ADVIES 22 september 2022
Samenwerking in sectorconvenants verder versterken Advies bij het voorontwerp van decreet betreffende de sectorconvenants en de intersectorale convenants
Vlaamse Onderwijsraad Koning Albert II-laan 37 BE-1030 Brussel T +32 2 219 42 99 www.vlor.be info@vlor.be
Wijs beleid door overleg
Advies op vraag van Jo Brouns, Vlaams minister van Economie, Innovatie, Werk, Sociale economie en Landbouw op 25 juli 2022 Uitgebracht door de Algemene Raad op 22 september 2022 met eenparigheid van stemmen Voorbereiding: Commissie Onderwijs-Arbeidsmarkt op 7 september 2022 onder voorzitterschap van Luc Van Waes Dossierbeheerder: Ewoud De Sadeleer
De Vlor adviseert de overheid om volgende acties te ondernemen om de sectorconvenants te versterken: 1. 2. 3. 4. 5.
Zet het thema onderwijs-arbeidsmarkt centraal bij intersectorale samenwerking. Vraag sectoren om samen te werken met het hele onderwijsveld. Stimuleer sectoren om beroepskwalificaties actueel te houden. Strijd samen met sectoren tegen discriminatie en veranker dit decretaal. Verleng de looptijd van de convenants tot vier of vijf jaar en deel het inhoudelijk verslag ook met de Vlor. 6. Maak addenda transparant en complementair: zij moeten leiden tot extra initiatieven. 7. Schrap de koppeling tussen financiering en resultaatsverbintenissen, maar stel ambitieuze en kwalitatieve doelen. 8. Neem een overlegtoets als ontvankelijkheidsvoorwaarde voor een sectorconvenant op in de regelgeving.
1
vlor.be
Inhoud 1
Situering .......................................................................................................................................... 3
2
Aandachtspunten ........................................................................................................................... 3 2.1
Intersectorale samenwerking ................................................................................................ 3
2.2
Het hele onderwijsveld ........................................................................................................... 3
2.3
Beroepskwalificaties of curriculum ....................................................................................... 3
2.4
Non-discriminatie ................................................................................................................... 4
2.5
Looptijd en rapportering......................................................................................................... 4
2.6
Addenda .................................................................................................................................. 4
2.7
Financiering en resultaten ..................................................................................................... 4
2.8
Overlegtoets ............................................................................................................................ 4
2
vlor.be
1 Situering Sectorconvenants zijn protocollen van samenwerking tussen de representatieve werkgevers- en werknemersorganisaties van sectoren en de Vlaamse Regering, ter ondersteuning van het Vlaamse werkgelegenheidsbeleid. De Vlaamse Regering wil het decreet over de sectorconvenants uit 2009 actualiseren en optimaliseren om de werking van de sectorconvenants verder te verzekeren voor de toekomst, de regelgeving te enten op de huidige realiteit en werking en om het instrument van intersectorale convenants te introduceren en verder uit te werken. De Vlor werd in het kader van een stakeholdersconsultatie al betrokken bij de opmaak van het nieuwe decreet. Nu het voorontwerp van decreet principieel is goedgekeurd door de Vlaamse Regering, brengt de Vlor advies uit.
2 Aandachtspunten De Vlor ziet in het voorontwerp van decreet vooral een verderzetting van de huidige werking, die zeker een positieve impact heeft op de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt en het levenslang leren. In dit advies formuleren we acht aandachtspunten om de convenanten en het decreet te versterken.
2.1 Intersectorale samenwerking Het stimuleren van intersectorale samenwerking is zeker voor het thema afstemming onderwijsarbeidsmarkt een opportuniteit. Die samenwerking wordt bevorderd wanneer onderwijspartners meteen in clusters kunnen overleggen, in plaats van versnipperde gesprekken te voeren. Concreet kunnen sectoren best de handen in mekaar slaan voor bijvoorbeeld het organiseren van opleidingen1, het opstellen van lesmateriaal en het ondersteunen van leerloopbaanbegeleiding (om leerlingen te informeren eerder dan zoveel mogelijk leerlingen voor hun sector te winnen). Momenteel is er nog niet veel geweten over de concrete invulling van de intersectorale convenants. Wij pleiten er alvast voor om daarbij het thema onderwijs-arbeidsmarkt centraal te stellen.
2.2 Het hele onderwijsveld De Vlor merkt op dat sectoren in hun convenants vaak sterk focussen op het gewoon secundair onderwijs. We vragen om in de wetgeving op te nemen dat zij in principe altijd het hele onderwijsveld moeten meenemen. Ook het buitengewoon onderwijs, dbso, volwassenenonderwijs … hebben baat bij ondersteuning en afstemming met sectoren.
2.3 Beroepskwalificaties of curriculum In de memorie van toelichting is opgenomen dat de engagementen van sectoren op vlak van de afstemming tussen onderwijs en arbeidsmarkt ervoor moeten zorgen dat het onderwijscurriculum de evoluties in het bedrijfsleven voldoende capteert. Het is beter om hier te verwijzen naar de belangrijke rol van de sectoren in de opmaak en actualisatie van beroepskwalificaties. Het
1
Denk aan de opleiding werken op hoogte.
3
vlor.be
curriculum vormgeven is de bevoegdheid van de onderwijspartners, maar het is een gedeelde verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat de beroepskwalificaties en curricula tot stand komen.
2.4 Non-discriminatie De Vlor vraagt zich af waarom ‘non-discriminatie’ geen onderdeel meer is van de decretale thema’s, maar de term ‘diversiteit’ gebruikt wordt. Dat is verrassend, gezien zowel het regeerakkoord als de beleidsnota Werk 2019-2024 nog verwijzen naar de aandacht voor anti-discriminatie in (inter)sectorconvenants en in afspraken met sectorale sociale partners. Discriminatie bestrijden gaat verder dan engagementen opnemen rond diversiteit. We pleiten er dus voor om het terechte voornemen om samen met sectoren discriminatie aan te pakken, decretaal te verankeren.
2.5 Looptijd en rapportering De Vlor pleit voor het verlengen van de convenants. Dat maakt het mogelijk om tijd te investeren in een grondig ontwikkelproces van de convenants, met afstemming met alle betrokken partners. Daarom is het verlengen van de looptijd (van maximaal twee jaar naar minimaal twee jaar) een stap in de goede richting. We vragen echter om verder te gaan en concreet vast te leggen dat de convenants voor vier of vijf jaar opgemaakt worden. Twee jaar is duidelijk te weinig voor het zware ontwikkelproces en meer dan vier of vijf jaar is te veel om actueel te blijven. De overheid moet dus een duurtijd of tenminste een minimale én maximale looptijd vastleggen. De Vlor ondersteunt de voorgestelde tweejaarlijkse rapportering, zeker wanneer de looptijd verlengd wordt. We stellen voor om het inhoudelijk verslag niet alleen te delen met het Vlaams Economisch Sociaal Overlegcomité (VESOC), maar alle betrokkenen, waaronder de onderwijspartners in de Vlor.
2.6 Addenda Wat betreft de addenda in de convenants, vragen we om voorop te stellen dat die leiden tot extra initiatieven en complementair zijn met de convenants. Het moet transparant zijn wat bovenop het convenant komt.
2.7 Financiering en resultaten De Vlor vraagt om de verwachtingen voor de sectorconvenants hoog te houden. We moeten niet zomaar streven naar een zo hoog mogelijke dekkingsgraad met zoveel mogelijk sectoren, maar verwachten een sterk engagement, ook naar onderwijs toe. We merken op dat de resultaatsverbintenissen in de afgelopen periode een averechts effect hebben gehad: de ambitie wordt veeleer naar beneden bijgesteld om de financiering zeker niet mis te lopen. Het is daarbij zeer moeilijk om voor elke verbintenis de haalbaarheid te beoordelen. We vragen dan ook om de koppeling tussen financiering en resultaatsverbintenissen te schrappen. Het is uiteraard wel cruciaal om ambitieuze doelstellingen voorop te stellen in de convenants. We vragen om die zeker niet alleen kwantitatief, maar vooral kwalitatief te benaderen.
2.8 Overlegtoets Het onderwijsveld vraagt al lang om eerder in het ontwikkelingsproces van de sectorconvenants betrokken te worden en op die manier samen met de sector doelstellingen en acties te formuleren.
4
vlor.be
De Vlor stelt voor om de (tijdige) betrokkenheid van alle relevante partners (waaronder onderwijs, VDAB…) aan de sectorconvenants te garanderen door een ‘overlegtoets’ als ontvankelijkheidsvoorwaarde voor de indiening van een convenant op te nemen. De voorgestelde acties moeten steeds zijn afgetoetst bij de beoogde partners. Cruciaal is het idee om het sectorconvenant vorm te geven in overleg en als gelijkwaardige partners. De overlegtoets dient niet om een gefinaliseerde tekst te valideren. We zijn verheugd dat het departement Werk zich heeft voorgenomen om een overlegtoets in de procedure op te nemen. We vragen echter ook om dat overleg in de regelgeving te verankeren.
5
vlor.be