Skills roadmap voor de Vlaamse klimaattransitie met focus op de energie-intensieve industrie Finaal rapport
Brussel, 01/06/2021
Een onderzoek in opdracht van de Vlaamse minister bevoegd voor Werk, in het kader van het VIONA-onderzoeksprogramma
In deze studie tekenen we de skills roadmap uit die cruciaal is om de transitie van de Vlaamse basisindustrie te doen slagen Missie & scope Sleuteltendensen in de Vlaamse basisindustrie > > > > >
Missie
Waterstofproductie via elektrolyse Elektrificatie Hergebruik restwarmte CO2 opvang …
> Evalueren van de impact van de transitie op het werk in de energie-intensieve industrie in Vlaanderen > In kaart brengen van de belangrijkste vaardighedeninspanningen die moeten worden geleverd in de sectoren (kwalitatief & kwantitatief) > Aanzet leveren tot acties / programma's voor de verschillende belanghebbenden (werknemers, werkgevers, onderwijs, opleidingsinstellingen, sectorassociaties, VDAB en beleidsmakers)
Vergroening
Businesstransformatie
Efficiëntieverbeteringen
> Robotisering / automatisering van het productieproces > AR en VR in de productie >…
Scope Petrochemie (NACE 19)
[k werkenden; 2019]
> Chemicals-as-a-service > Trading van energie >…
Rubber & plastic (NACE 22) Primaire metalen (NACE 24) Chemie (NACE 20)
Timing
761) 4 19
2035
19 34
2020
1) Aantal werkenden gebaseerd op NBB data per NACE code voor totaal aantal werkzame personen met werkplaats in Vlaanderen in 2019 Source: Roland Berger
210601_WSE Skills Roadmap_Finaal rapport_vf.pptx
2
De belangrijkste resultaten van dit onderzoek worden samengebracht in een brochure Executive summary
Topics Een nieuw competentiekader waarin groene en digitale thema's een cruciale rol spelen
7 sleuteluitdagingen om te zorgen dat de vereiste
skills aanwezig zijn > Zoom 1: De sectoren in scope tonen een structurele aanwervingsbehoefte van c.30,000 werkenden tussen 2020-2035 > Zoom 2: Om aan de structurele aanwervingsbehoefte te voldoen, zal een groter aandeel van de beschikbare STEM profielen moeten worden aangetrokken > Zoom 3: Nood aan upskilling in groene & digitale thema's en soft skills Op basis van de uitdagingen werden 3 belangrijke objectieven geïdentificeerd waarvoor een roadmap wordt ontwikkeld Source: Roland Berger
210601_WSE Skills Roadmap_Finaal rapport_vf.pptx
3
Contents
Page
A. Macro-perspectief op de energie-intensieve industrie in Vlaanderen
8
B. De groene en digitale transitie tot 2035
14
C. Competentiekader groene en digitale transitie
25
D. Vaardigheden-inspanningen 1. Belangrijkste beleidsuitdagingen 2. Kwantitatieve outlook 3. Kwalitatieve outlook
29 30 47 51
E. Strategische roadmap
54
F. Appendix
68
This document shall be treated as confidential. It has been compiled for the exclusive, internal use by our client and is not complete without the underlying detail analyses and the oral presentation. It may not be passed on and/or may not be made available to third parties without prior written consent from . © Roland Berger
210601_WSE Skills Roadmap_Finaal rapport_vf.pptx
4
Bronnen & interviews
Een groot aantal databases, marktinformatie en relevante studies werden geconsulteerd voor het uitvoeren van het onderzoek Belangrijkste bronnen
Niet exhaustief
Databases
Marktinformatie
Relevante studies / documenten
> > > > > > > > > > > > > > >
> Websites bestaande (bijv. BlueChem, STEM academie) en vergelijkbare initiatieven (bijv. Nucleair forum, GEN, Katapult) > Websites (inter)nationale publicaties best practice skills frameworks (bijv. Skills future Singapore, SFIA) > Websites vormingsinstellingen (bijv. Acta, PlastIQ)
> Boosting skills for greener jobs in Flanders, OECD > Competentiebehoeften en opleiding in de kunststofverwerkende industrie, StIA / SERV (2014) > E-leren in Vlaanderen, Departement Werk en Sociale Economie > Deloitte, VUB, IES, Climact, AMS (Oktober 2020). "Leverbaarheden 4, 6 en 9: Transitiepotentieel van de Vlaamse industrie, Roadmapstudie en Ontwerp van transitiekader" > De professional van de toekomst in de circulaire economie, UHasselt > Factories of the future, EFFRA, European Commission (2020) > Future of manufacturing: Game changing technologies, Eurofound (2018) > Key competencies in sustainability, Wiek et al. > Metals for a climate neutral Europe – a 2050 blueprint, VUB / IES > Skills for green jobs: a global view, ILO > Sustainable plastics strategy, Suschem (2020) > The future of jobs in Chemistry and Life Sciences, Essenscia > The future of jobs survey, World economic forum > The future of work: baseline employment analysis and skills pathways to the circular economy in Scotland, Zere waste Scotland > The New Plastics Economy – Rethinking the future of plastics, World Economic Forum / Ellen MacArthur Foundation
Belfirst CEDEFOP Departement Omgeving EAK Eurostat FPB HERMREG IHS NBB OECD PIA Statbel Statistiek Vlaanderen Steunpunt Werk VDAB
Source: Roland Berger
210601_WSE Skills Roadmap_Finaal rapport_vf.pptx
5
Bronnen & interviews
Inzichten werden verzameld aan de hand van interviews met 53 verschillende stakeholders Stakeholder interviews (1/2) Category Academici
Beleidsmakers
Clusterwerking Ondernemingen
Source: Roland Berger
Organization
Name
UHasselt KULeuven Universiteit Antwerpen Departement Onderwijs en Vorming Departement Omgeving VLAIO VLAIO Departement Werk en Sociale Economie Departement Werk en Sociale Economie Departement Werk en Sociale Economie Departement Werk en Sociale Economie VEKA Vlaanderen circulair Catalisti Umicore Umicore Tekni-Plex Tekni-Plex Total BASF Paneltim BASF Aperam Aperam BASF Bekaert
T. Kuppens B. Neefs A. De Vos J. Backs A. Danneels C. Struijk E. Cardon W. De Klerck I. Van Wiele G. Smet E. Van Onacker E. Van Hover Y. Gielen J. Van Havenbergh P. Zadora K. Vandeputte I. De Clercq G. Vanlierde T. Claerbout M. Van Breda A. Deltour K. Dingemans W. Marneffe J. Luykx A. Molinard G. Devooght
Metallo / Aurubis
I. Maes
Function / Title
Timing of IV
Professor Wetenschappelijk medewerker Professor Afdeling Strategische Beleidsondersteuning Coordinator Green Deal Advisor cluster policy Expert competentieversterking Diensthoofd dienst studie en beleidscoördinatie Strategisch adviseur Duurzaam Ondernemen Beleidsmedewerker sectorconvenants Medewerker Studiedienst Beleidsadviseur Klimaat en Energie transitie educatie DetailsFacilitator beschikbaar op aanvraag Managing director Group Energy Procurement Manager Vice president Government Affairs HR assistant HR Manager Woordvoerder VP CEO Manager werkplekleren en relaties onderwijs Head HR Aperam Genk HR specialist Head of Training and Site Change Management Senior Project Manager Energy Chief Officer Sustainable Development
02/02/21 - 14,00 1/02/21 - 13,00 20/01/21 - 13,30 14/01/21 - 13,00 15/01/21 - 14,00 21/01/21 - 10,30 21/01/21 - 10,30 22/02/21 - 9,00 22/02/21 - 9,00 22/02/21 - 9,00 & 11,00 26/01/21 -10,30 27/01/21 - 14,00 12/01/21 - 10,00 22/01/21 - 10,30 1/02/21 -11,30 1/02/21 -11,30 11/02/21 - 13,30 11/02/21 - 13,30 12/02/21 - 14,30 15/02/21 - 14,00 15/02/21 - 17,00 18/02/21 - 14,00 22/01/21 - 11,00 22/01/21 - 11,00 22/01/21 - 14,00 22/01/21 - 16,30 27/01/21 - 10,00
210601_WSE Skills Roadmap_Finaal rapport_vf.pptx
6
Bronnen & interviews
Inzichten werden verzameld aan de hand van interviews met 53 verschillende stakeholders Stakeholder interviews (2/2) Category Ondernemingen
Opleidingscentra
Sectorfederaties
Werkgeversorganisaties Werknemersorganisaties (sector.)
Source: Roland Berger
Organization
Name
Function / Title
Timing of IV
ArcelorMittal Ocas Acta ViTalent VDAB VDAB VDAB VDAB Co-Valent PlastIQ Acta Agoria Agoria Agoria Steelbel Essenscia Steelbel Steelbel Petrolfed VOKA
K. Vandewalle Employment Manager Head of Human Resources G. Laureyssens Directeur A. Gemis Algemeen Directeur V. Van der Linden Beleidsadviseur A. Morton E. Vandewalle Clustermanager industrie J. Vandecandelaere Vakexpert W. Smet Vakexpert D. Boyen Directeur V. Mispelaere Managing director Business Development Manager H. Musters Business group leader energy P. Martens skills J. Franssen DetailsExpert beschikbaar op aanvraag Energy policy expert R. Lambrechts D. Rozenblum Adviseur V. Van Nieuwenhuysen Adviseur Onderwijs & Arbeidsmarkt P. Coigne Algemeen directeur S. Van Laer Expert klimaat J. Vandeweghe Company lawyer S. Teughels Senior adviseur arbeidsmarkt
27/01/21 - 15,00 3/02/21 - 9,30 11/01/21 - 15,00 12/01/21 - 11,30 18/01/21 - 15,00 18/01/21 - 15,00 18/01/21 - 15,00 18/01/21 - 15,00 19/01/21 - 11,00 20/01/21 - 10,00 26/01/21 - 15,00 12/01/21 - 13,00 12/01/21 - 13,00 12/01/21 - 13,00 15/01/21 - 10,00 19/01/21 - 11,00 & 15/02/21 - 15,00 22/01/21 - 14,00 22/01/21 - 14,00 8/02/21 - 14,45 26/01/21 - 13,00
ACV-CSC BIE ACV-CSC BIE ACV-CSC BIE ACV-CSC BIE ABVV metaal ABVV metaal
S. Vandeputte M. Willekens J. Quintelier I. Paeshuys W. Careel M. Lenders
01/02/21 - 16,00 01/02/21 - 16,00 01/02/21 - 16,00 01/02/21 - 16,00 18/01/21 - 10,00 18/01/21 - 10,00
Secretaris Secretaris Secretaris Secretaris Adviseur ABVV Metaal Politiek secretaris ABVV Metaal
210601_WSE Skills Roadmap_Finaal rapport_vf.pptx
7
A. Macro-perspectief op de energie-intensieve industrie in Vlaanderen
We focussen op 4 sectoren die een groot aandeel van de uitstoot van de Vlaamse broeikasgasemissies voor hun rekening nemen Broeikasgasemissies [m ton; 2019; Vlaams Gewest) 77 27
50 (65%)
9
Verantwoordelijk voor > 93% van de industriële uitstoot > 32% van de totale uitstoot
10 0
27 (35%) 2019 Industrie excl. utilities Andere sectoren1)
6
Industrie Chemie2)3) Primaire excl. utilities metalen2)3) 1
2
2
Rubber & Petrochemie2) Andere plastic2) industrie 3
> Chemie, primaire metalen en petrochemie zijn sectoren in scope aangezien zij een groot deel van de uitstoot van de Vlaamse broeikasgasemissies voor hun rekening nemen en daardoor een cruciale rol zullen spelen in de Vlaamse energietransitie > Additionele focus op Rubber & plastics door een belangrijke rol meer upstream in de markt
4
1) Andere sectoren: Huishoudens, handel & diensten, landbouw, en transport – Gebaseerd op 2018 data; 2) Nace codes van gedefinieerde sectoren; Chemie: (20), Rubber & plastics: (22), Petrochemie: (19), Primaire metalen (24); 3) Correcties toegepast in lijn met de roadmapstudie: Emissies gelinkt aan naftakraken toegewezen aan chemie en 900 k ton CO2eq gelinkt aan siderurgische gassen toegewezen aan primaire metalen; 4) Kleine verschillen met de roadmapstudie kunnen verklaard worden door de definitie aan de hand van de NACE codes Source: VLAIO; MIRA; Roland Berger
210601_WSE Skills Roadmap_Finaal rapport_vf.pptx
9
Een uiteenlopende set aan activiteiten valt onder elk van deze sectoren Sectoren in scope 20. Vervaardiging van chemische producten > 20.1 Vervaardiging van chemische basisproducten, kunstmeststoffen en stikstofverbindingen en van kunststoffen en synthetische rubber in primaire vormen > 20.2 Vervaardiging van verdelgingsmiddelen en van andere chemische producten voor de landbouw > 20.3 Vervaardiging van verf, vernis e.d., drukinkt en mastiek > 20.4 Vervaardiging van zeep, wasmiddelen, poets- en reinigingsmiddelen, parfums en toiletartikelen > 20.5 Vervaardiging van andere chemische producten > 20.6 Vervaardiging van synthetische en kunstmatige vezels
2
3
Rubber & Plastic (NACE 22)
4 Petrochemie (NACE 19)
24. Vervaardiging van metalen in primaire vorm
22. Vervaardiging van producten van rubber of kunstof
19. Vervaardiging van cokes en van geraffineerde aardolieproduten
> 24.1 Vervaardiging van ijzer en staal en van ferrolegeringen
> 22.1 Vervaardiging van producten van rubber
> 19.1 Vervaardiging van cokesovenproducten
> 24.2 Vervaardiging van buizen, pijpen, holle profielen en fittings daarvoor, van staal
> 22.2 Vervaardiging van producten van kunststof
> 19.2 Vervaardiging van geraffineerde aardolieproducten
> 24.3 Vervaardiging van andere producten van de eerste verwerking van staal > 24.4 Productie van edele metalen en van andere non-ferrometalen > 24.5 Gieten van metalen
Voorbeeldbedrijven
(Sub-) activiteiten
1 Chemie (NACE 20)
Primaire metalen (NACE 24)
Source: Algemene directie statistiek en economische informatie; Belfirst; Roland Berger
210601_WSE Skills Roadmap_Finaal rapport_vf.pptx
10
Momenteel zijn c.76 k werknemers aan de slag binnen deze sectoren, met groot aandeel in de Chemie Werkenden [k werkenden; 2019; Vlaams Gewest) 2,877
Aandeel deeltijds [%] Aandeel vrouwen [%]
18%
14%
17%
16%
20%
11%
22%
17%
359
34
2,517
19 19 359 2019 Andere sectoren Industrie excl. utilities
Industrie excl. utilities
Chemie
1
Primaire metalen 2
Rubber & plastic 3
4
283
Petrochemie
Andere
4
Note: Nace codes van gedefineerde sectoren zijn als volgt; Chemie: (20), Primaire metalen (24), Rubber & plastics: (22), Petrochemie: (19), Industrie excl. utilities (10-33) Source: NBB; Steunpunt Werk; Roland Berger
210601_WSE Skills Roadmap_Finaal rapport_vf.pptx
11
Operatoren, Technici en Administratief personeel zijn de jobs verantwoordelijk voor de hoogste tewerkstelling Joboverzicht [werkenden; 2019] 1 Job
ISCO
Technici
31
Operatoren
81
Administratief personeel
24,33, 41,43,44
Productiemedewerkers
71,72,73, 75,82,93
Managers
11,12, 13,14
Wetenschappers 21 & ingenieurs Andere
22,23,25,32,35, 42,51,52,53,54, 74,83,91,94,96
Primaire 2 metalen (NACE 24)
Chemie (NACE 20) 8,232
2,883
6,386
6,193 3,396 2,914 2,579 4,269
Rubber & 3 Plastic1) (NACE 22) 2,002
4,725
3,264 1,357 1,379 2,879
1,281 6,526
2,106
3,866
Petrochemie (NACE 19)
4
241
1,015
2,126
269
1,847
413
986
300
2,026
493
1) Voor Rubber & plastic is de job inpakkers meegenomen in de categorie productiemedewerkers Source: NBB; EAK; Roland Berger
210601_WSE Skills Roadmap_Finaal rapport_vf.pptx
12
De sectoren tonen historisch een productiviteitstoename met aanwervingsbehoefte voornamelijk gedreven door vervangingsvraag Historisch macro-perspectief [2003-2019]
Bruto toegevoegde waarde [m EUR]
1 Chemie (NACE 20) 8,000
2 Primaire metalen (NACE 24)
4 Petrochemie (NACE 19)
8,000
8,000
8,000
6,000
6,000
6,000
6,000
4,000
4,000
4,000
4,000
2,000
2,000
+1.9%
0
+1.4%
+1.7% 2,000
0 2000
Aanwervingsbehoefte Tewerkstelling [k werkenden]
3 Rubber & plastic (NACE 22)
2005
2010
2015
2020
-0.8%
40
0 2000
2005
2010
2015
2020
40
30
0 2000
2005
2010
2015
2020
40
30
2000
20
20
20
10
10
10
10
2000
Gemiddelde pensioensratio [2010-2015]
2005
2010
2015
2.2%
Source: NBB; Steunpunt werk; Roland Berger
2020
0
0 2000
2005
2010
2.3%
2015
2020
2010
2015
2020
2015
2020
30
-0.3%
20
0
2005
40
30
-1.1%
+1.5%
2,000
+0.7%
0 2000
2005
2010
1.9%
2015
2020
2000
2005
2010
1.9%
210601_WSE Skills Roadmap_Finaal rapport_vf.pptx
13
B. De groene en digitale transitie tot 2035
De groene transitie, verregaande digitalisering en een structureel tekort aan arbeidskrachten zullen een diepgaande impact hebben Megatrends A Klimaatakkoord van Parijs > Hervorming van het ecologisch & economisch kader met (inter)nationale klimaatverdragen: – In het klimaatakkoord van Parijs erkende 197 landen de noodzaak om de globale temperatuurstijging onder 2°C te houden en hiertoe nationale actieplannen uit te werken – Ook Vlaanderen heeft een Klimaatactieplan opgesteld met de ambitie om broeikasgasemissie met 35% te reduceren tegen 2030 (referentiejaar 1990) – Momenteel opnieuw druk vanuit Europa om deze ambitie te verhogen (Europese doelstelling is 55%)
Source: UN; Agoria; Roland Berger
Selectie
B Industrie 4.0 > Transformatie van de fabrieksvloer door digitalisering, met inzet op – Automatisering: stroomlijnen productie met autonome en zelfsturende systemen (AI) – Digitale data: vastleggen, verwerken en analyseren van digitale gegevens om snellere en betere beslissingen te kunnen maken – Connectiviteit: verbinden van het volledige productieproces > Vlaanderen wil een koploper zijn in deze transitie (bijv. met de Factories of the Future awards)
C Schaarste op de
arbeidsmarkt
> Evolutie van de arbeidsmarkt in België van een situatie met structureel overaanbod (+100k in 2016) naar een situatie met een structureel arbeidstekort (+300k in 2035) met demografie en tertiarisering van de economie als belangrijkste drijfveren
210601_WSE Skills Roadmap_Finaal rapport_vf.pptx
15
A Klimaatakkoord
Back-up
Om de opwarming van de aarde tegen te gaan, erkenden 197 landen het belang om de temperaturen ruim onder 2°C te houden Klimaatakkoord van Parijs Door 197 landen ondertekend
KlimaatHet verdrag erkent het bestaan en belang van het afwenden en verandering minimaliseren van de gevolgen van klimaatverandering Ambitieus
"Must have" Beperken van de globale temperatuurstijging tot maximaal:
"Nice to have" Inspanningen nastreven om de temperatuurstijging te limiteren tot:
2.0°C 1.5°C
Om de 5 jaar moeten de landen hun doelstellingen herzien en hun ambities waar mogelijk verhogen
Financiën Steun aan ontwikkelingslanden voor klimaatmaatregelen van minstens 100 miljard dollar tegen 2020
Nationale bijdrage Net zero tegen 2050
Voor elk land is een streefcijfer vastgesteld - De EU heeft deze in 2020 verhoogd naar 55% broeikasgasreductie
Wereldwijde net zero emissies moeten in de tweede helft van de 21e eeuw worden bereikt
Hernieuwbare Het verdrag benadrukt het belang van snellere ontwikkeling van energie energietechnologie en internationale overdracht van kennis
Note: 2°C verwijst altijd naar het verschil tussen de temperatuur in 2100 en het pre-industriële niveau Source: UN, Roland Berger
210601_WSE Skills Roadmap_Finaal rapport_vf.pptx
16
B Industrie 4.0
Back-up
De "factories of the future" werken intensief met Industrie 4.0 toepassingen Industrie 4.0 functionele kenmerken
Illustratief
5 Continuous production steering: Real-time operations planning, steering and monitoring based on internal and external data from interconnected stakeholders
5 1 Self-optimizing machine networks: Connected
and intelligent machines and transportation vehicles able to improve performance autonomously
3 Mass customization: Mass
customization at product level through multi-purpose machines to better serve customer needs
2 Augmented operators: Advanced
human-machine interfaces to increase flexibility, productivity and quality for non-automatable operations
1 4 Continuous product monitoring: Product unit
level tracking and monitoring through smart products to ensure consistent quality and reduce waste
6 Smart resources: Real time resource demand measurement and management with supply of energy, raw materials, utilities, etc.
Source: Roland Berger
8 Virtual conception: Integrated virtual factory and product simulation and testing, enabling reduced time for industrialization and step-change improvement
7 Smart products: Products create added value for the customer (e.g. reduced maintenance, breakdown diagnosis, location-based services, etc.) through incorporation of embedded communication, storage and analysis capabilities
210601_WSE Skills Roadmap_Finaal rapport_vf.pptx
17
C Paradigmashift
Back-up
Evolutie van de arbeidsmarkt in België van een situatie met structureel overaanbod naar structureel arbeidstekort High-level gap analyse [m werkenden; 2016-2030; België] – Analyse 2018 Vraag
Matching analyse
+0.9%
4.78
4.83
4.88
4.92
4.97
4.91
4.93
4.95
4.97
4.99
5.02
5.05
5.10
5.14
5.19
5.23
5.27
5.32
5.36
5.41
5.00
5.00
4.99
4.98
5.02
5.05
5.04
5.03
5.03
5.07
-159
-169
-179
-231
-282
-329
-335
Aanbod +0.2%
Aanbodoverschot [k]
128
99
73
57
26
-17
-58
-109
2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030
Source: Agoria; Roland Berger
> Granulaire analyse van vraag en aanbod – Vraag: 308 banen (op basis van sector/profielontwikkeling) – Aanbod: 80 niveau- / vakgebiedcombinaties > Toewijzing van beschikbaar aanbod aan vraag op basis van: – (Resterende) arbeidskrachten van het laatste jaar (na pensionering) – Werkloze beroepsbevolking van het laatste jaar – Instroom (uit onderwijs / migratie) > Rekening houdend met: – Interregionale mobiliteit – Werkloze tijd in verband met verandering van baan
210601_WSE Skills Roadmap_Finaal rapport_vf.pptx
18
Technologische ontwikkelingen in het kader van de groene & digitale transitie zullen impact hebben op de energie-intensieve sectoren Sectorspecifieke technologische ontwikkelingen [2020-2035] 1 Chemie Optimalisatie van grondstoffen
Efficiëntere processen
2 Primaire metalen
3 Rubber & plastic
4 Petrochemie
Flexibele productie & smart metering Circulaire community (energie & afvalstromen) Geoptimaliseerde product-en materiaalontwerpen Elektrificatie en syn-brandstoffen
Biomassa, hydrogen en (hernieuwbare) elektriciteit
Nieuwe productietechnologieën: elektrolyse, steelanol, ethaan stoomkraken
Nieuwe productietechnologieën: bijv. IGAR technologie
(Hernieuwbare) elektriciteit
Biomassa, synbrandstoffen, (hernieuwbare) elektriciteit
Data analytics & voorspellend onderhoud Hergebruik restwarmte Recyclage en terugwinnen uit eigen afvalstromen Robotisering / automatisering & industrial IoT
Neveneffecten compenseren
Andere
CO2 opvang (bij Haber-Bosch, SMR, Nafta stoomkraken)
CO2 opvang en gebruik CO2 voor productie ethanol Volgen van CO2
Chemicals / Metals-as-a-service Wetgevend / veiligheidskader rond nieuwe productietechnologieën Cybersecurity Ontwikkeling productiecapaciteit synbrandstoffen
Source: Expert interviews; Deloitte, VUB, IES, Climact, AMS (Oktober 2020) "Leverbaarheden 4, 6 en 9: Transitiepotentieel van de Vlaamse industrie, Roadmapstudie en Ontwerp van transitiekader"; Roland Berger
210601_WSE Skills Roadmap_Finaal rapport_vf.pptx
19
1
Chemie
Back-up
In de chemie zouden dankzij inzet op nieuwe productietechnologieën en brandstoffen & CO2 opvang emissies kunnen dalen met 38% Implicaties Chemie onder het centraal verkenningscenario [2020-2035] Productieniveau1) Productietechnologieën [m ton; 2020-35] +13% 27
30
Productiemethodes
> Focus op efficiëntieverbeteringen voor huidige technologieën (bijv. Haber-Bosch, SMR2)) > Inzet op ethaan stoomkraken en propaan dehydrogenatie voor HVC3) -productie (cf. investeringen Ineos en Borealis) > Inzet op elektrolyse voor waterstofproductie > Inzet op steelanol methode en tweede generatie bio-ethanol voor ethanolproductie > Focus op verder ontwikkelen / aantonen van (nieuwe) technologieën (bijv. elektrisch stoomkraken, MTO4) & MTA5), ethanol dehydrogenatie, methaan pyrolyse)
Gebaseerd op de roadmapstudie
BKG 1)6) emissies [m ton CO2eq; 2020-35] -38%
10 6
Brandstof
> Gedeeltelijk vervangen van aardgas door elektriciteit en syn-brandstoffen voor ammonia- en chloorproductie > Andere brandstofwijzigingen volgen indirect uit de technologiemix
2020
2035
> Algemene groei van het productieniveau in de chemiesector gedreven door verhoogde nood aan industriële producten (bijv. hydrogen) voor transitie in andere sectoren > Groei in HVC-productie in de komende 5 jaar gedreven door de geplande investeringen van Ineos en Borealis
CCS/U (Carbon capture and storage / usage) > Opvang van CO2 bij ammoniakproductie, hydrogenproductie (SMR), HVC- productie en ethanolproductie (steelanol)
Randvoorwaarden > > > > >
Sterk elektriciteitstransmissienetwerk naar chemische clusters Aanwezigheid van H2 en CO2 infrastructuur (transport en opslag) Productie-installaties compatibel qua design met CO2 opvang Aanwezigheid van hubs en logistieke ketens voor kunststof recycling en biomassa Koppeling met de staalsector voor bepaalde nieuwe productietechnologieën (bijv. steelanol) > Import van ethanol en hydrogen door verhoogde vraag
2020
2035
De daling in BKG-emissies in de chemiesector is tot 2035 vooral gedreven door CO2 opvang, naast nieuwe productietechnologieën, efficiëntieverbeteringen en alternatieve brandstoffen
1) Covid 19 impact niet meegenomen; 2) Steam Methane Reforming; 3) High Value Chemicals; 4) Methanol-to-olefins; 5) Methanol-to-aromatics; 6) Broeikasgasemissies Source: Deloitte, VUB, IES, Climact, AMS (Oktober 2020). "Leverbaarheden 4, 6 en 9: Transitiepotentieel van de Vlaamse industrie, Roadmapstudie en Ontwerp van transitiekader"; Roland Berger
210601_WSE Skills Roadmap_Finaal rapport_vf.pptx
20
2
Primaire metalen Back-up
Focus in de staalsector op duurzame brandstof / inputs en het Gebaseerd op de inzetten van CCS/U
roadmapstudie
Implicaties Staal onder het centraal verkenningscenario [2020-2035] Productieniveau1) Staal [m ton; 2020-35] 0%
6
6
Productietechnologieën
Productiemethodes Staal
> Behoud van huidige hoogovens (BOF) voor de productie van primair staal en elektrische vlamboogovens (EAF) voor de productie van secundair staal > Focus op (upstream) efficiëntieverbeteringen (bv. optimaliseren pellet ratios, cokes droog blussen, automatisering, geadvanceerde meetinstrumenten) > Optimilisatie / inzet van top gas recovery turbines bij de productie van primair staal om elektriciteit te winnen uit gasdrukenergie van hoogovens > Focus op verder ontwikkelen / aantonen van (nieuwe) technologieën (bv. IGAR voor inzet plastiekafval / kunstoffen en CO2)
BKG 1)3) emissies Staal [m ton CO2eq; 2020-35] -37%
10 6
Brandstof / inputs > Gedeeltelijk vervangen van fossiele koolstof door houtafval, plastics en H2 bij de productie van primair staal > Gebruik van hernieuwbare elektriciteit bij de productie van secundair staal
2020
2035
> De productie van staal in Vlaanderen wordt verwacht constant2) te blijven > De productie van primair staal in Vlaanderen bedraagt c.5 m ton per jaar en de productie van secundair staal c.1 m ton per jaar
CCS/U (Carbon capture and storage / usage)
> Opvang van CO2 in combinatie met de implementatie van CCU-technologie om deze afvalgassen te hergebruiken voor de productie van e-brandstoffen of platformmoleculen (ethanol en methanol) bij de productie van primair staal
Randvoorwaarden
> Aanwezigheid CCUS opslag- en transportinfrastructuur > Aanwezigheid logistieke ketens voor verzameling en bevoorrading van H2 , houtafval en plastics > Koppeling chemie- en staalsector om hoogovengassen te kunnen valoriseren in ethanol / methanol productie
2020
2035
Reductie van emissies in de staalsector is vooral gedreven door CO2 opvang, alsook door vervanging van steenkool met alternatieve inputs en efficiëntieverbeteringen
1) Covid 19 impact niet meegenomen; 2) Assumptie ingeschat als eerder conservatief tijdens expert interviews; 3) Broeikasgasemissies Source: Deloitte, VUB, IES, Climact, AMS (Oktober 2020). "Leverbaarheden 4, 6 en 9: Transitiepotentieel van de Vlaamse industrie, Roadmapstudie en Ontwerp van transitiekader"; Roland Berger
210601_WSE Skills Roadmap_Finaal rapport_vf.pptx
21
2
Primaire metalen Back-up
Focus bij de andere primaire metalen op duurzame innovatie, hernieuwbare brandstoffen en recyclage Implicaties andere Primaire metalen [2020-2035] Bruto1) toegevoegde waarde Primaire metalen [EUR bn; 2020-35] +14%
2.0
2.2
Productiemethodes andere Primaire metalen Productietechnologieën
> Focus op efficiëntieverbeteringen (bv. robotiseringen, geadvanceerde meetinstrumenten) > Focus op verder ontwikkelen / aantonen van (nieuwe) technologieën (bv. anode technologie voor aluminium) > Focus op duurzame productontwerpen en dematerialisatie > Focus op duurzame materiaalontwerpen (bv. langere levenstijden, hoge recyclingsgraad, optimalisatie materiaal gebruik vs performance) > Inzet op recyclage > Inzet op technologieën / processen om metalen terug te winnen uit (eigen) afvalstromen > Focus op efficiënter gebruik van restwarmte om aan energiebehoefte te voorzien
BKG 2)3) emissies andere primaire metalen [m ton CO2eq; 2020-35]
0.47
Brandstof
N.A
> Gedeeltelijk vervangen van energiebron door biomassa, (hernieuwbare) elektriciteit en H2
CCS/U (Carbon capture and storage / usage) 2020
2035
> Participatie in ontwikkelingsinitiatieven rond CCS/U toepassingen – Industriële toepassing vanaf 2035 verwacht met focus op productie van silicium en legeringen
2020
2035
Randvoorwaarden
> Aanwezigheid van hubs en logistieke ketens voor recycling en biomassa > Aanwezigheid van H2 en CO2 infrastructuur (transport en opslag) > Sector koppeling voor hergebruik restwarmte
1) Covid 19 impact meegenomen; 2) Covid 19 impact niet meegenomen; 3) Broeikasgasemissies Source: IES/VUB: metals for a climate neutral Europe, Roland Berger
210601_WSE Skills Roadmap_Finaal rapport_vf.pptx
22
3
Rubber & plastic Back-up
Focus in de rubber & plastic-sector op duurzame innovatie, recyclage en gebruik van alternatieve brandstof & feedstock Implicaties Rubber & Plastic [2020-2035] Bruto1) toegevoegde waarde [EUR bn; 2020-35] +25%
2.1
1.6
Productietechnologieën
Productiemethodes
> Focus op duurzame materiaalontwerpen (bv. langere levenstijd, hoge recylingsgraad, biodegradable, water-oplosbaar, optimalisatie materiaal gebruik vs performance) > Focus op duurzame productontwerpen en dematerialisatie (bijv. 'lightweighting' verpakkingsmateriaal, 'design for dismantling',) > Focus op innovatie / verbetering van recyclagetechnologieën (chemische recyclage, mechanische recyclage) > Inzet op technologieën / processen om (opgeloste) plastic terug te winnen uit (eigen) afvalstromen > Inzet op alternatieve feedstock (CO2/CO of natuurlijke olie) ) > Focus op efficiënter gebruik van restwarmte om aan energiebehoefte te voorzien > Focus op 3D- / nano-print technologie
BKG2)3) emissies [m ton CO2eq; 2020-35]
0.36
Brandstof
N.A.
> Focus op vervangen van fossiele brandstoffen door elektriciteit
2020
2035
> De bruto toegevoegde waarde wordt verwacht te stijgen gedreven door het afnemen van traditionele materialen ten voordele van kunststoffen – "Single use" plastics zullen afnemen
2020
2035
Randvoorwaarden > Aanwezigheid logistieke keten voor recyclage / samenwerking met de afvalverwerkende sector
1) Covid 19 impact meegenomen; 2) Covid 19 data niet meegenomen; 3) Broeikasgasemissies Source: PlasticsEurope; European technology platform for sustainable chemistry (SusChem); Ellen Macarthur Foundation; Roland Berger
210601_WSE Skills Roadmap_Finaal rapport_vf.pptx
23
4
Petrochemie
Back-up
Voor petrochemie zouden dalende vraag, efficiëntiewinsten en alternatieve brandstoffen leiden tot een emissiedaling van 21% Gebaseerd op roadmapstudie
Implicaties Petrochemie onder het centraal verkenningscenario [2020-2035] Productieniveau1) Productietechnologieën [m ton; 2020-35]
> Inzet op elektrificatie van warmte- en energiesystemen van raffinaderijen > Focus op toevoegen van syn-brandstoffen aan het raffinageproces; – Gebaseerd op koolstof (methaan en methanol) alsook op H2 en ammoniak > Focus op ontwikkeling van productiecapaciteit voor syn-brandstoffen – Synthetische methanol en ammoniak geproduceerd via CCU-route – H2 als feedstock gemaakt door elektrolyse > Inzet op terugwinning HVCs3) in het raffinagegas > Focus op efficiënter gebruik van restwarmte om aan energiebehoefte te voorzien
-11%
29
Productiemethodes
26
BKG 1)2) emissies [m ton CO2eq; 2020-35] -21%
5 4
Brandstof 2020
> Gedeeltelijke vervanging van aardgas (en restproducten raffinagegas en pet-cokes) door elektriciteit, biobrandstoffen en syn-brandstoffen
2035
> Druk op vraag naar geraffineerde producten op Europees niveau: – Overschakeling transportsector op elektrificatie, bio / syn brandstoffen – EU wetgeving tegen fossiele brandstofemissies > Impact of Vlaamse raffinage relatief beperkt aangezien de Vlaamse raffinage behoort tot de meest performante in Europe (en dus een 'must-run' status heeft)
CCS/U (Carbon capture and storage / usage) > Grootschalige toepassing van CO2 opvang pas vanaf 2030 voorzien door relatief lage concentratie CO2 bronnen dat moeilijk te capteren is – Op lange termijn het voornaamste mitigatie-instrument voor de sector
Randvoorwaarden > > > >
Sterk elektriciteitstransmissienetwerk voor Antwerpse haven Aanwezigheid CO2 opvang infrastructuur Behoud van 'must-run' status voor Vlaanderen, ondanks sterk dalende marktvraag Koppeling met chemiesector om LPG van raffinages te gebruiken in nieuwe PDH4) installaties
2020
2035
Daling in BKG-emissies tot 2035 voornamelijk gedreven door afnemende productie, in combinatie met efficiëntiewinsten en gedeeltelijke overgang van aardgas naar elektrificatie en syn-brandstoffen
1) Covid 19 impact niet meegenomen; 2) Broeikasgasemissies; 3) High Value Chemicals; 4) Propaan dehydrogenatie Source: Deloitte, VUB, IES, Climact, AMS (Oktober 2020). "Leverbaarheden 4, 6 en 9: Transitiepotentieel van de Vlaamse industrie, Roadmapstudie en Ontwerp van transitiekader"; Roland Berger
210601_WSE Skills Roadmap_Finaal rapport_vf.pptx
24
C. Competentiekader groene en digitale transitie
Competenties op de werkvloer zijn steeds een combinatie van technische kennis, vaardigheden & soft skills Bouwstenen competenties
Kunnen
Competenties Soft skills Vaardigheden met betrekking tot mensen, sociale en communicatieve eigenschappen evenals persoonslijkheidskenmerken
Kennen
Doen
Technische vaardigheden Vaardigheden met betrekking tot specifieke technische toepassingen
Technische kennis Theoretische kennis / informatie over een technisch onderwerp
Source: Roland Berger
Competenties ontstaan door het vertalen van een combinatie van technische kennis, technische vaardigheden en soft skills naar concreet werkgedrag
Voorbeelden: Een administratief bediende kan de competentie ontwikkelen voor het opvolgen van CO2 doorheen de waardeketen dankzij het combineren van: > Technische kennis: Milieu-impact > Technische vaardigheid: Kwantificatie en monitoring > Soft skill: Multidisciplinair samenwerken Een procesoperator kan de competentie ontwikkelen voor voorspellend onderhoud dankzij het combineren van: > Technische kennis: Functionaliteiten van apparatuur > Technische vaardigheid: Digitale werkvaardigheid > Soft skill: Besluitvaardigheid op basis van digitale tools
210601_WSE Skills Roadmap_Finaal rapport_vf.pptx
26
We hebben de belangrijkste upskillingsnoden tot 2035 in kaart gebracht – Groene & digitale thema's spelen een cruciale rol Competentiekader groene en digitale transitie Groen Digitaal
Doen (Technische vaardigheden)
Duurzaam design
> Materiaalkunde > Toegepaste scheikunde
> Duurzaam & klantgericht product- en materiaalontwerp > Levenscyclusanalyse
(Hernieuwbare) energie
> (Hernieuwbare) energietechnologieën (bijv. elektriciteit, groene waterstof) > Toegepaste thermodynamica, mechanica en aeronautica
> Toepassen van energie-efficiëntietechnieken (bijv. isolatie) > Integratie van (hernieuwbare) energietechnologieën (bijv. elektrificatie) > Duurzaam energiemanagement (vraag vs. aanbod) & monitoring
Efficiënte & circulaire productie
> Innovatieve chemische productietechnologieën: Ethaan stoomkraken, propaan dehydrogenatie, elektrolyse van waterstof en steelanolmethode > Innovatieve staal productietechnologieën: IGAR technologie > CCS/U1) technologie > Veiligheidsprocedures (bijv. opslag van waterstof) > Toegepaste biologie, chemie en elektromechanica
> > > > > >
Groen zakendoen
> Ecologische context en duurzaamheidsprincipes > Economische en regelgevende aspecten van innovatieve productietechnologieën > Circulaire economie verkoopsmodellen > Economische en financiële modellering
> Bewustwording creëren rond groene transitie > Opportuniteitenidentificatie en management in de circulaire economie > Verkoop producten / diensten in de circulaire economie > Maatschappelijke impact analyse
Opzetten van digitaal
> Industrial IoT technologieën (bijv. connectiviteit, smart metering, voorspellend onderhoud) > Robotic process automation technologieën > Cyber- & applicatiesecurity technologieën
> Opzetten, onderhouden en beveiligen van IT infrastructuur > Opzetten, onderhouden en beveiligen van Industrial IoT > Opzetten, onderhouden en beveiligen van RPA2)
Gebruiken van digitaal
> Functionaliteiten van randapparatuur > Functionaliteiten van ondersteunende programma's
> > > > >
Innoveren met digitaal
> Programmeren > Data science (bijv. AI) > Principes van processimulatie / digital twins
> Beslissingen nemen op basis van data analyse > Process reingeneering en optimalisatie op basis van processimulatie / digital twins
1) Carbon capture and storage / usage; 2) Robotic Process Automation Source: Roland Berger
Integratie van nieuwe productietechnologieën Implementatie van veiligheidsprocedures Flexibele productieorganisatie Lean manufacturing Recyclagetechnieken en beperken van afvalstromen Milieu-impact kwantificatie & monitoring
Basis digitale werkvaardigheid Interactie met RPA bot Gebruik van voorspellend onderhoud Gebruik van smart metering Gebruik van augmented reality
Kunnen (Soft skills)
Zelfmanagement > Verantwoordelijkheidszin > Kritisch & ethisch denken > Besluitvaardigheid (op basis van data / ondersteunende technologieën) > Systeemdenken / procesdenken doorheen de verschillende stappen van het productieproces > Creatief en innovatief denken > Ondernemersschap > Leerbereidheid
Transversaal
Kennen (Technische kennis)
Planning & organisatie > Scenariodenken > Flexibele planning & organisatievaardigheden > (Agile) projectwerking-vaardigheden
Communicatie & samenwerking > > > > > > > >
Leiderschap Transformatiemanagement Stakeholdermanagement Coachen & trainen Participatieve technieken Multidisciplinair samenwerken Interculturele vaardigheden Taal op de werkvloer
210601_WSE Skills Roadmap_Finaal rapport_vf.pptx
27
Back-up
Voor het opzetten van het competentiekader werd beroep gedaan op (inter)nationale publicaties waarvan 12 studies weerhouden Identificatie best practice skills frameworks: (Inter)nationale publicaties Framework
Beschrijving
Skills Future (2018)
Nationale gemeenschappelijke vaardigheidstaal die concrete informatie verschaft over de sector, carrièrepaden, jobs en gerelateerde vaardigheidsvereisten op de arbeidsmarkt van Singapore
The future of jobs survey (2020)
Rapport dat de banen en vaardigheden van de toekomst in kaart brengt om de wereldwijde arbeidsmarkten te oriënteren en de arbeidskrachten uit te rusten in de context van een versnelde digitalisatie
Skills for jobs
Database van het OECD met als doel het inzichtelijk maken van skills-noden en vergelijking tussen verschillende landen / regio's
Skills Navigator
Skills Navigator model dat de 21st eeuwse skills voor de Vlaams-Nederlandse havengebieden in kaart brengt
Canadian government skills & competencies taxonomy
Taxonomie voor vaardigheden en competenties die een pan-Canadese dialoog over vaardigheden faciliteert
ESCO skills hierarchy (2020)
Classificatie van professionele beroepen en vaardigheden die relevant zijn voor de EU-arbeidsmarkt en opleidingen met een gemeenschappelijke taal – Einddoel is o.a. het bevorderen van beroepsmobiliteit binnen de EU
Quantifying skills needs in Europe (2013)
Classificatie van professionele beroepen, opleidingen en vaardigheden die relevant zijn voor de Europese arbeidsmarkt (voorloper op de ESCO classificatie) – Einddoel is het anticiperen en kwantificeren van de vraag naar specifieke skills
Skills for green jobs: a global view (2011)
Green skills checklist voor de UK, verdeeld in 10 categorieën met in totaal 45 technische skills
SFIA (2019)
Wereldwijd aanvaarde en universeel toepasbare gemeenschappelijke taal voor vaardigheden met betrekking tot ICT, digitale transformatie en software-engineering
De professional van de toekomst in de circulaire economie (2018)
Onderzoek uitgevoerd naar welke competenties nodig zullen zijn voor (toekomstige) werknemers van de circulaire economie
Key competencies in sustainability (2011)
Literatuur onderzoek naar de vaardigheden die moeten worden meegenomen in het ontwerpen van programma's over duurzaamheid in het hoger onderwijs
Education for sustainable development goals (2021)
Publicatie gericht op onderwijzers leren werken met een gids (ESD) om beter les te kunnen geven omtrent de VN's duurzame Ontwikkelings Doelen (SDGs)
Focus op energieintensieve sectoren
Focus op groene transitie
Overige studies niet weerhouden bevatten o.a. European e-Competency Framework, QDG TP Learning Path framework, European Digital Competence Framework for Citizens (Digcomp), Digital skills for life and work (Unesco), Boosting skills for greener jobs in Flanders (OECD), Anticipating skill needs for green jobs (ILO), Modelling job creating in the circular economy in Flanders (Steunpunt Circulaire economie), Rekening voor de milieugoederen en dienstensector (Planbureau), Indicatoren groene economie (Departement Omgeving) Source: Secondary research; Roland Berger
210601_WSE Skills Roadmap_Finaal rapport_vf.pptx
28
D. Vaardighedeninspanningen
D.1 Belangrijkste beleidsuitdagingen
De Vlaamse klimaattransitie brengt uitdagingen met zich mee voornamelijk omtrent aanwerving en upskilling van werkkrachten Belangrijkste beleidsuitdagingen [2020-2035]
Structurele aanwervingsbehoefte van c.30 k werkenden tussen 2020 en 2035
58 7
Aantrekken van een groter aandeel van de beschikbare STEM profielen
Werkkrachtoverschot beperkt tot 3 punctuele momenten (c. 900 werkenden geïmpacteerd) 41
34
31
12
Duurzaam (Hernieuwbare) Efficiënte & design energie circulaire productie
Groen zakendoen
Upskilling in groene thema's [k werkenden]
Upskilling in basis digitale werkvaardigheid van 49 k werkenden
28
Flexibele (Agile) Besluitplanning projectwerking vaardigheid & org.
Upskilling in soft skills [k werkenden]
Source: Expert interviews; NBB; FPB; HERMREG; IHS; CEDEFOP; Steunpunt Werk; EAK; VDAB; Company websites; Roland Berger
Sectorspecifieke opleidingscapaciteit slechts voor c.11 k cursisten per jaar in Vlaanderen 210601_WSE Skills Roadmap_Finaal rapport_vf.pptx
31
De Vlaamse klimaattransitie brengt uitdagingen met zich mee voornamelijk omtrent aanwerving en upskilling van werkkrachten Belangrijkste beleidsuitdagingen [2020-2035]
Structurele aanwervingsbehoefte van c.30 k werkenden tussen 2020 en 2035
58 7
Aantrekken van een groter aandeel van de beschikbare STEM profielen
Werkkrachtoverschot beperkt tot 3 punctuele momenten (c. 900 werkenden geïmpacteerd) 41
34
31
12
Duurzaam (Hernieuwbare) Efficiënte & design energie circulaire productie
Groen zakendoen
Upskilling in groene thema's [k werkenden]
Upskilling in basis digitale werkvaardigheid van 49 k werkenden
28
Flexibele (Agile) Besluitplanning projectwerking vaardigheid & org.
Upskilling in soft skills [k werkenden]
Source: Expert interviews; NBB; FPB; HERMREG; IHS; CEDEFOP; Steunpunt Werk; EAK; VDAB; Company websites; Roland Berger
Sectorspecifieke opleidingscapaciteit slechts voor c.11 k cursisten per jaar in Vlaanderen 210601_WSE Skills Roadmap_Finaal rapport_vf.pptx
32
De sectoren in scope tonen een structurele aanwervingsbehoefte – Nood voor het aanwerven van c.30 k werkenden tussen 2020-2035 Aanwervingsbehoefte1) [werkenden; 2020-2035] Ondanks een negatieve of stabiele uitbreidingsvraag, zien we een aanwervingsbehoefte van c.30 k werkenden tussen 2020 en 2035 voornamelijk gedreven door de vervangingsvraag
29,546
15,573
6,152 6,721 Energie-intensieve sectoren
1,100
Chemie
Primaire metalen
Rubber & plastic
Petrochemie
33,969
18,592
19,379
4,012
Gemiddelde 3.1% jaarlijkse pensioenuitstroom2)
2.9%
3.2%
3.0%
3.5%
CAGR3)'20-'35 vraag
0.0%
-0.9%
-0.5%
-1.2%
Huidig aantal werkenden [2019]
75,952
-0.4%
1) Gebaseerd op geaggregeerde aanwervingsbehoefte 2020-2035 – Analyse op jaarlijkse basis resulteert in een aanwervingsbehoefte van 30,750 werkenden; 2) De jaarlijkse pensioenuitstroom tot 2024 is gebaseerd op de pensioenratio gepubliceerd in de Steunpunt Werk sectorprojecties; Vanaf 2025 worden de pensioenratio's geextrapoleerd met de groeivoeten van de jaarlijkse extra pensioenen in België gepubliceerd door het FPB tot 2035; 3) Compounded annual growth rate Source: NBB; HERMREG; CEDEFOP; Steunpunt Werk; FPB; Roland Berger
210601_WSE Skills Roadmap_Finaal rapport_vf.pptx
33
De Vlaamse klimaattransitie brengt uitdagingen met zich mee voornamelijk omtrent aanwerving en upskilling van werkkrachten Belangrijkste beleidsuitdagingen [2020-2035]
Structurele aanwervingsbehoefte van c.30 k werkenden tussen 2020 en 2035
58 7
Aantrekken van een groter aandeel van de beschikbare STEM profielen
Werkkrachtoverschot beperkt tot 3 punctuele momenten (c. 900 werkenden geïmpacteerd) 41
34
31
12
Duurzaam (Hernieuwbare) Efficiënte & design energie circulaire productie
Groen zakendoen
Upskilling in groene thema's [k werkenden]
Upskilling in basis digitale werkvaardigheid van 49 k werkenden
28
Flexibele (Agile) Besluitplanning projectwerking vaardigheid & org.
Upskilling in soft skills [k werkenden]
Source: Expert interviews; NBB; FPB; HERMREG; IHS; CEDEFOP; Steunpunt Werk; EAK; VDAB; Company websites; Roland Berger
Sectorspecifieke opleidingscapaciteit slechts voor c.11 k cursisten per jaar in Vlaanderen 210601_WSE Skills Roadmap_Finaal rapport_vf.pptx
34
Er zijn 3 punctuele momenten waar zich beperkte werkkrachtoverschotten voordoen, namelijk 2021, 2025 en 2030 Evolutie aanwervingsbehoefte [werkenden; 2020-2035] 1,169 1,191 1,160 1,194 1,184 1,178 1,174 1,156 1,037 1,151 1,158 931 925 805 315
80
78
561 555 526
Rubber & plastic
126 124 122 121
2035
2034
2033
2030
2029
2028
2027
2026
2024
Tussen 2020 en 2035 zijn 3 punctuele momenten geïdentificeerd waarop beperkte werkkrachtoverschotten zich voordoen, namelijk: > Corona impact in 2021 in bepaalde sectoren (Primaire metalen, Rubber & plastic en Petrochemie) > Pensioenshervorming in 2025 > Pensioenshervorming in 2030
-3
-20 2023
2021
2020
2035
2034
2033
2032
114 118 123 126
32 70 67 -173
2031
2029
2028
2027
2026
2025
2024
2023
2030
-23
-24 2022
125
580 569 559 555
2025
575
2022
575 579 585 589
27
2021
2020
528 518 510 507
Petrochemie
49 -186
522
-83
-106
-294
617 547 575
514 519 527 532
2032
Primaire metalen
2031
Chemie
Werkkrachtoverschotten
Note: Gebaseerd op geaggregeerde aanwervingsbehoefte 2020-2035 – Analyse op jaarlijkse basis resulteert in een aanwervingsbehoefte van 30,750 werkenden Source: Expert interviews; NBB; HERMREG; CEDEFOP; Steunpunt Werk; FPB; Roland Berger
210601_WSE Skills Roadmap_Finaal rapport_vf.pptx
35
De Vlaamse klimaattransitie brengt uitdagingen met zich mee voornamelijk omtrent aanwerving en upskilling van werkkrachten Belangrijkste beleidsuitdagingen [2020-2035]
Structurele aanwervingsbehoefte van c.30 k werkenden tussen 2020 en 2035
58 7
Aantrekken van een groter aandeel van de beschikbare STEM profielen
Werkkrachtoverschot beperkt tot 3 punctuele momenten (c. 900 werkenden geïmpacteerd) 41
34
31
12
Duurzaam (Hernieuwbare) Efficiënte & design energie circulaire productie
Groen zakendoen
Upskilling in groene thema's [k werkenden]
Upskilling in basis digitale werkvaardigheid van 49 k werkenden
28
Flexibele (Agile) Besluitplanning projectwerking vaardigheid & org.
Upskilling in soft skills [k werkenden]
Source: Expert interviews; NBB; FPB; HERMREG; IHS; CEDEFOP; Steunpunt Werk; EAK; VDAB; Company websites; Roland Berger
Sectorspecifieke opleidingscapaciteit slechts voor c.11 k cursisten per jaar in Vlaanderen 210601_WSE Skills Roadmap_Finaal rapport_vf.pptx
36
Om aan de aanwervingsbehoefte te voldoen, zal een groter aandeel van de beschikbare STEM profielen moeten aangetrokken worden Aanwervingsbehoefte1) STEM [geïndexeerde evolutie; 2020-2035] Master-opleidingen2) STEM
Bachelor- & middelbaaropleidingen3) STEM
STEM afgestudeerden x 1.19 STEM aanwervingen
STEM afgestudeerden x 1.03
x 1.27
STEM aanwervingen
x 1.29
CAGR4)
CAGR4)
3.6%
4.4%
1.8% 0.0%
2020
2025
STEM afgestudeerden
2030
2035
2020
2025
2030
2035
STEM aanwervingsbehoefte
1) De punctuele outliers in 2021, 2025 en 2030 worden hier niet meegenomen; 2) Aanwervingsbehoefte master-opleidingen gebaseerd op vraag naar wetenschappers en ingenieurs; 3) Aanwervingsbehoefte bachelor- & middelbaaropleidingen gebaseerd op technici, IT specialist, operatoren, productiemedewerkers en elektriciens & elektronici; 4) Compounded annual growth rate Source: VDAB; FPB; HERMREG; IHS; CEDEFOP; NBB; Steunpunt Werk; Roland Berger
210601_WSE Skills Roadmap_Finaal rapport_vf.pptx
37
De Vlaamse klimaattransitie brengt uitdagingen met zich mee voornamelijk omtrent aanwerving en upskilling van werkkrachten Belangrijkste beleidsuitdagingen [2020-2035]
Structurele aanwervingsbehoefte van c.30 k werkenden tussen 2020 en 2035
58 7
Aantrekken van een groter aandeel van de beschikbare STEM profielen
Werkkrachtoverschot beperkt tot 3 punctuele momenten (c. 900 werkenden geïmpacteerd) 41
34
31
12
Duurzaam (Hernieuwbare) Efficiënte & design energie circulaire productie
Groen zakendoen
Upskilling in groene thema's [k werkenden]
Upskilling in basis digitale werkvaardigheid van 49 k werkenden
28
Flexibele (Agile) Besluitplanning projectwerking vaardigheid & org.
Upskilling in soft skills [k werkenden]
Source: Expert interviews; NBB; FPB; HERMREG; IHS; CEDEFOP; Steunpunt Werk; EAK; VDAB; Company websites; Roland Berger
Sectorspecifieke opleidingscapaciteit slechts voor c.11 k cursisten per jaar in Vlaanderen 210601_WSE Skills Roadmap_Finaal rapport_vf.pptx
38
Specifieke kennis en vaardigheden rond de 4 groene thema's zullen cruciaal zijn om de klimaattransitie waar te maken Upskilling in groene thema's Duurzaam design
Kennis
Vaardigheden
> Materiaalkunde > Toegepaste scheikunde
> Duurzaam & klantgericht product- en materiaalontwerp > Levenscyclusanalyse
Aantal werkenden [werkenden]
Jobs Wetenschappers en ingenieurs en technici
3,915 2,919
(Hernieuwbare) energie > (Hernieuwbare) energietechnologieën > Toepassen van energie(bijv. elektriciteit, groene waterstof) > Toegepaste thermodynamica, mechanica en aeronautica
Efficiëntie & circulaire productie
Groen zakendoen
> Innovatieve chemische & staal productietechnologieën > CCS/U1) technologie > Veiligheidsprocedures > Toegepaste biologie, chemie en elektromechanica
22,020
efficiëntietechnieken > Integratie van (hernieuwbare) energietechnologieën > Duurzaam energiemanagement & monitoring > > > > > >
9,660 1,957
Integratie van technologieën Implementatie veiligheidsprocedures Flexibele productieorganisatie Lean manufacturing Recyclagetechnieken Milieu-impact kwantificatie
> Ecologische context en > Bewustwording creëren rond duurzaamheidsprincipes groene transitie > Economische en regelgevende > Opportuniteitenidentificatie en aspecten van innovatieve management in de circulaire productietechnologieën economie > Circulaire economie verkoopsmodellen > Verkoop producten / diensten in > Economische en financiële modellering de circulaire economie > Maatschappelijke impact analyse
Managers, wetenschappers en ingenieurs, technici, operatoren en elektriciens en elektronici
26,064 14,921 14,510 2,161
Managers, wetenschappers en ingenieurs, technici, operatoren, productiemedewerkers, administratief personeel, bestuurders van mobiele installaties, elektriciens en elektronici en milieu, arbeid en veiligheidsinspecteurs Managers, wetenschappers en ingenieurs, verkopers en ondersteunend personeel op juridisch, maatschappelijk en cultureel vlak
6,592 2,639 2,833 353
1) Carbon capture and storage / usage Chemie
Primaire metalen
Rubber & plastic
Source: Expert interviews; NBB; HERMREG; CEFEOP; Roland Berger
Petrochemie
Chemie
Primaire metalen
Rubber & plastics
Petrochemie
210601_WSE Skills Roadmap_Finaal rapport_vf.pptx
39
De Vlaamse klimaattransitie brengt uitdagingen met zich mee voornamelijk omtrent aanwerving en upskilling van werkkrachten Belangrijkste beleidsuitdagingen [2020-2035]
Structurele aanwervingsbehoefte van c.30 k werkenden tussen 2020 en 2035
58 7
Aantrekken van een groter aandeel van de beschikbare STEM profielen
Werkkrachtoverschot beperkt tot 3 punctuele momenten (c. 900 werkenden geïmpacteerd) 41
34
31
12
Duurzaam (Hernieuwbare) Efficiënte & design energie circulaire productie
Groen zakendoen
Upskilling in groene thema's [k werkenden]
Upskilling in basis digitale werkvaardigheid van 49 k werkenden
28
Flexibele (Agile) Besluitplanning projectwerking vaardigheid & org.
Upskilling in soft skills [k werkenden]
Source: Expert interviews; NBB; FPB; HERMREG; IHS; CEDEFOP; Steunpunt Werk; EAK; VDAB; Company websites; Roland Berger
Sectorspecifieke opleidingscapaciteit slechts voor c.11 k cursisten per jaar in Vlaanderen 210601_WSE Skills Roadmap_Finaal rapport_vf.pptx
40
Op de werkvloer ontbreekt het vaak nog aan basis digitale werkvaardigheid voor uiteenlopende profielen Upskilling in basis digitale werkvaardigheid [werkenden; 2020-2035] Basis digitale werkvaardigheid is het effectief kunnen werken met de basis IT apparatuur en informatiestromen die de moderne werkvloer karakteriseren
15,976 13,924
9,406
7,334
2,157 158
Voorbeeldtoepassingen
Operatoren
Technici
> Gebruik digitale tools > Gebruik van digitale (bijv. tablet, computer, tools / augmented smartphone, wearables) reality voor het aanvoor monitoring van en bijsturen van processen, detecteren productieprocessen van storingen en instellen van parameters
Administratief personeel
> Werken met RPA om administratieve taken te optimaliseren
1) Robotic Process Automation Source: Expert interviews; NBB; HERMREG; CEFEOP; Roland Berger
Productiemedewerkers
Bestuurders van mobiele installaties
> Gebruik van digitale > Gebruik van digitale tools (bijv. tablet, tools (bijv. tablet, computer, smartphone, smartphone, wearables) voor het wearables) om gericht gericht uitvoeren van activiteiten uit te taken, het invoeren / voeren en activiteiten verwerken van data, te registreren en activiteiten te registreren
Vuilnisophalers
> Gebruik van digitale tools (bijv. tablet, wearables) om gericht ophaalactiviteiten uit te voeren, optimale ophaalroute te bepalen en activiteiten te registreren 210601_WSE Skills Roadmap_Finaal rapport_vf.pptx
41
Back-up
Vooral ouderen, kortgeschoolden, en personen met een laag inkomen zijn kwetsbaar voor digitale uitsluiting Overzicht digitale vaardigheden1) van Vlaamse bevolking2) [%; 2019] Digitale vaardigheden per
Digitale vaardigheden per
leeftijdsgroep 100 90 80 70
9
50
19 26
29
25
40
60
scholingsniveau 0 16
4
9
21
29
34
27
26
20 10 0
36
59
9
27
29
29
43
36 16
Gemiddeld 55-74 jaar 22-54 jaar 16-24 jaar
Lage vaardigheden
Gemiddeld
18
8
26
34
40
30
Basisvaardigheden
27
23 8
KortMiddenHooggeschoold geschoold geschoold
27
26
60 36
Gemiddeld <1,200 euro
Meer gevorde vaardigheden
3 21
38
22
15
Geen vaardigheden
1 12
29
40
26
7
inkomensgroep3)
41
26
30
Digitale vaardigheden per
18 1,200 1,900 euro
49 31
> In 2019 beschikte 29% van de Vlamingen over lage digitale vaardigheden, terwijl 9% geen gebruikers zijn van digitaal > Vooral kwetsbare groepen zoals ouderen, kortgeschoolden en huishoudens met lage inkomens volgen de golf aan digitalisering niet waardoor er een socio-economische digitale kloof ontstaat
1,900 - > 3,000 3,000 euro euro
Risicogroep
1) De indicatoren voor digitale vaardigheden zijn uitgewerkt binnen het Europees kader DIGCOMP, waarbij naar 4 domeinen wordt gekeken: (1) informatie, (2) communicatie, (3) oplossen van problemen en (4) software. Een individu heeft 'lage digitale vaardigheden' als hij / zij op 1-3 competentiedomeinen geen basisvaardigheid heeft; 2) Resultaten zijn pre-Covid, dus de acceleratie van adoptie van digitale vaardigheden als gevolge van het virus zijn niet in de studie meegenomen 3) Gemiddelde maandelijkse netto-inkomen van alle gezinsleden samen Source: Statistiek Vlaanderen; Statbel; Roland Berger
210601_WSE Skills Roadmap_Finaal rapport_vf.pptx
42
De Vlaamse klimaattransitie brengt uitdagingen met zich mee voornamelijk omtrent aanwerving en upskilling van werkkrachten Belangrijkste beleidsuitdagingen [2020-2035]
Structurele aanwervingsbehoefte van c.30 k werkenden tussen 2020 en 2035
58 7
Aantrekken van een groter aandeel van de beschikbare STEM profielen
Werkkrachtoverschot beperkt tot 3 punctuele momenten (c. 900 werkenden geïmpacteerd) 41
34
31
12
Duurzaam (Hernieuwbare) Efficiënte & design energie circulaire productie
Groen zakendoen
Upskilling in groene thema's [k werkenden]
Upskilling in basis digitale werkvaardigheid van 49 k werkenden
28
Flexibele (Agile) Besluitplanning projectwerking vaardigheid & org.
Upskilling in soft skills [k werkenden]
Source: Expert interviews; NBB; FPB; HERMREG; IHS; CEDEFOP; Steunpunt Werk; EAK; VDAB; Company websites; Roland Berger
Sectorspecifieke opleidingscapaciteit slechts voor c.11 k cursisten per jaar in Vlaanderen 210601_WSE Skills Roadmap_Finaal rapport_vf.pptx
43
Qua soft skills is eveneens een belangrijke upskilling vereist, met focus op o.a. flexibele planning & organisatie en agile projectwerking Upskilling in soft skills Drijfveren van de verandering in soft skills
> Ontstaan van een nieuwe manier van werken / denken gedreven door de digitalisering > Toename in belang van het samenwerken over de waardeketen en tussen verschillende sectoren gedreven door de groene transitie > Nood aan transformatiemanagement om de transitie waar te maken
Upskillingsnood in soft skills [werkenden; 2020-2035]
% van totaal
"De grootste uitdaging om flexibeler te gaan produceren is de arbeidsorganisatie en planning. Men zal bijvoorbeeld snel moeten kunnen op- en afschakelen." Manager in de chemiesector
58%
44%
40%
26%
11%
7%
6%
40,807 31,463
"Projectwerking zal een belangrijke rol gaan spelen. Adaptatie aan deze manier van werken is niet evident voor de meeste fabrieksmedewerkers." Expert opleidingscentrum
28,321 18,131 7,830
4,933
4,381
Flexibele (Agile) projectBesluitProcesStakeholder- Participatieve Transformatieplanning & werking vaardigheid denken management technieken management organisatie (op basis van doorheen de data / verschillende ondersteunende stappen van technologieën) de productie Source: Expert interviews; NBB; HERMREG; CEFEOP; Roland Berger
"Door robotisering en de digitale transformatie zal de verantwoordelijkheid voor lokale beslissingen steeds meer bij technisch personeel op de werkvloer komen te liggen. De fabrieksvloer wordt getransformeerd door robotisering, digitale sturing, industrie 4.0, lean, en IoT – Alles is minder mechanisch en er moeten constant data gedreven beslissingen worden genomen." Expert opleidingscentrum
210601_WSE Skills Roadmap_Finaal rapport_vf.pptx
44
De Vlaamse klimaattransitie brengt uitdagingen met zich mee voornamelijk omtrent aanwerving en upskilling van werkkrachten Belangrijkste beleidsuitdagingen [2020-2035]
Structurele aanwervingsbehoefte van c.30 k werkenden tussen 2020 en 2035
58 7
Aantrekken van een groter aandeel van de beschikbare STEM profielen
Werkkrachtoverschot beperkt tot 3 punctuele momenten (c. 900 werkenden geïmpacteerd) 41
34
31
12
Duurzaam (Hernieuwbare) Efficiënte & design energie circulaire productie
Groen zakendoen
Upskilling in groene thema's [k werkenden]
Upskilling in basis digitale werkvaardigheid van 49 k werkenden
28
Flexibele (Agile) Besluitplanning projectwerking vaardigheid & org.
Upskilling in soft skills [k werkenden]
Source: Expert interviews; NBB; FPB; HERMREG; IHS; CEDEFOP; Steunpunt Werk; EAK; VDAB; Company websites; Roland Berger
Sectorspecifieke opleidingscapaciteit slechts voor c.11 k cursisten per jaar in Vlaanderen 210601_WSE Skills Roadmap_Finaal rapport_vf.pptx
45
Naast algemene centra, is er in Vlaanderen momenteel een sectorspecifieke opleidingscapaciteit van c.11,000 cursisten per jaar Overzicht opleidingscapaciteit1) [Unieke cursisten per jaar; 2020]
Gedetailleerde info per vormingsinstelling in appendix
Chemie
Rubber & plastic
[3,500-5,500]
[3,000-5,000]
[n.a.]
[1,000 – 3,000]
Petrochemie
Primaire metalen n.a.
1) Assumptie: opleidingscentra met twee focussectoren voor elke sector helft van capaciteit ter beschikking;
< 2,500 cursisten
2,500 - 7,500 cursisten
> 7,500 cursisten
Source: Expert interviews; Company websites; Roland Berger
210601_WSE Skills Roadmap_Finaal rapport_vf.pptx
46
D.2 Kwantitatieve outlook
Voor de komende jaren wordt een stabilisatie van het aantal werkenden verwacht maar met een wijziging van de profielmix Kwantitatieve evolutie arbeidsvraag [2020-2035] Mix profielen [%]
Arbeidsvraag evolutie per sector [werkenden]
80,000
Delta [2020-2035]
100.0%
-0.4%
Andere
70,000
Wetenschappers en ingenieurs Management
60,000
17.1%
17.4%
0.3%
7.0%
7.9%
8.6%
0.9%
8.5%
-0.1%
50,000
Productiemedewerkers
9.1%
7.9%
-1.2%
40,000
Administratief personeel
15.7%
14.4%
-1.3%
Technici
19.1%
21.2%
2.1%
Operatoren
23.5%
22.7%
-0.8%
2020
2035
30,000 20,000 10,000 0
2020 Petrochemie
2025
2030
Rubber & plastic
2035 Primaire metalen
Source: Expert interviews; NBB; IHS; CEDEFOP; HERMREG; Roland Berger
Chemie
> Een stabilisatie van het aantal werkenden wordt verwacht voor de komende jaren met verschillen tussen de sectoren (bijv. daling in de petrochemie en lichte stijging in de chemie) > Hierbij wordt in het algemeen een toename in belang van technici en wetenschappers en ingenieurs verwacht, terwijl het administratief personeel en de productiemedewerkers in belang zullen afnemen
210601_WSE Skills Roadmap_Finaal rapport_vf.pptx
48
De wijziging in profielmix tegen 2035 toont sectorspecifieke verschillen voor de energie-intensieve sectoren Mix profielen per sector [%; 2020-2035] 1 Chemie
2 Primaire metalen
(NACE 20)
Delta [2020-2035]
100%
12.6% 7.7% 8.6% 9.9%
18.1%
24.4%
18.7%
13.4% 9.1% 8.6% 8.7% 15.6%
27.5%
17.2%
0.8% 1.4% 0.0% -1.2% -2.5%
3.1%
-1.5%
(NACE 24)
Delta [2020-2035]
100%
15.6%
3 Rubber & Plastic
16.8%
1.2%
8.3%
0.8%
7.0%
-0.3%
17.4%
15.2%
-2.2%
11.4%
11.8%
7.5% 7.3%
15.5%
25.4%
16.1%
24.8%
(NACE 22)
100%
10.5% 6.1% 5.1% 9.5%
10.7% 4.8% 5.2% 9.5%
4 Petrochemie
Delta [2020-2035] 0.2% 0.1% 0.0%
11.0%
0.0%
13.7%
12.5%
-1.2%
10.4%
11.3%
0.9%
33.7%
34.8%
1.1%
Delta [2020-2035]
100%
-1.3%
11.0%
0.4%
(NACE 19) 12.3%
12.8%
0.5%
7.6%
8.9%
1.3%
10.3%
10.3%
0.0%
6.6%
5.5%
-1.1%
25.2%
24.2%
-1.0%
32.0%
33.4%
1.4%
0.6%
-0.6%
-1.0% 4.9% 2020 2035 > (Beperkte) automatisering zorgt voor een dalend belang van operatoren, administratief personeel en productiemedewerkers > Gedreven door technologische ontwikkelingen, wordt er een toename in technici en wetenschappers en ingenieurs verwacht 5.9%
2020 2035 > Automatisering zorgt voor een dalend belang van operatoren, administratief personeel en productiemedewerkers > Gedreven door technologische ontwikkelingen, wordt er een toename in belang van technici verwacht
Operatoren
Technici
2020 2035 > (Beperkte) automatisering zorgt voor een dalend belang van operatoren en productiemedewerkers > Geen dalend belang van administratief personeel dankzij inzet op adminstratieve verwerking productieproces (bijv. milieuimpact)
Administratief personeel
Source: Expert interviews; NBB; IHS; CEDEFOP; HERMREG; Roland Berger
Productiemedewerkers
2020 2035 > Automatisering zorgt voor een dalend belang van inpakkers en administratief personeel > Gedreven door technologische ontwikkelingen, wordt er een toename in belang van operatoren en technici verwacht
Managers
Wetenschappers & ingenieurs
Inpakkers
Andere
210601_WSE Skills Roadmap_Finaal rapport_vf.pptx
49
c.30,000 vereiste aanwervingen tegen 2035 – Vooral aanwervingen van technici, operatoren en wetenschappers en ingenieurs Aanwervingsbehoefte1) Jaarlijkse aanwervingsbehoefte [k werkenden; 2020-2035]
2.1
2.2
Chemie
2.4 2.4 2.4 2.4
2.3
Jobs met de grootste aanwervingsbehoefte [werkenden; 2020-2035]
2.4 2.4 2.4 2.4 2.3
Technici
5,142
Operatoren
2,253
Wetenschappers en ingenieurs
1,803
Primaire metalen
1.2 0.3
Operatoren
1,443
Technici
1,075
Administratief personeel
787
Rubber & plastic
0.0
-0.1
2020 2021 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030 2031 2032 2033 2034 2035
Petrochemie
Rubber & plastic
Primaire metalen
Chemie
Operatoren
2,522
Technici
920
Productiemedewerkers
737
Petrochemie Technici
413
Administratief personeel
229
Wetenschappers en ingenieurs
144
1) Gebaseerd op geaggregeerde aanwervingsbehoefte 2020-2035 – Analyse op jaarlijkse basis resulteert in een aanwervingsbehoefte van 30,750 werkenden Source: Expert interviews; NBB; HERMREG; CEDEFOP; Steunpunt Werk; FPB; Roland Berger
210601_WSE Skills Roadmap_Finaal rapport_vf.pptx
50
D.3 Kwalitatieve outlook
Nood aan upskilling doorheen de organisatie in groene en digitale thema's en soft skills Transversale heatmap [2020-2035]
Groene thema's
Operatoren Aantal werkenden [werkenden; 2035] 16,134
Technici
Administratief personeel
Productiemedewerkers
15,008
10,190
7,514
Gedetailleerde info per job per sector in appendix
Managers
Bestuurders Wetenschappers mobiele en ingenieurs installaties
Elektriciens en elektronici
Verkopers
Milieu, arbeid en veiligheidsinspecteurs
6,059
5,623
1,651
837
768
2,157
Duurzaam design (Hernieuwbare) energie Efficiënte & circulaire productie
Digitale thema's
Groen zakendoen Opzetten van digitaal Gebruiken van digitaal Innoveren met digitaal
Soft skills
Zelf-management Planning & organisatie Communicatie & samenwerking Note: De volgende jobs zijn hier buiten beschouwing gelaten: IT specialist, Schoonmakers, Ondersteunend personeel op juridisch, maatschappelijk en cultureel vlak, Vuilnisophalers en verwerkers, Medewerkers sneldienstrestauratie en Bewakers en veiligheidspersoneel
Source: Expert interviews; Secondary research; Roland Berger
Geen impact
Impact
Zware impact
Fundamentele impact
210601_WSE Skills Roadmap_Finaal rapport_vf.pptx
52
Verschillende specificiteiten per sector hebben een impact op de nood aan kwalitatieve vaardighedeninspanningen Specificiteiten per sector
Specificiteiten per sector
Aantal werkenden [werkenden; 2035]
Gedetailleerde info per job per sector in appendix
Chemie
Primaire metalen
Rubber & plastic
Petrochemie
34,034
16,057
17,599
3,246
> De chemiesector wordt gekend door een aantal grote internationale spelers > Duurzaam design speelt een minder belangrijke rol in de chemie in vergelijking met de primaire metalen en rubber & plastic > Operatoren moeten minimum een bacheloropleiding hebben
> De primaire metalen bevat zowel de staalindustrie als de andere primaire metalen > Binnen het thema efficiënte en circulaire productie scoort primaire metalen al hoog op recylagetechnieken en beperken van afvalstromen > Administratief personeel moeten ingezet kunnen worden op milieu-impact kwantificatie & monitoring
> Rubber & plastic wordt gekend door een KMO landschap met focus op innovatieve producten > (Hernieuwbare) energie speelt een minder belangrijke rol in rubber & plastic in vergelijk met de andere 3 sectoren > Binnen het thema efficiënte en circulaire productie zien we belang van lean manufacturing en recyclagetechnieken > Het technisch personeel moet kunnen gebruik maken van IoT toepassingen
> De petrochemische sector staat momenteel onder druk wat resulteert in een toenemend belang van transformatiemanagement > Het technisch en ondersteunend personeel toont reeds een goed level van basis digitale werkvaardigheid > Binnen het thema (hernieuwbare) energie zien we belang van het toepassen van voldoende energieefficiëntietechnieken > De petrochemie toont in het algemene sterke gelijkenissen met de chemie
Source: Expert interviews; Secondary research; Roland Berger
210601_WSE Skills Roadmap_Finaal rapport_vf.pptx
53
E. Strategische roadmap
3 belangrijke objectieven werden geïdentificeerd – Ondanks brede set van bestaande initiatieven, nog steeds belangrijke uitdagingen Objectieven & uitdagingen Objectief
Voorbeelden bestaande initiatieven
Verhogen van de instroom van STEM gediplomeerden 3 organen werken samen in het uitvoeren van het STEM-actieplan: STEMplatform als adviesorgaan, STEM-stuurgroep zorgt voor omzetting van adviezen in concrete initiatieven en VLAIO als operationele regisseur
waardepropositie naar (toekomstige) werknemers toe
upskillingcapaciteit voor werkzoekenden & werknemers
Source: Expert interviews; Company websites; Roland Berger
> Versnippering van initiatieven > Weinig focus op onderbenutte doelgroepen (bijv. meisjes) > Weinig focus op zij-instroom > Impact op instroom STEM gediplomeerden blijft beperkt
> Negatieve perceptie van de energie-intensieve sectoren (bijv. vervuilend imago, niet toekomstgericht) > Personen buiten de focussectoren worden onvoldoende bereikt > Opschalen van initiatieven (bijv. Young Talent Lab)
Verbeteren van de
Verhogen van de
Huidige uitdagingen
Platform levenslang leren
> Onduidelijke rolverdeling / overlap tussen de actoren > Krapte bij sectorspecifieke opleidingscapaciteit via vormingsinstellingen > Geen duidelijk kader voor samenwerking onderwijs en werkgevers (ondanks succesvolle initiatieven op microniveau) > Geen uniforme kwaliteitserkenning > Weinig opleidingen gefocust op groene thema's 210601_WSE Skills Roadmap_Finaal rapport_vf.pptx
55
Verhogen van de instroom van STEM gediplomeerden
Ondanks de vele reeds bestaande STEM initiatieven voorziet men nog steeds een krapte op de arbeidsmarkt voor STEM profielen Bestaande initiatieven STEM in Vlaanderen (1/2)
Niet exhaustief
Beschrijving VLAIO STEM stuurgroep
3 organen werken nauw samen in het uitvoeren van het STEM-actieplan: Het STEM-platform is het adviesorgaan, de STEM-stuurgroep zorgt voor omzetting van adviezen in concrete initiatieven en VLAIO is de operationele regisseur die zorgt voor afstemming tussen de verschillende initiatieven In de STEM-academie worden organisatoren van buitenschoolse STEM-activiteiten verzameld en gebundeld op een portaalwebsite om zo meer deelnemers te bereiken. De STEM-academie wordt gecoördineerd door Technopolis en kadert binnen het STEM-actieplan Technopolis is een 'doe-centrum' voor wetenschap en technologie in Mechelen. Daarnaast geeft Technopolis ook shows en workshops op verplaatsing, en is actief op sociale media. De Vlaamse regering kondigde in 2019 aan 10 miljoen te investeren in de grondige vernieuwing van Technopolis Platform beheert door Departement Economie, Wetenschap en Innovatie dat wetenschappen en techniek initiatieven samen brengt in een overzichtelijke activiteitenkalender en uitwisseling faciliteert van nieuwsberichten en studies Het CLB heeft een oriënterende STEM-test ontwikkeld die leerlingen helpt hun interesses en mogelijkheden te ontdekken binnen STEM
Uitdagingen > Versnippering van initiatieven > Weinig focus op onderbenutte doelgroepen (bijv. meisjes) > Weinig focus op zijinstroom > Impact op instroom STEM gediplomeerden blijft beperkt
Sensibiliseringscampagne gelanceerd door Technopolis, VRT en het STEM-platform dat STEM-profielen en STEMberoepen op een positieve manier belicht en bepaalde studierichtingen promoot en concretiseert VLAIO initiatief om 1) een Europees netwerk van scholen op te zetten met als doel meisjes in hun STEM-educatie en carrière te ondersteunen; 2) STEM zomerkampen kostenloos aan te bieden voor 13-18 jarige meisjes
Girls 4 STEM in Europe 1)
Partnerschap tussen 18 internationale bedrijven en lokale organisaties dat jongeren van 10-14 jaar enthousiast wil maken over STEM opleidingen met extra aandacht voor een inclusieve en genderbewuste aanpak. Zij richten zich op jongeren zelf (met o.a. een TIK TOK influencer campagne), maar ook op ouders, scholen en bedrijven
1) Wordt gesteund door WiSTEM2D initiatief Source: Expert interviews; Secondary research; Roland Berger
210601_WSE Skills Roadmap_Finaal rapport_vf.pptx
56
Verhogen van de instroom van STEM gediplomeerden
Ondanks de vele reeds bestaande STEM initiatieven voorziet men nog steeds een krapte op de arbeidsmarkt voor STEM profielen Bestaande initiatieven STEM in Vlaanderen (2/2)
Niet exhaustief
Beschrijving Regionale Technologische Centra (RTC)
Uitdagingen
RTCs verbinden onderwijs en arbeidsmarkt – In samenwerking met bedrijven worden moderne en toepasbare STEMprojecten aangeboden aan leraren en leerlingen van het technisch en beroepssecundair onderwijs Syntra-campus in Genk waar educatie en de bedrijfswereld bijeenkomen in een technologiepark voor slimme energie en slimme maakindustrie. De focus ligt op het stimuleren van tech-talent door een innovatief curriculum waar het leren werken met moderne technologieën in een praktische en reële context centraal staat
Expertisecellen Wetenschapscommunicatie
5 universitaire associaties die acties rondom wetenschapscommunicatie (bijv. lezingen, open labodagen, tentoonstellingen, kinderuniversiteiten…) vanuit het hoger onderwijs consolideren en structureel ondersteunen Brightlab biedt navormingen aan voor leerkrachten (content & didactiek) om zo een stimulerend en innoverend STEMonderwijs te creëren en leerlingen te inspireren om vaker STEM studierichtingen te kiezen Lerende Netwerken zijn platformen voor leerkrachten en andere onderwijsactoren om pedagogische methodes en ideeën uit te wisselen om zo beter vorm te geven aan STEM-educatie op het basis-en secundair onderwijs
> Versnippering van initiatieven > Weinig focus op onderbenutte doelgroepen (bijv. meisjes) > Weinig focus op zijinstroom > Impact op instroom STEM gediplomeerden blijft beperkt
Educatieve portaalsite van het Ministerie van Onderwijs en Vorming waarop gratis lesmateriaal en leermiddelen worden gedeeld door leerkrachten en studenten, maar ook andere organisaties en commerciële initiatieven
Verschillende Olympiades waarin leerlingen van het 2de en 3de graad secundair onderwijs uitgedaagd worden met STEM-competities in o.a. chemie, biologie, wiskunde en fysica Jeugdverenigingen NeW (Natuur & Wetenschap) en JCW (Jeugd, Cultuur en Wetenschap) organiseren wetenschappelijke activiteiten voor kinderen en jongeren tot 30 jaar
Source: Expert interviews; Secondary research; Roland Berger
210601_WSE Skills Roadmap_Finaal rapport_vf.pptx
57
Verhogen van de instroom van STEM gediplomeerden
Het aandeel STEM afgestudeerden is historisch ongeveer stabiel gebleven over de periode 2012-2019 Evolutie aandeel STEM afgestudeerden1) [2012-2019] Uitstroom Middelbaar onderwijs [%]
Uitstroom Bachelor [%]
Uitstroom Master [%]
100% 90%
80%
30% 28% 28% 30% 30% 30% 29% 31%
19% 19% 18% 19% 19% 19% 20% 21%
26% 26% 26% 26% 26% 26% 26% 26%
70% 60% 50% 40% 30%
70% 72% 72% 70% 70% 70% 71% 69%
81% 81% 82% 81% 81% 81% 80% 79%
74% 74% 74% 74% 74% 74% 74% 74%
20%
10% 0%
2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 Andere
2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019
2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019
STEM
1) Gebaseerd op de schoolverlatersenquête van VDAB met als STEM geclassificeerd studies in de Levenswetenschappen, Natuurwetenschappen, Wiskunde en statistiek, ICT, Algemene ingenieurswetenschappen, Elektrotechniek en Bouw Source: VDAB; Roland Berger
210601_WSE Skills Roadmap_Finaal rapport_vf.pptx
58
Verbeteren van de waardepropositie naar (toekomstige) werknemers toe
Bestaande initiatieven rond waardepropositie situeren zich vooral bij sectorfederaties en clusters – Bereik en opschalen als uitdagingen Bestaande initiatieven waardepropositie in Vlaanderen
Niet exhaustief
Beschrijving
Uitdagingen
Vlaams industrieforum
Initiatieven worden genomen om de perceptie van de industrie bij te stellen (bijv. beeldvorming bij kinderen door het aanpassen van het lesmateriaal)
Initiatieven van de sectorfederaties
De sectorfederaties sensibiliseren rond de waardepropositie van hun focussector, bijvoorbeeld via > Persberichten en posts op sociale media > Young talent lab van Essenscia: Jaarlijkse organisatie van een debat rond een actueel onderwerp met deelnemers gaande van studenten tot CEOs
Clusters & hun initiatieven
Catalisti en Vlaanderen Circulair sensibiliseren rond duurzame chemie en circulariteit respectievelijk, bijvoorbeeld via, > BlueChem: Een incubator die zich specifiek focust op innovatie en ondernemerschap in duurzame chemie > Moonshotprogramma: Een industrieel innovatieprogramma waarin Vlaamse kenniscentra, overheid en industrie samen aan doobraaktechnologieën werken voor een CO2-neutrale industrie > Ecodesign award: Jaarlijks wordt de Ecodesign by OVAM Gold Award uitgereikt aan een bedrijf of ontwerper die ecodesign op een representatieve manier inzet
Source: Expert interviews; Secondary research; Roland Berger
> Negatieve perceptie van de energieintensieve sectoren (bijv. vervuilend imago, niet toekomstgericht) > Personen buiten de focussectoren worden onvoldoende bereikt > Opschalen van initiatieven (bijv. Young Talent Lab)
210601_WSE Skills Roadmap_Finaal rapport_vf.pptx
59
Verhogen van de upskillingscapaciteit voor werkzoekenden & werknemers
Op verschillende niveaus wordt aan upskilling gedaan met tal van nieuwe initiatieven – Krapte en overlap als belangrijkste uitdagingen Bestaande initiatieven upskillingscapaciteit in Vlaanderen
Niet exhaustief
Beschrijving
Uitdagingen
Initiatieven van het initieël onderwijs
> Micro-credentials: Het hoger onderwijs bekijkt hoe micro-credentials verworven kunnen worden en ingezet op de arbeidsmarkt > Nieuwe onderwijsvormen: Het ontstaan van nieuwe onderwijsvormen zoals bijvoorbeel open online cursussen en informeel leren in de vrije tijd
Initiatieven van de vormingsinstellingen voor werknemers & werkzoekenden
> Talentenfabriek: Focus op gerichte acties (bijv. informeren van jongeren en werkzoekenden, zorgen dat gemotiveerde kandidaten in de juiste opleidingen stappen) om meer en goed opgeleide instroom te krijgen in knelpuntberoepen in de industrie > KIEM Academy PlastIQ: Een project met als doel werkzoekenden aan een job te helpen als operator innovatieve kunststofmaterialen via een korte opleiding waarin je ondergedompeld wordt in de wereld van kunststof
Initiatieven van de bedrijven
> Online upskillingsplatform Aperam: Ontwikkeling van een online upskillingsplatform voor arbeiders
Platform levenslang leren
Het Platform levenslang leren moet synergieën brengen tussen de beleidsdomeinen Werk, Economie en Onderwijs (in constructie)
Source: Expert interviews; Secondary research; Roland Berger
> Onduidelijke rolverdeling / overlap tussen de actoren > Krapte bij sectorspecifieke opleidingscapaciteit via vormingsinstellingen > Geen duidelijk kader voor samenwerking onderwijs en werkgevers (ondanks succesvolle initiatieven op micro-niveau) > Geen uniforme kwaliteitserkenning > Weinig opleidingen gefocust op groene thema's
210601_WSE Skills Roadmap_Finaal rapport_vf.pptx
60
Bij de opmaak van de strategische roadmap werden 4 belangrijke uitgangspunten gehanteerd Uitgangspunten van de strategische roadmap
Nood aan cross-sectorale initiatieven voor de energieintensieve sectoren
Source: Roland Berger
Focus op de groene en digitale transitie aangezien die hand in hand gaan
Belang van het voortbouwen op en gebruik maken van reeds bestaande initiatieven
Belang van het anticiperen & monitoren van impact
210601_WSE Skills Roadmap_Finaal rapport_vf.pptx
61
De strategische roadmap bestaat uit 5 initiatieven met specifieke acties die een antwoord bieden op de 3 objectieven Ter discussie
Strategische roadmap Objectieven
Anticiperen & monitoren van impact Continue monitoring & bijsturing
Objectieven stellen
2021
Verhogen van de instroom van STEM gediplomeerden
Ex-post evaluatie
2022
1
2023 STEM-unie
In kaart brengen van het ecosysteem
Lanceren operationele regisseur
2
Animeren van centraal kennisplatform
Opzetten van centraal kennisplatform
Structureren van samenwerking met het bedrijfsleven
Doelgroepenprogramma (meisjes, personen met migratieachtergrond)
Structurering van het programma (workshopgebaseerd) Lanceren van rolmodellen
Persoonlijke AI gestuurde interactie
Verbeteren van de waardepropositie naar (toekomstige) werknemers toe Verhogen van de upskillingcapaciteit voor werkzoekenden & werknemers
3
4
Waardepropositietraject
Validatie van de pijnpunten
Scherp stellen van de waardepropositie
Opzetten van gecoördineerde acties
5
Gemeenschappelijke sectorbranding-campagne
Tastbaar maken van positieve maatschappelijke impact Innovatie in het daglicht stellen Breed multi-kanaal communicatieplan
Cross-sectoraal opleidingsplatform Aanbod stroomlijnen
Opzetten van het samenwerkingsverband
Bepalen van rollen & verantwoordelijkheden in functie van de sterktes en zwaktes van de partners
Doelgroep mobiliseren Opleidingen aanbieden Competenties erkennen
Evaluatiepunten Source: Roland Berger
Scope initiatief breder dan de energie-intensieve sectoren 210601_WSE Skills Roadmap_Finaal rapport_vf.pptx
62
1
Stem-unie
De STEM-unie heeft als doel het connecteren, professionaliseren en opschalen van de bestaande STEM initiatieven Stem-unie
Hoe werkt het?
Beschrijving initiatief
Verder uit te werken met betrokken actoren Opzetten van een STEM- unie die het versnipperde landschap van STEM actoren samenbrengt, opschaalt en professionaliseert
Acties
Middelen
Betrokken actoren
In kaart brengen van het ecosysteem
> Resultaten stakeholdersoefening (okt. 2020) > Database met bestaande initiatieven > Definitie STEM
Lanceren operationele regisseur
> Mandaat operationele regisseur die de STEMunie aanstuurt
Opzetten van centraal kennisplatform
> Online platform waar de verschillende STEMactoren op terug te vinden zijn
> Initieël onderwijs > Sectorbedrijven > (Sectorale) vormingsinstellingen > Volwassenenonderwijs / CVO > Bestaande STEM-actoren > Beleidsmakers > Intersectorale adviseurs SERV
Animeren van centraal kennisplaform
> Online community (peer reviews, forum) > Evenementen (competitie, workshops) > Campagnes
Structureren van samenwerking met bedrijven
> Grootschalige samenwerkingsverbanden met bedrijven
Governance > xxx
Ambities > Connecteren, professionaliseren en opschalen van de bestaande STEM initiatieven (op lokaal en regionaal niveau) gefocust op zowel initiële opleidingskiezers als zij-instromers (met potentieël focus op door Covid geïmpacteerde sectoren)
Randvoorwaarden > Duidelijke afspraken rond rollen, verantwoordelijkheden en budgetten tussen de verschillende actoren en beleidsdomeinen
Succes meten > Bereik van initiatieven > Instroom in STEM opleidingen
Beheer door de operationeel regisseur ondersteund door de verschillende STEM-actoren
Vergelijkbare Initiatieven Source: Expert interviews; Roland Berger
210601_WSE Skills Roadmap_Finaal rapport_vf.pptx
63
2
Doelgroepenprogramma
Een doelgroepenprogramma moet opgezet worden om de instroom van ondervertegenwoordigde groepen in STEM te verhogen Doelgroepenprogramma
Hoe werkt het?
Beschrijving initiatief
Verder uit te werken met betrokken actoren
Stimuleren van ondervertegenwoordigde groepen (bijv. meisjes, personen met migratieachtergrond) om een STEM-opleiding te kiezen
> Opzetten van grootschalige initiatieven voor het bereiken van ondervertegenwoordige groepen
Acties
Middelen
Betrokken actoren
Structurering van het programma
> Binnen-en buitenschoolse STEM workshops gefocust op herkenbare onderwerpen voor de ondervertegenwoordigde groepen > In-house dagen bij bedrijven
> > > >
Lanceren van rolmodellen
Persoonlijke AI gestuurde interactie
Governance > xxx
Ambities
> Doelgroepgerichte podcasts en blogs > Influencers op social media (Instagram, Tik Tok, Snap Chat, Youtube) > (Student-)ambassadeurs in een mentorprogramma > Getrainde bots die een persoonlijk gesprek aangaan over STEM- studierichting > Doelgroepgerichte educatieve apps (bijv. daily fun fact) > (Online) advertenties
Initieël onderwijs Sectorbedrijven Bestaande STEM-actoren Intersectorale adviseurs SERV
Randvoorwaarden > Mogelijkheid tot opschaling van de acties
Succes meten > Instroom van ondervertegenwoordigde groepen in STEM opleidingen
Integratie binnen de STEM-unie
Vergelijkbare Initiatieven Source: Expert interviews; Roland Berger
210601_WSE Skills Roadmap_Finaal rapport_vf.pptx
64
3
Waardepropositietraject
Het waardepropositietraject ambieert een gemeenschappelijke waardepropositie via 3 acties uitgewerkt in cross-sectorale workshops Waardepropositietraject Beschrijving initiatief
Uitwerken van een concrete toekomstgerichte waardepropositie van de energie-intensieve sectoren naar werknemers toe
Hoe werkt het?
Acties Validatie van de pijnpunten
Scherpstellen van de waardepropositie
Opzetten van gecoördineerde acties
Governance
Verder uit te werken met betrokken actoren
Middelen
Betrokken actoren
> Cross-sectorale workshop rond de pijnpunten: – Vervuilend imago – Moeilijke werkuren (ploegenarbeid) – Niet toekomst gericht / traditioneel – Minderwaardig werk – Inclusie op de werkvloer
> > > >
Sectorbedrijven Sectorfederaties / clusters VDAB Vakbonden
> Cross-sectorale workshop rond de 5 elementen die de waardepropositie bepalen: – Affiliation – People – Advancement – Work – Rewards & benefits > Studies rond jobverwachtingen bij jongeren (bijv. Expeditie werk)
> > > >
Sectorbedrijven Sectorfederaties / clusters VDAB Vakbonden
> Cross-sectorale actieplan met gecoördineerde acties
> Sectorbedrijven > Sectorfederaties / clusters > VDAB
Ambities > Definiëren van een gemeenschappelijke waardepropositie van de energie-intensieve sectoren
Randvoorwaarden > Goede samenwerking tussen de verschillende sectorbedrijven
Succes meten > Aanwervingen binnen de sector > Retentie binnen de sector
Centrale rol voor de sectorfederaties met ondersteuning van de sectorbedrijven
Source: Expert interviews; Roland Berger
210601_WSE Skills Roadmap_Finaal rapport_vf.pptx
65
4
Gemeenschappelijke sectorbranding-campagne
Sectorbranding moet zorgen voor een hernieuwd imago van de industrie gefocust op positieve maatschappelijke impact & innovatie Gemeenschappelijke sectorbranding-campagne
Hoe werkt het?
Beschrijving initiatief
Verder uit te werken met betrokken actoren
Promoten van de uitgewerkte waardepropositie van de energie-intensieve naar huidige en potentiële werknemers
Ambities > Verbeteren van het imago over de energieintensieve sectoren bij het grote publiek
Acties
Middelen
Betrokken actoren
Tastbaar maken van positieve maatschappelijke impact
> Collectief debat rond de rol van de energie-intensieve sectoren in de klimaattransitie
> Sectorbedrijven > Sectorfederaties / clusters > VDAB
Innovatie in het daglicht stellen
> Cross-sectorale incubator die innovatie in de sectoren faciliteert en promoot > Online platform dat innovatie in de sectoren in het daglicht stelt
Randvoorwaarden > Mogelijkheid tot opschaling van de acties
Succes meten > Aanwervingen binnen de sector > Retentie binnen de sector
Breed multi-kanaal communicatieplan
Governance
> Multi-kanaal imago campagne – Berichten via sociale media, pers etc. – Jaarlijkse prijsuitreiking van "De grootste klimaatsprong" Centrale rol voor de sectorfederaties met ondersteuning van de sectorbedrijven
> xxx
Vergelijkbare Initiatieven Source: Expert interviews; Roland Berger
210601_WSE Skills Roadmap_Finaal rapport_vf.pptx
66
5
Cross-sectoraal opleidingsplatform
Het cross-sectoraal opleidingsplatform wil o.a. inspelen op de sterktes van de verschillende actoren om zo de capaciteit optimaal te benutten Cross-sectoraal opleidingsplatform
Hoe werkt het?
Beschrijving initiatief
Verder uit te werken met betrokken actoren
Opzetten van een cross-sectoraal opleidingsplatform die de verschillende actoren verbindt en inzet op hun sterktes
Acties
Middelen
Betrokken actoren
Opzetten van het samenwerkingsverband Bepalen van rollen & verantwoordelijkheden
> Overleg met de verschillende actoren rond de structuur van het samenwerkingsverband
> VDAB > Initieël onderwijs > (Sectorale) vormingsinstellingen > Sectorfederaties > Sectorbedrijven > Werkzoekenden > Sociale partners in sectorbedrijven
Aanbod stroomlijnen Doelgroep mobiliseren Opleidingen aanbieden Competenties erkennen
Governance
> Workshop rond sterktes van de verschillende actoren (vormingsinstellingen, sectorbedrijven, initieël onderwijs, VDAB, ….) > Opzet van centrale coördinatie (onder een gemeenschappelijke vlag) > Vastleggen van mix van opleidingsverstrekkers > Competentiekader groene en digitale transitie > Leerwegen / loopbaantrajecten
Ambities > Inspelen op de sterktes van de verschillende actoren om zo de totale opleidingscapaciteit in Vlaanderen optimaal te benutten
Randvoorwaarden > Goede samenwerking tussen de verschillende actoren met "neutrale" partij die de coördinerende rol op zich neemt
Succes meten > Cursisten per jaar
> Gemakkelijk navigeerbaar online platform > Bestaande opleidingsinfrastructuur van de verschillende actoren (incl. binnen sectorbedrijven) > Uniforme kwaliteitserkenning (rekeninghoudend met Vlaamse kwalificatiestructuur) Centrale coördinatie (logistiek + strategisch / cockpit)
Vergelijkbare Initiatieven Source: Workshop stakeholdersagenda; Roland Berger
210601_WSE Skills Roadmap_Finaal rapport_vf.pptx
67
F. Appendix
1
Chemie
Technici verwacht te stijgen in belang tegen 2035 – Nood aan basis digitale vaardigheden bij de technische profielen Jobs in Chemie (1/4)
Technisch
Mgmt.
Job
ISCO
Aantal werkenden in Vlaanderen
Relatieve verandering in belang
[++, +, =, --, -; 2035]
1,738 (5.1%)
Managers op administratief en commercieel gebied
11,12,14
Managers op het gebied van productie en gespecialiseerde diensten
13
1,748 (5.1%)
1,167 (3.4%) 1,174 (3.4%)
> > > > > > > > >
=
31
Operatoren
81
9,344 (27.5%)
6,331 (18.7%) 5,858 (17.2%)
Productiemedewerkers
2020
71, 72, 73, 75, 82, 93
+
> Integratie van (hernieuwbare) energietechnologieën (bijv. elektrificatie) > Innovatieve chemische productietechnologieën: Ethaan stoomkraken, propaan dehydrogenatie, elektrolyse van waterstof en steelanolmethode > Implementatie van veiligheidsprocedures
> > > >
-
> > > > > >
Toepassen van energie-efficiëntietechnieken Implementatie van veiligheidsprocedures Basis digitale werkvaardigheid Gebruik van smart metering Gebruik van augmented reality Flexibele planning & organisatie
> Besluitvaardigheid (op basis van data / ondersteunende technologieën) > Systeemdenken / procesdenken doorheen de verschillende stappen van het productieproces
> > > >
Implementatie van veiligheidsprocedures Basis digitale werkvaardigheid Gebruik van voorspellend onderhoud Gebruik van augmented reality
> Besluitvaardigheid (op basis van data / ondersteunende technologieën) > Flexibele planning & organisatie > Taal op de werkvloer
3,357 (9.9%) 2,959 (8.7%)
2035
Source: Expert interviews; Steunpunt werk (EAK); NBB; CEDEFOP; IHS; HERMREG; Roland Berger
Duurzaam energiemanagement (vraag vs. aanbod) & monitoring Ecologische context en duurzaamheidsprincipes Economische en regelgevende aspecten van innovatieve productietechnologieën Economische en financiële modellering Bewustwording creëren rond groene transitie Opportuniteitenidentificatie en management in de circulaire economie Transformatiemanagement Coachen & trainen Participatieve technieken
=
8,272 (24.4%) Technici
Belangrijkste kennis, vaardigheden en soft skills [2035]
-
--
< -15%
-
-15% tot -5%
=
-5% tot +5%
Basis digitale werkvaardigheid Gebruik van augmented reality Gebruik van smart metering Process reingeneering en optimalisatie op basis van processimulatie / digital twins > Flexibele planning & organisatie
+
+5% tot +15%
++ > +15%
210601_WSE Skills Roadmap_Finaal rapport_vf.pptx
69
1
Chemie
Administratief personeel verwacht licht te dalen in belang tegen 2035 Jobs in Chemie (2/4) Technisch
Job
ISCO
Wetenschappers en ingenieurs
Bestuurders van voertuigen en bedieners van mobiele installaties
Ondersteunend
Elektriciens en elektronici
Administratief personeel
Aantal werkenden in Vlaanderen
Relatieve verandering in belang
[++, +, =, --, -; 2035]
2,601 (7.7%) 21
3,081 (9.1%)
542 (1.6%)
626 (1.8%) 74 816 (2.4%)
2020
++
24,33,41, 43,44
5,318 (15,6%)
25,35
909 (2.7%)
2035
Source: Expert interviews; Steunpunt werk (EAK); NBB; CEDEFOP; IHS; HERMREG; Roland Berger
> Ecologische context en duurzaamheidsprincipes > Opportuniteitenidentificatie en management in de circulaire economie > Data science (bijv. AI) > Principes van processimulatie / digital twins > (Agile) projectwerking
--
> > > >
Implementatie van veiligheidsprocedures Basis digitale werkvaardigheid Flexibele planning & organisatie Taal op de werkvloer
++
> > > >
(Hernieuwbare) energietechnologieën (bijv. elektriciteit, groene waterstof) Implementatie van veiligheidsprocedures Industrial IoT technologieën (bijv. connectiviteit, smart metering, voorspellend onderhoud) Gebruik van voorspellend onderhoud
> > > > >
Basis digitale werkvaardigheid (bijv. collaboration screens) Interactie met RPA bot Besluitvaardigheid (op basis van data / ondersteunende technologieën) Projectwerking Stakeholdermanagement
> > > >
Industrial IoT technologieën (bijv. connectiviteit, smart metering, voorspellend onderhoud) Robotic process automation technologieën Cyber- & applicatiesecurity technologieën Projectwerking
6,117 (18.1%)
719 (2.1%) IT specialist
> (Hernieuwbare) energietechnologieën (bijv. elektriciteit, groene waterstof) > Innovatieve chemische productietechnologieën: Ethaan stoomkraken, propaan dehydrogenatie, elektrolyse van waterstof en steelanolmethode > CCS/CCU technologie
816 (2.4%) 83
Belangrijkste kennis, vaardigheden en soft skills [2035]
-
++ --
< -15%
-
-15% tot -5%
=
-5% tot +5%
+
+5% tot +15%
++ > +15%
210601_WSE Skills Roadmap_Finaal rapport_vf.pptx
70
1
Chemie
Stijging van het aantal verkopers verwacht tegen 2035 met nieuwe skillsnoden zoals circulaire economie verkoopsmodellen Jobs in Chemie (3/4) Ondersteunend
Job
ISCO
Bewakers en veiligheidspersoneel
Aantal werkenden in Vlaanderen
Relatieve verandering in belang
[++, +, =, --, -; 2035]
587 (1.7%) 42,54
590 (1.7%)
470 (1.4%)
Milieu, arbeid en veiligheidsinspecteurs
22,32
Huishoudelijke hulpen en schoonmaken
91
543 (1.6%)
448 (1.3%) 451 (1.3%)
=
/
+
> Veiligheidsprocedures (bijv. opslag van waterstof) > Regelgevende aspecten van innovatieve productietechnologieën > Projectwerking
=
/
> > > > >
368 (1.1%) Verkopers
52,51
Ondersteunend personeel op juridisch, 26,34 maatschappelijk en cultureel vlak 2020
Belangrijkste kennis, vaardigheden en soft skills [2035]
463 (1.4%)
125 (0.4%) 126 (0.4%)
2035
Source: Expert interviews; Steunpunt werk (EAK); NBB; CEDEFOP; IHS; HERMREG; Roland Berger
++
Ecologische context en duurzaamheidsprincipes Economische en regelgevende aspecten van innovatieve productietechnologieën Circulaire economie verkoopsmodellen Bewustwording creëren rond groene transitie Verkoop producten / diensten in de circulaire economie
> Regelgevende aspecten van innovatieve productietechnologieën > Projectwerking
=
--
< -15%
-
-15% tot -5%
=
-5% tot +5%
+
+5% tot +15%
++ > +15%
210601_WSE Skills Roadmap_Finaal rapport_vf.pptx
71
1
Chemie
Het aandeel van de elementaire beroepen is verwacht constant te blijven
Ondersteunend
Jobs in Chemie (4/4) Job
ISCO
Vuilnisophalers enverwerkers en andere elementaire beroepen
96
Medewerkers sneldienstrestauratie
94
Aantal werkenden in Vlaanderen
Relatieve verandering in belang
[++, +, =, --, -; 2035]
73 (0.2%)
> Implementatie van veiligheidsprocedures > Basis digitale werkvaardigheid > Flexibele planning & organisatie > Taal op de werkvloer
=
73 (0.2%)
40 (0.1%)
Belangrijkste kennis, vaardigheden en soft skills [2035]
=
/
40 (0.1%)
2020
2035
Source: Expert interviews; Steunpunt werk (EAK); NBB; CEDEFOP; IHS; HERMREG; Roland Berger
--
< -15%
-
-15% tot -5%
=
-5% tot +5%
+
+5% tot +15%
++ > +15%
210601_WSE Skills Roadmap_Finaal rapport_vf.pptx
72
2
Primaire metalen
Een lichte daling in het aantal productiemedewerkers verwacht gedreven door automatisering Jobs in Primaire metalen (1/4)
Technisch
Mgmt.
Job
ISCO
Aantal werkenden in Vlaanderen
Relatieve verandering in belang
[++, +, =, --, -; 2035]
849 (4.6%)
Managers op administratief en commercieel gebied
11,12,14
Managers op het gebied van productie en gespecialiseerde diensten
13
655 (4.1%)
> Duurzaam energiemanagement (vraag vs. aanbod) & monitoring > Ecologische context en duurzaamheidsprincipes > Economische en regelgevende aspecten van innovatieve productietechnologieën > Economische en financiële modellering > Bewustwording creëren rond groene transitie > Opportuniteitenidentificatie en management in de circulaire economie > Transformatiemanagement > Coachen & trainen > Participatieve technieken
-
487 (2.7%)
+
470 (2.9%)
4,658 (25.4%) Operatoren
Productiemedewerkers
81
71, 72, 73, 75, 82, 93
3,987 (24.8%)
=
3,195 (17.4%) 2,445 (15.2%)
-
2020
31
2,584 (16.1%)
2035
Source: Expert interviews; Steunpunt werk (EAK); NBB; CEDEFOP; IHS; HERMREG; Roland Berger
> > > > > >
Toepassen van energie-efficiëntietechnieken Implementatie van veiligheidsprocedures Basis digitale werkvaardigheid Gebruik van smart metering Gebruik van augmented reality Flexibele planning & organisatie
> Besluitvaardigheid (op basis van data / ondersteunende technologieën) > Systeemdenken / procesdenken doorheen de verschillende stappen van het productieproces
> > > >
Implementatie van veiligheidsprocedures Basis digitale werkvaardigheid Gebruik van voorspellend onderhoud Gebruik van augmented reality
> Besluitvaardigheid (op basis van data / ondersteunende technologieën) > Flexibele planning & organisatie > Taal op de werkvloer
> Duurzaam & klantgericht product- en materiaalontwerp > Integratie van (hernieuwbare) energietechnologieën (bijv. elektrificatie) > Innovatieve staal productietechnologieën: IGAR technologie > Implementatie van veiligheidsprocedures > Milieu-impact kwantificatie & monitoring
2,853 (15.5%) Technici
Belangrijkste kennis, vaardigheden en soft skills [2035]
= --
< -15%
-
-15% tot -5%
=
-5% tot +5%
> > > >
Basis digitale werkvaardigheid Gebruik van augmented reality Gebruik van smart metering Process reingeneering en optimalisatie op basis van processimulatie / digital twins > Flexibele planning & organisatie
+
+5% tot +15%
++ > +15%
210601_WSE Skills Roadmap_Finaal rapport_vf.pptx
73
2
Primaire metalen
Administratief personeel verwacht constant te blijven maar met een wijziging in skillsnoden zoals milieu-impact kwantificatie Jobs in Primaire metalen (2/4) Technisch
Job
ISCO
Wetenschappers en ingenieurs
Bestuurders van voertuigen en bedieners van mobiele installaties
Ondersteunend
Elektriciens en elektronici
[++, +, =, --, -; 2035]
1,371 (7.5%) 21 1,331
83
851 (5.3%)
+
=
623 (3.4%) 74
24, 33, 41, 43, 44
Huishoudelijke hulpen en schoonmakers
91
633 (3.9%)
++
2,084 (11.4%) 1,889 (11.8%)
387 (2.1%) 339 (2.1%)
2035
Source: Expert interviews; Steunpunt werk (EAK); NBB; CEDEFOP; IHS; HERMREG; Roland Berger
Belangrijkste kennis, vaardigheden en soft skills [2035] > Duurzaam & klantgericht product- en materiaalontwerp > (Hernieuwbare) energietechnologieën (bijv. elektriciteit) > Innovatieve staal productietechnologieën: IGAR technologie > CCS/CCU technologie
998 (5.4%)
Administratief personeel
2020
Aantal werkenden in Vlaanderen
Relatieve verandering in belang
=
> Ecologische context en duurzaamheidsprincipes > Opportuniteitenidentificatie en management in de circulaire economie > Data science (bijv. AI) > Principes van processimulatie / digital twins > (Agile) projectwerking
> > > >
Implementatie van veiligheidsprocedures Basis digitale werkvaardigheid Flexibele planning & organisatie Taal op de werkvloer
> > > >
(Hernieuwbare) energietechnologieën (bijv. elektriciteit, groene waterstof) Implementatie van veiligheidsprocedures Industrial IoT technologieën (bijv. connectiviteit, smart metering, voorspellend onderhoud) Gebruik van voorspellend onderhoud
> > > > > >
Milieu-impact kwantificatie & monitoring Basis digitale werkvaardigheid (bijv. collaboration screens) Interactie met RPA bot Besluitvaardigheid (op basis van data / ondersteunende technologieën) Projectwerking Stakeholdermanagement
/
=
--
< -15%
-
-15% tot -5%
=
-5% tot +5%
+
+5% tot +15%
++ > +15%
210601_WSE Skills Roadmap_Finaal rapport_vf.pptx
74
2
Primaire metalen
Stijging in het belang van IT specialisten, verkopers en milieu, arbeid en veiligheidsinspecteurs verwacht tegen 2035 Jobs in Primaire metalen (3/4) Ondersteunend
Job
ISCO
Aantal werkenden in Vlaanderen
Relatieve verandering in belang
[++, +, =, --, -; 2035]
343 (1.9%) IT specialist
25,35
366 (2.0%)
++
158 (0.9%) Verkopers
52,51
Bewakers en veiligheidspersoneel
Milieu, arbeid, en veiligheidsinspecteurs
Vuilnisophalers enverwerkers en andere elementaire beroepen 2020
160 (0.9%)
++
Belangrijkste kennis, vaardigheden en soft skills [2035] > > > >
Industrial IoT technologieën (bijv. connectiviteit, smart metering, voorspellend onderhoud) Robotic process automation technologieën Cyber- & applicatiesecurity technologieën Projectwerking
> > > > >
Ecologische context en duurzaamheidsprincipes Economische en regelgevende aspecten van innovatieve productietechnologieën Circulaire economie verkoopsmodellen Bewustwording creëren rond groene transitie Verkoop producten / diensten in de circulaire economie
76 (0.4%) 54,42
67 (0.4%)
=
/
> Veiligheidsprocedures > Regelgevende aspecten van innovatieve productietechnologieën > Projectwerking
75 (0.4%) 22,32
76 (0.5%)
++
> Implementatie van veiligheidsprocedures > Basis digitale werkvaardigheid > Flexibele planning & organisatie > Taal op de werkvloer
68 (0.4%) 96
59 (0.4%)
2035
Source: Expert interviews; Steunpunt werk (EAK); NBB; CEDEFOP; IHS; HERMREG; Roland Berger
=
--
< -15%
-
-15% tot -5%
=
-5% tot +5%
+
+5% tot +15%
++ > +15%
210601_WSE Skills Roadmap_Finaal rapport_vf.pptx
75
2
Primaire metalen
Stijging in aantal onderwijsdeskundigen verwacht tegen 2035 door het belang van upskilling in de sector Jobs in Primaire metalen (4/4) Ondersteunend
Job
ISCO
23
Medewerkers sneldienstrestauratie
94
2020
Belangrijkste kennis, vaardigheden en soft skills [2035]
[++, +, =, --, -; 2035]
62 (0.3%)
Onderwijsdeskundigen
Ondersteunend personeel op juridisch, maatschappelijk en cultureel vlak
Aantal werkenden in Vlaanderen
Relatieve verandering in belang
87 (0.5%)
41 (0.2%) 36 (0.2%)
26 (0.1%) 26,34 23 (0.1%)
2035
Source: Expert interviews; Steunpunt werk (EAK); NBB; CEDEFOP; IHS; HERMREG; Roland Berger
++
/
=
/
> Regelgevende aspecten van innovatieve productietechnologieën > Projectwerking
=
--
< -15%
-
-15% tot -5%
=
-5% tot +5%
+
+5% tot +15%
++ > +15%
210601_WSE Skills Roadmap_Finaal rapport_vf.pptx
76
3
Rubber & plastic
Een lichte stijging van het aantal technici wordt verwacht gedreven door technologische ontwikkelingen
Technisch
Mgmt.
Jobs in Rubber & plastic (1/4) Job
ISCO
Managers op administratief en commercieel gebied
11,12,14
Aantal werkenden in Vlaanderen
Relatieve verandering in belang
[++, +, =, --, -; 2035]
1,044 (5.5%)
=
> Duurzaam energiemanagement (vraag vs. aanbod) & monitoring > Ecologische context en duurzaamheidsprincipes > Economische en regelgevende aspecten van innovatieve productietechnologieën > Economische en financiële modellering > Bewustwording creëren rond groene transitie > Opportuniteitenidentificatie en management in de circulaire economie > Transformatiemanagement > Coachen & trainen > Participatieve technieken
972 (5.5%) Managers op het gebied van productie en gespecialiseerde diensten
13
Operatoren
81
758 (4.0%)
=
706 (4.0%)
6,381 (33.7%)
=
6,131 (34.8%) Productiemedewerkers
71, 72, 73, 75, 82
2,074 (11.0%)
=
1,930 (11.0%) Technici
31
1,965 (10.4%)
+
1,997 (11.3%) 2020
Belangrijkste kennis, vaardigheden en soft skills [2035]
2035
Source: Expert interviews; Steunpunt werk (EAK); NBB; CEDEFOP; IHS; HERMREG; Roland Berger
--
> > > > > > >
Toepassen van energie-efficiëntietechnieken Implementatie van veiligheidsprocedures Lean manufacturing Toegepaste elektromechanica Basis digitale werkvaardigheid Gebruik van smart metering Gebruik van augmented reality
> Flexibele planning & organisatie > Besluitvaardigheid (op basis van data / ondersteunende technologieën) > Systeemdenken / procesdenken doorheen de verschillende stappen van het productieproces
> > > > > >
Implementatie van veiligheidsprocedures Lean manufacturing Toegepaste elektromechanica Basis digitale werkvaardigheid Gebruik van voorspellend onderhoud Gebruik van augmented reality
> Besluitvaardigheid (op basis van data / ondersteunende technologieën) > Flexibele planning & organisatie > Taal op de werkvloer
> Integratie van (hernieuwbare) energietechnologieën (bijv. elektrificatie) > Innovatieve productietechnologieën > Implementatie van veiligheidsprocedures > Lean manufacturing > Toegepaste elektromechanica > Basis digitale werkvaardigheid
> Gebruik van augmented reality > Gebruik van smart metering > Process reingeneering en optimalisatie op basis van processimulatie / digital twins > Flexibele planning & organisatie > Besluitvaardigheid
< -15%
-
-15% tot -5%
=
-5% tot +5%
+
+5% tot +15%
++ > +15%
210601_WSE Skills Roadmap_Finaal rapport_vf.pptx
77
3
Rubber & plastic
Binnen rubber & plastic wordt door het invoeren van automatisering een sterkte afname verwacht van het belang van inpakkers Jobs in Rubber & plastic (2/4) Technisch
Job
ISCO
Aantal werkenden in Vlaanderen
Relatieve verandering in belang
> Implementatie van veiligheidsprocedures > Flexibele planning & organisatie > Taal op de werkvloer
1,146 (6.1%)
Inpakkers
93
--
851 (4.8%)
Wetenschappers en ingenieurs
21
964 (5.1%)
> Duurzaam & klantgericht product- en materiaalontwerp > (Hernieuwbare) energietechnologieën (bijv. elektriciteit) > Recyclagetechnieken en beperken van afvalstromen
=
921 (5.2%)
Bestuurders van voertuigen en bedieners van mobiele installaties
Ondersteunend
Belangrijkste kennis, vaardigheden en soft skills [2035]
[++, +, =, --, -; 2035]
Elektriciens en elektronici
83
821 (4.3%)
=
764 (4.3%)
119 (0.6%)
=
74 111 (0.6%)
2020
24,33,41, 43,44
> > > >
Implementatie van veiligheidsprocedures Basis digitale werkvaardigheid Flexibele planning & organisatie Taal op de werkvloer
> > > >
(Hernieuwbare) energietechnologieën (bijv. elektriciteit, groene waterstof) Implementatie van veiligheidsprocedures Industrial IoT technologieën (bijv. connectiviteit, smart metering, voorspellend onderhoud) Gebruik van voorspellend onderhoud
> Basis digitale werkvaardigheid (bijv. collaboration screens) > Besluitvaardigheid (op basis van data / ondersteunende technologieën) > Projectwerking
2,594 (13.7%) Administratief personeel
> Ecologische context en duurzaamheidsprincipes > Opportuniteitenidentificatie en management in de circulaire economie > Data science (bijv. AI) > Principes van processimulatie / digital twins > (Agile) projectwerking
-
2,199 (12.5%)
2035
Source: Expert interviews; Steunpunt werk (EAK); NBB; CEDEFOP; IHS; HERMREG; Roland Berger
--
< -15%
-
-15% tot -5%
=
-5% tot +5%
+
+5% tot +15%
++ > +15%
210601_WSE Skills Roadmap_Finaal rapport_vf.pptx
78
3
Rubber & plastic
Aandeel van milieu, arbeid, en veiligheidsinspecteurs en IT specialisten verwacht toe te nemen tegen 2035 Jobs in Rubber & plastic (3/4) Ondersteunend
Job
ISCO
IT specialist
25,35
Aantal werkenden in Vlaanderen
Relatieve verandering in belang
[++, +, =, --, -; 2035]
357 (1.9%) 368 (1.9%)
209 (1.1%) Verkopers
52,51 195 (1.0%)
Huishoudelijke hulpen en schoonmaken
Milieu, arbeid, en veiligheidsinspecteurs
Bewakers en veiligheidspersoneel
2020
159 (0.8%) 91 148 (0.8%)
122 (0.6%) 54,42 126 (0.7%)
+
=
=
Belangrijkste kennis, vaardigheden en soft skills [2035] > > > >
Industrial IoT technologieën (bijv. connectiviteit, smart metering, voorspellend onderhoud) Robotic process automation technologieën Cyber- & applicatiesecurity technologieën Projectwerking
> > > > >
Ecologische context en duurzaamheidsprincipes Economische en regelgevende aspecten van innovatieve productietechnologieën Circulaire economie verkoopsmodellen Bewustwording creëren rond groene transitie Verkoop producten / diensten in de circulaire economie
/
> Veiligheidsprocedures > Regelgevende aspecten van innovatieve productietechnologieën > Projectwerking
+
102 (0.5%)
22,32
95 (0.5%)
2035
Source: Expert interviews; Steunpunt werk (EAK); NBB; CEDEFOP; IHS; HERMREG; Roland Berger
=
/
--
< -15%
-
-15% tot -5%
=
-5% tot +5%
+
+5% tot +15%
++ > +15%
210601_WSE Skills Roadmap_Finaal rapport_vf.pptx
79
3
Rubber & plastic
Het aandeel van het overige ondersteunend personeel is verwacht constant te blijven tot 2035 Jobs in Rubber & plastic (4/4) Ondersteunend
Job
ISCO
Ondersteunend personeel op juridisch, 26,34 maatschappelijk en cultureel vlak
Vuilnisophalers enverwerkers
96
Verzorgend personeel
53
2020
Aantal werkenden in Vlaanderen
Relatieve verandering in belang
[++, +, =, --, -; 2035]
42 (0.2%)
Belangrijkste kennis, vaardigheden en soft skills [2035] > Regelgevende aspecten van innovatieve productietechnologieën > Projectwerking
=
39 (0.2%)
28 (0.1%)
=
> Implementatie van veiligheidsprocedures > Basis digitale werkvaardigheid > Flexibele planning & organisatie > Taal op de werkvloer
=
/
26 (0.1%)
21 (0.1%) 20 (0.1%)
2035
Source: Expert interviews; Steunpunt werk (EAK); NBB; CEDEFOP; IHS; HERMREG; Roland Berger
--
< -15%
-
-15% tot -5%
=
-5% tot +5%
+
+5% tot +15%
++ > +15%
210601_WSE Skills Roadmap_Finaal rapport_vf.pptx
80
4
Petrochemie
In de petrochemie wordt een toename in belang wetenschappers en ingenieurs verwacht gedreven door technologische ontwikkelingen
Mgmt.
Jobs in Petrochemie (1/3) Job
ISCO
Managers op het gebied van productie en gespecialiseerde diensten
13
Managers op administratief en commercieel gebied
11,12,14
Aantal werkenden in Vlaanderen
Relatieve verandering in belang
[++, +, =, --, -; 2035]
Technisch
31
Productiemedewerkers
= > Integratie van (hernieuwbare) energietechnologieën (bijv. elektrificatie) > Toegepaste biologie en chemie > Implementatie van veiligheidsprocedures (waterstof, syn-brandstoffen) > Toepassen van energie-efficiëntietechnieken
1,252 (32.0%) 1,084 (33.4%)
Wetenschappers en ingenieurs
=
166 (4.2%) 138 (4.2%)
Technici
> Duurzaam energiemanagement (vraag vs. aanbod) & monitoring > Ecologische context en duurzaamheidsprincipes > Economische en regelgevende aspecten van innovatieve productietechnologieën > Economische en financiële modellering > Bewustwording creëren rond groene transitie > Opportuniteitenidentificatie en management in de circulaire economie > Transformatiemanagement > Coachen & trainen > Participatieve technieken
237 (6.1%) 197 (6.1%)
=
71,72,73, 75,82,93
290 (8.9%)
260 (6.6%) 180 (5.5%)
(Hernieuwbare) energietechnologieën Toepassen van energie-efficiëntietechnieken Toegepaste biologie en chemie Ecologische context en duurzaamheidsprincipes > (Agile) projectwerking
++
> > > >
--
-Source: Expert interviews; Steunpunt werk (EAK); NBB; CEDEFOP; IHS; HERMREG; Roland Berger
> Flexibele planning & organisatie > (Agile) projectwerking
> > > >
296 (7.6%) 21
Belangrijkste kennis, vaardigheden en soft skills [2035]
< -15%
Implementatie van veiligheidsprocedures Basis digitale werkvaardigheid Gebruik van voorspellend onderhoud Besluitvaardigheid (op basis van data / ondersteunende technologieën)
-
-15% tot -5%
=
-5% tot +5%
> Flexibele planning & organisatie > Taal op de werkvloer
+
+5% tot +15%
++ > +15%
210601_WSE Skills Roadmap_Finaal rapport_vf.pptx
81
4
Petrochemie
Een daling in het belang van operatoren en bewakers en veiligheidspersoneel wordt verwacht Jobs in Petrochemie (2/3) Technisch
Job
ISCO
Aantal werkenden in Vlaanderen
Relatieve verandering in belang
Elektriciens en elektronici
81
--
158
95 (2.4%)
Administratief personeel
24,33,41, 43,44
> > > >
++
74 92 (2.8%)
Ondersteunend
> Toepassen van energie-efficiëntietechnieken > Implementatie van veiligheidsprocedures (waterstof, syn-brandstoffen) > Flexibele planning & organisatie > Besluitvaardigheid (op basis van data / ondersteunende technologieën)
232 (5.9%)
Operatoren
Belangrijkste kennis, vaardigheden en soft skills [2035]
[++, +, =, --, -; 2035]
(Hernieuwbare) energietechnologieën (bijv. elektriciteit, groene waterstof) Implementatie van veiligheidsprocedures Industrial IoT technologieën (bijv. connectiviteit, smart metering, voorspellend onderhoud) Gebruik van voorspellend onderhoud
> Besluitvaardigheid (op basis van data / ondersteunende technologieën) > Projectwerking
987 (25.2%) 784 (24.2%)
> Systeemdenken / procesdenken doorheen de verschillende stappen van het productieproces
=
119 (3.0%) Bewakers en veiligheidspersoneel
42,52
Huishoudelijke hulpen en schoonmakers
91
2020
76 (2.4%)
--
/
=
/
87 (2.2%) 72 (2.2%)
2035
Source: Expert interviews; Steunpunt werk (EAK); NBB; CEDEFOP; IHS; HERMREG; Roland Berger
--
< -15%
-
-15% tot -5%
=
-5% tot +5%
+
+5% tot +15%
++ > +15%
210601_WSE Skills Roadmap_Finaal rapport_vf.pptx
82
4
Petrochemie
Het belang van milieu, arbeid en veiligheidsinspecteurs en IT specialisten wordt verwacht toe te nemen Jobs in Petrochemie (3/3) Ondersteunend
Job
ISCO
Vuilnisophalers enverwerkers en andere elementaire beroepen
96
Aantal werkenden in Vlaanderen
Relatieve verandering in belang
[++, +, =, --, -; 2035]
82 (2.1%) 68 (2.1%)
43 (1.1%) IT specialist
25,35 40
Medewerkers sneldienstrestauratie
Verkopers
94
32 (0.8%)
Belangrijkste kennis, vaardigheden en soft skills [2035] > Implementatie van veiligheidsprocedures > Flexibele planning & organisatie > Taal op de werkvloer
=
> Cyber- & applicatiesecurity technologieën > Projectwerking
+
=
/
26 (0.8%)
51,52
23 (0.6%)
> Ecologische context en duurzaamheidsprincipes > Economische en regelgevende aspecten van innovatieve productietechnologieën
=
19 (0.6%)
Milieu, arbeid en veiligheidsinspecteurs
2020
2 (0.0%) 22,32
24 (0.7%)
2035
Source: Expert interviews; Steunpunt werk (EAK); NBB; CEDEFOP; IHS; HERMREG; Roland Berger
++
--
> Veiligheidsprocedures > Regelgevende aspecten van innovatieve productietechnologieën > Projectwerking
< -15%
-
-15% tot -5%
=
-5% tot +5%
+
+5% tot +15%
++ > +15%
210601_WSE Skills Roadmap_Finaal rapport_vf.pptx
83