Issuu

02 Voorwoord 03 Corona tijdlijn 04 Vinger aan de pols Departement Cultuur, Jeugd & Media

05 Innoveren 06 Internationaal

Jaarmagazine 2020

07 Veranderend beleidslandschap 08 Reﬂectie

Zwangere Guy - Ceci n'est pas un livestream! - Foto © M ichelle Geerardyn

09 Organisatie 10 Evenementen 11 Kerncijfers

1 / 160

Het lijkt me weinig controversieel om te stellen dat 2020 een jaar voor de geschiedenisboeken is. Sinds half maart leven en werken we in een andere realiteit. De impact van de coronapandemie op

2. Voorwoord

onze persoonlijke en professionele situatie is ongezien. Bij de Vlaamse

Een jaar om (n)ooit te vergeten

overheid schakelden we over op maximaal thuiswerk en die situatie is tot op heden niet gewijzigd.

Foto © Karel Uyttendaele

Belangrijke rol in de ondersteuning tijdens de coronacrisis De impact van deze crisis op de cultuur-, jeugden mediasector is enorm. De culturele sector moest voor lange tijd de deuren sluiten en zijn activiteiten stilleggen. De jeugdorganisaties werden in zekere mate nog gespaard. Kinderen onder de 12 jaar konden nog volop genieten van buitenactiviteiten. De film- en productiehuizen hebben een zware financiële periode achter de rug, maar stilaan kunnen ze onder strikte voorwaarden hun producties opnieuw opstarten. De Vlaamse overheid maakte noodfondsen vrij om onze sectoren financieel te ondersteunen. Ons departement speelde een belangrijke rol bij het opstellen van steunmaatregelen en zorgde voor de correcte toekenning en uitbetaling. Zo konden de meest kwetsbare actoren in het veld rekenen op de cultuurcoronapremie. In samenwerking met de bovenbouworganisaties en Cultuurloket werkten we verschillende protocollen uit. Zo waren er in de zomer en in het vroege najaar nog bepaalde activiteiten mogelijk. We mochten daar heel wat complimenten voor ontvangen.

2 / 160

Realisaties in 2020 Naast de uitzonderlijke taken die de pandemie in 2020 met zich meebracht, bleef het departement ook zijn gewone werk verder doen. We kenden subsidies toe, voerden lopende decreten en actieplannen uit en herschreven bepaalde decreten.

De eerste beoordelingsronde van het decreet sociaalcultureel volwassenenwerk leidde tot een instroom van 18 nieuwe gesubsidieerde organisaties, het Jeugd- en Kinderrechtenbeleidsplan werd goedgekeurd, de 2de fase van de restauratie van het Lam Gods werd opgeleverd en met de assemblage ‘Zonder Titel’ van Paul Joostens konden we weer een uniek werk aan de Vlaamse Topstukkenlijst toevoegen. Daarnaast deden we in 2020 heel wat voorbereidend werk voor de omzetting van de EU-Richtlijn Audiovisuele Mediadiensten in Vlaamse regelgeving. De Vlaamse Regering zal die regelgeving in 2021 deﬁnitief goedkeuren.

Een realisatie waar we dit jaar ook best mee mogen uitpakken, is de uitwerking van het vernieuwde Kunstendecreet, waarvan het voorontwerp eind 2020 door de Vlaamse Regering werd goedgekeurd. Ook voor de Strategische Visienota Cultureel Erfgoed loopt er momenteel een voorbereidend traject. Deze beide werven zullen in 2021 hopelijk succesvol worden beëindigd. Ondertussen onderzoeken we ook de mogelijkheden om de subsidiestromen meer op elkaar af te stemmen. Dit is een uitdagend langetermijnproces. Op die manier zullen we de transparantie rond de wijze waarop gesubsidieerd wordt verhogen, de harmonisatie van de subsidieprocessen versnellen en uiteindelijk ook de planlast verminderen.

Sinds 2019 zijn dataverwerking en kennisontwikkeling belangrijke speerpunten van de interne werking geworden. Zo legden we in 2020 een set van basisprincipes voor dataverwerking vast. Daarnaast lanceerden we een gloednieuw online serieregister, dat wordt gebruikt voor het beheren en bewaren van analoge en digitale informatie.

3 / 160

Bijzondere dank aan al mijn medewerkers Al deze realisaties zijn slechts een greep uit de zaken die we bij het Departement Cultuur, Jeugd en Media in 2020 konden verwezenlijken. Veel meer analyses en resultaten vind je in dit jaarverslag. Ten slotte kan ik niet genoeg benadrukken wat voor een uitzonderlijke prestatie iedereen in het departement onder deze buitengewone omstandigheden heeft geleverd in 2020. Mijn enorme dankbaarheid en bewondering gaan dan ook uit naar elk personeelslid dat dit jaar mee aan de kar van onze organisatie heeft getrokken. We hopen van harte dat alle organisaties binnen onze beleidsvelden zich door deze crisis kunnen slaan en zo snel mogelijk hun publiekswerking opnieuw kunnen opstarten. Het is immers hun levensader. Hulde en dank aan iedereen.

Luc Delrue Secretaris-generaal van het Departement Cultuur, Jeugd en Media

4 / 160

3. Corona tijdlijn Foto © Lien Peters

De impact van de coronacrisis op onze sectoren was enorm. De meeste moesten voor lange tijd de deuren sluiten en activiteiten stilleggen. De Vlaamse Regering voorzag een noodfonds om de spelers en organisaties te ondersteunen. Het Departement Cultuur, Jeugd en Media speelde een belangrijke rol in het opstellen van steunmaatregelen en zorgde voor een correcte toekenning en uitbetaling. In dit hoofdstuk blikken we terug op de verschillende stappen die we genomen hebben om de coronacrisis het hoofd te bieden.

5 / 160

13 maart

Eerste lockdown De federale regering kondigt de lockdown af om de verspreiding van corona tegen te gaan. Alle evenementen worden afgelast. Culturele manifestaties worden verboden en musea worden gesloten.

20 maart

Crisisoverleg impact corona De steunpunten en de belangenbehartigers uit de diverse sectoren binnen cultuur, jeugd en media worden samengeroepen om de eerste impact van corona te bespreken. Die groep zal in de periode van april tot en met juli als taskforce fungeren en zal de meest directe link met het departement en de Vlaamse overheid vormen. Het is voor het eerst dat er zo’n diverse groep van belangenbehartigers samenkomt. Onder andere Socius, oKo, FARO en De Ambrassade zijn vertegenwoordigd.

6 / 160

20 maart

Voorstellen voor ondersteuning sector Nog op 20 maart geeft de minister-president de o ciële opdracht aan het departement om met voorstellen te komen om de sectoren te ondersteunen. Naar aanleiding van die opdracht houden we een intern crisisoverleg. Later wordt voor dat soort overleg een coördinatiecel opgericht. Er wordt ook een werkgroep methodologie in het leven geroepen. Het departement begint te werken aan een voorstel van mogelijke maatregelen, zoals gevraagd door minister Jambon en minister Dalle. Bij het in kaart brengen van mogelijke maatregelen worden onder andere oplossingen op korte termijn besproken, zoals het snel uitbetalen van voorschotten.

23 maart Oprichting werkgroep methodologie en gebruik van data met oog op berekening financieringsnood impact corona Het eerste overleg van de werkgroep methodologie vindt plaats. Die heeft als mandaat om maatregelen te ontwikkelen. Het departement gaat aan de slag om de potentiële financiële gevolgen van de genomen maatregelen van de Veiligheidsraad in te schatten op basis van data uit de subsidiedossiers van het voorgaande jaar. Aan de hand van een intern ontwikkelde methodiek, gebaseerd op (inter)nationale voorbeelden, maakt het departement een flexibel model. Het model houdt rekening met verschillende parameters, kan de mogelijke economische schade voor de sectoren cultuur, jeugd en media ramen én de meest kwetsbare spelers detecteren. De output van deze oefening speelt een belangrijke rol bij het bepalen van de uiteindelijke steun die de Vlaamse Regering zal voorzien voor de gesubsidieerde actoren in het kader van het noodfonds. Voor de ondersteuning van structureel gesubsidieerde organisaties en circusorganisaties werken we met een geoptimaliseerde versie van de financiële sjablonen. Op die manier kunnen we de financieringsbehoefte van de aanvrager gericht bepalen. Elke rechthebbende aanvrager krijgt een vooraf ingevuld sjabloon met gepersonaliseerde data. Dat maakt het voor de gebruikers makkelijker om snel potentiële fouten of inconsistenties te detecteren en te verbeteren. Kortom, een gebruiksvriendelijke aanpak, zowel functioneel als visueel, wat door de gebruikers sterk geapprecieerd wordt.

8 / 160

FOCUS

Lees meer

9 / 160

18 mei Open onder voorwaarden Musea en andere culturele bezienswaardigheden mogen opnieuw open onder voorwaarden.

22 mei

Maatregelen jeugdactiviteiten versoepeld De maatregelen rond jeugdactiviteiten worden versoepeld. Vanaf 27 mei mogen een aantal speeltuinen weer open onder voorwaarden en vanaf 1 juli kunnen zomerkampen en jeugdactiviteiten met maximaal 50 personen opnieuw plaatsvinden.

2 juni Aankondiging noodfonds 265 miljoen op Vlaamse Regering – persconferentie De Vlaamse Regering stelt het noodfonds voor op een persconferentie. Van het totaalbudget van 265 miljoen euro gaat 65 miljoen euro naar cultuur, 10 miljoen euro naar media en 15 miljoen euro naar jeugd.

2 juni

Ook ﬁnanciële steun via lokale besturen De steden en gemeenten kregen 30 procent van het noodfonds, wat neerkomt op 87 miljoen euro. Daarmee konden ze onder andere culturele centra, lokale cultuurorganisaties en jeugdorganisaties ondersteunen. Ook de lokale jeugdwerkingen (jeugdbewegingen, jeugdhuizen,…) konden steunen op deze extra middelen.

12 / 160

Weekend 28 maart Eerste nota’s voor de noodfondsmaatregelen Op vrijdagavond 27/3 geeft het kabinet de opdracht om tegen uiterlijk maandagochtend speciﬁeke bedragen voor te stellen binnen het pakket van coronamaatregelen. Op zaterdag en zondag vinden daarvoor vergaderingen plaats. Ook de uitkering van 30 miljoen euro aan auteursrechten komt ter sprake. Later zal dat bedrag worden overgeheveld naar het budget voor de culturele activiteitenpremie. Na de vergaderingen ronden we de eerste voorstellen voor noodfondsmaatregelen af. Het gaat om de eerste berekende voorstellen voor cultuur, jeugd en media en een vierde voorstel rond auteursrechten. We dienen ze in vóór de interkabinettenwerkgroepen die daarna gepland staan en leggen op die manier de basis voor de uiteindelijke noodfondsmaatregelen.

27 april - 17 mei Laatste fase opstellen van het noodfonds De laatste fase in de verdeling van de steunmiddelen van de Vlaamse overheid gaat in. Tussen eind april en half mei werken we – in nauw overleg met de kabinetten van minister Jambon en minister Dalle – het noodfonds af. We stellen de opgestelde methodologie voor aan het veld en maken een ﬁnale versie op basis van de berekende voorstellen. Aan de hand van schadeberekeningen creëren we categorieën voor de getroffen spelers en organisaties: organisaties die niet in nood zullen verkeren, organisaties die de crisis zullen overleven en organisaties die de crisis niet zullen overleven.

10 / 160

8 juni Versoepelingen voor de cultuursector Georganiseerde cultuuractiviteiten onder begeleiding mogen weer plaatsvinden en zijn beperkt tot 20 personen, zolang de veiligheidsafstand wordt gerespecteerd. Ook activiteiten zonder publiek mogen weer plaatsvinden.

10 juni

Eerste basisprotocol Na een intensief traject met de expertengroep GEES en de sector wordt de keuze gemaakt om een generiek basisprotocol op te stellen voor de cultuursector. Activiteiten met publiek mogen opnieuw plaatsvinden vanaf 1 juli, maar dat moet zo veilig mogelijk gebeuren, zowel voor de deelnemers als voor het personeel. Daarvoor worden protocollen opgemaakt die de sector helpen om veilig op te starten. > Lees meer over het basisprotocol

10 juni - 15 juni Besluitvorming rond noodfondsmaatregelen Verschillende besluiten van de Vlaamse Regering en beheersovereenkomsten worden in snel tempo opgemaakt zodat ze nog vóór het zomerreces geagendeerd kunnen worden op de Vlaamse Regering.

Inwerkingtreding CERM (Covid Event Risk Model) Event Flanders neemt de trekkersrol op bij de uitbouw van CERM, een model dat je inzicht kan verwerven in het COVID-veiligheidsrisico van elk event. Ook wij kijken het model na en testen het. We hanteren het CERM bij het ontwikkelen van maatregelen waar we dichter bij betrokken zijn. Ook wordt het CERM in eerste instantie gebruikt voor de uitzonderingsmaatregel wanneer uitbaters van zalen en infrastructuren meer dan 200 personen indoor en 400 personen outdoor willen binnenlaten. Zij moeten dan een CERM opmaken en een aanvraag indienen bij de administratie van Event Flanders en in het geval van culturele spelers bij ons departement. Vanaf september zou CIRM (COVID Infrastructure Risk Model) die laatstgenoemde procedure vervangen.

14 / 160

FOCUS

Noodfonds Media De coronacrisis heeft een grote impact gehad op de mediasector. Campagnes werden geannuleerd, advertentie-inkomsten minderden sterk, producties werden on hold gezet en nieuwe producties waren moeilijker te bekostigen.

Lees meer

15 / 160

1 juli 200 aanwezigen Culturele activiteiten met maximaal 200 zittende aanwezigen mogen opnieuw plaatsvinden, zolang de veiligheidsregels gerespecteerd worden. Het dragen van mondmaskers wordt aanbevolen.

2 juli Verantwoording van de gebruikte methodiek in het Vlaams Parlement Tijdens een hoorzitting in het Vlaams Parlement verantwoordt een medewerker van het departement de gebruikte methodiek voor de ondersteuning van de cultuur-, jeugden mediasector. Ze doet dat aan de hand van het onderzoek van het bureau Graydon.

16 / 160

27 juli Nationale Veiligheidsraad 27 juli: verstrengingen van de maatregelen Na de Nationale Veiligheidsraad wordt het basisprotocol cultuur aangepast. Zo wordt het toegelaten aantal personen verminderd naar 100 personen binnen en 200 personen buiten. > Lees meer over de aanpassing van het basisprotocol cultuur

4 augustus

Webinar gesubsidieerde organisaties We houden een webinar over de aanvraagprocedure voor een bijkomende subsidie uit het noodfonds Cultuur, Jeugd en Media. Het webinar is bedoeld voor structureel gesubsidieerde culturele en jeugdorganisaties en voor gesubsidieerde regionale televisieomroepen.

17 / 160

28 augustus Eerste overleg CIRM in navolging van de nieuwe versoepelingen Een kerngroep van de Vlaamse overheid (Departement Cultuur, Jeugd en Media, Sport Vlaanderen en Event Flanders) werkt samen met de organisatoren aan een model waarop infrastructuren hun organisatie en werking kunnen aanpassen om te bewijzen dat ze hun werking coronaproof kunnen heropstarten en hun maximumcapaciteit kunnen bepalen. Het resultaat is CIRM (COVID Infrastructure Risk Model). > Lees meer over CIRM

1 september

CIRM treedt in werking Uitzonderingen op de toeschouwerslimieten zijn mogelijk.

18 / 160

2 september

Tweede overleg CIRM

Er vindt een groot afstemmingsoverleg plaats tussen de Vlaamse overheid (Departement Cultuur, Jeugd en Media, Event Flanders & Sport Vlaanderen), virologen, lokale besturen, de event- en cultuursector en de sportfederaties. Daarin bepalen ze de parameters voor het CIRM.

11 september

Eerste CIRM-dossiers

De eerste CIRM-dossiers komen binnen. In totaal zal het departement een 40-tal CIRM-aanvragen behandelen in september en oktober.

16 september Eerste aanvraagronde van VLAIO – Agentschap Innoveren & Ondernemen Er is een eerste overleg tussen de Vlaamse overheid (VLAIO, Event Flanders, Sport Vlaanderen, Departement Cultuur, Jeugd en Media) en de eventsector over het voorschot van VLAIO. VLAIO maakt immers geld vrij voor een steunmaatregel in verband met een terugbetaalbaar voorschot voor het organiseren van grotere evenementen in 2020. Als zo’n evenement door de coronamaatregelen zou worden afgelast, kan de organisator dat voorschot houden.

2 oktober

> Lees meer over het terugbetaalbaar voorschot van VLAIO

Deadline aanvraagronde VLAIO 2 oktober is de deadline voor de eerste aanvraagronde van VLAIO. Wij zorgen voor de inhoudelijke beoordeling van de aanvragen uit de culturele sector. Het gaat om 30 à 40 aanvragen voor evenementen die eind 2020 plaatsvinden. De deadline van de tweede aanvraagronde voor het VLAIO-voorschot valt op 9 november. Deze ronde was gelijkaardig aan de eerste, alleen gaat het nu om evenementen in 2021. We krijgen ongeveer 80 aanvragen binnen.

20 / 160

FOCUS

Dienstverlening van onze eigen instellingen in coronatijden De meeste 'buitendiensten' van het departement waren voor het eerst in hun geschiedenis een tijdje echt 'buiten dienst'. Toch vonden ze een positief antwoord op de enorme uitdaging die de aanhoudende pandemie inhield.

Lees meer

21 / 160

9 oktober Nieuwe premie voor de cultuursector De Vlaamse Regering keurt een nieuwe premie voor de cultuursector goed: de culturele activiteitenpremie. De premie is een forfaitaire subsidie om publieke activiteiten in de Vlaamse culturele sector te stimuleren. > Lees meer over de culturele activiteitenpremie

16 - 20 oktober

Opstart ‘klankbordgroep heropstart cultuursector’ Er wordt een beperkte groep ‘vertegenwoordigers’ samengesteld met als doel de communicatie en het aantal gesprekspartners te stroomlijnen voor het najaar en 2021. Die groep wordt de opvolger van de taskforce die in maart opgericht werd, en bevat dezelfde belangrijke spelers. Op 20 oktober nemen we een trekkersrol op tijdens het protocoloverleg tussen de vrijetijdssectoren en de Celeval-werkgroep. Daarnaast bereiden we onze bijdrage aan de coronabarometer verder voor.

22 / 160

24 oktober Nieuw basisprotocol cultuur: afgestemd op coronabarometer Vanaf 24 oktober geldt code rood voor de cultuursector. Het nieuwe basisprotocol behoudt de kleurencodes en koppelt ze aan de 4 alarmfases van de coronabarometer. Er worden een aantal regels toegevoegd, vooral met het oog op een schakeling naar fase rood. Het aantal toegelaten personen wordt gekoppeld aan densiteit (p/m²). Activiteiten met ‘contact’, zoals theater, worden an sich niet verboden in code rood, maar er gelden wel strenge voorwaarden. Voor evenementen is het kader aangepast aan de verschillende kleurencodes.

30 oktober

Tweede lockdown De federale regering kondigt de tweede lockdown af. Alle cultuurhuizen in Vlaanderen moeten sluiten. Professioneel werk achter de schermen en jeugdactiviteiten onder de twaalf jaar blijven mogelijk onder voorwaarden.

FOCUS

Maatregelen voor de jeugdsector De maatregelen om de verspreiding van het coronavirus tegen te gaan, hadden een belangrijke impact op de werking van jeugdverenigingen. Lees meer

23 / 160

1 december Musea open De musea mogen weer open. Voor de bezoekers gelden de nodige veiligheidsmaatregelen.

22 december

Samenkomst klankbordgroep De klankbordgroep komt opnieuw samen. De barometer 2.0 en de verdere aanpak, de aanpassing van de protocollen en de geleidelijke heropstart van de sector komen er aan bod.

1 februari 2021 Budget culturele activiteitenpremie verdeeld Het voorziene budget van 35 miljoen euro is bereikt, de premie wordt afgesloten. Heel wat culturele spelers hebben er gebruik van gemaakt. Bijna 7.000 aanvragers ontvingen tussen november 2020 en januari 2021 een premie, waarmee ze interessante online of alternatieve activiteiten organiseerden of nog gaan organiseren. Een succesvolle steunmaatregel, die ons op een veilige manier weer even laat proeven van cultuur.

24 / 160

4. Vinger aan de pols

Foto © Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium

25 / 160

4.1 Oplevering tweede fase van de restauratie van het Lam Godsretabel

4.2 Bovenlokale initiatieven in coronatijd

Als departement spelen we voortdurend in op wat er leeft in onze sectoren. Van erfgoed beschermen en doorgeven aan komende generaties tot projecten rond digitalisering. Je leest er alles over in dit hoofdstuk.

4.3 Digitalisering gevangenisbibliotheken

4.4 Meer dan 7,5 miljoen voor 26 cultureelerfgoedconvenanten 2021-2026

4.5 Erkenning voor 9 jeugdverenigingen

4.6 Projectoproep ‘Connecteren van kwetsbare kinderen en jongeren met de buurt en de samenleving’

4.7 Nieuwe elementen op Inventaris Vlaanderen

4.8 Sectormoment Cultuureducatie

4.9 Assemblage ‘Zonder titel' van Paul Joostens op de Topstukkenlijst

26 / 160

4.1 Oplevering tweede fase van de restauratie van het Lam Godsretabel Begin 2020 leverden de restauratoren van het Koninklijk Instituut voor Kunstpatrimonium (KIK-IRPA) de tweede fase van de restauratie van het Lam Godsretabel (“Aanbidding van het Lam Gods”) van de gebroeders van Eyck op.

In deze tweede fase werden de panelen van het onderste register van het retabel behandeld. De restauratie heeft in totaal drie jaar geduurd en werd uitgevoerd in het restauratieatelier van het MSK Gent, waar de bezoekers van het museum het proces zelf ook konden volgen. Een uitgebreid wetenschappelijk comité stond het grote team van restauratoren bij. De restauratie ging gepaard met diepgaand wetenschappelijk onderzoek naar de panelen.

Terug naar originele compositie en kleurgebruik Ze onderwierpen de panelen aan technisch onderzoek en zorgden voor een ware transformatie: bedoeling was om terug te keren naar de originele kleurenpracht en compositie zoals uitgewerkt door de broers Van Eyck. Dat resulteerde in een opzienbarende restauratie. De vergeelde vernislaag werd weggenomen, veelvuldige nietoriginele retouches of overschilderingen werden verwijderd, en het verﬁjnde kleurgebruik kwam weer aan het licht. Het bekendste voorbeeld waarbij het oorspronkelijke ontwerp weer letterlijk aan de oppervlakte kwam, was het verwijderen van de overschilderingen over het Lam Gods zelf, dat opnieuw zijn originele uiterlijk kreeg. Dit ‘nieuwe’ oude uiterlijk genereerde dan weer bijkomende kunsthistorische kennis over de door Van Eyck gebruikte beeldtaal en haar mogelijke betekenislagen. De panelen werden in 2020 opnieuw overgebracht naar de Sint-Baafskathedraal, de plaats waarvoor de triptiek was gemaakt. Daar kunnen ze door het grote publiek bewonderd worden.

Samenwerking met het Agentschap Onroerend Erfgoed en Fonds Baillet Latour

27 / 160

Het Departement Cultuur, Jeugd en Media en het agentschap Onroerend Erfgoed volgden de restauratie van dit unieke topstuk op. Het retabel is namelijk zowel door het Topstukkendecreet als door het Onroerend Erfgoeddecreet beschermd. Bovendien geniet de triptiek extra bescherming door bijzondere beschermingsvoorschriften die opgelegd werden door de minister van Cultuur. Beide instanties namen niet enkel de behandeling zelf maar ook de subsidiëring van de restauratie op. 40% werd betaald door het agentschap Onroerend Erfgoed en 40% door ons departement . De resterende het Fonds Baillet Latour op zich. Terug 20% naarnam overzicht

Foto © De Ambrassade

28 / 160

4.2 Bovenlokale initiatieven in coronatijd: het eerste jaar van de uitrol

2020 zou het jaar van de eerste realisaties van twee nieuwe instrumenten worden: de decreten bovenlokale cultuurwerking en bovenlokaal jeugdwerk. Maar dat was buiten de coronacrisis gerekend. Een deel van de 61 gesubsidieerde cultuurprojecten die in 2020 van start zouden gaan, moest uitstel vragen of werd tijdelijk onderbroken.

De geprofessionaliseerde jeugdhuizen en werkingen met kinderen en jongeren met een handicap gingen van start. De initiatieven zochten naar creatieve oplossingen, en ook het Departement Cultuur, Jeugd en Media stelde zich ﬂexibel op als het over hun planning ging. De uitgestelde cultuurprojecten zullen in de komende jaren voor een druk en rijk cultureel aanbod zorgen. Aangezien jeugdwelzijnswerk erkend is als essentieel beroep, konden de geprofessionaliseerde jeugdhuizen en werkingen met kinderen en jongeren met een handicap een aanbod blijven voorzien.

Pakket aan digitale ondersteuningsinitiatieven van OP/TIL OP/TIL startte in 2019 als steunpunt voor bovenlokale cultuurwerking. Hun opdracht is het bieden van praktijkondersteuning aan alle actoren in het lokale en bovenlokale culturele veld, het bieden van beleidsondersteuning en het uitvoeren van onderzoek. OP/TIL paste zich aan de omstandigheden aan en bood een pakket aan digitale ondersteuningsinitiatieven. Het trefmoment OP/HEF op 8 oktober kon dankzij een goede organisatie zowel fysiek als digitaal plaatsvinden. Het thema Grip op het ongewone was toepasselijk en vatte mooi de realiteit van de coronacrisis.

29 / 160

Ondersteuning van lokale culturele spelers en jeugdverenigingen Ook de 19 intergemeentelijke samenwerkingsverbanden kenden in 2020 een spannende start. Zij moesten in bijzondere omstandigheden een regierol voor hun lokale culturele spelers opnemen. We namen, geﬂankeerd door OP/TIL, een coachende rol op voor de startende samenwerkingen. In de loop van 2020 was er op die manier al contact met 11 van de 19 intergemeentelijke samenwerkingen.

Binnen jeugdwerk was de impact van corona vooral groot bij de nieuwe samenwerkingsverbanden. De intergemeentelijke projectverenigingen en de geprofessionaliseerde werkingen met maatschappelijk kwetsbare kinderen en jongeren konden voor de eerste keer een beleidsnota voor 6 jaar indienen. We stonden beschikbaar voor vragen en verleenden begripvol uitstel voor het indienen van de begroting.

Terug naar overzicht

30 / 160

Wonen in boeken - Foto © Stefaan Temmerman

31 / 160

4.3 Digitalisering gevangenisbibliotheken Het Departement Cultuur, Jeugd en Media biedt een eenmalige ﬁnanciële ondersteuning aan steden en gemeenten met een gevangenis op hun grondgebied. Daarmee kunnen ze de digitalisering van de bibliotheekwerking in de gevangenis bekostigen. De aandacht voor digitale vaardigheden en digitale innovatie vinden we zowel in de strategische doelstellingen van de hulp- en dienstverlening aan gedetineerden als in de beleidsnota Cultuur terug. Bij de voorbereiding van de nieuwe convenant gevangenisbibliotheken werd een evaluatie gemaakt van de afsprakennota’s uit de voorbije legislatuur (2014-2019). Daaruit bleek dat er heel wat verschillen zijn tussen de gevangenisbibliotheken. De ambitie van de Vlaamse overheid was om, binnen de mogelijkheden en bevoegdheden, de situatie zo e ciënt mogelijk te optimaliseren. Een investering in een digitale optimalisatie van de gevangenisbibliotheken leek de meest opportune keuze.

Beleidsaanbevelingen rond digitalisering Op basis van de evaluatie formuleerden we beleidsaanbevelingen die als input dienden voor de afsprakennota’s tussen de lokale besturen en de gevangenis(sen) op hun grondgebied. Een van de beleidsaanbevelingen is het digitaliseren van het leenproces via de installatie van RFID (Radio Frequentie Identiﬁcatie). Door de installatie van RFID kunnen de mensen en middelen e ciënter en adequater ingezet worden. Het biedt de mogelijkheid om meer culturele activiteiten en een persoonlijke dienstverlening voor de gedetineerden te organiseren. Uiteraard zijn er nog andere digitaliseringsmogelijkheden, zoals het voorzien van digitale content (e-boeken, audioboeken, ….). De verbetering en uitbreiding van de digitale uitrusting in de gevangenisbibliotheken komt tegemoet aan de digitale behoeften van de gedetineerden rond ontspanning, vorming en informatie. Bovendien heeft een gedigitaliseerde dienstverlening een positief effect op de re-integratie. De Vlaamse overheid wil het leven in de gevangenis zoveel mogelijk laten overeenkomen met het leven buiten de gevangenis (normaliseringsprincipe). In een samenleving waar heel wat persoonlijke dienstverlening is vervangen door digitale media, is digitale geletterdheid immers een meerwaarde. Bovendien sluit dit initiatief aan bij het importmodel: bedrijven of organisaties die diensten verlenen aan vrije burgers, bieden deze dienstverlening ook aan in de gevangenis. Zo zijn de gedetineerden al verwant met de werking van die organisaties, wat het leven makkelijker maakt wanneer ze de gevangenis verlaten.

Digitaliseringssubsidies voor 4 steden en gemeenten in 2020

32 / 160

Om een ‘digitaliseringssubsidie’ aan te vragen moeten lokale besturen over een convenant gevangenisbibliotheken en afsprakennota beschikken en moet de openbare bibliotheek deel uitmaken van het Eengemaakt Bibliotheek Systeem (EBS). Uiteindelijk is het de bedoeling dat alle gevangenisbibliotheken als een bijzonder ﬁliaal van de lokale openbare bibliotheek worden beschouwd en zo deel uitmaken van het bibliotheeknetwerk. In 2020 ontvingen Hasselt, Beveren, Dendermonde en Oudenaarde elk 31.250 euro digitaliseringssubsidies. De andere steden en gemeenten kunnen de komende vier jaar een subsidie aanvragen. De mogelijkheid tot inschrijving volgt de timing van de EBS-migratie. Bibliotheek - Foto © Lieven Nollet

Ontdek meer informatie op de website

Terug naar overzicht

33 / 160

Foto © Stad Brugge

34 / 160

4.4 Meer dan 7,5 miljoen voor 26 cultureel-erfgoedconvenanten 20212026 In oktober kende de Vlaamse Regering 7,55 miljoen euro toe aan 21 intergemeentelijke samenwerkingsverbanden en de steden Antwerpen, Brugge, Gent, Leuven en Mechelen. Met de jaarlijkse subsidies kunnen de 26 organisaties in de periode 2021 – 2026 hun dienstverlenende rol op regionaal niveau uitvoeren.

Foto © Stad Mechelen

Doel van de subsidie Op basis van de convenanten worden (de beheerders van) het cultureel erfgoed, de cultureel-erfgoedgemeenschappen en de cultureel-erfgoedwerking op het grondgebied of in een bredere regio ondersteund via een cultureel-erfgoedcel. In 5 gevallen ging het om een werking die voor het eerst ondersteund wordt in het kader van het Cultureelerfgoeddecreet.

Foto © ’t Grom (Sint-Katelijne-Waver)

Bij 3 convenanten ging het om een subsidie voor de speciﬁeke ondersteuning van een museum. De middelen zijn dus niet bestemd voor de werking van de cultureelerfgoedcel, maar voor de werking van ’t Grom (Sint-Katelijne-Waver), het Gasthuismuseum (Geel) en Talbot House (Poperinge).

Foto © Gasthuismuseum (Geel)

Bekijk de toegekende subsidies aan steden en de intergemeentelijke samenwerkingsverbanden.

Terug naar overzicht

35 / 160

Foto © Talbot House (Poperinge)

Foto © vzw Sportpret

36 / 160

4.5 Erkenning voor 9 jeugdverenigingen Het Departement Cultuur, Jeugd en Media erkende in 2020 9 nieuwe verenigingen in het kader van het decreet houdende een vernieuwd jeugden kinderrechtenbeleid. Het gaat om 5 landelijk georganiseerde jeugdverenigingen, 3 cultuureducatieve verenigingen en 1 vereniging informatie en participatie. Ze worden erkend voor onbepaalde duur en ontvangen vanaf 2021 jaarlijks een subsidie van 80.000 euro.

In 2020 vond voor het eerst sinds 4 jaar een erkenningsronde plaats. Daarbij kan een jeugdvereniging erkend worden als landelijk georganiseerde jeugdvereniging, vereniging informatie en participatie of cultuureducatieve vereniging.

30 nieuwe erkenningsaanvragen

Foto © Muzische Workshops

Het departement ontving voor 31 mei 30 nieuwe erkenningsaanvragen. We behandelden de aanvragen en inspecteerden de verenigingen. Die inspectie vond plaats tijdens de coronapandemie en werd met inachtneming van alle veiligheidsvoorschriften uitgevoerd. We controleerden op de zetel van de vereniging of ze de gegevens met betrekking tot de decretale erkenningsvoorwaarden uit de aanvraag kon staven met de nodige bewijsstukken. Bij 1 vereniging vond ook een activiteiteninspectie plaats. Op 30 oktober meldden we aan 7 verenigingen het beargumenteerde en gemotiveerde voornemen tot erkenning en aan 22 verenigingen het voornemen tot niet-erkenning. Na de melding over het voornemen konden de organisaties een gemotiveerd bezwaarschrift indienen. 11 verenigingen maakten daar gebruik van, waarna we die dossiers opnieuw tegen het licht hielden. Op 18 december kon de procedure worden afgerond.

Foto © Sportpret

Erkenning van 9 verenigingen Op basis van de aanvraag, de inspectie en de evaluatie van het eventuele bezwaarschrift besliste het departement uiteindelijk om 9 verengingen te erkennen. Het gaat om 5 landelijk georganiseerde jeugdverenigingen, 1 vereniging informatie en participatie en 3 cultuureducatieve verenigingen. Deze verenigingen worden erkend zolang ze voldoen aan de erkenningsvoorwaarden, die jaarlijks worden gecontroleerd. Ze ontvangen vanaf 2021 jaarlijks een subsidie van 80 000 euro.

Terug naar overzicht

37 / 160

Foto's © Muzische Workshops

Foto © Wakasa

38 / 160

4.6 Generatie Veerkracht | Projectoproep ‘Connecteren van kwetsbare kinderen en jongeren met de buurt en de samenleving’ De coronamaatregelen hadden een impact op de basisbehoeften van kinderen en jongeren die in kwetsbare situaties opgroeien. Om die kinderen te ondersteunen en weer perspectief te geven, lanceerde het Departement Cultuur, Jeugd en Media de projectoproep ‘Connecteren van kwetsbare kinderen en jongeren met de buurt en de samenleving’. Die kaderde in het actieplan ‘Generatie Veerkracht’ van de minister van Jeugd.

We ontvingen in de lente van 2020 312 subsidieaanvragen in het kader van deze oproep. Op 4 juni gaven we een advies aan de minister van Jeugd over deze aanvragen. Het ging om organisaties binnen de beleidsvelden Cultuur, Jeugd, Sport en Welzijn die werken met maatschappelijk kwetsbare kinderen en jongeren. De minister volgde de adviezen van het departement en kende 2.125.000 euro projectsubsidies toe aan 59 organisaties voor de periode van 1 mei tot en met 31 december.

Expo Anna Boghiguian - S.M.A.K. - Foto © Martin Corlazzoli

Vrije tijd veilig en zinvol invullen tijdens de coronacrisis Wat was de aanleiding voor de projectoproep? We stelden vast dat de coronamaatregelen maatschappelijk kwetsbare kinderen en jongeren meer treffen dan andere. Ze hebben vaak onvoldoende mogelijkheden om hun vrije tijd veilig of zinvol in te vullen tijdens de crisis. Ondanks hun vele inspanningen signaleerden vele diensten en organisaties dat ze het contact met en het vertrouwen van een deel van deze kinderen en jongeren verloren.

Het decreet vernieuwd jeugden kinderrechtenbeleid voorziet de mogelijkheid om jaarlijks oproepen te lanceren voor de subsidiëring van vernieuwende projecten ter uitvoering van het jeugdbeleid. In dat verband lanceerde de minister deze projectoproep. Hij deed dat in het kader van het actieplan Generatie Veerkracht van de Vlaamse Regering.

39 / 160

Foto © Chiro

Groot aantal aanvragen: bewijs van de noodzaak van de oproep We publiceerden de oproep op 8 mei, behandelden de aanvragen op 10 werkdagen en deelden de organisaties al op 10 juni de beslissing van de minister mee. Daarvoor ontwikkelden we een eenvoudige aanvraag. Het aanvraagdossier in KIOSK telde maar 7 gerichte vragen over de ervaring van de organisatie, de impact van de crisis op de werking met de doelgroep, de beoogde initiatieven, de concrete planning, de partners, de indicatoren om het resultaat te evalueren en de begrote kosten. Daarnaast schakelden we meer dan 40 medewerkers van verschillende teams in om KIOSK voor te bereiden en de aanvragen tijdig te adviseren. Het grote aantal aanvragen bewijst dat de oproep inspeelde op een belangrijke nood. We beoordeelden de aanvragen aan de hand van verschillende criteria en gaven een positief advies voor de aanvragen met de hoogste scores. Het budget volstond om bijna een vijfde van de aanvragen te honoreren. Een aantal verdienstelijke initiatieven viel uit de boot. Een positief effect van de oproep is dat een aantal organisaties voor het eerst de weg vond naar het departement en intussen ook andere subsidieaanvragen ingediend heeft.

Bekijk de gesubsidieerde projecten in het kader van Generatie Veerkracht

Terug naar overzicht

40 / 160

Foto © Jenevermuseum Hasselt

41 / 160

4.7 Nieuwe elementen op Inventaris Vlaanderen en acht nieuwe praktijken op Register van Inspirerende Voorbeelden In 2020 plaatste de minister van Cultuur 5 nieuwe erfgoedelementen op de Inventaris Vlaanderen van het Immaterieel Cultureel Erfgoed.

In juli werden de fanfarecultuur en het historische molenaarsambacht aan de Inventaris toegevoegd. In december kwamen daar nog eens 3 erfgoedelementen bij: de Leonardusprocessie Sint-Lenaarts, de Quirinusprocessie Loenhout en het verkopen van strandbloemen op het strand. De inventaris telt nu 64 erfgoedelementen die o cieel als immaterieel erfgoed zijn erkend door de Vlaamse overheid.

Foto: wildemanloop met Dendermondse pijnders

Register van Inspirerende Voorbeelden in de kijker Het Register van Inspirerende Voorbeelden voor het Borgen van Immaterieel Cultureel Erfgoed werd 2 jaar geleden gelanceerd om inspirerende acties, projecten en programma's, die immaterieel erfgoed in Vlaanderen levend houden, onder de aandacht te brengen. De eerste 8 borgingspraktijken op het register stonden in 2020 in de kijker. Tussen maart en december belichtten we maandelijks 1 borgingspraktijk op onze website, aan de hand van een interview met een lid van de erfgoedgemeenschap. Op onze Facebookpagina stelden we de praktijken telkens voor met een video.

Ontdek de artikels op de website van Immaterieel Erfgoed

42 / 160

Zaghareet Clubs - Foto © Myriam van Imschoot

Zorg dragen voor immaterieel erfgoed: 8 nieuwe inspirerende voorbeelden De minister van Cultuur voegde in december ook 8 nieuwe praktijken toe aan het Register van Inspirerende Voorbeelden. Die zullen de komende 3 jaar in de kijker gezet worden. Op advies van een expertencommissie selecteerde de minister van Cultuur de volgende 8 praktijken: Gnawafestival en JOLA-project van Muziekpublique en Karkaba van MetX De werking van DOEK vzw als artistiek en ambachtelijk textielplatform ‘Trekpaardtechnieken in beeld: videodocumentatie bij het project ‘Brabants trekpaard, samen erfgoed een toekomst geven’ van Sander Tas, CAG en provincie Vlaams-Brabant ‘Beginnen met erfgoed' op ikwashierlive van Lodewijk Deleu Drukkerij-erfgoed in hoofden, handen en objecten: borgen van kennis en technieken van de Monotype zetmachine in het Industriemuseum 'Stoeten doen ontmoeten' van het Yper Museum Iedereen jeneverbaron: het participatief verzamelen van jenever-ICE van Jenevermuseum Hasselt ‘Virga Yes divers’: multiculturele deelname aan de Virga Jessefeesten, van Het Stadsmus Hasselt i.s.m. het Virga Jessecomité, de dienst Gelijke kansen van de Stad Hasselt en Orbit vzw

Terug naar overzicht

43 / 160

44 / 160

4.8 Sectormoment Cultuureducatie In 2020 organiseerden de beleidsmedewerkers cultuureducatie van ons departement een studiedag voor al wie werkt rond cultuureducatie in de vrije tijd. Het is de bedoeling dat dergelijke evenementen op geregelde tijdstippen herhaald worden. Op 29 januari 2020 kwamen de deelnemers die dag meer te weten over het cultuureducatiebeleid op Vlaams en internationaal niveau. Op de studiedag deelden de beleidsmedewerkers informatie over wat er tot nu is gebeurd op het vlak van het cultuureducatiebeleid en welke impact dat kan hebben op het werk van de deelnemers. Daarnaast brachten ze verslag uit over de bevraging van de sector en de bovenbouworganisaties cultuur. Ze besteedden ook aandacht aan samenwerkingsverbanden met spelers uit de sectoren onderwijs en welzijn. Vanuit die stand van zaken bespraken ze een aantal plannen voor de toekomst.

Lancering publicatie publiq: Uit de schaduw We betrokken publiq, de nieuwe bovenbouwspeler voor het cultuureducatieve veld, actief bij de studiedag. Publiq stelde zijn nieuwe werking en de samenwerking met ons departement voor en presenteerde de publicatie Uit de Schaduw. De ontwikkeling van kunsten cultuureducatie in de vrije tijd in Vlaanderen. De publicatie zoomt in op verschillende aspecten uit de geschiedenis van kunsten cultuureducatie. Een overzicht, maar niet met als doel of pretentie om volledig te zijn. Voor het plenaire gedeelte nodigden we buitenlandse sprekers uit die invloed hebben op de internationale agenda over cultuur en cultuureducatie.

Cultuur en cultuureducatie als motor voor maatschappelijk welzijn, gezondheid en innovatie Keynote speaker was Pier Luigi Sacco, professor culturele economie aan de IULM Universiteit van Milaan en gastonderzoeker aan de Harvard Universiteit. Zijn onderwerp was Cultuur als motor voor gezondheid, welzijn en innovatie. Hij gaf uitleg bij de mogelijkheden die de nieuwe Europese Agenda voor Cultuur biedt. Die agenda ziet cultuur als motor voor maatschappelijk welzijn, gezondheid en innovatie.

Cultuureducatie in internationaal perspectief

45 / 160

Louise Haxthausen van UNESCO had het over de nieuwe roadmap cultuureducatie van de UNESCO. In die roadmap wordt de rol van cultuureducatie onderzocht in relatie tot de nood aan creativiteit en cultureel bewustzijn in deze eeuw. Ze legde de klemtoon op de strategieën die nodig zijn om cultuureducatie te introduceren Lees meer over Sectormoment Cultuureducatie en te promoten in omgevingen die op leren gericht zijn.

Terug naar overzicht

Foto: Dulle Griet

46 / 160

4.9 Assemblage ‘Zonder titel' van Paul Joostens op de Topstukkenlijst De assemblage ‘Zonder titel’ uit 1922 - ook bekend als ‘Object-collage' - van avant-gardekunstenaar Paul Joostens is in 2020 deﬁnitief beschermd als Vlaams topstuk. Deze unieke assemblage van een eigenzinnige en weerspannige kunstenaar neemt een bijzondere en belangrijke plek in de Vlaamse en Belgische avant-garde in en verdiende daarom een plaats op de Topstukkenlijst.

Een eigenzinnige avant-garde kunstenaar Paul Joostens (Antwerpen, 1889–1960) was een van de meest eigenzinnige avantgardekunstenaars in België. Zijn werk kent internationale waardering, is gegeerd op de kunstmarkt en komt voor in grote overzichtstentoonstellingen over dadaïsme. Vanaf 1917 maakte hij zijn eerste driedimensionale werken en collages. Onder invloed van dichter Paul van Ostaijen en kunstenaars Oscar en Floris Jespers maakte hij vanaf 1920 dadaïstische abstracte collages en constructies van wegwerpmaterialen.

47 / 160

‘Zonder titel’ Van zijn dadaïstische periode (1920-1923) zijn slechts een klein aantal assemblages in België bewaard gebleven. De assemblage 'Zonder titel' uit 1922, ook bekend als Object-collage, is dan ook zeldzaam in Vlaanderen. Op de grens tussen abstract en ﬁguratief evoceert de assemblage een vrouwenhoofd met modieuze accessoires. Het kunstwerk lijkt op het eerste gezicht een toevallige accumulatie, maar het vormt wel degelijk een samenhangend geheel, waarbij zowel vorm, materialen als kleurengamma het resultaat zijn van overwogen keuzes. De beeldtaal van de assemblage sluit aan bij de ambities van een radicale en kosmopolitische gemeenschap van schrijvers en kunstenaars begin jaren 1920. Het werk is echter niet representatief voor het modernisme in Vlaanderen in die tijd, maar vormt wel een onmisbare schakel in de lokale avant-garde.

Lees meer over de Topstukkenlijst

Terug naar overzicht

48 / 160

5. Innoveren

Bijloke - Foto © Kobe Vansteenberghe

49 / 160

De sectoren waar het Departement Cultuur, Jeugd en Media bevoegd voor is, zijn voortdurend in beweging. In 2020 voerden verschillende cultuurinstelling en renovatiewerken uit met subsidies van het Fonds Culturele Infrastructuur. Daarnaast zetten we verder in op digitalisering van informatie. En voor de Vlaamse erfgoeddataban ken schakelden we om van een geograﬁsche naar een klantgerichte aanpak. Welke rol het departement in deze vernieuwingen speelde, ontdek je in dit hoofdstuk.

5.1 Investeringssubsidies voor De Bijloke, Circusplaneet en CC Strombeek

5.2 Een klantgerichte aanpak voor de Vlaamse erfgoeddatabanken

5.3 Serieregister: belangrijke stap in informatiebeheersplan

5.4 Modern museum in een klassiek gebouw: fase 2 van de renovatie van het KMSKA

5.5 Meesterproef Sociaal Wonen: samenwerking met de Vlaamse Bouwmeester

50 / 160

5.1 Investeringssubsidies voor De Bijloke, Circusplaneet en CC Strombeek Met de investeringssubsidies uit het Fonds Culturele Infrastructuur konden Muziekcentrum De Bijloke, vzw Circusplaneet en Cultuurcentrum Strombeek in 2020 hun infrastructuur optimaliseren. Om welke projecten en veranderingen het precies ging, ontdek je hier in tekst én beeld.

Verbouwing van De Bijloke voor een optimale akoestiek Het Muziekcentrum De Bijloke (Gent) brengt kunstmuziek op een dynamische manier. Van muzikaal erfgoed tot de vernieuwende hedendaagse canon, in zuivere concertvorm of in interactie met andere kunsten. De concertzaal is ook een inspirerend centrum voor iedereen die van muziek houdt. Klassiek of hedendaags, jazz, niet-Westers, voor kinderen en volwassenen. Heel uitzonderlijk is dat de concertzaal oorspronkelijk dienst deed als een 13deeeuws ziekenhuis. De historische concertzaal voldeed echter niet aan de hedendaagse kwaliteitsverwachtingen inzake akoestiek. De beleving in de zaal was zowel voor het publiek als de muzikanten niet optimaal.

Een onberispelijke akoestiek was dan ook prioriteit nummer 1 bij de verbouwing. Daarom ging de opdracht naar de Londense akoestici van Arup, die met referenties als Sydney Opera House, Oslo Opera House en het ingenieuze Cornucopia-podium van popster Björk tot de absolute wereldtop behoren. Zij gingen in zee met het gerenommeerde Londense DRDH Architects (Bodø Kulturhus Noorwegen, Opera Gent, Bourla Antwerpen) en de restauratie-experts van Julian Harrap (Neues Museum Berlijn, Victoria and Albert Museum Londen).

In augustus 2020 werd de renovatie voltooid. De ontwerpers zijn erin geslaagd om de charme van een historisch pand te combineren met de verﬁjnde akoestiek van een modern muziekcentrum. Voor de herinrichting van de concertzaal kon De Bijloke rekenen op een investeringssubsidie van in totaal 3 miljoen euro van het FoCI.

52 / 160

De Bijloke - Foto © Michiel Devijver

Ontdek meer over de verbouwing van De Bijloke

Renovatie circuskerk van Circusplaneet De vzw Circusplaneet werd in 1999 opgericht met als doel kwetsbare kinderen en jongeren een meer informele culturele vorming te geven door middel van circus. Ze wilden zo ook een bijdrage leveren aan de gemeenschapsvorming. In 2015 kocht de vzw de kerk in de sociale woonwijk in Malem-Gent, een typische tuinwijk uit de jaren vijftig van de vorige eeuw. Het idee was om die kerk om te bouwen tot een circuskerk, waar ze circusopleidingen en -voorstellingen konden geven. Daarnaast moest de kerk ook dienst doen als ontmoetingsplek voor de lokale gemeenschap.

Voor de renovatie van de kerk kon Circusplaneet onder andere rekenen op twee investeringssubsidies van het FoCI, voor een totaalbedrag van 420.992 euro. Daarnaast ontvingen ze ook een Europese EFRO-subsidie van 397.000 euro, en 100.000 euro van de stad Gent.

Architectenbureau Plano maakte het ontwerp. Het mooie kunstproject boven de inkomzone is een creatie van Elly Van Eeghem.

In het najaar van 2020 waren de renovatiewerken afgerond. We beschouwen het resultaat als een heel geslaagd herbestemmingsproject van een van de vele leegstaande kerken in Vlaanderen.

53 / 160

Lees meer over de Circusplaneet

Automatisering trekkenwand in Cultuurcentrum Strombeek Cultuurcentrum Strombeek in Grimbergen brengt een divers, uitgebreid en gevarieerd cultureel aanbod naar een breed publiek, en stimuleert mensen in hun creatieve ontwikkeling. De theatertrekken van de schouwburg waren aan vervanging toe. Die werkten nog steeds op de traditionele manier met touwen en mankracht. De trekkenwand voldeed dus niet meer aan de huidige wetgeving inzake veiligheid en welzijn op het werk. Bovendien was de automatisering van de theatertrekken voor CC Strombeek ook absoluut noodzakelijk om te kunnen blijven meespelen met de andere grote culturele centra. Contracten en technische ﬁches van zowel binnenlandse als buitenlandse gezelschappen vermelden meer en meer de verplichte aanwezigheid van een automatische trekkenwand. Voor een cultuurcentrum met een bovenlokale werking en een veelzijdig en gedifferentieerd podiumaanbod als CC Strombeek was het dus hoognodig om daar iets aan te doen. Daarom kende het FoCI een investeringssubsidie van 525.000 euro toe aan de gemeente Grimbergen. Eind 2020 waren de werken voltooid. Decorstukken, lichten en ander materiaal gaan er nu computergestuurd naar boven en naar beneden.

Terug naar overzicht Theatertrekken CC Strombeek

54 / 160

55 / 160

5.2 Een klantgerichte aanpak voor de Vlaamse erfgoeddatabanken De Vlaamse erfgoeddatabanken zijn niet langer gebonden aan hun geograﬁsche indeling. Voortaan gebeurt de instap op Erfgoedinzicht of Erfgoedplus.be op basis van het soort collectie en haar behoeften. Kleinschalige en niet-professionele erfgoedcollecties (collectiehoudende organisaties) maken gebruik van het Erfgoedregister (Erfgoedplus.be). Voor professionele erfgoedcollecties (collectiebeherende instellingen) wordt het systeem voor collectie- en standplaatsbeheer van Erfgoedinzicht voorzien (Adlib voor Windows, Axiell Collections en Axiell Move). Het Departement Cultuur, Jeugd en Media volgt daarbij de strategische adviezen van externe ICT-partner Delaware, die ze formuleerden in hun studie over de erfgoeddatabanken. We hebben samenwerkingen opgestart met de erfgoedcellen en met PARCUM, expertisecentrum voor religieuze kunst en cultuur, om deze nieuwe aanpak optimaal te ondersteunen.

Migratie en samenwerking op basis van strategische adviezen In 2018 voerde Delaware in opdracht van het departement een studie uit naar de provinciale platformen voor collectieregistratie (de erfgoeddatabanken). Daarbij ondervroegen ze het brede erfgoedveld over collectieregistratie. Die studie vond in 2019 haar weerslag in een rapport met strategische adviezen. Collectiebeherende instellingen hebben een totaal andere opdracht en werking dan collectiehoudende organisaties. Ook de vereisten die men stelt aan een collectiebeheersysteem zijn anders en niet binnen één toepassing te verenigen. We namen die adviezen ter harte en beslisten om stapsgewijs van een geograﬁsche werking naar een klantgerichte aanpak over te schakelen. Collecties uit de Antwerpse erfgoeddatabank DONNET werden in 2019 verdeeld over Erfgoedinzicht en Erfgoedplus.be op basis van hun indeling en operationele behoeften. De omschakeling en migratie van deze collecties konden we in het voorjaar van 2020 afronden. Vervolgens maakten we dezelfde oefening voor Erfgoedinzicht en Erfgoedplus.be. Zo besloten de Musea Maaseik en de Hasseltse musea (Het Stadsmus, Modemuseum Hasselt en het Jenevermuseum) om in te tekenen op de dienstverlening van Erfgoedinzicht. De kerkelijke collecties uit Oost- en West-Vlaanderen werden aan het begin van de zomer ondergebracht in het Erfgoedregister (Erfgoedplus.be).

56 / 160

Het migreren van 303 erfgoedcollecties doe je natuurlijk niet zonder voorafgaand onderzoek. We toetsten het traject af bij de betrokken erfgoedcellen uit Oost- en West-Vlaanderen. Hun inbreng en actieve begeleidende rol resulteerden in een haalbare planning met minimaal ongemak voor de kerkbesturen. Naast de migratie van kerkelijke collecties blijft ook opvolging noodzakelijk, over alle Vlaamse provincies heen. Met het expertisecentrum PARCUM startten we een samenwerking op voor ondersteuning en begeleiding van kerkfabrieken. Vanaf 2021 wordt in elke provincie een reeks opleidingen georganiseerd. De inhoud werken we uit samen met PARCUM, FARO en de erfgoedcellen. Met het opzetten van zo’n brede doelgroepgerichte samenwerking geven we ook gevolg aan de strategische adviezen.

Vooruitblik naar 2021 Ook in 2021 zullen we deze piste blijven bewandelen. De taskforce Digitale Collectieregistratie stuurt de toekomst voor de erfgoeddatabanken aan, met deelnemers van ons departement, FARO, meemoo en VKC, en met vertegenwoordigers van de erfgoedcellen en musea. Afgelopen jaar werd in opdracht van de taskforce een analyse van de erfgoeddatabanken uitgevoerd. En ondanks de coronacrisis vond er ook een diepgaande bevraging van de erfgoedsector plaats. Dat leidde tot een bevestiging van de klantgerichte aanpak, met aanbevelingen over hoe die vertaald kan worden naar verdere ontwikkelingen bij de Vlaamse erfgoeddatabanken.

Terug naar overzicht

57 / 160

58 / 160

5.3 Serieregister: belangrijke stap in informatiebeheersplan Op 1 januari 2019 trad het Bestuursdecreet in werking. Dat voorziet in een vernieuwd regelgevend kader voor het beheren, bewaren en vernietigen van bestuursdocumenten binnen de Vlaamse overheid. Om te voldoen aan de bepalingen rond archief- en informatiebeheer uit het decreet stelde het Departement Cultuur, Jeugd en Media in de loop van 2019 een informatiebeheersplan op. Dat plan werd begin 2020 goedgekeurd door de Selectiecommissie van de Vlaamse overheid en daarna geïntegreerd in het gloednieuwe online Serieregister.

Het Serieregister is een centraal register voor de hele Vlaamse overheid. Via de webapplicatie Serieregister legt het departement beheersregels vast voor het beheren en bewaren van categorieën van bestuursdocumenten, ook series genoemd. Die beheersregels worden na goedkeuring door de Selectiecommissie van de Vlaamse overheid in het register gepubliceerd. Aan de hand van het Serieregister kunnen we de bestuursdocumenten waarover we beschikken, op een uniforme en correcte manier beheren en bewaren. Op die manier voorzien we een optimale dienstverlening aan de burger, zowel bij de uitvoering van de departementale taken als bij het beantwoorden van vragen in het kader van openbaarheid van bestuur en hergebruik van overheidsinformatie.

Beheren en bewaren van digitale en analoge informatie In de praktijk wordt de informatie uit het Serieregister gebruikt voor het beheren en bewaren van zowel digitale als analoge informatie. Zo kan het papieren archief op een ordelijke en toegankelijke manier worden overgedragen naar het centrale archiefdepot van de Vlaamse overheid. Daarbij verwijzen we per archiefoverdracht steeds naar de juiste serie(s). Zo worden gearchiveerde dossiers en documenten voldoende lang in het archiefdepot bewaard en indien nodig op het juiste tijdstip vernietigd.

59 / 160

Voor het digitale informatiebeheer vormt het gebruik van het Serieregister de eerste stap in de aansluiting op de centrale dienstverlening Digitaal Archief Door actief gebruik te maken van het Serieregister komt het departement Vlaanderen (DAV) van het Agentschap Facilitair Bedrijf. Naast het Serieregister tegemoet aan de informatiemanagementstrategie van de Vlaamse overheid en bestaat DAV uit een elektronisch archiefdepot voor de bewaring op lange termijn bouwt het mee aan een informatiegedreven overheid. van digitale dossiers en documenten. Net als in het analoge archiefdepot worden ook hier de gearchiveerde stukken voor elke serie beheerd volgens de regels die in het Serieregister zijn vastgelegd. Lees meer over Digitaal Archief Vlaanderen

60 / 160

Terug naar overzicht

KMSKA - Foto © Morrec

61 / 160

5.4 Modern museum in een klassiek gebouw: fase 2 van de renovatie van het KMSKA Het 19de-eeuwse museumgebouw van het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen (KMSKA) had nood aan renovatie. Sinds 2010 bouwt het Departement Cultuur, Jeugd en Media het KMSKA om tot een hedendaags museumgebouw dat beantwoordt aan de eigentijdse noden. Het doel is om de eigen collectie op een professionele manier te bewaren, uit te bouwen, te onderzoeken en aan het publiek te tonen. Zo zullen we ook voldoen aan de internationale normen voor uitwisseling van kunstwerken, wat belangrijk is voor het organiseren van grote tentoonstellingen. Voor de uitvoering van fase 2 is 11,5 miljoen euro voorzien.

Hoe schep je 40% meer exporuimte zonder de uitstraling van het klassieke gebouw te verstoren? Je stript de originele patio’s – die in de loop van de jaren waren volgebouwd – en schuift er een strak museumvolume in. Zo creëer je een kunstzinnige legoblok in een 19de-eeuwse schil. Fase 2 van het masterplan is ingenieus en gedurfd.

Twee werelden, één museum Het nieuwe museumdeel kreeg een stalen geraamte van 1 miljoen kilo. Een doorsteek door het gebouw bracht beide zijden van het nieuwe volume samen. In de 10 nieuwe zalen regeert asymmetrie: hoogte, volume en lichtinval variëren. Zo vormt het nieuwe museumvolume een boeiend contrast met de symmetrie van het klassieke gebouw. De volumes werden wit afgewerkt. De gipskartonwanden, valse plafonds, gietvloeren en gepolijste betonnen treden van de 40 meter lange trap zorgen voor een sterk geheel. Uitsparingen in het staal zorgen voor een natuurlijke lichtinval. Dat geldt ook voor de 198 koepels op het vernieuwde dak.

62 / 160

De restauratie van het museum gaat verder dan een likje verf. Getuige een gerenoveerd dak met lichtstraat en zonnewering, splinternieuwe technische installaties en groots opgefriste zalen. Met deze ingrijpende werken maakt het KMSKA het eeuwenoude gebouw toekomstbestendig, binnen én buiten. De zalen herwinnen op deze manier hun geroemde grandeur. Ze ogen zo nieuw als ze in de 19de eeuw geweest moeten zijn. Historisch pleisterwerk, schrijnwerk en parketvloeren werden maximaal gered en zorgvuldig opgeknapt. Alle plafonds kregen één uniforme kleur, de muurtinten variëren in functie van de ruimte: van Pompejirood tot olijfgroen. De Rubens- en de van Dyckzaal krijgen gouddecoratie op de sierlijsten.

Vooruitblik naar 2021

63 / 160

De buitenzijde van het museum is door de tand des tijds opvallend veranderd. De gevels verzonken in dof grijs en de mozaïeken kregen het zwaar te verduren. Na De werken in de werden in 2020inafgerond. Maar er is eenbouwkundige minutieuze restauratie zijnmuseumzalen de gevels opnieuw getooid hun bedoelde ook nog veel werk. Zo isgeel, in 2021 de renovatie van de de Dede schakeringen van roze, oranje, grijs en blauw. Opkantoren het dak en stralen Keyserzaal gestart, wordt de klimaatinstallatie getest en de scenograﬁe iconische beelden als vanouds. opgebouwd. Daarnaast zal ook de museumtuin heraangelegd worden.

Terug naar overzicht

64 / 160

Meesterproef Sociaal Wonen - Foto © Vlaams Bouwmeester

65 / 160

5.5 Meesterproef Sociaal Wonen: samenwerking met de Vlaamse Bouwmeester De Meesterproef - een initiatief van het Team Vlaams Bouwmeester - geeft pas afgestudeerde architecten en jonge kunstenaars de kans om een publieke opdracht te realiseren. In 2019 selecteerde een stuurgroep 9 zeer diverse huisvestingsprojecten in het thema ‘sociaal wonen’, verspreid over heel Vlaanderen. De stuurgroep bestond uit vertegenwoordigers van het Team Vlaams Bouwmeester, de Vlaamse Maatschappij voor Sociaal Wonen, de Vereniging van Vlaamse Huisvestingsmaatschappijen, het platform Kunst in Opdracht van het Departement Cultuur, Jeugd en Media en twee externe experten. Bij de selectie werd rekening gehouden met de maatschappelijke vernieuwing die de huisvestingsprojecten en opgaves te bieden hebben.

In het voorjaar van 2020 werkten 27 ontwerpers en 14 kunstenaars een voorstel uit. Bij 4 huisvestingsprojecten werd een kader en budget voor een kunstopdracht meegegeven. Curator Nadia Bijl bracht de kunstenaars aan. Pierre Coric, Maika Garnica (i.s.m. Willem Coenen), Tom Volkaert en Dido Woelders werden geselecteerd voor de bouw van kleine modulaire gezinswoningen voor WoonAnker Waas in Tielrode. Leendert Van Accoleyen, Hannah Mevis, Liesbeth Henderickx en Elias Cafmeyer gingen nadenken over een artistiek concept voor de tijdelijke invulling van een tuinwijk te Schoten. In de Cadixwijk te Antwerpen zochten Gerard Herman, Bram Van Meervelde en Sarah Smolders naar een artistieke interventie die de geschiedenis van de plek met de toekomstige bewoning verbindt. Kasper De Vos, Jivan Van der Ende en Sine Van Menxel bogen zich over de herbestemming van het Monfortanerklooster in Kontich naar woningen, een bibliotheek en een wijkhuis als context voor kunst.

De geselecteerde ontwerpen en kunstinterventies bleken van zeer hoge kwaliteit te zijn, een aanwijzing voor het uitzonderlijke talent van de huidige generatie ontwerpers en kunstenaars. Alle voorstellen werden in het najaar verder uitgewerkt en zullen de komende jaren gerealiseerd worden.

Terug naar overzicht

66 / 160

6. Internationaal Peepshow Palace Festival - De Brakke Grond - Spinvis - Foto © Ruben Hamelink

67 / 160

Op internationaal vlak speelde het Departement Cultuur, Jeugd en Media in 2020 een belangrijke rol in verschillende onderhandelinge n. We drukten mee onze stempel op 4 Europese programma’s binnen het Meerjarig Financieel Kader 2021-2027. Daarnaast stond de 20ste verjaardag van de samenwerking met Zuid-Afrika rond jeugdbeleid in de kijker. Je leest er alles over in dit hoofdstuk.

6.1 Europese meerjarenbegroting 20212027

6.2 20 jaar samenwerking tussen Zuid-Afrika en Vlaanderen rond jeugdbeleid

68 / 160

6.1 Europese meerjarenbegroting 20212027 De Europese meerjarenbegroting 2021-2027 (MFK) omvat middelen voor de uitvoering van het Europese beleid en de verschillende Europese subsidieprogramma’s. We bespreken enerzijds de programma’s van organisaties die een desk hebben bij het departement: Creative Europe en CERV (Citizenship, Equality, Rights & Values). Daarnaast bespreken we nog 2 andere programma’s die belangrijk zijn voor de periode 2021-2027 en waar we mee over onderhandelen: Erasmus+ Jeugd en het Europees Solidariteitskorps.

De (meerjaren)huishouding van Europa Het Meerjarig Financieel Kader 2021-2027 (MFK) omvat de hoofdlijnen van de begroting van de Europese Unie voor een periode van 7 jaar. Europa legt in deze meerjarenbegroting het structurele EU-budget, de initiatieven waaraan het geld wordt uitgegeven en de verplichte bijdragen van de lidstaten vast. Het MFK voor 2021-2027 komt uit op 1.074,3 miljard euro. Om de economische gevolgen van de coronacrisis op te vangen komt er boven op de normale begroting een (corona)herstelfonds van 750 miljard euro, het NextGenerationEU-initiatief. Opmerkelijk is dat 30% van zowel het structurele MFK als het tijdelijke herstelfonds in het teken van de strijd tegen de klimaatverandering moet staan.

Meer lezen over het herstelplan voor Europa

Na twee jaar intensief onderhandelen tussen de lidstaten én vervolgens tussen de lidstaten en het Europees Parlement werd eind 2020 een compromis over het structurele gedeelte van het MFK bereikt. Eveneens werd er een akkoord gevonden over het tijdelijke herstelfonds om de impact van de Covid-pandemie op te vangen. De structurele middelen gaan vooral naar het cohesiebeleid voor het versterken van de economie van armere regio's en naar het landbouwbeleid. Ook onderzoek en innovatie en het nabuurschapsbeleid zijn in de komende 7 jaar belangrijke posten. De overige middelen gaan naar migratie, defensie, het externe beleid van Europa en naar het functioneren van de Europese Unie.

69 / 160

Op zoek naar een spoedig economisch en maatschappelijk herstel versterkt het tijdelijke Net de vier NextGenerationEU-fonds Europese programma’s in waar de eerste ons departement plaats het beleid zich voor onder engageert, de noemer Cohesie, Creative namelijk veerkracht Europe, en waarden. CERV, Erasmus+ Jeugd en het Europees Solidariteitskorps, behoren tot dit domein. Dankzij de Europese aandacht voor omgeving en het digitale krijgen die domeinen eveneens extra steun.

Creative Europe Het budget voor Creative Europe 2021-2027 bedraagt 2,52 miljard euro. In vergelijking met het programma 2014-2020 is dit bijna een verdubbeling. Creative Europe bevordert en ondersteunt de internationale samenwerking in de culturele, creatieve en audiovisuele sectoren. Het programma kent 2 grote overkoepelende doelstellingen: Het beschermen, ontwikkelen en bevorderen van de Europese culturele en taalkundige verscheidenheid en van het culturele erfgoed van Europa Het verbeteren van het concurrentievermogen en het economische potentieel van de culturele en creatieve sectoren, in het bijzonder de audiovisuele sector.

Het programma is in drie volwaardige sub-programma’s opgedeeld: Cultuur, Media en Cross-sectoraal, met elk zijn specifieke doelstellingen en prioriteiten. Het nieuwe programma bouwt verder op de fundamenten van het vorige Creative Europe-programma en vernieuwt waar de snel veranderende context het vereist. Het Cultuur-subprogramma (33% van het budget) omvat steun voor Europese grensoverschrijdende samenwerkingsprojecten – van klein tot groot. Nieuw zijn de geboden kansen voor middelgrote projecten. Europese netwerken en internationale platformen komen eveneens weer aan bod. Daarnaast zet Creative Europe Culture nu ook structureel in op specifieke noden van bepaalde ecosystemen, met name architectuur, erfgoed, muziek en theaterkunsten. In het Media-subprogramma (58% van het budget) zit de steun voor de gehele audiovisuele creatieketen in (animatie)film, documentaire en tv-series. Games en XR genieten opnieuw van ontwikkelingssteun. Belangrijk is de synergie met InvestEU, waaronder MEDIAInvest als nieuw instrument een plaats krijgt. Dit investeringsfonds moet het Europese concurrentievermogen van audiovisuele productie- en distributiebedrijven versterken. In het Cross-sectoraal-subprogramma (9% van het budget) slaat men bruggen tussen de culturele en audiovisuele wereld, maar ook met andere sectoren. Voor het eerst stimuleert men actief mediapluralisme en mediawijsheid en worden initiatieven opgenomen rond het bestrijden van desinformatie.

70 / 160

Ten slotte blijven, zoals voorheen, de speciale acties zoals de culturele hoofdsteden van Europa, het Europees Erfgoedlabel en de Europese Literatuur-, Film en Architectuurprijzen de publieksgerichte initiatieven bij uitstek.

CERV (Citizenship, Equality, Rights & Values) Voor het CERV-programma wordt 1,55 miljard euro voorzien. Dit nieuwe programma, waar Europa voor de Burger in is opgenomen, omvat 4 kernacties: betrokkenheid en participatie van de burger, gelijkheid, rechten en waarden van de Europese Unie. Deze EU-bepaling is doorslaggevend voor het CERV-programma: “De Unie eerbiedigt de rijke verscheidenheid van cultuur en taal en ziet toe op de instandhouding en de ontwikkeling van het Europese culturele erfgoed.” Er wordt aangedrongen op een doorgedreven consistentie en synergie met sterk aanverwante programma’s zoals Creative Europe en Erasmus+ Jeugd. Dit om alle mogelijkheden op het snijvlak van cultuur, kunst, onderwijs en creativiteit zoveel mogelijk te benutten. Het CERV-programma wordt behartigd door Directoraat-Generaal Justitie met de gedeeltelijke ondersteuning van het EACEA, het uitvoerend agentschap voor onderwijs, audiovisuele media en cultuur. In de lidstaten wordt beroep gedaan op het bestaande netwerk van contactpunten.

Erasmus+ hoofdstuk Jeugd Voor het Erasmus+ Jeugdprogramma wordt een budget van 2,539 miljard euro voorzien. In vergelijking met het vorige programma is dat een stijging van 0,3%. Dit programma stimuleert onder andere de samenwerking op het vlak van jeugdbeleid en helpt de Europese Jeugdstrategie 2019-2027 uit te voeren. Het programma ondersteunt de leermobiliteit van jongeren en jeugdwerkers, en ook de actieve deelname van jongeren aan het democratisch samenleven.

Hoe is het hoofdstuk Jeugd ingedeeld? Sleutelactie 1 In sleutelactie 1 wordt ingezet op (leer)mobiliteit bij jongeren, participatieprojecten, #DiscoverEU (met leercomponent) en (leer)mobiliteit voor jeugdwerkers. Sleutelactie 2 Samenwerking met organisaties en instituties

71 / 160

Sleutelactie 3 Ondersteuning van jeugd(werk)beleidsontwikkeling en samenwerking

Europees Solidariteitskorps

Voor het Europees Solidariteitskorps wordt een budget van 1,009 miljard euro voorzien. Dit programma biedt jongeren de kans om vrijwilligerswerk te doen (individueel of als groep), een eigen solidariteitsproject te runnen ten behoeve van gemeenschappen in heel Europa of zich mee in te zetten voor humanitaire hulp. Welk acties bevat het programma? Vrijwilligersactiviteiten voor jongeren van 18-30 jaar Solidariteitsactiviteiten voor jongeren van 18-30 jaar Nieuwe actie: humanitaire hulpacties voor mensen van 18-35 jaar De vroegere actie Jobs en stages voor jongeren werd niet meer opgenomen omdat er in de lidstaten nauwelijks interesse voor was.

Rol van het departement in de onderhandelingen over de 4 programma’s Het Departement Cultuur, Jeugd en Media heeft mee onderhandeld over de inhoud en uitvoering van de 4 genoemde Europese programma’s en heeft ook mee proberen te wegen op de grootte en toewijzing van het budget, samen met de Vlaamse diplomatieke vertegenwoordiging bij de EU. Over de inhoud en uitvoering van het Creative Europe-programma hebben we ons als departement kunnen uitspreken, samen met de andere cultuuradministraties van België. Daarbij hebben we de aandacht gevestigd op het belang van de kleinere actoren, die zo kenmerkend zijn voor ons Vlaams cultureel en creatief ecosysteem. Daarnaast heeft het departement er samen met de andere jeugdadministraties in België en de (Europese) jeugdsector ook voor gezorgd dat het budget voor de jeugdprogramma’s gestegen is. Ten slotte hebben we de Europese Commissie gevraagd om te blijven inzetten op inclusie van alle jongeren, in het bijzonder van de meest kwetsbaren, en om in haar communicatie over Erasmus+ een ruimere groep van jongeren aan te spreken dan alleen maar studenten.

Terug naar overzicht

72 / 160

73 / 160

6.2 20 jaar samenwerking tussen ZuidAfrika en Vlaanderen rond jeugdbeleid De voorbije 20 jaar is er een intense samenwerking ontstaan met Zuid-Afrika op het vlak van jeugdbeleid. Voor de twee partners – het National Youth Development Agency (NYDA) van Zuid-Afrika en het Departement Cultuur, Jeugd en Media – dé aanleiding om even terug te blikken. Het resultaat is een gezamenlijk rapport vol realisaties, inzichten, conclusies en reﬂecties. In de afgelopen 20 jaar vonden honderden jeugdwerkers uit beide landen de weg naar elkaar via studiebezoeken, stages, onderzoeken en gezamenlijke studiedagen, workshops, seminaries en conferenties. Hoofddoel was elkaar beter te leren kennen om van daaruit te leren. Met andere woorden: elkaar inspireren om zo tot een groter wederzijds begrip te komen. Zuid-Afrika en Vlaanderen zijn daar wonderwel in geslaagd, juist omdat de samenwerking zo duurzaam is: de partners delen een breed en diep gezamenlijk verleden, dat stevig staat en kansen biedt op meer.

Sterke punten Uit elke samenwerking kunnen we lessen trekken. Sommige zaken gaan goed, andere zijn dan weer vatbaar voor verbetering. We halen graag 5 sterke punten uit het rapport: De quasi perfecte administratieve opvolging en zakelijke ernst. De open, aangename en plezierige manier van werken. Het nuttige werd steeds aan het aangename gekoppeld, wat de samenwerking extreem aantrekkelijk maakte voor zowat alle betrokkenen. De inspanningen om elkaars referentiekaders te begrijpen, hoe uiteenlopend die soms ook zijn. We trapten niet in de val om het ene als meer of minder waardevol te beschouwen dan het andere. Integendeel, bijna altijd bleken er naast de vele verschillen ook opvallend gelijklopende tendensen en bekommernissen te zijn. De eerlijkheid om, ook in de meer heikele momenten van de samenwerking, duidelijk aan elkaar te vertellen wat moeilijk of moeizaam verliep. Frustraties of onbegrip kregen daardoor geen kans. Gesprekken daarover, hoe complex en gevoelig soms ook, maakten de samenwerking sterker. Aandacht voor het hinterland. Hoewel de sturing in Zuid-Afrika helemaal anders verliep dan in Vlaanderen, besteedden beide partners veel tijd aan het ‘binden’ van stukjes hinterland.

74 / 160

Lees het volledige rapport

Terug naar overzicht

75 / 160

7. Veranderend beleidslandschap Foto © Ambrassade

76 / 160

Het afgelopen jaar werden een aantal beleidsinitiatieve n met een lang voortraject afgerond en werden een aantal nieuwe beleidsinstrumen ten voor het eerst uitgevoerd. Zo werd het Jeugd- en Kinderrechtenbe leidsplan goedgekeurd en startten we met de uitrol van het nieuwe Circusdecreet en het nieuwe decreet over het sociaal-cultureel volwassenenwer k. Daarnaast onderging ook het decreet over de kadervorming een aantal wijzigingen. Je ontdekt er alles over in dit hoofdstuk.

7.1 Vlaams Jeugd- en Kinderrechtenbeleidsplan

7.2 Uitrol nieuw Circusdecreet

7.3 Uitrol nieuw decreet sociaal-cultureel volwassenenwerk

7.4 5 jaar decreet kadervorming

77 / 160

7.1 Vlaams Jeugd- en Kinderrechtenbeleidsplan Op 25 september 2020 keurde de Vlaamse Regering het Jeugd- en Kinderrechtenbeleidsplan 2020-2024 (JKP) goed. Het plan kwam tot stand na een participatief traject van 2 jaar, met als voornaamste partners: organisaties uit de jeugdsector, organisaties die kinderen en jongeren vertegenwoordigen, experten, lokale besturen en kinderen en jongeren zelf.

Intensief voortraject Startpunt van het traject was de opmaak van een praktijkgebaseerde en wetenschappelijke onderbouwde omgevingsanalyse Jeugd in 2018. Daarna volgde een fase van inspraakmomenten, gesprekken en debatten met onze partners. De reﬂectiegroep jeugden kinderrechtenbeleid XL fungeerde daarbij als klankbordgroep.

Maar we gingen ook zelf op bezoek bij onze stakeholders. Zo bezochten we de commissie jeugdwerk van De Ambrassade, gingen we in gesprek met de jongeren van de Vlaamse Jeugdraad tijdens hun vrijwilligersweekend en deden we een brainstorm bij de jongeren van Betonne Jeugd in Antwerpen.

De output van al die inspraakmomenten resulteerde in 13 grote beleidsdomeinoverschrijdende prioriteiten, die verder werden uitgediept en gerankt tijdens het #Groteprioriteitendebat in april 2019. Daar konden we rekenen op de input van maar liefst 150 enthousiaste jeugdwerkers, ambtenaren, experten en jongeren.

Van 13 naar 5 prioriteiten Bij de start van de huidige regeerperiode organiseerde de minister van Jeugd, als coördinerend minister jeugden kinderrechtenbeleid, een ronde tafel over het belang van de 13 prioritaire doelstellingen. Dat resulteerde in een ﬁnale keuze voor 5 prioriteiten, die in maart 2020 door de Vlaamse Regering werden goedgekeurd.

78 / 160

In deze beleidsperiode zullen we inzetten op: 1. Welbevinden en positieve identiteitsontwikkeling 2. Groene en leefbare buurten 3. Engagement en vrijwillige inzet 4. Vrijetijdsbesteding voor allen 5. Mediawijsheid

De afzonderlijke acties binnen deze prioriteiten werden door verschillende beleidsdomeinen aangeleverd. Het geheel van prioriteiten en acties werd op 9 juni 2020 besproken in de reﬂectiegroep jeugden kinderrechtenbeleid. Dat gebeurde online in 5 sessies, 1 per prioriteit, met in totaal een 70-tal deelnemers. Op basis van die gesprekken legden we de laatste hand aan de invulling en de focus van de prioriteiten. Tijdens de zomermaanden kreeg het JKP zijn ﬁnale vorm. Na afstemming tussen de verschillende kabinetten werd het plan op 25 september goedgekeurd. 2021 is het jaar waarin we samen met collega’s, andere beleidsdomeinen en de jeugdwerksector de acties verder zullen uitdiepen en uitvoeren. Samenwerking en transversaliteit staan daarbij centraal. Ook het participatieve karakter blijven we aanhouden.

Terug naar overzicht

79 / 160

Foto © Sarah Vanheuverzwijn

80 / 160

7.2 Uitrol nieuw Circusdecreet In het voorjaar van 2020 startten de eerste subsidierondes binnen het nieuwe Circusdecreet. Dat voorziet nu ook structurele subsidies voor circuswerkplaatsen, -ateliers en -gezelschappen, een nieuw gegeven dat het belang van het Vlaamse circus erkent en benadrukt. 15 organisaties tekenden in op die structurele subsidielijnen, met een beleidsplan voor de periode 20212025.

Procedure Het Departement Cultuur, Jeugd en Media ontving 15 aanvragen voor structurele subsidies: 4 voor een circuswerkplaats, 8 voor een circusatelier en 3 voor een circusgezelschap. Een externe commissie stond in voor de beoordeling van de ingediende dossiers. Alle aanvragers gingen afzonderlijk met de commissie in gesprek. Op basis van het dossier en de hoorzitting ontvingen de aanvragers een preadvies, waarop ze nog een repliek konden indienen. De commissie gaf nadien een deﬁnitief advies over elke aanvraag. De minister besliste om alle 15 organisaties een subsidie toe te kennen. De aanvraag- en beoordelingsprocedures verliepen nagenoeg volledig digitaal.

Circusbudget 2020-2021 In 2020 werd in totaal 2.729.390 euro toegekend voor de ondersteuning van de Vlaamse circuskunsten. 490.646 euro ging naar 5 circusateliers die vóór 2019 nog vanuit het jeugdbudget werden gesubsidieerd 654.000 euro ging naar de werking van het Circuscentrum 1.051.324,56 euro ging naar meerjarige festivals, 253.800 euro naar eenjarige festivals en 279.620 euro naar creatie-, spreidings- en promotieprojecten. Het totale budget voor 2021 bedraagt 5.763.000 euro. Dat is meer dan een verdubbeling ten opzichte van 2020. Een noodzakelijke verhoging om ook de nieuwe, structurele subsidielijnen te kunnen uitvoeren vanaf 2021. Over de toewijzing van de subsidies voor 2021 werd al grotendeels beslist in 2020.

Gesubsidieerde initiatieven

Evaluatie aanvraag- en beoordelingsprocedure Het departement stuurde in december 2020 een online bevraging uit naar zowel subsidieaanvragers als commissieleden. Bedoeling is te polsen naar hun ervaringen met betrekking tot de procedure voor de structurele subsidies vanaf aanvraag tot en met beslissing. De resultaten zullen in 2021 in een rapport gebundeld worden.

Terug naar overzicht

81 / 160

Foto © vzw De Stroom

82 / 160

7.3 Uitrol nieuw decreet sociaalcultureel volwassenenwerk In het voorjaar van 2020 vond de eerste beoordelingsronde binnen het nieuwe decreet sociaal-cultureel volwassenenwerk plaats. Meer dan 70 deskundigen bogen zich over 152 aanvragen voor de beleidsperiode 2021-2025. Het ging om 100 aanvragen van reeds gesubsidieerde en erkende landelijke organisaties, 39 van kandidaat-instromer en 13 van regionale organisaties (de Vormingplus-centra).

Beoordelingsprocedure landelijke en regionale organisaties De aanvragen van 139 landelijke organisaties werden beoordeeld door 7 commissies. Er was ook een aparte commissie voor de kandidaat-instromers. Zij kregen overigens de kans om zichzelf voor te stellen en vragen van de commissie te beantwoorden. In januari en februari kwamen de beoordelingscommissies ‘live’ samen om de verschillende dossiers te bespreken. Door de coronamaatregelen moest dat vanaf maart digitaal verlopen.

Een aparte beoordelingscommissie behandelde de aanvragen van de 13 regionale organisaties. Zij ging op bezoek bij de Vormingplus-centra om hun werking te evalueren en te beoordelen. Bij 7 van de 13 regionale organisaties is dat al gebeurd; de overige 6 organisaties krijgen bezoek in 2021 omdat de planning door de coronacrisis verschoven is.

Totaalbedrag van meer dan 70 miljoen euro Na de verschillende fases van preadvies, reactie en deﬁnitief advies nam de Vlaamse Regering op 25 september 2020 een beslissing over de subsidieenveloppe voor de sociaal-culturele volwassenenorganisaties. De volgende 131 organisaties worden vanaf 2021 gesubsidieerd, voor een totaalbedrag van 70.589.668 euro: 100 reeds erkende en gesubsidieerde landelijke organisaties 13 reeds erkende en gesubsidieerde regionale organisaties 18 nieuwe landelijke organisaties

Gesubsidieerde organisaties

Evaluatie beoordelingsprocedure Het departement werkt samen met de Adviescommissie Sociaal-Cultureel Volwassenenwerk aan een evaluatie van deze eerste beoordelingsprocedure binnen het nieuwe decreet. Deskundigen en organisaties kunnen deelnemen aan een online bevraging; de verschillende beoordelingscommissies en de medewerkers van het departement kunnen hun bevindingen delen in focusgroepen.

Terug naar overzicht

83 / 160

Foto © Chiro

84 / 160

7.4 5 jaar decreet kadervorming In 2020 vierde het decreet Kadervorming zijn 5de verjaardag. Die verjaardag ging gepaard met enkele wijzigingen aan het decreet. Onder kadervorming begrijpen we alle kadervormingstrajecten die jeugdverenigingen aanbieden aan jongeren voor het behalen van een attest van animator, hoofdanimator of instructeur in het jeugdwerk. Elk traject bestaat uit een theoretisch gedeelte en een begeleide stage.

Even terug naar het jaar 2015: na 20 jaar Criteria voor het toekennen van attesten aan jeugdwerkers gaat een nieuw decreet kadervorming in voege. De nadruk ligt vooral op het generieke karakter van de attesten. Zo werken we met een generiek competentieproﬁel per traject (animator, hoofdanimator en instructeur) en schakelen we de trajecten gelijk op het vlak van structuur en tijdsduur.

Bijsturing na evaluatie Omdat het gaat om grote veranderingen voor een diverse sector, bepaalt het decreet ook dat er een evaluatie moet komen. Het evaluatieonderzoek ging in 2016 van start en werd in 2018 afgerond.

Decreet kadervorming: evaluatieonderzoek

De werkgroep kadervorming, met vertegenwoordigers van de sector, De Ambrassade en het departement, ging in 2019 aan de slag met de aanbevelingen van het onderzoek om de regelgeving waar nodig bij te sturen. De werkgroep koppelde op verschillende momenten terug naar de brede sector.

Aanpassing in 2020 Het aangepaste decreet en uitvoeringsbesluit traden respectievelijk op 1 september en 1 november 2020 in werking.

85 / 160

Wat verandert er concreet? Voortaan kunnen ook verenigingen voor bijzondere doelgroepen – gesubsidieerd op basis van het decreet bovenlokaal jeugdwerk – een erkenning voor kadervorming aanvragen. Voorheen waren dat alleen verenigingen die erkend zijn op basis van het decreet houdende een vernieuwd jeugden kinderrechtenbeleid. We pasten de competentieproﬁelen aan met oog voor diversiteit en integriteit. We wijzigden de structuur en tijdsduur van de trajecten en stuurden ook de vereisten voor begeleiders bij. We maakten van de gelegenheid gebruik om ook de trajectboekjes en de KAVOtool in een nieuw jasje te steken.

25 jaar kadervorming in een grafiek

De coronacrisis had vorig jaar een enorme impact op de organisatie van kadervorming. Zo werd een groot aantal kadervormingscursussen geschrapt. Desondanks werden er nog 5.061 attesten uitgereikt, een daling van bijna 17% ten opzichte van 2019.

Terug naar overzicht

86 / 160

8. Reﬂectie Stukken Van Mensen - LAZARUS - Foto © Raymond Mallentjer

87 / 160

Terugblikken en evalueren is essentieel om beleidsaspecten te verbeteren. In 2020 nam het Departement Cultuur, Jeugd en Media onder meer Kijkwijzer, de voorbereiding van het nieuwe Kunstendecreet en de beurzen vakmanschap onder de loep. Dat allemaal om nog beter in te spelen op het actuele cultuur-, jeugden medialandschap.

8.1 Evaluatie Kijkwijzer: pilootjaar 2020

8.2 Strategische visienota Cultureel Erfgoed

8.3 Reflecties over het nieuwe Kunstendecreet

8.4 Beurzen voor het doorgeven van vakmanschap: verhalen met een toekomst

8.5 Principes dataverwerking

88 / 160

8.1 Evaluatie Kijkwijzer: pilootjaar 2020 Op 8 januari 2020 ging Kijkwijzer van start in de Belgische bioscopen: films krijgen een leeftijdsclassificatie, gevolgd door pictogrammen over de inhoud. Bedoeling van Kijkwijzer is het publiek beter te informeren over de mogelijk schadelijke inhoud van een film voor jongere kijkers. In het najaar van 2020 bevroegen we de filmexploitatie- en distributiesector over de implementatie en het gebruik van Kijkwijzer in de bioscopen. Zo konden we het pilootjaar 2020 meteen evalueren.

Nieuw classiﬁcatiesysteem positief onthaald 61% van de distributeurs en 63% van de exploitanten werkten mee aan de bevraging. De belangrijkste bevindingen: De nieuwe regelgeving ter bescherming van minderjarigen in de bioscoop wordt over het algemeen positief onthaald door de audiovisuele sector.

Hanteerden we een beter classificatiesysteem?

De meerderheid staat ook achter de keuze voor het classiﬁcatiesysteem Kijkwijzer. Vooral de uniformiteit en het feit dat de distributeurs de classiﬁcatie zelf in handen hebben, worden als voordelen genoemd. De sector is van oordeel dat Kijkwijzer voldoende informatie verschaft aan de bezoekers en beoordeelt het systeem als transparant, duidelijk en genuanceerd. De meerderheid van de bevraagden geeft aan dat de implementatie van de regelgeving vlot is verlopen, dat men voldoende tijd heeft gekregen en dat de communicatie vanuit de betrokken overheden helder was. Ook de opleidingen die de distributeurs moeten volgen om een codeursattest te bekomen werden positief beoordeeld. Op het vlak van werklast geven de distributeurs aan dat het invullen van de vragenlijst hen gemiddeld 15 minuten kost. 91% van de bevraagden vindt dit een gepast tijdsframe. Over het algemeen vindt men de codeurslijst ook gebruiksvriendelijk en makkelijk om in te vullen. De website www.kijkwijzer-cinecheck.be is gekend bij 95% van de bevraagden en wordt ook regelmatig gebruikt.

Waren de vragen makkelijker in te vullen?

89 / 160

Leef - Foto © Soﬁe Silbermann

Werkpunten rond zichtbaarheid Kijkwijzerclassificaties en implementatie in bioscopen De bevraging legde ook een aantal werkpunten bloot. De Kijkwijzerclassificaties zijn nog niet op alle bioscoopwebsites goed zichtbaar en ook in de bioscopen zelf is er nog ruimte voor verbetering. De sector vraagt ook meer praktische ondersteuning en uniform communicatiemateriaal om de bioscoopbezoekers beter te informeren. Nog niet alle bevraagden kennen het secretariaat van de filmkeuring. Zowel bij de exploitanten als bij de distributeurs leeft de vraag naar meer nuance in de laagste leeftijdsclassificaties, met name tussen de categorie “alle leeftijden” en “6+”. Een tijdelijke commissie van experten zal bekijken of aanpassingen aan het classificatiesysteem Kijkwijzer wenselijk zijn. In het voorjaar van 2021 volgt een algemene evaluatie van de regelgeving, op basis van de resultaten van de bevraging en de analyse van de expertencommissie.

Terug naar overzicht

90 / 160

91 / 160

8.2 Strategische visienota Cultureel Erfgoed Uiterlijk op 1 april 2021 presenteert de minister van Cultuur zijn strategische visienota Cultureel Erfgoed aan het Vlaams Parlement. Deze visienota bepaalt de prioriteiten voor de uitvoering van het Cultureelerfgoeddecreet voor de komende jaren. Daar gaan echter heel wat voorbereidingen aan vooraf.

Traject in dialoog met de sector Het Departement Cultuur, Jeugd en Media startte in 2020 een traject ter voorbereiding van de nieuwe visienota. In een eerste fase concentreerden we ons op het in kaart brengen van de uitdagingen voor de cultureel-erfgoedsector en het opmaken van een stand van zaken. Het traject vertrok van het beleidsadvies en de sectoranalyse die de adviescommissie en de voorzitters en ondervoorzitters van de beoordelingscommissies in 2019 hadden opgesteld. Op die manier konden we verder bouwen op de inzichten uit de grote ronde 2019-2023. Toen was het de eerste keer dat zo goed als alle deelsectoren gezamenlijk een dossier hadden ingediend. We formuleerden samen met FARO aanvullingen en bedenkingen bij het beleidsadvies en de sectoranalyse. Na onderlinge afstemming resulteerde dat in een werkdocument met voorlopige bevindingen. Vervolgens gingen we in dialoog met de verschillende deelsectoren uit de cultureel-erfgoedsector over thema’s als internationaal beleid, digitaal beleid en immaterieel erfgoed. Ter afronding organiseerden we in samenspraak met belangenbehartiger OCE (Overleg Cultureel Erfgoed vzw) een gezamenlijk overleg met vertegenwoordigers van alle deelsectoren. Daarin bespraken we de resterende vragen en knelpunten. In het najaar van 2020 volgde een versneld traject voor de bevindingen over de ronde regionale dienstverlenende rollen 2021-2026, waarover de Vlaamse Regering eind september 2020 een subsidiebeslissing nam. Daarnaast vonden er gesprekken plaats met andere beleidsdomeinen en met steden en gemeenten. Ook werd er teruggekoppeld met de interne adviesorganen Adviescommissie Cultureel Erfgoed, Expertencommissie Immaterieel Erfgoed en de Topstukkenraad.

Bijkomend onderzoek en keuze van prioriteiten Ter ondersteuning van het traject sloten we een samenwerkingsovereenkomst met FARO voor bijkomend onderzoek rond drie thema’s: landschapstekening depot internationale tendensen en meerstemmigheid inclusie en diversiteit

92 / 160

De resultaten van die onderzoeken verwerken we in de uitgebreidere De eerste fase leerde dat de uitdagingen in grote mate gedeeld worden over de omgevingsanalyse als bijlage bij de visienota. deelsectoren heen. Uiteraard moet er beslist worden waarop er zal worden ingezet. In 2021 worden daarom de prioriteiten bepaald voor de strategische visienota. Nadien volgt het eigenlijke schrijfproces. Dat gebeurt in nauwe samenspraak tussen het departement en het kabinet Cultuur. Naast de bevindingen uit het doorlopen traject spelen uiteraard ook het regeerakkoord en de beleidsnota een cruciale rol. Op 1 april 2021 zal de minister van Cultuur de tekst aan het Vlaams Parlement presenteren. Het afgelegde traject geeft een goed zicht op de stand van zaken en de uitdagingen voor de cultureel-erfgoedsector. Daaruit bleek ook dat de sector zich sterk betrokken voelt en dat er de wil is om aan een gezamenlijke toekomstvisie te werken, over de grenzen van de deelsectoren heen. De gemaakte analyses bieden daarvoor alvast een stevige basis.

Terug naar overzicht

93 / 160

Concertgebouw - Jan Martens - Foto © Lore Feryn

94 / 160

8.3 Reﬂecties over het nieuwe Kunstendecreet In juli 2020 werkte de reﬂectiegroep nieuw Kunstendecreet 6 dagen aan een nota ter voorbereiding van het nieuwe Kunstendecreet. Ze deed dat op uitnodiging van de minister van Cultuur.

Het Departement Cultuur, Jeugd en Media en het kabinet van de minister van Cultuur werkten begin juli een princiepsnota af die als startpunt diende voor het werk van de reflectiegroep. Die kreeg de opdracht om de verschillende principes uit deze princiepsnota kritisch te bekijken en indien nodig andere uitgangspunten voor het Kunstendecreet te formuleren. De nota van de reflectiegroep, ook ‘reflectienota’ genoemd, is dus een reactie op de princiepsnota.

Foto © LAZARUS leest Misdaad & Straf

De reﬂectiegroep bestond uit 13 kunstenaars, kunstwerkers en experten met verschillende posities in de kunstensector en werkte op locatie in Landcommanderij Alden Biesen. De keuze voor een fysieke bijeenkomst van 2 keer 3 dagen, in de luwte van de zomervakantie, was bewust. Zo werd de sfeer van een conclaaf gecreëerd en kon de groep gefocust doorwerken. Midden augustus werd de reﬂectienota aan de minister bezorgd. Voortbouwend op de inzichten uit die nota liet de minister in september de effectieve wijziging van het Kunstendecreet opstarten. Het doel is om tegen de zomer van 2021 de nieuwe wetgeving te laten publiceren in het Belgisch Staatsblad.

Lees de reflectienota

Terug naar overzicht

95 / 160

Beurzen vakmanschap - Foto © Jenevermuseum

96 / 160

8.4 Beurzen voor het doorgeven van vakmanschap: verhalen met een toekomst In 2018 en 2019 werden in totaal 62 meester-leerlingbeurzen toegekend. De mooie succesverhalen die het Departement Cultuur, Jeugd en Media bereikten, brachten ons op het idee om die inspirerende beurstrajecten met het brede publiek te delen. Zo kwam het online magazine Borgen voor morgen – Vakmanschap doorgeven in een meester-leerlingtraject tot stand, in samenwerking met meesters, leerlingen en begeleidende organisaties uit de cultureel-erfgoedsector. Het magazine toont een breed scala aan vakmanschap. In een twintigtal verhalen maakt de lezer kennis met de passie en ondernemingszin van meesters en leerlingen. Vakmanschap wordt daarbij heel ruim ingevuld: het kan gaan om ambachten, maar ook om toegepaste kunsten, podiumkunsten, vertel-of muzikale tradities, instrumentenbouw, enzovoort.

619.000 euro voor 3de beursronde Het magazine verscheen in december 2020; tegelijkertijd maakte de minister van Cultuur bekend dat hij in 2021 619.000 euro zou vrijmaken voor een 3de beursronde. Terwijl aspirant-meesters en leerlingen wachtten op de o ciële beursoproep in 2021, vonden zij inspiratie in het digitale magazine vol begeesterende verhalen, mooie foto’s, leuke ﬁlmpjes en persoonlijke quotes.

Evaluatie 1ste beursrondes De beslissing van de minister over de nieuwe beurssubsidies kwam er na een uitgebreide evaluatie van de eerste twee beursrondes. We bezochten de trajecten, interviewden meesters en leerlingen en organiseerden evaluatievergaderingen met sectororganisaties. Tijdens de coronacrisis zetten we die contacten digitaal verder. Zo ontstond een uitvoerig verslag met aandachtsen verbeterpunten. In de eindevaluatie formuleerden we de aanbeveling om zeker nog één keer een oproep voor nieuwe trajecten te lanceren. En daar heeft de minister nu gehoor aan gegeven.

Ontdek het magazine

97 / 160

Terug naar overzicht

98 / 160

99 / 160

8.5 Principes dataverwerking Naar aanleiding van enkele bezorgdheden uit het veld werkte het Departement Cultuur, Jeugd en Media een kader met principes voor dataverwerking uit.

Bij dossierbehandeling en monitoring verwerken we heel wat data. Met dit kader willen we eenduidig verduidelijken welke gegevens waarvoor kunnen (her)gebruikt worden, door wie, en hoe ze al dan niet verder ontsloten kunnen worden. Daarnaast geven we aan welke duiding en kwaliteitsnormen er daarbij minimaal nodig zijn.

Lees hier alles over de verwerking van gegevens

In welke situaties passen we de principes toe? Het kader met principes bepaalt de algemene aanpak en de plaats van ons departement in de keten van verantwoordelijken, leveranciers en (potentiële) gebruikers van deze data. Het gaat om algemene richtinggevende principes die we willen toepassen in de volgende situaties: bij het afsluiten van overeenkomsten met externe partijen die data aanleveren voor de behandeling van SEVA-dossiers (dossiers voor subsidies, erkenningen, vergunningen en attesteringen) bij het opvolgen van beleid en evoluties in de sectoren, samen met bovenbouwactoren

De principes moeten als kompas dienen bij het opvragen, verwerken, gebruiken, ontsluiten en hergebruiken van de informatie die we hanteren om dossiers te behandelen en beleid voor te bereiden en te evalueren. Ze zijn afgestemd op overheidsbrede evoluties en vatten enkele belangrijke wettelijke eisen waaraan het departement moet voldoen, beknopt samen. We zullen regelmatig een stand van zaken geven en streven ook naar een goede interne opvolging van welke projecten en acties concreet bijdragen tot het realiseren van deze principes.

Terug naar overzicht

100 / 160

9. Organisatie

101 / 160

Corona had een grote impact op de werking van het Departement Cultuur, Jeugd en Media. Van de ene op de andere dag moesten we thuiswerken. Daarom zetten we in 2020 extra in op verbinding en tijdsonafhankelij k werken. Verder waren er wissels aan de top van twee afdelingen en besteedden we opnieuw veel aandacht aan diversiteit.

9.1 Proefproject Plaatsen tijdsonafhankelijk werken

9.2 Rewind, Resilience, Reconnect: werken aan veerkracht en verbinding met elkaar

9.3 Stages en jobs voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt

9.4 Nieuwe website van het departement

9.5 Wissel van de macht

102 / 160

9.1 Proefproject Plaats- en tijdsonafhankelijk werken In de eerste helft van 2020 startte het team Personeel het project plaatsen tijdsonafhankelijk werken op voor het team Transversaal en Internationaal. De teamleden kregen in dit proefproject de mogelijkheid om van de stamtijden af te stappen en zelf hun werktijden te kiezen. Het doel? Meer ﬂexibiliteit en dynamiek voor de medewerkers.

Meer autonomie voor medewerkers en maatschappelijke voordelen Het team Personeel zet om verschillende redenen in op plaatsen tijdsonafhankelijk werken. We hebben als departement de ambitie om een dynamische en ﬂexibele organisatie te zijn met aandacht voor het welzijn van onze werknemers. We zijn ons immers bewust van hun verschillende voorkeuren en privésituaties en willen met dit project tegemoetkomen aan hun noden. Waar mogelijk geven we meer autonomie zodat medewerkers zich ten volle kunnen ontplooien en optimaal kunnen presteren in onze organisatie. Plaats- en tijdsonafhankelijk werken heeft ook een maatschappelijke dimensie: het draagt bij aan de oplossing voor thema’s als klimaatopwarming en het ﬁleleed in België.

De coronacrisis van 2020 maakte duidelijk dat plaatsen tijdsonafhankelijk werken voor bijna alle organisaties mogelijk is. Omdat we al verschillende jaren ervaring hebben met plaatsen tijdsonafhankelijk werken, konden we ons wendbaar opstellen tijdens de lockdowns en het verloop van de crisis.

Evaluatie en toekomst van het traject Gedurende 6 maanden mocht het team zelf de regels en afspraken bepalen. Daarna bekeken we welke impact dit traject had op het welzijn van de collega’s, maar ook op interne en externe (samen)werking. De meerderheid van de deelnemers gaf aan dat ze een positief effect op de werk-privébalans hadden ervaren. Er waren ook twee verbeterpunten: het bewaken van de arbeidsduur en de aandacht voor sociale verbanden. In de komende jaren zullen we het traject plaatsen tijdsonafhankelijk werken verder vormgeven, op basis van de evaluatie en de ervaringen van het team Transversaal en Internationaal. We nemen daarbij ook andere bronnen mee, zoals de resultaten van de bevraging tijdens het thuiswerken in 2020 en de output van de workshops Rewind, Resilience and Reconnect.

Terug naar overzicht

103 / 160

104 / 160

9.2 Rewind, Resilience, Reconnect: werken aan veerkracht en verbinding met elkaar Door de coronacrisis zijn de meesten van ons sinds maart 2020 nog maar sporadisch of helemaal niet meer naar kantoor gegaan. We zochten naar andere manieren om samen te werken en naar een nieuw evenwicht tussen werk en privé. Maar wat was de impact daarvan op de medewerkers? Om dat te onderzoeken startten we een traject rond veerkracht en verbinding. We kozen voor een project met wetenschappelijk onderbouwde aanpak en werkten samen met trainers van The Tipping Point aan onze veerkracht en verbinding met elkaar. Via digitale workshops kregen de medewerkers de kans om persoonlijke ervaringen uit de afgelopen periode te delen met elkaar, positieve zaken en leerpunten te noteren en de onderlinge banden weer aan te halen. Doorheen het traject werkten de trainers met didactisch materiaal en kregen de medewerkers tips en tricks om aan hun mentale welzijn te werken.

Op basis van de resultaten van het traject stellen we in 2021 een globaal actieplan op waarmee we als organisatie aan de slag gaan. Het uiteindelijk doel? Samen sterker uit deze periode komen!

Terug naar overzicht

105 / 160

Home o ce - Foto © Tina Witherspoon

106 / 160

9.3 Stages en jobs voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt Het Departement Cultuur, Jeugd en Media vindt het belangrijk dat mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt kansen krijgen om werkervaring op te doen. Daarom bieden we hen stages aan of stellen we hen tewerk in het departement. Zo mochten we in 2020 13 mensen met verschillende proﬁelen verwelkomen.

In het kader van het Voka Charter Duurzaam ondernemen zetten we in 2020 extra in op tewerkstellings- en stagemogelijkheden voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. We stimuleerden teams actief om kansen te creëren voor deze doelgroep en dat wierp zijn vruchten af.

In 2020 ging het om de volgende mensen: 7 jobstudenten met een beperking 1 IT-medewerker via Passwerk 4 stagiairs via een beroepsinlevingsstage (BIS), waarvan 3 van buitenlandse afkomst en een met een beperking 1 stagiair met een beperking via een beroepsverkennende stage (BVS) We vinden het belangrijk om een zorgzame werkgever te zijn, die kansengroepen mogelijkheden biedt. We weten namelijk wat de meerwaarde ervan is voor het departement. Daarom boden we 3 stagiairs na aﬂoop ook een contract aan. Een inspirerend verhaal is dat van Lennart Naert, die sinds begin 2020 in het team IT werkt. Lennart heeft een autismespectrumproﬁel en is tester van verschillende dossierstromen.

Lennart Naert “Als tester is oog voor detail heel kostbaar omdat het toelaat fouten te zien die de meeste mensen missen.”

Lees een interview met Lennart

Terug naar overzicht

107 / 160

108 / 160

9.4 Nieuwe website van het departement In 2020 zetten we de stap van de afzonderlijke thematische websites naar een eengemaakte website voor het hele departement. Alle beleidsthema’s die het departement opvolgt of uitvoert komen er aan bod. Op die manier wilden we de identiteit van het departement versterken.

Wat waren de aandachtspunten? We zetten in op een gebruiksvriendelijke navigatie, een goede zoekfunctie en een heerlijk helder taalgebruik. Daarnaast plaatsten we het geheel in een nieuwe, frisse vormgeving.

Subsidiewijzer Een van de belangrijkste nieuwe elementen is de subsidiewijzer. Daarmee vind je makkelijker dan ooit voor welke subsidies je eventueel in aanmerking komt. Je hoeft alleen enkele vragen te beantwoorden.

Nieuwe URL De URL van de nieuwe website is www.vlaanderen.be/cjm. Daarmee volgen we de URL-strategie van de Vlaamse overheid om de herkenbaarheid en de vindbaarheid van de Vlaamse overheid digitaal te verhogen.

109 / 160

Terug naar overzicht

110 / 160

9.5 Wissel van de macht 2020 was voor twee van onze afdelingshoofden het laatste jaar dat ze die functie uitvoerden: Marina Laureys van de afdeling Waarborgen en Beheren en Johan van Gaens van de afdeling Kennis en Beleid. Hoe blikken zij terug op hun carrière bij de Vlaamse overheid en wat verwachten ze van de toekomst van hun afdeling?

Afdeling Waarborgen en beheren Sinds 4 januari 2021 wordt de afdeling Waarborgen en Beheren geleid door Carolien Coenen, die tot dan teamverantwoordelijke van Infrastructuur en Instellingen was. Haar voorganger Marina Laureys was 12 jaar lang afdelingshoofd in het departement, waarvan de laatste 3 jaar van de afdeling Waarborgen en Beheren.

Marina Laureys

Carolien Coenen

“Er is veel verbinding nodig in ons departement, ook al gaat het over puur sectorale materie”

“Ik wil ervoor zorgen dat mijn mensen elke dag gemotiveerd naar het werk komen.”

Hoe kijkt Marina terug op die periode?

Afdeling Kennis en beleid Leander Price is sinds 1 september afdelingshoofd van de afdeling Kennis en beleid en is nieuw bij het departement. Hij volgt Johan Van Gaens op, die van 2018 tot en met augustus 2020 afdelingshoofd Kennis en Beleid was en daarvoor van 1999 tot 2018 afdelingshoofd Jeugd (en Sport).

111 / 160

Johan Van Gaens

Leander Price

“Dat ik mijn job heb kunnen uitoefenen op deze manier is echt de verdienste van alle mensen in de afdeling.”

“We moeten beleid voeren op basis van data en feiten.”

Hoe kijkt Johan terug op die periode?

Terug naar overzicht

112 / 160

10. Evenementen

113 / 160

2020 was het jaar waarin we evenementen digitaal leerden organiseren. We kregen het volledig in de vingers: fysieke infosessies werden webinars, voor grote evenementen bedachten we digitale alternatieven. Ondanks die aanpassingen kunnen we terugblikken op verschillende hoogtepunten en inspirerende momenten.

10.1 Digitale editie van Kunstendag voor Kinderen

10.2 Media & Culture Fast Forward 2020

10.3 Ultimas 2019

10.4 Van klassieke events naar dynamische webinars

10.5 Kalender 2020

114 / 160

10.1 Digitale editie van Kunstendag voor Kinderen Elk jaar is er op de 3de zondag van november Kunstendag voor Kinderen. Op die dag kunnen kinderen tot 12 jaar en hun ouders of begeleiders in heel Vlaanderen en Brussel kennismaken met kunst. Organisaties bieden activiteiten aan, het Departement Cultuur, Jeugd en Media zorgt voor de communicatiecampagne.

In het teken van Koningsdag In 2020 viel Kunstendag voor Kinderen op 15 november: Koningsdag! Dat moest een bijzondere dag worden, waarop elk kind even koning of koningin kon zijn. Elk deelnemend kind zou een kroon krijgen. Kunstendag voor Kinderen schreef zelfs een brief aan koningin Mathilde om haar steun te vragen en kreeg een aanmoedigend antwoord.

Enige aanmoediging was welkom, want sinds de eerste lockdown vreesde iedereen dat Kunstendag voor Kinderen misschien niet live kon plaatsvinden. Toch wilden we aanvankelijk het evenement kost wat kost laten doorgaan: om kunstenaars en kunstenorganisaties te blijven steunen, maar vooral om de kinderen niet teleur te stellen.

Ambassadeur Astrid Stockman en illustrator Fatihna Ramos Zangeres Astrid Stockman werd ambassadeur van deze editie. Een bekende persoonlijkheid die diep overtuigd is van het belang van kunst voor kinderen omdat het hun verbeelding stimuleert. Kunst hoeft ook niet elitair te zijn, liet ze weten in een interview. Voor het fantastische campagnebeeld zorgde illustrator Fatinha Ramos. Haar voorstel om een (gekroond) jongetje te tekenen dat alle kunsten tegelijk beoefent, was meteen een schot in de roos. Begin oktober verstuurden we het promomateriaal, waaronder een kroon voor alle deelnemende kinderen.

Online editie na verstrenging maatregelen Jammer genoeg werden er eind oktober strengere coronamaatregelen opgelegd. We beslisten om voor een volledig digitale aanpak te gaan en alleen online activiteiten in de kijker te zetten, omdat live-activiteiten een risico inhielden voor de gezondheid. Zo werd Kunstendag voor Kinderen een twee weken durend online gebeuren, van 3 tot 15 november. Maar we stimuleerden de organisaties om op 15 november nog steeds iets bijzonders aan te bieden.

Last minute 50 digitale activiteiten Ondanks het tijdskader kwamen organisaties nog met meer dan 50 activiteiten op de proppen, waaronder een online dansworkshop van hetpaleis, een virtueel bezoek aan een tentoonstelling (M HKA en Villa Verbeelding), en een online/live workshop met voorbereiding (Theater Antigone).

De organisaties gaven aan dat ze heel tevreden waren dat het departement zo snel had geschakeld en duidelijke instructies had gegeven. Ondanks de moeilijke omstandigheden was er ook in 2020 een Kunstendag voor Kinderen, die naam waardig.

Terug naar overzicht

115 / 160

116 / 160

10.2 Media & Culture Fast Forward 2020 Media & Culture Fast Forward is een inspiratie- en netwerkfestival over de toekomst van onze media en onze cultuur. Het is een initiatief van de VRT in samenwerking met het Departement Cultuur, Jeugd en Media. Ook voor dit event bedachten we samen met VRT een digitale formule op 14, 15 en 16 december. Daarnaast lag voor het eerst sinds de start van het event de focus ook op cultuur. Tot vorig jaar heette het festival trouwens Media Fast Forward.

Luister- en doe-omgeving met blik op de toekomst Media & Culture Fast Forward werkt als een ontmoetingsplaats waar cultuur- en mediamakers, technologie-experten, ondernemers en academici met elkaar in gesprek gaan. Voor de brede cultuursector creëerden we een verbindingsruimte tussen verschillende spelers: van beleidsmakers, over kunsten cultuurmakers, tot digitale activisten. Allemaal gingen ze met elkaar in gesprek over de toekomst van cultuur en over de maatschappelijke uitdagingen voor onze sectoren. Want de culturele werkomgeving zal de komende jaren verder veranderen.

De volgende vragen kwamen aan bod: Hoe kunnen we de kracht van het experiment in cultuur gebruiken om de uitdagingen van de toekomst aan te gaan? Hoe kunnen we samenwerken met de mediaen de technologiesector? Hoe kunnen we innoverend creëren?

Foto © VRT

75 (inter)nationale sprekers Na veel denkwerk om het fysieke tweedaagse event te vertalen naar een driedaags digitaal festival, zetten we een gevarieerd programma op poten met meer dan 20 interactieve sessies, 75 (inter)nationale sprekers en een reboot van de mediaen cultuursector. We brachten experts uit verschillende domeinen samen om inspiratie op te doen voor onze uitdagingen en ambities.

Hoogtepunten Enkele hoogtepunten uit het programma: Experts zoals Mariana Mazzucato en Azeem Azhar De Zaak Cultuur-sessies: over data en nieuwe businessmodellen How to-sessies over het maken van online nieuwsbrieven, webinars … Sessies waarin we de makers/kunstenaars/designers zelf aan het woord lieten over thema’s als kunst en wetenschap, cultuur en AI … Een lunchgesprek met Anne Teresa De Keersmaecker en Ivo Van Hove, met moderator Friedl Lesage.

117 / 160

> Je kan het volledige programma herbekijken op VRT NU.

VRT – Foto © Joost Joossen

Terug naar overzicht

118 / 160

Allez chantrez - Foto © Ultimas

119 / 160

10.3 Ultimas 2019 Op dinsdag 18 februari 2020 vond de uitreiking van de Ultimas 2019 plaats in Concertgebouw Brugge, in aanwezigheid van minister van Cultuur Jan Jambon.

De Ultimas, ook wel bekend als de Vlaamse Cultuurprijzen, zijn de prijzen waarmee de Vlaamse Gemeenschap het culturele belang van het werk van toonaangevende artiesten, kunstenaars, organisaties of gezelschappen uit de cultuursector erkent. Ze worden al sinds 2003 uitgereikt. Een jury van deskundigen uit de verschillende culturele disciplines draagt de laureaten voor aan de Vlaamse minister van Cultuur.

De laureaten van de Ultimas 2019 Algemene Culturele Verdienste Luc Tuymans Amateurkunsten Mama’s Open Mic Beeldende Kunst Walter Swennen Vormgeving Paul Ibou Cultureel Ondernemerschap Allez Chantez! Film Emma De Swaef en Marc James Roels Roerend Erfgoed VAi (Vlaams Architectuurinstituut) Lokaal Cultuurbeleid ‘De Grond der Dingen’ van Theater ARSENAAL/LAZARUS en Museum Hof van Busleyden Letteren Rachida Lamrabet Muziek De Centrale Podiumkunsten Jozef Wouters/Menno Vandevelde/Decoratelier Sociaal-Cultureel Volwassenenwerk Vzw Humain BILL Award Kato De Boeck

120 / 160

Foto © Zap M ama

De awardshow werd live uitgezonden op Radio 1 en Zap Mama zorgde voor de muzikale omkadering.

Terug naar overzicht

Bijloke - Foto © Michiel Devijver

121 / 160

10.4 Van klassieke events naar dynamische webinars

Door de impact van de coronacrisis konden events op locatie niet meer plaatsvinden. Daarom is het departement snel overgeschakeld op online events. Gaandeweg ontdekte de Communicatiedienst de verschillende voordelen van deze werkwijze.

De medewerkers van de Communicatiedienst hebben zich bij het begin van de coronacrisis onmiddellijk verdiept in Teams, het communicatie- en samenwerkingsplatform van Microsoft. Op die manier speelden ze in op de organisatorische uitdagingen die met de pandemie gepaard gaan. Geleidelijk aan introduceerden ze steeds nieuwe functionaliteiten en opties in hun webinars en ontdekten ze verschillende voordelen.

5 voordelen van webinars Snelheid: ze vragen minder voorbereiding en je kunt ze snel inplannen. Geen verplaatsingen meer: goed voor het milieu en tijdbesparend. Hoger aantal deelnemers: er is vaak geen maximumcapaciteit en de drempel om deel te nemen is kleiner. Mogelijkheid tot herbekijken: webinars worden opgenomen en kunnen ook later bekeken worden. Participatie: heb je in de hand en kun je makkelijk sturen.

122 / 160

Voortdurende verbetering In 2020 vroegen we na onze webinars steeds een evaluatie aan de deelnemers, zowel over het technische als inhoudelijke luik. Op basis van hun feedback werken we aan verbeteringen voor toekomstige webinars. Anderzijds willen we natuurlijk in de mate van het mogelijke ook opnieuw klassieke evenementen organiseren, afgewisseld met webinars. Want het netwerken met onze sectoren en elkaar live ontmoeten blijft belangrijk en missen we wel.

Terug naar overzicht

123 / 160

Foto © Flagey

124 / 160

10.5 Kalender 2020 Fysieke events 29/01/2020 - Sectorevent Cultuureducatie 03/02/2020 - Informatievoormiddag FOCI 18/02/2020 - Uitreiking Ultimas 28/02/2020 - Dag van de Diversiteit in het Jeugdwerk 04/03/2020 - Sectorevent digitale transformatie 11/03/2020 - Infosessie pool van experten beoordeling Cultureelerfgoeddecreet

Webinars 22/04/2020 - Infosessie innovatieve partnerprojecten 02/06/2020 - Infosessie variabele werkingssubsidies voor erkende jeugdverenigingen 04/08/2020 - Infosessie noodfonds voor structureel gesubsidieerde organisaties 23/09/2020 - Voorstelling onderzoeksresultaten Welzijn Gender 02/10/2020 - Voorstelling onderzoeksresultaten publieksonderzoek Musea 15/10/2020 - Kennisdelingsmoment Kunst In Opdracht: productie en economie 22/10/2020 - Infosessie wijzigingen regelgeving kadervorming 17/11/2020 - Interactieve studienamiddag publieksonderzoek Musea 20/11/2020 - Voorstelling van de visuele tool over het belang van het Kind 26/11/2020 - Kennisdelingsmoment Kunst in Opdracht: virtualiteit en duurzaamheid 01/12/2020 - Infosessie kinderarmoede 08/12/2020 - Infosessie projectsubsidies vrijwilligersverenigingen kinderen en jongeren met een handicap

Terug naar overzicht

125 / 160

11. Kerncijfers

11.1 Personeelscijfers

11.2 Algemeen budget

11.3 Budgetten in de kijker

11.4 Digitalisering in 5 cijfers

11.5 Dossierbehandeling

11.6 Cultuurgoederen

11.7 Jeugdwerk

11.8 Communicatiebereik

11.9 Coronasteunmaatregelen

Personeelscijfers

126 / 160

389

personeelsleden

158 mannen onder het personeel

231

352,73

vrouwen onder het personeel

VTE

EIGEN INSTELLINGEN In deze cijfers worden onze eigen instellingen meegeteld. Zij zijn goed voor 93 personeelsleden en 90 VTE (Voeren, Lijsternest, Roger Raveelmuseum, DAB Kasteel van Gaasbeek, DAB Alden Biesen, DAB Frans Masereelcentrum en DAB Uitleendienst kampeermateriaal)

93 personeelsleden

22jaar jongste medewerker in 2020

VTE

45,2jaar gemiddelde leeftijd medewerkers

127 / 160

64jaar oudste medewerker in 2020

Algemeen budget

in duizend euro

50.478.723 totaal Vlaamse overheid

908.824 budget Departement Cultuur, Jeugd en Media

De som van de categorieën binnen de begroting van het Departement Cultuur, Jeugd en Media sluit niet aan bij het totaalbudget. Dat komt omdat dat cijfer de uiteindelijke budgetten van eind 2020 vertegenwoordigt en het totaalbudget op een ander moment berekend is, namelijk bij de begrotingsaanpassing.

128 / 160

Budgetten in de kijker

Cultuur - subsidies * Kunsten 188.728.566 Cultureel erfgoed 62.903.000 Sociaal-cultureel volwassenenwerk 57.618.786 Lokaal cultuurbeleid 15.446.115 Bovenlokaal cultuur 11.734.582 Amateurkunsten 8.869.872 Algemene steunpunten cultuur

Jeugd - subsidies **

6.708.072 Circus

Werkingssubsidies Decreet Vlaams

Fondsen

2.729.390

Jeugd-en Kinderrechtenbeleid 32.783.558

FoCI

Vlaamse gebarentaal 124.740

Subsidies jeugdtoerisme 7.109.000 Subsidies bovenlokaal jeugdbeleid 6.551.245

34.953.000 VAF (ﬁlm, game, media) 21.216.000 Topstukkenfonds 1.713.000 Literatuur Vlaanderen 6.518.000

* werkingssubsidies + projectsubsidies ** werkingssubsidies

Digitalisering in 5 cijfers

129 / 160

gedigitaliseerde dossierstromen

nog te digitaliseren

al gedigitaliseerd voor 2020

235 gerealiseerde verbeterpunten aan digitale dossierbehandeling in 2020

1.126 vragen gesteld aan Kiosk Helpdesk in 2020

Dossierbehandeling

4.357

2.004

digitaal behandelde aanvragen *

digitale subsidietoekenningen

2.104 afgekeurde digitale aanvragen

130 / 160

248 digitale aanvragen nog onbeslist

3.369 toezichtsdossiers bij goedgekeurde digitale dossiers uit 2019

Het departement digitaliseert het dossierbeheer stap voor stap. Dit traject is nog lopende. De kerncijfers houden geen rekening met de overblijvende niet-digitale dossierbehandeling. * De aanvragen voor een Culturele Activiteitenpremie en een Cultuurcoronapremie zijn hier niet in verrekend.

Cultuurgoederen

aantal deﬁnitieve beschermingen als topstuk

verzamelingen

131 / 160

individuele voorwerpen

1.243

143

erfgoedcollecties geregistreerd in erfgoeddatabanken*

toegekende uitvoervergunningen cultuurgoederen

104.695

1.525.652

nieuw toegevoegde erfgoedobjecten in 2020**

totaal aantal erfgoedobjecten geregistreerd in de erfgoeddatabanken

* totale som van het aantal erfgoedcollecties van kerkfabrieken, heem- en geschiedkundige kringen, collecties van lokale besturen, documentatiecentra en musea (niet-ingedeeld en ingedeeld) die in de erfgoeddatabanken worden geregistreerd. ** normale jaarlijkse aangroei is +- 30.000 objecten. Wegens corona heeft er dus een grote inhaalbeweging plaatsgevonden

Jeugdwerk

251 georganiseerde cursussen

5.686 deelnemers

132 / 160

85 nieuw erkende stageplaatsen 2020

5.061

2.070 totaal aantal erkende stageplaatsen

afgeleverde attesten jeugdwerk

Jeugdverenigingen kunnen een

jaar kadervorming

kadervormingstraject aanbieden aan jongeren voor het behalen van een attest van animator, hoofdanimator of instructeur in het jeugdwerk. In 2020 zijn er 251 cursussen georganiseerd met in totaal 5.686 deelnemers. Voor de praktijkervaring kunnen zij terecht bij 2.070 stageplaatsen, waarvan 85 nieuw erkend. Er zijn 4.073 attesten toegekend voor animator, 802 voor hoofdanimator en 186 voor instructeur.

3.136 voorraad patrouilletenten

5.943

2.104 voorraad seniortenten

4.539 aantal uitgeleend in 2020

aantal uitgeleend in 2020

133 / 160

De Uitleendienst Kampeermateriaal verhuurt tenten aan (jeugd)verenigingen, onderwijsinstellingen, multifunctionele centra voor jongeren met een handicap (mfc’s) en overheden. De 2.104 senior- en 3.136 patrouilletenten in voorraad hebben respectievelijk 4.539 en 5.943 ontleningen mogelijk gemaakt.

Communicatiebereik

website

248.809 sessies op nieuwe website www.vlaanderen.be/cjm sinds lancering op 15 juni 2020 (niet unieke bezoekers)

Cijfers social media

496

over de verschillende kanalen heen

39.032

976.000

videoweergaven

vertoningen van social posts

Aantal volgers op 31 december 2020

4.400

3.860

Facebook

134 / 160

social posts

2.530

Twitter

2.010

Instagram

1.507

aantal abonnees nieuwsbrieven

abonnees nieuwsbrief KUNSTEN

2.867 abonnees nieuwsbrief JEUGD

1.278

1.701

abonnees nieuwsbrief CULTUREEL ERFGOED

abonnees nieuwsbrief SOCIAAL-CULTUREEL WERK

events

2.000

2.100

fysieke events

deelnemers aan fysieke events

online events

deelnemers aan online events

135 / 160

Coronasteunmaatregelen totaal toegekende subsidiebedragen

64.325.000 Noodfonds Cultuur

3.940.000

10.000.000

Noodfonds Jeugd*

Noodfonds Media

aantal behandelde dossiers

10.266

2.301 Cultuurcoronapremie

Culturele Activiteitenpremie

* Exclusief jeugdverblijfcentra, omdat die steunmiddelen via Toerisme Vlaanderen werden uitbetaald. In totaal gaat het om 16,1 miljoen voor Noodfonds Jeugd

Terug naar boven

136 / 160

BIJLAGEN

137 / 160

Dieter Sermeus

Dieter Sermeus algemeen coördinator Trix “We zijn bij het begin van de coronacrisis meteen begonnen met online storytelling, als alternatief voor ons klassieke aanbod, dat we moesten stilleggen. Via onze socialemediakanalen zetten we verschillende acties op poten waarbij artiesten nummers van elkaar coverden en zo de fakkel aan elkaar doorgaven. Op die manier konden we ons Belgische talent toch een podium geven en hen daar ook voor vergoeden. Sociale media bleken evengoed een poort te zijn waardoor het publiek Trix kon binnenwandelen en beleven. We hebben op die manier veel nieuwe mensen aangesproken.” “Tijdens de zomer van 2020 hebben we samengewerkt met andere cultuurhuizen in Antwerpen. Samen met Openluchttheater Rivierenhof, De Studio en CC Deurne creëerden we enerzijds een a checampagne en anderzijds een gezamenlijk programma in Openluchttheater Rivierenhof, waar elk huis evenveel aan heeft bijgedragen. Ik denk dat veel cultuurspelers het afgelopen jaar geleerd hebben dat de pandemie ervoor zorgt dat je elkaar opzoekt.”

139 / 160

Maarten Quaghebeur

Maarten Quaghebeur directeur van Cultuurloket “Nog voor de eerste lockdown werden evenementen met meer dan 1.000 deelnemers verboden. Dat riep heel wat vragen op in de sector. Tijdens een meeting met het departement, het kabinet en spelers uit de sector werd snel duidelijk dat zakelijke informatie broodnodig was en zo breed mogelijk verspreid moest worden. We spraken toen af dat Cultuurloket de FAQ op de website van het departement van input zou voorzien en dat die voor iedereen toegankelijk moest zijn. Al snel groeide het uit tot een lijvig document. Wat mag en wat niet? Wat is overmacht? Welke steunmaatregelen zijn er? Het is een bijbel geworden, maar dan wel een die heel vaak herschreven is.” “Daarnaast hadden heel wat individuen en organisaties uit het werkveld nood aan informatie op maat. Daarom hebben we webinars georganiseerd, waarin we dieper ingingen op verschillende thema’s: tijdelijke werkloosheid, steunmaatregelen voor zelfstandigen en organisaties, kredietmaatregelen… In totaal bereikten we met onze webinars meer dan 3.000 deelnemers.” “Bepaalde vragen zijn natuurlijk erg speciﬁek en dringend. Daarom hebben we de coronalijn opgericht. Zo konden we zoveel mogelijk mensen zo snel mogelijk helpen. In totaal hebben we in 2020 bijna 2.000 oproepen verwerkt."

140 / 160

Coronacrisis versnelt digitalisering

Coronacrisis versnelt digitalisering van erfgoedcollecties De coronacrisis heeft een positief effect gehad op de digitalisering van erfgoedcollecties: dat ging tijdens de lockdown merkbaar sneller. Zo kon de cultureel-erfgoedsector een sterke inhaalbeweging maken op het vlak van digitale collectieregistratie en -ontsluiting. Deze inhaalbeweging krijgt al enkele jaren een ﬂinke stimulans dankzij de Vlaamse erfgoeddatabanken en de bijbehorende ondersteuning vanuit het departement. Maar tijdens de lockdownperiodes in 2020 stelden de erfgoedconsulenten een merkbare stijging vast van het aantal geregistreerde erfgoedobjecten in de Vlaamse erfgoeddatabanken. Nooit eerder kregen ze zoveel vragen voor ondersteuning bij digitalisering en data-opschoning. Nog nooit werden zoveel nieuwe collectiestukken gepubliceerd op de Vlaamse erfgoedportalen. Zo behaalde de website van Erfgoedinzicht al in mei de kaap van 300.000 gepubliceerde erfgoedschatten. Dat is een kwart van wat zich in erfgoeddatabank Erfgoedinzicht bevindt. Vanwaar deze evolutie tijdens de lockdownperiodes? Collecties zijn en waren minder fysiek toegankelijk, wat onmiskenbaar het bewustzijn rond digitale erfgoedwerking verhoogd heeft.

141 / 160

Noodfonds-Media

CORONA

142 / 160

Noodfonds-Media

De coronacrisis heeft een grote impact gehad op de mediasector. Campagnes werden geannuleerd, advertentie-inkomsten minderden sterk, producties werden on hold gezet en nieuwe producties waren moeilijker te bekostigen. Om wat extra ﬁnanciële ademruimte te creëren voorzag de Vlaamse Regering in totaal 10 miljoen euro aan steun voor gesubsidieerde organisaties in de mediasector. Door de verschillende steunmaatregelen kon de ﬁnanciële schade in de mediaen audiovisuele sector gedeeltelijk gecompenseerd worden.

VRT en VAF 3,8 miljoen euro van het totaal bedrag ging naar de openbare omroep VRT om een deel van de algemene kosten en kosten voor extra programmatie te dekken. Het VAF/Mediafonds en VAF/Gamefonds ontvingen respectievelijk 1,8 miljoen euro en 100.000 euro. Die middelen waren bestemd voor producties die door het VAF ondersteund werden en die schade hadden opgelopen door de coronacrisis. In december werd nog een extra toelage van 854.000 euro toegekend aan het VAF/Mediafonds, specifiek voor de ondersteuning van documentaireproducties. Regionale televisieorganisaties De Vlaamse regionale televisieomroeporganisaties - met uitzondering van BRUZZ, dat beroep kon doen op het noodfonds Brussel - kregen een financiële tegemoetkoming. Die moest er in de eerste plaats voor zorgen dat ze hun decretale opdracht in 2020 konden blijven uitvoeren en konden blijven uitzenden. Voor elke regionale zender voorzag het noodfonds een basisbedrag van 300.000 euro. Afhankelijk van de opgelopen schade kon dat bedrag verhoogd worden. Uiteindelijk kregen 8 van de 9 regionale zenders – na indiening van een steunaanvraag op uiterlijk 31 augustus 2020 – eind september een tegemoetkoming van 300.000 euro. Alleen voor RTV bleek de financieringsbehoefte hoger te liggen. Die zender kreeg een tegemoetkoming van 545.863 euro.

Erkende lokale en netwerkradio-omroepen De compensatie voor erkende lokale en netwerkradioomroepen moest helpen om de daling van inkomsten of, in bepaalde gevallen, het volledig wegvallen van advertentieontvangsten op te vangen. Voor de lokale radio’s werd er 1.250 euro uitgetrokken en voor de netwerkradio’s 6.250 euro. Uiteindelijk kregen 4 netwerkradio-omroepen en 116 lokale radio-omroepen eind september het voorziene forfaitaire subsidiebedrag.

143 / 160

Geschreven pers en journalistiek Het noodfonds Media voorzag ook ondersteuning voor de geschreven pers en journalistiek. Bedoeling was om kleine spelers van het faillissement te behoeden en freelance journalisten te steunen die op weinig andere maatregelen konden terugvallen. Fonds Pascal Decroos en Media.21 stonden in voor deze ondersteuning. Aan beide organisaties werd daarvoor een projectsubsidie toegekend van maximaal 156.875 euro. Het Fonds Pascal Decroos wou met dat bedrag op een mediumneutrale manier een stimulans geven aan lokaal, diepgravend en bijzonder journalistiek werk. De leden van Media.21 kregen elk 25.500 euro. Elk lid gebruikte het geld voor andere doeleinden, wel steeds in overeenstemming met hun respectieve visies.

Maatregelen voor de jeugdsector

CORONA

144 / 160

Maatregelen voor de jeugdsector

De maatregelen om de verspreiding van het coronavirus tegen te gaan, hadden een belangrijke impact op de werking van jeugdverenigingen. Het departement speelde in op de signalen van de jeugdsector en adviseerde de Vlaamse Regering om tijdelijke maatregelen te nemen. Die nam daarover een besluit op 3 april. Wat was het resultaat? De voorschotten van 2020 werden vroeger betaald aan de verenigingen. Bij de nieuwe erkenningsaanvragen (deadline 31 mei) hielden we onder meer rekening met ingeschreven deelnemers van geannuleerde activiteiten in de periode van 13 maart tot 30 april. Het subsidiebedrag 2020 voor de erkende verenigingen werd gegarandeerd. De termijn van 3 jaar om een kadervormingstraject af te ronden werd verlengd tot 15 november voor jonge vrijwilligers van wie die termijn aﬂiep in de periode van 13 maart tot 15 november. Kandidaat-animatoren kregen de mogelijkheid om in diezelfde periode al na 15 uur cursus de stage aan te vatten. Ook de afscha ng van het evaluatiemoment kwam er sneller dan voorzien. Daarnaast besliste de Vlaamse Regering op 10 juli over bijkomende steun voor jeugdverenigingen. Zo zouden ze voor 2020 een break-evenresultaat boeken, of geen groter verlies maken dan ze oorspronkelijk begroot hadden. We kenden een totaalbedrag van 3.149.000 euro toe aan 23 verenigingen.

Foto © Chiro

Lees meer over de maatregelen voor de jeugdsector

145 / 160

Mike Naert

Mike Naert algemeen/artistiek directeur & programmatie Het Depot “Vanaf april gingen we in dialoog met het kabinet van minister Jambon en het Departement Cultuur, Jeugd en Media. Er vormde zich toen ook een groep rond de sectorgids en ik heb me aangesloten bij de kern daarvan. Samen met het departement hebben we gewerkt aan de protocollen en de heropening van de cultuursector. Het was heel belangrijk om af te stemmen met de eventsector. Zo was ik betrokken bij de ontwikkeling en uitbouw van het CERM en het CIRM. Samen met het departement zijn we erin geslaagd de sector op kleine schaal opnieuw te openen in de zomer. Het is echt een continue dialoog om onze sector zo ongeschonden mogelijk door deze crisis proberen te loodsen.” “Hoewel deze crisis een moeilijke periode is, is het heel verrijkend om een inkijk te krijgen bij al die andere organisaties en ervaringen uit te wisselen. Ik kijk uit naar het moment dat ik al die fantastische gedreven mensen gewoon bij mij aan de toog kan uitnodigen en er een avond plezier zonder grenzen mee kan beleven."

146 / 160

Dienstverlening buitendiensten in coronatijden

CORONA

Dienstverlening buitendiensten in coronatijden Kasteel van Gaasbeek - Foto: OLAF EXQUISITE_CORPSES

147 / 160

Dienstverlening buitendiensten in coronatijden

De meeste buitendiensten van het departement waren voor het eerst in hun geschiedenis een tijdje echt “buiten dienst”. Toch vonden ze een positief antwoord op de enorme uitdaging die de aanhoudende pandemie inhield.

800ste jubileumjaar voor Alden Biesen Uitgerekend in 2020 vierde Alden Biesen haar 800ste jubileumjaar. Veel geplande festiviteiten konden niet doorgaan, maar toch werd er gekozen om maximaal in te zetten op cultuur- en evenementenbeleving voor het grotere publiek. In de zomermaanden alleen al ontving Alden Biesen 46.000 bezoekers. Er was een zomerexpo rond de sprookjes van de Gebroeders Grimm, in combinatie met een Schatten van Vlieg-parcours. In september betekende Dinner in the Sky een lichtpunt voor de evenementensector. In 2020 behaalde Alden Biesen het Flanders Heritage Venue label van Toerisme Vlaanderen.

Meer dan 7.000 bezoekers voor het Roger Raveelmuseum Het Roger Raveelmuseum pakte in de zomer uit met een nieuwe collectiepresentatie in de oude pastorie. De wordingsjaren: 1941-1960 omvat een selectie van zelden getoonde schilderijen en tekeningen waarin de jonge Roger Raveel (1921-2013) op zoek is naar zijn eigen signatuur en positie als schilder. In het gebouw Beel liep van eind juli tot midden oktober de 7de Biënnale van de Schilderkunst. Onder de titel Binnenskamers (‘Huis clos’, ‘Inner Spaces’) spitste deze editie zich toe op het interieur in de kunstgeschiedenis. Ondanks de coronacrisis vonden meer dan 7.000 bezoekers de weg naar het museum in Machelen-aan-de-Leie. In december heropende het Roger Raveelmuseum met De page en page, waarin het werk van de Brusselse kunstenaar Jacqueline Mesmaeker (1929) centraal staat.

Landcommanderij Alden Biesen

Frans Masereelcentrum vond zichzelf opnieuw uit Het Frans Masereelcentrum (FMC) in Kasterlee kan terugkijken op een jaar waarin het zichzelf heruitvond. De lancering van de nieuwe website was het startschot voor een vernieuwde artistieke werking en een nieuwe visuele identiteit. Heel bijzonder was het project Solitude, waarbij het FMC zes internationale kunstenaars uitnodigde om elk nieuw werk te realiseren. Ieder project is bewust o ine en biedt een verdiepende context om de verbinding tussen kunst, het lichamelijke en het sociale, en onze mentale impulsen te heroverwegen. Door op zoek te gaan naar alternatieve vormen van kunstbeleving koppelde Solitude de lessen die we kunnen leren uit de eerste helft van 2020 aan onze onverzadigbare intellectuele honger. Dat resulteerde in zes unieke projecten die speciﬁek thuis kunnen worden beleefd, beoefend, uitgevoerd en ontdekt. Welke ruimte rest er ons, als afzondering – al dan niet zelfgekozen – de enige optie is?

Binnenkijken in het Kasteel van Gaasbeek via sociale media

148 / 160

Roger Raveelmuseum

Voor het Kasteel van Gaasbeek zou 2020 sowieso een bijzonder jaar geworden zijn, want het sloot na de zomer de deuren voor grote restauratiewerken. Door de pandemie was er voor de bezoekers onverwacht nóg minder tijd om deze grote Wunderkammer te bezoeken. Op sociale media werd daarom een campagne gelanceerd met de titel #Dichtbij. Elke dag werd er een kiekje gepost uit de rijke en turbulente levensloop van het kasteel. Zo vulde het Kasteel de huiskamers met verwondering, verrassende weetjes en de authentieke kasteelsfeer, in afwachting van de heropening in 2023.

Uitrol juridische aspecten ten gevolge van de coronacrisis

CORONA

Uitrol juridische aspecten ten gevolge van de coronacrisis Orfeus Jamsessie - Foto © LAZARUS Uitrol juridische aspecten ten gevolge van de coronacrisis

Op juridisch vlak heeft het coronavirus in 2020 een aantal zaken in een stroomversnelling gebracht. Want bij civiele noodsituaties met betrekking tot de volksgezondheid krijgt de Vlaamse Regering de bevoegdheid om proceduretermijnen op te schorten, te verlengen of te stuiten. De wettelijke basis voor het noodfonds is het decreet van 19 juni 2020 tot het nemen van dringende maatregelen met betrekking tot de noodfondsen voor cultuur, jeugd, sport en media en de lokale besturen, en met betrekking tot de armoedebestrijding naar aanleiding van de coronapandemie.

149 / 160

Wissel-van-de-macht-Cultuurgoederen

Marina Laureys Marina: “Ik werk sinds 1983 voor de Vlaamse overheid, waar ik begon in de administratie voor Kunst, bij School en Museum. In 2008 werd ik hoofd van de afdeling Cultureel Erfgoed. Van 2018 tot en met 2020 stond ik aan het hoofd van de afdeling Waarborgen en Beheren.” “Ik ben 12 jaar afdelingshoofd geweest en heb dat al die tijd met volle energie gedaan. In mijn functie vond ik het steeds belangrijk om zoveel mogelijk informatie te laten doorstromen naar collega’s en hen zo de kans te geven om expertise te ontwikkelen en kennis te delen. Het is nu tijd om kansen te geven aan andere mensen (lacht). Els, Lieve en Carolien (de leidinggevenden in de afdeling Waarborgen en Beheren, red.) hebben op relatief korte tijd hun teams vormgegeven, zich inhoudelijk ingewerkt, de veelheid aan taken verdeeld en mooie resultaten neergezet. Weet je dat de afdeling zo ongeveer elke dag wel de pers haalt? Chapeau voor mijn madammen!” “Begin 2021 zette ik de stap naar de stafdienst. Ik ben heel benieuwd naar mijn komende jaren daar. Als leidinggevende geloofde ik dat er niets door iemand alleen gedaan kan worden. Er is veel verbinding nodig in ons departement, ook bij puur sectorale materie: er zijn immers vaak links en raakvlakken met andere (sectorale) beleidsinstrumenten. Ik zie mezelf in een coachende rol. Ik blijf daarnaast ook nog beschikbaar als klankbord voor de thema’s waarin ik jarenlang ervaring heb opgebouwd. Naast mijn inhoudelijke kennis hoop ik in de stafdienst de komende jaren nog wat te kunnen bieden voor de organisatie.”

150 / 160

Wissel-van-de-macht-Cultuurgoederen

Carolien Coenen En hoe kijkt het kersverse afdelingshoofd Carolien Coenen naar haar functie? Wat zijn haar ambities in het departement? Carolien: “Ik wil een goede dienstverlening bieden aan de heel diverse klanten van onze afdeling. Daarnaast vind ik het belangrijk dat collega’s persoonlijk kunnen groeien, met respect voor de work-life-balance. Als afdelingshoofd hoop ik dat ik mijn mensen elke dag kan inspireren en iedereen het gevoel kan geven dat we samen stappen vooruit zetten.”

151 / 160

Wissel-van-de-macht-kennis en beleid

Johan Van Gaens Johan: "Ik ben in 1985 begonnen als bestuurssecretaris bij de Dienst Jeugdwerk van de Administratie Onderwijs en Permanente Vorming. Van december 1999 tot 1 januari 2018 was ik afdelingshoofd Jeugd (en Sport). Van 2018 tot en met augustus 2020 was ik afdelingshoofd van de afdeling Kennis en Beleid.” “Ik ben heel dankbaar dat ik voor het departement heb kunnen werken. Toen ik in 1999 afdelingshoofd werd, was dat in moeilijke omstandigheden. Dat ik mijn job heb kunnen uitoefenen op deze manier is echt de verdienste van alle mensen in de afdeling. Hopelijk heb ik ook iets voor hen betekend.” De toekomst van de Vlaamse overheid ziet Johan positief in, mede dankzij de nieuwe generaties werknemers. “Ik denk dat, als ik het op langere termijn bekijk, de instroom van mensen in een administratie gemiddeld erg positief uitvalt. Als ik met jonge mensen praat, dan word ik optimistisch.”

152 / 160

Wissel-van-de-macht-kennis en beleid

Leander Price Een van die nieuwelingen in het departement is Leander Price, het nieuwe afdelingshoofd Kennis en Beleid. Wat wil hij met zijn frisse blik in het departement veranderen en op welke vlakken wil hij de koers verderzetten? Leander: “Mijn grootste plannen liggen niet op het niveau van de afdeling maar op het niveau van het departement en de samenleving. We leven in een tijd van fake news en als afdelingshoofd houdt me dat wel bezig. Ik vind dat we beleid moeten voeren op basis van data en feiten. De afdeling Kennis en Beleid kan op dat vlak een trekker, pleitbezorger en facilitator zijn.”

Kijkwijzer grafiek 7

153 / 160

Kijkwijzer-grafiek-11

154 / 160

Lennart Naert

Lennart Naert Hoe bevalt je job bij het departement jou? Lennart: “Het bevalt me hier heel goed. Ik had al heel snel het gevoel dat ik deel was van het team en er was niet echt sprake van een moeizame start. Natuurlijk was het wel even wennen aan de nieuwe omgeving, maar dat is al bij al heel vlot verlopen. Ik ben dus heel goed terechtgekomen bij het departement.” Wat houdt je functie precies in? “Mijn job is het testen van de verschillende dossierstromen in KIOSK en AXI wanneer die gebouwd worden of wanneer er wijzigingen in aangebracht worden. Het gaat dan hoofdzakelijk om technische tests, te beginnen bij het aanvraagformulier in KIOSK. Al dat testwerk gebeurt aan de hand van testscenario’s die ik in de meeste gevallen zelf schrijf. Met die scenario’s kan ik op een overzichtelijke manier bijhouden wat al getest is en wat niet, en wat werkt en wat niet. Naast technische tests is het ook deels mijn taak bepaalde zaken inhoudelijk te controleren, bijvoorbeeld de automatische emails en zeker ook de formulieren die door aanvragers ingevuld worden. Van opleiding ben ik eigenlijk taalkundige, dus het is mooi meegenomen dat ik als deel van mijn job taalfouten mag verbeteren.” Dankzij je autisme kan je bepaalde taken beter uitvoeren dan collega’s zonder autisme. Om welke taken gaat het concreet? “Wat mensen met autisme doorgaans onderscheidt van neurotypische mensen is dat ze zich heel lang kunnen concentreren op werk dat op zich niet zo moeilijk is, maar dat wel constante aandacht vereist. Liefst van al doe ik werk dat op zich niet zo complex is maar dat wel volledige concentratie vergt. Ik kan me daar helemaal op richten en al de rest buitensluiten. Enkele voorbeelden: een Excelbestand doorlopen en alle getallen ‘250’ veranderen naar ’25.000’, een handleiding nalezen op taalfouten en een rand toevoegen rond een groot aantal afbeeldingen. Het klinkt misschien onnozel, maar in dat soort taken vind ik altijd een zekere rust omdat het niet moeilijk is, maar wel correct en grondig moet gebeuren. Van mensen met autisme wordt gezegd dat ze een ingezoomde kijk hebben op de wereld. Het kan moeilijk zijn om het overzicht te bewaren. Dat is echter wel een groot voordeel bij het uitvoeren van mijn job. Als tester is oog voor detail heel kostbaar, omdat het je in staat stelt fouten te zien die de meeste mensen zouden missen, of dingen van een andere kant te bekijken.” Hoe heb je de overstap van werken op bureau naar thuiswerken ervaren? “Louter op werkvlak is het wel aangenaam om thuis te zitten. Ik kan mijn dag beter indelen en het is makkelijker om tussendoor kleine huishoudelijke dingen te doen. Wat ik soms wel mis is contact met het team. Ik ben niet bepaald een sociaal type maar ik vond het toch altijd ﬁjn om samen te lunchen, of zelfs gewoon om mensen rondom mij te horen praten. Nu gaat dat in principe ook via Teams, en er worden wel babbelmomenten georganiseerd, maar het is toch niet echt hetzelfde.”

155 / 160

Op welke manier ondersteunt Passwerk jou in je job bij team IT? “Net zoals alle andere consultants met autisme heb ik bij mijn tewerkstelling een jobcoach toegewezen gekregen. Die begeleidt mij in samenwerking met mijn collega Katleen. De jobcoaches doen hun best om de juiste klant te vinden voor iedere tester, zowel op het vlak van werk als werkomgeving. Vooral bij de opstart op een nieuw project is er extra begeleiding voorzien vanwege de nieuwe omgeving, nieuwe mensen, nieuwe taken... Dat zorgt allemaal voor stress. Alle jobcoaches hebben ervaring met autisme en kunnen daardoor vaak beter inschatten wat mogelijke struikelpunten zouden kunnen zijn. Ook hebben ze mettertijd vaak een zekere vertrouwensband opgebouwd met de consultants die ze begeleiden, wat hen heel kostbaar maakt als tussenpersoon tussen consultant en klant.”

25-jaar-kadervorming

156 / 160

Monique De Dobbeleer

Monique De Dobbeleer directeur Ferm vzw “In volle coronacrisis merkten we hoe troost geven en krijgen zo anders was dan voorheen. Knuffels en nabijheid werden plots taboe en afscheid nemen gebeurde plots zonder gangbare rituelen. Daarom lanceerde Ferm het project PlantTroost. We richtten een online community op rond troost en het herwinnen van veerkracht en deelden concrete tips van experten en pakkende getuigenissen. Ook de inrichting van de fysieke Troostplekken werd een belangrijk onderdeel van het project."

Monique De Dobbeleer

Troostplek

Een Troostplek is een mooi plekje natuur dat voor iedereen toegankelijk is. Vaak staat er een rustbank. Op elke plek vind je een troostpaneel met een inspirerend gedicht, daarnaast planten vrijwilligers er bloembollen als symbool voor troost en hoop. De vrijwilligers en omwoners zorgen zelf voor eigen accenten. Elke Troostplek is dus verschillend en vertolkt wat de mensen ter plekke belangrijk vinden. In 2020 opende Ferm 205 Troostplekken. En in 2021 kregen we al een honderdtal nieuwe aanvragen binnen. Dat grote aantal is een overtuigend bewijs van de kracht van verenigingen en vrijwilligers.

157 / 160

Monique De Dobbeleer

Dat veel mensen troost putten uit dit project, blijkt ook uit de getuigenis van vrijwilliger Marleen.

158 / 160

Marleen: “Nadat ik mijn vader verloren had aan corona droomde ik van een Troostplek in mijn geboortedorp. De gemeente stelde een prachtig plekje ter beschikking, vlak bij een grote kastanjeboom. We zorgden voor de aanplanting en bouwden zo een mooie natuurlijke omheining. Bezoekers kunnen er een lintje ophangen met de naam van de persoon die ze herdenken.”

Monique De Dobbeleer

Erkenning van Verenigde Naties voor grootschalige mondmaskeractie Monique De Dobbeleer: “Ferm was de eerste grote organisatie in Vlaanderen die haar vrijwilligers opriep om linnen mondmaskers te vervaardigen voor zorgberoepen en kwetsbare mensen. We startten op 16 maart. Dankzij donaties van stof en lint uit het bedrijfsleven konden we razendsnel een distributiesysteem opzetten zodat vrijwilligers op een veilige manier bevoorraad konden worden met materiaal en hun afgewerkte mondmaskers konden inleveren. Uit honderden nominaties wereldwijd kozen de Verenigde Naties deze actie van Ferm als één van de 50 meest impactvolle tijdens de Covid-19 gezondheidscrisis. Ons groot netwerk van vrijwilligers heeft zich van bij het prille begin van de coronacrisis belangeloos ingezet om mondmaskers te naaien. Zo maakten we 40.000 gratis mondmaskers, waaronder transparante mondmaskers voor doven of slechthorenden en mensen met autisme. We zijn blij met de belangrijke publieke erkenning en vooral trots op onze sterke vrijwilligers.“

159 / 160

Monique De Dobbeleer

Cohesie, veerkracht en waarden

160 / 160