Knelpuntberoepen in Vlaanderen
Knelpuntberoepen in Vlaanderen 2022
1 Publicatiedatum 1 februari 2022
editie 2022
Inhoud
Overzicht
3
Methodologie
7
Administratieve beroepen
10
Bouwberoepen
12
Communicatie- en kennisberoepen
16
Dienstverlenende beroepen
17
Horeca-, handels- en verkooppersoneel
18
Industriële beroepen en ambachten
20
Land-, tuin- en bosbouw- en visserijberoepen
28
Medische, paramedische en verzorgende beroepen
29
Pedagogische beroepen
31
Transport- en logistieke beroepen
32
Vrijetijds- en artistieke beroepen
34
Top 10
35
2 | Knelpuntberoepen 2022
Overzicht
Situering Corona houdt ons nu al bijna twee jaar lang in zijn greep. De diverse overheidsmaatregelen om de pandemie in te dijken hebben niet alleen gevolgen voor ons persoonlijke leven maar ook op de arbeidsmarkt. Door deze maatregelen werden we in de loop van 2020 en begin 2021 volop geconfronteerd met sectorale lockdowns en een grote economische onzekerheid. Hierdoor was de vraag naar nieuwe werknemers zeer beperkt. Vanaf het voorjaar van 2021 werden deze maatregelen geleidelijk en gedeeltelijk opgeheven. Als gevolg van deze versoepelingen is de situatie op de arbeidsmarkt terug volledig gewijzigd. Werkgevers zijn vanaf april-mei 2021 opnieuw volop beginnen aanwerven. Ondertussen bevinden we ons op een zeer krappe arbeidsmarkt. Het blijft evenwel moeilijk inschatten wat corona ons in de toekomst nog zal brengen.
De studie van de knelpuntberoepen 2022 Het onderzoek naar de knelpuntberoepen is steeds gebaseerd op twee pijlers: een kwantitatieve analyse van VDAB-gegevens van vacatures en werkzoekenden en een kwalitatieve bevraging van VDAB-experten en relevante sectororganisaties. De kwantitatieve analyse op basis van jaarcijfers gebeurde begin juli 2021 en betreft voor het grootste deel het coronatijdperk waarin we te maken hadden met strenge, beperkende maatregelen en sectorale sluitingen. Het overleg met de VDAB-experten en sectororganisaties liep van september tot eind november en had dus vooral plaats met het perspectief van economisch herstel. 3 | Knelpuntberoepen 2022
Overzicht
Het onderzoek naar de knelpuntberoepen probeert een zicht te geven op de structurele evoluties en mismatch op de arbeidsmarkt, en dit binnen de context van een beroep. De lijst knelpuntberoepen wordt onder andere gebruikt voor de erkenning van opleidingen en het toekennen van vrijstellingen voor werkzoekenden. Daarnaast is het een prioriteitenlijst: een lijst van beroepen waarvoor werkgevers de grootste problemen ondervinden bij het invullen van hun vacatures. Dit wil echter niet zeggen dat alle vacatures voor niet-knelpuntberoepen zonder problemen in te vullen zijn, zeker niet in een krappe arbeidsmarkt zoals we die nu kennen.
Toenemend aantal knelpuntberoepen Dat het aantal knelpuntberoepen toeneemt in een krappe arbeidsmarkt zal niemand verwonderen. Op de VDAB knelpuntberoepenlijst voor 2022 staan ondertussen 207 beroepen, dit zijn er 17 meer dan vorig jaar. Binnen de top tien komt verpleegkundige - weinig verrassend - naar voor als grootste knelpunt. Daarnaast blijft de zoektocht naar technisch geschoold personeel voor vele werkgevers bijzonder moeilijk. Meer dan de helft van de top tien van de knelpuntberoepen betreft dan ook een technische functie: van technicus industriële installaties over conducteur/werfleider bouw tot onderhoudsmecanicien. Andere beroepen in de top tien zijn ‘klassiekers’ als bestuurder trekker-oplegger en schoonmaker. Naast deze knelpuntberoepen en andere ‘vaste waarden’ zoals bijvoorbeeld ICT-profielen, chef-kok, leerkracht lager- en secundair onderwijs en slager kent 2022 ook een aantal nieuwkomers, onder andere binnen de bouwsector en de financiële sector. 4 | Knelpuntberoepen 2022
Overzicht
Corona Bij een aantal knelpuntberoepen hebben de maatregelen om de pandemie onder controle te krijgen er in eerste instantie voor gezorgd dat de vraag naar nieuwe werknemers zeer beperkt was. De tijdelijke, verplichte sluiting van volledige sectoren had rechtstreekse en onrechtstreekse gevolgen voor onder andere horecapersoneel, kappers, redders, autocarchauffeurs en rijinstructeurs. Bij herneming van de activiteiten werd echter gevreesd voor nog grotere aanwervingsproblemen. Die vrees werd in een aantal gevallen bevestigd. In de sector van de horeca bijvoorbeeld kozen tijdelijk werkloze werknemers voor meer werkzekerheid binnen een ander beroep of een andere sector.
Vergrijzing Ook de toenemende vergrijzing heeft een impact op de arbeidsmarkt. Een grote groep ervaren werkkrachten is aan het uittreden, wat aanleiding geeft tot een stijgende vervangingsvraag. Zeker de gezondheids- en welzijnszorg - die de voorbije twee jaar ook nog met extra uitdagingen te maken kreeg wordt sterk met deze vergrijzing geconfronteerd, en dit zowel bij de zorgverleners als bij de zorgvragers. Het probleem van deze sector om voldoende personeel te vinden doet zich in de eerste plaats voor bij de (hoofd)verpleegkundigen, maar ook het vinden van zorgkundigen en verzorgenden is moeilijk.
5 | Knelpuntberoepen 2022
Overzicht
Kloof De oorzaak van het knelpunt ligt niet altijd bij een tekort aan kandidaten. Ook bij nieuwe knelpuntberoepen zoals schilder-decorateur, fietshersteller, adviseur kredieten of verkoper in een doe-het-zelfzaak spelen verschillende factoren een rol in de problematiek. De vraag naar competenties zoals klantvriendelijkheid, commercieel-technische kennis en talenkennis maakt het soms moeilijk om geschikte werknemers te vinden. Daarnaast vormen specifieke arbeidsomstandigheden zoals zwaar fysieke arbeid, weekend- en avondwerk, deeltijdse contracten of verloning vaak een struikelblok. De kloof tussen de verwachtingen van kandidaten en werkgevers is soms groot en bemoeilijkt een vlotte invulling van vacatures. De komende jaren zal blijken in welke mate corona impact gehad heeft op de organisatie van de arbeidsmarkt. Momenteel heeft corona schijnbaar weinig veranderd aan de structurele mismatch op de arbeidsmarkt. Nieuwe maatregelen in het kader van de corona-epidemie kunnen een tijdelijke impact hebben op bepaalde beroepen of sectoren maar voorlopig ziet het ernaar uit dat de structurele aanwervingsproblemen in alle hevigheid teruggekeerd zijn.
6 | Knelpuntberoepen 2022
Methodologie
Een knelpuntberoep is een beroep waarvoor de invulling van vacatures moeilijker verloopt dan voor de andere beroepen.
Het bepalen van de knelpuntberoepen en het samenstellen van de knelpuntberoepenlijst gebeurt in verschillende stappen.*
Statistische analyse
Advies VDAB-experten
Advies sectororganisaties
Analyse op basis van de VDAB-vacaturedatabank. Aan de hand van statistische indicatoren wordt een lijst van ‘potentiële knelpuntberoepen’ opgemaakt.
De lijst van potentiële knelpuntberoepen wordt voorgelegd aan inhoudelijke experten binnen VDAB.
De lijst van potentiële knelpuntberoepen wordt besproken met de relevante sectororganisaties.
Knelpuntberoepenlijst
* Een gedetailleerde methodologie kan je aanvragen via studiedienst@vdab.be 7 | Knelpuntberoepen 2022
Methodologie
De mogelijke oorzaken van het knelpunt zijn: Kwantitatief Er zijn te weinig werkzoekenden beschikbaar op de arbeidsmarkt
Kwalitatief Er zijn werkzoekenden op de arbeidsmarkt die zich aanbieden, maar ze voldoen niet omwille van bijvoorbeeld gebrek aan (de juiste) ervaring, slechte aansluiting onderwijs-werkvloer,...
Specifieke arbeidsomstandigheden Werkzoekenden stellen zich niet beschikbaar voor vacatures omwille van de specifieke arbeidsomstandigheden
VDAB bepaalt de knelpuntberoepen door de statistische analyse van de bij VDAB gemelde vacatures te combineren met kwalitatieve informatie vanuit sectororganisaties en VDAB-experten. Om hieruit de statistisch zwaarste knelpuntberoepen af te bakenen passen we een strengere statistische selectie toe. Zwaar statistisch knelpuntberoep
8 | Knelpuntberoepen 2022
Methodologie
Sommige knelpuntberoepen zijn in de lijst aangeduid met een corona-icoon. Van deze knelpuntberoepen is gebleken dat het knelpuntkarakter sterk beïnvloed werd (wordt) door de overheidsmaatregelen om de pandemie in te dijken. Naar analogie met het versoepelen of verstrengen van maatregelen kan dit ook in de toekomst - al dan niet tijdelijk - een impact hebben op het knelpuntkarakter van het knelpuntberoep. Meer bepaald kan het coronabeleid het knelpuntkarakter afzwakken dan wel versterken.
TIP: Op ieder beroep in dit document is er een doorklikmogelijkheid voorzien naar de online datavisualisatie Beroepen in Cijfers, waar je meer informatie kan vinden over onder andere het aantal vacatures en het aantal werkzoekenden met aspiraties voor dit beroep.
9 | Knelpuntberoepen 2022
Administratieve beroepen Bankspecialisten Adviseur kredieten
X
X
Adviseur financieel vermogen
X
X
Commercieel medewerker in de financiële sector
X
X
Beheerder verzekeringen
X
X
Verzekeringsadviseur
X
X
X
X
Verzekeringsspecialisten
Boekhouders Boekhouder-accountant
Bedienden personeelszaken Medewerker personeel
X
Het gaat hier om payroll advisor en gespecialiseerde sectorspecifieke personeelsmedewerker
10 | Knelpuntberoepen 2022
X
Administratieve beroepen Commercieel bedienden Medewerker callcenter
X
Commercieel medewerker
X
Het knelpunt betreft vooral de combinatie van commerciële kwaliteiten, technische kennis en talenkennis
Overige gespecialiseerde administratief medewerkers Management assistent
X
Technisch-administratief medewerker
X
Leidinggevenden van een afdeling of dienst Verantwoordelijke boekhoudkundige en financiële audit en controle Beheerder vastgoed
X X
Het gaat hier om (medewerker) syndicus
11 | Knelpuntberoepen 2022
X
X
Bouwberoepen Meetkundigen Landmeter
X
X
Conducteur bouw
X
X
Werfleider
X
X
Calculator bouw
X
X
Technicus studiebureau bouw
X
X
Bekister - ijzervlechter
X
X
Metselaar
X
X
Bouwtechnici
Bouwarbeiders ruwbouw
Daktimmerman
X X
Dikwijls in combinatie met dakdekker
Natuursteenbewerker
X
X
Asbestverwijderaar
X
Handlanger bouw
X
12 | Knelpuntberoepen 2022
Bouwberoepen Bouwarbeiders afwerking Stukadoor
X
Dekvloerlegger
X
Vloerder tegelzetter
X
X
Dakdekker schuine daken
X
X
Dakdekker platte daken
X
X
Dakdekker industriële daken
X
X
Monteur van metalen gevel- en dakelementen
X
X
Binnenschrijnwerker
X
Buitenschrijnwerker
X
Monteur van interieurinrichtingen
X
Werkplaatsschrijnwerker
X
Glaswerker
X
Schilder - decorateur
X X
Plaatser van vloerbekledingen
X
13 | Knelpuntberoepen 2022
X
X
Bouwberoepen Installateurs en elektriciens bouw Residentieel elektrotechnisch installateur
X
X
Plaatser van boven- en ondergrondse kabels en leidingen
X
Installateur van datacommunicatienetwerken
X
X
Sanitair installateur
X
X
Monteur van centrale verwarmingsinstallaties
X
X
Brandertechnicus
X
X
Plaatser van ventilatiesystemen
X
Weg- en waterbouwarbeiders Wegenwerker
X
Bedieners van bouwplaatsmachines Bestuurder van bouwplaatsmachines
X
Boor- en heimachinist
X
14 | Knelpuntberoepen 2022
X
Bouwberoepen Kraanbedieners en -monteurs Kraanbestuurder
X
Torenkraanbestuurder
X
Rigger - monteerder
X
15 | Knelpuntberoepen 2022
Communicatie- en kennisberoepen Bedrijfsadviseurs Bedrijfsanalist ICT
X
X
X X
X X
X X
X X
X
X
Leidinggevende ICT-medewerkers Verantwoordelijke ICT Integratie en implementatie expert ICT
Beherende ICT-medewerkers Netwerkbeheerder Databankbeheerder
Ontwikkelaars van ICT-toepassingen Analist ontwikkelaar ICT
Experten O&O Expert onderzoek en ontwikkeling in de industrie
X
Controleurs en inspecteurs Fiscaal controleur
X 16 | Knelpuntberoepen 2022
X
Dienstverlenende beroepen Lichaamsverzorgers Kapper
X
X
Wasserijarbeiders en strijksters Wasserijmedewerker
X
Industrieel onderhoudspersoneel Industrieel reiniger
X
X
Schoonmaker bij mensen thuis
X
X
Schoonmaker van ruimten en lokalen
X
X
Schoonmakers
Ruitenwasser
X
Private ordehandhavers Bewakingsagent
X
17 | Knelpuntberoepen 2022
X
Horeca-, handels- en verkooppersoneel Hotelpersoneel Manager hotel restaurant
X
X
Verantwoordelijke hotel restaurant
X
X
Chef-kok
X
X
X
Chef-kok grootkeuken
X
X
X
X
X
Maître d'hôtel
X
X
Barman
X
X
Kelner restaurant
X
X
Kelner brasserie
X
X
Keukenpersoneel
Hulpkok Het knelpunt start bij de instapfunctie keukenmedewerker
Zaalpersoneel
Polyvalent medewerker restaurant (medewerker fastfood) Hulpkelner
X X
18 | Knelpuntberoepen 2022
X
Horeca-, handels- en verkooppersoneel Verkopers Verkoper van voedingsmiddelen detailhandel
X
X
Verkoper in doe-het-zelfzaak
X
X
Verkoper van sport- en vrijetijdsartikels
X
X
Verkoper van bloemen en planten
X
X
Verkoopondersteuners Winkeldirecteur
X
Winkelmanager kleinhandel
X
Departementsverantwoordelijke winkel
X
Technisch adviseur klantenondersteuning
X
Technisch-commercieel adviseur
X
X
Vertegenwoordigers Vertegenwoordiger
X
X
Technisch-commercieel afgevaardigde
X
X
19 | Knelpuntberoepen 2022
Industriële beroepen en ambachten Technisch leidinggevenden Productiemanager
X
X
Leidinggevende industriële productie
X
X
Leidinggevende mechanische productie
X
X
Verantwoordelijke planning en productiebeheer
X
X
Verantwoordelijke productiemethodes en industrialisatie
X
X
Verantwoordelijke kwaliteitscontrole
X
X
Verantwoordelijke industrieel onderhoud
X
X
Technicus productieproces en methodes Technicus onderzoek en ontwikkeling in elektriciteit en elektronica
X
X
X
X
Technicus onderzoek en ontwikkeling in de procesindustrie
X
X
Kwaliteitscontroleur mechanische en metalen constructies
X
X
Technici proces en productie
20 | Knelpuntberoepen 2022
Industriële beroepen en ambachten Technici elektromechanica Technicus elektrische en elektronische toestellen, witgoed Technicus controle en kwaliteit elektriciteit en elektronica Technicus elektronische installaties Technicus industriële installaties Technicus ontwerper industriële automatisering Technicus industriële automatisering Technicus communicatienetwerken Onderhoudstechnicus liften
X X X X X X X X
X X X X X X X X
X X
X X
X
X
X
X
Technici VAC Technicus koeltechniek en klimatisatie Onderhoudstechnicus verwarmingsinstallaties
Technici voertuigen Technicus van voertuigen
Overige technici Technicus meubels en hout 21 | Knelpuntberoepen 2022
Industriële beroepen en ambachten Tekenaars Bouwkundig tekenaar
X
X
Tekenaar-ontwerper mechanica
X
X
Tekenaar-ontwerper elektriciteit, elektronica
X
X
Bakkers en banketbakkers Bakker
X
X
Patissier chocoladewerker ijsbereider: patissier chocoladebewerker
X
X
Binnen dit beroep vormen patissier en chocoladebewerker het knelpunt
Bakkershulp
X
Vlees- en visbewerkers Slager
X
X
Bij de slagers distributie spelen de arbeidsomstandigheden minder een rol als knelpuntoorzaak
Uitsnijder-uitbener
X
Slagershulp
X
Bij de hulpslagers distributie spelen de arbeidsomstandigheden minder een rol als knelpuntoorzaak
22 | Knelpuntberoepen 2022
X
Industriële beroepen en ambachten Overige werknemers in de voeding Productieoperator voeding
X
Textielarbeiders Operator voorbereiding en bevoorrading weverij
X
Operator textielproductiemachines
X
Operator textielveredeling
X
X
Confectiearbeiders Montageoperator woningdecoratie
X
Stoffeerder
X
Drukkers Drukker
X
X
Drukafwerkers Operator drukafwerkingsmachines
X
Drukafwerker
X 23 | Knelpuntberoepen 2022
X
Industriële beroepen en ambachten Houtbewerkers Operator houtbewerking
X
Operator houten plaatmateriaal
X
Arbeiders basismetaalbewerking Operator metaalovens
X
Bankwerkers Matrijzenmaker
X
Lassers Halfautomaatlasser
X
TIG Lasser
X
Bedieners van metaalbewerkingsmachines Insteller-bediener CNC werktuigmachines Insteller-bediener van conventionele werktuigmachines 24 | Knelpuntberoepen 2022
X
X X
Industriële beroepen en ambachten Monteurs in metaalconstructie Operator montage en assemblage
X
Pijpfitter
X
X
Machinebouwer
X
X
Monteur van staalbouwelementen
X
Stellingbouwer
X X
Onderhoudsmecaniciens Onderhoudsmecanicien
X
X
Mecaniciens van voertuigen Onderhoudsmecanicien van personenwagens en lichte bedrijfsvoertuigen
X
Onderhoudsmecanicien van bedrijfs- of vrachtwagens
X
X
X
Technieker werf-, landbouw- en hefmachines
X
X
X
Fietshersteller
X
25 | Knelpuntberoepen 2022
Industriële beroepen en ambachten Plaatwerkers koetswerk Voorbewerker koetswerk
X
Plaatwerker koetswerk
X
Spuiter koetswerk
X
(De)monteur koetswerk
X
Onderhoudselektriciens Onderhoudselektricien
X
X
Industrieel elektrotechnisch installateur
X
X
Monteur van elektrische en elektronische producten
X
Bordenbouwer
X
Monteurs en installateurs elektrotechniek
X
Operatoren chemie en kunststoffen Laborant industriële productie
X
Operator energetische en petrochemische installaties
X
X
X
Operator installaties in de chemische industrie
X
X
X
26 | Knelpuntberoepen 2022
Industriële beroepen en ambachten Operatoren chemie en kunststoffen Operator installaties in de farmaceutische industrie
X
X
X
Machineregelaar kunststofverwerking
X
X
X
Productiemedewerker kunststofverwerking
X
X
X
Operator productie van stortklaar beton, cement, asfalt en granulaten
X
X
Operator van een papier- of kartonmachine
X
X
Operator verpakkingsinstallaties
X
Gespecialiseerde operatoren
Gespecialiseerde productiemedewerkers Industrieel schilder
X
Uitvoerder van werken op hoogte
X
Beoefenaars van ambachten Meubelmaker
X
Dit beroep hangt nauw samen met interieurbouwer en het knelpunt situeert zich in industriële ondernemingen
27 | Knelpuntberoepen 2022
Land-, tuin- en bosbouw- en visserijberoepen Akkerbouwers en veefokkers Medewerker in de fruitteelt
X
Tuinbouwers Tuinbouwmedewerker
X
Natuurbeheerder Medewerker groene ruimtes: tuinaanlegger Binnen het beroep van medewerker groene ruimtes vormt alleen de tuinaanleg een knelpunt
28 | Knelpuntberoepen 2022
X
X
Medische, paramedische en verzorgende beroepen Medici Arts
X
X
Het knelpunt is afhankelijk van de specialisatie (onder andere huisarts, geriatrie, spoed, psychiatrie, oftalmologie en reumatologie)
Kinesitherapeut
X
Het knelpunt betreft de kinesisten in loondienst binnen de ouderenzorg
Apothekers Apotheker: ziekenhuisapotheker
X
Binnen het beroep van apotheker vormt de ziekenhuisapotheker het knelpunt
Paramedici Ergotherapeut
X
Het knelpunt betreft de ergotherapeuten binnen de woonzorgcentra en scholen
Opticien: optometrist
X
Het beroep van opticien wijzigt inhoudelijk. Het knelpunt betreft het beroep van optometrist
Technoloog medische beeldvorming
X 29 | Knelpuntberoepen 2022
X
Medische, paramedische en verzorgende beroepen Laboranten Dentaaltechnicus
X
X
X
Verpleegkundigen Hoofdverpleegkundige Verpleegkundige Gespecialiseerd verpleegkundige operatiekwartier
X X X
X X X
Verzorgenden Zorgkundige
X
X
X
Verzorgende
X
X
X
30 | Knelpuntberoepen 2022
X
Pedagogische beroepen Leidinggevend personeel in scholen Leidinggevende onderwijsinstelling
X
Onderwijzend personeel in scholen Leerkracht secundair onderwijs
X
X
Leerkracht buitengewoon secundair onderwijs
X
X
Leerkracht kleuter- of lager onderwijs: leerkracht lager onderwijs
X
X
X
X
De vakken waar het knelpunt zich het scherpst stelt zijn vooral de technische vakken, wiskunde, Frans, Nederlands
Het knelpunt doet zich voor bij leerkracht lager onderwijs
Lesgevend instructiepersoneel Rijinstructeur
Opvoeders Verantwoordelijke kinderopvang
X
X
Opvoeder begeleider
X
Begeleider kinderopvang
X
Monitor-begeleider in de sociale economie 31 | Knelpuntberoepen 2022
X X
X
Transport- en logistieke beroepen Leidinggevend logistiek personeel Logistiek verantwoordelijke
X
Administratief logistiek medewerkers Expediteur
X
X
X
Dispatcher goederenvervoer
X
X
X
Douanedeclarant
X
X
X
X
X
X
X
Het knelpunt start bij de instapfunctie expeditiebediende en loopt door tot de doorgroeifunctie expediteur
Uitvoerende logistiek medewerkers Verdeler post en drukwerk: postbode Binnen het beroep van verdeler post en drukwerk vormt alleen de postbode een knelpunt
Goederenbehandelaars Verhuizer
32 | Knelpuntberoepen 2022
Transport- en logistieke beroepen Bestuurders in het wegtransport Bestuurder trekker-oplegger
X
X
X
Vrachtwagenbestuurder vaste wagen
X
X
X
Vrachtwagenbestuurder met aanhangwagen
X
X
X
Vrachtwagenbestuurder uitzonderlijk vervoer
X
X
X
Vrachtwagenchauffeur distributie
X
X
X
Autocarchauffeur
X
X
X
Autobuschauffeur
X
X
X
X
X
X
X
Chauffeur particulier personenvervoer: taxichauffeur Binnen het beroep van chauffeur particulier personenvervoer vormt alleen taxichauffeur een knelpunt
Varend personeel Schipper/stuurman binnenvaart
X
33 | Knelpuntberoepen 2022
Vrijetijds- en artistieke beroepen Sportbeoefenaars Begeleider sportactiviteiten: redder
X
Binnen het beroep van begeleider sportactiviteiten vormt alleen de redder een knelpunt
34 | Knelpuntberoepen 2022
X
X
Top 10
Verpleegkundige Technicus industriële installaties Werfleider / Conducteur bouw Technicus koeltechniek en klimatisatie Onderhoudsmecanicien Bestuurder trekker-oplegger Schoonmaker bij mensen thuis Technieker werf-, landbouw- en hefmachines Calculator bouw Industrieel elektrotechnisch installateur
35 | Knelpuntberoepen 2022