Issuu

Vlaanderen is milieu

Luchtkwaliteit in Geel 2021

VLAAMSE MILIEUMAATSCHAPPIJ

www.vmm.be

DOCUMENTBESCHRIJVING Titel Luchtkwaliteit in Geel in 2021 Samenstellers Kern Lucht, VMM Dienst luchtkwaliteit Inhoud Dit rapport beschrijft de luchtkwaliteit in de omgeving van Geel aan de hand van metingen van stikstofoxiden en vluchtige organische stoffen uitgevoerd in 2021 op de meetplaats LD02. Naast de resultaten van 2021 bespreekt dit rapport ook de trend van de luchtkwaliteit en de emissies van de omliggende bedrijven. Wijze van refereren Vlaamse Milieumaatschappij (2022), Luchtkwaliteit in Geel in 2021 Verantwoordelijke uitgever Bernard De Potter, Vlaamse Milieumaatschappij Vragen in verband met dit rapport Vlaamse Milieumaatschappij Dokter De Moorstraat 24-26 9300 Aalst Tel: 053 72 62 10 info@vmm.be Depotnummer D/2022/6871/008

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 2

Luchtkwaliteit in Geel in 2021

SAMENVATTING Sinds 2000 volgt de VMM de luchtkwaliteit op in de regio Geel-Laakdal, in de nabijheid van het bedrijf BP Chembel. Dit bedrijf werd in 2020 overgenomen door INEOS Aromatics. Dit rapport beschrijft: — — — — —

de ligging van de meetplaats LD02 in Geel de concentraties van stikstofoxides (NO, NO2), benzeen, tolueen, ethylbenzeen en de xylenen (BTEX) gemeten op deze meetplaats de toetsing van de luchtconcentraties aan de regelgeving de trend over de laatste jaren de emissies van NOx en BTEX door BP Chembel/ INEOS Aromatics en bedrijven in de buurt

Lagere NO en NO2-concentraties in 2021 door coronamaatregelen en gunstige meteo De NOx (als NO2)-emissies van BP Chembel/INEOS Aromatics daalden tot 2014, waarna ze stabiliseerden tot 2017. De laatste 3 jaar zien we de emissies verder dalen. Voor stikstofdioxide (NO2) werden de Europese grenswaarden in de periode 2011-2021 gerespecteerd. De nieuwe WGO-advieswaarden voor jaargemiddelde en daggemiddelden wordt wel overschreden op de meetplaats LD02. De concentraties daalden in de periode 2011 – 2021 met 42 %, wat gelijk loopt met overige Vlaamse meetplaatsen. In 2020 en 2021 zijn de concentraties lager, dit is deels gelinkt aan de coronamaatregelen waardoor er minder uitstoot van verkeer was. In 2021 had het weer (zeer veel regen) ook een positief effect op de gemeten concentraties. Voor stikstofmonoxide (NO) bestaat er geen wetgevend kader. Het NO-gemiddelde daalt over de jaren heen. Sinds 2011 noteerden we een daling van 67 % op locatie LD02. Dit ligt ook in dezelfde grootteorde als overige Vlaamse meetplaatsen. Vooral industriële aanvoer van ethylbenzeen en xyleenisomeren De benzeenemissies schommelen, met uitschieters in 2017 en 2020. De tolueenemissies dalen scherp sinds 2017. De xyleenisomeeremissies kennen een schommelend verloop zonder merkbare daling. De pollutierozen van ethylbenzeen, de xylenen en in mindere mate ook benzeen wijzen op een duidelijke industriële aanvoer uit de richting van de bedrijvensite. De pollutieroos van tolueen wordt, in vergelijking met de pollutierozen van de andere componenten, beïnvloed door meerdere bronnen. Daling BTEX-concentraties zet zich voort De benzeenconcentraties respecteerden de Europese jaargrenswaarde over de hele meetperiode. De concentraties bleven ook ver onder de VLAREM-grenswaarde. De tolueenwaarden bleven ruimschoots onder de advieswaarden van de Wereldgezondheidsorganisatie (WGO). Het afgelopen decennium schommelden de BTEX-concentraties op LD02 met merkbaar hogere concentraties in 2017 (stijging xyleenisomeren). Ten opzichte van 2020 stijgen de concentraties van benzeen en tolueen in 2021. In 2020 was de concentratie m+p-xyleen nog toegenomen, maar in 2021 dalen de concentraties van alle xyleenisomeren opnieuw. Ten opzichte van overige Vlaamse BTEX-meetplaatsen zijn de concentraties van de xyleenisomeren in Geel opvallend hoger.

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ Luchtkwaliteit in Geel in 2021

INHOUD Samenvatting ...................................................................................................................................................... 3 1 Situering ........................................................................................................................................................ 6 2 Het meetnet .................................................................................................................................................. 7 3 Regelgeving ................................................................................................................................................... 9 3.1 Stikstofdioxide – NO2 ............................................................................................................................. 9 3.2 Vluchtige organische stoffen – BTEX ....................................................................................................10 4 Meetresultaten............................................................................................................................................11 4.1 Meteo ...................................................................................................................................................11 4.2 Stikstofoxiden – NO en NO2 .................................................................................................................12 4.2.1 Emissies NOx.................................................................................................................................12 4.2.2 NOx in omgevingslucht .................................................................................................................13 4.2.2.1 Toetsing aan de regelgeving ................................................................................................ 13 4.2.2.2 Trend van de concentraties ................................................................................................. 13 4.2.2.3 Pollutierozen ........................................................................................................................ 16 4.2.2.4 Verloop van dagwaarden..................................................................................................... 17 4.3 Vluchtige organische stoffen – BTEX ....................................................................................................19 4.3.1 Emissies BTEX ...............................................................................................................................19 4.3.2 BTEX in omgevingslucht ...............................................................................................................22 4.3.2.1 Toetsing aan de regelgeving ................................................................................................ 22 4.3.2.2 Trend van de concentraties ................................................................................................. 22 4.3.2.3 Pollutierozen ........................................................................................................................ 24 4.3.2.4 Verloop van dagwaarden..................................................................................................... 26 Informatie over geaccrediteerde metingen (normen ISO/IEC 17025:2017) ................................29 Statistische parameters BTEX .......................................................................................................30

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 4

Luchtkwaliteit in Geel in 2021

LIJST VAN TABELLEN Tabel 1: Eigenschappen meetplaats LD02 .......................................................................................................... 7 Tabel 2: Europese grenswaarden en alarmdrempel voor NO2 (richtlijn 2008/50/EG) ...................................... 9 Tabel 3: WGO-advieswaarden voor NO2 (WGO 2021) ....................................................................................... 9 Tabel 4: Grens- en advieswaarden voor benzeen en tolueen ..........................................................................10 Tabel 5: Toetsing van de NO2-concentraties aan de regelgeving (2011-2021) ................................................13 Tabel 6: Toetsing van benzeen en tolueen aan de regelgeving (2011-2021)...................................................22

LIJST VAN FIGUREN Figuur 1: Ligging meetplaats LD02 ..................................................................................................................... 8 Figuur 2: Windrozen voor 2020 en 2021 ..........................................................................................................11 Figuur 3: Evolutie emissies NOx (als NO2) door BP Chembel/INEOS Aromatics en NO2-jaargemiddelden op LD02 voor de periode 2011-2021 .....................................................................................................................12 Figuur 4: Evolutie van de NO-concentraties in Geel (LD02), periode 2011-2021 ............................................14 Figuur 5: Evolutie van de NO2-concentraties in Geel (LD02), periode 2011-2021 ...........................................15 Figuur 6: Uurverloop NO2-concentraties op LD02, periode 2017-2021 ...........................................................15 Figuur 7: Pollutieroos (links) en zeroroos (rechts) voor NO2 (µg/m³) op LD02 in 2021 ...................................16 Figuur 8: Pollutieroos (links) en zeroroos (rechts) voor NO (µg/m³) op LD02 in 2021 .....................................17 Figuur 9: Verloop van de dagwaarden van NO en NO2 (µg/m³) op LD02 in 2021 ............................................18 Figuur 10: Emissies benzeen door BP Chembel/INEOS Aromatics en benzeenjaargemiddelde, periode 20112021 ..................................................................................................................................................................19 Figuur 11: Emissies tolueen door BP Chembel/INEOS Aromatics en tolueenjaargemiddelde, periode 20112021 ..................................................................................................................................................................20 Figuur 12: Emissies xyleenisomeren door BP Chembel/INEOS Aromatics en xyleenisomerenjaargemiddelde, periode 2011-2021 ...........................................................................................................................................21 Figuur 13: Evolutie BTEX-concentraties op LD02 in de periode 2011-2021 .....................................................23 Figuur 14: Vergelijking van BTEX-jaargemiddelden in 2021 in Geel met het gemiddelde van alle automatische BTEX-monitoren en met het Vlaamse virtueel gemiddelde (passieve bemonstering). ............24 Figuur 15: Pollutierozen voor BTEX (µg/m³) op LD02 in 2021 ..........................................................................25 Figuur 16: Verloop van de BTEX-dagwaarden (µg/m³) op LD02 in 2021..........................................................27

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ Luchtkwaliteit in Geel in 2021

1 SITUERING Sinds 2000 meet en beoordeelt de VMM de luchtkwaliteit in Geel-Laakdal in de omgeving van BP Chembel, nu INEOS Aromatics. Ten noordoosten van het bedrijvencomplex bevindt zich de meetplaats LD02 aan de Hezemeerheide. Deze locatie ligt in de heersende windrichting. Dit meetstation werd aangekocht door het voormalige BP Chembel, nu INEOS aromatics. Het bedrijf staat ook in voor de uitbatingkosten. De uitbating van de meetapparatuur en de validatie van de meetgegevens gebeurt door de VMM. VMM maakt ook jaarlijks een rapport op over de meetresultaten. De eerste meetplaats LD01 aan de Heikantstraat die 400 meter ten zuidwesten lag van het bedrijf heeft gemeten van 2000 tot en met 2018. Begin 2019 is deze meetplaats stopgezet omdat het meetnet werd geoptimaliseerd.

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 6

Luchtkwaliteit in Geel in 2021

2 HET MEETNET De vaste meetplaats in Hezemeerheide (LD02) is uitgerust met automatische monitoren die volgende parameters continu meten: — stikstofoxiden (NO, NO2, NOX) — BTEX (benzeen, tolueen, ethylbenzeen, m+p- en o-xyleen) Een overzicht van de gebruikte apparatuur en de specificaties over o.a. het meetprincipe en de meetonzekerheid zijn opgenomen in bijlage 1.

Tabel 1: Eigenschappen meetplaats LD02

Code Meetplaats

Postcode

Gemeente

LD02

2440

Geel

Bedrijf/Bron

Adres

Lambertcoördinaten

Hezemeerheide

Meetperiode

195713

201457

Ligging t.o.v.de meetplaats

Mei 2002 - lopende

Afstand tot de meetplaats

BP Chembel/ INEOS Aromatics

200° - 250°

900 – 1800 meter

Verbindingsweg naar autostrade E313

100° - 180°

400 meter

Autostrade E313: Antwerpen-Hasselt

170° - 190°

1300 – 2300 meter

Figuur 1 toont de ligging van de meetplaats LD02. Op de kaart staan ook de bedrijven in de directe omgeving vermeld: − INEOS aromatics (tot 2020 BP Chembel) − INEOS Manufacturing Belgium − JBF Global

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ Luchtkwaliteit in Geel in 2021

Figuur 1: Ligging meetplaats LD02

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 8

Luchtkwaliteit in Geel in 2021

3 REGELGEVING De concentraties van de polluenten worden vergeleken met Vlaamse en Europese grenswaarden en met advieswaarden geformuleerd door de Wereldgezondheidsorganisatie (WGO). De Europese richtlijn 2008/50/EG legde grenswaarden voor NO2 en benzeen vast. Voor NO2 is er ook een Europese alarmdrempel en voor benzeen een Vlaamse grenswaarde. De WGO definieerde bovendien advieswaarden voor NO2 en tolueen. Deze advieswaarden hebben als doel de risico’s van gezondheidsschade door luchtverontreiniging te beperken. Ze zijn meestal strenger dan wat Europa voorschrijft. Bij de definiëring van de Europese grens- of streefwaarden werd namelijk niet alleen rekening gehouden met de gezondheidseffecten, maar ook met de technische haalbaarheid en de economische consequenties van de opgelegde concentratieniveaus.

3.1 Stikstofdioxide – NO2 Tabel 2 toont een overzicht van de grenswaarden en de alarmdrempel die van toepassing zijn voor NO2. Tabel 2: Europese grenswaarden en alarmdrempel voor NO2 (richtlijn 2008/50/EG)

Polluent

NO2*

Onderwerp

Middelingstijd uur

200 µg/m³; max. 18 overschrijdingen per jaar

jaar

40 µg/m³

Gedurende 3 opeenvolgende uren

400 µg/m³

Grenswaarde voor de bescherming van de menselijke gezondheid

Alarmdrempel

Doelstelling

*: sinds 1 januari 2010 moet de grenswaarde voor NO2 gerespecteerd worden.

De Europese regelgeving uit Tabel 2 is gebaseerd op de richtlijnen opgesteld door de WGO in 2005. De WGO laat geen enkele overschrijding van het uurgemiddelde van 200 µg/m³ toe. Eind 2021 formuleerde de WGO voor een aantal polluenten nieuwe, strengere advieswaarden op basis van nieuw wetenschappelijk onderzoek. Voor NO2 werd de advieswaarde voor het jaargemiddelde verstrengd van 40 µg/m³ naar 10 µg/m³. Er werd ook een advieswaarde voor dagwaarden voorgesteld. De Europese grenswaarden worden momenteel gereviseerd. Tabel 3: WGO-advieswaarden voor NO2 (WGO 2021)

Polluent

NO2

Onderwerp Advieswaarde voor de bescherming van de menselijke gezondheid

Middelingstijd

Doelstelling

uur

200 µg/m³

dag

25 µg/m³ als P99*

jaar

10 µg/m³

*: max 3 overschrijdingen per jaar toegelaten \\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ Luchtkwaliteit in Geel in 2021

3.2 Vluchtige organische stoffen – BTEX Tabel 4 toont een overzicht van de grenswaarden voor benzeen en de advieswaarde voor tolueen. Tabel 4: Grens- en advieswaarden voor benzeen en tolueen

Middelingstijd

Grenswaarde

jaar

5 µg/m³ op basis van uurwaarden

Richtlijn 2008/50/EG Benzeena VLAREM II Benzeen WGO Tolueen a

jaar

Advieswaarde

50 µg/m³ als P98 op basis van dagwaarden

week half uur

260 µg/m³ 1000 µg/m³

: sinds 1 januari 2005 moet de grenswaarde voor benzeen gerespecteerd worden

De WGO meldt dat door de carcinogene eigenschappen van benzeen geen veilig niveau van blootstelling kan bepaald worden. De WGO drukt de schadelijkheid van benzeen uit als het aantal extra kankergevallen bij een levenslange blootstelling aan een bepaalde concentratie: - Bij een levenslange benzeenconcentratie van 17 µg/m³ zou er één extra kankergeval per 10.000 inwoners zijn. - Bij een concentratie van 1,7 µg/m³ rekent men één extra kankergeval per 100.000 inwoners en - bij 0,17 µg/m³ één per 1.000.000.

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 10

Luchtkwaliteit in Geel in 2021

4 MEETRESULTATEN Dit hoofdstuk beschrijft de meetwaarden van NO, NO2 en BTEX voor de laatste 10 jaar. De meetresultaten werden getoetst aan de Europese en Vlaamse grenswaarden en de WGO-advieswaarden. Zowel het verloop van de gemeten concentraties als de door het bedrijf gerapporteerde emissies worden besproken en vergeleken.

4.1 Meteo De weersomstandigheden (windrichting, windsnelheid, neerslag …) hebben een grote invloed op de concentraties die gemeten worden op een meetplaats. De VMM plaatst zijn meetplaatsen zoveel mogelijk windafwaarts ten opzichte van de gekende bronnen. De windrichting kan grafisch voorgesteld worden door windrozen. Die tonen de verdeling van de windrichting over een bepaalde periode. Elke windroos is in 36 segmenten onderverdeeld, dus per 10° windrichting. Aangezien de meteo niet ter plaatse gemeten wordt, gebruiken we net zoals vorig jaar de gegevens van meetplaats Steenokkerzeel (SZ01). Figuur 2 geeft windrozen weer van de laatste 2 jaar. De figuur toont de procentuele verdeling van de verschillende windrichtingen. In België is de dominante windrichting het zuidwesten. 2021 was een zeer nat jaar, wat gunstig is voor de luchtkwaliteit (de vervuiling wordt uit de lucht gewassen). Figuur 2: Windrozen voor 2020 en 2021

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ Luchtkwaliteit in Geel in 2021

4.2 Stikstofoxiden – NO en NO2 4.2.1 Emissies NOx Het Team Emissie-inventaris Lucht van de VMM verzamelt, inventariseert en rapporteert de emissies van onder andere NOx (als NO2) op basis van door de bedrijven aangeleverde cijfers en eigen berekeningen1. Gerapporteerde emissies in IMJV: - Het bedrijf BP Chembel/INEOS Aromatics rapporteert NOx-emissies in hun Integraal Milieujaarverslag (IMJV). - Ook het bedrijf INEOS Manufacturing rapporteert NOx-emissies. Deze zijn veel lager2 dan de emissies van BP Chembel/INEOS Aromatics en worden daarom niet opgenomen in Figuur 3. - Het bedrijf JBF Global rapporteert geen NOx-emissies. Figuur 3 toont de evolutie van de emissies NOx (als NO2) door BP Chembel/INEOS Aromatics en de NOxjaargemiddelden op meetplaats LD02 in de periode 2011-2021. Figuur 3: Evolutie emissies NOx (als NO2) door BP Chembel/INEOS Aromatics en NO2-jaargemiddelden op LD02 voor de periode 20112021

https://www.vmm.be/data/emissies-per-sector/overzicht

Als voorbeeld: gerapporteerde NOx-emissies in 2020: BP Chembel 126,6 ton/jaar, INEOS Manufacturing 0,01 ton/jaar. \\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 12

Luchtkwaliteit in Geel in 2021

De emissies van NOx (als NO2) door BP Chembel/INEOS Aromatics daalden in 2012 door het uit dienst nemen van een ketel in een stookinstallatie. Daarnaast was er bij de stookinstallaties een afnemend gebruik van procesgas en een toenemend gebruik van biogas. Dit vertaalde zich in een geleidelijke daling van de emissies tot 2014. Daarna stabiliseerden de emissies tot 2017 waarna ze weer daalden. Figuur 3 toont dat ook de NO2-concentraties in de omgevingslucht daalden. Echter een daling in de emissies vertaalt zich niet per se in een gelijkaardige daling van de concentraties, aangezien enerzijds de gemeten concentraties sterk afhankelijk zijn van de weersomstandigheden. Anderzijds zijn er ook andere bronnen die NOx uitstoten, zoals het verkeer en gebouwenverwarming, die ook een bijdrage leveren aan de NO2concentraties in de omgevingslucht.

4.2.2 NOx in omgevingslucht 4.2.2.1 Toetsing aan de regelgeving Voor NO is er geen regelgeving. De NO2-concentraties lagen tijdens de hele periode onder de Europese jaargrenswaarde. Sinds 2021 heeft de Wereldgezondheidsorganisatie (WGO) haar advieswaarde voor het NO 2-jaargemiddelde verstrengd van 40 naar 10 µg/m³. De meetplaats in Geel overschrijdt deze verstrengde advieswaarde, net zoals bijna alle andere meetplaatsen in Vlaanderen. De Europese uurgrenswaarde en de WGO-advieswaarde voor uurgemiddelden werd gerespecteerd. Sinds 2021 heeft de WGO ook een advieswaarde voor dagwaarden gedefinieerd. Deze advieswaarde wordt overschreden op de meetplaats in Geel, net zoals op alle andere Vlaamse meetplaatsen. Wel is er de laatste 10 jaar een daling in het aantal dagen met een daggemiddelde boven de 25 µg/m³. De sterke daling in 2020 en 2021 is beïnvloed door de coronamaatregelen.

2019

2020

2021

WGO: 25 (3x)

2018

EU: /

2017

WGO: 200 (0 x)

2016

EU: 200 (18x)

2015

dag

WGO: 10

2014

uur

EU: 40

2013

jaar

NORM

2012

NO2 (µg/m³)

2011

Tabel 5: Toetsing van de NO2-concentraties aan de regelgeving (2011-2021)

136

129

122

4.2.2.2 Trend van de concentraties Figuur 4 toont voor NO de jaargemiddelden en de percentielen P50, P90 en P98 o.b.v. de uurgemiddelden in de periode 2011-2021 op de meetplaats LD02. Voor NO2 wordt dit getoond in Figuur 5. De P50 en het jaargemiddelde tonen de modale concentraties. De P90 en P98 tonen de piekconcentraties. Het NO-gemiddelde en de piekwaarden dalen gestaag over de jaren heen, op enkele kortstondige hogere waarden na. We zien dat de mediaan (P50) lager ligt dan het gemiddelde, wat betekent dat de piekwaarden het gemiddelde beïnvloeden. Dit is een typisch patroon dat we zien op alle Vlaamse meetstations. Naargelang het verschil P50-gemiddelde groter is, wijst dit op meer lokale bijdrage in de verontreiniging. Dit is voor de meetplaats LD02 niet groot. \\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ Luchtkwaliteit in Geel in 2021

In 2021 bedroeg het NO-jaargemiddelde op de meetplaats LD02 2 µg/m³. Dit is niet verhoogd tegenover andere meetlocaties in Vlaanderen. Sinds 2011 zijn de NO-concentraties op LD02 gedaald met 67 %. Deze daling ligt in dezelfde grootteorde als op veel andere Vlaamse meetplaatsen. Voor NO2 is er een globaal dalende trend en dit zowel voor de gemiddelde als voor de piekwaarden. Na een periode met eerder stabiele concentraties in 2014-2016, daalt de trend de daaropvolgende jaren opnieuw. In 2020 en 2021 dalen de concentraties verder. Dit is deels gelinkt aan de coronamaatregelen waardoor er minder uitstoot van verkeer was. In 2021 had het weer (zeer veel regen) ook een positief effect op de gemeten concentraties. Sinds 2011 zijn de NO2-concentraties op LD02 met 42 % gedaald. Deze daling ligt in dezelfde grootteorde als op veel andere Vlaamse meetplaatsen. Figuur 6 toont het uurverloop van de NO2-concentraties op de meetplaats LD02 voor de jaren 2017 tot en met 2021. Voor alle jaren zien we verhoogde concentraties tijdens de ochtend en avond. Dit is enerzijds een gevolg van verhoogde emissies tijdens de verkeerspits, anderzijds door de weersomstandigheden en de variatie in de menglaaghoogte. De laagste concentraties situeren zich op het middaguur. Over de jaren heen zien we een daling van de concentraties. De concentraties in 2021 lopen vrij gelijk met deze in 2020. Beide jaren zijn duidelijk lager dan de voorgaande jaren, wat - naast de algemeen dalende trend- een gevolg is van de coronamaatregelen waardoor er minder uitstoot door verkeer was.

Figuur 4: Evolutie van de NO-concentraties in Geel (LD02), periode 2011-2021

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 14

Luchtkwaliteit in Geel in 2021

Figuur 5: Evolutie van de NO2-concentraties in Geel (LD02), periode 2011-2021

Figuur 6: Uurverloop NO2-concentraties op LD02, periode 2017-2021

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ Luchtkwaliteit in Geel in 2021

4.2.2.3 Pollutierozen Pollutierozen tonen per windrichting het gemiddelde van de gemeten concentraties volgens de op dat moment heersende windrichting. Potentiële vervuilende bronnen kunnen op die manier geïdentificeerd worden. Wanneer bijvoorbeeld uit een bepaalde windrichting steeds lucht met hogere concentraties wordt aangevoerd omdat daar een bron aanwezig is, zal de gemiddelde waarde hoger zijn in dit segment van de pollutieroos en ‘wijst’ de pollutieroos als het ware de richting van de bron aan door de langere balk. Bij aanvoer van lucht met lage concentraties is de balk van de pollutieroos korter. Hoe de pollutieroos er uiteindelijk uitziet, hangt niet alleen af van de concentraties maar ook van de windrichting. Als in de beschouwde periode weinig tot geen wind was uit een bepaalde richting, kan dit een bron maskeren. Wanneer de pollutierozen vrij rond zijn van vorm, wijst dit op een belangrijke invloed van de achtergrondconcentraties. Uit dergelijke pollutierozen zijn de lokale invloeden moeilijker af te leiden. Daarom kunnen er ook zero-pollutierozen gemaakt, waarbij steeds de laagste meting, de achtergrond, werd afgetrokken. Per windsector – elke 10° – worden de metingen van de pollutierozen van een set meetplaatsen naast elkaar gelegd. De laagste concentratie wordt telkens afgetrokken van alle andere concentraties uit die sector. Zo wordt de aanvoer van de achtergrondpollutie eruit gefilterd en kunnen lokale bronnen beter naar voren komen. Figuur 7 toont aan de linkerzijde de gemiddelde pollutieroos van NO2 en aan de rechterzijde de zeropollutieroos voor de meetplaats LD02 in 2021. De pollutieroos toont hogere concentraties in de westelijke tot zuidoostelijke sector. Dit is de richting van meerdere mogelijke bronnen: het verkeer op de E313, de nabijgelegen verbindingsweg, de zuidoostelijk gelegen industriezone en de scheepvaart op het Albertkanaal. Figuur 8 toont voor NO de gemiddelde pollutieroos en de zero-pollutieroos. Bij NO zijn de lokale bronnen nog beter zichtbaar. Ook hier zien we op de zeroroos een verhoging vanuit zuidoostelijke tot zuidwestelijke richting.

Figuur 7: Pollutieroos (links) en zeroroos (rechts) voor NO2 (µg/m³) op LD02 in 2021

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 16

Luchtkwaliteit in Geel in 2021

Figuur 8: Pollutieroos (links) en zeroroos (rechts) voor NO (µg/m³) op LD02 in 2021

4.2.2.4 Verloop van dagwaarden Figuur 9 toont het verloop van de daggemiddelden in 2021 voor NO en NO2. Typisch is dat bij een polluent als NO je meestal lage waarden hebt, met soms lokale, kortstondige pieken ziet. Deze pieken zijn het gevolg van een combinatie van uitstoot en vooral van ongunstige weersomstandigheden (droog, weinig wind, temperatuursinversie) waardoor de lokale verontreiniging niet goed verspreid wordt. Deze ongunstige weersomstandigheden komen vaker voor in de wintermaanden; op de figuur zie je de verhoogde NO-daggemiddelden ook dan. Ook voor NO2 zie je hogere concentraties in de wintermaanden dan in de zomermaanden. Dit is ook weer gerelateerd aan de -voor luchtverontreiniging- ongunstige weersomstandigheden in de wintermaanden. In vergelijking met NO zijn er minder pieken in de NO2-dagwaarden. NO2 wordt deels rechtstreeks uitgestoten en deels in de atmosfeer gevormd.

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ Luchtkwaliteit in Geel in 2021

Figuur 9: Verloop van de dagwaarden van NO en NO2 (µg/m³) op LD02 in 2021

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 18

Luchtkwaliteit in Geel in 2021

4.3 Vluchtige organische stoffen – BTEX 4.3.1 Emissies BTEX De VMM verzamelt, inventariseert en rapporteert onder andere de emissies van benzeen, tolueen en xyleenisomeren (som van m-, p- en o-xyleen) op basis van aangeleverde cijfers door de bedrijven en eigen berekeningen3. Figuur 10 tot en met Figuur 12 tonen de emissies van benzeen, tolueen en xyleenisomeren door BP Chembel/INEOS Aromatics. In deze figuren tonen we ook de jaargemiddelden gemeten op LD02. Algemeen geldt dat het verband tussen emissies en concentraties niet altijd eenduidig is omdat andere factoren zoals meteo en andere bronnen in de buurt ook de concentraties beïnvloeden. De benzeenemissies schommelen, met uitschieters in 2017 en 2020. De laatste 5 jaar liggen de emissies gemiddeld gezien hoger dan de 5 jaar daarvoor. Er is geen duidelijk verband tussen de gerapporteerde benzeenemissies en de gemeten concentratie. Figuur 10: Emissies benzeen door BP Chembel/INEOS Aromatics en benzeenjaargemiddelde, periode 2011-2021

https://www.vmm.be/data/emissies-per-sector/overzicht

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ Luchtkwaliteit in Geel in 2021

De tolueenemissies kenden een schommelende verloop tot 2017, nadien zien we een forse dalende trend. De tolueenconcentraties in de omgevingslucht fluctueerden sterk, maar tonen een globaal dalende trend. De relatie tussen de emissies en de concentraties van tolueen gemeten in de omgevingslucht, is niet duidelijk. Op de pollutierozen (Figuur 15) zien we dat ook andere bronnen, zoals andere bedrijven en verkeer, een invloed hebben op de tolueenconcentraties. Figuur 11: Emissies tolueen door BP Chembel/INEOS Aromatics en tolueenjaargemiddelde, periode 2011-2021

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 20

Luchtkwaliteit in Geel in 2021

De emissies van de xyleenisomeren kenden een sterk schommelend verloop. De laatste 3 jaar zijn de emissies weer in stijgende lijn. Ook de concentraties van de xyleenisomeren in de omgevingslucht tonen een schommelend verloop. Er is geen duidelijke relatie tussen emissies en de concentraties gemeten in de omgevingslucht. Figuur 12: Emissies xyleenisomeren door BP Chembel/INEOS Aromatics en xyleenisomerenjaargemiddelde, periode 2011-2021

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ Luchtkwaliteit in Geel in 2021

4.3.2 BTEX in omgevingslucht 4.3.2.1

Toetsing aan de regelgeving

Uit Tabel 6 volgt dat de jaargemiddelden voor benzeen op LD02 de Europese grenswaarde ruim respecteerden. Ook bleven de benzeenconcentraties ver onder de Vlaamse grenswaarde van 50 µg/m³ als 98ste percentiel. Voor tolueen kregen we een gelijkaardig beeld: de advieswaarden van de WGO bleven ruimschoots gerespecteerd. Bij een levenslange benzeenconcentratie van 1,7 µg/m³ zou er één extra kankergeval per 100.000 inwoners zijn. Bij de concentratie van 0,6 µg/m³ komt dit neer op ongeveer één extra kankergeval per 285.000 inwoners. Het Agentschap Zorg en Gezondheid omschrijft dit risico als gezondheidskundig niet verwaarloosbaar. Hierbij moet gestreefd worden naar een daling van het risico volgens het ALARA4-principe.

2021

2020

2019

2018

2017

2016

2015

2014

2013

2012

2011

Benzeen

Jaargem1

1,0

0,9

0,5

0,6

0,7

0,4

0,6

P98 dag2

3,2

2,6

2,8

1,5

1,6

2,1

2,0

2,4

1,6

1,2

1,8

Tolueen

(µg/m³)

NORM

Tabel 6: Toetsing van benzeen en tolueen aan de regelgeving (2011-2021)

Max hh3

1000

50,6

154,2

133,8

34,8

68,6

19,4

40,6

40,0

84,3

152,2

35,2

Maxweek4

260

5,3

5,5

3,3

2,1

3,7

2,6

2,0

1,8

2,2

1,4

1,8

: jaargemiddelde op basis van uurwaarden (EU-richtlijn) : 98ste percentiel op basis van dagwaarden (VLAREM-grenswaarde) 3 : maximale halfuurswaarde (WGO-advieswaarde) 4 : maximaal weekgemiddelde (WGO-advieswaarde) 2

In bijlage 2 wordt grafisch een overzicht gegeven van de statistische parameters (jaargemiddelde, het 50ste, 90ste en het 98ste percentiel) van de BTEX-uurgemiddelden op de meetplaats LD02 van 2011 tot en met 2021. De P50 en het gemiddelde tonen de modale concentraties, de P90 en P98 tonen de piekconcentraties.

4.3.2.2 Trend van de concentraties Figuur 13 toont de jaargemiddelden voor de BTEX-componenten voor de meetperiode 2011 -2021. Tot 2016 is er een schommelend verloop. In 2017 zien we een stijging van de concentraties, vooral bij de concentraties van de xyleenisomeren. Daarna is er opnieuw een dalende trend. Ten opzichte van 2020 stijgen de concentraties van benzeen en tolueen in 2021. In 2020 was de concentratie m+p-xyleen nog toegenomen, maar in 2021 dalen de concentraties van alle xyleenisomeren opnieuw.

ALARA: As low as reasonably achievable = zo laag als redelijkerwijze haalbaar is \\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 22

Luchtkwaliteit in Geel in 2021

Figuur 13: Evolutie BTEX-concentraties op LD02 in de periode 2011-2021

Figuur 14 vergelijkt de BTEX-jaargemiddelden in 2021 in Geel (LD02) met het gemiddelde van alle automatische BTEX-monitoren samen en het Vlaamse virtueel gemiddelde. De VMM mat de BTEX-componenten in Vlaanderen in 2021 zowel met behulp van automatische monitoren als via passieve bemonstering. De automatische monitoren staan vooral op industriële locaties terwijl de passieve samplers grotendeels in woonzones geplaatst worden. Bij passieve bemonstering wordt gedurende 7 of 14 dagen een adsorberend buisje of sampler in een houder opgehangen. De BTEX-componenten die in de omgevingslucht aanwezig zijn, zetten zich vast op het adsorptiemateriaal. Met deze methode wordt geen lucht aangezogen zoals bij de automatische BTEX-monitoren. Passieve bemonstering zorgt, net als de automatische monitoring, voor een volledige tijdsdekking, maar aangezien het hier over zeven- of veertiendaagse stalen gaat, worden hoge piekconcentraties uitgemiddeld over die periode en zijn zo minder zichtbaar. Het virtueel Vlaams gemiddelde wordt berekend op basis van de passieve BTEX-metingen. Deze gebeurden in 2021 op acht meetplaatsen. Het gemiddelde voor de automatische monitoren is gebaseerd op metingen op 7 meetplaatsen. − − −

De gemeten concentraties van de xyleenisomeren in Geel zijn opvallend hoger dan elders in Vlaanderen. De gehaltes van tolueen op LD02 zijn eerder lager. Het jaargemiddelde van benzeen is vergelijkbaar met het virtueel Vlaams gemiddelde, maar lager dan het gemiddelde op basis van de automatische monitoren.

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ Luchtkwaliteit in Geel in 2021

Figuur 14: Vergelijking van BTEX-jaargemiddelden in 2021 in Geel met het gemiddelde van alle automatische BTEX-monitoren en met het Vlaamse virtueel gemiddelde (passieve bemonstering).

4.3.2.3 Pollutierozen Pollutierozen tonen de gemeten concentraties volgens de op dat moment heersende windrichting. Potentiële vervuilende bronnen kunnen zo geïdentificeerd worden. De pollutierozen van de afzonderlijke BTEX-componenten voor de meetplaats LD02 vind je op Figuur 15. Bij alle componenten is een duidelijke invloed vanuit de naburige chemische industrie (INEOS aromatics, INEOS Manufacturing Belgium Geel en JBF Global) zichtbaar. − Voor ethylbenzeen en de xyleenisomeren is de invloed vooral uit west-zuidwestelijke richting, dus vanuit INEOS Manufacturing Belgium Geel en het westelijk gedeelte van het bedrijf INEOS aromatics. Voor deze polluenten is de lokale invloed duidelijk en beperkt tot een aantal windsectoren. − Voor benzeen lijkt de voornaamste bron in het zuidwesten te liggen. Dit komt overeen met het oostelijk gedeelte van het bedrijf INEOS aromatics en het centrale gedeelte van JBF Global. De pollutieroos van benzeen is wel niet zo uitgesproken als de pollutierozen van ethylbenzeen en de xyleenisomeren. − Voor tolueen zien we 2 grote regio’s met verhogingen: o het zuidoosten: in deze richting ligt het bedrijf Abar, dat bouwpuin recycleert en gestabiliseerde producten fabriceert. Een meetcampagne met passieve samplers toonde aan dat dit bedrijf mogelijk zorgt voor een extra uitstoot aan benzeen, tolueen en ethylbenzeen in de omgeving.5 o Het zuidwesten: in deze richting liggen de bedrijven INEOS, INEOS aromatics en JBF Global. Daarnaast is er voor tolueen ook invloed van het wegverkeer in de buurt.

Vlaamse Milieumaatschappij (2019), Luchtkwaliteit in Laakdal en Geel in 2018 \\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 24

Luchtkwaliteit in Geel in 2021

Figuur 15: Pollutierozen voor BTEX (µg/m³) op LD02 in 2021

BENZEEN

TOLUEEN

M+P-XYLEEN

O-XYLEEN

ETHYLBENZEEN

4.3.2.4 Verloop van dagwaarden Onderstaande figuur toont aan dat het verloop van de dagwaarden verschilt per BTEX-component: een verhoging van benzeen valt bv. niet per se samen met een verhoging van tolueen. Echter het verloop van ethylbenzeen is vrij vergelijkbaar met dat voor m+p-xyleen, zeker in de 2e helft van 2021. Voor m+p-xyleen zien we verhogingen op meerdere momenten. Voor de verhoging in maart hebben we destijds een verklaring gekregen van het bedrijf. In maart 2021 lag de PTA- afdeling stil, waardoor ze hun overschot m+p-xyleen moesten afvoeren via schepen. Het beladen van de schepen leidde tot hogere emissies die geresulteerd hebben in hogere concentraties. In het najaar van 2021 zien we verhoogde concentraties. Dit kan het gevolg zijn van hogere uitstoot, maar ook een gevolg van ongunstige weersomstandigheden waardoor de vervuiling minder goed verdunde (zie bespreking bij NOx, paragraaf 4.2.2.4).

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 26

Luchtkwaliteit in Geel in 2021

Figuur 16: Verloop van de BTEX-dagwaarden (µg/m³) op LD02 in 2021

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ Luchtkwaliteit in Geel in 2021

BIJLAGEN

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 28

Luchtkwaliteit in Geel in 2021

Informatie over geaccrediteerde metingen (normen ISO/IEC 17025:2017)

bepaling meetonzekerheid

onder accreditatie

uitbesteding

type approval ja

13 % bij uurgemiddelde van 200 µg/m³; 12 % bij jaargemiddelde van 40 µg/m³

volgens EN14211

ja1

nee

45201

nee

n.v.t

tolueen

45202

nee

n.v.t

ethylbenzeen

45203

nee

n.v.t

m+p-xyleen

45109

nee

n.v.t

o-xyleen

45204

nee

n.v.t

DD - windrichting

61102

FF - vectoriële windsnelheid

61101

m/s

NO2

42602

benzeen

µg/m³

TS 42i

Synspec GC 955-600

Thies Clima 4.3324.31.000

chemiluminescentie

fotoïonisatiedetector (PID)

volgens norm

nee

42601

toesteltype

ja1

eenheid

SAROAD-code

parameter

meetonzekerheid

meetprincipe analyse

Automatische metingen

EN14211

EN14662-3

analoge windvaan

nee

n.v.t.

3-cups anemometer

nee

n.v.t.

: BELAC 456-TEST - VMM Dienst Lucht

Statistische parameters BTEX Onderstaande grafieken tonen de evolutie van de statische parameters (jaargemiddelde, het 50ste, 90ste en het 98ste percentiel) van de uurgemiddelde BTEX-concentraties op meetplaats LD02 voor de periode 20112021. De P50 en het gemiddelde zijn maten voor de modale concentraties, de P90 en P98 zijn maten voor hoge piekconcentraties.

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 30

Luchtkwaliteit in Geel in 2021

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ Luchtkwaliteit in Geel in 2021

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 32

Luchtkwaliteit in Geel in 2021

Vlaamse Milieumaatschappij Dokter De Moorstraat 24-26 9300 Aalst www.vmm.be