EEN WARM WELKOM
Advies van de Adviescommissie Economische Migratie, Wetstraat 34-36, 1040 Brussel W www.commissieeconomischemigratie.be – T +32 2 209 01 11 – E info@serv.be
Adviesvraag
Conceptnota: economische migratie – een post-coronavisie
Adviesvrager
Hilde Crevits - Vlaams minister van Economie, Innovatie, Werk, Sociale economie en Landbouw
Ontvangst adviesvraag
10 november 2021
Decretale opdracht
SERV-decreet 7 mei 2004 art. 20 (SAR-functie)
Goedkeuring
13 december 2021
Contactpersoon
Niels Morsink
nmorsink@serv.be
Mevrouw Hilde CREVITS Vlaams minister van Economie, Innovatie, Werk, Sociale economie en Landbouw Consciencegebouw Koning Albert II laan 15 B-1210 Sint-Joost-ten-Node
Een warm welkom Mevrouw de viceminister-president De Vlaamse sociale partners zijn verheugd dat de Vlaamse Regering inzet op een warm welkom van buitenlandse werknemers en ondernemers en formuleren hieronder nog een verdere appreciatie en aanbevelingen. Hoogachtend Pieter Kerremans
Ann Vermorgen
administrateur-generaal
voorzitter
Inhoud Krachtlijnen
5
Advies
6
1.
Regelgeving economische migratie
6
2.
Aantrekkingskracht in het buitenland
6
3.
Een breed warm welkom
6
4.
Investeren in economische migratie
8
Krachtlijnen •
De sociale partners zijn globaal genomen tevreden met de richting van het beleid omtrent economische migratie.
•
Een structurele betrokkenheid van VDAB en VLAIO bij economische missies van FIT zal zonder twijfel een meerwaarde betekenen zowel om mogelijke investeerders en ondernemers een completer informatiepakket te bieden als op gebied van actieve rekrutering van derdelanders voor knelpuntberoepen.
•
De Vlaamse sociale partners vinden dat het onthaal van economische migranten vandaag ondermaats is. Daarom zijn de Vlaamse sociale partners verheugd dat de Vlaamse Overheid lokale initiatieven met informatie zal ondersteunen, opdat zij hun dienstverlening kunnen verbeteren. De lokale initiatieven moeten zich echter niet beperken tot informatieverstrekking, maar ook begeleiding bieden onder andere op gebied van huisvesting en arbeidsmarkt.
•
De Vlaamse sociale partners vragen om het welkomstbeleid niet enkel te richten op internationaal talent, maar ook enerzijds op Belgisch talent uit Wallonië en Brussel en anderzijds ook andere nieuwkomers zoals erkende vluchtelingen.
•
De Vlaamse sociale partners vragen een gerichte en structurele investering in de ontwikkeling van de dienst economische migratie om naast een warm ook een vlot en snel welkom te kunnen garanderen.
5
Advies 1. Regelgeving economische migratie De sociale partners zijn globaal genomen tevreden met de richting van het beleid omtrent economische migratie. Ze staan nog steeds achter de concentrische aanpak waarbij ondernemingen eerst binnen Vlaanderen, vervolgens binnen België dan binnen de Europese Economische Ruimte en ten slotte buiten de EER zoeken naar werknemers. De pragmatische manier waarop het beleid met deze aanpak omgaat, kan op de steun van de Vlaamse sociale partners rekenen en wint vanwege de arbeidsmarktkrapte aan belang. Economische migratie biedt ook een helder kader. Derdelanders worden zonder ambiguïteit aangeworven met een Belgisch arbeidscontract aan de geldende sectorale voorwaarden. Hoewel het vrij verkeer van mensen en diensten één van de waardevolle fundamenten is van de Europese Unie zijn er in sommige gevallen risico’s aan detachering van derdelanders verbonden. Daarom kijken de Vlaamse sociale partners uit naar de studie van het departement WSE over detacheringen en overleg met het kabinet van de minister hieromtrent.
2. Aantrekkingskracht in het buitenland Een structurele betrokkenheid van VDAB en VLAIO bij economische missies van FIT zal zonder twijfel een meerwaarde betekenen zowel om mogelijke investeerders en ondernemers een completer informatiepakket te bieden als op gebied van actieve rekrutering van derdelanders voor knelpuntberoepen waar de adviescommissie in haar prioriteitennota al om vroeg. Daarbij benadrukte de adviescommissie wel dat er rekening moet worden gehouden met de belangen van het herkomstland, belangen van de individuele migrant en het principe van ethische rekrutering.
3. Een breed warm welkom De VARIO stelde in 2017 vast dat Vlaanderen niet goed scoort op het onthaal van internationaal talent en deed verschillende voorstellen om werk te maken van een vriendelijk welkombeleid. De Vlaamse sociale partners vinden ook dat het onthaal van economische migranten vandaag ondermaats is.
6
Daarom is het zeer welkom dat er meer praktische informatie omtrent huisvesting, gezondheidszorg, bankzaken, verzekeringen, scholing op de Engelstalige portaalsite makkelijk raadpleegbaar zal zijn. Deze website is één van de belangrijkste middelen om België als werkplek naar internationaal talent te promoten. Meer duidelijkheid over praktische zaken zal hopelijk het internationaal talent dat Vlaanderen nodig heeft en overal in Europa gegeerd is, kunnen helpen overtuigen om voor Vlaanderen te kiezen. Eens ze in Vlaanderen zijn, is een warm welkom van groot belang. Dat warm welkom begint aan het loket. Daarom zijn de Vlaamse sociale partners verheugd dat de Vlaamse Overheid lokale initiatieven met informatie zal ondersteunen, opdat zij hun dienstverlening kunnen verbeteren. Dit zal het internationaal talent ongetwijfeld helpen om een voorspoedige start in Vlaanderen te nemen. De sociale partners onderschrijven deze lokale benadering die voor praktische informatie is aangewezen. Daarbij zouden kleine lokale besturen voor praktische en voor de regio relevante informatie ook eventueel kunnen terugvallen op de expertise van nabijgelegen steden of de provincie. Een belangrijk aandachtspunt is de taal. De Vlaamse sociale partners krijgen vaak te horen van internationaal talent dat wanneer ze net in Vlaanderen aankomen toch enkel in het Nederlands bij hun gemeente terecht kunnen. Er is weinig verwelkomend aan een ondoordringbare taalmuur. Artikel 12 van de Bestuurstaalwet stelt onomwonden dat iedere plaatselijke dienst, die in het Nederlandse taalgebied is gevestigd, uitsluitend de taal van zijn gebied gebruikt voor zijn betrekkingen met de particulieren. De omzendbrief BA-2005/03 betreffende het taalgebruik in de gemeente- en O.C.M.W.-besturen en in de intergemeentelijke samenwerkingsverbanden-interpretatie en gevolgen van de arresten van de Raad van State van 23 december 2004 staat echter expliciet toe dat ‘een vreemdeling’ of een lokaal bestuur gebruik maken van een tolkendienst. De Vlaamse sociale partners roepen de lokale besturen op om in het kader van een warm welkom zoveel mogelijk van deze mogelijkheid gebruik te maken. Gelukkig zijn er ook goede voorbeelden waar lokale initiatieven inspiratie uit kunnen putten. Het International House in Leuven wordt door ondernemingen steevast als een lichtend voorbeeld beschouwd. De stad Gent biedt op haar website in negen verschillende talen een welkomstfolder aan, net als de stad Turnhout. De gemeente Jette toont met laagdrempelige welkomstbrochure aan dat zelfs deze goede voorbeelden nog kunnen worden verbeterd door naast adressen en contactgegevens nieuwkomers ook meteen met een checklist van praktische zaken op weg te helpen. De lokale initiatieven moeten zich echter niet beperken tot informatieverstrekking, maar ook begeleiding bieden onder andere op gebied van huisvesting en arbeidsmarkt. In ruil vragen de Vlaamse sociale partners wel om de lokale initiatieven niet enkel met informatie, maar ook met subsidies te ondersteunen. De financiën van de lokale besturen zijn niet altijd even rooskleurig, terwijl deze bijkomende taak een hoeksteen van het warm welkom zal vormen. Voor financiering zou er in eerste instantie ook kunnen worden gedacht aan het Europees Sociaal Fonds. De Vlaamse sociale partners vragen om het welkomstbeleid niet enkel te richten op internationaal talent, maar ook enerzijds op Belgisch talent uit Wallonië en Brussel en anderzijds ook 7
andere nieuwkomers zoals erkende vluchtelingen . Ook voor hen is een warm welkom waar ze wegwijs worden gemaakt relevant.
4. Investeren in economische migratie De sociale partners vinden het absoluut een goede zaak dat de dienst economische migratie de opdracht krijgt om uitgebreidere informatie via de portaalwebsite aan het brede publiek aan te bieden en de lokale besturen te ondersteunen met informatiepakketten. Het is dan aan deze lokale initiatieven om een aanspreekpunt te zijn voor het internationaal talent. Daarnaast zal de dienst economische migratie ook sterker worden betrokken bij de economische missies van FIT. Dat zijn belangrijke stappen die de sociale partners aanmoedigen, maar tegelijk stellen ze vast dat de doorlooptijden van de aanvragen veel meer dan in de andere gewesten opnieuw oplopen. De sociale partners ontvangen signalen dat meer en meer bedrijven door deze lange wachttijd met ernstige moeilijkheden kampen wat tot imagoschade leidt. Aangezien nog meer internationaal talent nodig zal zijn om de arbeidsmarktkrapte ten minste gedeeltelijk op te vangen, wacht de dienst economische migratie ook op dit vlak een verzwaring van de werklast. De sociale partners onderstrepen dat de dienst vandaag al hard werkt, mee denkt en steeds beschikbaar is. Het is dus geen kwestie van mensen en middelen efficiënter in te zetten, maar wel van een gerichte en structurele investering in de ontwikkeling van expertise om naast een warm ook een vlot en snel welkom te kunnen garanderen. Daarom vragen de sociale partners om een budget vrij te maken om deze conceptnota goed uit te voeren.
8