd de dalende trend die enkele jaren terug gestart was, gestopt. Ook hier moet een verklaring worden gezocht in de toenemende interesse voor woonkwaliteit bij de gemeenten en dan vooral in de gemeenten die deel uitmaken van een intergemeentelijk samenwerkingsverband. In diverse gemeenten werden woonplannen goedgekeurd die het tijdig versturen van een vermoedenslijst verwaarlozing als concrete actie bevatten. In 2012 verwachten we een verdere versterking van deze tendens. Het zijn net dergelijke concrete acties die voortvloeien uit een woonvisie die het nut van een woonplan mee kunnen aantonen. Zoals vorig jaar reeds gemeld zijn de gemeenten sinds 1 januari 2010 terug bevoegd voor de inventarisatie van leegstaande gebouwen en woningen. De gemeenten zijn verplicht om een leegstandsregister aan te leggen en dit ook doorlopend te actualiseren. In 2011 keurden de gemeenteraden van de laatste gemeenten die nog geen register hadden een leegstandsreglement goed, zodat nu alle gemeenten uit de provincie Antwerpen beschikken over een goedgekeurd leegstandsreglement. De gemeenten kunnen bovendien ook – facultatief weliswaar – een eigen leegstandsheffing op de geïnventariseerde panden invoeren. Opvallend is dat heel wat van de Antwerpse gemeenten van deze mogelijkheid ook effectiefgebruik maken. Maar liefst 46 van de gemeenten heeft immers een heffing ingevoerd Eén van de belangrijkste knelpunten in de strijd tegen onbewoonbare en ongeschikte woningen blijft de herhuisvesting van de bewoners die een dergelijk pand moeten verlaten. Ondanks de gedrevenheid en inspanningen van de gemeenten en maatschappe-
KWALITE ING lijke begeleiders, blijkt het niet altijd mogelijk om de getroffen gezinnen te herhuisvesten. Er zijn te weinig noodwoningen en niet alle bewoners komen in aanmerking voor een huursubsidie. Om deze problematiek te ondervangen, startte de minister in 2011 een experiment inzake de recuperatie van de herhuisvestingskosten bij de eigenaars van onbewoonbaar- of ongeschikt verklaarde woningen. Deze mogelijkheid was reeds langer voorzien in artikel 15 van de Vlaamse Wooncode, maar de meeste gemeenten zagen op tegen de administratieve last en de risico’s van een procedure bij de rechtbank om deze kosten te recupereren. Het experiment bestaat er nu in dat in enkele Vlaamse steden en gemeenten de Vlaamse Overheid deze herhuisvestingskosten voor enkele concrete dossiers zal prefinancieren en vervolgens zelf zal recupereren bij de verhuurders. Hiervoor worden de middelen van het Her-
HEFFINGSREGLEMENT
Jaarverslag Wonen Antwerpen 2011
stelfonds aangewend en daarom is het noodzakelijk dat de vaststellingen van de onbewoonbaarheid of ongeschiktheid gebeuren door onze collega’s van de Vlaamse Wooninspectie en vastgesteld worden in een proces verbaal. In de provincie Antwerpen werken de steden Mechelen en Turnhout en de 3 gemeenten van het intergemeentelijk project ‘Wonen in de stadsregio Turnhout!’, te weten Beerse, Oud-Turnhout en Vosselaar mee aan dit experiment. Met deze steden en gemeenten sloot de Vlaamse Wooninspectie een samenwerkingsovereenkomst af. Hoewel Wonen Antwerpen dus geen rechtstreekse betrokken partij is, begeleidde onze dienst wel de besprekingen in aanloop naar de opmaak van deze overeenkomsten en volgt ze verder de resultaten op. Op basis van deze resultaten zal mogelijk de regelgeving worden verfijnd en zullen ‘goede voorbeelden’ verspreid worden.
OP LEEGSTAND
2011
21
LEEGSTANDSREGISTER 2011 (TOESTAND
percelen Aartselaar Antwerpen Arendonk Baarle-Hertog
gebouwen
woningen
OP
15/01/2012)
dossiers
vrijstellingen
0
0
0
0
0
477
477
0
0
0
1
0
0
1
1
16
0
16
16
0
152
2
150
152
0
Beerse
8
0
5
5
0
Berlaar
0
0
0
0
0
Boechout
0
0
0
0
0
Balen
Bonheiden Boom
2
2
0
2
1
97
65
1 17
98
3
Bornem
2
0
2
2
0
Borsbeek sbeek
29
37
2
29
0
Br schaat Brasschaat
377
0
34
6
0
B echt Bre
5
0
0
5
0
Desse Dessel
47
4 47
0
47
7
Duffel uffe
4
0
6
4
0
11
0
10
11
0
E se Essen
0
0
0
0
0
Geel Ge
5
0
0
5
3
Grobbendonk
3
0
0
3
2
Heist-op-den-Berg
2
0
0
2
1
Hemiksem He
84
8 82
0
82
0
Herentals H eren als
2
0
0
2
0
Herenthout erenthout
4
0
4
4
0
Herse seltt
2
0
0
2
1
Hoogstraten Hoo straten
9
0
0
9
2
Edegem Ede gem
Ho e Hove Hulshout H lshout Kalmthout almthout
0
0
0
0
0
42
42
0
42
8
0
0
0
0
0
Kapellen
33
0
33
31
0
Kast ee Kasterlee
42
9
32
4 42
0
Kont ch Kontic
2 24
8
21
26
0
Laakdal
1
0
0
1
0
Lier
35
1100
33
26
18
Lille
2
2
0
2
0
Lint Malle Mechelen
22
0
0
0
0
0
75
0
31
75
0
269
0
297
269
124
Meerhout Meerho Merksplas erks las
55
0
51
51
18
0
0
0
0
0
Mol M ol
54
54
0
53
2
Mortsel M rtsel
32
12
22
31
0
8
8
8
8
0
Nijjleen
10
8
0
9
9
Oleen
0
0
0
0
0
Niiell
Oud-Turnhout d Tur
5566
0
54
56
0
Putte
7
2
15
8
2
Puurs
0
0
0
0
0
Ranst
0
0
0
0
0
Ravels
39
5
32
39
0
Retie
0
0
0
0
0
31
0
31
31
0
Rumst mst
2
0
0
3
0
Schelle ch
399
9
39
39
1
Sc ild Schilde
2
0
0
12
4
Sch hooten
3
3
0
3
0
St. Amands mand
0
0
0
0
0
Rijkevorsel orsel
St Kat. Kat Waver W
8
1
11
8
3
Stabroek
61
58
12
60
27
Turnhout
1711
14
171
157
27
Vorselaar
18
6
10
18
0
Vosselaar
2 26
0
23
23
5
Westerloo Wester
25
0
25
25
0
Wijnegem Wijnege m
0
0
0
0
0
Willebroek
27
31
0
28
3
Womme gem Wommelg
39
42
0
38
0
Wuustwezel W t
2
4
0
2
2
Zandhoven
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
13
1
14
13
6
Zoersel Zwijndrecht
bron: datamanager
Jaarverslag Wonen Antwerpen 2011
23
AANTAL WONINGONDERZOEKEN HUURSUBSIDIE PER GEMEENTE
2009
2010
Aartselaar Antwerpen
2 369
Arendonk
1
Balen
5
Beerse
2
Berlaar Boechout
4
489
932 4
7
4
1
2
2
4
Bonheiden
1
1
Boom
2
2
Bornem
5
5
Borsbeek
5
4
11
Brasschaat
7
10
8
Brecht
2
1
Dessel
3
6
Duffel
1
4
Edegem
1
Essen
1
1
Geel
13
27
Grobbendonk
3
22
2
Heist-Op-Den-Berg
3
5
9
Hemiksem
1
2
2
Herentals
10
20
17
Herenthout Herselt
1 1
Hulshout
3
3
1
Kalmthout
1
1
8
Kapellen
3
5
5
Kasterlee
2
2
5
Kontich
1
4
11
Laakdal
1
1
14
6
35
1
10
Lier Lille Lint
1
Malle
1
Mechelen
29
Meerhout
2
Mol
2 2
18
36
1
1
Merksplas
24
2011
3 12
9
15
Mortsel
11
17
47
2
2
5
Olen
1
2
Oud-Turnhout
1
2
Niel
1
Nijlen
Putte
2
Puurs
1
Ranst
3
Ravels
1
1 8
4
Retie
1
4
Rumst
2
Schilde
1
3
4
4
Schoten
4
Sint-Amands
1
Sint-Katelijne-Waver
1
1
1
Stabroek
1
3
1
Turnhout
28
43
50
Vorselaar
2
1
Westerlo
3
7
2
2
2
2 7
Wijnegem
2
Willebroek Wommelgem
3
2
Wuustwezel
2
1
Zandhoven
1
3
1
Zoersel
1
3
3
1
7
Willebroek
27
31
0
Wommelgem
39
42
0
Wuustwezel
2
4
0
Zandhoven
0
0
0
0
0
0
13
1
14
Zwijndrecht
Zoersel Zwijndrecht
Jaarverslag Wonen Antwerpen 2011
2
25
AANTAL WONINGONDERZOEKEN OO PER GEMEENTE
2009 Aartselaar
2010
1
6
1
1133
1060
1254
6
18
4
5
5
6
Beerse
4
21
9
Berlaar
21
2
3
Boechout
5
1
2
Bonheiden
4
3
4
Boom
4
6
4
Bornem
1
3
1
Borsbeek
3
3
5
29
25
7
Antwerpen Arendonk Baarle-Hertog Balen
Brasschaat
3
Brecht
2
Dessel
3
2
2
Duffel
3
30
11
Edegem
4
2
5
Essen
3
1
4
Geel
57
56
34
Grobbendonk Heist-Op-Den-Berg Herentals
Hoogstraten
2 11
9
7
6
4
6
11
3
1
5
4
8 4
Herenthout Herselt
3
1 15
Hemiksem
17
5
Hove
1
2
Hulshout
2
1
2
5
10
Kalmthout
3
Kapellen
4
4
Kasterlee
6
2
5
Kontich
3
8
20
Laakdal
1
1
5
Lier
25
22
51
Lille
3
10
6
Lint
1
3
Malle
4
3
139
152
Mechelen
26
2011
116
Meerhout
1
3
2
Merksplas
2
1
1
Mol
10
23
14
Mortsel
18
16
36
Niel
9
12
4
Nijlen
2
5
17
Olen
1
2
11
3
2
Putte
3
7
4
Puurs
2
2
4
Ranst
3
6
6
Ravels
1
5
Retie
Oud-Turnhout
23
13
2
Rijkevorsel
1
24
16
Rumst
4
6
5
1
2
Schelle Schilde Schoten
1
2
3
5
12
Sint-Amands
1
Sint-Katelijne-Waver
10
2
8
Stabroek
12
13
5
Turnhout
84
36
24
Vorselaar
3
Vosselaar
1
1
1
Westerlo
5
10
26
Wijnegem
2
1
Willebroek
10
9
Wommelgem
5
1
Wuustwezel
1
Zandhoven
Jaarverslag Wonen Antwerpen 2011
1
17 2
4
1
Zoersel
1
5
2
Zwijndrecht
5
4
17
27
GEMEENTEN
28
MET EEN GOEDGEKEURD WOONBELEIDSPLAN
LOKA WOON
ONDERSTEUNING LOKAAL WOONBELEID Gemeenten Een lokale woonbeleidsvisie helpen ontwikkelen Tenslotte bespreken we de derde opdracht van Wonen Antwerpen: het ondersteunen van het lokaal woonbeleid. Het gemeentelijk niveau wordt door de Vlaamse Wooncode aangeduid als de regisseur van het lokale woonbeleid. Steden en gemeenten realiseren deze rol door een beleidsvisie rond wonen te vormen en hun beleid te ontwikkelen via het uitwerken van een instrumentarium en het aansturen van de lokale actoren. Het ontwikkelen van een gemeentelijke woonbeleidsvisie behoort dan ook tot de verplichte opdrachten van de door het agentschap gesubsidieerde projecten ter ondersteuning van het lokaal woonbeleid. Naast deze projecten – waarover meer in een afzonderlijk hoofdstuk – stimuleert Wonen Antwerpen ook de gemeenten die niet behoren tot zo’n project om zich een beeld te vormen over de lokale situatie inzake wonen en gerichte doelstellingen op te stellen om op het terrein mee aan de slag te gaan. Het ontwikkelen van een breed gedragen visie is noodzakelijk om stapsgewijs een coherent beleid te voeren dat op een evenwichtige en gewogen wijze gebruik maakt van het beschikbare instrumentarium en de beschikbare middelen. Wonen Antwerpen droeg bij tot deze ontwikkelingsprocessen in de verschillende gemeenten door deel te nemen aan het overleg, het nalezen en becommentariëren van de ontwerpteksten, het aanleveren
van gegevens over Vlaamse instrumenten en inspiratie vanuit andere gemeenten, het bieden van expertise in aanpak en timing van het proces en het betrekken van lokale en externe partners. De kaart hiernaast geeft weer welke gemeenten op 31 december 2011 beschikken over een door de gemeenteraad goedgekeurd lokaal woonbeleidsplan. De projecten ter ondersteuning van het lokaal woonbeleid hebben in belangrijke mate bijgedragen tot de ontwikkeling van deze processen en plannen. Al dan niet ondersteund door een project, stuurt de gemeente de opmaak van een woonbeleidsvisie aan via het lokaal woonoverleg, het forum bij uitstek om haar woonbeleid vorm te geven en aan te sturen. Hierop zijn immers alle lokale woonactoren uitgenodigd. Het is ook via het lokaal woonoverleg dat de gemeente nadien de omzetting van het beleid naar acties op het terrein verder uitwerkt in samenwerking met de lokale woonactoren.
AAL NBELEID Jaarverslag Wonen Antwerpen 2011
De hierna volgende kaarten geven een beeld van het aantal keer dat in 2011 per gemeente lokaal woonoverleg werd gehouden. Wonen Antwerpen nam deel aan meer dan 95 % van deze lokale woonoverlegmomenten.
29
AANTAL
WOONOVERLEG
1STE
SEMESTER
2011
AANTAL
WOONOVERLEG
2DE
SEMESTER
2011
0 1 2 3 4
0 1 2 3
30
TOTAAL
AANTAL WOONOVERLEG
2011
éénmaal in 2011: geen regulier sociaal overleg 2 3 4 5 of meer
Jaarverslag Wonen Antwerpen 2011
31
©SHM De Ark - Mol, Wezelhof: 12 koopwoningen
32
ONDERSTEUNING LOKAAL WOONBELEID Gemeenten Woongerelateerd instrumentarium stimuleren Als ondersteuners van het lokaal woonbeleid besteden we heel wat aandacht aan toelichting en procesbegeleiding bij onze prioritaire klanten, de lokale overheden. We nemen deel aan lokaal woonoverleg en zijn steeds ter beschikking voor toelichting en overleg in verband met woongerelateerde aangelegenheden. Ook in 2011 heeft Wonen Antwerpen de helpdeskopdracht voor vragen in verband met boek 4 van het decreet grond- en pandenbeleid uitgevoerd. Piekmomenten in de vragen houden steeds verband met de regelgeving, zoals bijvoorbeeld de uiterste datum voor invoering van een heffingsreglement op 31 maart 2011. Het instrumentarium rond het thema wonen is uitgebreid en complex. Het is de kunst om hier creatief en doelgericht mee om te gaan in een lokale context, en tegelijkertijd ook rekening te houden met de Vlaamse beleidsopties. De lokale besturen hebben in 2011 in belangrijke mate hun beleid gefocust op het ontwikkelen van dit instrumentarium, deels vanuit verplichtingen uit de regelgeving, deels vanuit een eigen visie. Wonen Antwerpen heeft haar steden en gemeenten hierbij ondersteund en gestimuleerd. Wonen Antwerpen was betrokken bij nagenoeg alle lokale processen die hierna in beeld worden gebracht: telefonische informatieverstrekking, beantwoorden van vragen per e-mail, aanleveren van tekstmateriaal en interessante contacten, begeleiden van processen, nalezen van en feed back geven bij ontwerpteksten, bijwonen van overleg. Het decreet grond- en pandenbeleid dat in werking trad op 1 september 2009, bracht heel wat nieuwe mogelijkheden en instrumenten aan voor het lokale
Jaarverslag Wonen Antwerpen 2011
bestuursniveau. Tegen eind 2011 beschikten uiteindelijk alle Antwerpse gemeenten over een leegstandsreglement, 46 gemeenten kozen ervoor om hieraan een heffingsreglement te koppelen. Een aantal gemeenten beschikten reeds vanuit het verleden over een activeringsheffing voor onbebouwde percelen, anderen hebben het aangedurfd om er in 2011 nog een activeringsheffing in te voeren. Onder meer Boechout en Hemiksem hebben een actieprogramma uitgewerkt om de gronden van Vlaamse besturen en eventueel semipublieke overheden te activeren voor sociale woningbouw. Er zijn sinds 2011 een aantal gemeenten (waaronder Brasschaat, Kapellen, Mechelen, Hemiksem, Ravels, Willebroek) die beschikken over een gemeentelijk reglement sociaal wonen en 2 gemeenten beschikken ondertussen over een stedenbouwkundige verordening bescheiden wonen. De invoering van de vereenvoudigde procedure voor de opmaak van een lokaal toewijzingsreglement voor ouderen heeft eveneens succes gehad: Enkele gemeenten die eerder hun ontwerp doelgroepenplan en toewijzingsreglement met voorrang voor ouderen afgekeurd zagen door de minister waagden een nieuwe poging. In totaal hebben in 2011 33 gemeenten een dossier lokaal toewijzingsreglement ter goedkeuring voorgelegd aan de minister, waarvan er 12 gebruik maakten van de nieuwe omzendbrief. In 1997 werd het instrument ‘bijzondere gebieden’ ingevoerd via de Vlaamse Wooncode. Binnen deze door de minister goedgekeurde statistische sectoren wordt een recht van voorkoop vastgelegd voor de sociale woonactoren. Oorspronkelijk
33
hebben enkel de steden Antwerpen en Mechelen bijzondere gebieden laten erkennen binnen onze provincie. Na een sluimerperiode komt dit instrument echter terug in de belangstelling als ondersteunende maatregel om het bindend sociaal objectief te bereiken. Zo beschikt de gemeente Bornem sinds oktober 2011 ook over bijzondere gebieden.
Anderzijds merken we de tendens op dat ook de gemeenten naar aanleiding van de evaluatie van hun lokale premies en tegemoetkomingen en een afslanking van budgetten in 2011, meer dan in het verleden hun premies en tegemoetkomingen voor burgers inzake wonen hebben bijgesteld of afgeschaft.
ŠSHM De Woonhaven - Antwerpen, Sint-Bernardsesteenweg: 14 huurappartementen
34
STAND
VAN ZAKEN GOEDGEKEURDE
Lokale binding Antwerpen
Arendonk
Baarle-Hertog Balen Beerse Boechout Bornem Geel Grobbendonk Hemiksem Here Here He rent nttals
LOKALE TOEWIJZINGSREGLEMENTEN 2011
Doelgroepenplan
senioren personen met een handicap daklozen psychiatrische patiënten personen met een handicap
psychiatrische patiënten senioren personen met een handicap senioren
senioren, daklozen senioren
Mech Me chel ch ellen
Meer Me e hoout u
M l Mo Olen Ol en OudOu d--Tu Turn rnho hout ho out Rave Ra veels vel ls Reti Re tiee ti Rijk Ri Rijk jkkev eevvor orse sell se Turn Tu rn nho houtt hout Voossel V e aa el a r West West We ster errlo lo Willlllleb Wi ebro eb roek ro ek
Liint n
Merk Merk Me rksp spla sp lass la
senioren
Hu ulsshoout u Kast Ka Kast ster erle er leee le
Leefbaarheidsplan
senioren
Heere H rent nthoou nt utt Hoog Ho ogst sttrate stra raate ten n
“Doelgroep senioren via verkorte procedure omzendbrief”
s ni se n or oren en n bege be bege gele leid id, d, beesc sch heerm r d en n bes esch chut u w neen wo seni se n or ni oren en é no éé noud ud derge gezi ziin nn nen nen n seeni nior oren or e en psychi psyc hiat atri at r sc sch he pattiëën he ntten n se ren senior n
perrssson pe onen on n nm met et een en h han andi an dica caap cap
seeni n orren e
Jaarverslag Wonen Antwerpen 2011
35
LOKAAL
TOEWIJZINGSREGLEMENT
-
VIA VERKORTE PROCEDURE
(OMZENDBRIEF) 2011
AA WOON 36
ŠSHM De Ark - Turnhout, Pottenbakkerstraat: totale renovatie
Jaarverslag Wonen Antwerpen 2011
37
ŠSHM Kleine Landeigendom Zuiderkempen Herentals, Klein Vest: verbouwen van 7 koopwoningen en 7 huurwoningen
38
ONDERSTEUNING LOKAAL WOONBELEID Projecten ondersteuning lokaal woonbeleid Subsidie projecten ondersteuning LWB 2011 De Vlaamse Regering creëerde met haar besluit van 21 september 2007 een instrument dat gemeenten stimuleert om te investeren in hun lokaal woonbeleid: de subsidie voor intergemeentelijke projecten ter ondersteuning van het lokaal woonbeleid. Op 10 december 2010 wijzigde de Vlaamse Regering dit besluit. Voor nieuw erkende projecten en toekomstig te verlengen projecten betekent deze wijziging vaak een ingrijpende wijziging van het projectconcept. Zo wordt het aantal verplichte taken uitgebreid van drie naar vijf en wordt bij de verplichte taken de mogelijkheid tot het opnemen van optionele acties voorzien. Een eerste verplichte activiteit die werd toegevoegd heeft betrekking op het uitvoeren van taken, die gericht zijn op de verbetering van de kwaliteit van het volledige woningpatrimonium. Daarnaast werd de populaire facultatieve activiteit ‘het nemen van initiatieven in het kader van een gronden pandenbeleid met het oog op betaalbaar wonen’ de vijfde verplichte activiteit. Nieuwe (of verlengde) projecten zijn ook niet langer verplicht om twee facultatieve opdrachten te kiezen, om volledig onafhankelijk zelf minstens één facultatieve activiteit te kiezen. In 2010 lanceerde minister Van den Bossche de Open oproep 2011. De projectaanvragen uit deze Open oproep werden dus de eerste die volledig onder het wijzigingsbesluit vielen. In Vlaanderen dienden zeven projecten een subsidieaanvraag in, vijf daarvan werden ontvankelijk verklaard. Rekening houdend met het beschikbare budget besliste minister Van den Bossche op 14 oktober 2011 om een subsidie toe te kennen aan vier projecten. Onder deze vier nieuwe intergemeentelijke samenwerkingsprojecten bevindt zich één Antwerps project: ‘Intergemeen-
Jaarverslag Wonen Antwerpen 2011
telijke Samenwerking Lokaal Woonbeleid Regio Midden’ (IVLW Midden). Dit project verenigt de vijf gemeenten: Malle, Schilde, Wommelgem, Zandhoven en Zoersel. Dit nieuwe project ‘IVLW Midden’ selecteerde drie facultatieve activiteiten: • het nemen van initiatieven in het kader van levenslang- en aanpasbaar wonen en zorgwonen; • het nemen van initiatieven voor de woningmarkt die gericht zijn op de verbetering van de betaalbaarheid van het woningpatrimonium en/of de positie van de zwakke huurder/koper (enkel Malle, Wommelgem en Zandhoven); • het nemen van maatregelen in het kader van woonbegeleiding van ex-psychiatrische patiënten (enkel Zoersel). Dat betekent dat vanaf 14 oktober 2011 in Antwerpen zes intergemeentelijke samenwerkingsprojecten ‘lokaal woonbeleid’ actief zijn. Deze zes projecten zorgen ervoor dat 61 Antwerpse gemeenten (87%) zich beroepen op een intergemeentelijk samenwerkingsverband om het lokaal woonbeleid uit te bouwen. Negen Antwerpse gemeenten verkiezen in 2011 vooralsnog om hun lokaal woonbeleid zelfstandig uit te bouwen Voor de projecten ‘IVLW Noord’, ‘Wonen in de Stadsregio Turnhout!’ en ‘Kempens Woonplatform’ maakte Wonen Antwerpen het evaluatieverslag van het tweede werkingsjaar op. Het in 2010 goedgekeurde project ‘Wonen langs Dijle en Nete’ ging vanaf 1 januari 2011 officieel van start met de formele aanstelling van de projectcoördinator. Het project ‘IVLW Zuid’ startte door op 1 mei 2011 haar projectcoördinator in dienst te nemen.
39
Eind 2011 dienden twee intergemeentelijke samenwerkingsprojecten (‘Wonen in de stadsregio Turnhout!’ en ‘IVLW Noord’) een aanvraag tot verlenging voor een tweede periode van drie jaar in. De verlengingsaanvraag van deze projecten wordt tijdens de eerste maanden van 2012 beoordeeld. Voor het project ‘Wonen in de stadsregio Turnhout!’ wordt een verzoek tot uitbreiding van het werkingsgebied toegevoegd. De stad Turnhout wens toe te treden tot dit bestaand project.
Deze bestaande en het in 2011 erkende project ‘IVLW Midden’ worden ook verenigd in een Antwerpse overlegtafel ‘projecten lokaal woonbeleid’. Deze overlegtafel heeft tot doel informatie (b.v. nieuwe regelgeving) en ervaringsuitwisseling (b.v. mbt leegstand, woonloket, opmaak actieprogramma,…) tussen projecten onderling en Wonen Antwerpen vlot en op een informele manier te laten verlopen. De overlegtafel kwam samen op 29 april 2011 en op 27 oktober 2011.
In functie van de ondersteuning van de projecten intergemeentelijke samenwerking nam Wonen Antwerpen ook steeds deel aan de verschillende beheerscomités of stuurgroepen: • IVLW Noord: 1 februari 2011, 1 juli 2011, 8 september 2011 en 22 november 2011 • Wonen in de Stadsregio Turnhout!: 14 januari 2011, 13 mei 2011 en 14 oktober 2011; • Kempens Woonplatform: 11 april 2011, 18 oktober 2011 en 13 december 2011; • Wonen langs Dijle en Nete: 2 maart 2011, 1 juni 2011, 21 september 2011 en 14 december 2011; • IVLW Zuid: 19 mei 2011, 8 september 2011 en 8 december 2011.
Naast de 61 gemeenten verenigd in een project ‘lokaal woonbeleid’ en de drie centrumsteden (Antwerpen, Mechelen, Turnhout) zijn er zes gemeenten die niet in een project verenigd zijn: Bornem, Lier, Puurs, Ranst, Sint-Amands en Willebroek. Net zoals in 2010 werden deze gemeenten uitgenodigd (op 21 januari 2011 en op 10 juni 2011) voor een korte toelichting over nieuwe of gewijzigde wetgeving. Verder werd gepeild naar de specifieke behoeften ter ondersteuning van deze zes gemeenten vanuit Wonen Antwerpen.
40
INTERGEMEENTELIJKE PROJECTEN ONDERSTEUNING LOKAAL WOONBELEID
2011
IVLW Regio Noord Wonen in de Stadsregio Turnhout! Kempens Woonplatform Wonen langs Dijle & Nete IVLW Regio Zuid IVLW Regio Midden (erkend in 2011)
Jaarverslag Wonen Antwerpen 2011
41
©SHM ARRO - Antwerpen, Bredastraat: 31 koopappartementen
42
ONDERSTEUNING LOKAAL WOONBELEID Advisering en attestering Advisering uitvoeringsprogramma sociaal wonen Jaarlijks maakt de VMSW een uitvoeringsprogramma op dat de subsidieerbare en financierbare verrichtingen oplijst die voor het volgende kalenderjaar in aanmerking komen. Projecten kunnen enkel opgenomen worden op de lijst indien ze én besproken werden op het lokaal woonoverleg en gedragen worden door het lokaal beleid, én indien ze tegemoet komen aan de lokale knelpunten of opportuniteiten, én indien ze bijdragen tot het bereiken van het bindend sociaal objectief van de gemeente. Verder komen enkel projecten in aanmerking die ver genoeg staan om uitgevoerd of aanbesteed te worden in het programmatiejaar. Daardoor stellen sommige gemeenten wel eens vast dat de projecten die volgens het lokaal beleid prioritair zouden moeten uitgevoerd worden, helaas niet opgenomen zijn op het eerstvolgende uitvoeringsprogramma.
Jaarverslag Wonen Antwerpen 2011
Wonen Antwerpen volgde ook in 2011 de bespreking op van de sociale woningbouwprojecten in de gemeenten uit de provincie Antwerpen en bracht hierover verslag uit aan de VMSW naar aanleiding van de voorlopige lijsten voor het uitvoeringsprogramma in augustus. In alle 70 steden en gemeenten van onze provincie stond de bespreking van sociale woningbouwprojecten op het agenda van het lokaal woonoverleg. Indien van toepassing, signaleerde Wonen Antwerpen de noodzaak voor het bedingen van een woonbeleidsconvenant met de Vlaamse overheid in functie van het realiseren van een surplus op het bindend sociaal objectief huurwoningen.
43
©SHM ARRO - Hemiksem, Varenvelden: 18 koopwoningen
44
ONDERSTEUNING LOKAAL WOONBELEID Advisering en attestering Advisering rup’s en merscreenings Voorontwerp RUP’s
Mer-screenings
Het agentschap Wonen-Vlaanderen is bevoegd om advies uit te brengen over gemeentelijke, provinciale of gewestelijke voorontwerpen Ruimtelijke Uitvoeringplannen wanneer het planningsinitiatief deels of geheel gelegen is in een woonvernieuwingsgebied, of in een gebied bestemd als woonuitbreidingsgebied of woonreservegebied. Wonen Antwerpen maakt de adviezen op voor dergelijke RUP’s binnen de provincie Antwerpen.
Het agentschap Wonen-Vlaanderen brengt advies uit over de screeningsdocumenten die opgemaakt worden ter voorbereiding van een plannings- of projectinitiatief. Het advies bevestigt desgevallend of de conclusies inzake te verwachten milieueffecten ten gevolge van het initiatief, correct worden ingeschat. Ook binnen deze procedure maakt Wonen Antwerpen de adviezen op voor de initiatieven binnen de provincie Antwerpen.
We streven ernaar de advisering aan te laten sluiten bij het globale lokaal woonbeleid en trachten linken te leggen met opportuniteiten voor sociale woningbouw. In overeenstemming met de doelstellingen van het RSV wordt gefocust op de inbreidingsgerichte en kernversterkende locaties voor wonen. Dit geldt vanzelfsprekend ook specifiek voor sociaal wonen. Indien relevant wijst ons advies op de opportuniteit van het vastleggen van een recht van voorkoop binnen een RUP in functie van het ontwikkelen van een sociaal woonproject. In het advies wordt eveneens afgetoetst in hoever de normen voor sociaal en bescheiden wonen werden opgenomen, vermits dit in sommige omstandigheden door het decreet grond- en pandenbeleid verplicht wordt.
Plan-milieueffectenrapport Indien het plangebied gelegen is in een woon(reserve/uitbreidings)gebied of wanneer het om een stadsontwikkelingsproject gaat, treedt WonenVlaanderen op als één van de adviesinstanties met betrekking tot de nota voor publieke consultatie in de procedure tot opmaak van een plan-milieueffectenrapport. Uit onderstaande tabel blijkt dat het totaal aantal geadviseerde RUP’s, Merscreenings en planMERs jaarlijks stijgt.
TOTAAL AANTAL UITGEBRACHTE ADVIEZEN DOOR WONEN ANTWERPEN
2009
2010
2011
Voorontwerp gemeentelijk RUP
19
22
19
Voorontwerp provinciaal RUP
0
3
2
Voorontwerp gewestelijk RUP
0
0
2
Plan-milieueffectenrapportage
31
33
23
0
0
0
Project-milieueffectenrapportage
Jaarverslag Wonen Antwerpen 2011
45
ATTESTEN VERWERVINGEN SOCIAAL WONEN 2011 GEMEENTE ANTWERPEN
INITIATIEFNEMER
PROJECT
TYPE VERWERVING
DATUM ATTEST
Sociale Bouw- en Kredietmij. Arro Antwerpen
Neerland blok C
onbebouwd perceel
11/02/2011
Vlaams Woningfonds van de Grote Gezinnen
Nachtegaalstraat 49-51 - 2060
te renoveren woning
27/06/2011
Borrewaterstraat 103 - 2170
te renoveren woning
27/06/2011
Heirmanstraat 82 - 2170
te renoveren woning
27/06/2011
Engelselei 87 - 2140
te renoveren woning
27/06/2011
Karel Oomsstraat 49 - 2018
te renoveren woning
26/05/2011
Gijselsstraat 24 - 2140
te renoveren woning
27/06/2011
Sint Joannes Berchemsstraat 2 - 2170
te renoveren woning
27/09/2011
Borrewaterstraat 127 - 2170
te renoveren woning
27/09/2011
Drakenhoflaan 3 - 2100
te renoveren woning
25/11/2011
Ommeganckstraat 15, 2018
te renoveren woning
7/11/2011
Duinstraat 118 - 2060
te renoveren woning
25/11/2011
BALEN
De Ark
Fabiolalaan, Steegstraat
onbebouwd perceel
8/08/2011
BEERSE
De Ark
Schranse Driesen 'Holleweg'
onbebouwd perceel
25/11/2011
BORSBEEK
cv "De Ideale Woning"
Singel, Frans Beirenslaan
onbebouwd perceel
26/08/2011
BRASSCHAAT
Sociale Bouw- en Kredietmij. Arro Antwerpen
Officierenwijk
onbebouwd perceel
25/11/2011
HERENTHOUT
cv KLE De Zuiderkempen
Kloosterstraat
te slopen pand
2/12/2011
HOOGSTRATEN
cv Bouwmaatschappij de Noorderkempen
Klooster Meer
deels te slopen en deels te renoveren woning
19/05/2011
De Ark
Veldstraat
onbebouwd perceel
2/12/2011
KALMTHOUT
Sociale Bouw- en Kredietmij. Arro Antwerpen
Kerkeneind
onbebouwd perceel
24/05/2011
KASTERLEE
cv Geelse Huisvesting
Wijk Kerkeneinde, An de Kerke
onbebouwd perceel
29/07/2011
De Ark
Rulloop, Wijk Kerkeneinde, An de Kerke
onbebouwd perceel
29/07/2011
MECHELEN
cv Gew. Mij. v/d KLE Mechelen en omstreken
Draaibankstraat 102
RVV
15/03/2011
MEERHOUT
cv KLE De Zuiderkempen
Oudstrijdersstraat
onbebouwd perceel
8/08/2011
MERKSPLAS
De Ark
Kloosterstraat
onbebouwd perceel
2/12/2011
MOL
cv Molse Bouwmaatschappij voor de huisvesting
Rollekens
onbebouwd perceel
11/02/2011
PUTTE
cv Maatschappij voor de huisvesting Kanton HODB
Koningsbaan
"te slopen pand + onbebouwd perceel"
25/11/2011
RUMST
cv Gew. Maatschappij Boom-Terhagen
Hoge Weg, Molenstraat, en Beukendreef
onbebouwd perceel
29/08/2011
TURNHOUT
De Ark
Melkhoek projectzone 2
onbebouwd perceel
29/07/2011
WOMMELGEM
OCMW Wommelgem
Dasstraat 69
te renoveren woning
2/09/2011
OCMW Wommelgem
Welkomsstraat 111
te renoveren woning
2/09/2011
46
ONDERSTEUNING LOKAAL WOONBELEID Advisering en attestering Attestering verwervingen sociaal wonen Naast het begeleiden van lokale overheden bij het stimuleren van sociale woningen op hun grondgebied, speelt Wonen-Vlaanderen ook een formele rol in de subsidieprocedure bij de verwerving van onroerend goed. Wonen-Vlaanderen levert een attest af wanneer een Sociale Huisvestingsmaatschappij sociale koopwoningen wenst te realiseren, en wanneer het Vlaams Woningfonds, de gemeenten en OCMW’s projecten voor sociale woningbouw in het algemeen wensen te realiseren. Wonen Antwerpen volgt de aanmeldingen van nieuwe projecten voor sociaal wonen in de databank van de VMSW nauwgezet op. We wachten niet de vraag
van de initiatiefnemers af, maar gaan proactief te werk in het onderzoeken van de verwervingen en het afleveren van attesten. In 2011 werden voor de provincie Antwerpen 54 sociale woonprojecten aangemeld waarvoor een ‘attest verwerving’ vereist was. Er werden 31 (30 gunstige + 1 gemengd gunstig/ ongunstig) attesten afgeleverd. 11 projecten werden voortijdig afgeblazen, waardoor geen attest moest afgeleverd worden. Eind 2011 waren nog 25 dossiers in behandeling. Ter vergelijking : in 2009 leverden we 39 attesten af, in 2010 waren dat er 53.
©SHM Zwijndrechtse Huisvestingsmaatschappij - Burcht, Kerkstraat: 8 huurappartementen
Jaarverslag Wonen Antwerpen 2011
47
OPLEIDINGSINITIATIEVEN WAAR WONEN ANTWERPEN EEN BIJDRAGE AAN LEVERDE DATUM
PLAATS
27/01/2011
Antwerpen
Kennismaking ‘Wonen Langs Dijle en Nete’
Personeel ‘Wonen Langs Dijle en Nete’
Wonen Antwerpen
30/01/2011
Zoersel
Woonbeurs
Burgers
Gemeente Zoersel
24/02/2011
Puurs
Leegstandsregister
Gemeente
Gemeente Puurs
02/03/2011
Edegem
Informatiemoment Woonweb
OCMW’s, gemeenten
Gemeente Edegem
25/03/2011
Antwerpen
Vorming voor provincie ‘premies’
Provincie Antwerpen
Provincie Antwerpen
02/03/2011
Edegem
Algemene vergadering SVK Woonweb
OCMW’s, gemeenten
Gemeente Edegem
25/03/2011
Antwerpen
Vorming voor Provincie Antwerpen
Provincie Antwerpen
Wonen Antwerpen
01/04/2011
Antwerpen
Woonforum VMSW
Huisvestingsambtenaren, OCMW’s,…
VMSW
05/05/2011
Edegem
Debatavond Edegem
Huisvestingsambtenaren, OCMW’s …
Gemeente Edegem
13/05/2011
Brussel
Basiscursus huisvestingsambtenaren Sessie 1
Huisvestingsambtenaren
Wonen-Vlaanderen
07/06/2011
Brussel
Vorming woonbeleidsvisie en lokaal woonoverleg
Medewerkers intergemeentelijke projecten
Wonen-Vlaanderen
09/06/2011
Antwerpen
Vorming woonkwaliteit op studiedag provincie Antwerpen over ‘Discriminatie op de woningmarkt’
Provincie Antwerpen
Provincie Antwerpen
20/06/2011
Antwerpen
Ontmoeting met de stedelijke woonkantoren stad Antwerpen
Woonkantoren Antwerpen
Stad Antwerpen
15/10/2011
Ravels
Woonbeurs
Burgers
Gemeente Ravels
19/10/2011
Leuven
Toelichting op studienamiddag over de instrumenten van het woonbeleid (georganiseerd door uitgeverij Van Den Broele)
Gemeenten
Uitgeverij Van Den Broele
06/12/2011
Geel
Toelichting huursubsidie
Medewerkers gemeenten en OCMW’s van het werkgebied 'Kempens Woonplatform'
Stad Geel
48
ONDERWERP
DOELPUBLIEK
ORGANISATOR.
VORMING EN COMMUNICATIE Vanuit Wonen Antwerpen houden we de vinger aan de pols van de wijzigingen en nieuwigheden in de regelgeving en het instrumentarium rond wonen. We maken er een punt van om gemeenten, OCMW’s en eventuele andere actoren zo snel mogelijk per e-mail hiervan op de hoogte te brengen. Zo brachten we in 2011 de volgende nieuwigheden onder de aandacht : ∑ De nieuwe rondzendbrief van 22/12/2010 over het programmatiebesluit; ∑ De omzendbrief van 17/02/2011 over de opmaak van een lokaal toewijzingsreglement voor ouderen;
∑ Het BVR van 10/11/2011 tot bepaling van de nadere regelen voor de opvolging van de realisatie van het bindend sociaal objectief en tot bepaling van de methodologie en de criteria voor de uitvoering van een tweejaarlijkse voortgangstoets, het zogenaamde ‘monitoringbesluit’. ∑ Goedkeuring UP2011 en voorbereiding agendapunt UP2012 op een LWO; ∑ Het BVR van 29/04/2011 tot wijziging van diverse decreten met betrekking tot wonen; ∑ Lijst semi-publieke rechtspersonen ifv de opmaak van een gemeentelijk actieprogramma; ∑ Nieuwe maxima voor RENO, VAP en huur 2012.
OPLEIDINGSINITIATIEVEN VAN WONEN ANTWERPEN IN 2011 DATUM
PLAATS
ONDERWERP
21/01/2011
Antwerpen
Begeleidingsgroep van gemeenten die niet aangesloten zijn bij project
29/04/2011
Antwerpen
Overlegtafel PIGS
11
10/06/2011
Antwerpen
Begeleidingsgroep van gemeenten die niet aangesloten zijn bij project
6
27/10/2011
Antwerpen
Overlegtafel PIGS
11
13/12/2011
Antwerpen
Vorming woonkwaliteit
Lokale besturen
64
13/12/2011
Antwerpen
Info Monitoringsbesluit
Lokale besturen
32
Jaarverslag Wonen Antwerpen 2011
DOELPUBLIEK
AANW.
Lokale huisvestingsmedewerkers van 4 gemeenten
13
49
TOEKOM 50
UITDAGINGEN VOOR DE TOEKOMST Tot slot van dit jaarverslag blikken we even vooruit naar wat 2012 ons mogelijk zal brengen. Voor Wonen-Vlaanderen als agentschap wordt 2012 een jaar van reorganisatie. Op 1 januari 2012 vervoegden de collega’s van de afdeling Woonbeleid van het departement RWO ons agentschap en met deze transitie is Wonen-Vlaanderen nu zowel bevoegd voor de voorbereiding als de uitvoering van het woonbeleid. Dit biedt zeker nieuwe mogelijkheden, omdat we hierdoor beter dan voorheen de ervaringen op het werkveld zullen kunnen vertalen in het uitstippelen van nieuwe beleidsinitiatieven. Voor onze buitendienst Wonen Antwerpen zal er niet onmiddellijk erg veel veranderen, al zullen we er wel over moeten waken dat Wonen Antwerpen haar rol als ondersteuner van de gemeenten ten volle zal kunnen blijven spelen en er geen vermenging optreedt tussen controle en begeleiding. De afdeling Woonbeleid – nu geïntegreerd in ons agentschap – is immers ook bevoegd voor bvb. de goedkeuring van toewijzingsreglementen, de monitoring van het bindend sociaal objectief, de goedkeuring van het uitvoeringsprogramma enz…. en dit zijn nu net aspecten van het lokale woonbeleid waarvoor de gemeenten in een eerder stadium beroep doen op de begeleiding en het advies van Wonen Antwerpen. Met onze collega’s van de afdeling Woonbeleid werden er intussen al goede afspraken gemaakt om overlappingen te vermijden. Met de gemeenteraadsverkiezingen in het najaar van 2012 staan ook de lokale beleidsverantwoordelijken voor een belangrijk examen. Zullen hun inspanningen beloond worden door de kiezer en kunnen zijn hun beleid verderzetten of worden er integendeel nieuwe coalities gesmeed en ook nieuwe visies op wonen ontwikkeld ? Wonen Antwerpen maakt zich klaar om de nieuwe schepenen voor wonen te informeren over het woonbeleid en de uitdagingen die voor hen liggen.
Wonen Antwerpen blijft in 2012 inzetten op de vorming van lokale medewerkers. Naast de klassieke basisopleidingen voor nieuwe huisvestingsambtenaren rond lokaal woonbeleid, woonkwaliteit en premies, organiseert Wonen Antwerpen in het voorjaar ook een praktijkgerichte en intensieve opleiding voor technici over het technisch verslag, met de focus op elektriciteit, gas, stabiliteit en vocht. Op deze manier wil Wonen-Vlaanderen de kennis over de woningkwaliteit in de gemeenten zelf versterken. Daarnaast organiseert onze dienst in het voorjaar ook nog een praktische studiedag over de toepassing van het decreet grond- en pandenbeleid, met aandacht voor de meest recente evoluties. Op het vlak van het lokale woonbeleid zal de monitoring van het bindend sociaal objectief en de eerste voortgangstoets veel aandacht opslorpen. De gemeenten moeten hiervoor digitale informatie aanleveren en desgevallend ook een motiveringsnota indien het groeiritme van sociale huurwoningen, koopwoningen en kavels zich onder het gemiddelde groeritme voor het gewest zou bevinden. WonenVlaanderen zal alleszins een model van motiveringsnota ontwikkelen en klaar staan om de lokale besturen hierover te adviseren. Wat de intergemeentelijke projecten lokaal woonbeleid betreft, kijken we uit naar de opstart van het project IVLW Midden en wachten we – met spanning – de beslissingen over de verlenging van enkele lopende projecten af. Onze dienst zal verder ook opnieuw een aanbod uitwerken voor de begeleiding van gemeenten die niet zijn ingestapt in een samenwerkingsproject.
MST Jaarverslag Wonen Antwerpen 2011
Voor de kandidaat-huurders van een sociale huurwoning die 5 jaar of meer op een wachtlijst staan, brengt 2012 de langverwachte Vlaamse huurpremie. Momenteel wordt bij de VMSW en Wonen-Vlaanderen met man en macht gewerkt om de noodzake-
51
Voor de Vlaamse minister van Wonen, Freya Van den Bossche, ligt er nog een belangrijke uitdaging te wachten, met name het onderzoek naar mogelijke compensaties voor het wegvallen van enkele federale tussenkomsten, hoofdzakelijk op het vlak van energie. De minister heeft alvast de intentie geuit om binnen de budgettaire mogelijkheden hiervoor een inspanning te willen leveren. Voor Wonen Antwerpen zelf blijft, wat de premies betreft, het wegwerken van de dossierberg die is ontstaan door de zondvloed van aanvragen in december 2011, de hoofdprioriteit.
gevende initiatieven verwachten. In eerste instantie zal getracht worden om het kamerdecreet en de Vlaamse Wooncode te integreren. Op iets langere termijn wordt er in het kader van het ‘Witboek Interne Staatshervorming’ gedacht aan een gedeeltelijke ontvoogding van de gemeenten, maar hoe men dit wil realiseren blijft voorlopig nog koffiedik kijken. Wonen Antwerpen zelf zal zich in 2012 ook toeleggen op de opvolging van de actualisatie door de gemeenten van het leegstandsregister. Alle gemeenten in de provincie Antwerpen hebben intussen een eigen leegstandsreglement, maar we zijn wel benieuwd naar de mate waarin de lokale besturen dit register ook actief actualiseren en op dit terrein een proactief beleid voeren. Tot slot zal Wonen-Vlaanderen in 2012 uiteraard ook aandacht besteden aan de voorbereiding van en de vorming rond de introductie van het nieuwe technische verslag, dat door iedereen vanaf 1 januari 2013 zal moeten gebruikt worden.
De woonkwaliteitsbewaking tenslotte is ook volop in beweging. Na een aanpassing van enkele decreten en besluiten in 2011, mogen we ook in 2012 wet-
U merkt het: er liggen in 2012 weer heel wat uitdagingen op ons te wachten. Wonen Antwerpen zal hier samen met zijn partners graag werk van maken.
lijke aanpassingen van de informatica tijdig op punt te zetten, opdat op korte termijn gestart zou kunnen worden met de toekenning van deze nieuwe huurpremie. Kandidaat-huurders die in aanmerking komen hoeven voorlopig niets te ondernemen. Zij zullen door Wonen-Vlaanderen zelf aangeschreven worden met de vraag om een aanvraag in te dienen.
52
Jaarverslag Wonen Antwerpen 2011
53
54
INFO WONEN ANTWERPEN Onderzoeker Eddy Lambrechts met pensioen Na een lange loopbaan bij de dienst voor de schoolgebouwen, versterkte Eddy Lambrechts zowat vier jaar geleden de ploeg onderzoekers van Wonen Antwerpen. Wie had gedacht dat Eddy, toen 61 jaar, nog enkele jaren kwam uitbollen bij ons Agentschap had het helemaal mis. Eddy bleek duidelijk nog over voldoende reserves en werklust te beschikken, meer zelfs, het was net of hij bij Wonen Antwerpen tweede jeugd beleefde. Eddy presteerde in de periode dat hij voor ons werkte duidelijk boven de norm. Vooral met de berg renovatiedossiers leverde hij een verwoede strijd; een strijd die hij uiteindelijk ook won mede dank zij de enkele duizenden dossiers die hij voor zijn
Eddy Lambrechts
Jaarverslag Wonen Antwerpen 2011
rekening nam. Hij had daarbij wel lak aan de vaste uren en presteerde soms meer tijdens weekends of vakanties dan tijdens de ‘normale’ stamtijden. Eddy was daarnaast vooral een toffe collega die altijd klaar stond met – meestal straffe – verhalen uit vervlogen tijden, maar je kon ook steeds op hem rekenen om in te springen daar waar de nood het hoogst was. Het is spijtig dat de nieuwe regeling inzake werken na 65 jaar net na zijn pensionnering op 1 december 2011 in werking is getreden, want Eddy had graag nog een jaartje langer gewerkt. In tijden dat de verhoging van de pensioenleeftijd ter discussie staat, kan Eddy’s voorbeeld mogelijk inspirerend werken.
Ivan Peeters
55
56
INFO WONEN ANTWERPEN Contactpersonen TEAMLEIDING Ivan Peeters
directeur
03 224 61 27 0476 40 34 65
ivan.peeters@rwo.vlaanderen.be
TEAM LOKAAL WOONBELEID Hilde Luyts
coรถrdinator team
03 224 61 14 0499 59 34 85
hilde.luyts@rwo.vlaanderen.be
Joeri Laureys
aanspreekpunt helpdesk decreet grond & pandenbeleid
03 224 94 22 0499 54 17 76
joeri.laureys@rwo.vlaanderen.be
Veerle Maes
aanspreekpunt woonkwaliteitsbewaking
03 224 61 36
veerle.maes@rwo.vlaanderen.be
Greet Steenssens
medewerker
03 224 61 26
greet.steenssens@rwo.vlaanderen.be
Anoeshka Boterberg
medewerker
03 224 61 39
anoeskha.boterberg@rwo.vlaanderen.be
TEAM WOONKWALITEITSBEWAKING Jurgen De Witte
dossierbehandelaar teamcoach
03 224 61 40
jurgen.dewitte@rwo.vlaanderen.be
Fons Beyens
dossierbehandelaar
03 224 61 22
alfons.beyens@rwo.vlaanderen.be
Iris Declerck
dossierbehandelaar
03 224 61 42
iris.declerck@rwo.vlaanderen.be
Martine Staut
dossierbehandelaar
03 224 61 24
martine.staut@rwo.vlaanderen.be
Hilde Teughels
dossierbehandelaar
03 224 61 38
hilda.teughels@rwo.vlaanderen.be
Sabine Vervaet
dossierbehandelaar teamcoach
03 224 61 37
sabine.vervaet@rwo.vlaanderen.be
Karima Amdouni
dossierbehandelaar
03 224 61 19
karima.amdouni@rwo.vlaanderen.be
Arlette Brosens
dossierbehandelaar
03 224 61 43
arlette.brosens@rwo.vlaanderen.be
Seren Demir
dossierbehandelaar
03 224 61 15
seren.demir@rwo.vlaanderen.be
Gerda Hombrouck
dossierbehandelaar
03 224 61 09
gerda.hombrouck@rwo.vlaanderen.be
Jozef Moeris
dossierbehandelaar
03 224 61 10
jozef.moeris@rwo.vlaanderen.be
Jenny Vande Populiere
dossierbehandelaar
03 224 61 31
jenny.vandepopuliere@rwo.vlaanderen.be
Kristel Van Rompaey
dossierbehandelaar
03 224 61 13
kristel.vanrompaey@rwo.vlaanderen.be
TEAM PREMIES
Jaarverslag Wonen Antwerpen 2011
57
Ferdinand VermariĂŤn
dossierbehandelaar
03 224 61 07
ferdinand.vermarien@rwo.vlaanderen.be
Siska Voet
dossierbehandelaar
03 224 61 41
siska.voet@rwo.vlaanderen.be
TEAM TECHNISCH ONDERZOEKERS (enkel donderdag op kantoor) Jos Vermeiren
teamcoach
03 224 61 33 0491 35 61 42
jozef.vermeiren@rwo.vlaanderen.be
Veronique Carolo
onderzoeker deskundige
03 224 63 06 0499 59 35 73
veronique.carolo@rwo.vlaanderen.be
Tom Crombez
technisch onderzoeker
03 224 61 47
tom.crombez@rwo.vlaanderen.be
Jonny De Clercq
technisch onderzoeker
03 224 61 30 0479 99 81 62
jonny.declercq@rwo.vlaanderen.be
Eddy Van Dal
technisch onderzoeker
03 224 94 40 0491 72 74 32
eddy.vandal@rwo.vlaanderen.be
Brahim Ouadini
technisch onderzoeker
03 224 61 35 0491 35 61 42
brahim.ouadini@rwo.vlaanderen.be
Kevin Proost
technisch onderzoeker
03 224 61 57 0476 97 02 67
kevin.proost@rwo.vlaanderen.be
Edwin Smet
technisch onderzoeker
03 224 61 29 0478 90 99 23
edwin.smet@rwo.vlaanderen.be
BEZOEKDAG elke donderdag van 9u tot 12u en van 13u tot 16u of op afspraak
ADRES Lange Kievitstraat 111-113 bus 54 - 2018 Antwerpen
ALGEMEEN TELEFOON NR
FAXNR
03 224 61 16
03 224 61 12
WEBSITE www.bouwenenwonen.be
58
COLOFON Verantwoordelijke uitgever
Ivan Peeters diensthoofd Wonen Antwerpen Wonen-Vlaanderen
Redactieraad
Hilde Luyts, Joeri Laureys, Veerle Maes, Ivan Peeters
Lay-out en druk
Agentschap Facilitair Management Team Digitale Drukkerij Lidia Defossez
Depotnummer
D/2012/3241/074
Uitgave
Antwerpen, 31 maart 2012
Jaarverslag Wonen Antwerpen 2011
59
60
Wonen Antwerpen JAARVERSLAG 2011
Wonen Antwerpen Lange Kievitstraat 111-113 bus 54 2018 Antwerpen Tel.: 03 224 61 16 Fax: 03 224 61 12 www.bouwenenwonen.be