Issuu

Uitvoering monitoring Natuurinrichtingsproject Latemse Meersen, deel Meersbeek west (t=3) en Meersbeek oost (t=0) april 2019

Dr. Kristel Vuerinckx MSc. Tim Maes

Colofon: Titel: Project: Auteur: Coauteur:

Uitvoering monitoring Natuurinrichtingsproject Latemse Meersen, deel Meersbeek west (t=3) en Meersbeek oost (t=0) PMWLG17593 Dr. Kristel Vuerinckx MSc. Tim Maes

In opdracht van:

Vlaamse Landmaatschappij Regio West (Oost-Vlaanderen) Virginie Lovelinggebouw Koningin Maria Hendrikaplein 70 bus 75 9000 Gent

In samenwerking met:

Provincie Antwerpen Departement Leefmilieu Dienst Duurzaam Milieu- en Natuurbeleid en Provinciaal Instituut voor Hygiëne Desguinlei 100 2018 Antwerpen Wijze van refereren:

W. De Croylaan 48 BE-3001 Heverlee Tel.: 016 31 09 22 Fax: 016 22 42 06

Vuerinckx K. & Maes T. (2019). Uitvoering monitoring Natuurinrichtingsproject Latemse Meersen, deel Meersbeek west (t=3) en Meersbeek oost (t=0). Bodemkundige Dienst van België vzw, Heverlee.

Leliestraat 63 B-8800 Roeselare Tel.: 051 20 54 00 Fax: 051 20 54 20

E-mail: info@bdb.be Bankrekening: BE22 015 8344 2447 P.R.: 000-0499123-58 B.T.W.:BE 0420.415.024

1 Inhoud 1.

Inleiding........................................................................................................................................... 4 1.1.

Doel van de opdracht .............................................................................................................. 4

1.2.

Omschrijving van de opdracht ................................................................................................ 4

Methodiek ....................................................................................................................................... 8 2.1

Bepaling van de watersamenstelling ...................................................................................... 8

2.2.

Bepaling van de slibdikte ........................................................................................................ 9

2.3.

Bepaling van de algemene biotoopkwaliteit .......................................................................... 9

2.4.

Bepaling soortensamenstelling aquatische macro-invertebraten........................................ 12

Analyseresultaten en bespreking.................................................................................................. 15 3.1.

Watersamenstelling .............................................................................................................. 15

3.1.1.

Analyseresultaten en toetsing aan milieukwaliteitsnormen ........................................ 15

3.1.2

Trofie-klasse volgens Leentvaar (1979) ........................................................................ 19

3.1.3

Evolutie van de watersamenstelling ............................................................................. 19

3.2

Slibdikte................................................................................................................................. 20

3.3

Algemene biotoopkwaliteit................................................................................................... 23

3.3.1

Doorzicht met behulp van een Secchi-schijf ................................................................. 23

3.3.2

Watervegetatiestructuur .............................................................................................. 24

3.4

Soortensamenstelling aquatische macro-invertebraten ...................................................... 39

3.4.1

Meersbeek west (meetpunten 1 en 4) ......................................................................... 39

3.4.2

Meersbeek oost (meetpunten 5, 2, 3, 6, 7, 8 en 9) ...................................................... 40

3.4.3

Vergelijking met resultaten van 2012 en 2016 ............................................................. 41

Conclusie ....................................................................................................................................... 43

Bijlagen .......................................................................................................................................... 46

Bijlage 1: Inventarisatie en evaluatie structuur, oever- en watervegetatie Meersbeek 2018-20162012 (Verstraete, 2019) ........................................................................................................................ 46 Bijlage 2: De Belgische Biotische Index (B.B.I.) en de Multimetrische Macro-invertebraten Index Vlaanderen (MMIF) op negen locaties in de Meersbeek in Sint-Martens-Latem, gebaseerd op monsters van 4 mei 2018 (Ronsyn, 2018)............................................................................................. 47 Bijlage 3: Originele analysecertificaten................................................................................................. 48

W. De Croylaan 48 BE-3001 Heverlee Tel.: 016 31 09 22 Fax: 016 22 42 06

Leliestraat 63 B-8800 Roeselare Tel.: 051 20 54 00 Fax: 051 20 54 20

E-mail: info@bdb.be Bankrekening: BE22 015 8344 2447 P.R.: 000-0499123-58 B.T.W.:BE 0420.415.024

1. Inleiding Deze studie kadert in de realisatie van het Natuurinrichtingsproject Latemse Meersen en wordt uitgevoerd in opdracht van de Vlaamse Landmaatschappij. Dit monitoringsproject evalueert de effectiviteit van de getroffen maatregelen voor het Natuurontwikkelingsproject Latemse Meersen. Op basis van de resultaten kan het beheer bijgestuurd of geoptimaliseerd worden.

1.1. Doel van de opdracht Het Natuurinrichtingsproject situeert zich binnen een meander van de Dijle op het grondgebied van Sint-Martens-Latem en is opgesplitst in twee delen. Ter hoogte van Meersbeek west, gelegen stroomopwaarts van de Baarle-Frankrijkstraat tot aan de Brakelmeersstraat, heeft een slibruiming van de gracht en de zijgrachtjes plaatsgevonden in 2015. Het doel is hier om de slibaandikking in de tijd te kwantificeren alsook de kwaliteit van het water op te volgen na slibruiming. Ter hoogte van Meersbeek oost , gelegen stroomafwaarts van de Baarle-Frankrijkstraat tot aan de monding in de Leie, werd het slib geruimd in 2017. Ook hier wordt de slibdikte en de kwaliteit gemeten in de tijd. In voorliggend rapport wordt de situatie na 3 jaar ter hoogte van de Meersbeek west vastgelegd en de situatie kort na de uitvoering van de maatregelen ter hoogte van de Meersbeek oost. Op deze manier kan de effectiviteit van de genomen beheersmaatregelen voor het Natuurontwikkelingsproject geëvalueerd worden en kunnen de maatregelen eventueel bijgestuurd worden.

1.2. Omschrijving van de opdracht De monitoring van het Natuurinrichtingsproject bevat het verzamelen van volgende gegevens: - Staalname en analyse van oppervlaktewater Uitvoerder: Bodemkundige Dienst van België - Bepaling van de slibdikte in de Meersbeek Uitvoerder: Bodemkundige Dienst van België - Bepaling van de algemene biotoopkwaliteit Uitvoerder: Bodemkundige Dienst van België en Provincie Antwerpen, Departement Leefmilieu, Dienst Duurzaam Milieu- en Natuurbeleid - Bepaling van de soortensamenstelling aquatische macro-invertebraten Uitvoerder: Provincie Antwerpen, Departement Leefmilieu, Provinciaal Instituut voor Hygiëne Er werden in totaal 9 meetlocaties bepaald (figuur 1, tabel 1). Staalnamepunten 1, 2 en 3 komen overeen met de staalnamelocaties tijdens de monitoringscampagne van 2012 (Dijkstra et al., 2013). 6 andere werden bepaald naar aanleiding van een terreinbezoek met Provincie Antwerpen op 15 maart 2016. Ze werden gekozen in functie van het creëren van een totaalbeeld van de waterkwaliteit van de Meersbeek en de logistieke bereikbaarheid ervan. Deze staalnamepunten werden opnieuw gebruikt in 2018. Op figuur 1 en in tabel 1 worden deze locaties en hun Bodemkundige Dienst van België vzw

2019 4

tegenhanger van 2012 weergegeven.De staalnamedata werden in het kader van een optimale vergelijking met de resultaten uit Dijkstra et al., 2013 gekozen en zijn weergegeven in tabel 1.

Bodemkundige Dienst van België vzw

2019 5

Figuur 1: Situering van de staalnamepunten in 2017 en 2018. De groene punten geven de geplande staalnamelocaties uit 2012 weer. De paarse punten geven de staalnamelocaties van 2017 en 2018. Staalnamepunten 1,2 en 3 komen respectievelijk overeen met staalnamepunten Meersbeek west, Meersbeek oost en Kwaksraat in Dijkstra et al., 2013. De zes anderen werden bepaald naar aanleiding van een terreinbezoek met Provincie Antwerpen op 15 maart 2016.

Bodemkundige Dienst van België vzw

2019

Tabel 1. Overzicht van de staalnamelocaties en staalnamedata. Staalnamelocatie 2016, 2017 en 2018

Staalnamelocatie 2012

Lambert 72

Oppervlaktewater

2012 zomer

2016 zomer

2012 winter

2017 winter

2018 voorjaar

97519

19106 7

31/07

6/07

27/01

30/01

03/05

97692

19112 3

30/01

03/05

97787

19110 9

97939

19108 8

98103

19104 0

98267

19091 1

98411

19080 9

98681

19058 6

13/07

30/01

03/05

98833

19042 2

13/07

30/01

03/05

Meersbeek West

Meersbeek Oost

6 3

Kwakstraat

6/07

31/07

Bodemkundige Dienst van België vzw

6/07

13/07

27/01

30/01

Biotoopkwaliteit: watervegetatie

Slibdikte

03/05

2018 najaar

Biotoopkwaliteit: Secchi-schijf

Macro-invertebraten

2012

2017

2018

2012

2016

2018

2012

2016

2018

2012

2016

2018

19/01

30/01

03/05

31/07

4/07

26/06

31/07

6/07

26/09

8/06

7/06

04/05

4/07

26/06

6/07

26/09

8/06

04/05

4/07

26/06

8/06

04/05

5/07

27/06

7/06

04/05

5/07

27/06

8/06

04/05

5/07

27/06

8/06

04/05

5/07

26+2 7/06

7/06

04/05

26/09

5/07

27/06

13/07

26/09

7/06

04/05

26/09

5/07

27/06

13/07

26/09

8/06

04/05

26/09

19/01

30/01

03/05

26/09

31/07

2019

31/07

6/07

13/07

26/09

8/06

2. Methodiek 2.1 Bepaling van de watersamenstelling In overleg met de opdrachtgever werden 6 monsternamelocaties bepaald. Staalnamepunten 1 en 2 stemmen overeen met de monsternamelocaties van 2012 zodat de resultaten vergeleken kunnen worden (tabel 1). De 4 andere locaties zijn staalnamepunten 4, 3, 8 en 9 op figuur 1 en in tabel 1. Deze locaties werden niet bemonsterd in 2012. De staalnames vonden plaats op 6 en 13 juli 2016 en 30 januari 2017 door Gerry Demeer, op 3 mei 2018 door Gerry Demeer en Ben De Moerloze en op 26 september 2018 door Gerry Demeer en Lore Didden, medewerkers van de Bodemkundige Dienst van België vzw. Deze momenten werden gekozen om een vergelijking met de resultaten van Dijkstra et al., 2013 toe te laten. De bemonstering van het oppervlaktewater gebeurde volgens compendium WAC/I/A/003 ‘Ogenblikkelijke monstername (schepmonster) van water’. Elke staalname gebeurde indirect met behulp van een emmer aan een touw die van op een brug of de oeverkant in het oppervlaktewater gegooid werd. Er werd te allen tijde vermeden waterbodem mee op te scheppen. Na homogenisatie van het staal in de emmer werden de recipiënten met behulp van een maatbeker gevuld. De bewaring werd uitgevoerd volgens WAC/I/A/010 ‘Conservering en behandeling van watermonsters’. De metingen ter plaatse gebeurden volgens WAC/I/A/011 ‘Meting ter plaatse van temperatuur, pH, elektrische geleidbaarheid, opgeloste zuurstof, vrije chloor en gebonden chloor’. Analyses van de waterstalen werden uitgevoerd conform CMA-methodes door de Bodemkundige Dienst van België, een BELAC geaccrediteerd en LNE erkend laboratorium. Op vraag van de opdrachtgever werden volgende parameters geanalyseerd: Ter plaatse: o pH o temperatuur °C o Conductiviteit μS/cm o % O2 Labo – analyse: o BOD mg O2/l o bicarbonaat (HCO3-) mg/l o ortho-fosfaat (H2PO4-) mg/l o nitraat (NO3-) mg/l o nitriet (NO2-), mg/l o ammonium (NH4+) mg/l o sulfaat (SO42-) mg/l o chloride (Cl-) mg/l o natrium (Na+) mg/l o kalium (K+) mg/l Bodemkundige Dienst van België vzw

2019 8

o o o o o

calcium (Ca2+) mg/l magnesium (Mg2+) mg/l ijzer (Fe2+) mg/l totaal-P mg/l Kjeldahl-N mg/l

De Meersbeek is niet opgenomen in de ‘Stroomgebiedbeheerplannen voor de Schelde 2016-2021, Bekkenspecifiek deel Leiebekken’ en wordt bijgevolg niet gecategoriseerd in een type. De analyseresultaten werden getoetst aan 2 normen: -

VLAREM II, bijlage 2.3.1 Basismilieukwaliteitsnormen voor oppervlaktewater Art.2 1° oppervlaktewateren van het type kleine beek (Bk) en voor de niet in de stroomgebiedbeheerplannen afgebakende waterlichamen die behoren tot de categorie rivieren. Versie 11 december 2015. Later in dit rapport wordt hiernaar verwezen als MKN 1. VLAREM II, bijlage 2.3.4 Milieukwaliteitsnormen voor oppervlaktewater met de bestemming viswater. Versie 1 mei 1999. Later in dit rapport wordt hiernaar verwezen als MKN 2.

Naargelang de gemeten orthofosfaat- en nitraatconcentraties werden de waterstalen ingedeeld in een bepaalde trofie-klasse volgens Leentvaar, 1979. De resultaten van staalnamepunten 1 en 2 werden vergeleken met deze van staalnamepunten ‘Meersbeek West’ en ‘Meersbeek Oost’ uit Dijkstra et al., 2013. De resultaten alle staalnamepunten uit 2018 zullen vergeleken worden met deze van Ghysens en Vuerinckx (2017) .

2.2. Bepaling van de slibdikte De slibdikte en hoogte van de waterkolom van de Meersbeek werden t.h.v. 2 meetlocaties opgemeten. Het terreinwerk werd uitgevoerd op 30 januari 2017 en op 3 mei 2018 door Gerry Demeer en Ben De Moerloze, medewerkers van de Bodemkundige Dienst van België vzw. De locaties van de dwarssecties werden bepaald door de opdrachtgever en stemmen overeen met deze in het rapport van Dijkstra et al., 2013 (Meersbeek West en Meersbeek Oost) en van Ghysens & Vuerinckx, 2017. In 2017 werden t.h.v. staalnamepunt 1, 15 metingen uitgevoerd (1 per meter). T.h.v. staalnamepunt 2 werden 10 metingen uitgevoerd (1 per halve meter). In 2018 werden t.h.v. staalnamepunt 1 eveneens 15 metingen uitgevoerd (1 per meter). T.h.v. staalnamepunt 2 werden 9 metingen uitgevoerd (1 per halve meter). Aan elke oeverkant werd een houten paal in de grond geklopt waartussen een lintmeter werd gespannen. Om de x aantal meter werd vervolgens de slibdikte en waterkolom opgemeten met behulp van een meetstok. De resultaten werden overgebracht op een dwarsprofiel en vergeleken met deze van Dijkstra et al., 2013.

2.3. Bepaling van de algemene biotoopkwaliteit Voor de volledige methodiekbeschrijving voor de bepaling van de watervegetatiestructuur wordt verwezen naar ‘Inventarisatie en evaluatie structuur,oever- en watervegetatie Meersbeek 20182016-2012’ (Verstraete, 2019; bijlage 1). De methodiek is gebaseerd op Bijkerk, 2010.

Bodemkundige Dienst van België vzw

2019 9

Ter hoogte van elk van de 9 meetpunten werd afhankelijk van de afstand tussen de meetpunten een proefvlak bepaald van 50 of 100 meter. De vegetatie werd opgenomen tot de middenlijn van de Meersbeek. Indien de oevervegetatie aan beide zijden gelijkaardig was, werd deze slechts éénmaal opgenomen. Voor het proefvlak van 50 m werd er om de 10 meter een inventarisatie uitgevoerd (2 meter links en 2 meter rechts). Voor de proefvlakken van 100 meter werd er om de 25 meter geïnventariseerd (4 meter links en 4 meter rechts). Figuur 2 geeft een overzicht van al de opnamepunten (Ronsyn, 2018). De watervegetatie werd opgenomen op 4-6 juli 2016 en 26 en 27 juni 2018. Kathleen Verstraete en Isolde Aelvoet van Provincie Antwerpen (Dienst Duurzaam Milieu- en Natuurbeleid) voerden per proefvlak volgende punten uit (Verstraete, 2019): -

Het schatten van de totale bedekking per deelproefvlak Het schatten van de totale bedekking per laag (emergent, submers, drijvend) Het opstellen van een soortenlijst met een schatting van de abundantie van elke soort volgens de Tansley-schaal (zie tabel 2)

Tabel 2. Veel voorkomende vorm van de vegetatieschaal van Tansley. (Verstraete, 2019) Symbool Abundantie en frequentie s Zeer zeldzaam (sporadic), de soort is zeer zeldzaam, slechts enkele exemplaren aanwezig r

Zeldzaam (rare), de soort is zeldzaam

Hier en daar (occasional), de soort wordt zo nu en dan aangetroffen en is verspreid aanwezig

Lokaal frequent (locale frequent), plaatselijk frequent

Frequent (frequent), de soort wordt frequent aangetroffen en is vrij talrijk

Lokaal abundant (local abundant), plaatselijk talrijk

Abundant (abundant), de soort is talrijk, veel aanwezig maar nooit (co-)dominant

Lokaal dominante (local dominant), plaatselijk overheersend

Co-dominant, de soort is overheersend samen met andere soorten

Dominant (dominant), de soort is overheersend

Bodemkundige Dienst van België vzw

2019 10

Figuur 2: Situering locaties vegetatieopnames(Verstraete, 2019)

Bodemkundige Dienst van België vzw

2019

Er werd zowel een transect-opname als een doorsnede door de vegetatie bepaald (verstraete, 2019): Bij het schematisch beeld van een transect wordt het begroeibaar areaal in twee zones opgedeeld: de oevervegetatie en de watervegetatie. Het begroeibaar areaal voor de oevervegetatie loopt tot de diepte waarop begroeiing minder dan 75% bedekking krijgt. Het begroeibaar areaal voor de watervegetatie ondiepe stratum kent een emerse, een submerse en een kroos-bedekking, het diepe stratum kent alleen submerse bedekking. Bij het schematisch beeld van een doorsnede door de vegetatie wordt er een onderscheid gemaakt tussen ondergedoken (S), drijvende (N) en emerse (E) groeivormen. De totale bedekking van deze groeivormen wordt in % weergegeven. De oeverzone wordt niet mee opgenomen. De totale bedekking, de frequentie en abundantie per soort werd van op de oever en in het water met een waadpak ingeschat voor de emergente en drijvende planten. De inventarisatie en kwantificering van de submerse laag gebeurde met de hark. Deze submerse laag werd geharkt tot er geen nieuwe soorten meer gevonden werden. Op dezelfde locaties en datum als de oppervlaktewaterstaalnames werd door de Bodemkundige Dienst van België ook het doorzicht gemeten aan de hand van een Secchi-schijf (zie 2.1 en tabel 1). De resultaten werden vergeleken met deze van Ghysens & Vuerinckx, 2017 en Dijkstra et al., 2013.

2.4. Bepaling soortensamenstelling aquatische macro-invertebraten Voor de volledige methodiekbeschrijving voor de bepaling van de soortensamenstelling van de aquatische macro-invertebraten wordt verwezen naar ‘De Belgische Biotische Index (B.B.I.) en de Multimetrische Macro-invertebraten Index Vlaanderen (MMIF) op negen locaties in de Meersbeek in Sint-Martens-Latem, gebaseerd op monsters van 4 mei 2018’ (Ronsyn, 2018; bijlage 2). Zoals weergegeven in tabel 1 vond de monstername plaats op 4 mei 2018. Dit was een zonnige dag zonder neerslag. Dezelfde staalnamelocaties werden gebruikt als in de vorige studies (figuur 1). Voor de monstername werden foto’s genomen, de locaties ingemeten met een GPS en enkele chemische parameters gemeten (temperatuur, zuurtegraad (pH), geleidbaarheid, zuurstofgehalte en zuurstofverzadigings-percentage). Op alle monsterplaatsen werd de macrofauna van minstens één oeverzone en de bedding bemonsterd (tabel 3). Op elke locatie werden verschillende deelmonsters genomen die volgens WAC/I/A/006 behandeld werden (Ronsyn, 2018): -

zeven in fracties > 2 mm, > 1 mm en > 0,3 mm (= maaswijdte net) uitzoeken en tellen van de ongewervelde dieren met loupe in de grootste fractie en met de stereomicroscoop in de overige fracties identificatie van de aangetroffen ongewervelden

Per meetpunt werden de resultaten van de deelmonsters voor elk geïdentificeerd taxon (familie, genus) samengeteld. Deze sommen werden vervolgens herleid naar een monster van 5 min. (=

Bodemkundige Dienst van België vzw

2019 12

gevonden aantal x 5/ aantal min. effectieve bemonstering). Een dergelijke herleiding laat een meer gestandaardiseerde vergelijking tussen de verschillende monsters toe. Tabel 3. Methodiek van de bepaling van de macro-invertebratensoortensamenstelling (Ronsyn, 2018). MATERIAAL Referentienummer 482383 482384 482385 482386

Situering (zie figuur 2)

Aard

Meersbeek, St-Martens-Latem 1 ± 190 m opwaarts Baarle Frankrijkstraat 2 Onmiddellijk opwaarts Baarle Frankrijkstraat 3 afwaarts duiker

Handnetmonsters: Duur(mn) Opp(m ) Linkeroeverzone, bedding 1,5 2,5

482387

4 ± 225 m afwaarts Baarle Frankrijkstraat 5 Meersstraat, afwaarts duiker

482388

6 Meersstraat, afwaarts duiker

482389

7 Ter hoogte van electriciteitscabine noordzijde Meersstraat 37 8 Meersstraat 9, noordwesthoek tuin 9 Opwaarts Meersstraat onmiddellijk vóór monding in Leie

482390 482391

BEMONSTERINGSWIJZE Aard Methode Slootbeek

Schrapende of schuivende beweging van handnet over substraten,

Monster: 2

Beide oeverzones, bedding Rechteroeverzone, bedding Rechteroeverzone, bedding 40m afwaarts afvoer zuiveringsstation Oeverzones linkeroever en bij duiker, bedding Linkeroeverzone, bedding

3,0

2,5

2,0

1,5

2,0

1,5

2,5

3,5

2,5

Beide oeverzones, bedding Rechteroeverzone, bedding

1,5

2,5

1,5

3,0

Toestel-Materiaal

Bereik

Handnet met opening 20 cm x 20 cm en maaswijdte 0,3 mm

Macrofauna

BEWERKING VAN DE MONSTERS Aspect Fixatie Zeven Triage van macrofauna Identificatie

Methode Fixatie van materiaal Zeven van stalen onder water

Toestel-Materiaal F-solv 25-50% Zeven: maaswijdte 2, 1, 0,3 mm Fractie > 2 mm : blote oog Loupe (10x) Andere fracties: stereomicroscoop Stereomicroscoop (100x) Determinatiewerken (volledige ref. : zie Geraadpleegde werken) zoals opgegeven in de bijlagen A van WAC/V/C/001 en WAC/V/C/002

Bereik Macrofauna Macrofauna Macrofauna Familie, genus, indien mogelijk soort

BEPALING VAN DE BIOLOGISCHE KWALITEIT Methode Bemonstering en verwerking monsters Belgische Biotische Index Multimetrische Macroinvertebratenindex Vlaanderen

WAC/I/A/006 Monsterneming van macro-invertebraten en verwerking van de monsters WAC/V/C/001 BBI berekening op basis van op het veld verzamelde macro-invertebraten WAC/V/C/002 MMIF berekening op basis van op het veld verzamelde macro-invertebraten

VERDERE BEWARING VAN AANGETROFFEN DIEREN Methode Bodemkundige Dienst van België vzw

Materiaal 2019 13

Algemeen

Bewaring op alcohol. Overdracht aan Kon. Belg. Inst. voor Natuurwetensch.

Gedenatureerde ethanol: 97% ethanol + 3% ethylether

Op basis van de verzamelde veldgegevens werd de biologische kwaliteit (Belgische Biotische Index (BBI)) en de ecologische toestand (Multimetrische Macro-invertebraten Index voor Vlaanderen (MMIF)) van de Meersbeek bepaald (Ronsyn, 2018): De Belgische Biotische Index werd bepaald zoals aangegeven in WAC/V/C/001 ‘BBI berekening op basis van op het veld verzamelde macro-invertebraten’, weliswaar op de tot een monster van 5 min. herleide aantallen. De Multimetrische Macro-invertebraten Index Vlaanderen (MMIF) of Ecologische Kwaliteitscoëfficiënt EKC voor macro-invertebraten werd berekend zoals opgegeven in WAC/V/C/002 ‘MMIF berekening op basis van op het veld verzamelde macro-invertebraten’. Deze indices werden vervolgens getoetst aan de opgenomen norm in VLAREM II, bijlage 2.3.1 Basismilieukwaliteitsnormen voor oppervlaktewater Art.2 1° oppervlaktewateren van het type kleine beek (Bk) en voor de niet in de stroomgebiedbeheerplannen afgebakende waterlichamen die behoren tot de categorie rivieren. De resultaten werden vergeleken met deze uit Dijkstra et al., 2013 en Vercauteren et al., 2017.

Bodemkundige Dienst van België vzw

2019 14

3. Analyseresultaten en bespreking 3.1. Watersamenstelling 3.1.1. Analyseresultaten en toetsing aan milieukwaliteitsnormen De originele analysecertificaten zijn terug te vinden in bijlage 3. De resultaten en de toetsing ervan aan de normen opgenomen in punt 2.1 zijn terug te vinden in tabel 4a en tabel 4b. Ook de resultaten van Dijkstra et al., 2013 en Vercauteren et al., 2017, werden hierin ter vergelijking mee opgenomen. Gezien de resultaten geen deel uitmaken van een jaarmeetreeks werden ze getoetst aan de absolute waardes die vermeld staan in de kolommen van MKN 1 en 2. Er werd met andere woorden geen rekening gehouden met de manieren van toetsing (90- en 10-percentiel, gemiddeldes, zomerhalfjaargemiddelde) en opmerkingen omtrent de minimale bemonsterings- en meetfrequenties die opgenomen zijn in bijlages 2.3.1 en 2.3.4 van VLAREM II. Een enkel resultaat dat de absolute waarde van een norm overschrijdt, zou in een meetreeks mogelijks uitgevlakt kunnen worden en geen overschrijding van de norm teweegbrengen. Meersbeek west (staalnamepunten 1 en 4): Geleidbaarheid: Ter hoogte van de Meersbeek west werden in de zomer van 2017 overschrijdingen vastgesteld ter hoogte van staalnamepunt 1 voor oppervlaktewater (MKN 1) voor de geleidbaarheid. Zuurstofverzadiging: Ter hoogte van de Meersbeek west werden in het voorjaar van 2018 overschrijdingen vastgesteld ter hoogte van staalnamepunt 1 voor oppervlaktewater (MKN 1) voor de zuurstofverzadiging. BOD: Voor het biochemisch zuurstofverbruik werd zowel de MKN 1 als de milieukwaliteitsnorm voor viswater (MKN 2) overschreden (tabel 1) ter hoogte van staalnamepunt 1 zowel in de zomer van 2017 als in het voorjaar van 2018. Nitriet: Ter hoogte van de Meersbeek west werden in de zomer van 2017 overschrijdingen vastgesteld ter hoogte van staalnamepunt 1 voor de MKN 2 voor nitriet. Chloride: Ter hoogte van de Meersbeek west werden in de zomer van 2017 overschrijdingen vastgesteld ter hoogte van staalnamepunt 1 voor MKN 1 voor de chloride. Fosfor: Ter hoogte van staalnamepunten 1 en 4 werd een overschrijdingen vastgesteld van de MKN 1 voor Fosfor. Meersbeek oost (staalnamepunten 2, 3, 8 en 9): Geleidbaarheid: Voor de Meersbeek west is er niet voldaan aan de MKN1 voor de parameter geleidbaarheid in het voorjaar en het najaar ter hoogte van alle staalnameplaatsen (2, 3, 8 en 9). Zuurstofgehalte: Bodemkundige Dienst van België vzw

2019 15

Voor de Meersbeek west is er niet voldaan aan de MKN1 voor de parameter zuurstofgehalte in het voorjaar en het najaar ter hoogte van alle staalnameplaatsen (2, 3, 8 en 9). Met uitzondering van het voorjaar ter hoogte van staalnameplaats 8 en het najaar ter hoogte van staalnameplaats 2 werd voor het zuurstofgehalte ook overal MKN2 niet bereikt. BOD: Met uitzondering van de staalnames uitgevoerd op staalnameplaatsen 2 en 3 in het voorjaar van 2018 worden MKN 1 en MKN 2 overschreden voor de parameter biochemisch zuurstofverbruik. Orthofosfaat: Op alle locaties wordt de MKN 1 voor de parameter orthofosfaat overschreden in het najaar. Op locatie 2 ook in het najaar. Op locaties 8 en 9 wordt in het najaar ook MKN 2 overschreden. . Nitriet: Op alle locaties wordt zowel in het voorjaar als het najaar de MKN 1 en MKN 2 overschreden voor nitriet. Ammonium: Op alle locaties wordt zowel in het voorjaar als het najaar de MKN 1 en MKN 2 overschreden voor ammonium. Fosfor: Voor de parameter fosfor wordt MKN1 overschreden zowel in het voorjaar als het najaar op alle staalnameplaatsen. Kjeldahl-N: Voor Kjeldahl-N zijn er overschrijdingen waargenomen in het najaar ter hoogte van staalnameplaatsen 2, 8 en 9.

Bodemkundige Dienst van België vzw

2019 16

Tabel 4a: Toetsing van de analyseresultaten aan de basismilieukwaliteitsnormen zoals opgenomen in VLAREM II, bijlage 2.3.1 Basismilieukwaliteitsnormen voor oppervlaktewater Art.2 1° (MKN 1) en VLAREM II, bijlage 2.3.4 Milieukwaliteitsnormen voor oppervlaktewater met de bestemming viswater (MKN 2). Overschrijdingen van MKN 1 worden onderlijnd, overschrijdingen van MKN 2 worden in het vet aangeduid. Ter vergelijking worden de resultaten van 2012 uit Dijkstra et al., 2013 en 2016/2017 uit Ghysens & Vuerinckx (2017). De stalen na de slibruiming werden telkens in een kader gezet. De staalnames van deze staalnameronde werden in het donker groen geplaatst. Gebied Meersbeek west Meersbeek oost Staalnamepunt 1 4 2 Staalnamemoment Metingen ter plaatse Temperatuur

Eenheid °C

MKN 1 ≤ 25 6.5 ≤ pH ≤ 8.5

Geleidbaarheid (EC)

µS/cm 20°C

Zuurstof

mg O2 /l

Zuurstofverzadiging Anorganische analyses BOD

% mg O2/l

Bicarbonaten (HCO3 ) 3-

Orthofosfaat (PO4 ) 3-

Orthofosfaat-P (PO4 -P) -

Nitraat (NO3 )*

600 90 percentiel 6 10 percentiel ≤ 120 6 90 percentiel

MKN 2 ≤ 28 6 ≤ pH ≤ 9

50% > 7

Winter 2017

Voorjaar 2018

Zomer 2012

Winter 2012

Zomer 2016

Winter 2017

Voorjaar 2018

Najaar 2018

18.9

5.6

20.5

13.5

17.0

20.7

4.2

16.4

16.9

5.6

19.1

5.4

15.4

12.4

7.4

7.32

7.1

8.3

6.9

7.1

7.5

7.2

7.29

7.2

7.8

7.5

7.6

423

384

416

287

934

517

431

356

507

557

533

521

689

659

692

5.2

12.24

7.8

9.1

12.0

12.3

7.5

10.3

0.9

12.04

2.54

12.2

5.9

6.1

86.5

67.7

113.70

125.60

83.3

53.4

104.50

27.2

101.9

58.10

56.10

7.6

5.7

1.7

5.8

mg/l

234

170

207

105

145

251

201

116

247

281

226

247

218

282

219

mg/l

1.574

1.011

0.3

0.148

0.141

0.25

0.39

0.114

4.952

1.391

1.74

1.62

0.38

0.37

0.503

0.323

0.098

0.097

0.048

0.046

0.082

0.126

0.037

1.582

0.444

0.57

0.53

0.124

0.120

< 0.5

0.5

<0.44

0.68

11.6

<0.44

0.8

<0.44

< 0.5

0.5

<0.44

0.59

0.52

1.07

<0.100

0.153

2.62

<0.100

0.18

<0.100

0.134

0.117

0.242

<0.0200

0.78

<0.0200

0.080

0.086

0.238

<0.0060

0.035

0.0243

0.0261

<0.100 <0.078

0.87 0.78

0.197 0.153

<0.020 0 <0.006 0 0.151 0.118

0.115

<0.0060

<0.020 0 <0.006 0 <0.100 <0.078

10.2 8

4.0 3.1

4.5 3.5

mg N/l

0.10 gemiddelde

≤1

10 90 percentiel ≤ 0.03

mg/l mg N/l

mg/l

Chloride (Cl )

mg/l

Natrium (Na) Kalium (K) Calcium (Ca) Magnesium (Mg) Ijzer (Fe) Ijzer II (Fe2+)

mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l

Fosfor (P)

mg/l

Kjeldahl-N

mg N/l

Sulfaat (SO4 )

Zomer 2016

mg N/l +

Voorjaar 2018

Ammonium (NH4 ) + Ammonium-N (NH4 -N)

Zomer 2017

2.2

mg/l

Nitriet (NO2 -N)

Winter 2017

Nitriet (NO2 )

Zomer 2016

mg/l

Nitraat-N (NO3 -N)

Winter 2012

mg P/l

≤6

Zomer 2012

≤1 90 gemiddelde 120 90 percentiel

0.14 Zomerhalfjaargemiddelde 6 90 percentiel

< 0.01

0.02

<0.020 0 <0.006 0 <0.100 <0.078

< 0.05

0.52

< 10.0

35.9

16.7

17.5

30.2

28.8

180

14.2 1.0 79.3 4.94

14.2 4.8 65.3 5.1

13.5 2.19 72 4.5 5.7

12 2.92 44 3.3 1.6

1.362

1.116

122 12.7 60 6.4 2.2 0.31

0.639

0.375

0.58

0.202

1.7

1.9

2.7

<0.0200

< 0.01

0.05

<0.0060

<0.020 0 <0.006 0 4.8 3.7

0.189 0.147

7.06

4.32

< 10.0

51.4

14.8

51.3

45.4

18.6 3.55 86 5.4 0.94 0.130

13.4 5.8 71 4.4 3.4

15.5 3.8 55 4.2 1.9

20.7 4.7 90 5.9 1.10 0.119

33.4 3.5 74.6 5.41

27.2 6.8 79 6.2

26.3 3.7 76 5.2 3

58 7.1 74 6 2.6

1.400

0.373

35 5.5 106 6.6 2.1 0.066

53 7.8 94 6.7 1.7 0.0277

0.91

0.29

0.37

0.25

0.253

1.655

0.494

1.25

0.88

0.56

0.34

6.0

2.7

2.1

2.2

2.7

7.5

4.4

5.2

10.2

5.1

6.1

* In de resultaten van 2012 uit Dijkstra et al., 2013 is het onduidelijk in welke eenheid nitraat wordt uitgedrukt: in tabel 7-10 wordt mg NO3/l vermeld in kolom 2, terwijl er getoetst zou worden aan een norm met eenheid mg NO3-N/l.

Bodemkundige Dienst van België vzw

2019

Tabel 4b: Toetsing van de analyseresultaten aan de basismilieukwaliteitsnormen zoals opgenomen in VLAREM II, bijlage 2.3.1 Basismilieukwaliteitsnormen voor oppervlaktewater Art.2 1° (MKN 1) en VLAREM II, bijlage 2.3.4 Milieukwaliteitsnormen voor oppervlaktewater met de bestemming viswater (MKN 2). Overschrijdingen van MKN 1 worden onderlijnd, overschrijdingen van MKN 2 worden in het vet aangeduid. Ter vergelijking worden de resultaten van 2012 uit Dijkstra et al., 2013 en 2016/2017 uit Ghysens & Vuerinckx (2017). De stalen na de slibruiming werden telkens in een kader gezet. De staalnames van deze staalnameronde werden in het donker groen geplaatst. Gebied Meersbeek oost Staalnamepunt 3 8 9 Staalnamemoment Metingen ter plaatse Temperatuur

Zomer 2016

Winter 2017

Voorjaar 2018

Najaar 2018

Zomer 2016

Winter 2017

Voorjaar 2018

Najaar 2018

Zomer 2016

Winter 2017

Voorjaar 2018

Najaar 2018

14.7

15.2

11.6

16.9

4.5

15.3

12.7

17.4

4.4

14.1

12.8

7.2

7.5

7.8

7.5

8.2

7.6

7.8

7.3

8.1

7.8

7.7

591

555

618

628

556

534

610

634

587

551

628

645

4.9

3.04

4.6

4.3

3.36

4.4

6.3

5.3

3.7

5.2

4.4

5.4

51.4

23.3

45.30

38.90

34.8

33.8

62.80

49.00

38.8

39.9

42.00

50.80

3.7

2.2

5.7

8.4

2.5

1.5

7.2

6.1

3.6

1.4

6.5

mg/l

273

192

268

206

286

199

264

220

307

212

271

224

mg/l

1.8

0.89

0.214

2.12

0.91

0.7

0.115

3.6

0.43

0.88

0.111

3.3

0.59

0.29

0.070

0.69

0.3

0.228

0.037

1.18

0.139

0.29

0.036

1.09

<0.44

0.68

0.67

0.81

<0.44

0.96

0.89

<0.44

0.99

0.90

0.54

<0.100

0.155

0.151

0.182

<0.100

0.216

0.201

<0.100

0.224

0.203

0.122

<0.0200 <0.0060 5.2 4

0.0243 0.0074 4.8 3.7

0.109 0.033 3.5 2.7

0.083 0.0252 4.4 3.4

<0.0200 <0.0060 4.3 3.3

<0.0200 <0.0060 3.5 2.7

0.123 0.037 3.6 2.8

0.055 0.0168 5.9 4.6

<0.0200 <0.0060 4.6 3.6

<0.0200 <0.0060 3.2 2.5

0.117 0.036 3.7 2.9

0.075 0.0228 5.8 4.5

<3.0

30 3.5 80 5.6 3.2

34 5 75 5.8 2.2

33 5.0 102 6.4 2.2 0.076

50 8.1 83 6.2 0.96 0.087

27.1 2.89 87 5.9 5.5

29.7 4.7 78 5.7 1.55

33 4.7 96 6.1 1.5 0.098

48 8.8 83 6.2 0.99 0.080

26.5 2.91 89 6 6.9

29.6 4.6 81 5.9 1.58

35 5.1 102 6.4 2.3 0.132

50 9.3 86 6.5 1.15 0.077

1.55

0.41

0.49

0.85

1.89

0.33

0.35

1.40

1.93

0.34

0.54

1.42

5.7

5.4

4.9

5.5

5.7

4.4

4.6

6.1

5.2

4.1

4.9

6.4

Eenheid °C

MKN 1 ≤ 25 6.5 ≤ pH ≤ 8.5

Geleidbaarheid (EC)

µS/cm 20°C

Zuurstof

mg O2 /l

Zuurstofverzadiging Anorganische analyses BOD

% mg O2/l

Bicarbonaten (HCO3 ) 3-

Orthofosfaat (PO4 ) 3-

Orthofosfaat-P (PO4 -P) -

Nitraat (NO3 )* -

Nitraat-N (NO3 -N) -

Nitriet (NO2 ) Nitriet (NO2 -N) + Ammonium (NH4 ) + Ammonium-N (NH4 -N)

mg P/l

6 90 percentiel

0.10 gemiddelde

50% > 7

≤6

≤1

mg/l mg N/l

10 90 percentiel

mg/l mg N/l mg/l mg N/l

mg/l

Chloride (Cl )

mg/l

Natrium (Na) Kalium (K) Calcium (Ca) Magnesium (Mg) Ijzer (Fe) Ijzer II (Fe2+)

mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l

Sulfaat (SO4 )

600 90 percentiel 6 10 percentiel ≤ 120

MKN 2 ≤ 28 6 ≤ pH ≤ 9

Fosfor (P)

mg/l

Kjeldahl-N

mg N/l

≤ 0.03 ≤1 90 gemiddelde 120 90 percentiel

0.14 Zomerhalfjaargemiddelde 6 90 percentiel

Bodemkundige Dienst van België vzw

2019

3.1.2 Trofie-klasse volgens Leentvaar (1979) Elk oppervlaktewaterstaal werd op basis van de orthofosfaat- en nitraatconcentraties ingedeeld in een bepaalde trofie-klasse volgens Leentvaar, 1979 (tabel 5). De toegekende trofie-klassen uit 2012 en 2017 zijn ter vergelijking ook mee opgenomen (zie tabel 7-9 in Dijkstra et al., 2013 en tabel 5 in Ghysens & Vuerinckx, 2017). Volgens Leentvaar, 1979 worden al de waterstalen voor het nitraatstikstofgehalte ingedeeld als bèta-mesotroof behalve het nitraatstikstofgehalte van de zomer van 2017, deze wordt ingedeeld als hyper-/polytroof. De zomer- en voorjaarstaalname ter hoogte van locatie 1 wordt ingedeeld als alfamesotroof voor het orthofosfaatgehalte, net zoals de voorjaarstaalname op locaties 4, 8 en 9. In het najaar lag de orthofosfaatconcentratie op locaties 8 en 9 hoger, deze stalen worden ingedeeld als hyper-/polytroof. Op locatie twee werden zowel de voorjaar- als najaarstalen ingedeeld in de categorie hyper-/polytroof voor het orthofosfaatgehalte. Op locatie 3 is dit ook voor het najaar het geval. Het voorjaarstaal van locatie 3 wordt ingedeeld als Eutroof voor het orthofosfaatgehalte. 3.1.3 Evolutie van de watersamenstelling Meersbeek west: Stroomopwaarts van de Baarle-Frankrijkstraat (deel Meersbeek West), ter hoogte van staalnamepunt 1, is de waterkwaliteit in positieve zin geëvolueerd in vergelijking met de resultaten van Dijkstra et al., 2013 (staalnamepunt Meersbeek West) en Ghysens & Vuerinckx (2017). Daar waar zowel in de zomer als winter de basismilieukwaliteitsnorm (MKN 1) van orthofosfaat overschreden werd in 2012, was dit niet meer het geval in 2016 en 2017 en is de kwaliteit nog verbeterd in 2018 (tabel 4a). De daling van de orthofosfaatconcentratie in de zomer en winter heeft bovendien tot gevolg dat het water volgens Leentvaar, 1979 in een lagere trofie-klasse ingedeeld wordt: Van hyper-/polytroof in 2012 naar eutroof in 2016-17 en alfa-mesotroof in 2017-18 (tabel 5a). In tegenstelling tot de zomer van 2012, behaalt de zomerzuurstofconcentratie zoals in 2017 ook in 2018 de MKN 1 van 6 mg O2/l. In 2018 wordt er echter een overschrijding vastgesteld van MKN 1 voor zuurstofverzadiging en van MKN 1 en MKN 2 voor BOD. Voor zuurstofverzadiging werd in de voorgaande jaren geen enkele overschrijding vastgesteld. Voor BOD werd in de zomer van 2016 reeds een overschrijding van MKN 1 en 2 vastgesteld voor deze parameter. In 2017 is deze overschrijding nog groter geworden en in 2018 is deze terug gedaald. Ook in het fosforgehalte werd een daling waargenomen met uitzondering van de zomer van 2017 maar in 2018 liggen deze waarden zijn nog steeds boven MKN 1. Er moet wel in acht genomen worden dat deze norm een zomerhalfjaargemiddelde is. In de zomer van 2017 werden ook overschreidingen van nitriet en chloride waargenomen. Voor de overige parameters werden er geen overschrijdingen waargenomen. Van staalnamepunt 4, zijn pas data vanaf 2016. Ook hier werd een verbetering van de waterkwaliteit vastgesteld. Waar in de zomer van 2016 nog overschrijdingen van MKN 1 werden vastgesteld voor de parameter BOD en in de winter voor de parameter Orthofosfaat, vertonen de analyseresultaten van het voorjaar van 2018 geen enkele overschrijding meer. Enkel ligt de fosforwaarde boven het zomerhalfjaargemiddelde van MKN 1. Meersbeek oost: Vóór de slibruiming in het deel Meersbeek oost werden er ter hoogte van staalnameplaatsen 2, 3, 8 en 9 overschrijdingen van de MKN 1 en/of MKN 2 vastgesteld voor de parameters orthofosfaat en Bodemkundige Dienst van België vzw

2019 19

ammonium. Met uitzondering van de parameter orthofosfaat ter hoogte van staalnamepunten 3, 8 en 9 in het voorjaar worden deze normen op alle staalnamepunten overschreden. Ook voor het zuurstofgehalte wordt de norm nergens bereikt zowel voor als na de slibruiming (met uitzondering van staalnamepunt 2 in de winter van 2012 en 2017). Ter hoogte van alle staalnamepunten van Meersbeek oost overschreden de waarden voor geleidbaarheid de MKN 1 in 2018 na de slibruiming terwijl dit voor de slibruiming niet het geval was. Enkel voor staalnamepunt twee werd reeds een overschrijding vastgesteld voor de ruiming. Een gelijkaardige trend is te zien voor het biochemisch zuurstofverbruik waar de gemeten waarden na de slibruiming hoger liggen dan ervoor met uitzondering van staalnamepunten 2 en 3 in het voorjaar. Door het ruimen van het slib kunnen er meer afvalstoffen in suspensie gebracht zijn in het water die als voedingsbodem kunnen dienen voor micro-organismen. Hiermee kunnen mogelijks de verhoogde BOD waarden en de verhoogde geleidbaarheid na de ruiming verklaard worden. Ook het nitrietgehalte overschrijdt de MKN 2 na de ruiming ter hoogte van alle staalnamepunten m.u.v. staalnamepunt 2 waar reeds verhoogde concentraties werden gemeten in 2012 en -2017. De fosforconcentraties ter hoogte van alle staalnamepunten overschreden nog steeds de MKN 1. Voor de parameter Kjeldahl-N tenslotte werden er nieuwe overschrijdingen van MKN1 aangetroffen in het najaar na de slibruiming ter hoogte van staalnamepunten 2, 8 en 9. In het voorjaar nam de concentratie Kjeldahl-N op alle staalnampunten af tot onder de MKN 1 m.u.v. van staalnamepunten 8 en 9 waar een lichte stijging werd waargenomen. De concentratie blijft hier wel onder MKN 1.

3.2 Slibdikte Figuur 3 geeft de dwarsprofielen weer van de opgemeten slibdiktes en waterkolommen ter hoogte van meetpunten 1 en 2 in het voorjaar, respectievelijk Meersbeek West en Oost in Dijkstra et al., 2013 en meetpunten 1, 2, 3, 4 en 8 in het najaar. Op de Y-as worden de gemeten waterkolomhoogtes en slibdiktes weergegeven. Op de X-as staat de afstand in meter gemeten vanaf de oever van de Meersbeek. De gemiddelde dikte van het slib ter hoogte van meetpunt 1 bedraagt ca. 33 cm, met een maximum van 58 en een minimum van 5 cm. In 2017 bedroegen deze diktes nog 18 cm, 32 cm en 2 cm respectievelijk (Ghysens & Vuerinckx, 2017). De dikte van het slib neemt geleidelijk af van de linker(0 m) naar de rechteroever (15 m). Op een jaar tijd is de slibdikte toegenomen met circa 40 cm en de huidige toestand leunt terug dicht aan bij de begintoestand in 2012. Toen bedroeg de gemiddelde dikte van het slib ca. 70 cm, met een maximum van 100 en een minimum van 50 cm (Dijkstra et al., 2013). De verhouding waterkolom/slibdikte is er duidelijk op achteruit gegaan. Ter hoogte van meetpunt 2 bedraagt de gemiddelde slibdikte ca. 31 cm, met een maximum van 41 cm en een minimum van 7 cm. In vergelijking met de situatie voor de slibruiming in 2017 is er een kleine vooruitgang te merken. Toen bedroeg de slibdikte gemiddeld ca. 40 cm, met een maximum van 61 en een minimum van 10 cm (Ghysens & Vuerinckx, 2017). De slibdikte is het minst dik aan de linkeroeverkant (4,5 m). Hier werd ook de minste sedimentafzetting verwacht gezien dit een binnenbocht van de Meersbeek is. Logischerwijs is ook de gemeten waterkolom het minst hoog langs de linkeroever en neemt ze toe richting de rechteroever (buitenbocht). Gezien de slechts geringe afname van de gemiddelde slibdikte kan geconcludeerd worden dat de slibruiming niet het gewenste resultaat bereikt heeft of dat er terug een sterke slibaanwas heeft plaatsgevonden.

Bodemkundige Dienst van België vzw

2019 20

De hoogtes van de waterkolommen werden niet vergeleken met deze die in 2017 en 2012 werden opgemeten. Deze parameter is namelijk een momentopname en kan sterk beïnvloed worden door afgelopen meteorologische events.

Bodemkundige Dienst van België vzw

2019 21

Tabel 5a: Indeling van de oppervlaktewaterstalen in trofie-klassen volgens Leentvaar, 1979. Ter vergelijking worden de resultaten van 2012 uit Dijkstra et al., 2013 en Ghysens en Vuerinckx, 2017 ook vermeld in het grijs. Staalnamepunt 1 4 2 Trofie-klasse Trofie indeling volgens Zomer Zomer Zomer Winter Winter Voorjaar Zomer Winter Voorjaar Zomer Zomer Najaar Winter Winter Leentvaar, 1979 2012 2016 2017 2012 2017 2018 2016 2017 2018 2012 2016 2018 2012 2017 PO4-P NO3-N P N P N P N P N P N P N P N P N P N P N P N P N P N P N mg P/l mg N/l Oligotroof < 0.01 0 Bèta-mesotroof

0.01 – 0.025

0–1

Alfa-mesotroof

0.025 – 0.05

1 – 1.5

Eutroof

0.05 – 0.1

1.5 - 2

Hyper-/polytroof

> 0.1

x x

Voorjaar 2018

Tabel 5a: Indeling van de oppervlaktewaterstalen in trofie-klassen volgens Leentvaar, 1979. Ter vergelijking worden de resultaten van 2012 uit Dijkstra et al., 2013 en Ghysens en Vuerinckx, 2017 ook vermeld in het grijs. Staalnamepunt 3 8 9 Trofie-klasse Trofie indeling volgens Zomer 2016 Najaar 2018 Winter 2017 Voorjaar Zomer 2016 Najaar 2018 Winter 2017 Voorjaar Zomer 2016 Najaar 2018 Winter 2017 Voorjaar Leentvaar, 1979 2018 2018 2018 PO4-P NO3-N P N P N P N P N P N P N P N P N P N P N P N P N mg P/l mg N/l Oligotroof < 0.01 0 Bèta-mesotroof

0.01 – 0.025

0–1

Alfa-mesotroof

0.025 – 0.05

1 – 1.5

Eutroof

0.05 – 0.1

1.5 - 2

Hyper-/polytroof

> 0.1

Bodemkundige Dienst van België vzw

x x

2019

Figuur 3: Dwarsprofielen van de opgemeten slib- en waterkolommen t.h.v. meetpunten 1 en 2.

3.3 Algemene biotoopkwaliteit 3.3.1 Doorzicht met behulp van een Secchi-schijf Tabel 6 geeft de resultaten weer van de doorzichtmetingen die met behulp van een Secchi-schijf werden uitgevoerd. Ook de resultaten van Dijkstra et al., 2013 en Ghysens & Vuerinckx, 2017 werden ter vergelijking mee opgenomen. Tabel 6. Opgemeten doorzicht m.b.v. Secchi-schijf. Doorzicht in cm

Diepte waterkolom in cm

Relatieve doorzichtigheid

2018

2016

2018

2016

2018

2016

0.19

0.42

0.18

8 9

60 14

18 15

75 -

18 15

Meetpunten 2016 en 2018

Meetpunt 2012

Relatieve doorzichtigheid 2012*

Meersbeek West

0.79

1.0

Meersbeek Oost

0.88

0.47

1.0

Kwakstraat

0.96

0.80 -

1.0 1.0

* deze waarden zijn een gemiddelde van 2 uitgevoerde metingen.

Ter hoogte van meetpunten 1, 4 en 2 ligt de absoluut gemeten doorzichtbaarheid lager dan in 2016. Ook in vergelijking met 2012 liggen de absolute doorzichtbaarheden van meetpunten 1 en 2 lager in 2018 (zie tabel 7-11 in Dijkstra et al., 2013). De relatief gemeten zichtbaarheid (zichtbaarheid in verhouding tot de hoogte van de waterkolom) was voor de staalnamepunten stroomafwaarts van de Baarle-Frankrijkstraat uitstekend in 2016 (staalnamepunten 2, 3, 8 en 9). Dit wil zeggen dat de Secchi-schijf tot op de bodem geobserveerd kon worden. In 2018 is de relatieve doorzichtigheid ter hoogte van al deze staalnamepunten achteruitgegaan. De sterkste achteruitgang werd geobserveerd ter hoogte van meetpunt 2 (van 1.00 in 2016 naar 0.18 in 2018). Ter hoogte van meetpunt 8 is de relatieve doorzichtigheid het minst sterk achteruitgegaan (van 1.00 in 2016 naar 0.80 in 2018). De Bodemkundige Dienst van België vzw

2019 23

relatief gemeten doorzichtbaarheid t.h.v. meetpunt 9 kon niet berekend worden doordat de diepte van de waterkolom niet gemeten werd. Ter hoogte van meetpunten 1 en 4 kan de relatieve doorzichtigheid niet vergeleken worden met deze van 2016 omdat toen de hoogte van de waterkolom niet gemeten werd ter hoogte van deze meetpunten. In vergelijking met 2012 is de relatieve doorzichtigheid ter hoogte van meetpunt 1 sterk afgenomen (van 0.79 in 2012 naar 0.19 in 2018). 3.3.2 Watervegetatiestructuur Het volledige rapport van de watervegetatiestructuuropname (Verstraete, 2019) is terug te vinden in bijlage 1. Alsook een overzicht van de resultaten van de inventarisatieronde die op 26 en 27 juni 2018 plaatsvond. De resultaten worden hieronder per opnamepunt besproken (tabellen 7 t.e.m 15). Eerst komen opnamepunten 1, 2 en 3 aan bod. Hun inventarisatie werd vergeleken met deze van Dijkstra et al., 2013 en Ghysens & Vuerinckx, 2017. Nadien worden de andere opnamepunten in stroomafwaartse richting besproken en vergeleken met Ghysens & Vuerinckx, 2018. Bij de vergelijking met de resultaten van Dijkstra et al., 2013 is het belangrijk dat het volgende in acht wordt genomen (Verstraete, 2016): De inventarisatie in 2012 (Dijkstra e.a., 2013) is zeer beperkt gebeurd en niet op een gestandaardiseerde manier. In 2012 zijn de aanwezig soorten genoteerd maar de abundantie per soort is niet weergegeven. De bedekkingspercentage per vegetatie laag (oevervegetatie, submerse-, drijvende - of emergente vegetatielaag) is niet nauwkeurig. Er wordt enkel weergegeven dat de bedekking minder dan 33% is. Een doorsnede door de vegetatie is niet opgenomen. We leiden uit de tekst af (Dijkstra e.a., 2013) dat de inventarisatie steeds op één punt is gebeurd, de breedte is onbekend. Dit kan een vertekend beeld geven van de situatie. Hierdoor is het zeer moeilijk om een volledig beeld te krijgen van de structuur, abundantie en soortensamenstelling en deze te vergelijken met de situatie in 2016. Aan de hand van de bestaande gegevens kunnen we wel een globale evaluatie weergeven.

Bodemkundige Dienst van België vzw

2019 24

Tabel 7. Watervegetatiestructuur opnamepunt 1. (Verstraete, 2019) Opnamepunt 1 (2018)

Breedte en bedekking

OEVERZONE

Vegetatie

Opnamepunt 1 (2016)

Meersbeek West (2012)

De oeverbreedte varieert van 0,90 m tot 1,4 m breed (voor definitie oever, zie 2.4. het opnemen van vegetatie). De vegetatie bedekt nagenoeg heel de oever. Deze bedekking door de oevervegetatie schommelt tussen de 70% en 100%.

De oeverbreedte varieert van 0,80 m tot 1 m breed (voor definitie oever, zie 2.4. het opnemen van vegetatie). De vegetatie bedekt nagenoeg heel de oever. Deze bedekking door de oevervegetatie schommelt tussen de 70% en 80%.

De bedekking was 98% en de overgang tussen planten op de oever en emergente planten van de watervegetatie was onduidelijk. Dit betekent dat de waterloop over een breedte van 1,86 meter dicht gegroeid was.

De oevervegetatie bestaat uit 23 soorten. De relatieve aanwezigheid per soort vind je terug in bijlage 1. De 2 meest voorkomende soorten, moeraszegge en grote egelskop, hebben een voorkeur voor voedsel- en basenrijk milieu. Deze soorten zijn niet gevoelig voor verontreiniging.

De opname (zie bijlage 1) bestaat uit 7 soorten. Deze soorten zijn grotendeels ook teruggevonden in de oevervegetatie opgenomen in 2016. Het zijn allen planten voor een voedselrijke situatie.

De watervegetatie bestaat uit 8 soorten: haarfonteinkruid, grote egelskop, grote lisdodde, lidrus, moeraszegge, oeverzegge, watermunt en klein kroos. De relatieve aanwezigheid per soort vind je terug in bijlage 1. Haarfonteinkruid is hier de enigste voorkomende submerse soort. Dit fonteinkruid komt vooral voor in sloten en traag stromende gekanaliseerde beken met vrij voedselrijk water die regelmatig geschoond worden. Klein kroos is de enigste soort als echte drijvende waterplant. Zij komt sporadisch voor met <1% bedekkingsgraad.

De watervegetatie bestaat uit 8 soorten: fonteinkruiden, sterrenkroos, watermunt, egelskop en waterweegbree. De relatieve aanwezigheid per soort vind je terug in bijlage 1. De waterweegbree kon niet tot op soortniveau getermineerd worden aangezien het zeer jonge exemplaren waren. Het gaat over slanke of grote waterweegbree. De overige soorten wijzen op een matig tot voedselrijk milieu. Het gekroesd fonteinkruid is typisch voor helder water en verdwijnt zodra organisch afbraakmateriaal op de bodem zich ophoopt.

De overige planten zoals grote lisdodde, harig wilgenroosje, pitrus, wolfspoot, … bevestigen dat het oevermilieu matig voedselrijk tot voedselrijk is en onder invloed staat van carbonaatrijk water. (bron: Weeda e.a, 1999)

Echte waterplanten waren er slechts voor <1% klein kroos en sterrenkroos spec. aanwezig.

Klein kroos is de enigste soort als echte drijvende waterplant. Zij komt sporadisch voor met >1% bedekkingsgraad. WATERZONE

Structuur

Bodemkundige Dienst van België vzw

Transect

De watervegetatie bezit een duidelijk ondiep stratum maar het diepstratum is slechts minimaal aanwezig. (voor definities, zie 2.4. het opnemen van vegetatie). Grote egelskop, grote lisdodde, oeverzegge, watermunt e.a. nemen het ondiep stratum in als emergente planten. De breedte van het ondiep stratum schommelt tussen de 0,2 m en 0,9 m. Dit ondiep stratum is niet dichtgegroeid, het bedekkingspercentage van het wateroppervlak schommelt tussen de 40% en 60%. De bedekkingspercentage van submerse planten in het ondiep stratum is zeer laag of afwezig. De percentage schommelt tussen de 0% en 5%. Voor het diep stratum schommelt de bedekkingspercentage tussen de zelfde

De watervegetatie kan duidelijk ingedeeld worden in een ondiep stratum en diep stratum (voor definities, zie 2.4. het opnemen van vegetatie). Grote egelskop en watermunt nemen de het ondiep stratum in als emergente planten. De breedte van het ondiep stratum schommelt tussen de 0,4 m en 0,5 m. Dit ondiep stratum is niet dichtgegroeid, het bedekkingspercentage van het wateroppervlak schommelt tussen de 10% en 30%. De bedekkingspercentage van submerse planten in het ondiep stratum schommelt tussen de 10% en 20%. Voor het diep stratum schommelt de

2019

Een duidelijke structuur ontbreekt in 2012. Een echte waterzone met waterplanten is afwezig. De Meersbeek was aan het verlanden.

lage waarden 0% en 5%. Inventarisatie watervegetatie en structuur Meersbeek 12 Doorsneden De doorsneden laten zien dat er zeer weinig tot geen volume door planten wordt ingenomen in de waterkolom, op het wateroppervlakte als juist boven de wateroppervlakte. Ondergedoken nemen de planten tussen de 1% en 5% volume in. De emergente planten nemen boven het wateroppervlak slechts tussen de 1% en 3% in. De oeverzone wordt hierbij niet meegerekend. De drijvende fractie van planten neemt ook slechts <1% in van het wateroppervlakte.

bedekkingspercentage tussen de 5% en 30%.

Doorsneden De doorsneden laten zien dat zowel de waterkolom, als het wateroppervlakte als juist boven de wateroppervlakte steeds open (en helder) water aanwezig is. Ondergedoken nemen de planten tussen de 10% en 30% volume in. De emergente planten nemen boven het wateroppervlak slechts tussen de 1% en 5% in. De oeverzone wordt hierbij niet meegerekend. De drijvende fractie van planten neemt ook slechts 1% tot 5% in van het wateroppervlakte.

2018 vs 2016 2012

In 2012 was er sprake van een verlanding en dus uitbreiding van de oeverzone. Er zijn slechts weinig en met een kleine percentage echte waterplanten genoteerd. Slechts 2% van de oppervlakte kon men water zien. Het soortenaantal echte waterplanten is gestegen van 2 soorten naar 9 soorten in 2016, 8 soorten in 2018. We merken op dat de soortensamenstelling van de submerse watervegetatie duidelijk veranderd is als men 2016 met 2018 vergelijkt. De emerse watervegetatie blijft grotendeels hetzelfde, alle planten voor vrij voedselrijke wateren. De submerse watervegetatie vermindert van 4 soorten naar één nieuwe soort nl. haarfonteinkruid. Deze soort leeft in dezelfde waterkwaliteit als de 4 vorige soorten. De in 2016 voorkomende gekroesd fonteinkruid komt voor in pas gegraven of grondig gebaggerde sloten maar verdwijnt bij baggervorming. De sliblaag werd gemeten op 0,5 m. Na de herinrichting van de Meersbeek was er een duidelijke structuurverbetering merkbaar in 2016. De transectopnamen laten zien dat de watervegetatie toen duidelijk ingedeeld kon worden in een ondiep stratum en diep stratum Dit ondiep en diep stratum is niet dichtgegroeid. De doorsneden laten zien dat zowel de waterkolom, als het wateroppervlakte als juist boven de wateroppervlakte steeds open (en helder) water aanwezig is. Geen enkele soort domineert of overwoekert het geheel. Hierdoor is er nog ruimte voor het vestigen van nieuwe soorten of het uitbreiden van de aanwezige soorten. Inventarisatie watervegetatie en structuur Meersbeek 13 De uitbreiding van aanwezige submerse soorten of vestiging van nieuwe submerse soorten heeft nog niet plaatsgevonden in 2018. Er is eerder een vermindering van soorten en bedekkingspercentage opgemerkt. Het diep stratum is niet meer duidelijk aanwezig door de afwezigheid van waterplanten. De aanwezige emergente soorten in het ondiep stratum zijn in 2018 met een hogere bedekkingspercentage aanwezig.

Bodemkundige Dienst van België vzw

2019

Tabel 8. Watervegetatiestructuur opnamepunt 2. (Verstraete, 2019)

Opnamepunt 2 (2018)

Breedte bedekking

Opnamepunt 2 (2016)

Meersbeek Oost (2012)

De verlande Meersbeek in 2016 is terug opengemaakt zodat er een duidelijke oever te onderscheiden is van de watergeul. Deze beek heeft een oeverbreedte (voor definitie oever, zie 2.4.) van 1m. Ter hoogte van 2defO25 gaat de linkeroever onopvallend over in een grote draszone waar liesgras domineert. De vegetatie bedekt nagenoeg heel de oever. De en planten bedekken de oever voor 95%.

Deze brede oever heeft een breedte van tussen de 1,5 en 4 meter (voor definitie oever, zie 2.4.). De vegetatie bedekt nagenoeg heel de oever. De planten bedekken de oever voor 80%. De oever heeft op een plaats een breedte van 4 meter waar de aanliggende zone ook zeer vochtig is. Hier is het onderscheid met het aanliggend natte ruigte moeilijk te maken. Overwegend is de Meersbeek verland tot het midden van de beek zodat de oever volgens de strikte definitie doorloopt tot het midden.

De oevervegetatie bestaat uit 15 soorten. De relatieve aanwezigheid per soort vind je terug in bijlage 1. De meest voorkomende soorten, liesgras en pitrus zijn indicatoren van een voedselrijke situatie. De overige soorten zoals grote brandnetel, gewone kattenstaart, rietgras, wolfspoot, … tonen ook aan dat het milieu voedselrijk is met een hoog gehalte aan stikstof en fosfaat. Op de linkeroever is de invasieve exoot reuzenbalsemien opgemerkt. (bron: Weeda e.a, 1999) De watervegetatie is nagenoeg niet duidelijk aanwezig. Drie soorten zijn aanwezig in een zéér kleine bedekkingsgraad (tansleyschaal s) nl veenwortel, kikkerbeet en gewoon sterrenkroos. Deze planten zijn typerend voor voedselrijk water. Kikkerbeet en veenwortel dreven in een zeer kleine oppervlakte in het diepe stratum van de linkerzijde. De watervorm van veenwortel wordt vooral aangetroffen op minerale bodem en is dan kenmerkend voor veranderlijke omstandigheden, zoals pas gegraven poelen, zandwindgaten. Door het vrijmaken van de beek is een goed habitat gecreëerd voor deze soort. Kikkerbeet wortelen vaak net niet in de bodem, die altijd een hoog organische stof heeft. Dit toont aan dat er een heterogeniteit van bodem is achtergebleven na het vrijmaken van de beek. Kikkerbeet is een kenmerkende soort en een indicator voor een goede toestand voor Europees habitatype 3150, voedselrijke, gebufferde wateren met rijke waterplantvegetatie. Hij staat als kwetsbaar getypeerd op de Rode Lijst en is globaal vrij zeldzaam. (Van Landuyt W e.a., 2006) Als drijvende planten komt alleen klein kroos voor met <1% bedekkingspercentage.

De bedekking was 95% met als volgende opmerking. De bedekking van oevervegetatie is zeer wisselend over de gehele lengte van dit punt. Dit heeft vooral te maken met de lichtinval die wordt getemperd door de hoge populieren terplaatse. Daarom zijn bedekkingen geschat in een homogeen stuk met liesgras aan de overkant van de oever. De gemiddelde breedte van deze oevervegetatie was 1,35 m. De opname (zie bijlage 1) bestaat uit 14 soorten. Deze soorten komen grotendeels overeen met de soorten uit 2016. Het zijn allen planten voor een vochtig tot natte voedselrijke situatie.

OEVERZONE

Vegetatie

WATERZONE Vegetatie

Bodemkundige Dienst van België vzw

2019

Echte waterplanten ontbreken. Er is enkel pitrus, gele lis en liesgras genoteerd. Er zijn geen submerse of drijvende planten aanwezig. De opgenoemde watervegetatiesoorten zijn eerder nog bij de oever te rekenen aangezien het typische oeverplanten zijn en er slechts ook 5% water zichtbaar was.

2018 vs 2016 - 2012

Transect Transect Een duidelijke structuur ontbreekt in De dichtgegroeide Meersbeek is terug vrijgemaakt van planten. Een De Meersbeek is hier overwegend verland. Op ¼ van het 100 m 2012. Een echte waterzone met duidelijk onderscheid tussen oever en watergeul is zichtbaar. transect is er nog water aanwezig in de middengeul over een breedte waterplanten is afwezig. De Meersbeek van 40 cm. Deze emerse zone bezit pitrus liesgras met een was aan het verlanden. Doorsneden bedekkingspercentage van 20% en 30%. Een submerse zone ontbreekt. De doorsneden wordt enkel genomen in de waterzone, de oeverzone telt niet mee. Door het nagenoeg ontbreken van watervegetatie is er geen Doorsneden onderverdeling tussen emerse en submerse zone. De enkele aanwezige De doorsneden wordt enkel genomen in de waterzone, de oeverzone Structuur waterplanten hebben slechts lokaal een bedekking van <1%. Het klein telt niet mee. Op de plaatsen waar de Meersbeek geheel dicht kroos neemt als de enigste drijvende fractie van planten tussen de 0% en gegroeid was is dus geen doorsnede gemaakt. Bij de plaatsen waar er <1% van het wateroppervlakte in. een emergente zone aanwezig is nemen de planten boven het wateroppervlak tussen de 10% en 15% in. Onder het water nemen de stengels van deze emergente planten tussen de 5 en 10% van de doorsnede in. Het klein kroos neemt als de enigste drijvende fractie van planten tussen de 0% en <1% van het wateroppervlakte in. Oevervegetatie Het soortenaantal en de soortensamenstelling zijn ongeveer hetzelfde gebleven. Al deze soorten duiden op het voedselrijk milieu met een hoog gehalte aan stikstof en fosfaat. Watervegetatie en structuur In 2012 en in 2016 was er sprake van een verlanding en dus uitbreiding van de oeverzone. Er zijn slechts weinig tot geen en met een kleine percentage echte waterplanten genoteerd. Door het verwijderen van de verlandingsvegetatie in de watergeul is er terug een duidelijke structuur aanwezig: oever en water. In 2018 werden de eerste signalen van spontane ontwikkeling van de watervegetatie opgemerkt. Kikkerbeet, veenwortel en gewoon sterrenkroos zijn lokaal in een zeer klein bedekkingspercentage als submerse planten aanwezig. Kikkerbeet is een kenmerkende soort en een indicator voor een goede toestand voor Europees habitatype 3150, voedselrijke, gebufferde wateren met rijke waterplantvegetatie . Emergente planten ontbreken (nog).

Bodemkundige Dienst van België vzw

2019

Tabel 9. Watervegetatiestructuur opnamepunt 3. (Verstraete, 2019)

Opnamepunt 3 (2018)

OEVERZONE

WATERZONE

Opnamepunt 3 (2016)

Kwakstraat (2012)

De oever heeft een breedte van 0,8 m tot 1 m (voor definitie oever, zie De oever heeft een breedte van 1 m tot 1,5 m (voor definitie oever, zie De gemiddelde breedte van de oever is 0 2.4). De vegetatie bedekt nagenoeg heel de oever. Deze bedekking door 2.4). De vegetatie bedekt nagenoeg heel de oever. Deze bedekking en 0,3 meter met als opmerking: de oevervegetatie schommelt tussen de 80% en 100%. door de oevervegetatie schommelt tussen de 75% en 80%. Vanwege dit donkere meetpunt (gelegen in een deel van een broekbos) en veel slib te plaatse komen er nauwelijks planten voor. Er staat een enkele gele lis op de oever/in het water die zorgt voor de hoge maximale Breedte en hoogte. Voor de rest is er alleen sprake bedekking van een rand van kroos van plus minus 30 cm. Er is dus totaal geen oevervegetatie in het water. Er staat wel grote brandnetel en wolfspoot op de oever. Aan de andere kant van de oever is er wel een wat bredere vegetatie van liesgras, maar die plek is onbereikbaar. De oevervegetatie bestaat uit 23 soorten. De relatieve aanwezigheid per De oevervegetatie bestaat uit 27 soorten. De relatieve aanwezigheid Er zijn 15 soorten geïnventariseerd. Ook soort vind je terug in bijlage 1. De meest voorkomende soorten, liesgras, per soort vind je terug in bijlage 1. De meest voorkomende soort, deze soorten duiden op een voedselrijke grote brandnetel, haagwinde en overige soorten zijn allen een indicator liesgras is een indicator van een voedselrijke situatie. Hij groeit om een situatie. Liesgras ontbreekt in de Vegetatie van een voedselrijke situatie. De invasieve exoot Reuzenbalsemien is op 2 modder- en fosfaatrijke bodem. De overige soorten zoals zuring, gele opname maar er wordt vermeld dat opnameplaatsen geïnventariseerd. (bron: Weeda e.a, 1999) lis, grote brandnetel, grote lisdodde, … zijn ook planten van een deze ook voorkwam op de onbereikbare voedselrijk milieu. (bron: Weeda e.a, 1999) plekken. De watervegetatie komt bestaat uit 4 soorten en komt in zeer kleine De watervegetatie bestaat uit 10 soorten. Deze zijn allen emergente Liesgras, gele lis, gele waterkers en klein bedekkingspercentages voor. Grote lisdodde en watermunt zijn de soorten, van een voedselrijk milieu, die zich goed kunnen vestigen met kroos zijn opgemerkt in de omgeving emergente soorten, van een voedselrijk milieu, die zich goed kunnen bij een dikke sliblaag. De submerse vegetatie ontbreekt. Als drijvende van inventarisatie. Vegetatie vestigen met bij een dikke sliblaag. Gewoon sterrenkroos en kranswier planten komt alleen klein kroos voor met <1% bedekkingspercentage. spec vormen de submerse vegetatie. Als drijvende planten komt alleen klein kroos voor met <1% bedekkingspercentage. Transect Transect Een duidelijke structuur ontbreekt in Er is geen duidelijke structuur aanwezig met een emerse en submerse Er is geen duidelijke structuur aanwezig met een emerse en submerse 2012. Een echte waterzone met zone. Deze opname laat zien dat er enkel op sommige plaatsen een zone. Deze opname laat zien dat er enkel emergente vegetatiezone waterplanten is afwezig. Hier en daar emergente vegetatiezone aanwezig is met een breedte tussen 0 meter en aanwezig is met een breedte tussen 0 meter en 1 meter. Er zijn geen zijn oeverplanten aanwezig op de oever. 0,2 meter. Enkel sterrenkroos komt voor als submerse plant in een submerse planten aanwezig. Dit ondiep stratum is niet dichtgegroeid, percentage <1% tot 10%. het bedekkingspercentage van het wateroppervlak schommelt tussen Structuur Doorsneden de 0% en 30%. De doorsneden laten zien dat er heel weinig planten aanwezig zijn. Er Doorsneden wordt minder dan 1% van de doorsneden ingenomen door planten. Dit De doorsneden laten zien dat de middengeul plantvrij is en open water geldt voor zowel de drijvende, ondergedoken en emergente planten. Op bevat. In de emergente zone is er in de waterkolom, als het één plaats neemt het gewoon sterrenkroos 10% van het wateroppervlakte als juist boven de wateroppervlakte steeds open wateroppervlakte in als drijvende plant. water aanwezig is. De emergente planten nemen boven het wateroppervlak tussen de 0% en 30% in. Onder het water nemen de

Bodemkundige Dienst van België vzw

2019

stengels van deze emergente planten tussen de 0 en 20% van de doorsnede in. De oeverzone wordt hierbij niet meegerekend. Het klein kroos neemt als de enigste drijvende fractie van planten tussen de 0% en <0,1%van het wateroppervlakte in.

2018 vs 2016 - 2012

Oevervegetatie: Het soortental is licht gedaald in 2018 nl van 27 gestegen naar 23 soorten in 2016. De soortensamenstelling is licht gewijzigd maar toont aan dat het voedselrijk oeverhabitat niet verandert is in kwaliteit. In 2012 is er slechts één oeverplant nl watermunt volgens de definitie oeverplant (zie 2.4. het opnemen van vegetatie) geïnventariseerd. De overige planten zijn planten van het aanliggend elzenbroek bosje. Op deze inventarisatieplaats was er dus zoals hierboven geen echte oever aanwezig. De meer gedetailleerde inventarisatie over een lengte van 100 m van 2016 en 2018 laat zien dat er toch een oever aanwezig is met de bijhorende oeverplanten zoals liesgras, gele lis, grote kattenstaart, grote lisdodde, rietgras, … De invasieve exoot Reuzenbalsemien breidt zich uit in aantal en oppervlakte. In 2018 is hij waargenomen op 2 van de 4 opnamen en in bedekkingsschaal dominant en occasioneel. In 2016 was hij nog maar op 1 opnamepunt zichtbaar met een kleine bedekkingsgraad. Watervegetatie en structuur In 2012 was er op het opnamepunt geen sprake van een echte watervegetatie. We merkten in 2016 op dat een transect van 100m aantoont dat er hier en daar wel een emergente zone van 10 soorten aanwezig was. In 2018 verlaagt het aantal emergente soorten naar 3 soorten , ook de breedte van het ondiep stratum vermindert van 1 meter naar 0,2m. In het diep stratum, dat tot in 2016 geen planten bezat, groeit nu gewoon sterrenkroos in een percentage van <1% tot 10% bedekking.

Bodemkundige Dienst van België vzw

2019

Tabel 10. Watervegetatiestructuur opnamepunt 4. (Verstraete, 2019) Opnamepunt 4 (2018)

Opnamepunt 4 (2016)

De oeverbreedte varieert van 0,70 m tot 1,3 m breed (voor definitie oever, zie 2.4. het De oeverbreedte varieert van 0,90 m tot 1,3 m breed (voor definitie oever, zie 2.4. het Breedte en opnemen van vegetatie). De vegetatie bedekt heel de oever. Deze bedekking door de opnemen van vegetatie). De vegetatie bedekt nagenoeg heel de oever. Deze bedekking oevervegetatie schommelt tussen de 95% en 100%. bedekking door de oevervegetatie schommelt tussen de 70% en 80%.

OEVERZONE Vegetatie

Vegetatie

WATERZONE

2018 vs 2016

De oevervegetatie bestaat uit 32 soorten. De relatieve aanwezigheid per soort vind je terug in bijlage 1. De meest voorkomende en dominante soort, riet heeft een voorkeur voor voedsel- en basenrijk milieu. Deze soort is niet gevoelig voor verontreiniging. Riet is een goede indicator voor voedselrijkdom van de bodem. Een nest en jongen van de kleine karekiet werden opgemerkt in de rietkraag.

De oevervegetatie bestaat uit 22 soorten. De relatieve aanwezigheid per soort vind je terug in bijlage 1. De 2 meest voorkomende soorten, riet en grote egelskop hebben een voorkeur voor voedsel- en basenrijk milieu. Deze soorten zin niet gevoelig voor verontreiniging. Riet is een goede indicator voor voedselrijkdom van de bodem.

De watervegetatie bestaat uit 7 soorten: fonteinkruiden, grote en kleine egelskop, riet watermunt. De relatieve aanwezigheid per soort vind je terug in bijlage 1. Deze soorten wijzen op een voedselrijk milieu. Het gekroesd fonteinkruid is typisch voor helder water en verdwijnt zodra organisch afbraakmateriaal op de bodem zich ophoopt. Haarfonteinkruid komt eerder in een matig voedselrijk milieu voor. Als drijvende plant komt alleen klein kroos voor met een percentage <1% tem 40% bedekkingspercentage.

De watervegetatie bestaat uit 14 soorten: fonteinkruiden, sterrenkroos, grote waterweegbree, kleine egelskop,…. De relatieve aanwezigheid per soort vind je terug in bijlage 1. De meeste soorten wijzen op een voedselrijk milieu. Het gekroesd fonteinkruid is typisch voor helder water en verdwijnt zodra organisch afbraakmateriaal op de bodem zich ophoopt. Haarfonteinkruid komt eerder in een matig voedselrijk milieu voor. Als drijvende plant komt alleen klein kroos voor met <1% bedekkingspercentage.

De overige planten zoals harig wilgenroosje, akkerdistel, pitrus, wolfspoot, … De overige planten zoals harig wilgenroosje, akkerdistel, pitrus, wolfspoot, … bevestigen dat het oevermilieu matig voedselrijk tot voedselrijk is en onder invloed bevestigen dat het oevermilieu matig voedselrijk tot voedselrijk is en onder invloed staat van carbonaatrijk water. (bron: Weeda e.a, 1999) staat van carbonaatrijk water. (bron: Weeda e.a, 1999)

Transect Transect De watervegetatie kan duidelijk ingedeeld worden in een ondiep stratum en diep De watervegetatie kan duidelijk ingedeeld worden in een ondiep stratum en diep stratum (voor definities, zie 2.4. het opnemen van vegetatie). Grote egelskop, riet en stratum (voor definities, zie 2.4. het opnemen van vegetatie). Grote en kleine watermunt nemen het ondiep stratum in als emergente planten. Dit ondiep stratum is egelskop, riet, watermunt, bastaard paardenstaart nemen o.a. de het ondiep stratum niet dichtgegroeid, het bedekkingspercentage van het wateroppervlak schommelt in als emergente planten. Dit ondiep stratum is niet dichtgegroeid, het tussen de 3% en 50%. De bedekkingspercentage van submerse planten in het ondiep bedekkingspercentage van het wateroppervlak schommelt tussen de 1% en 60%. De stratum is zeer laag en schommelt tussen de 1% en 7%. Voor het diep stratum bedekkingspercentage van submerse planten in het ondiep stratum schommelt tussen schommelt de bedekkingspercentage tussen de 1% en 3%. De breedte van het ondiep de 25% en 60%. Voor het diep stratum schommelt de bedekkingspercentage tussen de Structuur stratum schommelt van 0,6 m tot 1,9 m. 0% en 20%. De breedte van het ondiep stratum schommelt van 0,4 m tot 1,2 m. Doorsneden Doorsneden De doorsneden laten zien dat zowel de waterkolom, als het wateroppervlakte als juist De doorsneden laten zien dat zowel de waterkolom, als het wateroppervlakte als juist boven de wateroppervlakte steeds open (en helder) water aanwezig is en weinig boven de wateroppervlakte steeds open (en helder) water aanwezig is. Ondergedoken plantengroei. Ondergedoken nemen de planten tussen de 3% en 10% volume in. De nemen de planten tussen de 15% en 40% volume in. De emergente planten nemen emergente planten nemen boven het wateroppervlak slechts tussen de 3% en 10% in. boven het wateroppervlak slechts tussen de 1% en 3% in. De oeverzone wordt hierbij De oeverzone wordt hierbij niet meegerekend. De drijvende fractie van planten neemt niet meegerekend. De drijvende fractie van planten neemt tussen de 1% tot 20% in tussen de 1% tot 20% in van het wateroppervlakte. Klein kroos is de oorzaak dat op van het wateroppervlakte. één opname 20% bedekkingsgraad wordt behaald. Oevervegetatie Het soortental is gestegen in 2018 nl van 22 gestegen naar 32 soorten in 2016. Het gaat over algemene typische soorten voor een voedselrijke omgeving. De soortensamenstelling is licht gewijzigd maar toont aan dat het voedselrijk oeverhabitat niet verandert is in kwaliteit. Een nest en jongen van de kleine karekiet werden opgemerkt in de rietkraag in 2018. Watervegetatie en structuur

Bodemkundige Dienst van België vzw

2019

Het soortental van de watervegetatie is gedaald van 14 soorten naar 7 soorten in 2018. Gekroesd fonteinkruid en haarfonteinkruid breidt uit door meerder locaties in te nemen. Opvallend is het verdwijnen van gewoon sterrenkroos en grote waterweegbree. Deze 4 opgenoemde soorten zijn allen waterplanten, die het goed doen in regelmatig geschoonde waterlopen en normaal gezien ook blijven. Klein kroos is beduidend in groter bedekkingspercentage aanwezig tov 2016. De watervegetatie behoudt zijn structuur in 2018 door een duidelijk ondiep stratum en diep stratum. Door het verdwijnen van het gewoon sterrenkroos daalt het bedekkingspercentage van de submerse vegetatie van 25%- 60% naar 1% - 7%. Op de doorsnede zien we dat de emergente planten iets meer volume innemen tov 2016 nl tussen 3% en 10%.

Bodemkundige Dienst van België vzw

2019

Tabel 11. Watervegetatiestructuur opnamepunt 5. (Verstraete, 2019)

Opnamepunt 5 (2018)

Opnamepunt 5 (2016)

Deze oever heeft een breedte van tussen de 0,6 en 2 meter (voor definitie oever, zie Deze brede oever heeft een breedte van tussen de 1 en 3 meter (voor definitie oever, zie Breedte en 2.4). De bedekking van de vegetatie op de oever varieert sterk nl tussen de 50% en 2.4). De vegetatie bedekt nagenoeg heel de oever. De plantenbedekking op de oever bedekking 100%. schommelt tussen de 85% en 100%.

OEVERZONE Vegetatie

Vegetatie

WATERZONE

2018 vs 2016

De oevervegetatie bestaat uit 19 soorten. De relatieve aanwezigheid per soort vind je terug in bijlage 1. De meest voorkomende soorten, riet en liesgras zijn indicatoren van een voedselrijke situatie. Hij groeit op een modder- en fosfaatrijke bodem. De overige soorten zoals grote brandnetel, rietgras, kleefkruid … tonen ook aan dat het milieu voedselrijk is met een hoog gehalte aan stikstof en fosfaat. De exoot reuzenbalsemien komt in een abundantie schaal van singel, occasioneel tot lokaal dominant voor in drie van de vier opnameplaatsen. (bron: Weeda e.a, 1999)

De oevervegetatie bestaat uit 8 soorten. De relatieve aanwezigheid per soort vind je terug in bijlage 1. De meest voorkomende soorten, riet en liesgras zijn indicatoren van een voedselrijke situatie. Hij groeit om een modder- en fosfaatrijke bodem. De overige soorten zoals grote brandnetel, grote lisdodde, moerasbeemdgras, … tonen ook aan dat het milieu voedselrijk is met een hoog gehalte aan stikstof en fosfaat.

De watervegetatie bestaat uit 3 soorten. De twee emergente soorten liesgras en riet zijn soorten, van een voedselrijk milieu, die zich goed kunnen vestigen met bij een dikke sliblaag. De submerse vegetatie ontbreekt. Als drijvende plant komt alleen klein kroos voor. Deze bezit een bedekkingspercentage van <1% tot 50%.

De watervegetatie bestaat uit 2 soorten. Deze twee soorten liesgras en riet zijn emergente soorten, van een voedselrijk milieu, die zich goed kunnen vestigen met bij een dikke sliblaag. De submerse vegetatie ontbreekt. Als drijvende plant komt alleen klein kroos voor met <1% bedekkingspercentage.

(bron: Weeda e.a, 1999)

Transect Transect De verlande Meersbeek is opengemaakt. Er is terug overal een watergeul zichtbaar. De Meersbeek is hier aan het verlanden. Op verschillende plaatsen gaat de oeverzone De linkeroever is in 2018 kort gemaaid geweest. Op de rechter oever, waar de met een breedte van 3 m over in een smalle strook water of een emergente zone. In opnamepunten genomen zijn, zijn geen beheersmaatregelen uitgevoerd. Het deze emergente zomen nemen de planten dan 30% van het wateroppervlakte in. Een opnamepunt 5defO50 mondt uit in een breed opengemaakt overstromingsgebied. De submerse zone ontbreekt. Op sommige plaatsen is er geen open water zichtbaar. rechteroevers hebben een breedte van 0,6 tot 2 m. De emergente zone neemt een Doorsneden breedte in van 0,2m tot 1,1m. In deze emergente zone nemen riet en liesgras dan <1% De doorsneden wordt enkel genomen in de waterzone, de oeverzone telt niet mee. Op Structuur tot 60% van het wateroppervlakte in. Een submerse zone ontbreekt. Doorsneden De de plaatsen waar de Meersbeek geheel dicht gegroeid was is dus geen doorsnede doorsneden wordt enkel genomen in de waterzone, de oeverzone telt niet mee. De gemaakt. Bij de plaatsen waar er een emergente zone aanwezig is nemen de planten planten van de emergente zone nemen een oppervlakte boven het gehele boven het wateroppervlak tussen de 30% en 50% in. Onder het water nemen de wateroppervlak in <1% en 10% in. Onder het water nemen de stengels van deze stengels van deze emergente planten tussen de 20 en 40% van de doorsnede in. emergente planten nog minder volume in nl <1% en 8% van de doorsnede. Het klein Het klein kroos neemt als de enigste drijvende fractie van planten tussen de 0% en <1% kroos neemt als de enigste drijvende fractie van planten een klein percentage nl <1% van het wateroppervlakte in. van het wateroppervlakte in. Oevervegetatie Het soortental is sterk gestegen in 2018 nl van 8 gestegen naar 19 soorten in 2018. De inrichtingsmaatregelen hebben voor licht en open grond gezorgd. Hierdoor zijn is de soortensamenstelling veranderd doordat er 11 nieuwe soorten zijn bijgekomen. De nieuwkomers zijn typische algemene soorten voor een voedselrijke situatie. De oever is door het uitgraven van de verlande beek ook versmald tot 0,6 – 2m. De invasieve exoot reuzenbalsemien is nu helaas ook geïntroduceerd. Watervegetatie en structuur Door de inrichtingsmaatregelen is de structuur duidelijk verbeterd in 2018. Er is terug een onderscheid tussen een niet te brede oever en de watergeul. Een soortenarme en meestal zeer ijle emergente zone is aanwezig. De soortensamenstelling is nog steeds even arm als in 2016. Deze emergente zone bezit enkel planten die uit de oeverzone richting watergeul groeien. De submerse zone met vegetatie ontbreekt nog steeds.

Bodemkundige Dienst van België vzw

2019

Tabel 12. Watervegetatiestructuur opnamepunt 6. (Verstraete, 2019)

Opnamepunt 6 (2018) OPMERKING

Opnamepunt 6 (2016)

Tijdens de inventarisatie van het proefvlak over een lengte van 100m zagen we een duidelijk structuurverschil tussen de 2 opnamen ten oosten van het middenpunt (verlengde van de Meersstraat, onverharde weg) en de 2 opnamen ten westen van het middenpunt. We delen daarom de bespreking van de waterzone/structuur op in oost en west. Deze oever heeft een breedte van tussen de 0,3 meter en 1 meter(voor definitie Deze oever heeft een breedte van tussen de 1 meter en 2,5 meter aan de oostzijde van Breedte en oever, zie 2.4.). De vegetatie bedekt nagenoeg heel de oever. De planten bedekken het weggetje (voor definitie oever, zie 2.4.). De Meersbeek ten westen van het de oever voor 80%. weggetje is op de meeste plaatsen dichtgegroeid door de oevervegetatie. De vegetatie bedekking bedekt nagenoeg heel de oever. De planten bedekken de oever voor 80%.

OEVERZONE Vegetatie

WATERZONE

2018 vs 2016

De oevervegetatie bestaat uit 38 soorten. De relatieve aanwezigheid per soort vind je terug in bijlage 1. De meest voorkomende soort, liesgras is een indicatoren van een voedselrijke situatie, die graag een sliblaag heeft. De overige soorten zoals grote brandnetel, waterpeper, tandzaad … tonen ook aan dat het milieu voedselrijk is met een hoog gehalte aan stikstof en fosfaat. De twee exoten: zwart tandzaad en reuzenbalsemien zijn in een lage abundantie aanwezig. (bron: Weeda e.a, 1999)

De oevervegetatie bestaat uit 16 soorten. De relatieve aanwezigheid per soort vind je terug in bijlage 1. De meest voorkomende soort, liesgras is een indicatoren van een voedselrijke situatie, die graag een sliblaag heeft. De overige soorten zoals braam, pitrus, grote brandnetel, … tonen ook aan dat het milieu voedselrijk is met een hoog gehalte aan stikstof en fosfaat. Op de linkeroever is ook nog grote lisdodde (tansleycode r) en gele lis (tansley-code r) opgemerkt. (bron: Weeda e.a, 1999)

Oost Oost Er is geen watervegetatie aanwezig. Er is enkel op éen plek een aantal exemplaren De watervegetatie bestaat uit 3 emergente soorten en één submerse soort. De 3 van klein kroos als drijvende vegetatie teruggevonden (<1%). emergente soorten zijn gele lis, liesgras en watermunt. Zij zijn soorten van een matig West tot zeer voedselrijk milieu. Gewoon sterrenkroos vertegenwoordigt met <1% de Vegetatie De watervegetatie bestaat uit 2 emergente soorten, liesgras en zwart tandzaad en submerse vegetatie. Klein kroos komt met <1% voor als drijvende waterplant. één submerse soort, gewoon sterrenkroos. De 2 emergente soorten zijn soorten van West een matig tot zeer voedselrijk milieu. Gewoon sterrenkroos vertegenwoordigt met Door volledige verlanding is de watervegetatie afwezig. <1% de submerse vegetatie. Gewoon sterrenkroos komt voor in regelmatig geschoonde sloten, in tamelijk voedselrijk water. Oost Oost Transect Transect De Meersbeek heeft hier enkel een duidelijke oeverzone en open water. De De Meersbeek heeft een duidelijke oeverzone, emergente zone en open water. De emergente zone en submerse zone ontbreken. minimale aanwezigheid van het sterrenkroos zorgt voor lokaal een submerse zone in Doorsneden de middengeul. De oeverzone is gemiddeld 1 meter breed, de aansluitende emergente De doorsnede laat zien dat er geen watervegetatie aanwezig is. De meersbeek zone 60 cm. bestaat hier enkel uit oevervegetatie en een waterloop zonder planten. Doorsneden West De doorsnede laat zien dat er slechts zeer weinig volume wordt ingenomen in de Structuur Transect waterzone. De planten boven het wateroppervlak nemen gemiddeld 5 % in. Onder het De Meersbeek heeft een duidelijke oeverzone en een onduidelijke emergente zone water nemen de stengels van deze emergente planten en het sterrenkroos 3% van de van slechts 0,3m breed. De watergeul is open water. De minimale aanwezigheid van doorsnede in. het sterrenkroos zorgt voor lokaal een submerse zone in de middengeul. De Het klein kroos neemt als de enigste drijvende fractie van planten <1% van het oeverzone is tussen de 0,45 en 0,9 meter breed. wateroppervlakte in. Doorsneden West De doorsnede laat zien dat er slechts zeer weinig volume wordt ingenomen in de Transect en doorsnede waterzone. De planten onder, boven en op het wateroppervlakte nemen nooit meer De Meersbeek is hier geheel verland. Er is dus geen emerse en submerse zone dan <1% opp in. aanwezig Oevervegetatie Het soortental is sterk gestegen in 2018 nl van 16 gestegen naar 38 soorten in 2018. De soortensamenstelling is veranderd doordat er 22 nieuwe soorten zijn bijgekomen. De

Bodemkundige Dienst van België vzw

2019

nieuwkomers zijn nog steeds typische algemene soorten voor een voedselrijke situatie. De oever is door het uitgraven van de verlande beek versmald tot versmald tot 0,45 – 1m. De invasieve exoot reuzenbalsemien en zwart tandzaad is nu helaas ook geïntroduceerd. Watervegetatie en structuur Door de inrichtingsmaatregelen is de toen verlande Meersbeek (west) zonder structuur in ontwikkeling. Enkele planten in een lage abundantie bevolken de emergente en submerse zone. De Meersbeek ten oosten van het weggetje verliest zijn minimale structuur van in 2016. Er is geen emergente zone meer aanwezig en de enigste vertegenwoordiger van de submerse zone nl gewoon sterrenkroos is verdwenen. De aanwezige klein kroos is te verwaarlozen in bedekkingspercentage (<1%)

Bodemkundige Dienst van België vzw

2019

Tabel 13. Watervegetatiestructuur opnamepunt 7. (Verstraete, 2019)

Opnamepunt 7 (2018)

Opnamepunt 7 (2016)

Deze oever heeft een breedte van tussen de 0,4 en 1,2 meter (voor definitie oever, Deze oever heeft een breedte van tussen de 1 en 4 meter (voor definitie oever, zie 2.4.). De plantenbedekking op de oever schommelt tussen de 75% en 80%. Hier en Breedte en zie 2.4.). De plantenbedekking op de oever schommelt tussen de 80% en 100%. daar zie je de bodem. De oeverbreedte van 4 meter op 1 opname punt duidt aan dat bedekking daar de beek sterk verland was. OEVERZONE Vegetatie

De oevervegetatie bestaat uit 22 soorten. De relatieve aanwezigheid per soort vind je terug in bijlage 1. De meest voorkomende soorten nl rietgras, kleefkruid zijn indicatoren van een voedselrijke situatie. De overige soorten zoals grote brandnetel, grote lisdodde, pitrus, wolfspoot, … tonen ook aan dat het milieu voedselrijk is met een hoog gehalte aan stikstof en fosfaat. (bron: Weeda e.a, 1999)

De oevervegetatie bestaat uit 14 soorten. De relatieve aanwezigheid per soort vind je terug in bijlage 1. De meest voorkomende soorten, liesgras, grote egelskop, rietgras zijn indicatoren van een voedselrijke situatie. De overige soorten zoals grote brandnetel, grote lisdodde, pitrus, wolfspoot, … tonen ook aan dat het milieu voedselrijk is met een hoog gehalte aan stikstof en fosfaat. (bron: Weeda e.a, 1999)

Vegetatie

De watervegetatie bestaat uit 5 soorten. Rietgras, liesgras, grote lisdodde, grote egelskop zijn typische emergente planten. Gewoon sterrenkroos is een typische submerse plant. Al deze soorten zijn soorten van een voedselrijk milieu. Klein kroos is afwezig.

De watervegetatie bestaat uit 7 soorten. Rietgras, liesgras, grote lisdodde, grote egelskop zijn typische emergente planten. Gewoon sterrenkroos is een typische submerse plant. Al deze soorten zijn soorten van een voedselrijk milieu. Als drijvende plant komt alleen klein kroos voor met <1% bedekkingspercentage.

Transect De Meersbeek heeft een duidelijke oeverzone van 0,4 en 1,2 meter breed. Op 2 van de vier opnamen is een emergente zone aanwezig van 0,4m-1,2m breed. In deze emergente zone nemen de planten 20% - 50% van het wateroppervlakte in. Op 2 plaatsen is er gewoon sterrenkroos opgemerkt in de submerse zone met een bedekking van <1% tot 4%. Doorsneden De doorsneden wordt enkel genomen in de waterzone, de oeverzone telt niet mee. De doorsnede laat zien dat er zeer weinig planten aanwezig zijn in de emerse of submerse zone. Slechts bij één opname zorgt grote egelskop ervoor dat voor 5% van de doorsnede onder en boven water ingenomen wordt door vegetatie. De overige oppervlakten schommelen tussen de 0% en <1%.

Transect De Meersbeek heeft op uitgezonderd één punt een duidelijke oeverzone van gemiddeld 1 m breed en een emergente zone van 40 a 50 cm breed. In deze emergente zone nemen de planten 10% van het wateroppervlakte in. Op 2 plaatsen is er gewoon sterrenkroos opgemerkt in de submerse zone met een bedekking van <1% tot 4%.

WATERZONE Structuur

2018 vs 2016

Doorsneden De doorsneden wordt enkel genomen in de waterzone, de oeverzone telt niet mee. Op de plaats waar de Meersbeek geheel dicht gegroeid was is dus geen doorsnede gemaakt. Bij de plaatsen waar er een emergente zone aanwezig is nemen de planten boven het wateroppervlak tussen de 3% en 5% in. Onder het water nemen de stengels van deze emergente planten + het sterrenkroos tussen de <1% en 3% van de doorsnede in. Het klein kroos neemt als de enigste drijvende fractie van planten <1% van het wateroppervlakte in.

Oevervegetatie Het soortental is sterk gestegen in 2018 nl van 14 gestegen naar 22 soorten in 2018. Op één locatie is de verlande beek (7NW50) terug opengemaakt. Dit heeft geleid tot ter plaatse 14 nieuwe soorten. De nieuwkomers zijn typische algemene soorten voor een voedselrijke situatie. Het openmaken van de watergeul op deze locatie heeft geleid tot het versmallen van de gemiddelde breedte van de oever. De overige locaties waren niet verland. Watervegetatie en structuur Als we de situatie in 2018 vergelijken met de situatie van 2016 merken we op dat de emergente zone op twee plaatsen beter ontwikkeld is tov de slecht ontwikkelde emergente zone in 2016. De ontwikkeling van de submerse zone is gelijk gebleven. Door het openmaken van de verlande geul op één plaats heeft men nu overal een duidelijke structuur oever en watergeul.

Bodemkundige Dienst van België vzw

2019

Tabel 14. Watervegetatiestructuur opnamepunt 8. (Verstraete, 2019)

Opnamepunt 8 (2016)

Deze oever is zeer steil en smal. Zijn breedte schommelt tussen de 0,2 m en 0,3 m. Deze oever is op de meeste plaatsen zeer steil en smal. Zijn breedte schommelt tussen Breedte en Bomen fixeren de oever. De beek is op de verlande plaatsen weer opengemaakt. De de 0,2 m en 0,3 m. Bomen fixeren de oever. Op twee plaatsen is de beek (bijna) bedekking bedekking van de oevervegetatie bedraagt tussen de 70 en 85%. volledig verland. De bedekking van de oevervegetatie bedraagt tussen de 70 en 80%.

Vegetatie

De oevervegetatie bestaat uit 23 soorten. Een deel van de soorten zijn gebonden aan een schaduwrijk milieu onder heggen of in bosranden. De aanwezige wilgen, canadapopulieren en gewone esdoornen zorgen hiervoor. Alle soorten zijn typerend voor een voedselrijke omgeving. Op twee plaatsen zijn twee typische oeverplanten nl liesgras en grote lisdodde aanwezig. Liesgras in een indicator van een voedselrijk milieu. (bron: Weeda e.a, 1999)

Vegetatie

De watervegetatie is minimaal aanwezig. Enkel gewoon sterrenkroos is De watervegetatie ontbreekt bij deze opname. teruggevonden op 2 plekken in een lage abundantie.

OEVERZONE

WATERZONE

2018 vs 2016

De oevervegetatie bestaat uit 16 soorten. De meeste soorten zijn eerder gebonden aan een schaduwrijk milieu onder heggen of in bosranden. De aanwezige wilgen, candapopulieren en gewone esdoornen zorgen hiervoor. Op één plaats zijn twee typsiche oeverplanten nl liesgras en grote lisdodde dominant en occasioneel aanwezig. Dit is de plaats, waar de beek volledig dichtgegroeid is. Liesgras in een indicator van een voedselrijk milieu. (bron: Weeda e.a, 1999)

Transect Transect De Meersbeek is hier op de twee verlande punten opengemaakt. Een duidelijke steile De Meersbeek is hier op twee punten aan het verlanden. Op de andere plaatsen gaat oever met watergeul is overal herkenbaar. In de open waterzone groeit enkel gewoon de steile smalle oever over in open waterzone zonder emergente of submerse planten. sterrenkroos in lage abundantie. Dus voorlopig is er geen sprake van een duidelijke onderverdeling in een emergente en submerse zone. Doorsneden Structuur Doorsneden De doorsneden wordt enkel genomen in de waterzone, de oeverzone telt niet mee. De doorsneden wordt enkel genomen in de waterzone, de oeverzone telt niet mee. De doorsneden toont aan dat de watergeul nagenoeg geen planten bezit. Slechts <1% van het wateroppervlakte wordt ingenomen door het gewoon sterrenkroos drijvend in de submerse zone. Oevervegetatie Het soortental is gestegen in 2018 nl van 16 naar 23 soorten. De soortensamenstelling is veranderd door de nieuwkomers maar alle soorten zijn nog steeds typerend voor schaduwrijke en voedselrijke omgeving onder de aanwezige bomen en bemest weiland als aangrenzend landgebruik. De oever is na het verwijderden van de vegetatie in de verlande delen van de beek over heel de lengte een steile, smalle oever. Boomwortels zorgen voor de structuur en de stabiliteit. Watervegetatie en structuur Door het openmaken van de verlande delen gaat de steile oever overal over in een watergeul. De watergeul bevat zowel in 2016 als 2018 geen emergente en submerse zone. Enkel zeer lokaal vind je een kleine plek gewoon sterrenkroos.

Bodemkundige Dienst van België vzw

2019

Tabel 15. Watervegetatiestructuur opnamepunt 9. (Verstraete, 2019)

Opnamepunt 9 (2019) Breedte en bedekking OEVERZONE Vegetatie

Vegetatie

WATERZONE Structuur

2018 vs 2016

Opnamepunt 9 (2016)

Deze oever heeft een breedte van 30cm (voor definitie oever, zie 2.4.). De oever is niet Deze oever heeft een breedte van 30cm (voor definitie oever, zie 2.4.). De oever is niet dichtgegroeid, op vele plaatsen zie je de bodem. De plantenbedekking op de oever dichtgegroeid, op vele plaatsen zie je de bodem. De plantenbedekking op de oever schommelt tussen de 30% en 70%. De steile oever heeft een breedte van 30 cm. schommelt tussen de 30% en 70%. De steile oever heeft een breedte van 30 cm. De beperkte oevervegetatie bestaat uit 9 soorten nl gewone bereklauw, grote brandnetel, haagwinde, kleefkruid, klimop, schietwilg, gewone vlier en zevenblad. Het zijn allen typische planten voor een voedselrijke en vochtige bodem. Zij groeien zoals hier goed langs struweel, onder heggen en langs bosranden.

De beperkte oevervegetatie bestaat uit 7 soorten nl grote brandnetel, haagwinde, kleefkruid, klimop, koninginnenkruid, schietwilg en zevenblad. Het zijn allen typische planten voor een voedselrijke en vochtige bodem. Zij groeien zoals hier goed langs struweel, onder heggen en langs bosranden.

De relatieve aanwezigheid per soort vind je terug in bijlage 1. (bron: Weeda e.a, 1999)

De watervegetatie ontbreekt nagenoeg op de opnameplaatsen. Enkele exemplaren De watervegetatie bestaat uit 3 soorten. Rietgras, liesgras en een zeggesoort. Dit zijn van Liesgras werd wel als emergente plant aan de overzijde waargenomen. Klein typische emergente planten van een voedselrijk milieu. Echte waterplanten en kroos komt in een zeer lage abundantie voor als drijvende plant. drijvende waterplanten ontbreken. Transect De smalle Meersbeek heeft hier een zeer steile oever van 30 cm. De structuur bestaat uit een oever en een watergeul zonder zonering. Met lokaal een uitzondering (1 plek aan de overkant) is de emergente en submerse zone afwezig. Doorsneden De doorsneden laat zien dat water voor het grootste deel vrij is. <1% van het wateroppervlakte wordt ingenomen door drijvend klein kroos.

Transect De smalle Meersbeek heeft hier een zeer steile oever van 30 cm. Sporadisch komt er in de emergente waterzone planten voor. Deze planten nemen dan tussen de 0 en 10% in van het wateroppervlak. Er is geen submerse zone aanwezig. Doorsneden De doorsneden laat zien dat water voor het grootste deel vrij is. Bij de plaatsen waar er een emergente zone aanwezig is nemen de planten boven het wateroppervlak tussen de 5% en 10% in. Onder het water nemen de stengels van deze emergente planten de 3% en 10% van de doorsnede in. Drijvende bladeren of sterrenkroos is afwezig.

Oevervegetatie Er hebben zich weinig veranderingen voorgedaan op de steile oever. De soortensamenstelling , –aantal en bedekking is nagenoeg identiek gebleven. Watervegetatie en structuur De beperkte watervegetatie in 2016 is nog steeds minimaal. Het liesgras en rietgras in de emerse zone is verdwenen of beperkt tot één plekje met liesgras. We hebben dus nog steeds geen duidelijke structuur in 2018: enkel een steile oever met een watergeul met enkele exemplaren van klein kroos.

Bodemkundige Dienst van België vzw

2019

3.4 Soortensamenstelling aquatische macro-invertebraten Het volledige rapport van de soortensamenstelling van de aquatische macro-invertebraten is terug te vinden in bijlage 2 (Ronsyn, 2018). De bespreking van de resultaten is opgesplitst in Meersbeek West of stroomopwaarts van de BaarleFrankrijkstraat, en Meersbeek Oost of stroomafwaarts van de Baarle-Frankrijkstraat. Tot slot volgt een vergelijking met de resultaten van Dijkstra et al., 2013. 3.4.1 Meersbeek west (meetpunten 1 en 4) De macrofauna is zeer verscheiden en eigen aan weinig stromende of stilstaande, voedsel- en (kalk?) rijke wateren. Volgende soorten worden teruggevonden: - duikerwantsen (Corixidae) - larven van meerdere soorten waterjuffers en libellen (Odonata) - verschillende slakken (Gastropoda), doch beduidend minder dan bij de vorige bemonstering - muggenlarven (Nematocera) met naast de soortenrijke dansmuggen (Chironomidae) veel knijten (Ceratopogonidae). - larven van de eendagsvlieg Cloeon dipterum en Caenis, deze werden niet teruggevonden in 2012 en 2016 BBI Aan beide meetpunten wordt een Belgische biotische index van 7 toegekend. De indexen spruiten voort uit de combinatie van een grote verscheidenheid en de aanwezigheid van libellenlarven, larven van eendagsvliegen en kevers en slakken. Zij wijzen een goede biologisch kwaliteit aan. De verkregen biotische indexwaarden voldoen aan de tot 2011 geldende basiskwaliteitsnorm, nl. B.B.I. ≥ 7. Mpt. 1 4

Belgische Biotische Index 7 7

Beoordeling goed goed

MMIF De MMIF of ecologische kwaliteitscoëfficiënt voor macro-invertebraten (EKCinv) wijst op een ontoereikende ecologische toestand. Op monsterplaatsen 1 en 4 wordt de vooropgestelde streefnorm van EKCinv ≥ 0,70 niet gehaald. De respectievelijke waarden bedragen 0,40 en 0,45. Een overzicht van de aangetroffen taxa per meetpunt kan teruggevonden worden in bijlage 2. Mpt. 1 4

Aantal taxa 18 2 17 2

Aantal EPT1 2 2 1 1

Aantal AGT2 2 1 3 2

Bodemkundige Dienst van België vzw

SWD3 0,21 0,98

GTS4 1 1

4,11 4,3

2 3

MMIF EKCinv 0,40 0,45

Beoordeling ontoereikend ontoereikend

2019 39

3.4.2 Meersbeek oost (meetpunten 5, 2, 3, 6, 7, 8 en 9) In Meersbeek Oost is de macrofauna veel minder rijk. Volgende soorten werden teruggevonden: - op sommige plaatsen enkele slakken, - kleine aantallen wantsen (Heteroptera), - kevers: vooral ruggelaars (Noterus) en kleine waterroofkevers (Hydroporus spp.), - zoetwaterpissebedden (Isopoda): waterezeltjes (Asellus aquaticus), - bloedzuigers (Hirudinea): overwegend tweeogige bloedzuigers (Helobdella stagnalis), - larven van diverse soorten muggen en vliegen met als dominerende groep de vedermuggenlarven, ook bekend als bloedwormen of vers de vase (= dansmuggenlarven van de Chironomus thummi-plumosus-groep), - borstelwormen (Oligochaeta), met de slingerwormen (Naididae, Tubificinae) als veruit de meest talrijke. - larven van de eendagsvlieg Cloeon BBI De indexen variëren van 4 tot 5. De biologische kwaliteit wordt aanzien als slecht tot matig.De verkregen biotische indexwaarden blijven onder de tot 2011 geldende basiskwaliteitsnorm, nl. B.B.I. ≥ 7. Mpt. 5 2 6 3 7 8 9

Belgische Biotische Index 4 4 5 4 4 5 5

Beoordeling slecht slecht matig slecht slecht matig matig

MMIF De MMIF of ecologische kwaliteitscoëfficiënten voor macroinvertebraten (EKCinv) wijzen op een ontoereikende tot slechte ecologische toestand. Mpt. 5 2 6 3 7 8 9

Aantal taxa 5 0 6 1 12 1 8 1 6 1 11 1 16 2

Aantal EPT 0 0 1 1 0 0 0 0 0 0 1 1 0 0

Aantal AGT 1 1 0 0 1 1 0 0 0 0 2 1 2 1

Bodemkundige Dienst van België vzw

SWD 0,23 0,66 0,81 0,95 1,02 1,57 1,25

GTS 1 1 1 1 1 1 2

3,00 3,50 3,83 3,38 2,83 4,36 4,19

1 2 2 2 2 2 2

MMIF EKCinv 0,15 0,25 0,25 0,20 0,15 0,40 0,35

Beoordeling slecht slecht slecht slecht slecht ontoereikend ontoereikend 2019 40

Figuur 4: Belgische biotische indexen en macro-invertebraten indexen Vlaanderen per meetpunt genomen op 4 mei 2018 (Ronsyn, 2018).

3.4.3 Vergelijking met resultaten van 2012 en 2016 De 3 bemonsteringen van de macrofauna in respectievelijk juni 2012 (Dijkstra et al., 2013), juni 2016 en mei 2018 leveren gelijklopende resultaten op. De macrofauna is opvallend rijker in Meersbeek West dan in Meersbeek Oost, wat zich weerspiegelt in de eruit afgeleide kwaliteitsindexen.

Meersbeek west (meetpunt 1) De bemonsterde macrofauna’s vertonen eenzelfde graad van verscheidenheid en een vergelijkbare opbouw op het niveau van diergroepen. Wel zijn er verschillen in de aangetroffen soorten. De in 2012 aangetroffen glanzende schijfhorens (Segmentina nitida) en kevers zijn niet weergevonden in 2016. Omgekeerd zijn er in 2016 meer soorten libellen en waterjuffers gevangen, waaronder enkele typische bewoners van (recent uitgegraven) wateren met kale zones. In 2018 zijn voor de eerste keer larven van eendagsvliegen aangetroffen. Soorten die je hier zou verwachten maar pas nu voor de eerste keer opduiken. De omvang van de beek, de noodzakelijk beperkte bemonstering en de vaak ongelijke spreiding van vooral de minder algemene zoetwater-ongewervelden maken dat de toevalsfactor niet onbelangrijk is. De Belgische Biotische Indexen ondervangen de eventuele verschillen en zijn hierdoor gelijk. Ondanks de grotere verscheidenheid is de MMIF iets gedaald de afgelopen jaren. Dit, overigens geringe, verschil is vooral bepaald door de opbouw van de Multimetrische Macro-invertebraten Index Vlaanderen, meer bepaald de Shannon-Weaver diversiteitsindex. Bodemkundige Dienst van België vzw

2019 41

Meersbeek oost (meetpunten 2 en 3) De aangetroffen macrofauna’s bezitten een vergelijkbare opbouw. Vooral het ontbreken van slakken verklaart de lagere indexscores voor zowel de Belgische Biotische Index als de Multimetrische Macro-invertebratenindex Vlaanderen. De dalingen vallen vooral op omdat ze op de grens van twee kwaliteitsklassen liggen, maar blijven in feite zeer beperkt.

Figuur 5: Vergelijking van de Belgische biotische indexen en multimetrische macro-invertebraten indexen Vlaanderen op monsternameplaatsen 1, 2 en 3 in de meersbeek, begin juni 2012, 2016 en mei 2018. (Ronsyn, 2018)

Bodemkundige Dienst van België vzw

2019 42

4 Conclusie Meetpunt 1 – Meersbeek West De uitgevoerde slibruimingswerken stroomopwaarts van de Baarle-Frankrijkstraat worden weerspiegeld in de resultaten van de monitoring die in 2016 plaatsvond. In vergelijking met Dijkstra et al., 2013 werden ter hoogte van staalnamepunt 1 (figuur 1) duidelijke verschillen waargenomen in waterkwaliteit, slibdikte en watervegetatiestructuur. De macro-invertebrateninventarisatie leverde gelijk lopende resultaten op als in 2012. In 2018 is de waterkwaliteit er verder op vooruit gegaan, de watervegetatie en de macro-invertebraten bleven op eenzelfde niveau als in 2016 maar de slibdikte steeg terug. De gemiddelde slibdikte was in 2016 afgenomen met ca. 50 cm (zie 3.2) maar is ondertussen terug aangedikt en leunt terug dicht aan bij de begintoestand in 2012. De gemiddelde dikte van het slib ter hoogte van meetpunt 1 bedraagt ca. 33 cm, met een maximum van 58 en een minimum van 5 cm (tabel 7). In 2016 was zowel in de oever- als watervegetatie is het aantal soorten planten gestegen t.o.v. 2012: respectievelijk van 8 naar 23 en van 2 naar 9 (tabel 7). In 2018 zijn het aantal soorten (20) en de soortensamenstelling van de oevervegetatie ongeveer gelijk gebleven. Voor de watervegetatie is het aantal soorten ook ongeveer gelijk gebleven (van 9 soorten in 2016 naar 8 in 2018) maar de soortensamenstelling is duidelijk veranderd t.o.v. 2016. De uitbreiding van aanwezige submerse soorten of vestiging van nieuwe submerse soorten heeft nog niet plaatsgevonden in 2018. Er is eerder een vermindering van soorten en bedekkingspercentage opgemerkt. Het diep stratum is niet meer duidelijk aanwezig door de afwezigheid van waterplanten. De aanwezige emergente soorten in het ondiep stratum zijn in 2018 met een hogere bedekkingspercentage aanwezig. In tegenstelling tot 2012 behaalden de zomerzuurstof- en orthofosfaatconcentraties MKN 1 zowel in 2016 als 2018 (tabel 4). Hierdoor wordt het water voor deze paramter in een lagere trofieklasse ingedeeld volgens Leentvaar, 1979: van hyper-/polytroof naar eutroof (2016) naar alfa-mesotroof (2017-218) (zie 3.1.3). Hoewel de totale fosforconcentratie nog steeds te hoog is, verbeterde de waterkwaliteit. Enkel in de zomer van 2017 was er een uitschieter met een waarde hoger dan in 2012. De bemonsterde macrofauna’s vertonen eenzelfde graad van verscheidenheid en een vergelijkbare opbouw op het niveau van dier-groepen. Wel zijn er verschillen in de aangetroffen soorten. De in 2012 aangetroffen glanzende schijfhorens (Segmentina nitida) en kevers zijn niet weergevonden in 2016. Omgekeerd zijn er in 2016 meer soorten libellen en waterjuffers gevangen, waaronder enkele typische bewoners van (recent uitgegraven) wateren met kale zones. In 2018 zijn voor de eerste keer larven van eendagsvliegen aangetroffen. Soorten die je hier zou verwachten maar pas nu voor de eerste keer opduiken. De omvang van de beek, de noodzakelijk beperkte bemonstering en de vaak ongelijke spreiding van vooral de minder algemene zoetwater-ongewervelden maken dat de toevalsfactor niet onbelangrijk is. De Belgische Biotische Indexen, die als goed beoordeeld werd, ondervangen de eventuele verschillen en zijn hierdoor gelijk. Ondanks de grotere verscheidenheid is de MMIF iets gedaald de afgelopen jaren. Dit, overigens geringe, verschil is vooral bepaald door de opbouw van de Multimetrische Macro-invertebraten Index Vlaanderen, meer bepaald de ShannonWeaver diversiteitsindex (Ronsyn 2018)

Bodemkundige Dienst van België vzw

2019 43

Om deze situatie te handhaven zijn frequente ruimingen van slib, plantenresten en bladeren noodzakelijk. Aangezien de slibdikte terug op het startniveau zit, is het aangeraden om terug ruimingswerken in te plannen. Deze beheerswerken zorgen via open beekdelen voor een rijkere macrofauna (Vercauteren, 2016), gaan verlanding tegen ten voordele van de watervegetatiestructuur (Verstraete, 2016) en kunnen eutrofiëring bestrijden. Bovendien gaat het verwijderen van dood organisch materiaal zuurstofverbruikende afbraakprocessen tegen waardoor een gunstigere zuurstofhuishouding gecreëerd wordt.

Meetpunten 2 en 3 – Meersbeek Oost Vóór en na de slibruiming leverden de monitoring ter hoogte van meetpunten 2 en 3 (Meersbeek Oost en Kwakstraat in Dijkstra et al., 2013) op elk onderzoeksgebied vergelijkbare resultaten op. De gemeten slibdikte ter hoogte van meetpunt 2 is ligt gedaald ten opzichte van voor de slibruiming (2012 en 2016) (zie 3.2). De zomerzuurstof-, orthofosfaat-, ammonium- en de totale fosforconcentraties zijn licht verbeterd maar overschrijden nog steeds MKN 1 of 2 (tabel 4). Zowel het zomer- als winterstaal worden bijgevolg (volgens Leentvaar, 1979) ingedeeld in dezelfde trofieklassen als in 2012 en 2016: hyper-/polytroof voor orthofosfaatfosfor en bèta-mesotroof voor nitraatstikstof (tabel 5). Ook de andere staalnamepunten stroomafwaarts van de BaarleFrankrijkstraat vertonen een tekort aan zuurstof en een overmaat van orthofosfaat, ammonium en totale fosfor. Het teruggevonden aantal soorten planten en de soortensamenstelling ter hoogte van meetpunt 2 zijn zo goed als ongewijzigd gebleven en zijn typerend voor een voedselrijk milieu met hoge stikstofen fosfaatgehaltes (tabel 8). De structuur van de watergeul ter hoogte van meetpunt 2 is wel duidelijk verbeterd: oever en water. Op locatie 2 werden in 2018 de eerste signalen van spontane ontwikkeling van de watervegetatie opgemerkt (Kikkerbeet). . (Verstraete, 2019). Op de meeste andere locaties is het soortenaantal gestegen maar de oevervegetatie is nog steeds typerend voor een voedselrijke oeverhabitat. De structuur van de watergeul is overals verbeterd behalve op locatie 9 maar een (sterke) verbetering van de watervegetatie is er nog nergens. Op locaties 3, 5 en 6 is er een vermeerdering van invasieve soort(en). De povere waterkwaliteit en watervegetatiestructuur (tabellen 4, 8, 9 en 11 t.e.m. 15) over de gehele lengte van Meersbeek Oost (van de Baarle-Frankrijkstraat tot aan de monding in de Leie) wordt weerspiegeld in de macrofauna. De aangetroffen macrofauna’s bezitten een vergelijkbare opbouw met voor de slibruiming. Vooral het ontbreken van slakken verklaart de lagere indexscores voor zowel de Belgische Biotische Index als de Multimetrische Macro-invertebratenindex Vlaanderen. De dalingen vallen vooral op omdat ze op de grens van twee kwaliteitsklassen liggen, maar blijven in feite zeer beperkt Zowel de Belgische Biotische Index als de Multimetrische Macroinvertebratenindex Vlaanderen scoren slecht (figuur 7). Meetpunten 2 en 3 hebben zelfs lagere indices als in 2012. (zie 2.4)

Bodemkundige Dienst van België vzw

2019 44

De slibruiming in dit deel van de beek heeft minder effect gehad dan in het westelijk deel. Maar uit de resultaten van de slibdiktes kan afgeleid worden dat er ofwel niet voldoende geruimd werd, ofwel dat de sliblaag zeer snel terug is toegenomen. Ook hier zou een nieuwe slibruiming aan te raden zijn.

Opgemaakt te Heverlee op 24 april 2019,

Dr. Kristel Vuerinckx

MSc. Tim Maes

Projectleider Milieuhygiëne

Bodemkundige Dienst van België vzw

2019 45

5. Bijlagen Bijlage 1: Inventarisatie en evaluatie structuur, oever- en watervegetatie Meersbeek 2018-2016-2012 (Verstraete, 2019)

Bodemkundige Dienst van België vzw

2019 46

Inventarisatie en evaluatie structuur, oever- en watervegetatie Meersbeek 2018-2016-2012 Sint-Martens-Latem

Rapport Januari 2019

Colofon Inventarisatie structuur, wateren oevervegetatie Meersbeek Onderzoek door de dienst Duurzaam Milieu- en Natuurbeleid, Team Studie Natuur en Landschap, in opdracht van Bodemkundige dienst van België vzw. Projectleider: Kathleen Verstraete Projectmedewerker: Isolde Aelvoet Veldwerk:

26 juni 2018 – 27 juni 2018 4 juli 2016 - 6 juli 2016

Uitgave van de provincie Antwerpen met als deputatie: Cathy Berx, gouverneur-voorzitter Jan De Haes Kathleen Helsen Luk Lemmens Ludwich Caluwé Danny Toelen, provinciegriffier

Wijze van refereren: Provincie Antwerpen, Dienst Duurzaam Milieu- en Natuurbeleid (2019): Inventarisatie structuur en wateren oevervegetatie Meersbeek. In opdracht van de Bodemkundige Dienst van België vzw.

Dit rapport werd afgedrukt op 100% gerecycleerd papier

Inhoudsopgave 1.

Opdracht ....................................................................................................... 3

Materiaal en Methode ...................................................................................... 4

2.1. Keuze van meetpunten ................................................................................. 4 2.2. Keuze van proefvlakken ............................................................................... 4 2.3. Tijdstip van bemonstering............................................................................. 6 2.4. Het opnemen van vegetatie .......................................................................... 6 3.

Bespreking vegetatie en structuur ....................................................................10

3.1. Opname 1 (2018) - 2016 - 2012 ..................................................................10 3.1.1.

Oeverzone .........................................................................................10

3.1.2.

Waterzone .........................................................................................11

3.1.3.

Vergelijking situatie 2018 ten opzicht van situatie 2016-2012 ..................12

3.2. Opname 2 (2018) – 2016 - 2012 ..................................................................14 3.2.1.

Oeverzone .........................................................................................14

3.2.2.

Waterzone .........................................................................................15

3.2.1.

Vergelijking situatie 2018 ten opzicht van situatie 2016 - 2012 ................16

3.3. Opname 3 (2018) – 2016 - Kwakstraat (2012) ...............................................17 3.3.1.

Oeverzone .........................................................................................17

3.3.2.

Waterzone .........................................................................................18

3.3.3.

Vergelijking situatie 2018 ten opzicht van situatie 2016 - 2012 ................19

3.4. Opname 4 (2018) - 2016 .............................................................................20 3.4.1.

Oeverzone .........................................................................................20

3.4.2.

Waterzone .........................................................................................20

3.4.3.

Vergelijking situatie 2018 ten opzicht van situatie 2016 ...........................21

3.5. Opname 5 (2018) - 2016 .............................................................................23 3.5.1.

Oeverzone .........................................................................................23

3.5.2.

Waterzone .........................................................................................23

3.5.3.

Vergelijking situatie 2018 ten opzicht van situatie 2016 ...........................24

3.6. Opname 6 (2018) - 2016 .............................................................................25 3.6.1.

Oeverzone .........................................................................................25

3.6.2.

Waterzone .........................................................................................25

3.6.3.

Vergelijking situatie 2018 ten opzicht van situatie 2016 ...........................27

3.7. Opname 7 (2018) - 2016 .............................................................................28 3.7.1.

Oeverzone .........................................................................................28

3.7.2.

Waterzone .........................................................................................28

3.7.3.

Vergelijking situatie 2018 ten opzicht van situatie 2016 ...........................29

3.8. Opname 8 (2018) - 2016 .............................................................................30 3.8.1.

Oeverzone .........................................................................................30

3.8.2.

Waterzone .........................................................................................30

Inventarisatie watervegetatie en structuur Meersbeek

3.8.3.

Vergelijking situatie 2018 ten opzicht van situatie 2016 ...........................31

3.9. Opname 9 (2018) - 2016 .............................................................................32 3.9.1.

Oeverzone .........................................................................................32

3.9.2.

Waterzone .........................................................................................32

3.9.3.

Vergelijking situatie 2018 ten opzicht van situatie 2016 ...........................33

Referenties ...................................................................................................34

Bijlagen ........................................................................................................35

Kaarten ........................................................................................................36

Inventarisatie watervegetatie en structuur Meersbeek

1. Opdracht In het kader van de opdracht van de Vlaamse landmaatschappij “ Latemse Meersen – Monitoring Deel Meersbeek West (T=0) en Meersbeek Oost (T=-1)” werd door de Bodemkundige Dienst van België vzw gevraagd aan Kathleen Verstraete van Dienst duurzaam Milieu- en Natuurbeleid, Studie Natuur en Landschap om de wateren oevervegetatie te inventariseren en kwantificeren. Deze informatie draagt bij tot het bepalen van de algemene biotoopkwaliteit van de Meersbeek en laat een evaluatie van de biotoopkwaliteit van Meersbeek West toe. Deze inventarisatie werd in 2016 en 2018 gevraagd. Gegevens worden vergeleken. Monitoring werd hierdoor opgestart.

Inventarisatie watervegetatie en structuur Meersbeek

2. Materiaal en Methode Water- en oeverplanten zijn een goede graadmeter voor de ecologische kwaliteit van het oppervlaktewater. Daarom spelen ze een belangrijke rol in veel beoordelingssystemen. EU-lidstaten moeten met het oog op de KRW (kaderrichtlijnwater) voor alle natuurlijke watertypen de referentietoestand beschrijven en maatlatten ontwikkelen voor elk van de biologische kwaliteitselementen. Daarmee kan de feitelijke ecologische toestand van een waterlichaam worden bepaald. Het handboek Hydrobiologie, biologisch onderzoek voor de ecologische beoordeling van Nederlandse zoete en brakke oppervlaktewateren (Bijkerk, 2010) beschrijft de werkvoorschriften, die gehanteerd worden voor de rapportering van de ecologische kwaliteit. Voor de monitoringsmethode van de watervegetatie van de Meersbeek hebben we de beschrijving van hoofdstuk 11 ‘vegetatie’ en het veldprotocol als basis gebruikt.

2.1. Keuze van meetpunten Voor de KRW-beoordeling van lijnvormige wateren, waaronder stromende wateren, zijn in het algemeen meerdere meetpunten per waterlichaam nodig. Het waterlichaam wordt opgedeeld in verschillende trajecten, op basis van bijvoorbeeld breedte en landschapskenmerken. In elk van die trajecten of in tenminste één van elke groep gelijksoortige trajecten kiest men een meetpunt waar men een proefvlak neerlegt. De meetpunten werden reeds aangeleverd door de Bodemkundige Dienst van België. Op deze meetpunten werden ook de abiotische factoren, macro-invertebraten en doorzichtigheid gemeten door andere partners. Kaart 1 geeft de inventarisatiepunten weer van de vegetatiesamenstelling en vegetatiestructuur.

2.2. Keuze van proefvlakken Volgens het veldprotocol (Bijkerk 2010) onderzoeken ze de vegetatie bij lijnvormige elementen in proefvlakken van 100m. Een proefvlak ligt minimaal tien meter verwijderd van storende objecten, zoals bruggen en duikers en omvat het gehele begroeibare areaal langs dit traject van honderd meter. De meetpunten van de Bodemkundige Dienst van België vallen steeds in de oppervlakte van het proefvlak. Indien de vastgelegde meetpunten slechts circa 100 meter van elkaar verwijderd liggen is het meetpunt het begin van het proefvlak met een lengte van 50 meter. Bij de overige proefvlakken is het meetpunt het midden van het proefvlak met een lengte van 100 meter. De vegetatie wordt opgenomen tot de middenlijn van de waterloop. Als de oevervegetatie aan weerszijden duidelijk verschilt moet men beide zijden afzonderlijk opnemen. Indien de vegetatie op beide oevers min of meer gelijk is, neemt men de oevervegetatie aan één kant op. Bij het éne proefvlak van 50 meter werd er om de 10 meter een inventarisatie uitgevoerd. Om de tien meter werd er 2 meter links en 2 meter rechts de planten geïnventariseerd en gekwantificeerd. Bij de overige proefvlakken van 100 meter werd het meetpunt geïnventariseerd over een breedte van 4 meter en dit werd herhaald 25 meter en 50 meter oostwaarts en 25 en 50 meter westwaarts. Bij het laatste monsterpunt is er nooit een nieuwe soort gevonden. Dit wil dus zeggen dat het aantal monsterpunten voldoende waren. Bij elk monsterpunt werd de locatie vastgelegd door de GPS en een foto. Het eindresultaat is een gemiddelde van de verschillende monsterpunten.

Inventarisatie watervegetatie en structuur Meersbeek

Tabel 1 geeft de gps coördinaten van de vegetatieopnamen weer in WGS84-projectie en Lambert72-projectie. Opnamenummer* 1Def (BdB) 1Def00 1DefO25 1DefO50 1DefW25 1DefW50 2Def (BdB) 2Def00 2DefN25 2DefN50 2DefO25 3Def00/3Def (BdB) 3DefZO25 3DefZO50 3DefZO75 4Def (BdB) 4Def00 4Def10 4Def20 4Def30 4Def40 4Def50 5Def (BdB) 5Def00 5DefN25 5DefO25 5DefW50 6Def (BdB) 6DefO25 6DefO40 6DefW25 6DefW50 7Def (BdB) 7Def00 7DefNW25 7DefNW50 7DefNW75 8Def (BdB) 8Def00 8DefNW25 8DefNW50 8DefZO25 8DefZO50 9Def (BdB) 9Def00 9DefNW25 9DefNW50

Punt X WGS84

Punt Y WGS84

Punt X Lambert72

Punt Y Lambert72

3,620666591

51,027416596

97518,68831890

191067,03605700

3,620758206

51,027401173

97525,09798300

191065,25569400

3,621072359

51,027432270

97547,17110520

191068,49319800

3,621346029

51,027493039

97566,43745270

191075,06010600

3,620476490

51,027360521

97505,28963770

191060,93246200

3,620107938

51,027295981

97479,36280000

191054,01333600

3,626638865

51,027638884

97937,89953580

191087,56320900

3,626713296

51,027594209

97943,07134280

191082,54136600

3,626434095

51,027749777

97923,65788010

191100,04255500

3,626209209

51,027924791

97908,07640460

191119,66894600

3,626855621

51,027508546

97952,96050140

191072,91242000

3,631376065

51,026173560

98268,60283680

190921,25073500

3,631649651

51,026106589

98287,72196000

190913,61039700

3,631903371

51,025991254

98305,39412380

190900,60387000

3,632056592

51,025904166

98316,04712270

190890,80952200

3,623138834

51,028055549

97692,83307070

191136,37112500

3,622766174

51,027926970

97666,54717910

191122,33017700

3,622625023

51,027875422

97656,58775640

191116,69531300

3,622512203

51,027836446

97648,62980090

191112,43903700

3,622385385

51,027779197

97639,66944480

191106,15992400

3,622251861

51,027732259

97630,25015530

191101,03256000

3,622132000

51,027673837

97621,77648800

191094,61808900

3,624499971

51,027833261

97788,07001220

191110,68642000

3,624440292

51,027831417

97783,88142000

191110,52321900

3,624345157

51,028033672

97777,43297260

191133,08917300

3,624825692

51,027869387

97810,95987330

191114,47634900

3,625142192

51,027759584

97833,04041260

191102,03951600

3,628999963

51,027222220

98103,07217310

191039,56161900

3,629314201

51,027145274

98125,03140070

191030,78266300

3,629437499

51,027092049

98133,62210390

191024,77578900

3,628618754

51,027265051

98076,37709020

191044,59245500

3,628253890

51,027297238

98050,81689040

191048,42795100

3,633416640

51,025194386

98410,67857650

190810,90771700

3,633347824

51,025210395

98405,86841390

190812,73634900

3,633146407

51,025357749

98391,90026030

190829,26804900

3,632957228

51,025461685

98378,74292870

190840,96140900

3,632689007

51,025585318

98360,06221250

190854,90084100

3,637305507

51,023194380

98681,31234580

190585,73207200

3,636775604

51,023554048

98644,52946940

190626,10804200

3,636543173

51,023705592

98628,38878820

190643,12663000

3,636316527

51,023840206

98612,63551090

190658,25795300

3,636947768

51,023386158

98656,42415810

190607,31278600

3,637200650

51,023295633

98674,06665840

190597,06799700

3,639499974

51,021749927

98833,69511910

190423,53621500

3,639305597

51,021718243

98820,02299810

190420,14548000

3,639116837

51,021773480

98806,83987710

190426,42011700

3,638835959

51,021763925

98787,12299490

190425,55071200

Inventarisatie watervegetatie en structuur Meersbeek

*BdB: opnamepunten en staalnameplaatsen voor Bodemkundige Dienst Belgie/PIH In het proefvlak onderscheidt men twee deelproefvlakken namelijk de oeverzone en de open waterzone. De grens tussen deze deelproefvlakken is de begrenzing van de begroeibare arealen. Dit is onder natuurlijke omstandigheden de laagste waterstand. In de praktijk ligt de grens tussen oever- en watervegetatie daar waar de hogere dichtheid van de oevervegetatie overgaat in een lagere dichtheid van emergente soorten, waartussen ook ondergedoken soorten voorkomen. Het begroeibaar areaal voor de oevervegetatie loopt tot de diepte waarop de begroeiing minder dan 75% bedekking krijgt. Water- en oevervegetatie: een aparte groep planten Waterplanten zijn helemaal aangepast aan het leven in het water. Hun bladeren en stengels bevinden zich onder water, drijven op het water, of bevinden zich (gedeeltelijk) boven water. Hiermee samenhangend vertonen deze planten grote morfologische en fysiologische verschillen. Oeverplanten vormen een wat vager begrensde groep. Bij het inventariseren levert dit nog wel eens onduidelijkheid op. De groep oeverplanten omvat drie groepen: 1. Planten, die rond de waterlijn groeien 2. Planten, die in ondiep water groeien maar dan bestand zijn tegen droogval in de loop van de zomer 3. Planten, die boven water groeien op drassige bodem en bestand zijn tegen langdurige overstroming (bijv. meer dan 5 weken in de winter)

2.3. Tijdstip van bemonstering Waterplantenbegroeiingen worden in de zomerperiode opgenomen, tijdens of zo dicht mogelijk bij het tijdstip waarop de biomassa maximaal is. Dat houdt in het tijdvak van medio juni tot medio augustus. De opnamen in 2016 zijn gebeurd op 4, 5 en 6 juli 2016. De opnamen in 2018 gebeurde op 26 en 27 juli.

2.4. Het opnemen van vegetatie Het opnemen van vegetatie in een proefvlak omvat de volgende zaken: • Het schatten van de totale bedekking per deelproefvlak • Het schatten van de totale bedekking per laag (emergent, submers, drijvend) • Het opstellen van een soortenlijst met een schatting van de abundantie van elke soort volgens de Tansley-schaal. De vegetatieschaal van Tansley is een vegetatieschaal, waarmee voor landschapselementen of andere grotere oppervlakten een indicatie gegeven kan worden van de abundantie (talrijkheid) of de frequentie van voorkomen van verschillende plantensoorten. De talrijkheid en frequentie van voorkomen wordt per aangetroffen plantensoort weergegeven door een lettercode. Een veelgebruikte vorm van de vegetatieschaal van Tansley luidt als volgt:

Inventarisatie watervegetatie en structuur Meersbeek

Tabel 1: Tansley-schaal Symbool Abundantie en frequentie s Zeer zeldzaam (sporadic), de soort is zeer zeldzaam, slechts enkele exemplaren aanwezig r Zeldzaam (rare), de soort is zeldzaam o Hier en daar (occasional), de soort wordt zo nu en dan aangetroffen en is verspreid aanwezig lf Lokaal frequent (locale frequent), plaatselijk frequent f Frequent (frequent), de soort wordt frequent aangetroffen en is vrij talrijk la Lokaal abundant (local abundant), plaatselijk talrijk a Abundant (abundant), de soort is talrijk, veel aanwezig maar nooit (co-)dominant ld Lokaal dominante (local dominant), plaatselijk overheersend cd Co-dominant, de soort is overheersend samen met andere soorten d Dominant (dominant), de soort is overheersend

Om een volledig beeld te krijgen van de structuur, abundantie en soortensamenstelling wordt er per opnamepunt een transect-opname en een doorsnede door de vegetatie bepaald. Zo kan men aan de hand van deze twee gegevens het beeld terug reconstrueren. Bij het schematisch beeld van een transect wordt het begroeibaar areaal in twee zones opgedeeld: de oevervegetatie en de watervegetatie. Het begroeibaar areaal voor de oevervegetatie loopt tot de diepte waarop begroeiing minder dan 75% bedekking krijgt. Het begroeibaar areaal voor de watervegetatie ondiepe stratum kent een emerse, een submerse en een kroos-bedekking, het diepe stratum kent alleen submerse bedekking. Bij het schematisch beeld van een doorsnede door de vegetatie wordt er een onderscheid gemaakt tussen ondergedoken (S), drijvende (N) en emerse (E) groeivormen. De totale bedekking van deze groeivormen wordt in % weergegeven. De oeverzone wordt niet mee opgenomen. De totale bedekking, de frequentie en abundantie per soort werd van op de oever en in het water met een waadpak ingeschat voor de emergente en drijvende planten. De inventarisatie en kwantificering van de submerse laag gebeurde met de hark. Deze submerse laag werd geharkt tot er geen nieuwe soorten meer gevonden werden.

Foto 1: Met de hark wordt de submerse laag geïnventariseerd.

Inventarisatie watervegetatie en structuur Meersbeek

Fig 1. Schematisch beeld van een transect in een meer (bron: Bijkerk, 2010)

Inventarisatie watervegetatie en structuur Meersbeek

Fig 2. Schematisch beeld van een doorsnede door de vegetatie (bron: Bijkerk, 2010) Bestaande uit ondergedoken (S), drijvende (N) en emerse (E) groeivormen. Daaronder de bedekking van de groeivormen ondergedoken, drijvend en emers in het voorbeeld-proefvak De oeverzone wordt niet mee opgenomen in de doorsnede.

Inventarisatie watervegetatie en structuur Meersbeek

3. Bespreking vegetatie en structuur Eerst worden de drie opnamen nummer 1, 2 en 3 besproken. Deze opnamen zijn ook geïnventariseerd in 2012 door het UA (Dijkstra e.a., 2013) en worden hiermee vergeleken. Erna worden de opnamepunten in stroomafwaartse volgorde verder besproken. Zie ook kaart 1. Bijlage 1 geeft een overzicht van de inventarisaties van alle opnamen. Een samenvattende tabel vind je daar ook terug. Hieronder volgt een belangrijke opmerking bij ‘Vergelijking situatie 2016 ten opzicht van situatie 2012’ De inventarisatie in 2012 (Dijkstra e.a., 2013) is zeer beperkt gebeurd en niet op een gestandaardiseerde manier. In 2012 zijn de aanwezig soorten genoteerd maar de abundantie per soort is niet weergegeven. De bedekkingspercentage per vegetatie laag (oevervegetatie, submerse-, drijvende - of emergente vegetatielaag) is niet nauwkeurig. Er wordt enkel weergegeven dat de bedekking minder dan 33% is. Een doorsnede door de vegetatie is niet opgenomen. We leiden uit de tekst af (Dijkstra e.a., 2013) dat de inventarisatie steeds op één punt is gebeurd, de breedte is onbekend. Dit kan een vertekend beeld geven van de situatie. Hierdoor is het zeer moeilijk om een volledig beeld te krijgen van de structuur, abundantie en soortensamenstelling en deze te vergelijken met de situatie in 2016-2018. Aan de hand van de bestaande gegevens kunnen we wel een globale evaluatie weergeven.

3.1. Opname 1 (2018) - 2016 - 2012 Enkele sfeerbeelden van opname 1 :

1def00

1defW25

3.1.1.

1defO50

Oeverzone

Oeverbreedte en bedekking (2018) De oeverbreedte varieert van 0,90 m tot 1,4 m breed (voor definitie oever, zie 2.4. het opnemen van vegetatie). De vegetatie bedekt nagenoeg heel de oever. Deze bedekking door de oevervegetatie schommelt tussen de 70% en 100%. Oeverbreedte en bedekking (2016) De oeverbreedte varieert van 0,80 m tot 1 m breed. De vegetatie bedekt nagenoeg heel de oever. Deze bedekking door de oevervegetatie schommelt tussen de 70% en 80%. Oeverbreedte en bedekking (2012) De bedekking was 98% en de overgang tussen planten op de oever en emergente planten van de watervegetatie was onduidelijk. Dit betekent dat de waterloop over een breedte van 1,86 meter dicht gegroeid was. Oevervegetatie (2018)

Inventarisatie watervegetatie en structuur Meersbeek

De oevervegetatie bestaat uit 20 soorten. De relatieve aanwezigheid per soort vind je terug in bijlage 1. De 2 meest voorkomende soorten, moeraszegge en grote egelskop, hebben een voorkeur voor voedsel- en basenrijk milieu. Deze soorten zijn niet gevoelig voor verontreiniging. De overige planten zoals grote lisdodde, lidrus, gevederd tandzaad, pitrus, wolfspoot, … bevestigen dat het oevermilieu matig voedselrijk tot voedselrijk is en onder invloed staat van carbonaatrijk water. (bron: Weeda e.a, 1999) Oevervegetatie (2016) De oevervegetatie bestaat uit 23 soorten. De relatieve aanwezigheid per soort vind je terug in bijlage 1. De 2 meest voorkomende soorten, moeraszegge en grote egelskop, hebben een voorkeur voor voedsel- en basenrijk milieu. Deze soorten zijn niet gevoelig voor verontreiniging. De overige planten zoals grote lisdodde, harig wilgenroosje, pitrus, wolfspoot, … bevestigen dat het oevermilieu matig voedselrijk tot voedselrijk is en onder invloed staat van carbonaatrijk water. (bron: Weeda e.a, 1999) Oevervegetatie (2012) De opname (zie bijlage 1) bestaat uit 7 soorten. Deze soorten zijn grotendeels ook teruggevonden in de oevervegetatie opgenomen in 2016. Het zijn allen planten voor een voedselrijke situatie.

3.1.2.

Waterzone

Watervegetatie (2018) De watervegetatie bestaat uit 8 soorten: haarfonteinkruid, grote egelskop, grote lisdodde, lidrus, moeraszegge, oeverzegge, watermunt en klein kroos. De relatieve aanwezigheid per soort vind je terug in bijlage 1. Haarfonteinkruid is hier de enigste voorkomende submerse soort. Dit fonteinkruid komt vooral voor in sloten en traag stromende gekanaliseerde beken met vrij voedselrijk water die regelmatig geschoond worden. Klein kroos is de enigste soort als echte drijvende waterplant. Zij komt sporadisch voor met <1% bedekkingsgraad. Watervegetatie (2016) De watervegetatie bestaat uit 9 soorten: fonteinkruiden, sterrenkroos, watermunt, egelskop en waterweegbree. De relatieve aanwezigheid per soort vind je terug in bijlage 1. De waterweegbree kon niet tot op soortniveau getermineerd worden aangezien het zeer jonge exemplaren waren. Het gaat over slanke of grote waterweegbree. De overige soorten wijzen op een matig tot voedselrijk milieu. Het gekroesd fonteinkruid is typisch voor helder water en verdwijnt zodra organisch afbraakmateriaal op de bodem zich ophoopt. Klein kroos is de enigste soort als echte drijvende waterplant. Zij komt sporadisch voor met >1% bedekkingsgraad. Watervegetatie (2012) Echte waterplanten waren er slechts voor <1% klein kroos en sterrenkroos spec. aanwezig. Structuur (2018) Transect De watervegetatie bezit een duidelijk ondiep stratum maar het diepstratum is slechts minimaal aanwezig. (voor definities, zie 2.4. het opnemen van vegetatie). Grote egelskop, grote lisdodde, oeverzegge, watermunt e.a. nemen het ondiep stratum in als emergente planten. De breedte van het ondiep stratum schommelt tussen de 0,2 m en 0,9 m. Dit ondiep stratum is niet dichtgegroeid, het bedekkingspercentage van het wateroppervlak schommelt tussen de 40% en 60%. De bedekkingspercentage van submerse planten in het ondiep stratum is zeer laag of afwezig. De percentage schommelt tussen de 0% en 5%. Voor het diep stratum schommelt de bedekkingspercentage tussen de zelfde lage waarden 0% en 5%.

Inventarisatie watervegetatie en structuur Meersbeek

Doorsneden De doorsneden laten zien dat er zeer weinig tot geen volume door planten wordt ingenomen in de waterkolom, op het wateroppervlakte als juist boven de wateroppervlakte. Ondergedoken nemen de planten tussen de 1% en 5% volume in. De emergente planten nemen boven het wateroppervlak slechts tussen de 1% en 3% in. De oeverzone wordt hierbij niet meegerekend. De drijvende fractie van planten neemt ook slechts <1% in van het wateroppervlakte.

Structuur (2016) Transect De watervegetatie kan duidelijk ingedeeld worden in een ondiep stratum en diep stratum. Grote egelskop en watermunt nemen de het ondiep stratum in als emergente planten. De breedte van het ondiep stratum schommelt tussen de 0,4 m en 0,5 m. Dit ondiep stratum is niet dichtgegroeid, het bedekkingspercentage van het wateroppervlak schommelt tussen de 10% en 30%. De bedekkingspercentage van submerse planten in het ondiep stratum schommelt tussen de 10% en 20%. Voor het diep stratum schommelt de bedekkingspercentage tussen de 5% en 30%. Doorsneden De doorsneden laten zien dat zowel de waterkolom, als het wateroppervlakte als juist boven de wateroppervlakte steeds open (en helder) water aanwezig is. Ondergedoken nemen de planten tussen de 10% en 30% volume in. De emergente planten nemen boven het wateroppervlak slechts tussen de 1% en 5% in. De oeverzone wordt hierbij niet meegerekend. De drijvende fractie van planten neemt ook slechts 1% tot 5% in van het wateroppervlakte. Structuur (2012) Een duidelijke structuur ontbreekt in 2012. Een echte waterzone met waterplanten is afwezig. De Meersbeek was aan het verlanden.

3.1.3.

Vergelijking situatie 2018 ten opzicht van situatie 2016-2012

Oevervegetatie: Het soortental en soortensamenstelling is ongeveer gelijk gebleven. Er waren 20 soorten in vergelijking met 23 soorten in 2016. Allemaal soorten van matig voedselrijke bodem. Enkele algemene soorten zijn vervangen door andere algemene soorten. Watervegetatie en structuur In 2012 was er sprake van een verlanding en dus uitbreiding van de oeverzone. Er zijn slechts weinig en met een kleine percentage echte waterplanten genoteerd. Slechts 2% van de oppervlakte kon men water zien. Het soortenaantal echte waterplanten is gestegen van 2 soorten naar 9 soorten in 2016, 8 soorten in 2018. We merken op dat de soortensamenstelling van de submerse watervegetatie duidelijk veranderd is als men 2016 met 2018 vergelijkt. De emerse watervegetatie blijft grotendeels hetzelfde, alle planten voor vrij voedselrijke wateren. De submerse watervegetatie vermindert van 4 soorten naar één nieuwe soort nl. haarfonteinkruid. Deze soort leeft in dezelfde waterkwaliteit als de 4 vorige soorten. De in 2016 voorkomende gekroesd fonteinkruid komt voor in pas gegraven of grondig gebaggerde sloten maar verdwijnt bij baggervorming. De sliblaag werd gemeten op 0,5 m. Na de herinrichting van de Meersbeek was er een duidelijke structuurverbetering merkbaar in 2016. De transectopnamen laten zien dat de watervegetatie toen duidelijk ingedeeld kon worden in een ondiep stratum en diep stratum Dit ondiep en diep stratum is niet dichtgegroeid. De doorsneden laten zien dat zowel de waterkolom, als het wateroppervlakte als juist boven de wateroppervlakte steeds open (en helder) water aanwezig is. Geen enkele soort domineert of overwoekert het geheel. Hierdoor is er nog ruimte voor het vestigen van nieuwe soorten of het uitbreiden van de aanwezige soorten.

Inventarisatie watervegetatie en structuur Meersbeek

De uitbreiding van aanwezige submerse soorten of vestiging van nieuwe submerse soorten heeft nog niet plaatsgevonden in 2018. Er is eerder een vermindering van soorten en bedekkingspercentage opgemerkt. Het diep stratum is niet meer duidelijk aanwezig door de afwezigheid van waterplanten. De aanwezige emergente soorten in het ondiep stratum zijn in 2018 met een hogere bedekkingspercentage aanwezig.

Inventarisatie watervegetatie en structuur Meersbeek

3.2. Opname 2 (2018) – 2016 - 2012 Enkele sfeerbeelden van opname 2

2defN25

3.2.1.

2defO25

2defO50

Oeverzone

Oeverbreedte en bedekking (2018) De verlande Meersbeek in 2016 is terug opengemaakt zodat er een duidelijke oever te onderscheiden is van de watergeul. Deze beek heeft een oeverbreedte (voor definitie oever, zie 2.4.) van 1m. Ter hoogte van 2defO25 gaat de linkeroever onopvallend over in een grote draszone waar liesgras domineert. De vegetatie bedekt nagenoeg heel de oever. De planten bedekken de oever voor 95%. Oeverbreedte en bedekking (2016) Deze brede oever heeft een breedte van tussen de 1,5 en 4 meter. De vegetatie bedekt nagenoeg heel de oever. De planten bedekken de oever voor 80%. De oever heeft op een plaats een breedte van 4 meter waar de aanliggende zone ook zeer vochtig is. Hier is het onderscheid met het aanliggend natte ruigte moeilijk te maken. Overwegend is de Meersbeek verland tot het midden van de beek zodat de oever volgens de strikte definitie doorloopt tot het midden. Oeverbreedte en bedekking (2012) De bedekking was 95% met als volgende opmerking. De bedekking van oevervegetatie is zeer wisselend over de gehele lengte van dit punt. Dit heeft vooral te maken met de lichtinval die wordt getemperd door de hoge populieren terplaatse. Daarom zijn bedekkingen geschat in een homogeen stuk met liesgras aan de overkant van de oever. De gemiddelde breedte van deze oevervegetatie was 1,35 m. Oevervegetatie (2018) De oevervegetatie bestaat uit 15 soorten. De relatieve aanwezigheid per soort vind je terug in bijlage 1. De meest voorkomende soorten, liesgras en pitrus zijn indicatoren van een voedselrijke situatie. De overige soorten zoals grote brandnetel, gewone kattenstaart, rietgras, wolfspoot, … tonen ook aan dat het milieu voedselrijk is met een hoog gehalte aan stikstof en fosfaat. Op de linkeroever is de invasieve exoot reuzenbalsemien opgemerkt. (bron: Weeda e.a, 1999) Oevervegetatie (2016) De oevervegetatie bestaat uit 15 soorten. De meest voorkomende soorten, liesgras en pitrus zijn indicatoren van een voedselrijke situatie. De overige soorten zoals klein kroos, rietgras, waterpeper, kattenstaart, ridderzuring, … tonen ook aan dat het milieu voedselrijk is met een hoog gehalte aan stikstof en fosfaat. Op de linkeroever is egelskop, grote lisdodde en de invasieve exoot reuzenbalsemien opgemerkt. (bron: Weeda e.a, 1999)

Inventarisatie watervegetatie en structuur Meersbeek

Oevervegetatie (2012) De opname (zie bijlage 1) bestaat uit 14 soorten. Deze soorten komen grotendeels overeen met de soorten uit 2016. Het zijn allen planten voor een vochtig tot natte voedselrijke situatie.

3.2.2.

Waterzone

Watervegetatie (2018) De watervegetatie is nagenoeg niet duidelijk aanwezig. Drie soorten zijn aanwezig in een zéér kleine bedekkingsgraad (tansleyschaal s) nl veenwortel, kikkerbeet en gewoon sterrenkroos. Deze planten zijn typerend voor voedselrijk water. Kikkerbeet en veenwortel dreven in een zeer kleine oppervlakte in het diepe stratum van de linkerzijde. De watervorm van veenwortel wordt vooral aangetroffen op minerale bodem en is dan kenmerkend voor veranderlijke omstandigheden, zoals pas gegraven poelen, zandwindgaten. Door het vrijmaken van de beek is een goed habitat gecreëerd voor deze soort. Kikkerbeet wortelen vaak net niet in de bodem, die altijd een hoog organische stof heeft. Dit toont aan dat er een heterogeniteit van bodem is achtergebleven na het vrijmaken van de beek. Kikkerbeet is een kenmerkende soort en een indicator voor een goede toestand voor Europees habitatype 3150, voedselrijke, gebufferde wateren met rijke waterplantvegetatie. Hij staat als kwetsbaar getypeerd op de Rode Lijst en is globaal vrij zeldzaam. (Van Landuyt W e.a., 2006) Als drijvende planten komt alleen klein kroos voor met <1% bedekkingspercentage. Watervegetatie (2016) De watervegetatie bestaat uit 3 soorten. De twee soorten liesgras en pitrus zijn emergente soorten, van een voedselrijk milieu, die zich goed kunnen vestigen met bij een dikke sliblaag. De submerse vegetatie ontbreekt. Als drijvende planten komt alleen klein kroos voor met <1% bedekkingspercentage. Watervegetatie (2012) Echte waterplanten ontbreken. Er is enkel pitrus, gele lis en liesgras genoteerd. Er zijn geen submerse of drijvende planten aanwezig. De opgenoemde watervegetatiesoorten zijn eerder nog bij de oever te rekenen aangezien het typische oeverplanten zijn en er slechts ook 5% water zichtbaar was. Structuur (2018) Transect De dichtgegroeide Meersbeek is terug vrijgemaakt van planten. Een duidelijk onderscheid tussen oever en watergeul is zichtbaar. Doorsneden De doorsneden wordt enkel genomen in de waterzone, de oeverzone telt niet mee. Door het nagenoeg ontbreken van watervegetatie is er geen onderverdeling tussen emerse en submerse zone. De enkele aanwezige waterplanten hebben slechts lokaal een bedekking van <1%. Het klein kroos neemt als de enigste drijvende fractie van planten tussen de 0% en <1% van het wateroppervlakte in. Structuur (2016) Transect De Meersbeek is hier overwegend verland. Op ¼ van het 100 m transect is er nog water aanwezig in de middengeul over een breedte van 40 cm. Deze emerse zone bezit pitrus liesgras met een bedekkingspercentage van 20% en 30%. Een submerse zone ontbreekt. Doorsneden De doorsneden wordt enkel genomen in de waterzone, de oeverzone telt niet mee. Op de plaatsen waar de Meersbeek geheel dicht gegroeid was is dus geen doorsnede gemaakt. Bij de plaatsen waar er een emergente zone aanwezig is nemen de planten boven het wateroppervlak

Inventarisatie watervegetatie en structuur Meersbeek

tussen de 10% en 15% in. Onder het water nemen de stengels van deze emergente planten tussen de 5 en 10% van de doorsnede in. Het klein kroos neemt als de enigste drijvende fractie van planten tussen de 0% en <1% van het wateroppervlakte in. Structuur (2012) Een duidelijke structuur ontbreekt in 2012. Een echte waterzone met waterplanten is afwezig. De Meersbeek was aan het verlanden.

3.2.1.

Vergelijking situatie 2018 ten opzicht van situatie 2016 - 2012

Oevervegetatie Het soortenaantal en de soortensamenstelling zijn ongeveer hetzelfde gebleven. Al deze soorten duiden op het voedselrijk milieu met een hoog gehalte aan stikstof en fosfaat. Watervegetatie en structuur In 2012 en in 2016 was er sprake van een verlanding en dus uitbreiding van de oeverzone. Er zijn slechts weinig tot geen en met een kleine percentage echte waterplanten genoteerd. Door het verwijderen van de verlandingsvegetatie in de watergeul is er terug een duidelijke structuur aanwezig: oever en water. In 2018 werden de eerste signalen van spontane ontwikkeling van de watervegetatie opgemerkt. Kikkerbeet, veenwortel en gewoon sterrenkroos zijn lokaal in een zeer klein bedekkingspercentage als submerse planten aanwezig. Kikkerbeet is een kenmerkende soort en een indicator voor een goede toestand voor Europees habitatype 3150, voedselrijke, gebufferde wateren met rijke waterplantvegetatie . Emergente planten ontbreken (nog).

Inventarisatie watervegetatie en structuur Meersbeek

3.3.

Opname 3 (2018) – 2016 - Kwakstraat (2012)

Enkele sfeerbeelden van opname 3

3def00

3deO50

3.3.1.

3defZO50

Oeverzone

Oeverbreedte en bedekking (2018) De oever heeft een breedte van 0,8 m tot 1 m (voor definitie oever, zie 2.4). De vegetatie bedekt nagenoeg heel de oever. Deze bedekking door de oevervegetatie schommelt tussen de 80% en 100%. Oeverbreedte en bedekking (2016) De oever heeft een breedte van 1 m tot 1,5 m. De vegetatie bedekt nagenoeg heel de oever. Deze bedekking door de oevervegetatie schommelt tussen de 75% en 80%. Oeverbreedte en bedekking (2012) De gemiddelde breedte van de oever is 0 en 0,3 meter met als opmerking: Vanwege dit donkere meetpunt (gelegen in een deel van een broekbos) en veel slib te plaatse komen er nauwelijks planten voor. Er staat een enkele gele lis op de oever/in het water die zorgt voor de hoge maximale hoogte. Voor de rest is er alleen sprake van een rand van kroos van plus minus 30 cm. Er is dus totaal geen oevervegetatie in het water. Er staat wel grote brandnetel en wolfspoot op de oever. Aan de andere kant van de oever is er wel een wat bredere vegetatie van liesgras, maar die plek is onbereikbaar. Oevervegetatie (2018) De oevervegetatie bestaat uit 23 soorten. De relatieve aanwezigheid per soort vind je terug in bijlage 1. De meest voorkomende soorten, liesgras, grote brandnetel, haagwinde en overige soorten zijn allen een indicator van een voedselrijke situatie. De invasieve exoot Reuzenbalsemien is op 2 opnameplaatsen geïnventariseerd. (bron: Weeda e.a, 1999) Oevervegetatie (2016) De oevervegetatie bestaat uit 27 soorten. De meest voorkomende soort, liesgras is een indicator van een voedselrijke situatie. Hij groeit om een modder- en fosfaatrijke bodem. De overige soorten zoals zuring, gele lis, grote brandnetel, grote lisdodde, … zijn ook planten van een voedselrijk milieu. (bron: Weeda e.a, 1999) Oevervegetatie (2012) Er zijn 15 soorten geïnventariseerd. Ook deze soorten duiden op een voedselrijke situatie. Liesgras ontbreekt in de opname maar er wordt vermeld dat deze ook voorkwam op de onbereikbare plekken.

Inventarisatie watervegetatie en structuur Meersbeek

3.3.2.

Waterzone

Watervegetatie (2018) De watervegetatie komt bestaat uit 4 soorten en komt in zeer kleine bedekkingspercentages voor. Grote lisdodde en watermunt zijn de emergente soorten, van een voedselrijk milieu, die zich goed kunnen vestigen met bij een dikke sliblaag. Gewoon sterrenkroos en kranswier spec vormen de submerse vegetatie. Als drijvende planten komt alleen klein kroos voor met <1% bedekkingspercentage. Watervegetatie (2016) De watervegetatie bestaat uit 10 soorten. Deze zijn allen emergente soorten, van een voedselrijk milieu, die zich goed kunnen vestigen met bij een dikke sliblaag. De submerse vegetatie ontbreekt. Als drijvende planten komt alleen klein kroos voor met <1% bedekkingspercentage. Watervegetatie (2012) Liesgras, gele lis, gele waterkers en klein kroos zijn opgemerkt in de omgeving van inventarisatie. Structuur (2018) Transect Er is geen duidelijke structuur aanwezig met een emerse en submerse zone. Deze opname laat zien dat er enkel op sommige plaatsen een emergente vegetatiezone aanwezig is met een breedte tussen 0 meter en 0,2 meter. Enkel sterrenkroos komt voor als submerse plant in een percentage <1% tot 10%. Doorsneden De doorsneden laten zien dat er heel weinig planten aanwezig zijn. Er wordt minder dan 1% van de doorsneden ingenomen door planten. Dit geldt voor zowel de drijvende, ondergedoken en emergente planten. Op één plaats neemt het gewoon sterrenkroos 10% van het wateroppervlakte in als drijvende plant. Structuur (2016) Transect Er is geen duidelijke structuur aanwezig met een emerse en submerse zone. Deze opname laat zien dat er enkel emergente vegetatiezone aanwezig is met een breedte tussen 0 meter en 1 meter. Er zijn geen submerse planten aanwezig. Dit ondiep stratum is niet dichtgegroeid, het bedekkingspercentage van het wateroppervlak schommelt tussen de 0% en 30%. Doorsneden De doorsneden laten zien dat de middengeul plantvrij is en open water bevat. In de emergente zone is er in de waterkolom steeds open water aanwezig is. De emergente planten nemen boven het wateroppervlak tussen de 0% en 30% in. Onder het water nemen de stengels van deze emergente planten tussen de 0 en 20% van de doorsnede in. De oeverzone wordt hierbij niet meegerekend. Het klein kroos neemt als de enigste drijvende fractie van planten tussen de 0% en <0,1%van het wateroppervlakte in. Structuur (2012) Een duidelijke structuur ontbreekt in 2012. Een echte waterzone met waterplanten is afwezig. Hier en daar zijn oeverplanten aanwezig op de oever.

Inventarisatie watervegetatie en structuur Meersbeek

3.3.3.

Vergelijking situatie 2018 ten opzicht van situatie 2016 - 2012

Watervegetatie en structuur In 2012 was er op het opnamepunt geen sprake van een echte watervegetatie. We merkten in 2016 op dat een transect van 100m aantoont dat er hier en daar wel een emergente zone van 10 soorten aanwezig was. In 2018 verlaagt het aantal emergente soorten naar 3 soorten , ook de breedte van het ondiep stratum vermindert van 1 meter naar 0,2m. In het diep stratum, dat tot in 2016 geen planten bezat, groeit nu gewoon sterrenkroos in een percentage van <1% tot 10% bedekking.

Inventarisatie watervegetatie en structuur Meersbeek

3.4. Opname 4 (2018) - 2016 Enkele sfeerbeelden van opname 4

4defOO

3.4.1.

4def40m

4def50m

Oeverzone

Oeverbreedte en bedekking (2018) De oeverbreedte varieert van 0,70 m tot 1,3 m breed (voor definitie oever, zie 2.4. het opnemen van vegetatie). De vegetatie bedekt heel de oever. Deze bedekking door de oevervegetatie schommelt tussen de 95% en 100%. Oeverbreedte en bedekking (2016) De oeverbreedte varieert van 0,90 m tot 1,3 m breed. De vegetatie bedekt nagenoeg heel de oever. Deze bedekking door de oevervegetatie schommelt tussen de 70% en 80%. Oevervegetatie (2018) De oevervegetatie bestaat uit 32 soorten. De relatieve aanwezigheid per soort vind je terug in bijlage 1. De meest voorkomende en dominante soort, riet heeft een voorkeur voor voedsel- en basenrijk milieu. Deze soort is niet gevoelig voor verontreiniging. Riet is een goede indicator voor voedselrijkdom van de bodem. Een nest en jongen van de kleine karekiet werden opgemerkt in de rietkraag. De overige planten zoals harig wilgenroosje, akkerdistel, pitrus, wolfspoot, … bevestigen dat het oevermilieu matig voedselrijk tot voedselrijk is en onder invloed staat van carbonaatrijk water. (bron: Weeda e.a, 1999) Oevervegetatie (2016) De oevervegetatie bestaat uit 22 soorten. De relatieve aanwezigheid per soort vind je terug in bijlage 1. De 2 meest voorkomende soorten, riet en grote egelskop hebben een voorkeur voor voedsel- en basenrijk milieu. Deze soorten zijn niet gevoelig voor verontreiniging. Riet is een goede indicator voor voedselrijkdom van de bodem. De overige planten bevestigen dat het oevermilieu matig voedselrijk tot voedselrijk is en onder invloed staat van carbonaatrijk water. (bron: Weeda e.a, 1999)

3.4.2.

Waterzone

Watervegetatie (2018) De watervegetatie bestaat uit 7 soorten: fonteinkruiden, grote en kleine egelskop, riet watermunt. De relatieve aanwezigheid per soort vind je terug in bijlage 1. Deze soorten wijzen op een voedselrijk milieu. Het gekroesd fonteinkruid is typisch voor helder water en verdwijnt zodra organisch afbraakmateriaal op de bodem zich ophoopt. Haarfonteinkruid komt eerder in een matig voedselrijk milieu voor. Als drijvende plant komt alleen klein kroos voor met een percentage <1% tem 40% bedekkingspercentage.

Inventarisatie watervegetatie en structuur Meersbeek

Watervegetatie (2016) De watervegetatie bestaat uit 14 soorten: fonteinkruiden, sterrenkroos, grote waterweegbree, kleine egelskop,…. De relatieve aanwezigheid per soort vind je terug in bijlage 1. De meeste soorten wijzen op een voedselrijk milieu. Als drijvende plant komt alleen klein kroos voor met <1% bedekkingspercentage. Structuur (2018) Transect De watervegetatie kan duidelijk ingedeeld worden in een ondiep stratum en diep stratum (voor definities, zie 2.4. het opnemen van vegetatie). Grote egelskop, riet en watermunt nemen het ondiep stratum in als emergente planten. Dit ondiep stratum is niet dichtgegroeid, het bedekkingspercentage van het wateroppervlak schommelt tussen de 3% en 50%. De bedekkingspercentage van submerse planten in het ondiep stratum is zeer laag en schommelt tussen de 1% en 7%. Voor het diep stratum schommelt de bedekkingspercentage tussen de 1% en 3%. De breedte van het ondiep stratum schommelt van 0,6 m tot 1,9 m. Doorsneden De doorsneden laten zien dat zowel de waterkolom, als het wateroppervlakte als juist boven de wateroppervlakte steeds open (en helder) water aanwezig is en weinig plantengroei. Ondergedoken nemen de planten tussen de 3% en 10% volume in. De emergente planten nemen boven het wateroppervlak slechts tussen de 3% en 10% in. De oeverzone wordt hierbij niet meegerekend. De drijvende fractie van planten neemt tussen de 1% tot 20% in van het wateroppervlakte. Klein kroos is de oorzaak dat op één opname 20% bedekkingsgraad wordt behaald. Structuur (2016) Transect De watervegetatie kan duidelijk ingedeeld worden in een ondiep stratum en diep stratum (voor definities, zie 2.4. het opnemen van vegetatie). Grote en kleine egelskop, riet, watermunt, bastaard paardenstaart nemen o.a. de het ondiep stratum in als emergente planten. Dit ondiep stratum is niet dichtgegroeid, het bedekkingspercentage van het wateroppervlak schommelt tussen de 1% en 60%. De bedekkingspercentage van submerse planten in het ondiep stratum schommelt tussen de 25% en 60%. Voor het diep stratum schommelt de bedekkingspercentage tussen de 0% en 20%. De breedte van het ondiep stratum schommelt van 0,4 m tot 1,2 m. Doorsneden De doorsneden laten zien dat zowel de waterkolom, als het wateroppervlakte als juist boven de wateroppervlakte steeds open (en helder) water aanwezig is. Ondergedoken nemen de planten tussen de 15% en 40% volume in. De emergente planten nemen boven het wateroppervlak slechts tussen de 1% en 3% in. De oeverzone wordt hierbij niet meegerekend. De drijvende fractie van planten neemt tussen de 1% tot 20% in van het wateroppervlakte.

3.4.3.

Vergelijking situatie 2018 ten opzicht van situatie 2016

Oevervegetatie Het soortental is gestegen in 2018 nl van 22 gestegen naar 32 soorten in 2016. Het gaat over algemene typische soorten voor een voedselrijke omgeving. De soortensamenstelling is licht gewijzigd maar toont aan dat het voedselrijk oeverhabitat niet verandert is in kwaliteit. Een nest en jongen van de kleine karekiet werden opgemerkt in de rietkraag in 2018.

Watervegetatie en structuur Het soortental van de watervegetatie is gedaald van 14 soorten naar 7 soorten in 2018. Gekroesd fonteinkruid en haarfonteinkruid breidt uit door meerder locaties in te nemen. Opvallend is het verdwijnen van gewoon sterrenkroos en grote waterweegbree. Deze 4

Inventarisatie watervegetatie en structuur Meersbeek

opgenoemde soorten zijn allen waterplanten, die het goed doen in regelmatig geschoonde waterlopen en normaal gezien ook blijven. Klein kroos is beduidend in groter bedekkingspercentage aanwezig tov 2016. De watervegetatie behoudt zijn structuur in 2018 door een duidelijk ondiep stratum en diep stratum. Door het verdwijnen van het gewoon sterrenkroos daalt het bedekkingspercentage van de submerse vegetatie van 25%- 60% naar 1% - 7%. Op de doorsnede zien we dat de emergente planten iets meer volume innemen tov 2016 nl tussen 3% en 10%.

Inventarisatie watervegetatie en structuur Meersbeek

3.5. Opname 5 (2018) - 2016 Enkele sfeerbeelden van opname 5

5def00

5defO25

3.5.1.

3defO50

Oeverzone

Oeverbreedte en bedekking (2018) Deze oever heeft een breedte van tussen de 0,6 en 2 meter (voor definitie oever, zie 2.4). De bedekking van de vegetatie op de oever varieert sterk nl tussen de 50% en 100%. Oeverbreedte en bedekking (2016) Deze brede oever heeft een breedte van tussen de 1 en 3 meter. De vegetatie bedekt nagenoeg heel de oever. De plantenbedekking op de oever schommelt tussen de 85% en 100%. Oevervegetatie (2018) De oevervegetatie bestaat uit 19 soorten. De relatieve aanwezigheid per soort vind je terug in bijlage 1. De meest voorkomende soorten, riet en liesgras zijn indicatoren van een voedselrijke situatie. Hij groeit op een modder- en fosfaatrijke bodem. De overige soorten zoals grote brandnetel, rietgras, kleefkruid … tonen ook aan dat het milieu voedselrijk is met een hoog gehalte aan stikstof en fosfaat. De exoot reuzenbalsemien komt in een abundantie schaal van singel, occasioneel tot lokaal dominant voor in drie van de vier opnameplaatsen. (bron: Weeda e.a, 1999) Oevervegetatie (2016) De oevervegetatie bestaat uit 8 soorten. De relatieve aanwezigheid per soort vind je terug in bijlage 1. De meest voorkomende soorten, riet en liesgras zijn indicatoren van een voedselrijke situatie. Hij groeit om een modder- en fosfaatrijke bodem. De overige soorten zoals grote brandnetel, grote lisdodde, moerasbeemdgras, … tonen ook aan dat het milieu voedselrijk is met een hoog gehalte aan stikstof en fosfaat. (bron: Weeda e.a, 1999)

3.5.2.

Waterzone

Watervegetatie (2018) De watervegetatie bestaat uit 3 soorten. De twee emergente soorten liesgras en riet zijn soorten, van een voedselrijk milieu, die zich goed kunnen vestigen met bij een dikke sliblaag. De submerse vegetatie ontbreekt. Als drijvende plant komt alleen klein kroos voor. Deze bezit een bedekkingspercentage van <1% tot 50%. Watervegetatie (2016) De watervegetatie bestaat uit 3 soorten. Deze twee soorten liesgras en riet zijn emergente soorten, van een voedselrijk milieu, die zich goed kunnen vestigen met bij een dikke sliblaag.

Inventarisatie watervegetatie en structuur Meersbeek

De submerse vegetatie ontbreekt. Als drijvende plant komt alleen klein kroos voor met <1% bedekkingspercentage. Structuur (2018) Transect De verlande Meersbeek is opengemaakt. Er is terug overal een watergeul zichtbaar. De linkeroever is in 2018 kort gemaaid geweest. Op de rechter oever, waar de opnamepunten genomen zijn, zijn geen beheersmaatregelen uitgevoerd. Het opnamepunt 5defO50 mondt uit in een breed opengemaakt overstromingsgebied. De rechteroevers hebben een breedte van 0,6 tot 2 m. De emergente zone neemt een breedte in van 0,2m tot 1,1m. In deze emergente zone nemen riet en liesgras dan <1% tot 60% van het wateroppervlakte in. Een submerse zone ontbreekt. Doorsneden De doorsneden wordt enkel genomen in de waterzone, de oeverzone telt niet mee. De planten van de emergente zone nemen een oppervlakte boven het gehele wateroppervlak in <1% en 10% in. Onder het water nemen de stengels van deze emergente planten nog minder volume in nl <1% en 8% van de doorsnede. Het klein kroos neemt als de enigste drijvende fractie van planten een klein percentage nl <1% van het wateroppervlakte in. Structuur (2016) Transect De Meersbeek is hier aan het verlanden. Op verschillende plaatsen gaat de oeverzone met een breedte van 3 m over in een smalle strook water of een emergente zone. In deze emergente zone nemen de planten dan 30% van het wateroppervlakte in. Een submerse zone ontbreekt. Op sommige plaatsen is er geen open water zichtbaar. Doorsneden De doorsneden wordt enkel genomen in de waterzone, de oeverzone telt niet mee. Op de plaatsen waar de Meersbeek geheel dicht gegroeid was is dus geen doorsnede gemaakt. Bij de plaatsen waar er een emergente zone aanwezig is nemen de planten boven het wateroppervlak tussen de 30% en 50% in. Onder het water nemen de stengels van deze emergente planten tussen de 20 en 40% van de doorsnede in. Het klein kroos neemt als de enigste drijvende fractie van planten tussen de 0% en <1% van het wateroppervlakte in.

3.5.3.

Vergelijking situatie 2018 ten opzicht van situatie 2016

Oevervegetatie Het soortental is sterk gestegen in 2018 nl van 8 gestegen naar 19 soorten in 2018. De inrichtingsmaatregelen hebben voor licht en open grond gezorgd. Hierdoor zijn is de soortensamenstelling veranderd doordat er 11 nieuwe soorten zijn bijgekomen. De nieuwkomers zijn typische algemene soorten voor een voedselrijke situatie. De oever is door het uitgraven van de verlande beek ook versmald tot 0,6 – 2m. De invasieve exoot reuzenbalsemien is nu helaas ook geïntroduceerd. Watervegetatie en structuur Door de inrichtingsmaatregelen is de structuur duidelijk verbeterd in 2018. Er is terug een onderscheid tussen een niet te brede oever en de watergeul. Een soortenarme en meestal zeer ijle emergente zone is aanwezig. De soortensamenstelling is nog steeds even arm als in 2016. Deze emergente zone bezit enkel planten die uit de oeverzone richting watergeul groeien. De submerse zone met vegetatie ontbreekt nog steeds.

Inventarisatie watervegetatie en structuur Meersbeek

3.6. Opname 6 (2018) - 2016 Enkele sfeerbeelden van opname 6:

6defO25

6defO40

6defW50

3.6.1.

Oeverzone

Oeverbreedte en bedekking (2018) Deze oever heeft een breedte van tussen de 0,3 meter en 1 meter(voor definitie oever, zie 2.4.). De vegetatie bedekt nagenoeg heel de oever. De planten bedekken de oever voor 80%. Oeverbreedte en bedekking (2016) Deze oever heeft een breedte van tussen de 1 meter en 2,5 meter aan de oostzijde van het weggetje. De Meersbeek ten westen van het weggetje is op de meeste plaatsen dichtgegroeid door de oevervegetatie. De vegetatie bedekt nagenoeg heel de oever. De planten bedekken de oever voor 80%. Oevervegetatie (2018) De oevervegetatie bestaat uit 38 soorten. De relatieve aanwezigheid per soort vind je terug in bijlage 1. De meest voorkomende soort, liesgras is een indicatoren van een voedselrijke situatie, die graag een sliblaag heeft. De overige soorten zoals grote brandnetel, waterpeper, tandzaad … tonen ook aan dat het milieu voedselrijk is met een hoog gehalte aan stikstof en fosfaat. De twee exoten: zwart tandzaad en reuzenbalsemien zijn in een lage abundantie aanwezig. (bron: Weeda e.a, 1999) Oevervegetatie (2016) De oevervegetatie bestaat uit 16 soorten. De meest voorkomende soort, liesgras is een indicatoren van een voedselrijke situatie, die graag een sliblaag heeft. De overige soorten zoals braam, pitrus, grote brandnetel, … tonen ook aan dat het milieu voedselrijk is met een hoog gehalte aan stikstof en fosfaat. Op de linkeroever is ook nog grote lisdodde (tansley-code r) en gele lis (tansley-code r) opgemerkt. (bron: Weeda e.a, 1999)

3.6.2.

Waterzone

Watervegetatie (2018) Oost Er is geen watervegetatie aanwezig. Er is enkel op éen plek een aantal exemplaren van klein kroos als drijvende vegetatie teruggevonden (<1%).

Inventarisatie watervegetatie en structuur Meersbeek

Watervegetatie (2016) Oost De watervegetatie bestaat uit 3 emergente soorten en één submerse soort. De 3 emergente soorten zijn gele lis, liesgras en watermunt. Zij zijn soorten van een matig tot zeer voedselrijk milieu. Gewoon sterrenkroos vertegenwoordigt met <1% de submerse vegetatie. Klein kroos komt met <1% voor als drijvende waterplant. Watervegetatie (2018) West De watervegetatie bestaat uit 2 emergente soorten, liesgras en zwart tandzaad en één submerse soort, gewoon sterrenkroos. De 2 emergente soorten zijn soorten van een matig tot zeer voedselrijk milieu. Gewoon sterrenkroos vertegenwoordigt met <1% de submerse vegetatie. Gewoon sterrenkroos komt voor in regelmatig geschoonde sloten, in tamelijk voedselrijk water. Watervegetatie (2016) West Door volledige verlanding is de watervegetatie afwezig.

Structuur (2018) Oost Transect De Meersbeek heeft hier enkel een duidelijke oeverzone en open water. De emergente zone en submerse zone ontbreken. Doorsneden De doorsnede laat zien dat er geen watervegetatie aanwezig is. De meersbeek bestaat hier enkel uit oevervegetatie en een waterloop zonder planten. West Transect De Meersbeek heeft een duidelijke oeverzone en een onduidelijke emergente zone van slechts 0,3m breed. De watergeul is open water. De minimale aanwezigheid van het sterrenkroos zorgt voor lokaal een submerse zone in de middengeul. De oeverzone is tussen de 0,45 en 0,9 meter breed. Doorsneden De doorsnede laat zien dat er slechts zeer weinig volume wordt ingenomen in de waterzone. De planten onder, boven en op het wateroppervlakte nemen nooit meer dan <1% opp in. Structuur (2016) Oost Transect De Meersbeek heeft een duidelijke oeverzone, emergente zone en open water. De minimale aanwezigheid van het sterrenkroos zorgt voor lokaal een submerse zone in de middengeul. De oeverzone is gemiddeld 1 meter breed, de aansluitende emergente zone 60 cm. Doorsneden De doorsnede laat zien dat er slechts zeer weinig volume wordt ingenomen in de waterzone. De planten boven het wateroppervlak nemen gemiddeld 5 % in. Onder het water nemen de stengels van deze emergente planten en het sterrenkroos 3% van de doorsnede in. Het klein kroos neemt als de enigste drijvende fractie van planten <1% van het wateroppervlakte in.

Inventarisatie watervegetatie en structuur Meersbeek

West Transect en doorsnede De Meersbeek is hier geheel verland. Er is dus geen emerse en submerse zone aanwezig.

3.6.3.

Vergelijking situatie 2018 ten opzicht van situatie 2016

Oevervegetatie Het soortental is sterk gestegen in 2018 nl van 16 gestegen naar 38 soorten in 2018. De soortensamenstelling is veranderd doordat er 22 nieuwe soorten zijn bijgekomen. De nieuwkomers zijn nog steeds typische algemene soorten voor een voedselrijke situatie. De oever is door het uitgraven van de verlande beek versmald tot versmald tot 0,45 – 1m. De invasieve exoot reuzenbalsemien en zwart tandzaad is nu helaas ook geïntroduceerd. Watervegetatie en structuur Door de inrichtingsmaatregelen is de toen verlande Meersbeek (west) zonder structuur in ontwikkeling. Enkele planten in een lage abundantie bevolken de emergente en submerse zone. De Meersbeek ten oosten van het weggetje verliest zijn minimale structuur van in 2016. Er is geen emergente zone meer aanwezig en de enigste vertegenwoordiger van de submerse zone nl gewoon sterrenkroos is verdwenen. De aanwezige klein kroos is te verwaarlozen in bedekkingspercentage (<1%)

Inventarisatie watervegetatie en structuur Meersbeek

3.7. Opname 7 (2018) - 2016 Enkele sfeerbeelden van opname 7

7defNW25

3.7.1.

7defNW50

7defNW75

Oeverzone

Oeverbreedte en bedekking (2018) Deze oever heeft een breedte van tussen de 0,4 en 1,2 meter (voor definitie oever, zie 2.4.). De plantenbedekking op de oever schommelt tussen de 80% en 100%. Oeverbreedte en bedekking (2016) Deze oever heeft een breedte van tussen de 1 en 4 meter. De plantenbedekking op de oever schommelt tussen de 75% en 80%. Hier en daar zie je de bodem. De oeverbreedte van 4 meter op 1 opname punt duidt aan dat daar de beek sterk verland was. Oevervegetatie (2018) De oevervegetatie bestaat uit 22 soorten. De relatieve aanwezigheid per soort vind je terug in bijlage 1. De meest voorkomende soorten nl rietgras, kleefkruid zijn indicatoren van een voedselrijke situatie. De overige soorten zoals grote brandnetel, grote lisdodde, pitrus, wolfspoot, … tonen ook aan dat het milieu voedselrijk is met een hoog gehalte aan stikstof en fosfaat. (bron: Weeda e.a, 1999) Oevervegetatie (2016) De oevervegetatie bestaat uit 14 soorten. De meest voorkomende soorten, liesgras, grote egelskop, rietgras zijn indicatoren van een voedselrijke situatie. De overige soorten zoals grote brandnetel, grote lisdodde, pitrus, wolfspoot, … tonen ook aan dat het milieu voedselrijk is met een hoog gehalte aan stikstof en fosfaat. (bron: Weeda e.a, 1999)

3.7.2.

Waterzone

Watervegetatie (2018) De watervegetatie bestaat uit 5 soorten. Rietgras, liesgras, grote lisdodde, grote egelskop zijn typische emergente planten. Gewoon sterrenkroos is een typische submerse plant. Al deze soorten zijn soorten van een voedselrijk milieu. Klein kroos is afwezig. Watervegetatie (2016) De watervegetatie bestaat uit 7 soorten. Rietgras, liesgras, grote lisdodde, grote egelskop zijn typische emergente planten. Gewoon sterrenkroos is een typische submerse plant. Al deze soorten zijn soorten van een voedselrijk milieu. Als drijvende plant komt alleen klein kroos voor met <1% bedekkingspercentage

Inventarisatie watervegetatie en structuur Meersbeek

Structuur (2018) Transect De Meersbeek heeft een duidelijke oeverzone van 0,4 en 1,2 meter breed. Op 2 van de vier opnamen is een emergente zone aanwezig van 0,4m-1,2m breed. In deze emergente zone nemen de planten 20% - 50% van het wateroppervlakte in. Op 2 plaatsen is er gewoon sterrenkroos opgemerkt in de submerse zone met een bedekking van <1% tot 4%. Doorsneden De doorsneden wordt enkel genomen in de waterzone, de oeverzone telt niet mee. De doorsnede laat zien dat er zeer weinig planten aanwezig zijn in de emerse of submerse zone. Slechts bij één opname zorgt grote egelskop ervoor dat voor 5% van de doorsnede onder en boven water ingenomen wordt door vegetatie. De overige oppervlakten schommelen tussen de 0% en <1%.

Structuur (2016) Transect De Meersbeek heeft op uitgezonderd één punt een duidelijke oeverzone van gemiddeld 1 m breed en een emergente zone van 40 a 50 cm breed. In deze emergente zone nemen de planten 10% van het wateroppervlakte in. Op 2 plaatsen is er gewoon sterrenkroos opgemerkt in de submerse zone met een bedekking van <1% tot 4%. Doorsneden De doorsneden wordt enkel genomen in de waterzone, de oeverzone telt niet mee. Op de plaats waar de Meersbeek geheel dicht gegroeid was is dus geen doorsnede gemaakt. Bij de plaatsen waar er een emergente zone aanwezig is nemen de planten boven het wateroppervlak tussen de 3% en 5% in. Onder het water nemen de stengels van deze emergente planten + het sterrenkroos tussen de <1% en 3% van de doorsnede in. Het klein kroos neemt als de enigste drijvende fractie van planten <1% van het wateroppervlakte in.

3.7.3.

Vergelijking situatie 2018 ten opzicht van situatie 2016

Inventarisatie watervegetatie en structuur Meersbeek

3.8. Opname 8 (2018) - 2016 Enkele sfeerbeelden van opname 8

8defNW25

3.8.1.

8def00

8defZO50

Oeverzone

Oeverbreedte en bedekking (2018) Deze oever is zeer steil en smal. Zijn breedte schommelt tussen de 0,2 m en 0,3 m. Bomen fixeren de oever. De beek is op de verlande plaatsen weer opengemaakt. De bedekking van de oevervegetatie bedraagt tussen de 70 en 85%. Oeverbreedte en bedekking (2016) Deze oever is op de meeste plaatsen zeer steil en smal. Zijn breedte schommelt tussen de 0,2 m en 0,3 m. Bomen fixeren de oever. Op twee plaatsen is de beek (bijna) volledig verland. De bedekking van de oevervegetatie bedraagt tussen de 70 en 80%. Oevervegetatie (2018) De oevervegetatie bestaat uit 23 soorten. Een deel van de soorten zijn gebonden aan een schaduwrijk milieu onder heggen of in bosranden. De aanwezige wilgen, canadapopulieren en gewone esdoornen zorgen hiervoor. Alle soorten zijn typerend voor een voedselrijke omgeving. Op twee plaatsen zijn twee typische oeverplanten nl liesgras en grote lisdodde aanwezig. Liesgras in een indicator van een voedselrijk milieu. (bron: Weeda e.a, 1999) Oevervegetatie (2016) De oevervegetatie bestaat uit 16 soorten. De meeste soorten zijn eerder gebonden aan een schaduwrijk milieu onder heggen of in bosranden. De aanwezige wilgen, canadapopulieren en gewone esdoornen zorgen hiervoor. Op één plaats zijn twee typische oeverplanten nl liesgras en grote lisdodde dominant en occasioneel aanwezig. Dit is de plaats, waar de beek volledig dichtgegroeid is. (bron: Weeda e.a, 1999)

3.8.2.

Waterzone

Watervegetatie (2018) De watervegetatie is minimaal aanwezig. Enkel gewoon sterrenkroos is teruggevonden op 2 plekken in een lage abundantie. Watervegetatie (2016) De watervegetatie ontbreekt bij deze opname.

Inventarisatie watervegetatie en structuur Meersbeek

Structuur (2018) Transect De Meersbeek is hier op de twee verlande punten opengemaakt. Een duidelijke steile oever met watergeul is overal herkenbaar. In de open waterzone groeit enkel gewoon sterrenkroos in lage abundantie. Dus voorlopig is er geen sprake van een duidelijke onderverdeling in een emergente en submerse zone. Doorsneden De doorsneden wordt enkel genomen in de waterzone, de oeverzone telt niet mee. De doorsneden toont aan dat de watergeul nagenoeg geen planten bezit. Slechts <1% van het wateroppervlakte wordt ingenomen door het gewoon sterrenkroos drijvend in de submerse zone.

Structuur (2016) Transect De Meersbeek is hier op twee punten aan het verlanden. Op de andere plaatsen gaat de steile smalle oever over in open waterzone zonder emergente of submerse planten. Doorsneden De doorsnede toont ook aan dat er geen planten aanwezig zijn in de watergeul.

3.8.3.

Vergelijking situatie 2018 ten opzicht van situatie 2016

Oevervegetatie Het soortental is gestegen in 2018 nl van 16 naar 23 soorten. De soortensamenstelling is veranderd door de nieuwkomers maar alle soorten zijn nog steeds typerend voor schaduwrijke en voedselrijke omgeving onder de aanwezige bomen en bemest weiland als aangrenzend landgebruik. De oever is na het verwijderden van de vegetatie in de verlande delen van de beek over heel de lengte een steile, smalle oever. Boomwortels zorgen voor de structuur en de stabiliteit.

Watervegetatie en structuur Door het openmaken van de verlande delen gaat de steile oever overal over in een watergeul. De watergeul bevat zowel in 2016 als 2018 geen emergente en submerse zone. Enkel zeer lokaal vind je een kleine plek gewoon sterrenkroos.

Inventarisatie watervegetatie en structuur Meersbeek

3.9. Opname 9 (2018) - 2016 Enkele sfeerbeelden van opname 9

9def00

9defNW25

3.9.1.

9defNW50

Oeverzone

Oeverbreedte en bedekking (2018) Deze oever heeft een breedte van 30cm (voor definitie oever, zie 2.4.). De oever is niet dichtgegroeid, op vele plaatsen zie je de bodem. De plantenbedekking op de oever schommelt tussen de 30% en 70%. De steile oever heeft een breedte van 30 cm. Oeverbreedte en bedekking (2016) Deze oever heeft een breedte van 30cm. De oever is niet dichtgegroeid, op vele plaatsen zie je de bodem. De plantenbedekking op de oever schommelt tussen de 30% en 70%. De steile oever heeft een breedte van 30 cm.

Oevervegetatie (2018) De beperkte oevervegetatie bestaat uit 9 soorten nl gewone bereklauw, grote brandnetel, haagwinde, kleefkruid, klimop, schietwilg, gewone vlier en zevenblad. Het zijn allen typische planten voor een voedselrijke en vochtige bodem. Zij groeien zoals hier goed langs struweel, onder heggen en langs bosranden. De relatieve aanwezigheid per soort vind je terug in bijlage 1. (bron: Weeda e.a, 1999) Oevervegetatie (2016) De beperkte oevervegetatie bestaat uit 7 soorten nl grote brandnetel, haagwinde, kleefkruid, klimop, koninginnenkruid, schietwilg en zevenblad. Het zijn allen typische planten voor een voedselrijke en vochtige bodem. Zij groeien zoals hier goed langs struweel, onder heggen en langs bosranden. De relatieve aanwezigheid per soort vind je terug in bijlage 1. (bron: Weeda e.a, 1999)

3.9.2.

Waterzone

Watervegetatie (2018) De watervegetatie ontbreekt nagenoeg op de opnameplaatsen. Enkele exemplaren van Liesgras werd wel als emergente plant aan de overzijde waargenomen. Klein kroos komt in een zeer lage abundantie voor als drijvende plant. Watervegetatie (2016) De watervegetatie bestaat uit 3 soorten. Rietgras, liesgras en een zeggesoort. Dit zijn typische emergente planten van een voedselrijk milieu. Echte waterplanten en drijvende waterplanten ontbreken.

Inventarisatie watervegetatie en structuur Meersbeek

Structuur (2018) Transect De smalle Meersbeek heeft hier een zeer steile oever van 30 cm. De structuur bestaat uit een oever en een watergeul zonder zonering. Met lokaal een uitzondering (1 plek aan de overkant) is de emergente en submerse zone afwezig. Doorsneden De doorsneden laat zien dat water voor het grootste deel vrij is. <1% van het wateroppervlakte wordt ingenomen door drijvend klein kroos. Structuur (2016) Transect De smalle Meersbeek heeft hier een zeer steile oever van 30 cm. Sporadisch komt er in de emergente waterzone planten voor. Deze planten nemen dan tussen de 0 en 10% in van het wateroppervlak. Er is geen submerse zone aanwezig. Doorsneden De doorsneden laat zien dat water voor het grootste deel vrij is. Bij de plaatsen waar er een emergente zone aanwezig is nemen de planten boven het wateroppervlak tussen de 5% en 10% in. Onder het water nemen de stengels van deze emergente planten de 3% en 10% van de doorsnede in. Drijvende bladeren of sterrenkroos is afwezig.

3.9.3.

Vergelijking situatie 2018 ten opzicht van situatie 2016

Oevervegetatie Er hebben zich weinig veranderingen voorgedaan op de steile oever. De soortensamenstelling , –aantal en bedekking is nagenoeg identiek gebleven.

Watervegetatie en structuur De beperkte watervegetatie in 2016 is nog steeds minimaal. Het liesgras en rietgras in de emerse zone is verdwenen of beperkt tot één plekje met liesgras. We hebben dus nog steeds geen duidelijke structuur in 2018: enkel een steile oever met een watergeul met enkele exemplaren van klein kroos.

Inventarisatie watervegetatie en structuur Meersbeek

4. Referenties Bijkerk R., 2010. Handboek Hydrobiologie. Biologisch onderzoek voor de ecologische beoordeling van Nederlandse zoete en brakke binnenwateren. Rapport 2010-28 Stichting Toegepast Onderzoek Waterbeheer, Amersfoort Dijkstra, J.P. Van Pelt, D. en Van Diggelen, R., 2013. Uitvoering monitoring Natuurinrichtingsproject Latemse Meersen, deel Keuzemeersen, jaar 2 en Meersbeek, jaar -1. Rapport Universiteit Antwerpen, Onderzoeksgroep Ecosysteembeheer, ECOBE 013 –R157. Van Landuyt W., Hoste I., Vanhecke L., Van den Bremt P. Vercruysse W. & De Beer D. (red.) 2006. Atlas van de Flora van Vlaanderen en het Brussels gewest. Nationale Plantentuin en het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek i.s.m. Flo.Wer vzw. Weeda.j., Westra r., Westra ch., Westra t., 1999. Nederlandse oecolgische flora: wilde planten en hun relaties. Amsterdam. Uitgeverij IVN.

Inventarisatie watervegetatie en structuur Meersbeek

5. Bijlagen Bijlage 1. Vegetatie- en structuuropnamen

Inventarisatie watervegetatie en structuur Meersbeek

Opnamenummer: Datum Opname door:

26/06/2018 Kathleen Verstraete, Isolde Aelvoet Linkeroever. Linker- en rechteroever zijn gelijkaardig Linker/rechteroever: lengte proefvlak 100m aantal monsteropname: 1 om de 25m (5) Slibdikte 0,5m Waterdiepte 0,2 m Breedte 9m Monster 1def 00 midden A transect 1 Oeverbegroeiing Bedekking totaal: Nederlandse soortnaam Breedte +-1m (2018) Breedte +-1m (2016) Grote egelskop Moeraszegge Blauw glidkruid Watermunt Wolfspoot Grote waterweegbree Zeegroene muur Grote lisdodde Pitrus Gele waterkers Kleine lisdodde Moerasvergeet-mij-nietje

2 Watervegetatie a) Emers Breedte (2018): 0,6m

Bedekking ondiep stratum Nederlandse soortnaam Oeverzegge Grote egelskop Moeras-vergeet-mij-nietje Waterweegbree spec.

Wet. Naam Sparganium erectum Carex acutiformis Scutellaria galericulata Mentha aquatica Lycopus europaeus Alisma plantago-aquatica Stellaria palustris Typha latifolia Juncus effusus Rorippa amphibia Typha angustifolia Myosotis scorpioides Galium aparine

2018 2016 B Doorsnede 100% Ondergedoken Tansley-code Tansley-code Drijvend a o Emers d d r o r o o o s r r r r r s s s o r

Wet. Naam Carex riparia Sparganium erectum Myosotis scorpioides Alisma spec.

2018 2016 60% 18% Tansley-code Tansley-code r o f r r f

2018 1% <1% 1%

2016 10% 1% 1%

2018 b)Submers Breedte (2018): 2m

c) Drijvend

2016

Bedekking ondiep stratum Bedekking diep stratum Nederlandse soortnaam Haarfonteinkruid Gekroesd fonteinkruid Gewoon sterrenkroos

Wet. Naam Potamogeton trichoides Potamogeton crispus Callitriche platycarpa

1% 10% 2% 5% Tansley-code Tansley-code r r o

Bedekking ondiep/diep stratum Klein kroos

Lemna minor

<1% r

Opmerking: Opnamenummer: Datum Opname door: Linker/rechteroever: lengte proefvlak aantal monsteropname: Monster 1Def W 25m A Transect 1 Oeverbegroeiing breedte 0,90m (2018) Breedte 1m (2016)

2 Watervegetatie a) Emers Breedte0,4m (2018) Breedte 0,5m (2016)

1 26/06/2018 Kathleen Verstraete, Isolde Aelvoet Linkeroever. Linker- en rechteroever zijn gelijkaardig 100m 1 om de 25m

Bedekking totaal: Nederlandse soortnaam Grote egelskop Moeraszegge Blauw glidkruid Watermunt Moerasvergeet-mij-nietje Wolfspoot Pitrus Harig wilgenroosje Lidrus Schildereprijs Gevederd tandzaad Gele lis Bastaardpaardenstaart Moerasrolklaver Kleefkruid Kruipende boterbloem Egelsboterbloem Zilverschoon

Bedekking ondiep stratum Nederlandse soortnaam Grote egelskop Watermunt Lidrus Grote lisdodde

Wet. Naam Sparganium erectum Carex acutiformis Scutellaria galericulata Mentha aquatica Myosotis scorpioides Lycopus europaeus Juncus effusus Epilobium hirsutum Equisetum palustre Veronica scutellata Bidens tripartita Iris pseudacorus Equisetum litorale Lotus pedunculatus Gallium aparine Ranunculus repens Ranunculus flammula Potentilla anserina

2018 2016 B Doorsnede 80% 70% Ondergedoken Tansley-code Tansley-code Drijvend Emers o f f f o r o o r r o r d d s r o s s r o r r r r r

Wet. Naam Sparganium erectum Mentha aquatica Equisetum palustre Typha latifolia

2018 2016 60% 10% Tansley-code Tansley-code f o o r r f

2018 1% <1% 1%

2016 30% 5% 5%

b)Submers

Bedekking ondiep stratum Bedekking diep stratum Nederlandse soortnaam Wet. Naam Waterweegbree spec. (grote of slanke)Alisma spec. Gewoon sterrenkroos Callitriche platycarpa Kleine egelskop Sparganium emersum

c) Drijvend

Bedekking ondiep stratum Bedekking diep stratum klein kroos

Opmerking:

2018 2016 <1% 10% 0% 30% Tansley-code Tansley-code f o r 2018 1% 0%

Lemna minor

2016 0% 0%

Opnamenummer: Datum Opname door: Linker/rechteroever: lengte proefvlak aantal monsteropname: Monster 1Def W 50m A Transect 1 Oeverbegroeiing Breedte 1,10m (2018) Breedte 0,8m (2016)

1 26/06/2018 Kathleen Verstraete, Isolde Aelvoet Linkeroever. Linker- en rechteroever zijn gelijkaardig 100m 1 om de 25m (5)

Bedekking totaal: Nederlandse soortnaam Grote egelskop Moeraszegge Blauw glidkruid Watermunt Wolfspoot Grote kattenstaart Grote lisdodde Grote wederik Moerasrolklaver Moerasvergeet-mij-nietje

Wet. Naam Sparganium erectum Carex acutiformis Scutellaria galericulata Mentha aquatica Lycopus europaeus Lythrum salicaria Typha latifolia Lysimachia vulgaris Lotus pedunculatus Myosotis scorpioides

2018 2016 B Doorsnede 80% 60% Ondergedoken Tansley-code Tansley-code Drijvend f d Emers d cod o r r r r r s o r s r r

2 Watervegetatie a) Emers breedte 0,20m (2018) Breedte 0,40m (2016)

Bedekking ondiep stratum Nederlandse soortnaam Grote egelskop Watermunt Grote lisdodde Gewoon sterrenkroos

Wet. Naam Sparganium erectum Mentha aquatica Typha latifolia Callitriche platycarpa

40% 10% Tansley-code Tansley-code f r o r r r

b)Submers

Bedekking ondiep stratum Bedekking diep stratum Nederlandse soortnaam Wet. Naam Gekroesd fonteinkruid Potamogeton crispus Gewoon sterrenkroos Callitriche platycarpa Kleine egelskop Sparganium emersum Waterweegbree spec. (grote of slanke)Alisma spec.

0% 10% 0% 5% Tansley-code Tansley-code r f r f

2018 1% <1% 1%

2016 20% 10% 3%

c) Drijvend

Opmerking:

Bedekking ondiep stratum Bedekking diep stratum Klein kroos

Lemna minor

2018 <1% 0% r

2016 0% 0%

Opnamenummer: Datum Opname door: Linker/rechteroever: lengte proefvlak aantal monsteropname: Monster 1Def O 25m A Transect 1 Oeverbegroeiing Breedte 1,40m Breedte 1m (2016)

2 Watervegetatie a) Emers Breedte 0,40m (2018) Breedte 0,40m (2016)

1 26/06/2018 Kathleen Verstraete, Isolde Aelvoet Linkeroever. Linker- en rechteroever zijn gelijkaardig 100m 1 om de 25m (5)

Bedekking totaal: Nederlandse soortnaam Grote egelskop Moeraszegge Blauw glidkruid Watermunt Wolfspoot Grote kattenstaart Riet Lidrus Akkerdistel Gevederd tandzaad Bastaardpaardenstaart Kleefkruid Gewoon sterrenkroos Watermunt Moerasrolklaver Moerasvergeet-mij-nietje

Wet. Naam Sparganium erectum Carex acutiformis Scutellaria galericulata Mentha aquatica Lycopus europaeus Lythrum salicaria Phragmites australis Equisetum palustre Cirsium arvense Bidens tripartita Equisetum litorale Gallium aparine Callitriche platycarpa Mentha aquatica Lotus pedunculatus Myosotis scorpioides

2018 2016 70% 70% B Doorsnede Tansley-code Tansley-code Ondergedoken d o Drijvend f d Emers f r o o o r r o o o o o s r r r o o r

Bedekking ondiep stratum Nederlandse soortnaam Grote egelskop Watermunt Moeraszegge

Wet. Naam Sparganium erectum Mentha aquatica Carex acutiformis

65% 30% Tansley-code Tansley-code d o r o r

2018 5% <1% 3%

2016 10% 1% 5%

b)Submers

c) Drijvend

Bedekking ondiep stratum Bedekking diep stratum Nederlandse soortnaam Haarfonteinkruid Gewoon sterrenkroos Kleine egelskop Waterweegbree spec. Bedekking ondiep stratum Bedekking diep stratum Klein kroos

Wet. Naam Potamogeton trichoides Callitriche platycarpa Sparganium emersum Alisma spec.

Lemna minor

2018 2016 5% 10% 5% 5% Tansley-code Tansley-code o f o o <1% 0% r

0% 0%

Opmerking: Opnamenummer: 1 Datum 4/07/2016 Opname door: Kathleen Verstraete, Isolde Aelvoet Linker/rechteroever: Linkeroever. Linker- en rechteroever zijn gelijkaardig lengte proefvlak 100m aantal monsteropname: 2 Monster 1Def O 50m A Transect 1 Oeverbegroeiing Breedte 1m (2018) Breedte 1m (2016)

2 Watervegetatie a) Emers breedte 0,90m (2018) Breedte 0,40m (2016) b)Submers

2018 80%

Bedekking totaal: Nederlandse soortnaam Grote egelskop Moeraszegge Gele waterkers Watermunt Pitrus Blauw glidkruid Wolfspoot Akkerdistel Bastaardpaardenstaart Waterweegbree spec. Kleefkruid Moerasvergeet-mij-nietje Watertorkruid Grote kattenstaart Moerasrolklaver Schildereprijs

Wet. Naam Sparganium erectum Carex acutiformis Rorippa amphibia Mentha aquatica Juncus effessus Scutellaria galericulata Lycopus europaeus Cirsium arvense Equisetum litorale Alisma spec. Gallium aparine Myosotis scorpioides Oenanthe aquatica Lythrum salicaria Lotus pedunculatus Veronica scutellata

Bedekking ondiep stratum Nederlandse soortnaam Grote egelskop

Wet. Naam Sparganium erectum

Bedekking ondiep stratum Bedekking diep stratum Nederlandse soortnaam Haarfonteinkruid Gewoon sterrenkroos Waterweegbree spec.

d f r o r o o r

r r r o r r o r 60% 10% Tansley-code Tansley-code f o <1% <1%

Wet. Naam Potamogeton trichoides Callitriche platycarpa Alisma spec.

2016 100% Tansley-code B Doorsnede f Ondergedoken f Drijvend Emers r f r

20% 10% Tansley-code

r o o

2018 4% <1% 1%

2016 5% 1% 1%

c) Drijvend

Opmerking:

Bedekking ondiep stratum Nederlandse soortnaam Klein kroos

Wet. Naam Lemna minor

2018 2016 4% 1% Tansley-code Tansley-code o o

Opnamenummer: 1 Datum 2012 Opname door: rapportage UA (Dijkstra e.a., 2013) aantal monsteropname: 1 Inventarisatie oever Wet. Naam Cardamine pratensis Carex acuta Equisetum palustre Juncus effusus Lycopus europeus Mentha aquatica Myosotis sp.

Nederlandse soortnaam gewone pinksterbloem scherpe zegge lidrus piturs wolfspoot watermunt vergeet-me-nietje spec

Bedekking onbekend onbekend onbekend onbekend onbekend onbekend onbekend

Inventarisatie water Wet. Naam Carex acuta Glyceria maxima Iris pseudocorus Juncus effusus Lycopus europeus Mentha aquatica Phragmites australis Rorippa amphibia Sparganium erectum Typha latifolia Lemna minor

Nederlandse soortnaam scherpe zegge liesgras gele lis pitrus wolfspoot watermunt riet gele waterkers grote egelskop grote lisdodde klein kroos

Bedekking onbekend onbekend onbekend onbekend onbekend onbekend onbekend onbekend onbekend onbekend onbekend

Plantenlijst opname 1 Oevervegetatie 2018 Akkerdistel Cirsium arvense Blauw glidkruid Scutellaria galericulata Gele lis Iris pseudacorus Gele waterkers Rorippa amphibia Gevederd tandzaad Bidens tripartita Grote egelskop Sparganium erectum Grote kattenstaart Lythrum salicaria Grote lisdodde Typha latifolia Grote waterweegbree Alisma plantago-aquatica Grote wederik Lysimachia vulgaris Harig wilgenroosje Epilobium hirsutum Kleine lisdodde Typha angustifolia Lidrus Equisetum palustre Moerasvergeet-mij-nietje Myosotis scorpioides Moeraszegge Carex acutiformis Pitrus Juncus effusus Riet Phragmites australis Schildereprijs Veronica scutellata Watermunt Mentha aquatica Wolfspoot Lycopus europaeus Zeegroene muur Stellaria palustris

Watervegetatie-emers Grote egelskop Grote lisdodde Lidrus Moeraszegge Oeverzegge Watermunt

Sparganium erectum Typha latifolia Equisetum palustre Carex acutiformis Carex riparia Mentha aquatica

Watervegetatie-submers Haarfonteinkruid Potamogeton trichoides

Watervegetatie-drijvend Klein kroos Lemna minor

Opnamenummer: Datum

2 27/06/2018

Opname door: Linker/rechteroever:

Kathleen Verstraete, Isolde Aelvoet Rechteroever. Linker- en rechteroever zijn gelijkaardig

lengte proefvlak aantal monsteropname: Slibdikte Waterdiepte Breedte

100m 1 om de 25 m (4) 0,15m 0,56 m 5-6m

Monster 2def00(midden) A Transect 1 Oeverbegroeiing Bedekking totaal: breedte 1m (2018) Nederlandse soortnaam breedte 4m (2016) liesgras waterpeper pitrus reuzebalsemien brandnetel moerasvergeet-me-nietje wolfspoot gewoon struisgras watermunt klein kroos ridderzuring 2 Watervegetatie a) Emers

b)Submers

Bedekking ondiep stratum Nederlandse soortnaam liesgras Bedekking ondiep stratum Bedekking diep stratum Nederlandse soortnaam

2018 80% Wet. Naam Tansley-code Glyceria maxima d Persicaria hydropiper s Juncus effusus r Impatiens glandulifera r Uritica diocia r Myosotis scorpioides Lycopus europaeus Agrostis capillaris Mentha aquatica Lemna minor Rumex obtusifolius

2016 80% Tansley-code d o r

30% Tansley-code o

Wet. Naam Glyceria maxima

Wet. Naam

r r o r r r

0% 0% 0% 0% Tansley-code Tansley-code

B Doorsnede Ondergedoken Drijvend Emers

2018 10% 0% 10% 0% <1% 0% 15%

c) Drijvend

Opmerking

Bedekking ondiep stratum Nederlandse soortnaam Wet. Naam klein kroos Lemna minor dichtgegroeide beek in 2016 is opengemaakt

2018 2016 0% <1% Tansley-code Tansley-code r

Opnamenummer: Datum Opname door: Linker/rechteroever: lengte proefvlak aantal monsteropname: Monster 2defN25m A Transect 1 Oeverbegroeiing breedte 1m (2018) breedte 1,5m (2016)

2 27/06/2018 Kathleen Verstraete, Isolde Aelvoet Rechteroever. Linker- en rechteroever zijn gelijkaardig 100m 1 om de 25 m (4) 2018

B Doorsnede 80% Ondergedoken Tansley-code Drijvend Emers f r d r r f

Bedekking totaal: Nederlandse soortnaam liesgras waterpeper pitrus grote brandnetel wolfspoot rietgras gestreepte witbol mannagras watermunt kattestaart

Wet. Naam Glyceria maxima Persicaria hydropiper Juncus effusus Urtica Dioca Lycopus europaeus Phalaris arundinacea holcus lanatus Glyceria fluitans Mentha aquatica Lythrum salicaria

2 Watervegetatie a) Emers breedte 0m (2018) breedte 0,40m (2016)

Bedekking ondiep stratum Nederlandse soortnaam pitrus

Wet. Naam Juncus effusus

0% 20% Tansley-code Tansley-code d

b)Submers

Bedekking ondiep stratum Bedekking diep stratum Nederlandse soortnaam

Wet. Naam

0% 0% 0% 0% Tansley-code Tansley-code

Bedekking Nederlandse soortnaam

Wet. Naam

0% 0% Tansley-code Tansley-code

c) Drijvend

Opmerking

80% Tansley-code cd r cd o r r r

2016

o r r

Veenwortel aanwezig in het diep stratum aan de rechterzijde (vegetatie juist verwijderd op rechteroever of gegraven)

2018 0% 0% 0%

2016 5% 0% 10%

Opnamenummer: Datum Opname door: Linker/rechteroever: lengte proefvlak aantal monsteropname:

2 27/06/2018 Kathleen Verstraete, Isolde Aelvoet Rechteroever. Linker- en rechteroever zijn gelijkaardig 100m 1 om de 25 m (4)

Monster 2defN50m A Transect 1 Oeverbegroeiing Bedekking totaal: Nederlandse soortnaam breedte: 1m (2018) breedte: 2m tot midden (2016) liesgras kattestaart rietgras wolfspoot geknikte vossestaart waterpeper grote lisdodde grote brandnetel klein kroos pitrus 2 Watervegetatie a) Emers breedte: 0m (2018) breedte: 0m (2016)

Bedekking ondiep stratum Nederlandse soortnaam

b)Submers

Bedekking ondiep stratum Bedekking diep stratum Nederlandse soortnaam

c) Drijvend

Opmerking

2018 2016 80% 80% Wet. Naam Tansley-code Tansley-code Glyceria maxima d d Lythrum salicaria s Phalaris arundinacea r Lycopus europaeus r Alopecurus geniculatus r Persicaria hydropiper r Typha latifolia o Urtica dioca s Lemna minor r Juncus effusus r

Wet. Naam

0% 0% Tansley-code Tansley-code

Wet. Naam

0% 0% 0% 0% Tansley-code Tansley-code

B Doorsnede Ondergedoken Drijvend Emers

2018 0% nvt <1% nvt 0% nvt

Bedekking ondiep stratum <1% 0% Nederlandse soortnaam Wet. Naam Tansley-code Tansley-code klein kroos lemna minor r De volledig verlande beek in 2016 is opengemaakt. Watervegetatie ontbreekt met uitzondering van 1 plekje kikkerbeet (r) in diepstratum aan rechterzijde Opnamepunt is 10 meter Nwaarts verschoven door aanwezigheid van nieuwe brug

2016

Opnamenummer: Datum Opname door: Linker/rechteroever: lengte proefvlak aantal monsteropname:

2 27/06/2018 Kathleen Verstraete, Isolde Aelvoet Rechteroever. Linker- en rechteroever zijn gelijkaardig 100m 1 om de 25 m (4)

Monster 2defO25m A Transect Bedekking totaal: 1 Oeverbegroeiing Nederlandse soortnaam breedte: 1m (2018) liesgras breedte: tot midden (2016)grote egelskop rietgras gewone smeerwortel wolfspoot zegge spec klein kroos pitrus

2 Watervegetatie a) Emers breedte: 0m (2018) breedte: 0m (2016) b)Submers

c) Drijvend

Opmerking

Bedekking ondiep stratum Nederlandse soortnaam

Bedekking ondiep stratum Bedekking diep stratum Nederlandse soortnaam gewoon sterrenkroos Bedekking ondiep stratum Nederlandse soortnaam klein kroos

2018 95% Wet. Naam Glyceria maxima Sparganium erectum Phalaris arundinacea Symphytum officinale Lycopus europaeus carex spec Lemna minor Juncus effusus

Wet. Naam

Wet. Naam Callitriche platycarpa Wet. Naam Lemna minor

d s o s s

2016 80% Tansley-code d r

s r r

0% 0% Tansley-code Tansley-code

<1% 0% 0% 0% Tansley-code Tansley-code s <1% 0% Tansley-code Tansley-code r

Beek opengemaakt, water zichtbaar Reuzebalsemien aanwezig op linkeroever linkeroever gaat over in een grotere overstomingszone met dominant liesgras

B Doorsnede Ondergedoken Drijvend Emers

2018 <1% <1% 0%

2016 5% 0% 10%

Opnamenummer: Datum

2 27/06/2018

lengte proefvlak aantal monsteropname:

Kathleen Verstraete, Isolde Aelvoet Rechteroever. Linker- en rechteroever zijn gelijkaardig 100m 1 om de 25 m (4)

Monster 2defO50m

Onbereikbaar

Opname door: Linker/rechteroever:

Opnamenummer: Datum Opname door: aantal monsteropname: Inventarisatie oever Wet. Naam Agrostis stolonifera Carex otrubae Cirsium arvense Equisetum palustre Filipendula ulmaria Glyceria fluitans Glyceria maxima Juncus effusus Lycopus europeus Mentha aqautica Phalaris arundinacea Ranunculus ficaria Ranunculus repens Rumex obtusifolius

2 2012 rapportage UA (Dijkstra e.a., 2013) 1

Nederlandse soortnaam fiorinegras valse voszegge akkerdistel lidrus moerasspirea mannagras liesgras pitrus wolfspoot watermunt rietgras gewoon speenkruid kruipende boterbloem ridderzuring

Bedekking onbekend onbekend onbekend onbekend onbekend onbekend onbekend onbekend onbekend onbekend onbekend onbekend onbekend onbekend

plantenlijst opname 2 Oevervegetatie 2018 brandnetel geknikte vossestaart gestreepte witbol gewone smeerwortel grote egelskop grote lisdodde kattestaart liesgras mannagras pitrus reuzebalsemien rietgras watermunt waterpeper wolfspoot

Uritica diocia Alopecurus geniculatus holcus lanatus Symphytum officinale Sparganium erectum Typha latifolia Lythrum salicaria Glyceria maxima Glyceria fluitans Juncus effusus Impatiens glandulifera Phalaris arundinacea Mentha aquatica Persicaria hydropiper Lycopus europaeus

Watervegetatie-emers

Watervegetatie-submers gewoon sterrenkroos veenwortel kikkerbeet

Callitriche platycarpa Persicaria amphibia Hydrocharis morsus-ranae

Watervegetatie-drijvend klein kroos

Lemna minor

Opnamenummer: Datum Opname door:

27/06/2018 Kathleen Verstraete, Isolde Aelvoet Linkeroever. Linker- en rechteroever zijn gelijkaardig Linker/rechteroever: lengte proefvlak 75m aantal monsteropname: 1 om de 25m (4) Slibdikte 0,20m Waterdiepte 0,80 m Breedte 5-6m Monster 3def 00 midden A Transect 1 Oeverbegroeiing Bedekking totaal: Breedte 1m (2018) Nederlandse soortnaam Breedte 1m (2016) Moerasandoorn Reuzenbalsemien Watermunt Wolfspoot Bitterzoet Grote lisdodde Grote kattenstaart Grote brandnetel Zwart tandzaad Kleefkruid Blaartrekkende boterbloem

Klein kroos Pitrus Bloedzuring Kruipende boterbloem

Wet. Naam Stachys palustris Impatiens glandulifera Mentha aquatica Lycopus europaeus Solanum dulcamara Typha latifolia Lythrum salicaria Urtica dioca Bidens frondosa Galium aparine Ranunculus sceleratus Equisetum × litorale rubus frutus Lemna minor Juncus effusus Rumex sanguineus Ranunculus repens

2018 100% Tansley-code r d r r r o o o o r s r r

2016 B Doorsnede 75% Ondergedoken Tansley-code Drijvend r Emers r o o r o o

o o o r

2018 <1% <1% <1%

10% 5% <1% 1%

2 Watervegetatie a) Emers Breedte 0,2m (2018) Breedte 1m (2016)

b) Submers

c) Drijvend

Bedekking ondiep stratum Nederlandse soortnaam Grote lisdodde Watermunt Grote kattenstaart Grote waterweegbree Wolfspoot Pitrus

Wet. Naam Typha latifolia Mentha aquatica Lythrum salicaria Alisma plantago-aquatica Lycopus europaeus Juncus effusus

Bedekking ondiep stratum Bedekking diep stratum

2018 2016 5% 30% Tansley-code Tansley-code r o r o o r o d

Kranswier spec.

0% 0% <1% 0% Tansley-code Tansley-code s

Bedekking ondiep stratum Bedekking diep stratum Nederlandse soortnaam Klein kroos

<1% <1% 0% 0% Tansley-code Tansley-code r r

Wet. Naam Lemna minor

Opnamenummer: Datum Opname door:

2 Watervegetatie a) Emers breedte 2018: 0m breedte 2016: 0m b)Submers

Bedekking totaal: Nederlandse soortnaam Gele lis Grote brandnetel Wolfspoot Moerasspirea Kleefkruid Haagwinde Zwart tandzaad Reuzenbalsemien Kluwezuring Grote berenklauw Egelsboterbloem Waterzuring Hoge cyperzegge Klein kroos Bloedzuring Gewone smeerwortel Zwarte els

Bedekking ondiep stratum Nederlandse soortnaam Bedekking ondiep stratum Bedekking diep stratum Nederlandse soortnaam gewoon sterrenkroos

Wet. Naam Iris pseudacorus Urtica dioica Lycopus europaeus Filipendula ulmaria Gallium aparine Calystegia sepium Bidens frondosa Impatiens glandulifera Rumex conglomeratus Heracleum sphondylium Ranunculus flammula Potentilla anserina Carex pseudocyperus Lemna minor Rumex sanguineus Symphytum officinale Alnus glutinosa

2018 80% Tansley-code r d s r o o o o r

2016 B Doorsnede 80% Ondergedoken Tansley-code Drijvend Emers o r f r s

r r r r r r r r

Wet. Naam

2018 2016 0% 0% Tansley-code Tansley-code

Wet. Naam Callitriche platycarpa

0% 0% <1% 0% Tansley-code Tansley-code s

2018 0% <1% 0%

2016 0% <1% 0%

c) Drijvend

Bedekking diep stratum Nederlandse soortnaam Klein kroos

Wet. Naam Lemna minor

2018 2016 <1% <1% Tansley-code Tansley-code r r

Opnamenummer: Datum Opname door: Linker/rechteroever: lengte proefvlak aantal monsteropname: Monster 3Def ZO 50m A Transect 1 Oeverbegroeiing Breedte 0,8m (2018) Breedte 1,5m (2016)

2 Watervegetatie a) Emers breedte 0,2 (2018)

3 27/06/2018 Kathleen Verstraete, Isolde Aelvoet Linkeroever. Linker- en rechteroever zijn gelijkaardig 75m 1 om de 25m (4)

Bedekking totaal: Nederlandse soortnaam Liesgras Watermunt Wolfspoot kluwenzuring Pitrus Rietgras zwart tandzaad Moerasandoorn Lidrus Zevenblad Smeerwortel Grote lisdodde Grote brandnetel Gele lis Grote egelskop

Bedekking ondiep stratum Nederlandse soortnaam Liesgras Grote lisdodde Wolfspoot Gele waterkers Pitrus

Wet. Naam Glyceria maxima Mentha aquatica Lycopus europaeus Rumex conglomeratus Juncus effusus Phalaris arundinacea Bidens frondosa Stachys palustris Equisetum palustre Aegopodium podagraria Symphytum officinale Typha latifolia Uritca dioica Iris pseudacorus Sparganium erectum

Wet. Naam Glyceria maxima Typha latifolia Lycopus europaeus Rorippa amphibia Juncus effusus

2018 100% Tansley-code a r r r r o r r r o r o f

2016 B Doorsnede 80% Ondergedoken Tansley-code Drijvend d Emers r r o o

r r

2018 2016 15% 20% Tansley-code Tansley-code r o r r s f

2018 1% <1% 1%

2016 20% <1% 30%

b)Submers

c) Drijvend

Bedekking ondiep stratum Bedekking diep stratum Nederlandse soortnaam Gewoon sterrenkroos Bedekking ondiep stratum Nederlandse soortnaam Klein kroos

Wet. Naam

Wet. Naam Lemna minor

2018 0% 1% Tansley-code r

2016 0% 0%

0% <1% Tansley-code Tansley-code r

Opnamenummer: Datum Opname door: Linker/rechteroever: lengte proefvlak aantal monsteropname: Monster 3Def ZO 75m A Transect 1 Oeverbegroeiing Breedte 1m

3 27/06/2018 Kathleen Verstraete, Isolde Aelvoet Linkeroever. Linker- en rechteroever zijn gelijkaardig 75m 1 om de 25m (4)

Bedekking totaal: Nederlandse soortnaam Liesgras Lidrus Grote brandnetel Rietgras Pitrus Haagwinde Moerasandoorn Smeerwortel Grote kattenstaart Zuring spec. Wolfspoot Waterpeper

2 Watervegetatie a) Emers breedte 0m (2018)

Bedekking ondiep stratum Nederlandse soortnaam Rietgras Wolfspoot Pitrus

b)Submers

Bedekking ondiep stratum Bedekking diep stratum Nederlandse soortnaam gewoon sterrenkroos

c) Drijvend

Bedekking ondiep stratum Bedekking diep stratum Nederlandse soortnaam Klein kroos

Wet. Naam Glyceria maxima Equisetum palustre Urtica dioica Phalaris arundinacea Juncus effusus Convolvulus sepium Stachys palustris Symphytum officinale Lythrum salicaria Rumex spec. Lycopus europaeus Persicaria hydropiper

2018 80% Tansley-code f r f o r f o r r

2016 80% B Doorsnede Tansley-code Ondergedoken o Drijvend r Emers r f f r

r r r

Wet. Naam Phalaris arundinacea Lycopus europaeus Juncus effusus

2018 2016 0% 20% Tansley-code Tansley-code r r r

Wet. Naam Callitriche platycarpa

0% 0% 10% 0% Tansley-code Tansley-code o

Wet. Naam Lemna minor

0% <1% 0% 0% Tansley-code Tansley-code r

2018 0% 10% 0%

2016 2% 0% 5%

Opnamenummer: 3 Datum 2012 Opname door: rapportage UA (Dijkstra e.a., 2013) aantal monsteropname: 1 2 Inventarisatie oever Wet. Naam Nederlandse soortnaam Bedekking Filipendula ulmaria moerasspirea onbekend Fraxinus excelsior Es onbekend Geum urbanum geel nagelkruid onbekend Juncus effusus pitrus onbekend Mentha aqautica watermunt onbekend Ranunculus repens kruipende boterbloem onbekend Ribes rubrum aalbes onbekend Rubus sp. braam onbekend Rumex obtusifolius ridderzuring onbekend Salix alba schietwilg onbekend Salix cinerea grauwe wilg onbekend Symphytum officinale smeerwortel onbekend Urtica dioica grote brandnetel onbekend Valeriana officinalis valeriaan onbekend Alnus glutinosa zwarte els onbekend

Plantenlijst opname 3 Oevervegetatie 2018 Bitterzoet Gele lis Grote brandnetel Grote kattenstaart Grote lisdodde Haagwinde Kleefkruid kluwenzuring Lidrus Liesgras Moerasandoorn Moerasspirea Pitrus Reuzenbalsemien Rietgras Smeerwortel Watermunt Wolfspoot Zevenblad zwart tandzaad Blaartrekkende boterbloem Bastaardpaardenstaart Braam

Solanum dulcamara Iris pseudacorus Urtica dioca Lythrum salicaria Typha latifolia Calystegia sepium Galium aparine Rumex conglomeratus Equisetum palustre Glyceria maxima Stachys palustris Filipendula ulmaria Juncus effusus Impatiens glandulifera Phalaris arundinacea Symphytum officinale Mentha aquatica Lycopus europaeus Aegopodium podagraria Bidens frondosa Ranunculus sceleratus Equisetum x litorale Rubus fruticosus

Watervegetatie-emers Grote lisdodde Watermunt Grote lisdodde

Typha latifolia Mentha aquatica Typha latifolia

Watervegetatie-submers Kranswier spec. gewoon sterrenkroos

Callitriche platycarpa

Watervegetatie-drijvend Klein kroos

Lemna minor

Opnamenummer: Datum Opname door: Linker/rechteroever:

4 26/06/2018 Kathleen Verstraete, Isolde Aelvoet Linkeroever. Linker- en rechteroever zijn gelijkaardig

lengte proefvlak 50 m aantal monsteropname: 6 (om de 10 meter) Slibdikte 0,54m Waterdiepte 0,44m Breedte 8-9 m zichtbaarheid (secci) 0,10m Monster m 0 A Transect 1 Oeverbegroeiing Breedte: 0,7 m (2018) breedte: 1,3 m (2016)

2018 95%

Bedekking totaal: Nederlandse soortnaam

Wet. Naam

grote egelskop wolfspoot watermunt echte kamille Grote brandnetel akkerdistel gele lis haagwinde zachte duizendknoop kleefkruid

Sparganium erectum Lycopus europaeus Mentha aquatica Matricaria chamomilla Urtica dioica/urens Cirsium arvense Iris pseudacorus Calystegia sepium Persicaria mitis Galium aparine

2 Watervegetatie a) Emers

Bedekking ondiep stratum

Breedte 60cm (2018) Breedte 40cm (2016)

Nederlandse soortnaam grote egelskop

Tansleycode f f o o r o r r o

Sparganium erectum

B Doorsnede Ondergedoken Drijvend

d r o

Emers

r 2018 50%

Wet. Naam

2016 80% Tansley-code

Tansleycode d

2016 10% Tansley-code d

10% 2018 4% 1%

2016 15% 5%

b)Submers

Bedekking ondiep stratum Bedekking diep stratum Nederlandse soortnaam gekroesd fonteinkruid gewoon sterrenkroos

c) Drijvend

Wet. Naam Potamogeton crispus Callitriche platycarpa

Tansleycode

Tansley-code r d

2018 15% 2%

Bedekking ondiep stratum Bedekking diep stratum Wet. Naam Nederlandse soortnaam klein kroos

2016 25% 15%

2018 1% 2%

Lemna minor

Tansleycode d

2016 2% 0% Tansley-code d

Opnamenummer: 4 Datum 26/06/2018 Opname door: Kathleen Verstraete, Isolde Aelvoet Linker/rechteroever: Linkeroever. Linker- en rechteroever zijn gelijkaardig lengte proefvlak 50 m aantal monsteropname: 6 (om de 10 meter) Monster m 10 A Transect 1 Oeverbegroeiing Breedte 80cm (2018) Breedte 1m (2016)

2 Watervegetatie a) Emers Breedte 1,6m (2018) Breedte 0,4m (2016)

Bedekking totaal: Nederlandse soortnaam grote egelskop riet watermunt kompassla scherpe boterbloem blaartrekkende boterbloem watermuur grote brandnetel harig wilgenroosje waterkers spec. greppelrus lidrus gevederd tandzaad haagwinde zachte duizendknoop wolfspoot akkerdistel bastaardpaardenstaart

Bedekking ondiep stratum Nederlandse soortnaam grote egelskop riet kleine egelskop

Wet. Naam Sparganium erectum Phragmites australis Mentha aquatica Lactuca serriola Ranunculus acris Ranunculus sceleratus Stellaria aquatica Urtica dioica/urens Epilobium hirsuta rorripa spec. Juncus bufonius Equisetum palustre Bidens tripartita Calystegia sepium Persicaria mitis Lycopus europaeus Cirsium arvense Equisetum x litorale

Wet. Naam Sparganium erectum Phragmites australis Sparganium emersum

2018 95% Tansley-code s d r r s r r r r s lf r r o o o r

2016 70% Tansley-code o d r

r 2018 2016 30% 5% Tansley-code Tansley-code r r f r

B Doorsnede Ondergedoken Drijvend Emers

2018 4% 5% 3%

2016 40% 1% 1%

b)Submers Breedte 2m (2018)

Bedekking ondiep stratum Bedekking diep stratum Nederlandse soortnaam kleine egelskop haarfonteinkruid gewoon sterrenkroos gekroesd fonteinkruid

2018 2016 4% 40% 3% 20% Wet. Naam Tansley-code Tansley-code Sparganium emersum r r Potamogeton trichoides o o Callitriche platycarpa d Potamogeton crispus o

c) Drijvend

Bedekking ondiep stratum Bedekking diep stratum Nederlandse soortnaam klein kroos

2018 2016 40% 0% <1% 0% Tansley-code Tansley-code 0

Wet. Naam Lemna minor

Opnamenummer: 4 Datum 26/06/2018 Opname door: Kathleen Verstraete, Isolde Aelvoet Linker/rechteroever: Linkeroever. Linker- en rechteroever zijn gelijkaardig lengte proefvlak 50 m aantal monsteropname: 6 (om de 10 meter) Monster m 20 A Transect 1 Oeverbegroeiing breedte: 0,9m (2018) breedte: 0,9m (2016)

2 Watervegetatie a) Emers

B Doorsnede Bedekking totaal: Nederlandse soortnaam riet watermunt wolfspoot blaartrekkende boterbloem lidrus zachte duizendknoop haagwinde watermuur akkerdistel harig wilgenroosje kompassla echte kamille gewoon sterrenkroos pinksterbloem moerasvergeet-me-nietje grote egelskop

Wet. Naam Phragmites australis Mentha aquatica Lycopus europaeus Ranunculus sceleratus Equisetum palustre Persicaria mitis Calystegia sepium Stellaria aquatica Cirsium arvense Epilobium hirsuta Lactuca serriola Matricaria chamomilla Callitriche platycarpa Cardamine pratensis Myosotis scorpioides Sparganium erectum

Tansleycode d o r r r o o r r r r s

Nederlandse soortnaam riet watermunt grote egelskop

Tansley-code d o r

o r r r 2018 6%

Bedekking ondiep stratum Wet. Naam

breedte: 1,2m (2018) breedte: 1,5m (2016)

2016 70%

2018 95%

Phragmites australis Mentha aquatica Sparganium erectum

Tansleycode d r

2016 5% Tansley-code

Ondergedoken Drijvend Emers

2018 2016 Bedekking Bedekking 7% 40% 1% 6%

2% 1%

b)Submers

Bedekking ondiep stratum Bedekking diep stratum Nederlandse soortnaam haarfonteinkruid gewoon sterrenkroos kleine egelskop gekroesd fonteinkruid

c) Drijvend

Bedekking ondiep stratum Bedekking diep stratum klein kroos

2016 60% 20%

2018 1% 3% Tansleycode Wet. Naam Potamogeton trichoides o Callitriche platycarpa Sparganium emersum Potamogeton crispus

lemna minor

2018 40% <1% o

Tansley-code d r o 2016 <1% <1% r

Opnamenummer: 4 Datum 4/07/2016 Opname door: Kathleen Verstraete, Isolde Aelvoet Linker/rechteroever: Linkeroever. Linker- en rechteroever zijn gelijkaardig lengte proefvlak 50 m aantal monsteropname: 6 (om de 10 meter)

Monster m 30 A Transect 1 Oeverbegroeiing breedte: 1m (2018) breedte: 1m (2016)

Bedekking totaal: Nederlandse soortnaam grote egelskop riet moerasvergeet-me-nietje wolfspoot bastaard paardenstaart haagwinde moerasmelkdistel harig wilgenroosje zachte duizendknoop kleefkruid watermunt blaartrekkende boterbloem lidrus blauw glidkruid pitrus

2 Watervegetatie a) Emers breedte: 0,80m (2018) Bedekking ondiep stratum breedte: 1m (2016) Nederlandse soortnaam grote egelskop riet

2018 100% Wet. Naam Sparganium erectum Phragmites australis Myosotis scorpioides Lycopus europaeus Equisetum x litorale Calystegia sepium Sonchus palustris Epilobium hirsuta Persicaria mitis Galium aparine Mentha aquatica Ranunculus sceleratus Equisetum palustre Scutellaria galericulata Juncus effusus

Wet. Naam Sparganium erectum Phragmites australis

r d s r f o r r o r o r r

2016 70% Tansley-code o d o r o

r o

2016 2018 40% 10% Tansley-code Tansley-code r r f o

B Doorsnede Bedekking Ondergedoken Drijvend Emers

2018

2016

3% 5% 2%

40% 1% 1%

b) Submers breedte: 1m (2018)

Bedekking ondiep stratum Bedekking diep stratum Nederlandse soortnaam haarfonteinkruid gewoon sterrenkroos

2018 2016 5% 40% 1% 20% Wet. Naam Tansley-code Tansley-code Potamogeton trichoides o Callitriche platycarpa f

c) Drijvend

Bedekking ondiep stratum Bedekking diep stratum Nederlandse soortnaam klein kroos

2018 2016 40% 0% 1% 0% Tansley-code Tansley-code f

Wet. Naam Lemna minor

Monster m 40

Bedekking totaal:

A Transect 1 Oeverbegroeiing breedte: 1,3m (2018)

Nederlandse soortnaam grote egelskop gele waterkers wolfspoot blauw glidkruid watermunt moeraszegge riet haagwinde gewoon wilgenroosje zachte duizendknoop akkerdistel wilg spec. lidrus watertorkruid schildereprijs egelboterbloem moerasrolklaver grote waterweegbree pitrus moerasvergeet-me-nietje

Wet. Naam Sparganium erectum Rorippa amphibia lycopus europaeus Scutellaria galericulata mentha aquatica Carex acutiformis phragmitis australis Calystegia sepium #N/B Persicaria mitis Cirsium arvense salix spec. Equisetum palustre Oenanthe aquatica Veronica scutellata Ranunculus flammula Lotus pedunculatus Alisma plantago-aquatica Juncus effusus Myosotis scorpioides

2018 100% Tansleycode o o r lf r r d r s r s r o

2016 80% Tansley-code r o o r o r f

r r r r r o r

B Doorsnede Ondergedoken Drijvend Emers

2018

2016

10% 20% 10%

40% 20% 2%

2 Watervegetatie

Bedekking ondiep stratum

a) Emers breedte: 1m (2018)

Nederlandse soortnaam grote egelskop riet kleine egelskop grote waterweegbree bastaard paardenstaart moeraszegge gele waterkers

b) Submers breedte: 1m (2018)

Bedekking ondiep stratum Bedekking diep stratum Nederlandse soortnaam haarfonteinkruid gekroesd fonteinkruid gewoon sterrenkroos

c) Drijvend

Bedekking ondiep stratum Bedekking diep stratum Nederlandse soortnaam klein kroos

2016 10%

2018 50% Tansleycode Wet. Naam Sparganium erectum o Phragmites australis d Sparganium Alisma plantago-aquatica Equisetum x litorale Carex acutiformis Rorippa amphibia

Tansley-code r r r r o r r 7% 0%

Tansleycode Wet. Naam Potamogeton trichoides r Potamogeton crispus r Callitriche platycarpa

Wet. Naam Lemna minor

20% <1% Tansley-code f

30% 20% Tansley-code o f

<1% <1% Tansley-code r

Opnamenummer: 4 Datum 26/06/2018 Opname door: Kathleen Verstraete, Isolde Aelvoet Linker/rechteroever: Linkeroever. Linker- en rechteroever zijn gelijkaardig lengte proefvlak 50 m aantal monsteropname: 6 (om de 10 meter) Monster m 50 A Transect 1 Oeverbegroeiing breedte:1,2m (2018) breedte:1,2m (2016)

Bedekking totaal: Nederlandse soortnaam pitrus wolfspoot watermunt moerasrolklaver moeraszegge lidrus harig wilgenroosje akkerdistel wilg spec gestreepte witbol haagwinde zeegroene rus grote egelskop gele waterkers veerdelig tandzaad zachte duizendknoop bastaard paardenstaart schildereprijs timoteegras egelboterbloem moerasvergeet-me-nietje

Wet. Naam Juncus effusus lycopus europaeus mentha aquatica Lotus pedunculatus Carex acutiformis Equisetum palustre Epilobium hirsutum Cirsium arvense salix spec holcus lanatus Calystegia sepium Juncus inflexus Sparganium erectum Rorippa amphibia Bidens tripartita Persicaria mitis Equisetum x litorale Veronica scutellata Phleum pratense Ranunculus flammula Myosotis scorpioides

2018 95% Tansley-code o o o o o o s o o r r o r o s r

2016 70% Tansley-code d r o o o o r r

o r r r o

B Doorsnede Ondergedoken Drijvend Emers

2018 Bedekking 4% 3% 3%

2016 30% 10% 1%

2018 2016 3% 1% Tansley-code Tansley-code r r o r r

2 Watervegetatie a) Emers breedte: 1m (2018) breedte: 0,8m (2016)

Bedekking ondiep stratum Nederlandse soortnaam watermunt grote egelskop moerasvergeet-me-nietje wilg spec.

Wet. Naam mentha aquatica Sparganium erectum Myosotis scorpioides salix spec.

b) Submers breedte: 1,9m (2018)

Bedekking ondiep stratum Bedekking diep stratum Nederlandse soortnaam haarfonteinkruid gewoon sterrenkroos kleine egelskop

3% 30% 0% 0% Wet. Naam Tansley-code Tansley-code Potamogeton trichoides r Callitriche platycarpa f Sparganium emersum r

c) Drijvend

Bedekking ondiep stratum Bedekking diep stratum Nederlandse soortnaam klein kroos

0% 3% 0% 2% Tansley-code Tansley-code r

Wet. Naam Lemna minor

Plantenlijst opname 4 Oevervegetatie 2018 akkerdistel Cirsium arvense bastaard paardenstaart Equisetum x litorale blauw glidkruid Scutellaria galericulata echte kamille Matricaria chamomilla gele lis Iris pseudacorus gele waterkers Rorippa amphibia gestreepte witbol holcus lanatus gevederd tandzaad Bidens tripartita gewoon wilgenroosje Chamerion angustifolium greppelrus Juncus bufonius Grote brandnetel Urtica dioica/urens grote egelskop Sparganium erectum haagwinde Calystegia sepium harig wilgenroosje Epilobium hirsuta kleefkruid Galium aparine kompassla Lactuca serriola lidrus Equisetum palustre moerasmelkdistel Sonchus palustris moerasrolklaver Lotus pedunculatus moerasvergeet-me-nietjeMyosotis scorpioides moeraszegge Carex acutiformis pitrus Juncus effusus riet Phragmites australis scherpe boterbloem Ranunculus acris veerdelig tandzaad Bidens tripartita waterkers spec. rorripa spec. watermunt Mentha aquatica watermuur Stellaria aquatica wilg spec. salix spec. wolfspoot Lycopus europaeus zachte duizendknoop Persicaria mitis zeegroene rus Juncus inflexus

Watervegetatie-emers grote egelskop Sparganium erectum riet Phragmitis australis watermunt Mentha aquatica

Watervegetatie-submers gekroesd fonteinkruid Potamogeton crispus haarfonteinkruid Potamogeton trichoides kleine egelskop Sparganium emersum Watervegetatie-drijvend klein kroos Lemna minor

Opnamenummer: Datum Opname door:

5 26/06/2018 Kathleen Verstraete, Isolde Aelvoet

Linker/rechteroever:

Rechteroever. Linker- en rechteroever zijn gelijkaardig lengte proefvlak 100m aantal monsteropname: 1 om de 25 m (4) Slibdikte 0,55m->1m Waterdiepte 0,34m Breedte 6m Monster 5def00(midden) A Transect 1 Oeverbegroeiing Bedekking totaal: breedte: 2m (2018) Nederlandse soortnaam breedte: 3 m (2016) riet kleefkruid reuzenbalsemien klein kroos grote lisdodde

2 Watervegetatie a) Emers breedte: 1m (2018)

b) Submers

c) Drijvend

2018 2016 95% 80% Wet. Naam Tansley-code Tansley-code Phragmites australis d d Galium aparine s Impatiens Glandulifera s Lemna minor o Typha latifolia r

2018

Wet. Naam Phragmites australis

2016 30% Tansley-code Tansley-code d o

Bedekking ondiep stratum Bedekking diep stratum Nederlandse soortnaam

Wet. Naam

0% 0% 0% 0% Tansley-code Tansley-code

Bedekking ondiep stratum Nederlandse soortnaam klein kroos

Wet. Naam Lemna minor

50% <1% Tansley-code Tansley-code d r

Bedekking ondiep stratum Ndl Soortnaam riet

B Doorsnede Ondergedoken Drijvend Emers

2018 10% <1% 10%

10% 20% <1% 30%

Opnamenummer: Datum Opname door:

5 26/06/2018 Kathleen Verstraete, Isolde Aelvoet

Linker/rechteroever:

Rechteroever. Linker- en rechteroever zijn gelijkaardig 100m

lengte proefvlak aantal monsteropname: Monster 5defO25m A Transect 1 Oeverbegroeiing breedte:0,6m(2018) breedte:3m (2016)

Bedekking totaal: Nederlandse soortnaam liesgras grote brandnetel akkerdistel reuzenbalsemien bastaardwederik blauw glidkruid zuring spec waterpeper gevederd tandzaad blaartrekkende boterbloem riet hondsdraf

2 Watervegetatie a) Emers breedte: 0,8m (2018) breedte: 1m (2016)

Bedekking ondiep stratum Ndl Soortnaam riet liesgras

b)Submers breedte: 0m (2016) breedte: 0m (2018)

Bedekking ondiep stratum Bedekking diep stratum Nederlandse soortnaam

c) Drijvend

Bedekking ondiep stratum Nederlandse soortnaam klein kroos Heringericht: is al aan betere kant

Opmerking

2018 50% Wet. Naam Glyceria maxima Urtica dioca

rumex spec.

o o r o s o s r s r

2016 85% Tansley-code d o

Phragmites australis Glechoma hederacea

o o

Wet. Naam Phragmites australis Glyceria maxima

10% 30% Tansley-code Tansley-code r o r f

Wet. Naam

0% 0% 0% 0% Tansley-code Tansley-code

<1% Wet. Naam Lemna minor

Tansley-code Tansley-code r r

B Doorsnede Ondergedoken Drijvend Emers

2018 <4% <1% 4%

2016 40% <1% 50%

Opnamenummer:

Datum Opname door:

26/06/2018 Kathleen Verstraete, Isolde Aelvoet

Linker/rechteroever:

Rechteroever. Linker- en rechteroever zijn gelijkaardig 100m

lengte proefvlak aantal monsteropname: Monster 5defO50m A Transect 1 Oeverbegroeiing breedte: 1,10m (2018)

2 Watervegetatie a) Emers breedte: 0,50m (2018)

b)Submers

c) Drijvend

Opmerking

Bedekking totaal: Nederlandse soortnaam liesgras wolfspoot grote brandnetel riet reuzenbalsemien rietgras kompassla schietwilg blaartrekkende boterbloem klein kroos moerasbeemdgras

Bedekking ondiep stratum Nederlandse soortnaam riet

Wet. Naam Glyceria maxima Lycopus europaeus Urtica dioca

Lemna minor Poa palustris

Wet. Naam

2018 2016 100% 100% Tansley-code Tansley-code d f s r o r r ld f s s s r d 2018 2016 <1% 0% Tansley-code Tansley-code s

Bedekking ondiep stratum Bedekking diep stratum Nederlandse soortnaam

Wet. Naam

0% 0% 0% 0% Tansley-code Tansley-code

Bedekking ondiep stratum Ndl Soortnaam klein kroos

Wet. Naam Lemna minor

<1% <1% Tansley-code Tansley-code r r

beek is opengemaakt en verderop is er een overstromingsgebied ingericht

B Doorsnede Ondergedoken Drijvend Emers

2018 <1% <1% <1%

2016 0% <1% 0%

Opnamenummer: Datum Opname door: Linker/rechteroever:

5 26/06/2018 Kathleen Verstraete, Isolde Aelvoet Rechteroever. Linker- en rechteroever zijn gelijkaardig lengte proefvlak 100m aantal monsteropname: 5 Monster 5defN25m A Transect 1 Oeverbegroeiing breedte: 2 meter

Bedekking totaal: Nederlandse soortnaam riet grote brandnetel braam ijle dravik gewone smeerwortel kleefkruid klein kroos

2 Watervegetatie a) Emers breedte: 0,20m (2018)

Bedekking ondiep stratum Nederlandse soortnaam riet

b) Submers

Bedekking ondiep stratum Bedekking diep stratum Nederlandse soortnaam

c) Drijvend

Bedekking ondiep stratum klein kroos

2018 95% Wet. Naam Phragmites australis rubus spec.

Lemna minor

d o o f s o

2016 90% B Doorsnede Tansley-code Ondergedoken d Drijvend Emers

Wet. Naam Phragmites australis

2018 2016 50% 50% Tansley-code Tansley-code d d

Wet. Naam

2018 2016 0% 0% 0% 0% Tansley-code Tansley-code

Lemna minor

2018 2016 5% 0% Tansley-code Tansley-code r

2018 8% <1% 8%

2016 40% 0% 50%

Plantenlijst opname 5 Oevervegetatie 2018 akkerdistel bastaardwederik blaartrekkende boterbloem blauw glidkruid braam gevederd tandzaad gewone smeerwortel grote brandnetel ijle dravik kleefkruid kompassla liesgras reuzenbalsemien riet rietgras schietwilg waterpeper wolfspoot zuring spec

Cirsium arvense Epilobium angustifolium Ranunculus sceleratus Scutellaria galericulata rubus fructuosis Bidens tripartita Symphytum officinale Urtica dioica/urens Bromus sterilis Galium aparine Lactuca serriola Glyceria maxima Impatiens Glandulifera Phragmitis australis Phalaris arundinacea salix Polygonum hydropiper Lycopus europaeus rumex spec.

Watervegetatie-emers riet liesgras

Phragmitis australis Glyceria maxima

Watervegetatie-submers Watervegetatie-drijvend klein kroos

lemna minor

Opnamenummer: Datum Opname door:

6 27/06/2018 Kathleen Verstraete, Isolde Aelvoet

Linker/rechteroever:

Rechteroever. Linker- en rechteroever zijn gelijkaardig 100m 1 om de 25 m (4) 0,20m-0,38m 0,38m -0,80m 5-6m

lengte proefvlak aantal monsteropname: Slibdikte Waterdiepte Breedte Monster 6def025m A Transect 1 Oeverbegroeiing breedte 0,9m (2018) breedte 1m (2016)

Bedekking totaal: Nederlandse soortnaam meidoorn spec bitterzoet braam grote brandnetel wolfspoot gekroesde melkdistel moerasspirea reuzenbalsemien kleefkruid kluwezuring zwart tandzaad waterpeper bleke basterdwederik bastaardpaardenstaart liesgras moerasandoorn gewone waterbies waterzuring gele lis pitrus grote kattestaart gewone esdoorn

Wet. Naam Crataegus spec. Solanum dulcamara rubus spec. Urtica dioca Lycopus europaeus Sonchus asper Filipendula ulmaria Impatiens Glandulifera Galium aparine Rumex conglomeratus Bidens frondosa Polygonum hydropiper Epilobium roseum Equisetum x litorale Glyceria maxima Stachys palustris Eleocharis palustris Rumex hydrolapathum Iris pseudacorus Juncus effusus Lythrum salicaria Acer pseudoplatanus

2018 80% 80% Tansley-code Tansley-code s r o r r r f o o o s o r a o r f o s r r r o r o o r r

2018 B Doorsnede Bedekking Ondergedoken 0% Drijvend 0% Emers 0%

2016 10% 3% <1% 5%

2 Watervegetatie a) Emers breedte: 0,6m (2016)

Bedekking ondiep stratum Nederlandse soortnaam gele lis watermunt

b) Submers

Bedekking ondiep stratum Bedekking diep stratum Nederlandse soortnaam gewoon sterrenkroos

Wet. Naam Callitriche platycarpa

Bedekking ondiep stratum Nederlandse soortnaam klein kroos

Wet. Naam Lemna minor

c) Drijvend

Opmerking:

open gemaakt

Wet. Naam Iris pseudacorus Mentha aquatica

2018 2016 0% 10% Tansley-code Tansley-code o r

0% 0%

<1% 0% Tansley-code r

<1% Tansley-code r

Opnamenummer: Datum Opname door:

6 27/06/2018 Kathleen Verstraete, Isolde Aelvoet

Linker/rechteroever:

Rechteroever. Linker- en rechteroever zijn gelijkaardig 100m

lengte proefvlak aantal monsteropname: Monster 6def050m A Transect 1 Oeverbegroeiing breedte 1m (2018) breedte 2,5m (2016)

2 Watervegetatie a) Emers breedte 0m (2018)

b) Submers

c) Drijvend

Opmerking:

Lemna minor

2018 2016 80% 80% Tansley-code Tansley-code d s o r

Wet. Naam Glyceria maxima Mentha aquatica

2018 2016 0% 10% Tansley-code Tansley-code o r

Bedekking ondiep stratum Bedekking diep stratum Nederlandse soortnaam

Wet. Naam

0% 0% 0% 0% Tansley-code Tansley-code

Bedekking ondiep stratum Nederlandse soortnaam klein kroos gewoon sterrenkroos

Wet. Naam Lemna minor Callitriche platycarpa

<1% <1% Tansley-code Tansley-code r r r

Bedekking totaal: Nederlandse soortnaam liesgras grote brandnetel klein kroos

Bedekking ondiep stratum Nederlandse soortnaam liesgras watermunt

Genomen op zicht, onvolledig

Wet. Naam glyceria maxima

B Doorsnede Ondergedoken Drijvend Emers

2018 0% 0% 0%

2016 5% <1% 10%

Opnamenummer: Datum Opname door:

6 27/06/2018 Kathleen Verstraete, Isolde Aelvoet

Linker/rechteroever:

Rechteroever. Linker- en rechteroever zijn gelijkaardig 100m

lengte proefvlak aantal monsteropname: Monster 6defW25m A Transect 1 Oeverbegroeiing breedte 0,9m (2018) waterloop volledig verland (2016)

Bedekking totaal: Nederlandse soortnaam liesgras moerasspirea waterpeper grote brandnetel scherpe boterbloem zwart tandzaad watermunt harig wilgenroosje grote kattenstaart moerasmuur gestreepte witbol grote vossenstaart pitrus wolfspoot ridderzuring waterzuring klein kroos

2 Watervegetatie a) Emers breedte 0,3m (2018) breedte 0m (2016)

Bedekking ondiep stratum Nederlandse soortnaam liesgras zwart tandzaad

b) Submers

Bedekking ondiep stratum Bedekking diep stratum Nederlandse soortnaam

Wet. Naam Glyceria maxima Filipendula ulmaria Persicaria hydropiper Urtica dioca Ranunculus acris Bidens frondosa Mentha aquatica Epilobium hirsuta Lythrum salicaria Stellaria uliginosa holcus lanatus Alopecurus pratensis Juncus effusus Lycopus europaeus Rumex hydrolapathum Rumex obtusifolius Lemna minor

2018 2016 80% 80% Tansley-code Tansley-code d d s r a r r o r r r r o r s r r r o r r

Wet. Naam Glyceria maxima Bidens frondosa

2018 2016 20% 0% Tansley-code Tansley-code o o

Wet. Naam

0% 0% 0% 0% Tansley-code Tansley-code

B Doorsnede 2018 Ondergedoken <1% nvt Drijvend <1% nvt Emers <1% nvt

2016

c) Drijvend

Opmerking:

Bedekking ondiep stratum Nederlandse soortnaam klein kroos

Wet. Naam lemna minor

<1% 0% Tansley-code Tansley-code r

Watergeul opengemaakt. Oever grenst aan natte ruigte met moerspirea, vossenstaart, enkele balsemien planten aanwezig

Opnamenummer: Datum Opname door: Linker/rechteroever: lengte proefvlak aantal monsteropname:

6 27/06/2018 Kathleen Verstraete, Isolde Aelvoet Rechteroever. Linker- en rechteroever zijn gelijkaardig 100m 4

Monster 6defW50m A Transect 1 Oeverbegroeiing breedte 0,45m (2018)

Bedekking totaal: Nederlandse soortnaam liesgras breedte: volledig verland (2016) kleefkruid grote brandnetel harig wilgenroosje knikkend tandzaad kluwezuring waterpeper scherpe boterbloem watermunt klein kroos bitterzoet pitrus 2 Watervegetatie a) Emers

b) Submers

c) Drijvend

Opmerking:

2018 85% Wet. Naam Glyceria maxima Galium aparine Urtica dioica/urens Epilobium hirsuta Bidens cernua Rumex conglomeratus Polygonum hydropiper Ranunculus acris Mentha aquatica Lemna minor Solanum dulcamara Juncus effusus

d r r s o s o s r

2016 80% Tansley-code B Doorsnede 2018 d Ondergedoken <1% Drijvend <1% Emers <1%

r r r

Wet. Naam Glyceria maxima

2018 2016 5% 0% Tansley-code Tansley-code o

Bedekking ondiep stratum Bedekking diep stratum Nederlandse soortnaam gewoon sterrenkroos

Wet. Naam Callitriche platycarpa

<1% 0% 0% 0% Tansley-code Tansley-code r

Bedekking ondiep stratum Nederlandse soortnaam

Wet. Naam

0% 0% Tansley-code Tansley-code

Bedekking ondiep stratum Nederlandse soortnaam liesgras

watergeul opengemaak tot 5-6 m breedte

2016 0% 0% 0%

Plantenlijst opname 6 Oevervegetatie 2018 bastaardpaardenstaart bitterzoet bleke bastaardwederik braam gekroesde melkdistel gestreepte witbol gewone waterbies grote brandnetel grote kattenstaart harig wilgenroosje kleefkruid kluwezuring knikkend tandzaad liesgras meidoorn spec moerasandoorn moerasmuur moerasspirea reuzenbalsemien scherpe boterbloem watermunt waterpeper wolfspoot zwart tandzaad

Equisetum x litorale Solanum dulcamara Epilobium roseum rubus spec. Sonchus asper holcus lanatus Eleocharis palustris Urtica dioca Lythrum salicaria Epilobium hirsuta Galium aparine Rumex conglomeratus Bidens cernua Glyceria maxima Crataegus spec. Stachys palustris Stellaria uliginosa Filipendula ulmaria Impatiens Glandulifera Ranunculus acris Mentha aquatica Persicaria hydropiper Lycopus europaeus Bidens frondosa

Watervegetatie-emers liesgras zwart tandzaad

Glyceria maxima Bidens frondosa

Watervegetatie-submers gewoon sterrenkroos

Callitriche platycarpa

Watervegetatie-drijvend klein kroos

Lemna minor

Opnamenummer: Datum Opname door:

26/06/2018 Kathleen Verstraete, Isolde Aelvoet Linkeroever. Linker- en rechteroever zijn gelijkaardig Linker/rechteroever: lengte proefvlak 75m aantal monsteropname: 1 om de 25m (4) Breedte 5-6m Monster 7def 00 midden A Transect 1 Oeverbegroeiing Bedekking totaal: Nederlandse soortnaam Breedte 0,8m (2018) Breedte 1m (2016) Grote lisdodde Liesgras Watermunt Grote brandnetel kluwezuring lidrus kleefkruid gewone braam blaartrekkende boterbloem moerasandoorn rietgras smeerwortel bitterzoet Kattenstaart Pitrus Wolfspoot 2 Watervegetatie a) Emers Breedte 0m (2018) Breedte 0,3m (2016)

Bedekking ondiep stratum Nederlandse soortnaam Liesgras

Wet. Naam Typha latifolia Glyceria maxima Mentha aquatica Urtica dioica Rumex conglomeratus Equisetum palustre Galium aparine Rubus fruticosus Ranunculus sceleratus Stachys palustris Phalaris arundinacea Symphytum officinalis Solanum dulcamara Lythrum salicaria Juncus effusus Lycopus europaeus

2018 100% Tansley-code r r o d r r o r r r f r r o a o o r f r

2016 B Doorsnede 80% Ondergedoken Drijvend Emers

Wet. Naam Glyceria maxima

2018 2016 0% 10% Tansley-code Tansley-code r

2018 0% 0% 0%

2016 3% 10% 5%

b) Submers

c) Drijvend

Bedekking ondiep stratum Bedekking diep stratum Nederlandse soortnaam Bedekking ondiep stratum Bedekking diep stratum Nederlandse soortnaam Klein kroos

Wet. Naam

2018 2016 0% 0% 0% 0% Tansley-code Tansley-code

Wet. Naam Lemna minor

0% <1% 0% 0% Tansley-code Tansley-code r

Opnamenummer: Datum Opname door: Linker/rechteroever: lengte proefvlak aantal monsteropname: Monster 7Def NW 25m A Transect 1 Oeverbegroeiing Breedte 1m (2018) Breedte 1m (2016)

2 Watervegetatie a) Emers Breedte 0,4m (2018) Breedte 0,5m (2016)

7 26/06/2018 Kathleen Verstraete, Isolde Aelvoet Linkeroever. Linker- en rechteroever zijn gelijkaardig 75m 1 om de 25m (4)

Bedekking totaal: Ndl Soortnaam kluwezuring Grote lisdodde Gewone smeerwortel Wolfspoot Rietgras grote brandnetel kattenstaart pitrus liesgras zachte duizendknoop moerasandoorn watermuur Watermunt Grote egelskop Klein kroos

Bedekking ondiep stratum Nederlandse soortnaam Grote lisdodde liesgras Watermunt Grote egelskop Rietgras Klein kroos

Typha latifolia Symphytum officinale Lycopus europaeus Phalaris arundinacea Urtica dioica/urens Lythrum salicaria Juncus effusus Glyceria maxima Persicaria mitis Stachys palustris Stellaria aquatica Mentha aquatica Sparganium erectum Lemna minor

2018 2016 B Doorsnede 90% 80% Ondergedoken Tansley-code Tansley-code Drijvend r r Emers f r r r o r f d r r o o o r o r r r

Wet. Naam Typha latifolia Glyceria maxima Mentha aquatica Sparganium erectum Phalaris arundinacea Lemna minor

2018 2016 50% 10% Tansley-code Tansley-code o r o r r f r

Wet. Naam

2018 1% 0% 1%

2016 2% <1% 3%

b) Submers

c) Drijvend

Bedekking ondiep stratum Bedekking diep stratum Nederlandse soortnaam gewoon sterrenkroos

Wet. Naam grote egelskop voor

2018 2016 <1% 0% 0% 0% Tansley-code Tansley-code r

Bedekking ondiep stratum Nederlandse soortnaam Klein kroos

Wet. Naam Lemna minor

0% <1% Tansley-code Tansley-code r

Opnamenummer: Datum Opname door: Linker/rechteroever: lengte proefvlak aantal monsteropname: Monster 7Def NW 50m A Transect 1 Oeverbegroeiing Breedte 1m (2018) Breedte 4m (2016)

2 Watervegetatie a) Emers Breedte 1,2m (2018) Breedte 0,4m (2016)

7 27/06/2018 Kathleen Verstraete, Isolde Aelvoet Linkeroever. Linker- en rechteroever zijn gelijkaardig 75m 1 om de 25m (4)

Bedekking totaal: Nederlandse soortnaam Liesgras Grote egelskop kleefkruid watermuur smeerwortel bitterzoet kattenstaart bastaardpaardenstaart gele waterkers blaartrekkende boterbloem zachte duizendknoop gele lis rietgras zwart tandzaad moerasandoorn grote brandnetel Klein kroos Gewoon sterrenkroos

Bedekking ondiep stratum Nederlandse soortnaam Grote egelskop

Wet. Naam Glyceria maxima Sparganium erectum Galium aparine Stellaria aquatica Symphytum officinalis Solanum dulcamara Lythrum salicaria Equisetum x litorale Rorippa amphibia Ranunculus sceleratus Persicaria mitis Iris pseudacorus Phalaris arundinacea Bidens frondosa Stachys palustris Urtica dioica/urens Lemna minor Callitriche platycarpa

2018 2016 B Doorsnede 80% 80% Ondergedoken Tansley-code Tansley-code Drijvend r r Emers d d o o r r r o r r o r o r s o o r

Wet. Naam Sparganium erectum

2018 2016 20% 10% Tansley-code Tansley-code o r

2018 5% nvt <1% nvt 5% nvt

2016

b) Submers

c) Drijvend

Bedekking ondiep stratum Bedekking diep stratum Nederlandse soortnaam Gewoon sterrenkroos Bedekking ondiep stratum Bedekking diep stratum Nederlandse soortnaam Klein kroos Gewoon sterrenkroos

Opmerking: niet meer verland, watergeul opengemaakt, 6 meter

Wet. Naam Callitriche platycarpa

2018 2016 4% 4% 0% 0% Tansley-code Tansley-code o r

Wet. Naam Lemna minor Callitriche platycarpa

<1% <1% 0% 0% Tansley-code Tansley-code o o r r

Opnamenummer: Datum Opname door: Linker/rechteroever: lengte proefvlak aantal monsteropname: Monster 7Def NW 75m A Transect 1 Oeverbegroeiing Breedte 0,6m (2018) Breedte 1m (2016)

7 27/06/2018 Kathleen Verstraete, Isolde Aelvoet Linkeroever. Linker- en rechteroever zijn gelijkaardig 75m 1 om de 25m (4)

Bedekking totaal: Nederlandse soortnaam Gewone smeerwortel Grote brandnetel Rietgras gewone braam kluwezuring zachte duizendknoop watermuur lidrus zwart tandzaad Klein kroos Wolfspoot Moerasspirea Liesgras

Wet. Naam Symphytum officinale Urtica dioica Phalaris arundinacea Rubus fruticosus Rumex conglomeratus Persicaria mitis Stellaria aquatica Equisetum palustre Bidens frondosa Lemna minor Lycopus europaeus Filipendula ulmaria Glyceria maxima

2018 2016 1% 75% B Doorsnede Tansley-code Tansley-code Ondergedoken r o Drijvend r r Emers d o r s o r s r f r r d

2 Watervegetatie a) Emers

Bedekking ondiep stratum Nederlandse soortnaam Rietgras Liesgras

Wet. Naam Phalaris arundinacea Glyceria maxima

10% 20% Tansley-code Tansley-code r r r f

b) Submers

Bedekking ondiep stratum Bedekking diep stratum Nederlandse soortnaam Gewoon sterrenkroos

c) Drijvend

Opmerking:

0% 0%

<1% 0% Tansley-code r

0% 0%

<1% 0% Tansley-code f

Wet. Naam Callitriche platycarpa

Bedekking ondiep stratum Bedekking diep stratum Nederlandse soortnaam Wet. Naam Klein kroos Lemna minor Volgende punt onbereikbaar + te dicht bij punt 3

2018 <1% 0 <1%

2016 <1% <1% 3%

Plantenlijst opname 7 Oevervegetatie 2018 bastaardpaardenstaart bitterzoet blaartrekkende boterbloem gele lis gele waterkers gewone braam Gewone smeerwortel Grote brandnetel Grote egelskop Grote lisdodde kattenstaart kleefkruid kluwezuring lidrus Liesgras moerasandoorn pitrus rietgras smeerwortel Watermunt Wolfspoot zachte duizendknoop zwart tandzaad

Equisetum x litorale Solanum dulcamara Ranunculus sceleratus Iris pseudacorus Rorippa amphibia Rubus fruticosus Symphytum officinale Urtica dioica Sparganium erectum Typha latifolia Lythrum salicaria Galium aparine Rumex conglomeratus Equisetum palustre Glyceria maxima Stachys palustris Juncus effusus Phalaris arundinacea Symphytum officinalis Mentha aquatica Lycopus europaeus Persicaria mitis Bidens frondosa

Watervegetatie-emers Grote lisdodde Rietgras Liesgras grote egelskop

Typha latifolia Phalaris arundinacea Glyceria maxima Sparganium erectum

Watervegetatie-submers gewoon sterrenkroos

Callitriche platycarpa

Watervegetatie-drijvend

Opnamenummer: Datum Opname door:

8 27/06/2018 Kathleen Verstraete, Isolde Aelvoet

Linker/rechteroever:

Rechteroever. Linker- en rechteroever zijn gelijkaardig

lengte proefvlak 100m aantal monsteropname:1 om de 25 m (5) Breedte 5m Monster 8def00(midden) A Transect 1 Oeverbegroeiing Bedekking totaal: breedte 0,5m (2018) Nederlandse soortnaam breedte: volledig verland (2016) grote lisdodde liesgras moerasspirea reuzenberenklauw grote brandnetel zachte duizendknoop bastaardwederik kleefkruid grote kattenstaart haagwinde watermunt harig wilgenroosje wilg spec vlier klein kroos 2 Watervegetatie a) Emers breedte 0m (2018) breedte 0m (2016)

Bedekking ondiep stratum Nederlandse soortnaam

b )Submers breedte 0m (2018) breedte 0m (2016)

Bedekking ondiep stratum Bedekking diep stratum Nederlandse soortnaam

2018 80% Wet. Naam Typha latifolia f Glyceria maxima f Filipendula ulmaria o Heracleum mantegazzianum r Urtica dioca Persicaria mitis r Epilobium angustifolium s Galium aparine s Lythrum salicaria s Calystegia sepium s Mentha aquatica s Epilobium hirsuta s Salix spec. Sambucus nigra Lemna minor

o d r r r

2016 B Doorsnede 80% Ondergedoken Drijvend Emers

s s r

Wet. Naam

2018 2016 0% 0% Tansley-code Tansley-code

Wet. Naam

0% 0% 0% 0% Tansley-code Tansley-code

2018 0% 0% 0%

2016 nvt 10% nvt

c) Drijvend

Opmerking:

Bedekking ondiep stratum Nederlandse soortnaam

open gemaakt, breedte 5m open water

Wet. Naam

2018 2016 0% 0% Tansley-code Tansley-code

Opnamenummer: Datum Opname door: Linker/rechteroever:

8 27/06/2018 Kathleen Verstraete, Isolde Aelvoet Rechteroever. Linker- en rechteroever zijn gelijkaardig lengte proefvlak 100m aantal monsteropname: 5 Monster 8defZO25m A Transect 1 Oeverbegroeiing breedte: 0,2m (2018) breedte: 0,2m (2016)

2 Watervegetatie a) Emers

b) Submers

c) Drijvend

Opmerking:

Bedekking totaal: Nederlandse soortnaam grote brandnetel hondsdraf stinkend gouwe gewone vlier geel nagelkruid gewone esdoorn ridderzuring zevenblad

2018 2016 85% 80% Wet. Naam Tansley-code Tansley-code Urtica dioca d o Glechoma hederacea f f Chelidonium majus f Sambucus nigra f Geum urbanum o Acer pseudoplatanus s Rumex hydrolapathum r Aegopodium podagraria r

Wet. Naam

2018 2016 0% 0% Tansley-code Tansley-code

Bedekking ondiep stratum Bedekking diep stratum Nederlandse soortnaam

Wet. Naam

0% 0% 0% 0% Tansley-code Tansley-code

Bedekking ondiep stratum Nederlandse soortnaam

Wet. Naam

0% 0% Tansley-code Tansley-code

Bedekking ondiep stratum Nederlandse soortnaam

8defZO25m is niet meer identiek aan 8defZO50m

B Doorsnede Ondergedoken Drijvend Emers

2018 0% 0% 0%

2016 0% 0% 0%

Opnamenummer: Datum Opname door: Linker/rechteroever:

8 27/06/2018 Kathleen Verstraete, Isolde Aelvoet Rechteroever. Linker- en rechteroever zijn gelijkaardig lengte proefvlak 100m aantal monsteropname: 5 Monster 8defZO50m A Transect 1 Oeverbegroeiing breedte: 0,2m (2018) breedte: 0,2m (2018)

2 Watervegetatie a) Emers

b) Submers

c) Drijvend Opmerking:

Bedekking ondiep stratum Nederlandse soortnaam

2018 2016 70% 80% Wet. Naam Tansley-code Tansley-code Sambucus nigra s f Geum urbanum o o Glechoma hederacea o f Urtica dioca r o Chelidonium majus r Galium aparine r Fraxinus excelsior s Epilobium hirsuta s Heracleum sphondylium r Epilobium angustifolium r Lycopus europaeus r Acer pseudoplatanus s Rumex hydrolapathum r Aegopodium podagraria r 2018 2016 0% 0% Wet. Naam Tansley-code Tansley-code

Bedekking ondiep stratum Bedekking diep stratum Nederlandse soortnaam gewoon sterrenkroos

<1% 0% O% 0% Tansley-code Tansley-code r

Bedekking totaal: Nederlandse soortnaam gewone vlier geel nagelkruid hondsdraf grote brandnetel stinkende gouwe kleefkruid gewone es harig wilgenroosje gewone berenklauw bastaardwederik wolfspoot gewone esdoorn ridderzuring zevenblad

Wet. Naam

Bedekking ondiep stratum Nederlandse soortnaam Wet. Naam waterplanten afwezig uitgezonderd 1 plek sterrenkroos 8defZO25m is niet meer identiek aan 8defZO50m

0% 0% Tansley-code Tansley-code

B Doorsnede 2018 Ondergedoken 0% Drijvend <1% Emers 0%

2016 0% 0% 0%

Datum Opname door: Linker/rechteroever:

27/06/2018 Kathleen Verstraete, Isolde Aelvoet Rechteroever. Linker- en rechteroever zijn gelijkaardig lengte proefvlak 100m aantal monsteropname: 5 Monster 8defNW25m A Transect 1 Oeverbegroeiing Bedekking totaal: breedte: 0,3m (2018) Nederlandse soortnaam breedte: 0,3m (2016) gewone vlier moerasspirea grote brandnetel hondsdraf bitterzoet kleefkruid zevenblad meidoorn spec

2 Watervegetatie a) Emers

b) Submers

c) Drijvend

Opmerking:

Bedekking ondiep stratum Nederlandse soortnaam

2018

2016 70% Wet. Naam Tansley-code Tansley-code Sambucus nigra o f Filipendula ulmaria s r Urtica dioca d d Glechoma hederacea o Solanum dulcamara r Galium aparine o Aegopodium podagraria r Crataegus spec r

Wet. Naam

2018 2016 Tansley-code Tansley-code

Bedekking ondiep stratum Bedekking diep stratum Nederlandse soortnaam gewoon sterrenkroos

Wet. Naam Callitriche platycarpa

2% 0% 0% 0% Tansley-code Tansley-code o

Bedekking ondiep stratum Nederlandse soortnaam

Wet. Naam

0% 0% Tansley-code Tansley-code

Zeer steile oever

B Doorsnede Ondergedoken Drijvend Emers

2018 0% <1% 0%

2016 0% 0% 0%

Opnamenummer: Datum Opname door:

8 Kathleen Verstraete, Isolde Aelvoet Rechteroever. Linker- en rechteroever zijn gelijkaardig Linker/rechteroever: Rechteroever. Linker- en rechteroever zijn gelijkaardig lengte proefvlak 100m aantal monsteropname: 5 Monster 8defNW50m A Transect 1 Oeverbegroeiing breedte: 0,3m (2018) breedte: 0,3m (2016)

Bedekking totaal: Nederlandse soortnaam hondsdraf Canadapopulier moerasspirea rietgras grote brandnetel liesgras kleefkruid kluwezuring

Wet. Naam Glechoma hederacea Populus canadensis Filipendula ulmaria Phalaris arundinacea Urtica dioca Glyceria maxima Galium aparine Rumex conglomeratus

2018 2016 70% 70% Tansley-code Tansley-code r s r f f d r o 2018

2016 80% Tansley-code d

2 Watervegetatie a) Emers breedte: 0m (2018) breedte: 2m (2016)

Bedekking ondiep stratum Nederlandse soortnaam liesgras

b) Submers

Bedekking ondiep stratum Bedekking diep stratum Nederlandse soortnaam gewoon sterrenkroos

Wet. Naam Callitriche platycarpa

0% 0% 1% 0% Tansley-code Tansley-code r

Bedekking ondiep stratum Nederlandse soortnaam klein kroos

Wet. Naam Lemna minor

<1% <1% Tansley-code Tansley-code r r

c) Drijvend

Opmerking:

open gemaakt, enkel water + oever

Wet. Naam Glyceria maxima

B Doorsnede 2018 2016 Ondergedoken 0% 70% Drijvend <1% <1% Emers 0% 80%

Plantenlijst opname 8 Oevervegetatie 2018 bastaardwederik bitterzoet Canadapopulier geel nagelkruid gewone berenklauw gewone es gewone vlier grote brandnetel grote kattenstaart grote lisdodde haagwinde harig wilgenroosje hondsdraf kleefkruid kluwezuring liesgras moerasspirea reuzenberenklauw rietgras stinkend gouwe watermunt wolfspoot zachte duizendknoop

Epilobium angustifolium Solanum dulcamara Populus canadensis Geum urbanum Heracleum sphondylium Fraxinus excelsior Sambucus nigra Urtica dioca Lythrum salicaria Typha latifolia Calystegia sepium Epilobium hirsuta Glechoma hederacea Galium aparine Rumex conglomeratus Glyceria maxima Filipendula ulmaria Heracleum mantegazzianum Phalaris arundinacea Chelidonium majus Mentha aquatica Lycopus europaeus Persicaria mitis

Watervegetatie-emers Watervegetatie-submers gewoon sterrenkroos Watervegetatie-drijvend

Callitriche platycarpa

Opnamenummer: Datum Opname door: Linker/rechteroever: lengte proefvlak aantal monsteropname: Breedte waterdiepte Monster 9def 00 midden A Transect 1 Oeverbegroeiing Breedte 30 cm (2018) Breedte 30 cm (2016) Zeer steil

2 Watervegetatie a) Emers

9 27/06/2018 Kathleen Verstraete, Isolde Aelvoet Rechteroever. Linker- en rechteroever zijn gelijkaardig 50m 1 om de 25m (3) 1,5m 0,2m

Bedekking totaal: Nederlandse soortnaam Grote brandnetel Kleefkruid Zevenblad Klimop Schietwilg

Bedekking ondiep stratum Nederlandse soortnaam Liesgras Zegge spec.

Wet. Naam Urtica dioica Gallium aparine Aegopodium podagraria Hydera helix Salix alba

2018 2016 B Doorsnede 30% Ondergedoken Tansley-code Tansley-code Drijvend f f Emers o o f f r r s s

Wet. Naam Glyceria maxima Rumex spec.

2018 2016 0% 10% Tansley-code Tansley-code o o

Wet. Naam

0% 0% 0% 0% Tansley-code Tansley-code

Wet. Naam Leman minor

0% 0% 2% 0% Tansley-code Tansley-code o

b) Submers Bedekking diep stratum Nederlandse soortnaam c) Drijvend

Opmerking

Bedekking ondiep stratum Bedekking diep stratum Nederlandse soortnaam klein kroos liesgras aan de overkant in emerse zone

2018 0% <1% 0%

2016 10% 0% 10%

Opnamenummer: Datum Opname door: Linker/rechteroever: lengte proefvlak aantal monsteropname: Monster 9Def NW 25m A Transect 1 Oeverbegroeiing Breedte 30 cm (2018) Breedte 30 cm (2016) Zeer steil

2 Watervegetatie a) Emers

b) Submers

c) Drijvend

9 27/06/2018 Kathleen Verstraete, Isolde Aelvoet Rechteroever. Linker- en rechteroever zijn gelijkaardig 50m 1 om de 25m

Bedekking totaal: Nederlandse soortnaam Grote brandnetel Klimop Schietwilg gewone vlier

Bedekking ondiep stratum Nederlandse soortnaam Bedekking ondiep stratum Bedekking diep stratum Nederlandse soortnaam Bedekking ondiep stratum Bedekking diep stratum Nederlandse soortnaam klein kroos

2016 40%

2018 B Doorsnede 2016 50% Ondergedoken 0% Tansley-code Drijvend <1% d Emers 0% o r

Wet. Naam Urtica dioica Hydera helix Salix alba Sambucus nigra

d r r r

Wet. Naam

2016 2018 0% 0% Tansley-code Tansley-code

Wet. Naam

0% 0% 0% 0% Tansley-code Tansley-code

Wet. Naam Lemna minor

0% 0% 2% 0% Tansley-code Tansley-code o

2018 0% 0%

Opnamenummer: Datum Opname door: Linker/rechteroever: lengte proefvlak aantal monsteropname: Monster 9Def NO 50m A Transect 1 Oeverbegroeiing Breedte 30 cm (2018) Breedte 30 cm (2016) Zeer steil

2 Watervegetatie a) Emers

b) Submers

c) Drijvend

Opmerkingen:

9 27/06/2018 Kathleen Verstraete, Isolde Aelvoet Linkeroever. Linker- en rechteroever zijn gelijkaardig 50m 1 om de 25m

Bedekking totaal: Nederlandse soortnaam Grote brandnetel Kleefkruid Haagwinde gewone berenklauw Koninginnekruid

Bedekking ondiep stratum Nederlandse soortnaam Rietgras Bedekking ondiep stratum Bedekking diep stratum Nederlandse soortnaam Bedekking ondiep stratum Bedekking diep stratum Nederlandse soortnaam klein kroos

Wet. Naam Urtica dioica Gallium aparine Convolvulus sepium Heracleum sphondylium Eupatorium cannabinum

2018 2016 B Doorsnede 70% 70% Ondergedoken Tansley-code Tansley-code Drijvend d d Emers o o s s o o

Wet. Naam Phalaris arundinacea

2018 2016 0% 5% Tansley-code Tansley-code o

Wet. Naam

0% 0% 0% 0% Tansley-code Tansley-code

Wet. Naam Lemna mior

0% 0% 7% 0% Tansley-code Tansley-code f

punt zelf niet meer toegankelijk dus opnameplaats 10m verschoven

2018 0% 1% 0%

2016 3% 0% 5%

Plantenlijst opname 9 Oevervegetatie 2018 gewone bereklauw Grote brandnetel Haagwinde Kleefkruid Klimop Schietwilg gewone vlier Zevenblad

Heracleum sphondylium Urtica dioica Convolvulus sepium Gallium aparine Hydera helix Salix alba Sambucus nigra Aegopodium podagraria

Watervegetatie-emers Liesgras Zegge spec.

Glyceria maxima Rumex spec.

Watervegetatie-submers

drijvend klein kroos

Lemna mior

Samenvattende tabel Inventarisatiejaar Opname 1 Oevervegetatie: aantal soorten Oeverhabitat: kenmerkende of indicatorsoorten veranderd tov vorige opname? Watervegetatie: aantal soorten Waterhabitat: kenmerkende of Indicatorsoorten veranderd tov vorige opname? Structuur aanwezig: onderverdeling oever - watergeul onderverdeling emergente en submerse zone Opmerking Opname 2 Oevervegetatie: aantal soorten Oeverhabitat: kenmerkende of indicatorsoorten veranderd tov vorige opname? Watervegetatie: aantal soorten Waterhabitat: kenmerkende of Indicatorsoorten veranderd tov vorige opname? Structuur aanwezig: onderverdeling oever - watergeul onderverdeling emergente en submerse zone Opmerking: kikkerbeet aanwezig, reuzenbalsemien aanwezig

2012

2016

2018

nee

nee nee

ja ja

nee

nee nee

ja ja

nee

niet goed ontwikkeld

nee nee

Opname 3 Oevervegetatie: aantal soorten Oeverhabitat: kenmerkende of indicatorsoorten veranderd tov vorige opname? Watervegetatie: aantal soorten Waterhabitat: kenmerkende of Indicatorsoorten veranderd tov vorige opname? Structuur aanwezig: onderverdeling oever - watergeul onderverdeling emergente en submerse zone Opmerking: reuzenbalsemien aanwezig Opname 4 Oevervegetatie: aantal soorten Oeverhabitat: kenmerkende of indicatorsoorten veranderd tov vorige opname? Watervegetatie: aantal soorten Waterhabitat: kenmerkende of Indicatorsoorten veranderd tov vorige opname? Structuur aanwezig: onderverdeling oever - watergeul onderverdeling emergente en submerse zone Opmerking:

ja nee

nee 14

7 nee

ja ja

Inventarisatiejaar

2012

Opname 5 Oevervegetatie: aantal soorten Oeverhabitat: kenmerkende of indicatorsoorten veranderd tov vorige opname? Watervegetatie: aantal soorten Waterhabitat: kenmerkende of Indicatorsoorten veranderd tov vorige opname? Structuur aanwezig: onderverdeling oever - watergeul onderverdeling emergente en submerse zone Opmerking: invasieve exoten: reuzenbalsemien en zwart tandzaad Opname 6 (oost+west) Oevervegetatie: aantal soorten Oeverhabitat: kenmerkende of indicatorsoorten veranderd tov vorige opname? Watervegetatie: aantal soorten Waterhabitat: kenmerkende of Indicatorsoorten veranderd tov vorige opname? Structuur aanwezig: onderverdeling oever - watergeul onderverdeling emergente en submerse zone Opmerking:reuzenbalsemien en zwart tandzaad aanwezig Opname 7 Oevervegetatie: aantal soorten Oeverhabitat: kenmerkende of indicatorsoorten veranderd tov vorige opname? Watervegetatie: aantal soorten Waterhabitat: kenmerkende of Indicatorsoorten veranderd tov vorige opname? Structuur aanwezig: onderverdeling oever - watergeul onderverdeling emergente en submerse zone opmerking: Opname 8 Oevervegetatie: aantal soorten Oeverhabitat: kenmerkende of indicatorsoorten veranderd tov vorige opname? Watervegetatie: aantal soorten Waterhabitat: kenmerkende of Indicatorsoorten veranderd tov vorige opname?

2016

2018

19 nee

3 nee

nee nee

ja nee

38 nee

3 nee

nee ja niet goed niet goed ontwikkeld ontwikkeld

22 nee

5 nee

nee ja niet goed niet goed ontwikkeld ontwikkeld

23 nee

1 ja

Structuur aanwezig: onderverdeling oever - watergeul

nee

onderverdeling emergente en submerse zone

nee

ja niet goed ontwikkeld

Inventarisatiejaar

Opname 9 Oevervegetatie: aantal soorten Oeverhabitat: kenmerkende of indicatorsoorten veranderd tov vorige opname? Watervegetatie: aantal soorten Waterhabitat: kenmerkende of Indicatorsoorten veranderd tov vorige opname? Structuur aanwezig: onderverdeling oever - watergeul onderverdeling emergente en submerse zone

2012

2016

2018

9 nee

1 nee

ja nee

6. Kaarten Situering opnamepunten

Inventarisatie watervegetatie en structuur Meersbeek

4Def_10 1Def_W50

4Def_00

1Def_O50

6Def_W50

4Def_20

1Def_O25

( !

6Def_O40

3Def_00

3Def_ZO25 7Def_NW75

4Def_30

( !

6Def_W25

5Def_O25

2Def_N25

4Def_50

2Def_N50

5Def_W50

( !

1Def_00

1Def_W25

4Def_40

5Def_N25

5Def_00

8Def_NW50 3Def_ZO75

2Def_00

2Def_O25

7Def_00 ! ( 6Def

6Def_O25

8Def_NW25

( ! 3Def_ZO50 7Def_NW50

8Def_00

7Def_NW25 8Def_ZO25

9Def_00 8Def_ZO50

( ! 9Def_NW50

( !

9Def_NW25

Legende opnamepunten vegetatie 0

100

200

300

400

500 m

( meetpunten bodemkundige dienst ! Bron data: AGIV en Provincie Antwerpen

Kaart 1: Inventarisatiepunten van vegetatiesamenstelling en -structuur op de Meersbeek DIENST DUURZAAM MILIEU- EN NATUURBELEID Departement Leefmilieu

21/09/2016

Bijlage 2: De Belgische Biotische Index (B.B.I.) en de Multimetrische Macro-invertebraten Index Vlaanderen (MMIF) op negen locaties in de Meersbeek in Sint-Martens-Latem, gebaseerd op monsters van 4 mei 2018 (Ronsyn, 2018).

Bodemkundige Dienst van België vzw

2019 47

Hydrobiologie

Provinciaal Instituut voor Hygiëne Departement Leefmilieu

De Belgische Biotische Index (B.B.I.) en de Multimetrische Macro-invertebraten Index Vlaanderen (MMIF) op negen locaties in de Meersbeek in Sint-Martens-Latem, gebaseerd op monsters van 4 mei 2018.

Kris Ronsyn Provinciaal Instituut voor Hygiëne, Antwerpen, 3 december 2018

Verslag van

Hydrobiologisch onderzoek HB/KR/2018/2

In opdracht van

Bodemkundige Dienst van België vzw Willem de Croylaan 48, 3001 Heverlee

Inhoud

Samenvatting 1. Situering van het onderzoek 2. Materiaal en methoden 3. Resultaten 2018 met bespreking 4. Vergelijking van de resultaten van 2012 – 2016 - 2018 5. Besluit Bijlagen Colofon

Samenvatting

Voor het onderzoek van de macrofauna werd de Meersbeek (zones west en oost) bemonsterd op 4 mei 2018. In het deel Meersbeek-West (meetpunten 1 en 4) wordt een grote diversiteit vastgesteld. De B.B.I.-index bedraagt hier 7 (goede biologische kwaliteit) en MMIF-scores gaan van 0,40 tot 0,45 (ecologische toestand ontoereikend). In het deel Meersbeek-Oost (meetpunten 5,2,6,3,7,8,9) is het aantal taxa minder groot. De B.B.I.-indexen variëren van 4 tot 5, afhankelijk van de af- of aanwezigheid van slakken in de monsters. De biologische kwaliteit is tussen slecht en middelmatig. De MMIF-scores variëren van 0,15 tot 0,40, wat wijst op een slechte of ontoereikende ecologische toestand.

blz. blz. blz. blz. blz. blz. blz. blz.

1 2 3 7 13 14 16 68

B.B.I. en MMIF in de Meersbeek in Sint-Martens-Latem, 2018

1. Situering van het onderzoek Opdracht

De bepaling van de Belgische Biotische Index (B.B.I) en de Multimetrische Macro-invertebraten Index Vlaanderen (MMIF) op negen locaties in de Meersbeek in Sint-Martens-Latem gebeurt in opdracht van de Bodemkundige Dienst van Belgie vzw, Heverlee.

Situering

Het onderzoek vormt een onderdeel van een meerjarig project, waarin de weerslag van maatregelen in het kader van een natuurinrichtingsproject worden nagegaan.

Inhoud

Het onderzoek van de macrofauna omvat: 1. de bemonstering van grote ongewervelde zoetwaterdieren (macroinvertebraten of macrofauna) met een handnet op negen plaatsen in de Meersbeek in het voorjaar van 2018; 2. de bepaling van de biologische kwaliteit volgens de Belgische Biotische Index (B.B.I.); 3. de bepaling van de ecologische kwaliteit met de Multimetrische Macro-invertebraten Index voor Vlaanderen (MMIF); 4. een beoordeling en interpretatie van de biologische kwaliteit en het verloop ervan op grond van de bekomen indices.

2/68

B.B.I. en MMIF in de Meersbeek in Sint-Martens-Latem, 2018

2. Materiaal en methoden 2.1. Veldwerk Uitvoering

Het veldwerk werd zoveel mogelijk uitgevoerd analoog aan de monsterneming van juni 2016 zodat ook tot een relevante vergelijking van de resultaten kan gekomen worden.

Meetnet

De ligging van de monsterplaatsen is weergegeven in figuur 1. De uiteindelijke ligging is ingegeven door een goede bereikbaarheid en toegankelijkheid in alle omstandigheden. Zij wijkt soms licht af van de vooraf geplande situering, wat de meetpunten bemonsterd in 2016 waren. De weersomstandigheden voorafgaand aan de bemonstering waren gunstiger vergeleken bij deze van 2016. De punten waren beter bereikbaar en konden allemaal bemonsterd worden.

Figuur 1: Meersbeek, overzicht monsternamepunten

3/68

B.B.I. en MMIF in de Meersbeek in Sint-Martens-Latem, 2018 Tabel 1: Situering van de monsterplaatsen Monsterpunt UTM-coörd. (WGS84)

Lambert 72 coörd. Water

Gemeente

Situering

Punt 1

31 UES 4360 5307

97595 191083

Meersbeek

St-Martens-Latem

Baarle Frankrijkstraat ± 190m opwaarts brugduiker

Punt 2

31 UES 4394 5308

97937 191084

Meersbeek

St-Martens-Latem

Baarle Frankrijkstraat onmiddellijk opwaarts brug/duiker

Punt 3

31 UES 4427 5291

98263 190914

Meersbeek

St-Martens-Latem

Baarle Frankrijkstraat,40m afwaarts afvoer zuiveringsstation, onmiddellijk voor afbuiging van beek naar Oosten

Punt 4

31 UES 4369 5311

97686 191123

Meersbeek

St-Martens-Latem

Punt 5

31 UES 4378 5311

97782 191123

Meersbeek

St-Martens-Latem

± 225m afwaarts Baarle Frankrijkstraat en ±160 m opwaarts Meersstraat Meersstraat afwaarts duiker

Punt 6

31 UES 4411 5303

98105 191031

Meersbeek

St-Martens-Latem

Punt 7

31 UES 4441 5282

98405 190817

Meersbeek

St-Martens-Latem

Punt 8

31 UES 4469 5260

98677 190588

Meersbeek

St-Martens-Latem

Meersstraat in tuin (zuidwesthoek) huis nr 9

Punt 9

31 UES 4484 5243

98826 190423

Meersbeek

St-Martens-Latem

Meerstraat opwaarts duiker

Veldwaarnemingen

Kwakstraat afwaarts zijdreef ter hoogte van huisnummer 21, afwaarts duiker Meersstraat thv elektriciteitscabine aan westzijnde huis vr 37

De voornaamste waarneembare kenmerken van elke monsterplaats werden genoteerd in een veldprotocol, dat tijdens het verdere veldwerk werd aangevuld. Deze veldprotocols zijn als bijlage toegevoegd bij dit verslag.

Veldmetingen

Op de monsterplaatsen werden vervolgens de temperatuur, de zuurtegraad (pH), de geleidbaarheid, het zuurstofgehalte en het zuurstofverzadigingspercentage van het water gemeten met vooraf geijkte elektrodes. geleidbaarheid, pH en temperatuur: WTW Cond. 3320, zuurstof en zuurstofverzadigingspercentage: Hach HQ 40d.

Bemonstering

Op alle monsterplaatsen werd de macrofauna van minstens één oeverzone en de bedding bemonsterd. De duur van de bemonstering en de oppervlakte werden telkens genoteerd.

Opslag en bewaring

Het materiaal van de bemonsterde habitats werd afzonderlijk opgeslagen in plastieken bussen met een oplossing van F-solv 25-50% als fixatief.

2.2. Verwerking van de monsters Verwerking

Elk deelmonster doorliep volgende bewerkingen, zoals beschreven in WAC/I/A/006: a. zeven in fracties > 2 mm, > 1 mm en > 0,3 mm (= maaswijdte net); b. uitzoeken en tellen van de ongewervelde dieren met loupe in de grootste fractie en met de stereomicroscoop in de overige fracties; c.

identificatie van de aangetroffen ongewervelden.

4/68

B.B.I. en MMIF in de Meersbeek in Sint-Martens-Latem, 2018

Standaardisatie

Per meetpunt werden de resultaten van de deelmonsters voor elk geïdentificeerd taxon (familie, genus) samengeteld. Deze sommen werden vervolgens herleid naar een monster van 5 min. (= gevonden aantal x 5/ aantal min. effectieve bemonstering). Een dergelijke herleiding laat een meer gestandaardiseerde vergelijking tussen de verschillende monsters toe.

2.3. Bepaling van de biologische kwaliteit op basis van de Belgische Biotische Index (B.B.I.) Werkwijze

De Belgische Biotische Index werd bepaald zoals aangegeven in WAC/V/C/001 ‘BBI berekening op basis van op het veld verzamelde macroinvertebraten’, weliswaar op de tot een monster van 5 min. herleide aantallen.

Biologische kwaliteit

De biologische kwaliteit wordt volgens de voorgeschreven methode afgeleid

Normering

Van

uit de verkregen Belgische Biotische Indexen. 1995

tot

2010

vermelde

bijlage

2.3.1.

van

Vlarem

II.

als

basiskwaliteitsnorm voor oppervlaktewater 'Biotische index: A ≥ 7'.

2.4. Bepaling van de ecologische toestand op basis van de Multimetrische Macro-invertebraten Index voor Vlaanderen (MMIF) Werkwijze

Multimetrische

Macro-invertebraten

Index

Vlaanderen

(MMIF)

Ecologische Kwaliteitscoëfficiënt EKC voor macro-invertebraten is berekend zoals opgegeven in WAC/V/C/002 ‘MMIF berekening op basis van op het veld verzamelde macro-invertebraten’. Ecologische kwaliteit

De ecologische toestand van een oppervlaktewater wordt afgeleid uit de

Wettelijke streefnorm

De bijlage 2.3.1. van Vlarem II bevat sinds 21.01.2011 de nieuwe normen

verkregen EKC, die gaat van 0 (zeer ontoereikend) tot 1 (zeer goed).

voor oppervlaktewater. Deze normen zijn in tegenstelling tot de vroegere basiskwaliteitsnormen nog streefwaarden. De Meersbeek is een (sloot)beek, die nog niet is opgenomen in de lijst van waterlichamen. In de wetgeving is aangegeven dat niet getypeerde waterlopen worden beoordeeld volgens de criteria, die gelden voor het type ‘kleine beek’ (Bk). De minimale streefnorm van de MMIF bedraagt voor dit type ≥0,70.

5/68

B.B.I. en MMIF in de Meersbeek in Sint-Martens-Latem, 2018 Tabel 2 : Onderzoek van macrofauna en biologische kwaliteit MATERIAAL Referentienummer

Situering (zie figuur 2) Meersbeek, St-Martens-Latem

Aard

Monster:

Handnetmonsters:

Duur(mn) Opp(m2)

482383

1 ± 190 m opwaarts Baarle Frankrijkstraat

Linkeroeverzone, bedding

1,5

2,5

482384

2 Onmiddellijk opwaarts Baarle Frankrijkstraat

Beide oeverzones, bedding

3,0

2,5

482385

3 afwaarts duiker

Rechteroeverzone, bedding

2,0

482386

4 ± 225 m afwaarts Baarle Frankrijkstraat

Rechteroeverzone, bedding

2,0

1,5

482387

5 Meersstraat, afwaarts duiker

40m afwaarts afvoer zuiveringsstation

2,0

1,5

482388

6 Meersstraat, afwaarts duiker

Oeverzones linkeroever en bij duiker, bedding

2,5

3,5

482389

7 Ter hoogte van electriciteitscabine noordzijde Meersstraat 37

Linkeroeverzone, bedding

2,5

482390

8 Meersstraat 9, noordwesthoek tuin

Beide oeverzones, bedding

1,5

2,5

482391

9 Opwaarts Meersstraat onmiddellijk vóór monding in Leie

Rechteroeverzone, bedding

1,5

3,0

BEMONSTERINGSWIJZE Aard Methode Slootbeek

Schrapende of schuivende beweging van handnet over substraten,

BEWERKING VAN DE MONSTERS Aspect Methode Fixatie

Fixatie van materiaal

Zeven

Zeven van stalen onder water

Triage van macrofauna Fractie > 2 mm : blote oog Andere fracties: stereomicroscoop Identificatie

Toestel-Materiaal

Bereik

Handnet met opening 20 cm x 20 cm en maaswijdte 0,3 mm

Macrofauna

Toestel-Materiaal

Bereik

F-solv 25-50% Zeven: maaswijdte 2, 1, 0,3 mm

Macrofauna

Loupe (10x) Stereomicroscoop (100x)

Macrofauna

Determinatiewerken (volledige ref. : zie Geraadpleegde werken) zoals opgegeven in de bijlagen A van WAC/V/C/001 en WAC/V/C/002

BEPALING VAN DE BIOLOGISCHE KWALITEIT Methode Bemonstering en WAC/I/A/006 Monsterneming van macro-invertebraten en verwerking monsters verwerking van de monsters WAC/V/C/001 BBI berekening op basis van op het veld Belgische Biotische verzamelde macro-invertebraten Index Multimetrische Macroinvertebratenind ex Vlaanderen

WAC/V/C/002 MMIF berekening op basis van op het veld verzamelde macro-invertebraten

VERDERE BEWARING VAN AANGETROFFEN DIEREN Methode Algemeen

Materiaal

Bewaring op alcohol. Overdracht aan Kon. Belg. Inst. voor Natuurwetensch.

Gedenatureerde ethanol: 97% ethanol + 3% ethylether

6/68

Macrofauna

Familie, genus, indien mogelijk soort

B.B.I. en MMIF in de Meersbeek in Sint-Martens-Latem, 2018

3. Resultaten mei 2018 met bespreking 3.1 Meet-

BBI

MMIF

Resulaten: samenvatting Cond.

O2verz.

(µS/cm)

(mg/l)

(%)

8,39

571

14,1

156,8

14,4

7,57

745

3,7

36,0

kleur

doorzicht

Licht bruin Licht bruin

Licht troebel

20,7

troebel

punt.

Temp.

(°C)

0,40

0,25

0,20

bruin

Zeer troebel

14,5

7,48

695

4,33

42,3

0,45

bruin

troebel

17,4

7,99

569

9,89

102,9

0,15

Donker bruin

17,9

7,81

766

7,36

77,6

0,25

bruin

Zeer troebel Zeer troebel

13,0

7,45

729

2,55

24,2

0,15

bruin

troebel

13,8

7,44

687

4,21

40,8

0,40

bruin

troebel

12,7

7,41

686

4,52

42,0

0,35

Donker bruin

troebel

11,8

7,34

702

3,26

30,4

3.2.

Meersbeek West, opwaarts Baarle-Frankrijkstraat (meetpunten 1 en 4)

Monsterplaatsen (figuur 2) Bedding Oevers Watervegetatie

Water

De beide monsterplaatsen 1 en 4 liggen in het rechte traject vóór de Baarle Frankrijkstraat, het meest afwaartse beekdeel van de Meersbeek West. De bedding bestaat er uit lemig zand, hier en daar bedekt met detritus. De oevers lijken vrij regelmatig en veeleer steil. De oeverzones zijn tot in het water begroeid met vooral liesgras (Glyceria maxima), riet (Phragmites australis), watermunt (Mentha aquatica) en zeggen (Carex spp.). Op monsterplaats 4 werden gele lis (Iris pseudacorus) en grote lisdodde (Typha latifolia) langs de waterlijn opgemerkt en in het water sterrekroos (Callitriche spp.) en gewoon hoornblad (Ceratophyllum demersum). Het water bezat op 4 mei 2018 volgende kenmerken: Meet-

kleur

doorzicht

Temp.

Licht

20,7

8,39

bruin

troebel

bruin

troebel

17,4

7,99

punt.

1 4

(°C)

Cond.

(µS/cm)

(mg/l)

(%)

571

14,1

156,8

569

9,89

102,9

O2verz.

Opvallend aan deze meetwaarden zijn de hoge zuurstofgehaltes die gemeten zijn. Deze worden veroorzaakt door algen in het water: deze produceren overdag zuurstof waardoor het O2-gehalte hoger ligt dan het O2-gehalte wat

7/68

B.B.I. en MMIF in de Meersbeek in Sint-Martens-Latem, 2018 van nature in het water kan voorkomen. Deze algen zullen ’s nachts zuurstof opnemen waardoor het O2-gehalte tegen de ochtend mogelijk heel laag is. Dit heeft een negatief effect op de in het water levende organismen die erg gevoelig zijn aan zuurstofgehaltes. Een optredend neveneffect is een hoger CO2 verbruik waardoor het water iets minder zuur wordt en dus de pH iets hoger ligt.

Figuur 2: Meersbeek, monsternamepunt 1 (links) en monsternamepunt 4 (rechts)

Macrofauna

De macrofauna is zeer verscheiden en eigen aan weinig stromende of stilstaande, voedsel- en (kalk-?)rijke wateren. Volgende soorten worden teruggevonden:     

Belgische Biotische Index (B.B.I.)

duikerwantsen (Corixidae) larven van meerdere soorten waterjuffers en libellen (Odonata) verschillende slakken (Gastropoda), doch beduidend minder dan bij de vorige bemonstering muggenlarven (Nematocera) met naast de soortenrijke dansmuggen (Chironomidae) veel knijten (Ceratopogonidae). larven van de eendagsvlieg Cloeon dipterum en Caenis, deze werden niet teruggevonden in 2012 en 2016

Mpt.

Belgische Biotische Index

Beoordeling

goed

De indexen spruiten voort uit de combinatie van een grote verscheidenheid en de aanwezigheid van libellenlarven, larven van eendagsvliegen en kevers en slakken. Zij wijzen een goede biologisch kwaliteit aan. De verkregen biotische indexwaarden voldoen aan de tot 2011 geldende basiskwaliteitsnorm, nl. B.B.I. ≥ 7.

8/68

B.B.I. en MMIF in de Meersbeek in Sint-Martens-Latem, 2018

Multimetrische Macroinvertebraten Index Vlaanderen (MMIF)

0,21

4,11

MMIF EKCinv 0,40

0,98

4,3

0,45

Mpt.

Aantal taxa

Aantal EPT1

Aantal AGT2

SWD3

GTS4

Beoordeling ontoereikend ontoereikend

De MMIF of ecologische kwaliteitscoëfficiënt voor macro-invertebraten (EKCinv) wijst op een ontoereikende ecologische toestand.

3.2.

Meersbeek Oost, afwaarts Baarle-Frankrijkstraat (meetpunten 5, 2, 3, 6, 7, 8 en 9)

Monsterplaatsen (figuur 3)

Meersbeek Oost bevat tussen de rechte trajecten een aantal, soms rechthoekige en scherpe, bochten. De monsterplaatsen zelf liggen alle in vrij rechte beekdelen.

Bedding

De bedding wordt op de meeste monsterplaatsen bedekt door een dik pakket takken, bladeren, detritus en slib. Enkel op de meest afwaartse monsterplaats 9 overheerst kaal zand.

Oevers

De oevers zijn eerder steil. Het bruine, troebele water bemoeilijkt het maken van een inschatting van de mate van begroeiing.

Watervegetatie

In de meer open zones (monsterplaatsen 5, 2 en 7) zijn de oeverzones dicht begroeid met oeverplanten: vooral liesgras, riet en grote egelskop. In de minder open trajecten (monsterplaatsen 3, 6, 8 en 9) zijn de oeverplanten minder massaal en vaak afgewisseld met massieven van brandnetel (Urtica spp.) en braam (Rubus spp.).

Water

Het water was op 4 mei 2018 (donker-)bruin, troebel met schommelende O2-gehaltes: Meet-

kleur

doorzicht

punt.

5 2

Temp.

(°C) Donker bruin Licht bruin

Cond.

O2verz.

(µS/cm)

(mg/l)

(%)

Zeer troebel

17,9

7,81

766

7,36

77,6

troebel

14,4

7,57

745

3,7

36,0

13,0

7,45

729

2,55

24,2

14,5

7,48

695

4,33

42,3

Zeer troebel Zeer troebel

bruin

troebel

13,8

7,44

687

4,21

40,8

bruin

troebel

12,7

7,41

686

4,52

42,0

Donker bruin

troebel

11,8

7,34

702

3,26

30,4

Aantal EPT is het totale aantal taxa van eendagsvliegen (Ephemeroptera), steenvliegen (Plecoptera) en schietmotten (Trichoptera)

Aantal AGT is het totale aantal taxa, andere dan de EPT-taxa, met een tolerantiescore van 6 en meer

SW-Diversiteit is de verscheidenheidheid uitgedrukt door de Shannon-Wiener Diversiteitsindex

Gemiddelde tolerantiescore = som van tolerantiescores van alle aanwezige taxa, gedeeld door aantal aanwezige taxa

9/68

B.B.I. en MMIF in de Meersbeek in Sint-Martens-Latem, 2018

Monsterplaats 5, aan de oostzijde van het rietveld aan de Baarle Frankrijkstraat.

Monsterplaats 2, ± 160 m opwaarts de Meersstraat, ter hoogte van een beemd (zuidzijde)

Monsterplaats 6, afwaarts de Meersstraat, ter hoogte van een broekbos

Monsterplaats 3, afwaarts een zijpad ter hoogte van Kwakstraat 21, ter hoogte van een broekbos

Monsterplaats 7, ter hoogte van de beemd aan de westzijde van Meersstraat 37

10/68

B.B.I. en MMIF in de Meersbeek in Sint-Martens-Latem, 2018

Monsterplaats 8, in de zuidwesthoek van de tuin van Meersstraat 9

Monsterplaats 9, onmiddellijk opwaarts de Meersstraat, bij de monding in de Leie Figuur 3: Monsterplaatsen in Meersbeek Oost.

Macrofauna

In Meersbeek Oost is de macrofauna veel minder rijk. Volgende soorten werden teruggevonden:   

op sommige plaatsen enkele slakken, kleine aantallen wantsen (Heteroptera), kevers: vooral ruggelaars (Noterus) en kleine waterroofkevers (Hydroporus spp.), zoetwaterpissebedden (Isopoda): waterezeltjes (Asellus aquaticus), bloedzuigers (Hirudinea): overwegend tweeogige bloedzuigers (Helobdella stagnalis), larven van diverse soorten muggen en vliegen met als dominerende groep de vedermuggenlarven, ook bekend als bloedwormen of vers de vase (= dansmuggenlarven van de Chironomus thummi-plumosusgroep), borstelwormen (Oligochaeta), met de slingerwormen (Naididae, Tubificinae) als veruit de meest talrijke. Larven van de eendagsvlieg Cloeon

  

 

Belgische Biotische Index (B.B.I.)

Mpt.

Belgische Biotische Index

Beoordeling

5 2 6 3 7 8 9

4 4 5 4 4 5 5

slecht slecht matig slecht slecht matig matig

De indexen variëren van 4 tot 5. De biologische kwaliteit wordt aanzien als slecht tot matig.De verkregen biotische indexwaarden blijven onder de tot 2011 geldende basiskwaliteitsnorm, nl. B.B.I. ≥ 7.

11/68

B.B.I. en MMIF in de Meersbeek in Sint-Martens-Latem, 2018 MMIF Beoordeling EKCinv slecht 5 0 0 0 1 1 0,23 1 3,00 1 5 0,15 slecht 2 6 1 1 1 0 0 0,66 1 3,50 2 0,25 slecht 6 12 1 0 0 1 1 0,81 1 3,83 2 0,25 slecht 3 8 1 0 0 0 0 0,95 1 3,38 2 0,20 slecht 7 6 1 0 0 0 0 1,02 1 2,83 2 0,15 ontoereikend 8 11 1 1 1 2 1 1,57 1 4,36 2 0,40 ontoereikend 9 16 2 0 0 2 1 1,25 2 4,19 2 0,35 De MMIF of ecologische kwaliteitscoëfficiënten voor macroinvertebraten (EKCinv) wijzen op een ontoereikende tot slechte ecologische toestand.

Multimetrische Macroinvertebraten Index Vlaanderen (MMIF)

Mpt.

Index

Aantal taxa

Aantal EPT

Aantal AGT

SWD

GTS

Belgische biotische index

10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 0

Biologische kwaliteit basisnorm

Score

5 2 6 3 7 Monsterplaatsen Meersbeek

Zeer goed Goed Middelmatig Slecht Zeer slecht

Macro-Invertebraten Index Vlaanderen (MMIF)

Ecologische kwaliteitscore voor Macrofauna

1 0,9 0,8 0,7 0,6 0,5 0,4 0,3 0,2 0,1 0

5 2 6 3 7 Monsterplaatsen Meersbeek

Zeer goed Goed Middelmatig Ontoereikend Slecht

Figuur 4: Belgische Biotische Indexen en Multimetrische Macro-invertebraten Indexen Vlaanderen in de Meersbeek

12/68

B.B.I. en MMIF in de Meersbeek in Sint-Martens-Latem, 2018

4. Vergelijking van de resultaten 2012, 2016 en 2018 Algemeen

De 3 bemonsteringen van de macrofauna in respectievelijk juni 2012 (Dijkstra et al., 2013), juni 2016 en mei 2018 leveren gelijklopende resultaten op. De macrofauna is opvallend rijker in Meersbeek West dan in Meersbeek Oost, wat zich weerspiegelt in de eruit afgeleide kwaliteitsindexen.

Figuur 5: Vergelijking Belgische Biotische Indexen en Multimetrische Macro-invertebraten Indexen Vlaanderen op de monsterplaatsen 1, 2 en 3 in de Meersbeek, 2012 – 2016 - 2018

4.1.

Meersbeek West (meetpunt1)

Macrofauna

De bemonsterde macrofauna’s vertonen eenzelfde graad van verscheidenheid en een vergelijkbare opbouw op het niveau van diergroepen. Wel zijn er verschillen in de aangetroffen soorten. De in 2012 aangetroffen glanzende schijfhorens (Segmentina nitida) en kevers zijn niet weergevonden in 2016. Omgekeerd zijn er in 2016 meer soorten libellen en waterjuffers gevangen, waaronder enkele typische bewoners van (recent uitgegraven) wateren met kale zones. In 2018 zijn voor de eerste keer

13/68

B.B.I. en MMIF in de Meersbeek in Sint-Martens-Latem, 2018 larven van eendagsvliegen aangetroffen. Soorten die je hier zou verwachten maar pas nu voor de eerste keer opduiken. De omvang van de beek, de noodzakelijk beperkte bemonstering en de vaak ongelijke spreiding van vooral de minder algemene zoetwater-ongewervelden maken dat de toevalsfactor niet onbelangrijk is. Belgische Biotische Index

De Belgische Biotische Indexen ondervangen de eventuele verschillen en zijn hierdoor gelijk.

Multimetrische

Ondanks de grotere verscheidenheid is de MMIF iets gedaald de afgelopen jaren. Dit, overigens geringe, verschil is vooral bepaald door de opbouw van de Multimetrische Macro-invertebraten Index Vlaanderen, meer bepaald de Shannon-Weaver diversiteitsindex5.

Macro-invertebratenindex Vlaanderen

4.2.

Meersbeek Oost (meetpunten 2 en 3)

Macrofauna

De aangetroffen macrofauna’s bezitten een vergelijkbare opbouw.

Belgische Biotische Index

Vooral het ontbreken van slakken verklaart de lagere indexscores voor zowel de Belgische Biotische Index als de Multimetrische Macro-invertebra-

Multimetrische

tenindex Vlaanderen. De dalingen vallen vooral op omdat ze op de grens van twee kwaliteitsklassen liggen, maar blijven in feite zeer beperkt.

Macro-invertebratenindex Vlaanderen

5. Besluit Resultaten 2018

Het onderzoek van mei 2018 geeft: a) in het beekdeel Meersbeek West, opwaarts de Baarle Frankrijkstraat:  een zeer grote verscheidenheid van de macrofauna,  een goede biologische kwaliteit op basis van de verkregen Belgische Biotische Indexen  een ontoereikende toestand volgens de Multimetrische Macroinvertebraten Indexen Vlaanderen,  voor beide indexen steunen de scores vooral op de grote verscheidenheid, aangezien er geen hoog gewaardeerde indicatoren, zoals bv. kokerjufferlarven, zijn gevonden. b) in Meersbeek Oost, vanaf de Baarle Frankrijkstraat tot de monding in de Leie:  een weinig tot matig verscheiden macrofauna van hoofdzakelijk macro-invertebraten die zich in zuurstofarme milieus kunnen handhaven. Gevoelige taxa worden slechts sporadisch (slakken, larven van eendagsvliegen) of niet aangetroffen.  een slechte tot matige biologische kwaliteit uitgaande van de Belgische Biotische Indexen,

Zoals aangegegeven door Dijkstra et al. (2013) stijgt de Shannon-Weaver- of Shannon-Wiener diversiteitsindex met het aantal taxa en gelijkmatige verdeling van de aantallen van de taxa. In het monster van 2016 zijn de aantallen gevonden gelede wormen en waterwantsen véél groter dan van de andere groepen, wat de gelijkmatige verdeling of ‘eveness’ nadelig beïnvloedt en tot een lagere diversiteitsindex leidt.

14/68

B.B.I. en MMIF in de Meersbeek in Sint-Martens-Latem, 2018

 

Vergelijking 2012-2016-2018

een slechte tot ontoereikende ecologische toestand volgens de verkregen Multimetrische Macro-invertebratenindexen Vlaanderen, de vastgestelde schommelingen zijn er gekoppeld aan de aan- of afwezigheid van slakken en larven van eendagsvliegen in de monsters.

Vergelijking van de resultaten en beoordelingen voor de monsterplaatsen 1, 2 en 3 tonen vrij gelijklopende resultaten. De vastgestelde, beperkte verschillen lijken veeleer gebonden aan toevalsfactoren of de weerslag van de weersomstandigheden op de bemonstering. Beide reeksen gegevens laten niet toe om bepaalde effecten of tendensen aan te geven.

Advies: regelmatige ‘verjonging’ van de beek

De resultaten van bevestigen wel dat de meer open beekdelen, die kale zandige stroken of harde substraten (stenen, boom-stammen) bevatten, een rijkere macrofauna herbergen. Beheerwerken zoals ruimingen, die leiden tot kale zandige zones, houden een ‘verjonging’ van de biotoop in, waarvan sommige ongewervelden profiteren. Het handhaven van een dergelijke dynamische situatie veronderstelt een vrij frequente verwijdering van slib, plantenresten en bladeren, zeker in een gebied zoals de Meersbeek. Voor de haalbaarheid hiervan is het aangewezen om op meerdere plaatsen goede, vlotte toegangen voor mechanische en andere hulpmiddelen te voorzien. Eventueel kan worden overwogen om bepaalde zones uit te kiezen waar regelmatig ‘verjongingen’ kunnen worden uitgevoerd. De hoge zuurstofgehaltes duiden op algenbloei door te hoge nutriëntengehaltes. Deze kunnen nefast zijn voor in het water levende organismen.

15/68

B.B.I. en MMIF in de Meersbeek in Sint-Martens-Latem, 2018

Bijlagen Bijlage 1

Situering van de monsterplaatsen

Bijlage 2

Veldprotocols, rekenbladen B.B.I. en MMIF en beproevingsverslag per meetpunt

16/68

B.B.I. en MMIF in de Meersbeek in Sint-Martens-Latem, 2018

Bijlage 1: Situering van de monsterplaatsen Monsterplaats 1 Situering

± 190 m opwaarts de Baarle Frankrijkstraat, linkeroever Monsterplaats 1 valt samen met het in vorige fase onderzochte traject (foto 1A). Zij ligt stroomopwaarts een zijsloot die eindigt bij een wilg. Deze wilg valt op als men op de linkeroever van de beek wegkijkt in noordelijke richting.

Bemonstering

De bemonstering gebeurde vanop de noordelijke linkeroever. Het bemonsterde traject meet ongeveer 15 m.

Foto 1A

Foto 1B

Monsterplaats 4 Situering Bemonstering

Onmiddellijk opwaarts de Baarle Frankrijkstraat, beide oevers Monsterplaats 4 strekt zich uit over ongeveer 10 m, onmiddellijk opwaarts de duiker van de Baarle Frankrijkstraat (foto 2). De bemonstering gebeurde vanop beide oevers.

17/68

B.B.I. en MMIF in de Meersbeek in Sint-Martens-Latem, 2018

Foto 2

Monsterplaats 5 Situering

Oostrand rietveld Aquafin in Baarle Frankrijkstraat Monsterplaats 5 strekt zich afwaarts de uitlaat van het zuiveringsveld en over ongeveer 15 m, onmiddellijk opwaarts de rechte hoek, waarmee de beek wegdraait van het zuiveringsstation in oostelijke richting (foto 3).

Bemonstering

De bemonstering gebeurde vanop rechteroever.

Foto 3

Monsterplaats 2 Situering

± 160 m opwaarts de Meersstraat, rechteroever Het bemonsterde traject situeert zich oostelijk van het canadabosje, links op foto 4A. Het traject kan worden bereikt via een zijdreefje in het verlengde van de Kwakstraat en een beemd aan de noordzijde ervan. De toegang is herkenbaar aan de metalen sluiting.

Bemonstering

De bemonstering gebeurde vanop de zuidelijke rechteroever (foto 4B). Het bemonsterde traject meet ongeveer 20 m.

18/68

B.B.I. en MMIF in de Meersbeek in Sint-Martens-Latem, 2018

oto 4A

Foto 4B

Monsterplaats 6 Situering

Onmiddellijk afwaarts duiker van Meersstraat Monsterplaats 6 strekt zich uit in westelijke richting, over ± 15 m vanaf de Meersstraat richting (foto 5).

Bemonstering

De bemonstering gebeurde vanaf de straatkant (oever op en rond buis van de duiker en boom, bedding) en vanop de linkeroever (linkeroeverzone en bedding).

Foto 5

19/68

B.B.I. en MMIF in de Meersbeek in Sint-Martens-Latem, 2018

Monsterplaats 3

Onmiddellijk afwaarts duiker onder zijpad, dat begint ter hoogte van Kwakstraat 21

Situering

Zijdreefje aan noordwestzijde van Kwakstraat (foto 6A) (bordje wandeling Natuurpunt!) tegenover huis nr. 21 (foto 6B). Opwaarts duiker rechthoekige vijver (foto 6C).

Bemonstering

Het bemonsterde traject lag zowel langs het pad als langs de oever (foto 6D)

Foto 6A

Foto 6B

Foto 6C

20/68

B.B.I. en MMIF in de Meersbeek in Sint-Martens-Latem, 2018

Foto 6D

Monsterplaats 7 Situering

Ter hoogte van beemd aan westzijde van huis Meersstraat 37 Meersstraat, beemd aan westzijde van woning nr 37, herkenbaar aan electriciteitscabine. Evenwijdig aan westrand tuin tot beek (foto 7A). Traject van ongeveer 15 m onmiddellijk opwaarts (= ten westen) van zijsloot met enkele kleinere bomen (en op 7 juni 2016 afgebroken Canadapopulier (foto 7C)

Bemonstering

De bemonstering gebeurde vanaf de noordelijke linkeroever.

Foto 7A Foto 7B

21/68

B.B.I. en MMIF in de Meersbeek in Sint-Martens-Latem, 2018

Monsterplaats 8 Situering Bemonstering

Zuidwesthoek van tuin van huis nr. 9 in Meersstraat Meersstraat nr 9, zuidwesthoek tuin (foto 8) De bemonstering gebeurde vanaf de noordelijke linkeroever.

Foto 8B

Monsterplaats 9 Situering Bemonstering

Opwaarts Meersstraat, vlakbij monding van Meersbeek in Leie Traject van ongeveer 15 m onmiddellijk opwaarts de duiker (foto 9) De bemonstering gebeurde vanop de rechteroever en in de beek.

Foto 9

22/68

B.B.I. en MMIF in de Meersbeek in Sint-Martens-Latem, 2018 Bijlage 2: Meetpunt 1 – Veldgegevens

23/68

B.B.I. en MMIF in de Meersbeek in Sint-Martens-Latem, 2018 Meetpunt 1 - Belgische Biotische Index

24/68

B.B.I. en MMIF in de Meersbeek in Sint-Martens-Latem, 2018

Meetpunt 1 - Multimetrische Macro-invertebraten Index Vlaanderen (MMIF)

25/68

B.B.I. en MMIF in de Meersbeek in Sint-Martens-Latem, 2018

Meetpunt 1 – Beproevingsverslag

26/68

B.B.I. en MMIF in de Meersbeek in Sint-Martens-Latem, 2018

27/68

B.B.I. en MMIF in de Meersbeek in Sint-Martens-Latem, 2018 Meetpunt 2 - Veldgegevens

28/68

B.B.I. en MMIF in de Meersbeek in Sint-Martens-Latem, 2018 Meetpunt 2 - Belgische Biotische Index

29/68

B.B.I. en MMIF in de Meersbeek in Sint-Martens-Latem, 2018 Meetpunt 2 - Multimetrische Macro-invertebraten Index Vlaanderen (MMIF)

30/68

B.B.I. en MMIF in de Meersbeek in Sint-Martens-Latem, 2018 Meetpunt 2 – Beproevingsverslag

31/68

B.B.I. en MMIF in de Meersbeek in Sint-Martens-Latem, 2018

32/68

B.B.I. en MMIF in de Meersbeek in Sint-Martens-Latem, 2018 Meetpunt 3 – Veldgegevens

33/68

B.B.I. en MMIF in de Meersbeek in Sint-Martens-Latem, 2018 Meetpunt 3 - Belgische Biotische Index

34/68

B.B.I. en MMIF in de Meersbeek in Sint-Martens-Latem, 2018 Meetpunt 3 - Multimetrische Macro-invertebraten Index Vlaanderen (MMIF)

35/68

B.B.I. en MMIF in de Meersbeek in Sint-Martens-Latem, 2018 Meetpunt 3 – Beproevingsverslag

36/68

B.B.I. en MMIF in de Meersbeek in Sint-Martens-Latem, 2018

37/68

B.B.I. en MMIF in de Meersbeek in Sint-Martens-Latem, 2018 Meetpunt 4 – Veldgegevens

38/68

B.B.I. en MMIF in de Meersbeek in Sint-Martens-Latem, 2018 Meetpunt 4 - Belgische Biotische Index

39/68

B.B.I. en MMIF in de Meersbeek in Sint-Martens-Latem, 2018 Meetpunt 4 - Multimetrische Macro-invertebraten Index Vlaanderen (MMIF)

40/68

B.B.I. en MMIF in de Meersbeek in Sint-Martens-Latem, 2018 Meetpunt 4 – Beproevingsverslag

41/68

B.B.I. en MMIF in de Meersbeek in Sint-Martens-Latem, 2018

42/68

B.B.I. en MMIF in de Meersbeek in Sint-Martens-Latem, 2018 Meetpunt 5 – Veldgegevens

43/68

B.B.I. en MMIF in de Meersbeek in Sint-Martens-Latem, 2018 Meetpunt 5 - Belgische Biotische Index

44/68

B.B.I. en MMIF in de Meersbeek in Sint-Martens-Latem, 2018 Meetpunt 5 - Multimetrische Macro-invertebraten Index Vlaanderen (MMIF)

45/68

B.B.I. en MMIF in de Meersbeek in Sint-Martens-Latem, 2018 Meetpunt 5 – Beproevingsverslag

46/68

B.B.I. en MMIF in de Meersbeek in Sint-Martens-Latem, 2018

47/68

B.B.I. en MMIF in de Meersbeek in Sint-Martens-Latem, 2018 Meetpunt 6 – Veldgegevens

48/68

B.B.I. en MMIF in de Meersbeek in Sint-Martens-Latem, 2018 Meetpunt 6 - Belgische Biotische Index

49/68

B.B.I. en MMIF in de Meersbeek in Sint-Martens-Latem, 2018 Meetpunt 6 - Multimetrische Macro-invertebraten Index Vlaanderen (MMIF)

50/68

B.B.I. en MMIF in de Meersbeek in Sint-Martens-Latem, 2018 Meetpunt 6 – Beproevingsverslag

51/68

B.B.I. en MMIF in de Meersbeek in Sint-Martens-Latem, 2018

52/68

B.B.I. en MMIF in de Meersbeek in Sint-Martens-Latem, 2018 Meetpunt 7 – Veldgegevens

53/68

B.B.I. en MMIF in de Meersbeek in Sint-Martens-Latem, 2018 Meetpunt 7 - Belgische Biotische Index

54/68

B.B.I. en MMIF in de Meersbeek in Sint-Martens-Latem, 2018 Meetpunt 7 - Multimetrische Macro-invertebraten Index Vlaanderen (MMIF)

55/68

B.B.I. en MMIF in de Meersbeek in Sint-Martens-Latem, 2018 Meetpunt 7 – Beproevingsverslag

56/68

B.B.I. en MMIF in de Meersbeek in Sint-Martens-Latem, 2018

57/68

B.B.I. en MMIF in de Meersbeek in Sint-Martens-Latem, 2018 Meetpunt 8 – Veldgegevens

58/68

B.B.I. en MMIF in de Meersbeek in Sint-Martens-Latem, 2018 Meetpunt 8 - Belgische Biotische Index

59/68

B.B.I. en MMIF in de Meersbeek in Sint-Martens-Latem, 2018 Meetpunt 8 - Multimetrische Macro-invertebraten Index Vlaanderen (MMIF)

60/68

B.B.I. en MMIF in de Meersbeek in Sint-Martens-Latem, 2018 Meetpunt 8 – Beproevingsverslag

61/68

B.B.I. en MMIF in de Meersbeek in Sint-Martens-Latem, 2018

62/68

B.B.I. en MMIF in de Meersbeek in Sint-Martens-Latem, 2018 Meetpunt 9 – Veldgegevens

63/68

B.B.I. en MMIF in de Meersbeek in Sint-Martens-Latem, 2018 Meetpunt 9 - Belgische Biotische Index

64/68

B.B.I. en MMIF in de Meersbeek in Sint-Martens-Latem, 2018 Meetpunt 9 - Multimetrische Macro-invertebraten Index Vlaanderen (MMIF)

65/68

B.B.I. en MMIF in de Meersbeek in Sint-Martens-Latem, 2018 Meetpunt 9 - Beproevingsverslag

66/68

B.B.I. en MMIF in de Meersbeek in Sint-Martens-Latem, 2018

67/68

B.B.I. en MMIF in de Meersbeek in Sint-Martens-Latem, 2018

Colofon Onderzoek van in opdracht van

APB Provinciaal Instituut voor Hygiëne Bodemkundige Dienst van België vzw Willem de Croylaan 48, 3001 Heverlee

Algemene leiding

dr. Vera Nelen, Directeur

Projectverantw.

Kris Ronsyn

Veldwerk

Nathalie Smeyers, Kris Ronsyn

Antwerpen, 3 december 2018

68/68

Bijlage 3: Originele analysecertificaten

Bodemkundige Dienst van België vzw

2019 48

BODEMKUNDIGE DIENST VAN BELGIE v.z.w. W.de Croylaan 48 B-3001 Heverlee Tel.: 016 31 09 22 - Fax: 016 22 42 06 E-mail: info@bdb.be

Leliestraat 63 B-8800 Roeselare Tel.: 051 20 54 00 - Fax: 051 20 54 20 E-mail: info@bdb.be

Staalnemer 1750 DE MOERLOOZE BEN 0499 / 75 84 65

BNP: BE22 0015 8344 2447 KBC: BE94 7364 0303 0014 PCR: BE95 0000 4991 2358 B.T.W.: BE 0420.415.024

VLM REGIO WEST KONINGIN MARIA HENDRIKAPLEIN 70 75 9000 GENT

Beproevingsverslag Klantnummer: Onderzoeksnummer: Staalnummer: Datum staalname: Datum aankomst: Datum verslag: Staalnaam: Type staal:

341665 WA030383 17097155 19/09/2017 19/09/2017 26/10/2017 1 Oppervlaktewater

Parameter

Staalnameplaats: Tijdstip staalname: Lambert 72 X: Lambert 72 Y: Monsternamemethode: Monstername-apparatuur: Aantal recipiënten:

Resultaat

Latemse Meersen 8.30u 97519 191067 Indirect (chem.) Emmer + schepstok 6

Eenheid

Datum

Methodenr.

°C

19/09/2017

135 B

19/09/2017

291 B

µS/cm 20°C

19/09/2017

290 B

12.0

mg/l

19/09/2017

131 B

113.70

19/09/2017

131 B

145

mg/l

20/09/2017

112 B

180

mg/l

20/09/2017

469 B

0.048

mg P/l

20/09/2017

469 B

0.148

mg/l

20/09/2017

469 B

mg N/l

20/09/2017

469 B

mg/l

20/09/2017

469 B

mg N/l

20/09/2017

469 B

0.78

mg/l

20/09/2017

469 B

0.68

mg N/l

20/09/2017

469 B

Ammonium (NH4+)

0.87

mg/l

20/09/2017

469 B

Kjeldahl-N

6.0

mg N/l

20/09/2017

016 B

mg/l

20/09/2017

469 B

mg O2/l

21/09/2017

078 B

2.2

mg/l

21/09/2017

084 B

0.31

mg/l

20/09/2017

084 B

1.9

mg/l

20/09/2017

084 B

Metingen ter plaatse Temperatuur (ter plaatse)

13.5

pH (ter plaatse)

8.3

Geleidbaarheid (EC) (ter plaatse)

934

Zuurstof O2 (ter plaatse) Zuurstof O2 (ter plaatse) (%sat) Anorganische analyses Bicarbonaten (HCO3-) -

Chloride (Cl ) Orthofosfaat (PO43--P) Orthofosfaat

(PO43-)

Nitraat-N (NO3--N)

2.62

Nitraat (NO3-) Nitriet-N

11.6

(NO2--N)

0.238

Nitriet (NO2-) Ammonium-N

Sulfaat

(NH4+-N)

(SO42-)

Biochemisch zuurstofverbruik (BZV)

Ijzer (Fe) Ijzer II (Fe2+) opgelost 3+

Ijzer III (Fe ) Onderzoeksnummer: WA030383

127-TEST

BODEMKUNDIGE DIENST VAN BELGIE v.z.w. W.de Croylaan 48 B-3001 Heverlee Tel.: 016 31 09 22 - Fax: 016 22 42 06 E-mail: info@bdb.be

Parameter

Leliestraat 63 B-8800 Roeselare Tel.: 051 20 54 00 - Fax: 051 20 54 20 E-mail: info@bdb.be

Resultaat

BNP: BE22 0015 8344 2447 KBC: BE94 7364 0303 0014 PCR: BE95 0000 4991 2358 B.T.W.: BE 0420.415.024

Eenheid

Datum

Methodenr.

Calcium (Ca)

mg/l

21/09/2017

084 B

Kalium (K)

12.7

mg/l

21/09/2017

084 B

6.4

mg/l

21/09/2017

084 B

122

mg/l

21/09/2017

084 B

Calcium (Ca) opgelost

mg/l

20/09/2017

084 B

Kalium (K) opgelost

11.4

mg/l

20/09/2017

084 B

6.0

mg/l

20/09/2017

084 B

mg/l

20/09/2017

084 B

21/09/2017

311 B

Magnesium (Mg) Natrium (Na)

Magnesium (Mg) opgelost Natrium (Na) opgelost

111

Fosfor (P)

0.91

mg/l

Ionenbalans

1.56

Technisch verantwoordelijke laboratorium Dr. ir. H. Vandendriessche

Onderzoeksnummer: WA030383

BODEMKUNDIGE DIENST VAN BELGIE v.z.w. W.de Croylaan 48 B-3001 Heverlee Tel.: 016 31 09 22 - Fax: 016 22 42 06 E-mail: info@bdb.be

Leliestraat 63 B-8800 Roeselare Tel.: 051 20 54 00 - Fax: 051 20 54 20 E-mail: info@bdb.be

BNP: BE22 0015 8344 2447 KBC: BE94 7364 0303 0014 PCR: BE95 0000 4991 2358 B.T.W.: BE 0420.415.024

Accreditatie / Erkenningen Parameter

Methodenr.

Accreditatie / Erkenningen

Beproevingsmethode

Temperatuur (ter plaatse) pH (ter plaatse) Geleidbaarheid (EC) (ter plaatse) Zuurstof O2 (ter plaatse) Zuurstof O2 (ter plaatse) (%sat) Bicarbonaten (HCO3 ) Chloride (Cl ) 3Orthofosfaat (PO4 -P) 3Orthofosfaat (PO4 ) Nitraat-N (NO3 -N) Nitraat (NO3 ) Nitriet-N (NO2 -N) Nitriet (NO2 ) + Ammonium-N (NH4 N) + Ammonium (NH4 ) Kjeldahl-N 2Sulfaat (SO4 ) Biochemisch zuurstofverbruik (BZV) Ijzer (Fe)

135

B;6;12;16

SM 2550A; WAC/III/A/003

291 290

B;6;12;16 B;6;12;16

ISO 10523; WAC/III/A/005; CMA/2/I/A.1 ISO 7888; NBN EN 27888; WAC/III/A/004; CMA/2/I/A.2

131

B;16

EN 25814; WAC/III/A/008

131

B;6;16

EN 25814; WAC/III/A/008

112 469 469 469 469 469 469 469 469

B;6;12;16 B;6;12;16 B;6;12;16 B;6;12;16 B;6;12;16 B;6;12;16 B;6;12;16 B;6;12;16 B;6;12;16

ISO 9963; WAC/III/A/006 Discreet analyser: ISO 15923-1; WAC/III/C/002 Discreet analyser: ISO 15923-1; WAC/III/C/002 Discreet analyser: ISO 15923-1; WAC/III/C/002 Discreet analyser: ISO 15923-1; WAC/III/C/002 Discreet analyser: ISO 15923-1; WAC/III/C/002 Discreet analyser: ISO 15923-1; WAC/III/C/002 Discreet analyser: ISO 15923-1; WAC/III/C/002 Discreet analyser: ISO 15923-1; WAC/III/C/002

469 016 469 078

B;6;12;16 B;6;12;16 B;6;12;16 B;6;12;16

Discreet analyser: ISO 15923-1; WAC/III/C/002 ISO 5663; WAC/III/D/030; CMA/2/I/B.5 Discreet analyser: ISO 15923-1; WAC/III/C/002 WAC/III/D; ISO 5815-1; ISO 5815-2; WAC/III/D/010

084

B;6;12;16

Ijzer II (Fe ) opgelost 3+ Ijzer III (Fe )

084 084

B;6;12;16 B;6;12;16

Calcium (Ca)

084

B;12;16

Kalium (K)

084

B;12;16

Magnesium (Mg)

084

B;12;16

Natrium (Na)

084

B;12;16

Calcium (Ca) opgelost Kalium (K) opgelost Magnesium (Mg) opgelost Natrium (Na) opgelost Fosfor (P)

084 084 084

B;12;16 B;12;16 B;12;16

Destructie met HNO3/HCl: ISO 15587-1; WAC/III/B/002; CMA/2/I/A.6.1; Meting met ICP-AES: ISO 11885; WAC/III/B/010; CMA/2/I/B.1 Meting met ICP-AES: ISO 11885; WAC/III/B/010; CMA/2/I/B.1 Destructie met HNO3/HCl: ISO 15587-1; WAC/III/B/002; CMA/2/I/A.6.1; Meting met ICP-AES: ISO 11885; WAC/III/B/010; CMA/2/I/B.1 Destructie met HNO3/HCl: ISO 15587-1; WAC/III/B/002; CMA/2/I/A.6.1; Meting met ICP-AES: ISO 11885; WAC/III/B/010; CMA/2/I/B.1 Destructie met HNO3/HCl: ISO 15587-1, WAC/III/B/002, CMA/2/I/A.6.1, Meting met ICP-AES: ISO 11885, WAC/III/B/010, CMA/2/I/B.1 Destructie met HNO3/HCl: ISO 15587-1, WAC/III/B/002, CMA/2/I/A.6.1, Meting met ICP-AES: ISO 11885, WAC/III/B/010, CMA/2/I/B.1 Destructie met HNO3/HCl: ISO 15587-1, WAC/III/B/002, CMA/2/I/A.6.1, Meting met ICP-AES: ISO 11885, WAC/III/B/010, CMA/2/I/B.1 Meting met ICP-AES: ISO 11885; WAC/III/B/010; CMA/2/I/B.1 Meting met ICP-AES: ISO 11885; WAC/III/B/010; CMA/2/I/B.1 Meting met ICP-AES: ISO 11885, WAC/III/B/010, CMA/2/I/B.1

084

B;12;16

Meting met ICP-AES: ISO 11885, WAC/III/B/010, CMA/2/I/B.1

311

B;6;12;16

Staalname

STSCHEP

B; 16; 14; 6

Destructie met HNO3/HCl: ISO 15587-1, WAC/III/B/002, CMA/2/I/A.6.1; Meting met ICP-AES: ISO 11885, WAC/III/B/010, CMA/2/I/B.1 Ogenblikkelijke staalname oppervlaktewater d.m.v. schepmonsters conform ISO 5667/1; ISO 5667/2; ISO 5667/4; ISO 5667/6; ISO 5667/10; NEN-ENISO 19458; WAC/I/A/003; CMA/1/A.11

Legende B

Accreditatie / Erkenning BELAC-accreditatie 127-TEST (ISO 17025)

Vlaanderen_LNE_Erkenning laboratorium in de discipline water

Waals Gewest_Agrément eaux (Categorie A)

Waals Gewest_Agrément eaux (Categorie C)

Brussels Gewest_BIM_Erkend laboratorium

Onderzoeksnummer: WA030383

BODEMKUNDIGE DIENST VAN BELGIE v.z.w. W.de Croylaan 48 B-3001 Heverlee Tel.: 016 31 09 22 - Fax: 016 22 42 06 E-mail: info@bdb.be

Leliestraat 63 B-8800 Roeselare Tel.: 051 20 54 00 - Fax: 051 20 54 20 E-mail: info@bdb.be

BNP: BE22 0015 8344 2447 KBC: BE94 7364 0303 0014 PCR: BE95 0000 4991 2358 B.T.W.: BE 0420.415.024

De analyseresultaten hebben uitsluitend betrekking op de geanalyseerde objecten. Het verslag mag niet worden gereproduceerd, behalve in volledige vorm, zonder de schriftelijke toestemming van de Bodemkundige Dienst van België vzw. Meetonzekerheden van BELAC geaccrediteerde methodes kunnen aangevraagd worden. Einde verslag

Onderzoeksnummer: WA030383

BODEMKUNDIGE DIENST VAN BELGIE v.z.w. W.de Croylaan 48 B-3001 Heverlee Tel.: 016 31 09 22 - Fax: 016 22 42 06 E-mail: info@bdb.be

Leliestraat 63 B-8800 Roeselare Tel.: 051 20 54 00 - Fax: 051 20 54 20 E-mail: info@bdb.be

Staalnemer 311680 DEMEER GERRY

BNP: BE22 0015 8344 2447 KBC: BE94 7364 0303 0014 PCR: BE95 0000 4991 2358 B.T.W.: BE 0420.415.024

VLM REGIO WEST KONINGIN MARIA HENDRIKAPLEIN 70 75 9000 GENT

Beproevingsverslag Klantnummer: Onderzoeksnummer: Staalnummer: Datum staalname: Datum aankomst: Datum verslag: Staalnaam: Type staal:

341665 WA036292 18053452 03/05/2018 03/05/2018 13/12/2018 1 Oppervlaktewater

Parameter

Staalnameplaats: Tijdstip staalname: Lambert 72 X: Lambert 72 Y: Monsternamemethode: Monstername-apparatuur: Zichtbare verontreiniging: Aantal recipiënten:

Resultaat

Sint-Martens-Latem 13u25 97519 191067 Indirect (chem.) Maatbeker Afwezig 6

Eenheid

Datum

Methodenr.

°C

03/05/2018

135 B

03/05/2018

291 B

µS/cm 20°C

03/05/2018

290 B

12.3

mg/l

03/05/2018

131 B

125.60

03/05/2018

131 B

251

mg/l

07/05/2018

112 B

mg/l

07/05/2018

469 B

0.046

mg P/l

07/05/2018

469 B

0.141

mg/l

07/05/2018

469 B

mg N/l

07/05/2018

469 B

mg/l

07/05/2018

469 B

<0.0060

mg N/l

07/05/2018

469 B

<0.0200

mg/l

07/05/2018

469 B

0.153

mg N/l

07/05/2018

469 B

Ammonium (NH4+)

0.197

mg/l

07/05/2018

469 B

Kjeldahl-N

2.7

mg N/l

07/05/2018

016 B

mg/l

07/05/2018

469 B

mg O2/l

04/05/2018

078 B

0.94

mg/l

07/05/2018

084 B

0.130

mg/l

07/05/2018

084 B

0.81

mg/l

07/05/2018

084 B

Metingen ter plaatse Temperatuur (ter plaatse)

17.0

pH (ter plaatse)

6.9

Geleidbaarheid (EC) (ter plaatse)

517

Zuurstof O2 (ter plaatse) Zuurstof O2 (ter plaatse) (%sat) Anorganische analyses Bicarbonaten (HCO3-) -

Chloride (Cl ) Orthofosfaat (PO43--P) Orthofosfaat

(PO43-)

Nitraat-N (NO3--N)

<0.100

Nitraat (NO3-)

<0.44

Nitriet-N

(NO2--N)

Nitriet (NO2-) Ammonium-N

Sulfaat

(NH4+-N)

(SO42-)

Biochemisch zuurstofverbruik (BZV)

Ijzer (Fe) Ijzer II (Fe2+) opgelost 3+

Ijzer III (Fe ) Onderzoeksnummer: WA036292

127-TEST

BODEMKUNDIGE DIENST VAN BELGIE v.z.w. W.de Croylaan 48 B-3001 Heverlee Tel.: 016 31 09 22 - Fax: 016 22 42 06 E-mail: info@bdb.be

Parameter

Leliestraat 63 B-8800 Roeselare Tel.: 051 20 54 00 - Fax: 051 20 54 20 E-mail: info@bdb.be

Resultaat

Calcium (Ca)

BNP: BE22 0015 8344 2447 KBC: BE94 7364 0303 0014 PCR: BE95 0000 4991 2358 B.T.W.: BE 0420.415.024

Eenheid

Datum

Methodenr.

mg/l

07/05/2018

084 B

Kalium (K)

3.55

mg/l

07/05/2018

084 B

Magnesium (Mg)

5.4

mg/l

07/05/2018

084 B

Natrium (Na)

18.6

mg/l

07/05/2018

084 B

Calcium (Ca) opgelost

mg/l

07/05/2018

084 B

Kalium (K) opgelost

3.9

mg/l

07/05/2018

084 B

Magnesium (Mg) opgelost

5.51

mg/l

07/05/2018

084 B

mg/l

07/05/2018

084 B

mg/l

07/05/2018

311 B

Natrium (Na) opgelost

19.0

Fosfor (P)

0.29

Ionenbalans

4.4

Technisch verantwoordelijke laboratorium Dr. ir. H. Vandendriessche

Onderzoeksnummer: WA036292

BODEMKUNDIGE DIENST VAN BELGIE v.z.w. W.de Croylaan 48 B-3001 Heverlee Tel.: 016 31 09 22 - Fax: 016 22 42 06 E-mail: info@bdb.be

Leliestraat 63 B-8800 Roeselare Tel.: 051 20 54 00 - Fax: 051 20 54 20 E-mail: info@bdb.be

BNP: BE22 0015 8344 2447 KBC: BE94 7364 0303 0014 PCR: BE95 0000 4991 2358 B.T.W.: BE 0420.415.024

Accreditatie / Erkenningen Parameter

Methodenr.

Accreditatie / Erkenningen

Beproevingsmethode

135

B;6;12;16

SM 2550A; WAC/I/A/011; WAC/III/A/003

291 290

B;6;12;16 B;6;12;16

ISO 10523; WAC/I/A/011; WAC/III/A/005; CMA/2/I/A.1 ISO 7888; NBN EN 27888; WAC/I/A/011; WAC/III/A/004; CMA/2/I/A.2

131

B;6;16

EN 25814; WAC/I/A/011; WAC/III/A/008

131

B;6;16

EN 25814; WAC/I/A/011; WAC/III/A/008

112 469 469 469 469 469 469 469 469

B;6;12;16 B;6;12;16 B;6;12;16 B;6;12;16 B;6;12;16 B;6;12;16 B;6;12;16 B;6;12;16 B;6;12;16

469 016 469 078

B;6;12;16 B;6;12;16 B;6;12;16 B;6;12;16

Discreet analyser: ISO 15923-1; WAC/III/C/002 ISO 5663; WAC/III/D/030 Discreet analyser: ISO 15923-1; WAC/III/C/002 WAC/III/D; ISO 5815-1; WAC/III/D/010; ISO 5815-2

084

B;6;12;16

Ijzer II (Fe ) opgelost 3+ Ijzer III (Fe )

084 084

B;6;12;16 B;6;12;16

Calcium (Ca)

084

B;12;16

Kalium (K)

084

B;12;16

Magnesium (Mg)

084

B;12;16

Natrium (Na)

084

B;12;16

Calcium (Ca) opgelost Kalium (K) opgelost Magnesium (Mg) opgelost Natrium (Na) opgelost Fosfor (P)

084 084 084

B;12;16 B;12;16 B;12;16

084 311

B;12;16 B;6;12;16

Staalname

STSCHEP

B; 16; 14; 6

Meting met ICP-AES: ISO 11885, WAC/III/B/010, CMA/2/I/B.1 Destructie met HNO3/HCl: ISO 15587-1, WAC/III/B/002, CMA/2/I/A.6.1; Meting met ICP-AES: ISO 11885, WAC/III/B/010, CMA/2/I/B.1 Ogenblikkelijke staalname oppervlaktewater d.m.v. schepmonsters conform ISO 5667/1; ISO 5667/2; ISO 5667/4; ISO 5667/6; ISO 5667/10; NEN-ENISO 19458; WAC/I/A/003; CMA/1/A.11

Legende B

Accreditatie / Erkenning BELAC-accreditatie 127-TEST (ISO 17025)

Vlaanderen_LNE_Erkenning laboratorium in de discipline water

Vlaanderen_OMG_Erkenning laboratorium in de discipline water

Waals Gewest_Agrément eaux (Categorie A)

Waals Gewest_Agrément eaux (Categorie C)

Brussels Gewest_LBr_Erkend laboratorium

Brussels Gewest_BIM_Erkend laboratorium

Onderzoeksnummer: WA036292

BODEMKUNDIGE DIENST VAN BELGIE v.z.w. W.de Croylaan 48 B-3001 Heverlee Tel.: 016 31 09 22 - Fax: 016 22 42 06 E-mail: info@bdb.be

Leliestraat 63 B-8800 Roeselare Tel.: 051 20 54 00 - Fax: 051 20 54 20 E-mail: info@bdb.be

BNP: BE22 0015 8344 2447 KBC: BE94 7364 0303 0014 PCR: BE95 0000 4991 2358 B.T.W.: BE 0420.415.024

Onderzoeksnummer: WA036292

BODEMKUNDIGE DIENST VAN BELGIE v.z.w. W.de Croylaan 48 B-3001 Heverlee Tel.: 016 31 09 22 - Fax: 016 22 42 06 E-mail: info@bdb.be

Leliestraat 63 B-8800 Roeselare Tel.: 051 20 54 00 - Fax: 051 20 54 20 E-mail: info@bdb.be

Staalnemer 311680 DEMEER GERRY

BNP: BE22 0015 8344 2447 KBC: BE94 7364 0303 0014 PCR: BE95 0000 4991 2358 B.T.W.: BE 0420.415.024

VLM REGIO WEST KONINGIN MARIA HENDRIKAPLEIN 70 75 9000 GENT

Beproevingsverslag Klantnummer: Onderzoeksnummer: Staalnummer: Datum staalname: Datum aankomst: Datum verslag: Staalnaam: Type staal: Staalnameplaats:

341665 WA036290 18053464 03/05/2018 03/05/2018 13/12/2018 2 Oppervlaktewater Sint-Martens-Latem

Parameter

Tijdstip staalname: Lambert 72 X: Lambert 72 Y: Monsternamemethode: Monstername-apparatuur: Zichtbare verontreiniging: Minerale olie visueel: Aantal recipiënten:

Resultaat

14u35 97939 191088 Indirect (chem.) Emmer + touw Afwezig Afwezig 6

Eenheid

Datum

Methodenr.

°C

03/05/2018

135 B

03/05/2018

291 B

µS/cm 20°C

03/05/2018

290 B

5.9

mg/l

03/05/2018

131 B

58.10

03/05/2018

131 B

282

mg/l

07/05/2018

112 B

mg/l

07/05/2018

469 B

mg P/l

07/05/2018

469 B

mg/l

07/05/2018

469 B

mg N/l

07/05/2018

469 B

mg/l

07/05/2018

469 B

mg N/l

07/05/2018

469 B

mg/l

07/05/2018

469 B

3.1

mg N/l

07/05/2018

469 B

Ammonium (NH4+)

4.0

mg/l

07/05/2018

469 B

Kjeldahl-N

5.1

mg N/l

07/05/2018

016 B

mg/l

07/05/2018

469 B

Metingen ter plaatse Temperatuur (ter plaatse)

15.4

pH (ter plaatse)

7.5

Geleidbaarheid (EC) (ter plaatse)

659

Zuurstof O2 (ter plaatse) Zuurstof O2 (ter plaatse) (%sat) Anorganische analyses Bicarbonaten (HCO3-) -

Chloride (Cl ) Orthofosfaat (PO43--P) Orthofosfaat

0.124

(PO43-)

0.38

Nitraat-N (NO3--N) Nitraat

0.117

(NO3-)

Nitriet-N

0.52

(NO2--N)

0.0243

Nitriet (NO2-) Ammonium-N

Sulfaat

0.080 (NH4+-N)

(SO42-)

Biochemisch zuurstofverbruik (BZV)

5.7

mg O2/l

04/05/2018

078 B

Ijzer (Fe)

2.1

mg/l

07/05/2018

084 B

0.066

mg/l

07/05/2018

084 B

Ijzer II (Fe ) opgelost Onderzoeksnummer: WA036290

127-TEST

BODEMKUNDIGE DIENST VAN BELGIE v.z.w. W.de Croylaan 48 B-3001 Heverlee Tel.: 016 31 09 22 - Fax: 016 22 42 06 E-mail: info@bdb.be

Parameter

Leliestraat 63 B-8800 Roeselare Tel.: 051 20 54 00 - Fax: 051 20 54 20 E-mail: info@bdb.be

Resultaat

Ijzer III (Fe )

2.1

Calcium (Ca)

106

BNP: BE22 0015 8344 2447 KBC: BE94 7364 0303 0014 PCR: BE95 0000 4991 2358 B.T.W.: BE 0420.415.024

Eenheid

Datum

Methodenr.

mg/l

07/05/2018

084 B

mg/l

07/05/2018

084 B

Kalium (K)

5.5

mg/l

07/05/2018

084 B

Magnesium (Mg)

6.6

mg/l

07/05/2018

084 B

mg/l

07/05/2018

084 B

102

mg/l

07/05/2018

084 B

Natrium (Na) Calcium (Ca) opgelost Kalium (K) opgelost

5.1

mg/l

07/05/2018

084 B

Magnesium (Mg) opgelost

6.3

mg/l

07/05/2018

084 B

32.9

mg/l

07/05/2018

084 B

07/05/2018

311 B

Natrium (Na) opgelost Fosfor (P)

0.56

mg/l

Ionenbalans

2.27

Technisch verantwoordelijke laboratorium Dr. ir. H. Vandendriessche

Onderzoeksnummer: WA036290

BODEMKUNDIGE DIENST VAN BELGIE v.z.w. W.de Croylaan 48 B-3001 Heverlee Tel.: 016 31 09 22 - Fax: 016 22 42 06 E-mail: info@bdb.be

Leliestraat 63 B-8800 Roeselare Tel.: 051 20 54 00 - Fax: 051 20 54 20 E-mail: info@bdb.be

BNP: BE22 0015 8344 2447 KBC: BE94 7364 0303 0014 PCR: BE95 0000 4991 2358 B.T.W.: BE 0420.415.024

Accreditatie / Erkenningen Parameter

Methodenr.

Accreditatie / Erkenningen

Beproevingsmethode

135

B;6;12;16

SM 2550A; WAC/I/A/011; WAC/III/A/003

291 290

B;6;12;16 B;6;12;16

ISO 10523; WAC/I/A/011; WAC/III/A/005; CMA/2/I/A.1 ISO 7888; NBN EN 27888; WAC/I/A/011; WAC/III/A/004; CMA/2/I/A.2

131

B;6;16

EN 25814; WAC/I/A/011; WAC/III/A/008

131

B;6;16

EN 25814; WAC/I/A/011; WAC/III/A/008

112 469 469 469 469 469 469 469 469

B;6;12;16 B;6;12;16 B;6;12;16 B;6;12;16 B;6;12;16 B;6;12;16 B;6;12;16 B;6;12;16 B;6;12;16

469 016 469 078

B;6;12;16 B;6;12;16 B;6;12;16 B;6;12;16

Discreet analyser: ISO 15923-1; WAC/III/C/002 ISO 5663; WAC/III/D/030 Discreet analyser: ISO 15923-1; WAC/III/C/002 WAC/III/D; ISO 5815-1; WAC/III/D/010; ISO 5815-2

084

B;6;12;16

Ijzer II (Fe ) opgelost 3+ Ijzer III (Fe )

084 084

B;6;12;16 B;6;12;16

Calcium (Ca)

084

B;12;16

Kalium (K)

084

B;12;16

Magnesium (Mg)

084

B;12;16

Natrium (Na)

084

B;12;16

Calcium (Ca) opgelost Kalium (K) opgelost Magnesium (Mg) opgelost Natrium (Na) opgelost Fosfor (P)

084 084 084

B;12;16 B;12;16 B;12;16

084 311

B;12;16 B;6;12;16

Staalname

STSCHEP

B; 16; 14; 6

Legende B

Accreditatie / Erkenning BELAC-accreditatie 127-TEST (ISO 17025)

Vlaanderen_LNE_Erkenning laboratorium in de discipline water

Vlaanderen_OMG_Erkenning laboratorium in de discipline water

Waals Gewest_Agrément eaux (Categorie A)

Waals Gewest_Agrément eaux (Categorie C)

Brussels Gewest_LBr_Erkend laboratorium

Brussels Gewest_BIM_Erkend laboratorium

Onderzoeksnummer: WA036290

BODEMKUNDIGE DIENST VAN BELGIE v.z.w. W.de Croylaan 48 B-3001 Heverlee Tel.: 016 31 09 22 - Fax: 016 22 42 06 E-mail: info@bdb.be

Leliestraat 63 B-8800 Roeselare Tel.: 051 20 54 00 - Fax: 051 20 54 20 E-mail: info@bdb.be

BNP: BE22 0015 8344 2447 KBC: BE94 7364 0303 0014 PCR: BE95 0000 4991 2358 B.T.W.: BE 0420.415.024

Onderzoeksnummer: WA036290

BODEMKUNDIGE DIENST VAN BELGIE v.z.w. W.de Croylaan 48 B-3001 Heverlee Tel.: 016 31 09 22 - Fax: 016 22 42 06 E-mail: info@bdb.be

Leliestraat 63 B-8800 Roeselare Tel.: 051 20 54 00 - Fax: 051 20 54 20 E-mail: info@bdb.be

Staalnemer 311680 DEMEER GERRY

BNP: BE22 0015 8344 2447 KBC: BE94 7364 0303 0014 PCR: BE95 0000 4991 2358 B.T.W.: BE 0420.415.024

VLM REGIO WEST KONINGIN MARIA HENDRIKAPLEIN 70 75 9000 GENT

Beproevingsverslag Klantnummer: Onderzoeksnummer: Staalnummer: Datum staalname: Datum aankomst: Datum verslag: Staalnaam: Type staal: Staalnameplaats:

341665 WA036293 18053470 03/05/2018 03/05/2018 13/12/2018 3 Oppervlaktewater Sint-Martens-Latem

Parameter

Tijdstip staalname: Lambert 72 X: Lambert 72 Y: Monsternamemethode: Monstername-apparatuur: Zichtbare verontreiniging: Minerale olie visueel: Aantal recipiënten:

Resultaat

15u00 98267 190911 Indirect (chem.) Emmer + touw Afwezig Afwezig 6

Eenheid

Datum

Methodenr.

°C

03/05/2018

135 B

03/05/2018

291 B

µS/cm 20°C

03/05/2018

290 B

4.6

mg/l

03/05/2018

131 B

45.30

03/05/2018

131 B

268

mg/l

07/05/2018

112 B

mg/l

07/05/2018

469 B

0.070

mg P/l

07/05/2018

469 B

0.214

mg/l

07/05/2018

469 B

0.151

mg N/l

07/05/2018

469 B

mg/l

07/05/2018

469 B

0.033

mg N/l

07/05/2018

469 B

0.109

mg/l

07/05/2018

469 B

2.7

mg N/l

07/05/2018

469 B

Ammonium (NH4+)

3.5

mg/l

07/05/2018

469 B

Kjeldahl-N

4.9

mg N/l

07/05/2018

016 B

mg/l

07/05/2018

469 B

Metingen ter plaatse Temperatuur (ter plaatse)

15.2

pH (ter plaatse)

7.5

Geleidbaarheid (EC) (ter plaatse)

618

Zuurstof O2 (ter plaatse) Zuurstof O2 (ter plaatse) (%sat) Anorganische analyses Bicarbonaten (HCO3-) -

Chloride (Cl ) Orthofosfaat (PO43--P) Orthofosfaat

(PO43-)

Nitraat-N (NO3--N) Nitraat

(NO3-)

Nitriet-N

0.67

(NO2--N)

Nitriet (NO2-) Ammonium-N

Sulfaat

(NH4+-N)

(SO42-)

Biochemisch zuurstofverbruik (BZV)

5.7

mg O2/l

04/05/2018

078 B

Ijzer (Fe)

2.2

mg/l

07/05/2018

084 B

0.076

mg/l

07/05/2018

084 B

Ijzer II (Fe ) opgelost Onderzoeksnummer: WA036293

127-TEST

BODEMKUNDIGE DIENST VAN BELGIE v.z.w. W.de Croylaan 48 B-3001 Heverlee Tel.: 016 31 09 22 - Fax: 016 22 42 06 E-mail: info@bdb.be

Parameter

Leliestraat 63 B-8800 Roeselare Tel.: 051 20 54 00 - Fax: 051 20 54 20 E-mail: info@bdb.be

Resultaat

Ijzer III (Fe )

2.1

Calcium (Ca)

102

BNP: BE22 0015 8344 2447 KBC: BE94 7364 0303 0014 PCR: BE95 0000 4991 2358 B.T.W.: BE 0420.415.024

Eenheid

Datum

Methodenr.

mg/l

07/05/2018

084 B

mg/l

07/05/2018

084 B

Kalium (K)

5.0

mg/l

07/05/2018

084 B

Magnesium (Mg)

6.4

mg/l

07/05/2018

084 B

Natrium (Na)

mg/l

07/05/2018

084 B

Calcium (Ca) opgelost

mg/l

07/05/2018

084 B

Kalium (K) opgelost

4.7

mg/l

07/05/2018

084 B

Magnesium (Mg) opgelost

6.0

mg/l

07/05/2018

084 B

30.4

mg/l

07/05/2018

084 B

07/05/2018

311 B

Natrium (Na) opgelost Fosfor (P)

0.49

mg/l

Ionenbalans

2.88

Technisch verantwoordelijke laboratorium Dr. ir. H. Vandendriessche

Onderzoeksnummer: WA036293

BODEMKUNDIGE DIENST VAN BELGIE v.z.w. W.de Croylaan 48 B-3001 Heverlee Tel.: 016 31 09 22 - Fax: 016 22 42 06 E-mail: info@bdb.be

Leliestraat 63 B-8800 Roeselare Tel.: 051 20 54 00 - Fax: 051 20 54 20 E-mail: info@bdb.be

BNP: BE22 0015 8344 2447 KBC: BE94 7364 0303 0014 PCR: BE95 0000 4991 2358 B.T.W.: BE 0420.415.024

Accreditatie / Erkenningen Parameter

Methodenr.

Accreditatie / Erkenningen

Beproevingsmethode

135

B;6;12;16

SM 2550A; WAC/I/A/011; WAC/III/A/003

291 290

B;6;12;16 B;6;12;16

ISO 10523; WAC/I/A/011; WAC/III/A/005; CMA/2/I/A.1 ISO 7888; NBN EN 27888; WAC/I/A/011; WAC/III/A/004; CMA/2/I/A.2

131

B;6;16

EN 25814; WAC/I/A/011; WAC/III/A/008

131

B;6;16

EN 25814; WAC/I/A/011; WAC/III/A/008

112 469 469 469 469 469 469 469 469

B;6;12;16 B;6;12;16 B;6;12;16 B;6;12;16 B;6;12;16 B;6;12;16 B;6;12;16 B;6;12;16 B;6;12;16

469 016 469 078

B;6;12;16 B;6;12;16 B;6;12;16 B;6;12;16

Discreet analyser: ISO 15923-1; WAC/III/C/002 ISO 5663; WAC/III/D/030 Discreet analyser: ISO 15923-1; WAC/III/C/002 WAC/III/D; ISO 5815-1; WAC/III/D/010; ISO 5815-2

084

B;6;12;16

Ijzer II (Fe ) opgelost 3+ Ijzer III (Fe )

084 084

B;6;12;16 B;6;12;16

Calcium (Ca)

084

B;12;16

Kalium (K)

084

B;12;16

Magnesium (Mg)

084

B;12;16

Natrium (Na)

084

B;12;16

Calcium (Ca) opgelost Kalium (K) opgelost Magnesium (Mg) opgelost Natrium (Na) opgelost Fosfor (P)

084 084 084

B;12;16 B;12;16 B;12;16

084 311

B;12;16 B;6;12;16

Staalname

STSCHEP

B; 16; 14; 6

Legende B

Accreditatie / Erkenning BELAC-accreditatie 127-TEST (ISO 17025)

Vlaanderen_LNE_Erkenning laboratorium in de discipline water

Vlaanderen_OMG_Erkenning laboratorium in de discipline water

Waals Gewest_Agrément eaux (Categorie A)

Waals Gewest_Agrément eaux (Categorie C)

Brussels Gewest_LBr_Erkend laboratorium

Brussels Gewest_BIM_Erkend laboratorium

Onderzoeksnummer: WA036293

BODEMKUNDIGE DIENST VAN BELGIE v.z.w. W.de Croylaan 48 B-3001 Heverlee Tel.: 016 31 09 22 - Fax: 016 22 42 06 E-mail: info@bdb.be

Leliestraat 63 B-8800 Roeselare Tel.: 051 20 54 00 - Fax: 051 20 54 20 E-mail: info@bdb.be

BNP: BE22 0015 8344 2447 KBC: BE94 7364 0303 0014 PCR: BE95 0000 4991 2358 B.T.W.: BE 0420.415.024

Onderzoeksnummer: WA036293

BODEMKUNDIGE DIENST VAN BELGIE v.z.w. W.de Croylaan 48 B-3001 Heverlee Tel.: 016 31 09 22 - Fax: 016 22 42 06 E-mail: info@bdb.be

Leliestraat 63 B-8800 Roeselare Tel.: 051 20 54 00 - Fax: 051 20 54 20 E-mail: info@bdb.be

Staalnemer 311680 DEMEER GERRY

BNP: BE22 0015 8344 2447 KBC: BE94 7364 0303 0014 PCR: BE95 0000 4991 2358 B.T.W.: BE 0420.415.024

VLM REGIO WEST KONINGIN MARIA HENDRIKAPLEIN 70 75 9000 GENT

Beproevingsverslag Klantnummer: Onderzoeksnummer: Staalnummer: Datum staalname: Datum aankomst: Datum verslag: Staalnaam: Type staal:

341665 WA036291 18053458 03/05/2018 03/05/2018 13/12/2018 4 Oppervlaktewater

Parameter

Staalnameplaats: Tijdstip staalname: Lambert 72 X: Lambert 72 Y: Monsternamemethode: Monstername-apparatuur: Aantal recipiënten:

Resultaat

Sint-Martens-Latem 13u50 97692 191123 Indirect (chem.) Emmer + touw 6

Eenheid

Datum

Methodenr.

°C

03/05/2018

135 B

03/05/2018

291 B

µS/cm 20°C

03/05/2018

290 B

10.3

mg/l

03/05/2018

131 B

104.50

03/05/2018

131 B

247

mg/l

07/05/2018

112 B

mg/l

07/05/2018

469 B

0.037

mg P/l

07/05/2018

469 B

0.114

mg/l

07/05/2018

469 B

mg N/l

07/05/2018

469 B

mg/l

07/05/2018

469 B

<0.0060

mg N/l

07/05/2018

469 B

<0.0200

mg/l

07/05/2018

469 B

0.147

mg N/l

07/05/2018

469 B

Ammonium (NH4+)

0.189

mg/l

07/05/2018

469 B

Kjeldahl-N

2.7

mg N/l

07/05/2018

016 B

mg/l

07/05/2018

469 B

mg O2/l

04/05/2018

078 B

Metingen ter plaatse Temperatuur (ter plaatse)

16.4

pH (ter plaatse)

7.2

Geleidbaarheid (EC) (ter plaatse)

507

Zuurstof O2 (ter plaatse) Zuurstof O2 (ter plaatse) (%sat) Anorganische analyses Bicarbonaten (HCO3-) -

Chloride (Cl ) Orthofosfaat (PO43--P) Orthofosfaat

(PO43-)

Nitraat-N (NO3--N)

<0.100

Nitraat (NO3-)

<0.44

Nitriet-N

(NO2--N)

Nitriet (NO2-) Ammonium-N

Sulfaat

(NH4+-N)

(SO42-)

Biochemisch zuurstofverbruik (BZV)

5.8

Ijzer (Fe)

1.10

mg/l

07/05/2018

084 B

0.119

mg/l

07/05/2018

084 B

0.98

mg/l

07/05/2018

084 B

Ijzer II (Fe2+) opgelost 3+

Ijzer III (Fe ) Onderzoeksnummer: WA036291

127-TEST

BODEMKUNDIGE DIENST VAN BELGIE v.z.w. W.de Croylaan 48 B-3001 Heverlee Tel.: 016 31 09 22 - Fax: 016 22 42 06 E-mail: info@bdb.be

Parameter

Leliestraat 63 B-8800 Roeselare Tel.: 051 20 54 00 - Fax: 051 20 54 20 E-mail: info@bdb.be

Resultaat

Calcium (Ca)

BNP: BE22 0015 8344 2447 KBC: BE94 7364 0303 0014 PCR: BE95 0000 4991 2358 B.T.W.: BE 0420.415.024

Eenheid

Datum

Methodenr.

mg/l

07/05/2018

084 B

Kalium (K)

4.7

mg/l

07/05/2018

084 B

Magnesium (Mg)

5.9

mg/l

07/05/2018

084 B

Natrium (Na)

20.7

mg/l

07/05/2018

084 B

Calcium (Ca) opgelost

mg/l

07/05/2018

084 B

Kalium (K) opgelost

4.4

mg/l

07/05/2018

084 B

Magnesium (Mg) opgelost

5.59

mg/l

07/05/2018

084 B

mg/l

07/05/2018

084 B

mg/l

07/05/2018

311 B

Natrium (Na) opgelost

19.5

Fosfor (P)

0.253

Ionenbalans

4.0

Technisch verantwoordelijke laboratorium Dr. ir. H. Vandendriessche

Onderzoeksnummer: WA036291

BODEMKUNDIGE DIENST VAN BELGIE v.z.w. W.de Croylaan 48 B-3001 Heverlee Tel.: 016 31 09 22 - Fax: 016 22 42 06 E-mail: info@bdb.be

Leliestraat 63 B-8800 Roeselare Tel.: 051 20 54 00 - Fax: 051 20 54 20 E-mail: info@bdb.be

BNP: BE22 0015 8344 2447 KBC: BE94 7364 0303 0014 PCR: BE95 0000 4991 2358 B.T.W.: BE 0420.415.024

Accreditatie / Erkenningen Parameter

Methodenr.

Accreditatie / Erkenningen

Beproevingsmethode

135

B;6;12;16

SM 2550A; WAC/I/A/011; WAC/III/A/003

291 290

B;6;12;16 B;6;12;16

ISO 10523; WAC/I/A/011; WAC/III/A/005; CMA/2/I/A.1 ISO 7888; NBN EN 27888; WAC/I/A/011; WAC/III/A/004; CMA/2/I/A.2

131

B;6;16

EN 25814; WAC/I/A/011; WAC/III/A/008

131

B;6;16

EN 25814; WAC/I/A/011; WAC/III/A/008

112 469 469 469 469 469 469 469 469

B;6;12;16 B;6;12;16 B;6;12;16 B;6;12;16 B;6;12;16 B;6;12;16 B;6;12;16 B;6;12;16 B;6;12;16

469 016 469 078

B;6;12;16 B;6;12;16 B;6;12;16 B;6;12;16

Discreet analyser: ISO 15923-1; WAC/III/C/002 ISO 5663; WAC/III/D/030 Discreet analyser: ISO 15923-1; WAC/III/C/002 WAC/III/D; ISO 5815-1; WAC/III/D/010; ISO 5815-2

084

B;6;12;16

Ijzer II (Fe ) opgelost 3+ Ijzer III (Fe )

084 084

B;6;12;16 B;6;12;16

Calcium (Ca)

084

B;12;16

Kalium (K)

084

B;12;16

Magnesium (Mg)

084

B;12;16

Natrium (Na)

084

B;12;16

Calcium (Ca) opgelost Kalium (K) opgelost Magnesium (Mg) opgelost Natrium (Na) opgelost Fosfor (P)

084 084 084

B;12;16 B;12;16 B;12;16

084 311

B;12;16 B;6;12;16

Staalname

STSCHEP

B; 16; 14; 6

Legende B

Accreditatie / Erkenning BELAC-accreditatie 127-TEST (ISO 17025)

Vlaanderen_LNE_Erkenning laboratorium in de discipline water

Vlaanderen_OMG_Erkenning laboratorium in de discipline water

Waals Gewest_Agrément eaux (Categorie A)

Waals Gewest_Agrément eaux (Categorie C)

Brussels Gewest_LBr_Erkend laboratorium

Brussels Gewest_BIM_Erkend laboratorium

Onderzoeksnummer: WA036291

BODEMKUNDIGE DIENST VAN BELGIE v.z.w. W.de Croylaan 48 B-3001 Heverlee Tel.: 016 31 09 22 - Fax: 016 22 42 06 E-mail: info@bdb.be

Leliestraat 63 B-8800 Roeselare Tel.: 051 20 54 00 - Fax: 051 20 54 20 E-mail: info@bdb.be

BNP: BE22 0015 8344 2447 KBC: BE94 7364 0303 0014 PCR: BE95 0000 4991 2358 B.T.W.: BE 0420.415.024

Onderzoeksnummer: WA036291

BODEMKUNDIGE DIENST VAN BELGIE v.z.w. W.de Croylaan 48 B-3001 Heverlee Tel.: 016 31 09 22 - Fax: 016 22 42 06 E-mail: info@bdb.be

Leliestraat 63 B-8800 Roeselare Tel.: 051 20 54 00 - Fax: 051 20 54 20 E-mail: info@bdb.be

Staalnemer 311680 DEMEER GERRY

BNP: BE22 0015 8344 2447 KBC: BE94 7364 0303 0014 PCR: BE95 0000 4991 2358 B.T.W.: BE 0420.415.024

VLM REGIO WEST KONINGIN MARIA HENDRIKAPLEIN 70 75 9000 GENT

Beproevingsverslag Klantnummer: Onderzoeksnummer: Staalnummer: Datum staalname: Datum aankomst: Datum verslag: Staalnaam: Type staal: Staalnameplaats:

341665 WA036295 18053482 03/05/2018 03/05/2018 13/12/2018 8 def Oppervlaktewater Sint-Martens-Latem

Parameter

Tijdstip staalname: Lambert 72 X: Lambert 72 Y: Monsternamemethode: Monstername-apparatuur: Zichtbare verontreiniging: Minerale olie visueel: Aantal recipiënten:

Resultaat

16u00 98681 190586 Indirect (chem.) Emmer + touw Afwezig Afwezig 6

Eenheid

Datum

Methodenr.

°C

03/05/2018

135 B

03/05/2018

291 B

µS/cm 20°C

03/05/2018

290 B

6.3

mg/l

03/05/2018

131 B

62.80

03/05/2018

131 B

264

mg/l

07/05/2018

112 B

mg/l

07/05/2018

469 B

0.037

mg P/l

07/05/2018

469 B

0.115

mg/l

07/05/2018

469 B

0.201

mg N/l

07/05/2018

469 B

mg/l

07/05/2018

469 B

0.037

mg N/l

07/05/2018

469 B

0.123

mg/l

07/05/2018

469 B

2.8

mg N/l

07/05/2018

469 B

Ammonium (NH4+)

3.6

mg/l

07/05/2018

469 B

Kjeldahl-N

4.6

mg N/l

07/05/2018

016 B

mg/l

07/05/2018

469 B

Metingen ter plaatse Temperatuur (ter plaatse)

15.3

pH (ter plaatse)

7.6

Geleidbaarheid (EC) (ter plaatse)

610

Zuurstof O2 (ter plaatse) Zuurstof O2 (ter plaatse) (%sat) Anorganische analyses Bicarbonaten (HCO3-) -

Chloride (Cl ) Orthofosfaat (PO43--P) Orthofosfaat

(PO43-)

Nitraat-N (NO3--N) Nitraat

(NO3-)

Nitriet-N

0.89

(NO2--N)

Nitriet (NO2-) Ammonium-N

Sulfaat

(NH4+-N)

(SO42-)

Biochemisch zuurstofverbruik (BZV)

7.2

mg O2/l

04/05/2018

078 B

Ijzer (Fe)

1.5

mg/l

07/05/2018

084 B

0.098

mg/l

07/05/2018

084 B

Ijzer II (Fe ) opgelost Onderzoeksnummer: WA036295

127-TEST

BODEMKUNDIGE DIENST VAN BELGIE v.z.w. W.de Croylaan 48 B-3001 Heverlee Tel.: 016 31 09 22 - Fax: 016 22 42 06 E-mail: info@bdb.be

Parameter

Leliestraat 63 B-8800 Roeselare Tel.: 051 20 54 00 - Fax: 051 20 54 20 E-mail: info@bdb.be

Resultaat

Ijzer III (Fe )

1.4

Calcium (Ca)

BNP: BE22 0015 8344 2447 KBC: BE94 7364 0303 0014 PCR: BE95 0000 4991 2358 B.T.W.: BE 0420.415.024

Eenheid

Datum

Methodenr.

mg/l

07/05/2018

084 B

mg/l

07/05/2018

084 B

Kalium (K)

4.7

mg/l

07/05/2018

084 B

Magnesium (Mg)

6.1

mg/l

07/05/2018

084 B

Natrium (Na)

mg/l

07/05/2018

084 B

Calcium (Ca) opgelost

mg/l

07/05/2018

084 B

Kalium (K) opgelost

4.5

mg/l

07/05/2018

084 B

Magnesium (Mg) opgelost

5.9

mg/l

07/05/2018

084 B

31.5

mg/l

07/05/2018

084 B

07/05/2018

311 B

Natrium (Na) opgelost Fosfor (P)

0.35

mg/l

Ionenbalans

2.00

Technisch verantwoordelijke laboratorium Dr. ir. H. Vandendriessche

Onderzoeksnummer: WA036295

BODEMKUNDIGE DIENST VAN BELGIE v.z.w. W.de Croylaan 48 B-3001 Heverlee Tel.: 016 31 09 22 - Fax: 016 22 42 06 E-mail: info@bdb.be

Leliestraat 63 B-8800 Roeselare Tel.: 051 20 54 00 - Fax: 051 20 54 20 E-mail: info@bdb.be

BNP: BE22 0015 8344 2447 KBC: BE94 7364 0303 0014 PCR: BE95 0000 4991 2358 B.T.W.: BE 0420.415.024

Accreditatie / Erkenningen Parameter

Methodenr.

Accreditatie / Erkenningen

Beproevingsmethode

135

B;6;12;16

SM 2550A; WAC/I/A/011; WAC/III/A/003

291 290

B;6;12;16 B;6;12;16

ISO 10523; WAC/I/A/011; WAC/III/A/005; CMA/2/I/A.1 ISO 7888; NBN EN 27888; WAC/I/A/011; WAC/III/A/004; CMA/2/I/A.2

131

B;6;16

EN 25814; WAC/I/A/011; WAC/III/A/008

131

B;6;16

EN 25814; WAC/I/A/011; WAC/III/A/008

112 469 469 469 469 469 469 469 469

B;6;12;16 B;6;12;16 B;6;12;16 B;6;12;16 B;6;12;16 B;6;12;16 B;6;12;16 B;6;12;16 B;6;12;16

469 016 469 078

B;6;12;16 B;6;12;16 B;6;12;16 B;6;12;16

Discreet analyser: ISO 15923-1; WAC/III/C/002 ISO 5663; WAC/III/D/030 Discreet analyser: ISO 15923-1; WAC/III/C/002 WAC/III/D; ISO 5815-1; WAC/III/D/010; ISO 5815-2

084

B;6;12;16

Ijzer II (Fe ) opgelost 3+ Ijzer III (Fe )

084 084

B;6;12;16 B;6;12;16

Calcium (Ca)

084

B;12;16

Kalium (K)

084

B;12;16

Magnesium (Mg)

084

B;12;16

Natrium (Na)

084

B;12;16

Calcium (Ca) opgelost Kalium (K) opgelost Magnesium (Mg) opgelost Natrium (Na) opgelost Fosfor (P)

084 084 084

B;12;16 B;12;16 B;12;16

084 311

B;12;16 B;6;12;16

Staalname

STSCHEP

B; 16; 14; 6

Legende B

Accreditatie / Erkenning BELAC-accreditatie 127-TEST (ISO 17025)

Vlaanderen_LNE_Erkenning laboratorium in de discipline water

Vlaanderen_OMG_Erkenning laboratorium in de discipline water

Waals Gewest_Agrément eaux (Categorie A)

Waals Gewest_Agrément eaux (Categorie C)

Brussels Gewest_LBr_Erkend laboratorium

Brussels Gewest_BIM_Erkend laboratorium

Onderzoeksnummer: WA036295

BODEMKUNDIGE DIENST VAN BELGIE v.z.w. W.de Croylaan 48 B-3001 Heverlee Tel.: 016 31 09 22 - Fax: 016 22 42 06 E-mail: info@bdb.be

Leliestraat 63 B-8800 Roeselare Tel.: 051 20 54 00 - Fax: 051 20 54 20 E-mail: info@bdb.be

BNP: BE22 0015 8344 2447 KBC: BE94 7364 0303 0014 PCR: BE95 0000 4991 2358 B.T.W.: BE 0420.415.024

Onderzoeksnummer: WA036295

BODEMKUNDIGE DIENST VAN BELGIE v.z.w. W.de Croylaan 48 B-3001 Heverlee Tel.: 016 31 09 22 - Fax: 016 22 42 06 E-mail: info@bdb.be

Leliestraat 63 B-8800 Roeselare Tel.: 051 20 54 00 - Fax: 051 20 54 20 E-mail: info@bdb.be

Staalnemer 311680 DEMEER GERRY

BNP: BE22 0015 8344 2447 KBC: BE94 7364 0303 0014 PCR: BE95 0000 4991 2358 B.T.W.: BE 0420.415.024

VLM REGIO WEST KONINGIN MARIA HENDRIKAPLEIN 70 75 9000 GENT

Beproevingsverslag Klantnummer: Onderzoeksnummer: Staalnummer: Datum staalname: Datum aankomst: Datum verslag: Staalnaam: Type staal: Staalnameplaats:

341665 WA036294 18053476 03/05/2018 03/05/2018 13/12/2018 9 def Oppervlaktewater Sint-Martens-Latem

Parameter

Tijdstip staalname: Lambert 72 X: Lambert 72 Y: Monsternamemethode: Monstername-apparatuur: Zichtbare verontreiniging: Minerale olie visueel: Aantal recipiënten:

Resultaat

15u20 98833 190422 Indirect (chem.) Emmer + touw Afwezig Afwezig 6

Eenheid

Datum

Methodenr.

°C

03/05/2018

135 B

03/05/2018

291 B

µS/cm 20°C

03/05/2018

290 B

4.4

mg/l

03/05/2018

131 B

42.00

03/05/2018

131 B

271

mg/l

07/05/2018

112 B

mg/l

07/05/2018

469 B

0.036

mg P/l

07/05/2018

469 B

0.111

mg/l

07/05/2018

469 B

0.203

mg N/l

07/05/2018

469 B

mg/l

07/05/2018

469 B

0.036

mg N/l

07/05/2018

469 B

0.117

mg/l

07/05/2018

469 B

2.9

mg N/l

07/05/2018

469 B

Ammonium (NH4+)

3.7

mg/l

07/05/2018

469 B

Kjeldahl-N

4.9

mg N/l

07/05/2018

016 B

mg/l

07/05/2018

469 B

mg O2/l

04/05/2018

078 B

Metingen ter plaatse Temperatuur (ter plaatse)

14.1

pH (ter plaatse)

7.8

Geleidbaarheid (EC) (ter plaatse)

628

Zuurstof O2 (ter plaatse) Zuurstof O2 (ter plaatse) (%sat) Anorganische analyses Bicarbonaten (HCO3-) -

Chloride (Cl ) Orthofosfaat (PO43--P) Orthofosfaat

(PO43-)

Nitraat-N (NO3--N) Nitraat

(NO3-)

Nitriet-N

0.90

(NO2--N)

Nitriet (NO2-) Ammonium-N

Sulfaat

(NH4+-N)

(SO42-)

Biochemisch zuurstofverbruik (BZV)

Ijzer (Fe)

2.3

mg/l

07/05/2018

084 B

0.132

mg/l

07/05/2018

084 B

Ijzer II (Fe ) opgelost Onderzoeksnummer: WA036294

127-TEST

BODEMKUNDIGE DIENST VAN BELGIE v.z.w. W.de Croylaan 48 B-3001 Heverlee Tel.: 016 31 09 22 - Fax: 016 22 42 06 E-mail: info@bdb.be

Parameter

Leliestraat 63 B-8800 Roeselare Tel.: 051 20 54 00 - Fax: 051 20 54 20 E-mail: info@bdb.be

Resultaat

Ijzer III (Fe )

2.1

Calcium (Ca)

102

BNP: BE22 0015 8344 2447 KBC: BE94 7364 0303 0014 PCR: BE95 0000 4991 2358 B.T.W.: BE 0420.415.024

Eenheid

Datum

Methodenr.

mg/l

07/05/2018

084 B

mg/l

07/05/2018

084 B

Kalium (K)

5.1

mg/l

07/05/2018

084 B

Magnesium (Mg)

6.4

mg/l

07/05/2018

084 B

Natrium (Na)

mg/l

07/05/2018

084 B

Calcium (Ca) opgelost

mg/l

07/05/2018

084 B

Kalium (K) opgelost

4.4

mg/l

07/05/2018

084 B

Magnesium (Mg) opgelost

6.0

mg/l

07/05/2018

084 B

32.1

mg/l

07/05/2018

084 B

07/05/2018

311 B

Natrium (Na) opgelost Fosfor (P)

0.54

mg/l

Ionenbalans

2.27

Technisch verantwoordelijke laboratorium Dr. ir. H. Vandendriessche

Onderzoeksnummer: WA036294

BODEMKUNDIGE DIENST VAN BELGIE v.z.w. W.de Croylaan 48 B-3001 Heverlee Tel.: 016 31 09 22 - Fax: 016 22 42 06 E-mail: info@bdb.be

Leliestraat 63 B-8800 Roeselare Tel.: 051 20 54 00 - Fax: 051 20 54 20 E-mail: info@bdb.be

BNP: BE22 0015 8344 2447 KBC: BE94 7364 0303 0014 PCR: BE95 0000 4991 2358 B.T.W.: BE 0420.415.024

Accreditatie / Erkenningen Parameter

Methodenr.

Accreditatie / Erkenningen

Beproevingsmethode

135

B;6;12;16

SM 2550A; WAC/I/A/011; WAC/III/A/003

291 290

B;6;12;16 B;6;12;16

ISO 10523; WAC/I/A/011; WAC/III/A/005; CMA/2/I/A.1 ISO 7888; NBN EN 27888; WAC/I/A/011; WAC/III/A/004; CMA/2/I/A.2

131

B;6;16

EN 25814; WAC/I/A/011; WAC/III/A/008

131

B;6;16

EN 25814; WAC/I/A/011; WAC/III/A/008

112 469 469 469 469 469 469 469 469

B;6;12;16 B;6;12;16 B;6;12;16 B;6;12;16 B;6;12;16 B;6;12;16 B;6;12;16 B;6;12;16 B;6;12;16

469 016 469 078

B;6;12;16 B;6;12;16 B;6;12;16 B;6;12;16

Discreet analyser: ISO 15923-1; WAC/III/C/002 ISO 5663; WAC/III/D/030 Discreet analyser: ISO 15923-1; WAC/III/C/002 WAC/III/D; ISO 5815-1; WAC/III/D/010; ISO 5815-2

084

B;6;12;16

Ijzer II (Fe ) opgelost 3+ Ijzer III (Fe )

084 084

B;6;12;16 B;6;12;16

Calcium (Ca)

084

B;12;16

Kalium (K)

084

B;12;16

Magnesium (Mg)

084

B;12;16

Natrium (Na)

084

B;12;16

Calcium (Ca) opgelost Kalium (K) opgelost Magnesium (Mg) opgelost Natrium (Na) opgelost Fosfor (P)

084 084 084

B;12;16 B;12;16 B;12;16

084 311

B;12;16 B;6;12;16

Staalname

STSCHEP

B; 16; 14; 6

Legende B

Accreditatie / Erkenning BELAC-accreditatie 127-TEST (ISO 17025)

Vlaanderen_LNE_Erkenning laboratorium in de discipline water

Vlaanderen_OMG_Erkenning laboratorium in de discipline water

Waals Gewest_Agrément eaux (Categorie A)

Waals Gewest_Agrément eaux (Categorie C)

Brussels Gewest_LBr_Erkend laboratorium

Brussels Gewest_BIM_Erkend laboratorium

Onderzoeksnummer: WA036294

BODEMKUNDIGE DIENST VAN BELGIE v.z.w. W.de Croylaan 48 B-3001 Heverlee Tel.: 016 31 09 22 - Fax: 016 22 42 06 E-mail: info@bdb.be

Leliestraat 63 B-8800 Roeselare Tel.: 051 20 54 00 - Fax: 051 20 54 20 E-mail: info@bdb.be

BNP: BE22 0015 8344 2447 KBC: BE94 7364 0303 0014 PCR: BE95 0000 4991 2358 B.T.W.: BE 0420.415.024

Onderzoeksnummer: WA036294