Kind Beeld Kind in Beeld Kind in Beeld
Zwangerschap Borstvoeding Borstvoeding
Inhoud Houdingen Aanleggen Afwisselend voeden Afnemen van de borst
Legende Aandachtspunt Niet doen
4 4 4 5
Heeft mijn baby honger? Drinkt mijn baby genoeg?
6
Afkolven Hoe afgekolfde melk geven? Moedermelk bewaren Bewaartijden
8
Ontdooien Opwarmen Vervoeren van moedermelk
10
Materiaal reinigen
12
6
8 8 9
Zo is het goed Zo is het niet goed Vraag raad aan je verpleegkundige of arts 40 °C 0 °C -20 °C
40 °C 0 °C -20 °C
10 11
Temperatuur boven 0 graden Temperatuur onder 0 graden Gewicht van je baby Geboorte Stoelgangluier Plasluier Tijd in maanden Tijd in uren Tijd in minuten
Wanneer arts/verpleegkundige raadplegen? Hoe lang uitsluitend borstvoeding? Vitamines voor je baby Voeding mama Levenswijze mama Hygiëne mama
13 13 14 14 15 15
Houdingen
madonna houding
Je kan je baby zittend of liggend voeden. Verschillende houdingen zijn mogelijk. De buik van je baby ligt altijd tegen jouw buik.
doorgeschoven houding
Aanleggen
1
Als je je baby juist aanlegt, krijgt hij meer melk en voorkom je pijnlijke tepels.
2
Leg je baby dicht tegen je aan en geef voldoende steun tussen de schouderbladen.
4
3
De neus van je baby ligt tegenover je tepel.
5
Je baby hapt actief naar de tepel. Als het mondje ver open is, trek je je baby stevig naar je toe zodat de tepel diep in zijn mondje glijdt.
rugbyhouding
Streel met de tepel de bovenlip van je baby. Zo stimuleer je zijn zoek- en zuigreflex.
6
De kin raakt de borst en er is een beetje ruimte tussen de borst en het neusje. De lippen zijn naar buiten gekruld. Je baby zuigt.
Je baby laat na het drinken de tepel los en is voldaan. De tepel is na de voeding een beetje verlengd en rond.
pijn bij het voeden De tepel is afgeplat (foute zuigtechniek)
De lipjes omvatten alleen de tepel.
4
op je zij
op je rug
rugbyhouding bij tweeling
Afnemen van de borst Je kan de zuigkracht breken door je pink in de mondhoek van je baby te steken en zijn kin lichtjes naar onderen te drukken. Er komt lucht in zijn mond en je baby laat los.
Afwisselend voeden Wissel bij elke borstvoeding af: begin de ene keer links en de volgende keer rechts. Laat de eerste borst goed leeg drinken, eer je de tweede borst geeft. Valt je kindje snel in slaap tijdens het drinken, dan kan je vaker wisselen. Soms hebben kindjes voldoende met 1 borst.
voeding 1
voeding 2
L
R
R
5
L
Heeft mijn baby honger?
mond- en tongbewegingen
Wacht niet tot je baby huilt om hem te voeden. Je kan al voordat hij huilt aan zijn gedrag merken dat hij wil eten.
armbewegingen
likken
Drinkt mijn baby genoeg? Aantal voedingen
Je baby drinkt voldoende als hij per dag voldoende plas- en stoelgangluiers heeft en als hij voldoende bijkomt in gewicht.
Het aantal voedingen per 24 uur verschilt van baby tot baby. Je kan je baby het best voeden telkens wanneer hij daar om vraagt. Verwacht 8 à 12 voedingen per 24 uur.
Voorbeeldschema
tussen 0-2 weken
vanaf 2 weken
OF
Gewicht
De eerste dagen verliest je baby gemiddeld 7% procent van zijn gewicht. Na 1 à 2 weken heeft hij opnieuw zijn geboortegewicht bereikt. Je baby wordt regelmatig gewogen bij Kind en Gezin.
+200 g +100 g
-100 g -200 g -300 g
3 dagen
1 week
2 weken
6
3 weken
zuigen
onrustig worden
Stoelgang
huilen
dag 1-2
dag 3-4
M D W D V
Z
dag 5-7
Z
tussen 0-6 weken
Er zijn in de eerste weken minstens 3 stoelgangluiers per dag.
M D W D V
Z
Z
M D W D V
OF
vanaf 6 weken
Vanaf 6 weken hebben sommige baby’s 3 à 6 stoelgangluiers per dag, andere baby’s slechts 1 à 2 stoelgangluiers per week.
Plasluiers
M D W D V
Z
Z
vanaf dag 4 Je baby plast regelmatig. Vanaf dag 4 zijn er zeker 6 plasluiers per 24 uur.
7
Z
Z
Afkolven
Er bestaan verschillende manieren om moedermelk af te kolven.
40 °C 0 °C
38 °C
-20 °C
1 Was altijd je handen en droog ze af met een propere handdoek.
2
3
met de hand
Hoe afgekolfde melk geven ?
cupfeeding
borstvoedingshulpset
Moedermelk bewaren
Moedermelk geef je best met een lepeltje, cupje, spuitje of een borstvoedingshulpset. Kies je voor een fles, hou deze dan horizontaal, gebruik een speen met een trage melkstroom en pauzeer regelmatig.
flesvoeding
Het is belangrijk de afgekolfde moedermelk hygiënisch en op een correcte manier te bewaren.
OF
potje
4
OF
flesje
moedermelkbewaarzakje
8
handkolf
enkelzijdige elektrische kolf
Bewaartijden *
dubbelzijdige elektrische kolf
Als moedermelk hygiënisch afgekolfd en bewaard wordt, blijft de kwaliteit optimaal gedurende de aangegeven tijd. Invriezen gebeurt best zo snel mogelijk na het afkolven, en steeds binnen 24 uur.
OF
koelkast
kamertemperatuur 40 °C 0 °C -20 °C
OF
40 °C
max. 29 °C
0 °C
4 uur
-20 °C
tussen 0 en 4 °C: 4 dagen
OF
koelkast met vriesvak
diepvriezer
40 °C
40 °C
0 °C -20 °C
-4 tot -20 °C: 6 maanden
0 °C -20 °C
-4 tot -20 °C: 6 maanden
* Onder zeer hygiënische omstandigheden kan moedermelk langer bewaard worden, maar hou rekening met kwaliteitsverlies: 6 à 8 uur op kamertemperatuur, 6 à 8 dagen in de koelkast (max. 4°C) en tot 12 maanden in de diepvries (-18° C).
9
Ontdooien
Ontdooi moedermelk bij voorkeur langzaam, achteraan in de koelkast (tussen 0 en 4 °C).
Langzaam ontdooien
Gebruik ontdooide moedermelk binnen 24 uur en vries ze niet opnieuw in.
• Zakje
1
2
3
ongeveer 8 uur
Snel ontdooien
Als je snel een portie moedermelk nodig hebt, ontdooi ze dan onder stromend water dat langzaam van koud naar warm (maximum 37 °C) gaat.
• Zakje
1
2
40 °C
40 °C 0 °C -20 °C
-4 tot -20 °C
Opwarmen -20 °C
0 °C
tussen 0 en 15 °C
-20 °C
4 minuten
Je kan ontdooide moedermelk opwarmen op verschillende manieren. Moedermelk kan ook op kamertemperatuur gegeven worden.
40 °C 0 °C
3
40 °C
37 °C
0 °C -20 °C
37 °C
OF
2
1 flessenverwarmer
warmwaterbad
rol de fles altijd na het opwarmen
10
3 voel op de binnenkant van je pols of de melk niet te warm is
• Potje
1
2
3
+
ongeveer 14 uur
• Potje
1
2
40 °C
40 °C 0 °C -20 °C
3
-4 tot -20 °C
0 °C -20 °C
tussen 0 en 15 °C
Vervoeren van moedermelk
1 afkolven
14 minuten
Vervoer afgekolfde melk in een koeltas met bevroren koelelement.
2
3
bewaren
vervoeren
i T m W 40 °C 0 °C -20 °C
11
0-15 °C max. 24 uur
4 bewaren
Materiaal reinigen Uitspoelen
Het is noodzakelijk om afkolfmateriaal, flessen en spenen na elk gebruik grondig te reinigen. Steriliseren wordt aangeraden voor het eerste gebruik van het materiaal. Voor te vroeg geboren en ernstig zieke kinderen wordt steriliseren tot 3 maanden of langer aanbevolen.
Afwassen of
+ meteen na gebruik
1
2
3
met heet water en afwasmiddel
minstens 60°C
Steriliseren of voor eerste gebruik
of te vroeg geboren
ernstig ziek
Er zijn verschillende manieren om te steriliseren.
• Afkoken 100 °C
0 °C -20 °C
1
2 7 minuten
+
3 3 minuten
• Elektrische stoomsterilisator
1
2
4
3
5
voeg water toe
duur verschilt van toestel tot toestel
• Microgolfoven sterilisator
sterilisatiezak
of 1
2
3
voeg water toe
duur verschilt van toestel tot toestel
• Koude sterilisatie
1
2
1
3
lees de instructies op de zak. Minder geschikt voor dagelijks gebruik en eerder handig voor op vakantie.
4
kijk op de gebruiksaanwijzing 12
2
Wanneer arts/verpleegkundige raadplegen? Voel je je erg vermoeid, maak je je zorgen over je baby of het voeden en/of heb je pijn bij het voeden? Neem dan contact op met je arts of verpleegkundige.
erge vermoeidheid
bezorgd over je baby
te weinig melk
stuwing
langdurige voedingen of te weinig voedingen
1u
2u
3u
1u
2u
3u
4u
OF
4u
5u
6u
5u
6u
tepelkloven
pijn
te veel melk
verstopt melkkanaal/ borstontsteking
Hoe lang uitsluitend borstvoeding? Je kan doorgaan met borstvoeding zolang jij en je kindje ervan genieten. Het advies is 6 maanden uitsluitend borstvoeding te geven. Vanaf dan start je vaste voeding op, maar de borstvoeding kan nog lang aan de melkbehoeften van je kindje voldoen. Meer informatie over starten met vaste voeding vind je in Kind in Beeld ‘Gezond eten en bewegen’.
Borstvoeding <6 maanden
Borstvoeding >6 maanden
+ 13
Vaste voeding
Vitamines voor je baby Het is raadzaam je baby extra vitamines te geven. Vraag altijd advies aan je arts of verpleegkundige.
1x/week arts geeft voorschrift
1x/dag
geen voorschrift nodig
Voeding mama Ook als je borstvoeding geeft, kan je het best gezond eten volgens de voedingsdriehoek. Drink ook voldoende.
Bron: Vlaams Instituut Gezond Leven, www.gezondleven.be.
14
Levenswijze mama Rust voldoende en laat je helpen door je partner of je omgeving.
Roken, drank, drugs, geneesmiddelen
Als je rookt, alcohol drinkt, drugs of geneesmiddelen gebruikt, denk er dan aan dat die giftige stoffen ook bij je baby terechtkomen en schade kunnen toebrengen. Spreek erover met je arts of verpleegkundige.
Hygiëne mama Zorg voor een goede dagelijkse verzorging van je lichaam.
Was telkens je handen met zeep voor je borstvoeding geeft, afkolft of met moedermelk in contact komt.
15
Tussen de voedingen kan je het lekken van moedermelk opvangen met borstkompressen. Vervang ze regelmatig.
Volg ons op
Verantwoordelijke uitgever: Katrien Verhegge, administrateur-generaal Opgroeien, Hallepoortlaan 27, 1060 Brussel. Editie 2021 D/2021/4112/1 01/2021
Hallepoortlaan 27 l 1060 BRUSSEL kindengezin.be Kind en Gezin-Lijn: 078 150 100 (zonaal tarief) of chat via onze website