Issuu

Uitspraak beroepsinstantie OVB/2021/114

Vlaamse overheid Beroepsinstantie inzake openbaarheid van bestuur en hergebruik van overheidsinformatie Afdeling openbaarheid van bestuur Havenlaan 88, bus 20 1000 BRUSSEL T : 02 553 57 25 Mail: openbaarheid@vlaanderen.be Dossiernummer: OVB/2021/114

DE BEROEPSINSTANTIE - Afdeling openbaarheid van bestuur Bevoegdheid beroepsinstantie Bestuursdecreet van 7 december 2018, titel II, hoofdstuk 3, afdeling 6. Besluit van de Vlaamse Regering van 19 juli 2007 tot oprichting van de beroepsinstantie inzake openbaarheid van bestuur en hergebruik van overheidsinformatie. Voorafgaande procedure Op 1 februari 2021 diende xxx (hierna vermeld als: verzoeker), een verzoek in bij Lantis om een afschrift te verlenen van de volgende documenten: -

Alle bijlagen behorende bij het rapport “Oosterweelverbinding kostenrapportage Alternatieven” van het studiebureau Arcadis van 24 december 2013 (waarvan de auteursrechten contractueel door Arcadis werden overgedragen aan de opdrachtgever) waarnaar verwezen wordt in de Maatschappelijke Kosten-batenanalyse over Oosterweel die zonder deze bijlagen openbaar werd gemaakt op 27 mei 2014 (na de verkiezing van 25 mei 2014) na een vraag openbaarheid van bestuur op 30 maart 2014 (waarover de beroepsinstantie op 24 juni 2014 (OVB 2014/95) enkel oordeelde dat het leveren van het rapport zonder de hier gevraagde bijlagen door de nv BAM te beschouwen was als een ‘tegemoetkoming’ aan de verzuchtingen van verzoeker en tevens zijnde de bijlagen waarvoor de beroepsinstantie op 7 januari 2015 (OVB 2014/223) oordeelde dat het vrijgeven van die gegevens toen niet toegestaan was omdat ze vertrouwelijke commerciële en industriële informatie bevatten van het studiebureau Arcadis) waarvan de openbaarmaking ook op 31 januari 2017 en op 4 augustus 2017 werd geweigerd.

Op 19 februari 2021 werd het openbaarheidsverzoek afgewezen door Lantis. Op 8 maart 2021 diende verzoeker beroep in bij de beroepsinstantie tegen de voormelde weigeringsbeslissing vanwege Lantis. Dit beroep werd geregistreerd op 8 maart 2021.

www.vlaanderen.be

Ontvankelijkheid van het beroep Het oorspronkelijke verzoek van verzoeker dateert van 1 februari 2021. Lantis heeft het openbaarheidsverzoek afgewezen op 19 februari 2021. Deze beslissing maakt melding van de beroepsmogelijkheden en -modaliteiten, zoals voorgeschreven in artikel II.43, §1, derde lid van het Bestuursdecreet van 7 december 2018. Op 8 maart 2021 diende verzoeker beroep in tegen de voormelde weigeringsbeslissing van Lantis. Het ingediende beroep is bijgevolg tijdig ingediend en is ontvankelijk. Gegrondheid van het beroep Overeenkomstig artikel II.31, eerste lid Bestuursdecreet heeft het recht op passieve openbaarheid betrekking op bestuursdocumenten. Op grond van deze bepaling is elke instantie in principe verplicht aan eenieder die erom verzoekt inzage te geven in, uitleg te verschaffen over of een afschrift te bezorgen van de gewenste bestuursdocumenten. De openbaarmaking kan slechts geweigerd worden mits toepassing wordt gemaakt van één of meerdere uitzonderingen, zoals gestipuleerd in de artikelen II.33 tot en met II.39 van voormeld decreet.

Bestreden beslissing

Op 19 februari 2021 heeft Lantis het openbaarheidsverzoek afgewezen ten aanzien van verzoeker in de volgende bewoordingen : “ Zoals u zelf aangeeft, heeft u reeds eerder om de openbaarmaking van de vermelde documenten verzocht. De beoordeling inzake de toepasselijkheid van de uitzonderingsgrond, destijds verwoord in artikel 14, 3° / artikel 15, 7° van het Openbaarheidsdecreet, zoals inmiddels vervangen door artikel II.35,3° / artikel II.36, §1, 7° van het Bestuursdecreet (Decreet van 7 december 2018), is niet gewijzigd. Om die reden hebben wij opnieuw om het standpunt van het studiebureau Arcadis gevraagd. Bij mail van 19 februari 2021 heeft Arcadis het volgende geantwoord : “Wij hebben uw vraag met zorg bekeken. Arcadis herneemt haar standpunt ter zake en blijft zich verzetten tegen het overmaken van de gevraagde documenten aan derden. Wij herhalen dat deze documenten gegevens bevatten uit de prijzendatabank en de kenniscentra die Arcadis in de loop der jaren zelf heeft opgebouwd. In het kader van het politieke debat hebben wij het Vlaamse parlement in 2014 inzage geboden in de toegepaste systematiek en de onderliggende gegevens, daarbij rekenend op de geheimhoudingsplicht van de volksvertegenwoordigers. Op gewone burgers rust echter geen geheimhoudingsplicht, zodat wij in dat geval ook niet mogen uitgaan van een vertrouwelijke behandeling van de gegevens die wij als intellectuele eigendom en bedrijfsgeheim zien. Om die reden hebben wij in 2017 ons verzet gehandhaafd en handhaven we dit ook nu bij de nieuwe vraagstelling.” Wij dienen bijgevolg uw verzoek opnieuw af te wijzen.”

https://www.vlaanderen.be/openbaarheid-van-bestuur

uitspraak beroepsinstantie OVB/2021/114

pagina 2 van 6

2. Inhoud van het beroepschrift Verzoeker gaat niet akkoord met de weigeringsbeslissing van Lantis en motiveert zijn beroepschrift als volgt : “Het gevraagde document betreft een bestuursdocument waarvan de auteursrechten destijds contractueel

werden overgedragen aan BAM, het huidige Lantis. Omwille daarvan kan de voormalige leverancier die afstand deed van de auteursrechten zich naar mijn oordeel niet langer verzetten ten aanzien van de publicatie van de geleverde gegevens. Minstens moet worden aangetoond dat de contractuele bepalingen op basis waarvan deze studie tot stand kwam uitdrukkelijk aangeven dat de oorspronkelijke leverancier, ongeacht de overdracht van de auteursrechten ook nu in 2021 de openbaarmaking van deze studie kan verhinderen. Ik neem aan dat de beroepsinstantie dit ten gronde zal onderzoeken. In tweede orde gaat Lantis voorbij aan het feit dat de openbaarheid de regel is. Het besluit om de openbaarheid niet te verlenen louter op basis van de weigering van de leverancier van de studie (die contractueel afstand deed van de auteursrechten) is geen afdoende afweging zoals vereist door het bestuursdecreet.” 3. Standpunt van de beroepsinstantie De beroepsinstantie stelt vast dat verzoeker een eerder ingediend openbaarheidsverzoek nu al voor de vijfde keer herneemt in identiek dezelfde bewoordingen: -

Op 20 oktober 2014 al vroeg verzoeker die bewuste bijlagen bij het studierapport van Arcadis d.d. 24 december 2013 een eerste keer op bij de nv. BAM, waarbij het verzoek werd afgewezen. Verzoeker stelde daartegen een beroep in bij de beroepsinstantie (dossier OVB/2014/223), waarbij het beroep werd afgewezen, verwijzende naar de toepassing van de op dat ogenblik geldende regels uit het openbaarheidsdecreet van 26 maart 2004 (in het bijzonder de bepalingen van de artikelen 14, 3° als 15, §1, 7° van het openbaarheidsdecreet: de bescherming van het vertrouwelijke karakter van commerciële en industriële informatie). Op dat ogenblik werd de betrokken firma Arcadis ook een eerste keer gecontacteerd (zoals voorzien in de decretale bepalingen rond openbaarheid van bestuur) om alsnog eventueel hun instemming te verlenen, doch de betrokken firma verleende daarvoor geen toestemming. Verzoeker heeft vervolgens in januari 2017 voormelde openbaarheidsverzoek nogmaals ingediend bij de nv. BAM, waarna deze op 31 januari 2017 het verzoek opnieuw heeft afgewezen op dezelfde gronden (toepassing van de artikelen 14, 3° als 15, §1, 7° van het op dat ogenblik geldende openbaarheidsdecreet), waarbij ook dan de firma Arcadis werd gecontacteerd voor een eventuele toestemming, die opnieuw niet werd verleend. Verzoeker heeft op 24 mei 2017 datzelfde openbaarheidsverzoek voor een derde keer ingediend bij de nv. BAM, waarna dit nogmaals werd geweigerd op 6 september 2017. Ook daarvoor werd een beroepsdossier aanhangig gemaakt bij de beroepsinstantie (dossier OVB/2017/242), waarbij het beroep opnieuw werd afgewezen. Op dat ogenblik (op 26 september 2017) werd de betrokken firma Arcadis voor een derde keer gecontacteerd en deze liet nogmaals uitdrukkelijk weten om niet in te stemmen met de openbaarmaking van hun vertrouwelijke commerciële informatie.

https://www.vlaanderen.be/openbaarheid-van-bestuur

uitspraak beroepsinstantie OVB/2021/114

pagina 3 van 6

Vervolgens dient verzoeker op 8 januari 2018 voor de vierde keer ditzelfde openbaarheidsverzoek in bij de nv. BAM, wat heeft geleid tot twee nieuwe beroepsdossier bij de beroepsinstantie (dossier OVB/2018/024 en OVB/2018/061), waarbij de beroepsinstantie zich telkenmale aansloot bij het standpunt dat ze al meermaals innam naar aanleiding van de eerder ingediende beroepsdossiers met betrekking tot dit openbaarheidsverzoek. De beroepsinstantie stelt vast dat verzoeker nu opnieuw voor de vijfde keer al een identiek openbaarheidsverzoek heeft ingediend bij Lantis op 1 februari 2021. Lantis is de nieuwe naam voor de vroegere Beheersmaatschappij Antwerpen Mobiel (nv. BAM). De beroepsinstantie sluit zich nogmaals aan bij het standpunt, zoals ingenomen door Lantis in zijn beslissing d.d. 19 februari 2021. De beroepsinstantie blijft eveneens bij haar oordeel dat de opgevraagde documenten niet openbaar kunnen worden gemaakt in toepassing van de artikelen II.35, 3° (voor zover het niet-milieu informatie betreft) en II.36, §1, 7° van het Bestuursdecreet (voor zover het milieu-informatie betreft) . De omstandige motivering uit de hiervoor vermelde beslissingen van de beroepsinstantie (2014/223 – 2017/242 – 2018/024 en 2018/061) wordt hierna voor de volledigheid nogmaals hernomen: De beroepsinstantie verwijst naar de bepalingen van de artikelen II.35, 3° en II.36, §1, 7° van het Bestuursdecreet die bepalen dat een verzoek tot openbaarmaking wordt afgewezen, indien het belang van de openbaarheid niet opweegt tegen de bescherming van het vertrouwelijke karakter van commerciële en industriële informatie, wanneer deze informatie beschermd wordt om een gelegitimeerd economisch belang te vrijwaren. De beroepsinstantie moet vaststellen dat de gevraagde bijlagen bij de studie van Arcadis d.d. 24 december 2013 betrekking hebben op de kostenraming in detail van enkele alternatieven voor de Oosterweelverbinding en dat het hierbij in het bijzonder gaat om de volgende documenten: Kostenraming alternatief Meccano Kostenraming alternatief Oosterweelverbinding Noord Kostenraming alternatief 2 Kennedytunnel Kostenraming alternatief centrale tunnel Onderhoudsramingen voorkeursvariant en alternatieven Kostenraming alternatief viaduct van Merksem Uit het onderzoek is gebleken dat die gedetailleerde kostenramingen wel degelijk vertrouwelijke commerciële en industriële informatie bevatten van de firma Arcadis: het gaat hier om bedrijfsgeheimen, namelijk eigen standaard prijzendatabanken en interne kenniscentra, waarbij de betrokken firma kan terugvallen op jarenlange ervaring, waardoor er als het ware voor een unieke input wordt gezorgd bij het opmaken van die kostenramingen. Het betreft hier dus wel degelijk specifieke ontwikkelde bedrijfsknowhow, die een essentiële pijler uitmaakt van de concurrentiepositie van Arcadis op de markt van studiebureaus, die niet zo maar openbaar kan gemaakt worden. De openbaarmaking van die knowhow houdt ontegensprekelijk een schending in van de financiële en commerciële belangen van de betrokken firma, waardoor ontegensprekelijk ook hun concurrentiepositie zou worden benadeeld. Met de bescherming van het vertrouwelijke karakter van de voormelde commerciële gegevens wordt duidelijk een gelegitimeerd economisch belang gevrijwaard, namelijk voorkomen dat er significante schade zou toegebracht worden aan de betrokken firma door het openbaar maken van deze gegevens en daardoor

https://www.vlaanderen.be/openbaarheid-van-bestuur

uitspraak beroepsinstantie OVB/2021/114

pagina 4 van 6

de mogelijkheid creëren dat de concurrentiepositie van de betrokken firma in het gedrang wordt gebracht, doordat inzicht zou worden gegeven in de bedrijfsknowhow van de onderneming in kwestie. De beroepsinstantie kan dan enkel nogmaals concluderen dat Lantis casu volkomen terecht gebruik heeft gemaakt van de uitzonderingsgrond, zoals geformuleerd in de artikelen II.35, 3° en II.36, §1, 7° van het Bestuursdecreet, en dat er bijgevolg geen afschrift kan worden verstrekt van de voormelde gevraagde bijlagen bij het studierapport van de firma Arcadis d.d. 24 december 2013. De voormelde decreetartikelen uit het Bestuursdecreet bieden evenwel de mogelijkheid om alsnog de openbaarmaking te bekomen, mits toestemming van de betrokken firma die de vertrouwelijke commerciële gegevens heeft bezorgd aan de overheidsinstantie. Uit het onderzoek door de beroepsinstantie is gebleken dat de nv. BAM in het verleden al tot drie keer toe de betrokken firma Arcadis heeft gecontacteerd om te vragen of ze al dan niet nog toestemmen met de openbaarmaking van de gevoelige commerciële informatie die voorkomt in de opgevraagde bijlagen bij de studie d.d. 24 december 2013. Tot drie keer toe werd dit uitdrukkelijk geweigerd door de firma Arcadis. Naar aanleiding van dit nieuwe openbaarheidsverzoek, heeft Lantis desalniettemin nog maar eens contact opgenomen met Arcadis om hun standpunt daarover kenbaar te maken. Bij mail van 19 februari 2021 heeft Arcadis het volgende geantwoord aan Lantis:

“Wij hebben uw vraag met zorg bekeken. Arcadis herneemt haar standpunt ter zake en blijft zich verzetten tegen het overmaken van de gevraagde documenten aan derden. Wij herhalen dat deze documenten gegevens bevatten uit de prijzendatabank en de kenniscentra die Arcadis in de loop der jaren zelf heeft opgebouwd. In het kader van het politieke debat hebben wij het Vlaamse parlement in 2014 inzage geboden in de toegepaste systematiek en de onderliggende gegevens, daarbij rekenend op de geheimhoudingsplicht van de volksvertegenwoordigers. Op gewone burgers rust echter geen geheimhoudingsplicht, zodat wij in dat geval ook niet mogen uitgaan van een vertrouwelijke behandeling van de gegevens die wij als intellectuele eigendom en bedrijfsgeheim zien. Om die reden hebben wij in 2017 ons verzet gehandhaafd en handhaven we dit ook nu bij de nieuwe vraagstelling.” De beroepsinstantie moet dus nog maar eens vaststellen dat de firma Arcadis zich ook nu nog steeds uitdrukkelijk verzet tegen de openbaarmaking van haar vertrouwelijke commerciële informatie, zoals die voorkomt in de opgevraagde documenten. Overwegende dat de beroepsinstantie dan ook opnieuw moet concluderen dat Lantis volkomen terecht het huidige nieuwe openbaarheidsverzoek van verzoeker heeft afgewezen. Verzoeker verwijst in zijn nieuw beroepschrift d.d. 8 maart 2021 ook nog maar eens (dat gebeurde ook al in het beroepsdossier OVB/2018/061) naar het feit dat de intellectuele rechten van het studierapport (met inbegrip van de bijlagen) van de firma Arcadis d.d. 24 december 2013 door de oplevering ervan nu bij de NV Bam (het huidige Lantis) zijn terecht gekomen. De beroepsinstantie merkt in dat verband op dat het feit dat de nv. BAM/Lantis al dan niet zou beschikken over de intellectuele rechten van de desbetreffende studie, niet betekent dat de uitzonderingsgrond van artikel II.35, 3° of artikel II.36, §1, 7° van het Bestuursdecreet, zoals hiervoor uiteengezet, niet meer van toepassing zou zijn. Het ene sluit het andere immers niet uit.

https://www.vlaanderen.be/openbaarheid-van-bestuur

uitspraak beroepsinstantie OVB/2021/114

pagina 5 van 6

De beroepsinstantie blijft dan ook bij haar standpunt dat in casu wel degelijk toepassing moet worden gemaakt van de voormelde uitzonderingsgrond met betrekking tot de bescherming van het vertrouwelijke karakter van de commerciële gegevens van de firma Arcadis die voorkomen in de opgevraagde bijlagen van de studie. De beroepsinstantie is om voormelde redenen dan ook van oordeel dat het ingestelde beroep als ongegrond moet worden beschouwd; Na beraadslaging,

BESLUIT: Het beroepschrift van xxx d.d. 8 maart 2021 tegen de weigeringsbeslissing vanwege Lantis wordt als ontvankelijk doch ongegrond beschouwd. Brussel, 23 maart 2021 Voor de beroepsinstantie, afdeling openbaarheid van bestuur, Bruno ASSCHERICKX Voorzitter

https://www.vlaanderen.be/openbaarheid-van-bestuur

uitspraak beroepsinstantie OVB/2021/114

pagina 6 van 6