Vlaanderen is landbouw & visserij
DE VLAAMSE AGROHANDEL IN 2021
DEPARTEMENT DEPARTEMENT LANDBOUW LANDBOUW & VISSERIJ & VISSERIJ
WWW.VLAANDEREN.BE/LANDBOUW www.vlaanderen.be/landbouw
DEPARTEMENT LANDBOUW & VISSERIJ
Rapport
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
DE VLAAMSE AGROHANDEL IN 2021 ////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
Auteurs: Tom Van Bogaert, Jonathan Platteau
www.vlaanderen.be
Colofon Samenstelling Departement Landbouw en Visserij Verantwoordelijk uitgever Patricia Declercq, secretaris-generaal Departement Landbouw en Visserij Depotnummer D/2022/3241/181 Lay-out Vlaamse overheid
Voor meer informatie over het rapport kunt u contact opnemen met de auteur(s) van het rapport. Ons emailadres is als volgt samengesteld: VOORNAAM.NAAM@LV.VLAANDEREN.BE. Ons generiek adres is
KENNIS@LV.VLAANDEREN.BE.
U vindt onze rapporten terug op:
WWW.VLAANDEREN.BE/LANDBOUW/STUDIES
Vermenigvuldiging en/of overname van gegevens zijn toegestaan mits de bron expliciet vermeld wordt: Van Bogaert T. & Platteau J. (2022) De Vlaamse agrohandel in 2021; Departement Landbouw en Visserij, Brussel. Graag vernemen we het als u naar dit rapport verwijst in een publicatie. Als u een exemplaar ervan opstuurt, nemen we het op in onze bibliotheek. Wij doen ons best om alle informatie, webpagina's en downloadbare documenten voor iedereen maximaal toegankelijk te maken. Als u echter toch problemen ondervindt om bepaalde gegevens te raadplegen, willen wij u hier graag bij helpen. U kunt steeds contact met ons opnemen.
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
De Vlaamse agrohandel in 2021
pagina 2 van 33
Deze publicatie werd door het Departement Landbouw en Visserij met de meeste zorg en nauwkeurigheid opgesteld. Er wordt evenwel geen enkele garantie gegeven omtrent de juistheid of de volledigheid van de informatie in deze publicatie. De gebruiker van deze publicatie ziet af van elke klacht tegen het Departement Landbouw en Visserij of zijn ambtenaren, van welke aard ook, met betrekking tot het gebruik van de via deze publicatie beschikbaar gestelde informatie. In geen geval zal het Departement Landbouw en Visserij of zijn ambtenaren aansprakelijk gesteld kunnen worden voor eventuele nadelige gevolgen die voortvloeien uit het gebruik van de via deze publicatie beschikbaar gestelde informatie. ////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
De Vlaamse agrohandel in 2021
pagina 3 van 33
INHOUD Samenvatting ....................................................................................................................................................................................................................5 1 Situering en scope agrohandelsrapport ...................................................................................................................................6 2 3
Kerncijfers Vlaamse agrohandel....................................................................................................................................................... 7 In de ban van corona, Brexit en inflatie ................................................................................................................................10
4
Focus op productgroepen ...................................................................................................................................................................12
4.1
Akkerbouwproducten
12
4.2
Dierlijke producten
13
4.3
Tuinbouwproducten
14
4.4
Agro-industriële producten
15
4.5
Overige producten (dranken, veevoeder, vis, enz.)
16
5
Focus op agrarische producten.......................................................................................................................................................17
5.1
Aardappelen
17
5.2
Granen
17
5.3
Groenten
18
5.4
Fruit
19
5.5
Sierteelt
20
5.6
Vleesvee
21
5.7
Zuivel
22
5.8
Varkens
22
5.9
Pluimvee
23
5.10
Vis en zeevruchten
24
6
Focus op handelspartners ..................................................................................................................................................................26
6.1
Export
26
6.2
Import
26
6.3
Handelssaldo
27
7 8
Aandeel van Vlaanderen in België en EU .............................................................................................................................29 Vooruitblik op 2022..................................................................................................................................................................................32
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
De Vlaamse agrohandel in 2021
pagina 4 van 33
SAMENVATTING Vlaanderen is een netto-exporteur van agrarische producten. De invoer bedraagt in 2021 37,6 miljard euro en de uitvoer 43,1 miljard euro. Het handelssaldo ligt daarmee op +5,5 miljard euro. De uitvoer groeide tegenover 2020 met 10%, de invoer zelfs met 15%. Vlaanderen wordt gekenmerkt door een open economie en een exportgerichte agrovoedingsindustrie. Het positieve saldo wijst erop dat de Vlaamse agrovoedingssector meerwaarde creëert. We voeren veelal onbewerkte bulkproducten in en voeren in meer of mindere mate verwerkte producten uit. 2021 werd gekenmerkt door een herleving van de economie na het eerste coronajaar 2020, de uitstap van het Verenigd Koninkrijk uit de EU en de toenemende inflatie. In 2021 was er in België een toename van de prijzen voor goederen en diensten van 3,2%, aangewakkerd door sterk stijgende energieprijzen. De groei van de agrohandel is vooral te verklaren door prijsbewegingen, want het totale volume van in- en uitvoer bleef nagenoeg constant. Ook de totale Vlaamse in- en uitvoer van goederen nam in waarde toe, en zelf een pak sterker dan bij de agrohandel. Voedingsproducten zijn net iets minder conjunctuur- en crisisgevoelig. De Brexit was vooral nadelig voor het VK, want Vlaanderen kon voor 16% meer agrarische producten uitvoeren naar Groot-Brittannië, terwijl de invoer met hetzelfde percentage zakte. Zuivelproducten zijn in 2021 ons belangrijkste handelsproduct binnen de totale agrohandel. Ze laten de hoogste invoer- en uitvoerwaarde optekenen. Cacaoproducten en vers vlees staan op de tweede en derde plaats bij de exportproducten en noteren een handelsoverschot van meer dan een miljard euro. Dat laatste geldt ook voor aardappelbereidingen, banketbakkerswerk en bier. Andere sterke exportproducten zijn diepvriesgroenten, bestrijdingsmiddelen, veevoeders, meststoffen en landbouwmaterieel. Vlaanderen importeert veel vers fruit, voornamelijk bananen en kiwi’s. Een aanzienlijk handelstekort is er bij oliën, granen, koolzaad, koffie, cacao, wijn, vis en schaal- en weekdieren. Nederland en Frankrijk zijn onze voornaamste afzetmarkten. Ze zijn allebei goed voor 8,1 miljard euro. Duitsland en het Verenigd Koninkrijk prijken op de derde en vierde plaats. De twee voornaamste nietEuropese klanten zijn de Verenigde Staten en China. Nederland exporteert voor 10,9 miljard euro aan agrohandelsproducten naar Vlaanderen en is daarmee veruit onze belangrijkste leverancier. Daarna volgen Frankrijk en Duitsland. 28% van de geïmporteerde producten komt van buiten de EU. Vlaanderen boekt het grootste agrohandelsoverschot met het Verenigd Koninkrijk, gevolgd door Duitsland en Frankrijk. Met Nederland, Brazilië en Ivoorkust is er een stevig handelstekort. Het Vlaamse aandeel in de totale Belgische in- en uitvoer van agrarische producten ligt tussen 85 en 86%. Het aandeel van Vlaanderen in de EU-handel van agrarische producten zit rond de 6,5%. België is in de EU de zesde grootste uitvoerder van agrarische producten, na Nederland, Duitsland, Frankrijk, Spanje en Italië, en heeft het vierde grootste agrohandelsoverschot, na Nederland, Spanje en Polen. Uit voorlopige cijfers voor het eerste kwartaal van 2022 blijkt dat de agrohandel stevig blijft groeien, in waarde, maar niet in volume. Dat kan niet los gezien worden van de inflatie en de geopolitieke situatie. In de totale Vlaamse handel is de stijging opnieuw een pak groter. Belangrijke exportproducten zoals aardappelbereidingen, zuivelproducten, banketbakkerswerk, cacaoproducten, diepvriesgroenten en agroindustriële producten doen het goed. Ook de invoer van oliehoudende zaden, oliën en granen stijgt. De Vlaamse agrohandelscijfers zijn een weergave van de rechtstreekse in- en uitvoerbewegingen van goederen tussen twee landen op basis van gegevens van de Nationale Bank van België (NBB) en de Comextdatabank van Eurostat. Een deel van de ingevoerde producten wordt heruitgevoerd. De havens van Antwerpen en Zeebrugge spelen een belangrijke rol bij de doorvoer van bijvoorbeeld exotisch fruit, tabak of rijst. De handel tussen de gewesten binnen België is niet meegenomen.
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
De Vlaamse agrohandel in 2021
pagina 5 van 33
1 SITUERING EN SCOPE AGROHANDELSRAPPORT Naar jaarlijkse gewoonte blikken we in dit rapport terug naar de prestaties van onze buitenlandse handel van agrarische producten in het voorbije jaar op basis van gegevens van de Nationale Bank van België (NBB) en de Comext-databank van Eurostat. De focus ligt op de Vlaamse agrohandelscijfers en niet de Belgische. Op Vlaams niveau zijn cijfers beschikbaar vanaf 2017. Langere tijdreeksen zijn niet mogelijk. We kiezen in het rapport in de regel voor de handelscijfers in waarde (euro) en niet in hoeveelheid (ton). De cijfers zijn een weergave van de rechtstreekse in- en uitvoerbewegingen van goederen tussen twee landen op basis van het communautaire concept dat vergelijking mogelijk maakt met andere EU-lidstaten. Doorvoer van producten zit eveneens in de cijfers. België is een belangrijk transitland met de havens van Antwerpen en Zeebrugge. Een deel van de ingevoerde producten wordt, niet of licht bewerkt, verder geëxporteerd naar andere landen. In Nederland gaat het bij de landbouwproducten (primaire, onbewerkte en secundaire, bewerkte producten) om 28% van de exportwaarde. Uit een eerste analyse blijkt dat het in Vlaanderen bij de agrohandelsproducten om 22,5% gaat. De handel tussen de gewesten binnen België is niet meegenomen. De agrohandel is ingedeeld in vijf productgroepen: • akkerbouwproducten • dierlijke producten • tuinbouwproducten • agro-industriële producten (bestrijdingsmiddelen, landbouwmaterieel en meststoffen) • andere producten (vis, schaal- en weekdieren, dranken, oliën en vetten, veevoeders) Dit rapport bestrijkt dus een brede waaier aan producten, van eetbare producten die een directe link hebben met landbouw en visserij, zoals groenten, fruit, melk, vlees en vis, tot bewerkte voeding en dranken van de voedingsindustrie, zoals koekjes en chocolade (allebei akkerbouwproducten) en bier (ander product). Ook niet-voeding is goed vertegenwoordigd, bijvoorbeeld de producten van rechtstreekse toeleveranciers van de landbouw. We plaatsen de cijfers in een Belgisch en Europees kader. Het Verenigd Koninkrijk is uit de EU gestapt en maakt vanaf 2021 geen deel meer uit van de Europese interne markt. De eigen productie en consumptie, maar ook de markt- en prijsontwikkelingen op de wereldmarkt en eventuele handelsbeperkingen spelen een rol bij de handel. Bij de evolutie van de handelscijfers moet je rekening houden met de inflatie, de consumptieprijsindex en de wisselkoersen. We maakten in het rapport gebruik van enkele bijkomende bronnen, waaronder Statistiek Vlaanderen op basis van INR voor de totale Vlaamse handel, het rapport ‘De Nederlandse agrarische sector in internationaal verband – editie 2022’ van Wageningen Economic Research en het Centraal Bureau voor de Statistiek, en de FAO-wereldvoedselprijzenindex.
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
De Vlaamse agrohandel in 2021
pagina 6 van 33
2 KERNCIJFERS VLAAMSE AGROHANDEL Vlaanderen voert in 2021 agrarische producten uit ter waarde van 43,1 miljard euro. De invoerwaarde bedraagt 37,6 miljard euro. Het handelsoverschot ligt daarmee op +5,5 miljard euro. In vergelijking met 2020 is zowel de invoer als de uitvoer sterk gestegen. De uitvoer groeide met 9,6%, de invoer zelfs met niet minder dan 14,8%. Daardoor zakt het handelsoverschot fors met 16%. In vergelijking met 2017 is dezelfde tendens waarneembaar: import en export groeien, het handelssaldo valt terug, maar blijft op een hoog niveau. Vlaanderen wordt gekenmerkt door een open economie en een exportgerichte agrovoedingsindustrie. De stijging in 2021 heeft voornamelijk te maken met prijsbewegingen: het totale volume van in- en uitvoer is nagenoeg constant gebleven, al zijn er verschillen tussen productgroepen. Bij dierlijke producten nam het totale handelsvolume toe, bij tuinbouw- en agro-industriële producten was er een daling. Bij akkerbouwproducten steeg de import en daalde de export; bij de overige producten net het omgekeerde. Figuur 1: agrarische invoer, uitvoer en handelssaldo, in miljard euro, Vlaanderen, 2017-2021 45 40 35 30 25 20 15 10 5 0 invoer
uitvoer 2017
2018
2019
saldo 2020
2021
Bron: Departement Landbouw en Visserij op basis van NBB
De akkerbouwproducten zijn met voorsprong de belangrijkste productgroep voor de agrohandel. De uitvoer is goed voor 16,2 miljard euro, de invoer voor 16,0 miljard euro. Bij de uitvoer staan de overige producten (8,6 miljard euro) en de dierlijke producten (7,8 miljard euro) op de plaatsen twee en drie, bij de invoer zijn dat de overige producten (6,7 miljard euro) en de tuinbouwproducten (6,3 miljard euro). Vooral de dierlijke producten (met een saldo van +2,0 miljard euro) en de overige producten (+1,9 miljard euro) dragen bij tot het Vlaamse handelsoverschot. Ook de agro-industriële producten (+1,4 miljard euro) en de akkerbouwproducten (+0,3 miljard euro) noteren een overschot. Bij tuinbouwproducten is het verschil tussen invoer- en uitvoerwaarde gering (saldo van -27 miljoen euro). Het positieve saldo wijst erop dat de Vlaamse agrovoedingssector meerwaarde creëert. We voeren veel onbewerkte bulkproducten in (bv. cacao, tarwe, gerst, soja) en voeren in meer of mindere mate verwerkte producten uit (bv. chocolade, koekjes, bier, zuivel en vlees).
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
De Vlaamse agrohandel in 2021
pagina 7 van 33
Figuur 2: agrarische invoer, uitvoer en handelssaldo opgesplitst per productgroep, in miljard euro, Vlaanderen, 2021 45 35 25 15 5 invoer
-5
akkerbouwproducten
uitvoer dierlijke producten
tuinbouwproducten
saldo agro-industriële producten
overige producten
Bron: Departement Landbouw en Visserij op basis van NBB
Zuivelproducten zijn in 2021 ons belangrijkste handelsproduct binnen de totale agrohandel. Ze laten de hoogste invoer- en uitvoerwaarde optekenen. Cacaoproducten en vers vlees staan op de tweede en derde plaats bij de exportproducten en noteren een handelsoverschot van meer dan een miljard euro. Dat laatste geldt ook voor aardappelbereidingen, banketbakkerswerk en bier. Andere sterke exportproducten zijn diepvriesgroenten, bestrijdingsmiddelen, veevoeders, meststoffen en landbouwmaterieel. De export van vers fruit scoort ook hoog, maar daar zit veel doorvoer van bananen, kiwi’s en ander uitheems fruit bij. In vergelijking met 2020 is de uitvoer van margarine (+42%), oliën (+25%), alcohol (+24%), banketbakkerswerk (+20%), meststoffen (+16%) en veevoeders (+10%) er sterk op vooruitgegaan. De uitvoer van vers fruit (-7%) en bier (-3%) zakte. Tabel 1: uitvoerwaarde en handelssaldo van de 15 belangrijkste agrarische exportproducten, in miljoen euro, Vlaanderen, 2021 product
uitvoerwaarde
saldo
zuivelproducten
3 072,9
181,8
cacaoproducten
2 974,5
1 235,1
vers vlees
2 670,5
1 595,9
b anketbakkerswerk
2 023,8
1 155,5
veevoeders
1 741,1
493,0
vers fruit
1 648,3
-438,1
meststoffen
1 635,3
467,9
aardappelbereidingen
1 549,2
1 320,3
landbouwmaterieel
1 513,1
406,5
b ier
1 241,0
1 127,8
diepvriesgroenten
1 229,8
880,2
b estrijdingsmiddelen
1 095,8
518,3
oliën
1 052,2
-994,1
mar garine en spijsvetten
982,9
719,7
alcohol
891,6
470,2
Bron: Departement Landbouw en Visserij op basis van NBB
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
De Vlaamse agrohandel in 2021
pagina 8 van 33
Vers fruit (voornamelijk zuidvruchten) noteert, na zuivel, de hoogste invoerwaarde. Een aanzienlijk handelstekort is er bij oliën, koolzaad, vis, koffie, wijn en cacao. Hetzelfde geldt voor schaal- en weekdieren, tarwe, gerst en mais. In vergelijking met 2020 is de invoerwaarde van landbouwmaterieel (+36%), koolzaad (+36%), oliën (+35%), meststoffen (+35%), wijn (+32%), koffie (+31%) en banketbakkerswerk (+31%) fors gestegen. Vers fruit noteert tegen de trend in een daling (-9%). Tabel 2: invoerwaarde en handelssaldo van de 15 belangrijkste agrarische importproducten, in miljoen euro, Vlaanderen, 2021 product zuivelproducten
in voerwaarde
saldo
2 891,1
181,8
vers fruit
2 086,4
-438,1
oliën
2 046,3
-994,1
cacaoproducten
1 739,4
1 235,1
veevoeders
1 248,1
493,0
meststoffen
1 167,4
467,9
kool- en raapzaad
1 126,2
-826,8
landbouwmaterieel
1 106,6
406,5
vers vlees
1 074,6
1 595,9
wijn
953,9
-456,5
vis
952,5
-518,8
b anketbakkerswerk
868,3
1 155,5
cacao
838,4
-298,0
koffie
831,8
-472,4
water en limonade
796,5
-76,9
Bron: Departement Landbouw en Visserij op basis van NBB
Het spreekt voor zich dat de handel binnen de EU omvangrijker is dan de handel met derde landen. Vlaanderen ligt in Europa immers zeer centraal in een welvarende regio met belangrijke afnemers en leveranciers. 72% van de export van agrarische producten gaat naar de andere EU-landen. Van alle ingevoerde agrarische producten is hetzelfde percentage afkomstig uit de EU. Het agrohandelsoverschot met de EU is met 4,0 miljard duidelijk het grootst, maar ook met de landen buiten de EU is er een positief saldo van 1,5 miljard euro. We voeren handel met de hele wereld, maar in monetaire termen steken Nederland, Frankrijk en Duitsland erboven uit. In 2021 zijn onze buurlanden (met Luxemburg en het Verenigd Koninkrijk erbij) goed voor 59% van de invoer en 63% van de uitvoer. Een grote verandering is dat het Verenigd Koninkrijk, een belangrijke handelspartner voor agrovoeding, sinds 2021 buiten de EU valt. In 2020 bedroeg het aandeel van de EU bij de totale uitvoer nog 82% en liep het handelsoverschot met de EU op tot 8,5 miljard euro. Met de rest van de wereld had Vlaanderen daarentegen een aanzienlijk handelstekort van 1,9 miljard euro. De rol van Groot-Brittannië in die verschuiving is fundamenteel.
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
De Vlaamse agrohandel in 2021
pagina 9 van 33
3 IN DE BAN VAN CORONA, BREXIT EN INFLATIE In 2021 zagen we een herleving van de economie na het (gedeeltelijk) lossen van de lockdown en bijhorende restricties in het kader van de covid-19-crisis. Er kwam een inhaalvraag na de recessie van 2020. Landen wilden hun voedselvoorraden aanvullen. Dat betekent niet dat de coronacrisis in binnenen buitenland voorbij was. De overheid nam bij stijgende coronacijfers maatregelen om de gezondheidssector overeind te houden. Het maatschappelijke leven werd deels stilgelegd en ook economische sectoren zoals horeca en toerisme werden getroffen. Tegelijk deed zich de Brexit voor. Op 24 december 2020 sloten de EU en het Verenigd Koninkrijk een handelsakkoord en op 1 januari 2021 stapte Groot-Brittannië, na een overgangsperiode, uit de interne Europese markt. Opmerking: belangrijke veterinaire en fytosanitaire controles en douaneformaliteiten werden uitgesteld tot 2022 voor de landbouwexport naar het VK, terwijl de Brexit wel geheel effectief is voor wat betreft de landbouwimport uit het VK. Ten slotte zette de toegenomen inflatie, de gestage stijging van de prijzen voor goederen en diensten, de stijging van de waarde van import en export kracht bij. In 2021 was er in België een inflatie van 3,2% gemeten op basis van het geharmoniseerde indexcijfer van de consumptieprijzen. Dat is duidelijk hoger dan in 2020 (0,4%) en 2019 (1,2%). De consumptieprijsindex voor niet-bewerkte levensmiddelen (fruit, groenten, vlees, vis) daalde (-2,2%) nochtans, maar die voor bewerkte voeding steeg (+1,7%) en die van energiedragers ging fors de hoogte in (+22,4%). De index van de wereldvoedselprijzen steeg naar het hoogste peil sinds 2011. Zo gingen de prijzen van onder meer suiker, granen, plantaardige oliën, vlees en zuivel omhoog (FAO). De wisselkoersen (bv. tussen euro en Amerikaanse dollar, Britse pond of Chinese yuan) fluctueren. Voor meer informatie over de inflatie verwijzen we naar de macro-economische statistieken van de Nationale Bank van België. De evolutie van de handel hangt van veel factoren af: de binnenlandse productie en consumptie, het aanbod en het verbruik in andere landen, wereldwijde prijs- en marktevoluties, inflatie, wisselkoersen, enz. Zoals hierboven vermeld is de totale invoer van agrarische producten met 15% gestegen tegenover 2020 (37,6 miljard euro), en de uitvoer met 10% (43,1 miljard euro). Daardoor is het overschot met 16% gezakt (+5,5 miljard euro). De agrohandel toont minder sterke verschuivingen dan de totale Vlaamse handel: de totale uitvoer van goederen groeide in 2021 met 28% naar 381 miljard euro; de invoer kwam op 379 miljard euro, of 35% hoger dan in 2020. De handel in landbouwgoederen had in 2020 relatief minder te lijden onder de coronacrisis dan die van niet-landbouwgoederen, maar tegelijkertijd is de groei in 2021 ook minder. Dat heeft te maken met een geringere conjunctuur- en crisisgevoeligheid van voedingsmiddelen omdat we ze dagelijks nodig hebben en de consumptie, minder dan bij andere goederen, uitgesteld kan worden. Vlaanderen boekt in 2021 veruit het grootste agrohandelsoverschot met het Verenigd Koninkrijk (+3,3 miljard euro). Dat is maar liefst 27% meer dan in 2020. De uitvoer steeg met 16% tot 4,0 miljard euro, terwijl de invoer met hetzelfde percentage zakte naar 694 miljoen euro. Ook in het pre-brexitjaar 2020 boerde de import al achteruit (-22%), terwijl de uitvoer standhield (+2%). Het Verenigd Koninkrijk staat op de vierde plaats als afzetmarkt en op de achtste plaats als leverancier van agrarische producten. Bij bepaalde producten steeg de uitvoer naar het Verenigd Koninkrijk in waarde met meer dan 30%: wijn, vis, margarine. banketbakkerswerk, bier, suikerwerk, zuivelproducten. Andere producten lieten dan weer een stevige daling optekenen: sierteeltproducten, landbouwmaterieel, vers fruit, water en limonade, fruitsappen. Op doorgevoerde producten van niet-EU-oorsprong zoals zuidvruchten, moeten vanaf 2021 in principe invoerrechten worden betaald. Ook bij de invoer zijn er winnaars en verliezers. Vooral bij tijdgebonden niet-houdbare waren (vlees, groenten, fruit) is de tendens negatief, wegens de bijkomende veterinaire en fytosanitaire controles en douaneformaliteiten voor producten van over het Kanaal. ////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
De Vlaamse agrohandel in 2021
pagina 10 van 33
Tabel 3: invoer- en uitvoerwaarde van geselecteerde producten met VK, in miljoen euro, %, Vlaanderen, 2021 vs. 2020 Product aardappelbereidingen
in voer
uitvoer
in voer 2021/2020
uitvoer 2021/2020
5,2
244,5
-34%
-7%
cacaoproducten
24,7
260,8
-7%
-14%
b anketbakkerswerk
19,7
344,4
-1%
+54%
oliën
36,6
66,9
-42%
+20%
7,8
101,3
-63%
+39%
vers vlees
13,0
112,2
-73%
+1%
zuivelproducten
114,9
328,2
+19%
+32%
suikerwerk zonder cacao
vers fruit
0,1
51,0
-99%
-66%
fr uitsappen
0,9
134,2
-61%
-34%
verse groenten
1,2
35,1
-16%
-27%
diepvriesgroenten
5,8
163,6
-34%
+11%
sierteeltproducten
0,0
32,2
-43%
-92%
b estrijdingsmiddelen
74,7
57,9
+13%
-4%
landbouwmaterieel
14,6
70,2
-9%
-70%
meststoffen
4,4
96,0
-78%
+2%
mar garine en spijsvetten
18,6
109,7
+98%
+121%
water en limonade
8,9
125,9
-58%
-54%
wijn
0,8
350,9
-77%
+1025%
b ier
2,3
52,7
+34%
+49%
alcohol
73,9
60,6
+11%
-5%
veevoeders
29,2
119,1
-28%
+26%
4,2
64,6
-90%
+624%
vis
Bron: Departement Landbouw en Visserij op basis van NBB
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
De Vlaamse agrohandel in 2021
pagina 11 van 33
4 FOCUS OP PRODUCTGROEPEN We overlopen in dit hoofdstuk de vijf productgroepen binnen de agrohandel.
4.1 AKKERBOUWPRODUCTEN Tot de groep akkerbouwproducten behoren graangewassen, aardappelen, oliehoudende zaden (koolzaad, mosterdzaad, lijnzaad), industriële gewassen (zoals katoen, vlas en hennep), droge peulvruchten en uitheemse gewassen (zoals theebladeren, cacao, koffiebonen en rijst). Naast de ruwe producten omvat de groep ook een hele reeks verwerkte producten zoals gebak, pralines en chocolade. De Vlaamse uitvoer van akkerbouwproducten is de voorbije jaren gestaag toegenomen en piekt in 2021. De exportwaarde bedraagt nu 16,2 miljard euro (+10,5% tegenover 2020). De invoerwaarde is nog sterker gestegen het afgelopen jaar en klokt af op 16,0 miljard euro (+17%). Het handelsoverschot zakt daardoor naar een lager peil (258 miljoen euro). Figuur 3: in- en uitvoer van akkerbouwproducten, in miljard euro, Vlaanderen, 2017-2021 18 16 14 12 10 8 6 4 2 0 invoer
uitvoer 2017
2018
2019
saldo 2020
2021
Bron: Departement Landbouw en Visserij op basis van NBB
Er zijn vier productgroepen binnen de akkerbouwproducten die in 2021 een invoerwaarde van meer dan 2 miljard euro noteren: de afgeleide producten (vooral cacao- en tabaksproducten), de overige gewassen (vooral tabak, cacao en koffie), de graanproducten (zoals banketbakkerswerk, meel en deegwaren) en de oliehoudende producten (oliën en meel op basis van koolzaad en soja). Granen in de korrel (tarwe, mais, gerst en rijst) zitten net onder de drempel van 2 miljard. De grootste stijging sinds 2017 noteren de oliehoudende producten (+55%). De graanproducten en de afgeleide producten – lees: banketbakkerswerk en cacaoproducten – zijn samen goed voor ruim de helft van de uitvoerwaarde van akkerbouwproducten. Daarna komen de overige gewassen, aardappelen en oliehoudende producten. Bij de meeste productgroepen is er een stijging in de laatste vijf jaar, bij oliehoudende producten zelfs met 47%.
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
De Vlaamse agrohandel in 2021
pagina 12 van 33
4.2 DIERLIJKE PRODUCTEN De dierlijke producten omvatten slacht- en gebruiksdieren, fokdieren, alle onverwerkte en verwerkte vleesproducten, zuivelproducten, eieren, honing en dierlijke producten die niet voor menselijke consumptie zijn bestemd (bv. wol en pelzen). De dierlijke producten zijn belangrijk voor de Vlaamse export met een handelsoverschot van +2,0 miljard euro. De uitvoer is tegenover 2020 gestegen met 7% naar 7,8 miljard euro, maar de invoerwaarde is op jaarbasis nog sterker gegroeid (+18%) en bedraagt nu 5,8 miljard euro. Figuur 4: in- en uitvoer van dierlijke producten, in miljard euro, Vlaanderen, 2017-2021 8 7 6 5 4 3 2 1 0 invoer
uitvoer 2017
2018
2019
saldo 2020
2021
Bron: Departement Landbouw en Visserij op basis van NBB
Zuivelproducten, vooral kaas, melk en boter, maken met een invoerwaarde van 2,9 miljard euro bijna de helft uit van de invoer van dierlijke producten. Vers vlees zit net boven het miljard euro. Daarna volgen vleesbereidingen en levende dieren. De invoer van zuivel is tegenover 2017 met 20% gestegen. Ook vers vlees en vleesbereidingen noteren duidelijke groeicijfers. Niet-eetbare dierlijke producten, levende dieren en eieren zijn de sterkste dalers. Bij de uitvoer van dierlijke producten springen twee categorieën eruit. Zuivelproducten en vers vlees hebben een aandeel van respectievelijk 39% en 34%. Vleesbereidingen en levende dieren volgen op respectabele afstand. In vergelijking met 2017 gaan alle productgroepen erop vooruit, behalve vers vlees, honing en gedroogd en gerookt vlees. Zuivel doet het met een stijging van 23% tegenover 2017 erg goed. De export van vleesbereidingen, levende dieren en niet-eetbare dierlijke producten nam eveneens toe.
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
De Vlaamse agrohandel in 2021
pagina 13 van 33
4.3 TUINBOUWPRODUCTEN De categorie tuinbouwproducten bestaat uit groenten, fruit, sierteeltproducten, aromatische planten en olijfolie. De Vlaamse in- en uitvoer van tuinbouwproducten bedraagt in 2021 6,3 miljard euro. Er is een beperkt handelstekort van -27 miljoen euro. Als we het vergelijken met het geheel van agrarische producten valt op dat de verschuivingen in 2021 minder groot zijn. Bovendien stijgt de export tegen de tendens in sterker dan de import. De uitvoer gaat er met 3% op vooruit, de invoer met 2%. Tegenover 2017 is de uitvoer stabiel gebleven en de invoer met 2% gestegen. Figuur 5: in- en uitvoer van tuinbouwproducten, in miljard euro, Vlaanderen, 2017-2021 7 6 5 4 3 2 1 0 -1
invoer
uitvoer
2017
2018
2019
saldo
2020
2021
Bron: Departement Landbouw en Visserij op basis van NBB
Vers fruit, waaronder zuidvruchten, is in 2021 goed voor een derde van de totale invoer van tuinbouwproducten. Daarna volgen verwerkt fruit (18%), verwerkte groenten (16%), verse groenten (13%), sierteeltproducten (9%) en noten (5%). Tegenover 2017 is de invoer van sierteeltproducten met 60% gestegen. Verse en verwerkte groenten deden het ook goed, terwijl vers en verwerkt fruit en noten terrein verloren. Bij de uitvoer van tuinbouwproducten laten verwerkte groenten en vers fruit de concurrentie achter zich, met een aandeel van respectievelijk 29% en 26%. Het gaat vooral om diepvriesgroenten en doorgevoerde zuidvruchten. Daarna komen verwerkt fruit (18%), verse groenten (12%) en sierteelt (10%). In vergelijking met 2017 zijn fruit en noten de sterkste dalers, terwijl groenten en sierteelt in de lift zitten.
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
De Vlaamse agrohandel in 2021
pagina 14 van 33
4.4 AGRO-INDUSTRIËLE PRODUCTEN De agro-industriële producten omvatten meststoffen, gewasbeschermingsmiddelen en landbouwmachines en -werktuigen, stuk voor stuk belangrijke toeleveringssectoren voor de primaire sector. In 2021 herleefde de handel in agro-industriële producten, na het moeilijke coronajaar 2020. De export ging met 9% omhoog en overschreed met 4,2 miljard euro vlotjes de kaap van 4 miljard euro. De invoer maakte een nog grotere sprong (+25%) en zit nu op 2,8 miljard euro. Daardoor is het handelsoverschot, nog altijd 1,4 miljard euro, naar het laagste peil van de voorbije jaren gezakt. Ook in vergelijking met 2017 is de in- en uitvoer erop vooruitgegaan. Figuur 6: in- en uitvoer van agro-industriële producten, in miljard euro, Vlaanderen, 2017-2021 5 4 3 2 1 0 invoer
uitvoer 2017
2018
2019
saldo 2020
2021
Bron: Departement Landbouw en Visserij op basis van NBB
De handel in meststoffen heeft in 2021 opnieuw aangeknoopt met de groei. De productcategorie is goed voor 41% van de invoer en 39% van de uitvoer van agro-industriële producten. Tegenover 2017 is de invoer met 38% en de uitvoer met 17% gestegen. Bij landbouwmaterieel, de tweede belangrijkste categorie, zien we dezelfde trend. Dankzij het uitstekende handelsjaar 2021 is er tegenover 2017 een stevige groei bij invoer (43%) en uitvoer (20%). Bij bestrijdingsmiddelen is in dezelfde periode een dalende tendens waar te nemen, zowel bij invoer (-19%) als uitvoer (-16%).
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
De Vlaamse agrohandel in 2021
pagina 15 van 33
4.5 OVERIGE PRODUCTEN (DRANKEN, VEEVOEDER, VIS, ENZ.) De overige producten zijn een heel diverse categorie met vis en visserijproducten, alcoholische en nietalcoholische dranken, veevoeders, bepaalde oliën en vetten en diverse grond- en hulpstoffen voor de voedingsindustrie (gist, azijn, gedenatureerde alcohol, enz.). De Vlaamse in- en uitvoer van overige producten is in 2021 sterk gegroeid. Beide noteren een stijging op jaarbasis van 17 à 18%. De uitvoer piekt op 8,6 miljard euro, de invoer op 6,7 miljard euro. Het handelsoverschot bereikt met 1,9 miljard euro een recordhoogte. De aanzienlijke stijging van de handel tegenover 2017 komt vooral op rekening van het voorbije jaar. Figuur 7: in- en uitvoer van overige producten, in miljard euro, Vlaanderen, 2017-2021 9 8 7 6 5 4 3 2 1 0 invoer
uitvoer 2017
2018
2019
saldo 2020
2021
Bron: Departement Landbouw en Visserij op basis van NBB
Het belangrijkste handelsproduct binnen deze categorie zijn de dranken, met een aandeel van 40% in de uitvoer en 35% in de invoer. Bij de uitvoer gaat het vooral om bier, maar ook om water en limonade en om pure alcohol, waarnaar de vraag jaar na jaar stijgt. Wijn is het meest ingevoerde product, daarna volgen de niet-alcoholische dranken. Het handelsoverschot bij dranken zit boven het miljard euro, dankzij de goede scores bij bier en pure alcohol. Veevoeders hebben een aandeel van rond de 20% in de handel van de overige producten. Zowel de invoer als de uitvoer klom in 2021 naar een recordhoogte. Vis en schaal- en weekdieren realiseren samen 24% van de invoer van overige producten, terwijl dat bij de uitvoer maar 10% is. Vlaanderen heeft bij visserijproducten traditioneel een stevig handelstekort. In vergelijking met 2017 vallen er bij alle productgroepen groeicijfers te noteren, zowel bij invoer als uitvoer. Enkel bij schaal- en weekdieren is de trend negatief, al steeg de handel in 2021 opnieuw. Dranken en veevoeders doen het al jaren uitstekend.
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
De Vlaamse agrohandel in 2021
pagina 16 van 33
5 FOCUS OP AGRARISCHE PRODUCTEN We maken een selectie van landbouw- en visserijproducten en zetten de agrohandelscijfers op een rijtje.
5.1 AARDAPPELEN Vlaanderen heeft in 2021 bij aardappelen een handelsoverschot van +1,0 miljard euro. Dat is volledig te danken aan de uitvoer van aardappelbereidingen (zoals gekoelde en diepgevroren frieten, kroketten, puree, chips, vlokken en granulaten), goed voor ruim 1,5 miljard euro. De handel in verse aardappelen, inclusief pootgoed, vertoont daarentegen een negatief saldo van 300 miljoen euro. 59% van onze aardappelexport gaat naar vijf landen: Frankrijk (325 miljoen euro), Nederland (239 miljoen euro), het Verenigd Koninkrijk (246 miljoen euro), Duitsland (100 miljoen euro) en Spanje (77 miljoen euro). Onze aardappelen, of beter aardappelbereidingen, gaan ook naar verre bestemmingen, zoals de Verenigde Staten (85 miljoen euro), Brazilië (53 miljoen euro) en Saoedi-Arabië (48 miljoen euro). Verse aardappelen voeren we in uit Frankrijk en Nederland. De aardappelhandel kende de voorbije jaren een flinke groei. In vergelijking met 2017 is de uitvoerwaarde van aardappelen met 19% gestegen en het handelssaldo met 13%. Het hoogtepunt werd echter bereikt in 2019, voor de coronapandemie in 2020 de wereldwijde markt verstoorde. In 2021 voerde Vlaanderen 3,0 miljoen ton aardappelen uit, in 2017 was dat nog maar 2,6 miljoen ton. 2019 scheerde nog hogere toppen, met een export van 3,2 miljoen ton ter waarde van 1,8 miljard euro. Tabel 4: in- en uitvoer van aardappelen, in miljoen euro, Vlaanderen, 2021 product
in voer
uitvoer
saldo
aardappelbereidingen
228,9
1 549,2
1 320,3
consumptieaardappelen
374,8
102,2
-272,7
pootaardappelen totaal aardappelen
57,7
30,0
-27,6
661,4
1 681,4
1 020,0
Bron: Departement Landbouw en Visserij op basis van NBB
5.2 GRANEN Vlaanderen is een netto-importeur van granen. Het handelstekort loopt op tot -1,4 miljard euro. De import ter waarde van 1,9 miljard euro gaat vooral terug op vier graansoorten. Tarwe (zowel zacht als hard) staat met 32% op de eerste plaats. Daarna volgen mais, gerst en rijst, met elk een aandeel van rond de 20%. Bij rijst is het handelstekort beperkt, want er vindt veel heruitvoer plaats (290 miljoen euro). Rijst is daarmee goed voor 59% van onze graanexport. 72,5% van het geïmporteerde graan komt uit de EU. Bij gerst (94%) en tarwe (87%) is dat percentage een stuk hoger, bij mais (63%) en rijst (32%) zit het aandeel onder het gemiddelde. De voornaamste graanleverancier is met grote voorsprong Frankrijk (854 miljoen euro). Nederland (162 miljoen euro), Oekraïne (155 miljoen euro) en Duitsland (147 miljoen euro) volgen op respectabele afstand. Frankrijk levert, in waarde uitgedrukt, 78% van de ingevoerde gerst, 57% van de tarwe en 41% van de mais. Oekraïne is de tweede belangrijkste maisleverancier (37%). Vlaanderen voert het meeste rijst in uit Pakistan (72 miljoen euro), Myanmar (68 miljoen euro) en Spanje (52 miljoen euro). In vergelijking met 2020 is de graanhandel toegenomen, de invoer met 22% en de uitvoer met 5%. Ook tegenover 2017 is de Vlaamse in- en uitvoer van graan gestegen. In hoeveelheid uitgedrukt is de import ////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
De Vlaamse agrohandel in 2021
pagina 17 van 33
op jaarbasis met 7% gegroeid tot 7,3 miljoen ton, waarvan 2,6 miljoen ton tarwe, 1,9 ton miljoen gerst, 1,8 miljoen mais en 626.000 ton rijst. Tabel 5: in- en uitvoer van granen, in miljoen euro, Vlaanderen, 2021 product
in voer
uitvoer
saldo
tarwe
600,3
111,6
-488,8
gerst
398,8
22,2
-376,6
mais
418,0
45,0
-373,0
haver rijst rogge sorghum triticale overige granen totaal granen
40,5
8,9
-31,6
345,0
289,1
-55,8
6,1
0,4
-5,7
10,8
1,3
-9,5
1,1
0,5
-0,7
37,4
11,8
-25,6
1 858,1
490,9
-1 367,2
Bron: Departement Landbouw en Visserij op basis van NBB
5.3 GROENTEN De handel in groenten levert een positief handelssaldo op van +769 miljoen euro. Dat is uitsluitend te danken aan het aandeel van de verwerkte groenten. Vlaanderen is de grootste speler op de wereldwijde markt van diepvriesgroenten. In 2021 is de uitvoer ervan goed voor 1,2 miljard euro, terwijl de invoer op net geen 350 miljoen euro ligt. De uitvoer van groenten in blik is ook nog aanzienlijk (348 miljoen euro), maar daar is het saldo negatief (-115 miljoen euro). Bij de verse groenten is er dit jaar een klein handelstekort (-10 miljoen euro). Tomaten zijn het voornaamste verse exportproduct, goed voor een exportwaarde van 293 miljoen euro en een saldo van +201 miljoen euro. Prei kan prat gaan op een uitvoer van 66 miljoen euro en een saldo van +57 miljoen euro. Kropsla, wortelen, paddenstoelen en witloof noteren eveneens een handelsoverschot, wat niet gezegd kan worden van uien, erwten, bonen, paprika, bloemkool, asperges, schorseneren, selder en komkommer. Een deel van de ingevoerde verse groenten is bestemd voor de exportgerichte verwerkende industrie. Vlaamse groenten vinden vooral hun weg naar Duitsland (587 miljoen euro), Frankrijk (491 miljoen euro), Nederland (411 miljoen euro) en het Verenigd Koninkrijk (259 miljoen euro). De verwerkte groenten gaan ook naar buiten Europa. De VS zijn daar de voornaamste klant, gevolgd door Australië en Canada. De top drie van groenteleveranciers neemt ruim 70% van onze import in: Nederland (805 miljoen euro), Frankrijk (264 miljoen euro) en Spanje (208 miljoen euro). Tegenover 2017 is de groente-uitvoer met 12% gegroeid, tegenover 2020 met 4%. Diepvriesgroenten zijn een vaste waarde. In hoeveelheid uitgedrukt voerde Vlaanderen in 2021 2,6 miljoen ton groenten uit, waarvan 1,3 miljoen ton diepvriesgroenten.
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
De Vlaamse agrohandel in 2021
pagina 18 van 33
Tabel 6: in- en uitvoer van groenten, in miljoen euro, Vlaanderen, 2021 product verse groenten
in voer
uitvoer
saldo
791,2
780,8
-10,4
tomaten
91,8
293,3
201,5
prei
9,0
66,3
57,3
kropsla
4,7
28,3
23,6
wortelen en rapen
44,6
64,7
20,1
paddenstoelen en truffels
43,4
48,0
4,6
witloof
14,0
16,9
2,9
komkommers
8,2
7,5
-0,8
selder
10,5
9,2
-1,3
schorseneren
14,4
2,4
-12,0
asperges
38,6
19,2
-19,5
bloemkool en broccoli
30,2
10,1
-20,1
paprika
71,7
51,2
-20,5
bonen
49,3
13,4
-35,9
erwten
49,2
8,8
-40,4
uien en sjalotten
60,2
15,4
-44,7
verwerkte groenten
1 010,3
1 790,2
779,9
diepvriesgroenten
349,6
1 229,8
880,2
conservegroenten
462,6
347,6
-115,0
groentesappen
25,0
10,1
-14,8
andere groentebereidingen
173,2
202,7
29,6
1 801,5
2 571,0
769,5
totaal groenten
Bron: Departement Landbouw en Visserij op basis van NBB
5.4 FRUIT De handel in fruit vertoont, net zoals de voorbije jaren, een handelstekort (-442 miljoen euro). Dat is haast uitsluitend toe te schrijven aan vers fruit, want bij verwerkt fruit is import en export bijna in evenwicht (-4 miljoen euro). In vergelijking met 2020 is zowel de invoer als de uitvoer van fruit met 5% gedaald. Tegenover 2017 bedraagt de daling 9% bij de invoer en 14% bij de uitvoer. Vlaanderen is met de havens van Antwerpen en Zeebrugge een belangrijke draaischijf in de wereldhandel van fruit. Zo voeren we voor 1,4 miljard euro aan zuidvruchten, maar we voeren ook voor 1,0 miljard uit aan deze producten. Het gaat vooral om bananen, maar ook om kiwi’s, ananassen en avocado’s. Bij fruitsappen overstijgt de uitvoer (639 miljoen euro) de invoer (529 miljoen euro). Bij vers fruit van eigen bodem valt op dat peren ons belangrijkste exportproduct zijn. De uitvoer is goed voor 255 miljoen euro, het handelsoverschot bedraagt +233 miljoen euro. Ook aardbeien springen eruit, met een uitvoer van 165 miljoen euro en een saldo van +73 miljoen euro. Ons handelstekort is het grootst bij bananen, citrusvruchten en kiwi’s, die we zelf niet of nauwelijks telen. Ook bij druiven, perziken, appelen en pruimen is de invoer duidelijk groter dan de uitvoer. Gezien het belang van zuidvruchten in de handel is het aandeel van landen buiten de EU in de invoerwaarde groot. 60% van het verse fruit komt uit de rest van de wereld. Bij verwerkt fruit is dat 51%. De belangrijkste niet-Europese leveranciers van vers fruit zijn de bananenproducenten Colombia (257 ////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
De Vlaamse agrohandel in 2021
pagina 19 van 33
miljoen euro), Costa Rica (166 miljoen euro), Ecuador (146 miljoen euro) en Kameroen (126 miljoen euro), plus kiwiproducent Nieuw-Zeeland (246 miljoen euro). Binnen de EU zijn Nederland (378 miljoen euro), Spanje (161 miljoen euro) en Italië (109 miljoen euro) de topleveranciers. Verwerkt fruit komt vooral uit Brazilië (327 miljoen euro), Nederland (197 miljoen euro) en Duitsland (144 miljoen euro). De uitvoer van fruit blijft voor 84% in de EU. Voor vers fruit zijn de belangrijkste afzetmarkten Nederland (390 miljoen euro), Duitsland (325 miljoen euro) en Frankrijk (315 miljoen euro). Voor verwerkt fruit bestaat de top drie uit Frankrijk (291 miljoen euro), het Verenigd Koninkrijk (218 miljoen euro) en Duitsland (169 miljoen euro). Vlaanderen voerde in 2021 3,1 miljoen ton fruit in; de uitvoer klokte af op 2,6 miljoen ton. Verse bananen nemen in hoeveelheid ongeveer een derde van de in- en uitvoer van fruit in. Tabel 7: in- en uitvoer van fruit, in miljoen euro, Vlaanderen, 2021 product vers fruit
in voer
uitvoer
saldo
2 086,4
1 648,3
bananen
821,9
608,9
-213,0
kiwi
326,3
219,4
-106,9
ananas
107,6
77,7
-29,9
avocado
85,0
64,0
-21,1
peren
21,6
254,8
233,2
aardbeien
92,2
164,9
72,7
appelen
85,1
69,5
-15,6
kersen
12,3
11,6
-0,7
citrusvruchten
184,3
18,1
-166,2
druiven
70,6
8,6
-62,0
perziken
25,5
4,6
-21,0
pruimen
9,2
1,5
-7,7
verwerkt fruit
-438,1
1 141,6
1 137,2
-4,4
fruitsappen
528,7
639,5
110,7
bevroren vruchten
260,1
217,4
-42,7
114,1
120,0
6,0
conservefruit jam en gelei
56,5
54,6
-1,9
andere fruitbereidingen
182,2
105,7
-76,5
3 228,0
2 785,5
-442,5
totaal fruit
Bron: Departement Landbouw en Visserij op basis van NBB
5.5 SIERTEELT Vlaanderen heeft in 2021 bij sierteeltproducten een handelsoverschot van +64,5 miljoen euro. In 2020 was dat maar +13 miljoen euro. De uitvoer (+23%) is op jaarbasis namelijk sterker gegroeid dan de invoer (+13%). Vergeleken met 2017 zit de invoer (+60%) wel sterker in de lift dan de uitvoer (+36%). In hoeveelheid uitgedrukt gaat het in 2021 om een invoer van 207.000 ton en een uitvoer van 279.000 ton. Onze drie belangrijkste exportproducten zijn producten van boomkwekerijen (133 miljoen euro), kamerplanten (118 miljoen euro) en andere sierplanten (110 miljoen euro). Ze sluiten af met een handelsoverschot, en dat geldt ook voor perk- en balkonplanten, azalea’s en rododendrons en knollen en bollen. Daartegenover staat dat rozen, anjers en andere snijbloemen in het rood gaan met een ////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
De Vlaamse agrohandel in 2021
pagina 20 van 33
invoerwaarde van 188 miljoen euro en een tekort van -96 miljoen euro. De uitvoerwaarde ervan is wel opmerkelijk gestegen in 2021 (+61%). Tegenover 2017 is de invoer van snijbloemen meer dan verdubbeld. 91% van de export van sierteeltproducten gaat naar de EU. Frankrijk (271 miljoen euro) en Nederland (214 miljoen euro) zijn de grootste afnemers. Bij de import komt 78% uit de EU. Nederland steekt er met 352 miljoen euro met kop en schouders bovenuit. De eerste achtervolgers komen niet uit de EU. Ethiopië (61 miljoen euro) en Israël (48 miljoen euro) zijn, na Nederland, de grootste leveranciers van snijbloemen. Tabel 8: in- en uitvoer van sierteeltproducten, in miljoen euro, Vlaanderen, 2021 product
in voer
uitvoer
saldo
snijbloemen
187,9
92,0
-95,9
boomkwekerijen
74,9
133,0
58,1
kamerplanten
69,5
118,1
48,6
3,4
38,4
35,0
perk- en balkonplanten
60,5
86,6
26,1
bollen en knollen
27,4
43,9
16,6
azalea’s en rododendron
andere sierplanten
134,5
110,5
-24,1
totaal sierteelt
558,1
622,6
64,5
Bron: Departement Landbouw en Visserij op basis van NBB
5.6 VLEESVEE De handel in vleesveeproducten levert in 2021 een positief handelssaldo op van +307 miljoen euro. Dat is grotendeels te danken aan vers rund- en kalfsvlees, met voorsprong het belangrijkste exportproduct in deze categorie (521 miljoen euro). Vlaanderen voert ook nog vleesbereidingen (77 miljoen euro) en gedroogd en gerookt vlees (8 miljoen euro) uit. Bij de levende dieren is er een tekort van -20 miljoen euro, vooral door de invoer van kalveren (89 miljoen euro). 97% van het verse rund- en kalfsvlees dat we uitvoeren, blijft binnen de EU. De vier belangrijkste bestemmingen zijn Frankrijk (153 miljoen euro), Nederland (138 miljoen euro), Duitsland (68 miljoen euro) en Italië (65 miljoen euro). Van het ingevoerde verse rundvlees komt 87% uit de EU, vooral uit Frankrijk (67 miljoen euro), Nederland (59 miljoen euro) en Ierland (31 miljoen euro). De Verenigde Staten (17 miljoen euro) en Japan (6 miljoen euro) zijn de belangrijkste niet-Europese leveranciers. Levende kalveren komen haast uitsluitend uit Nederland. Zowel de invoer- als uitvoerwaarde van vers rundvlees is in 2021 duidelijk gestegen met respectievelijk 23% en 14%. De uitvoer staat weliswaar nog niet op het hoge peil van 2017 (-16%). Het gaat in hoeveelheid in 2021 om 107.000 ton, in 2017 was dat nog 135.000 ton. Tabel 9: in- en uitvoer van vleesvee, in miljoen euro, Vlaanderen, 2021 product
in voer
vers rund- en kalfsvlees
uitvoer 223,4
gedroogd en gerookt vlees
saldo
520,7
297,3
7,6
8,2
0,7
bereidingen
47,8
77,4
29,6
fokdieren
15,0
4,2
-10,8
slacht- en gebruiksdieren (incl. kalveren)
96,8
87,2
-9,6
390,6
697,8
307,2
totaal vleesvee
Bron: Departement Landbouw en Visserij op basis van NBB ////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
De Vlaamse agrohandel in 2021
pagina 21 van 33
5.7 ZUIVEL Zowel de invoer als de uitvoer van zuivelproducten zit rond de 3 miljard euro. Het handelsoverschot bedraagt in 2021 +182 miljoen euro. De balans helt positief over bij gecondenseerde melk, room, yoghurt, melkdranken, zuivelbereidingen, melkpoeder en consumptie-ijs. Een handelstekort is er daarentegen bij kaas, melk en boter. Kaas (1,1 miljoen euro) en melk (464 miljoen euro) zijn samen goed voor de helft van de invoerwaarde. Twee derde van de uitvoer van zuivelproducten gaat naar vijf landen: Nederland (700 miljoen euro), Frankrijk (425 miljoen euro), Duitsland (416 miljoen euro), het Verenigd Koninkrijk (328 miljoen euro) en Italië (168 miljoen euro). Buiten Europa is de interesse het grootst in Algerije en China, belangrijke afnemers van respectievelijk melkpoeder en room. De geïmporteerde zuivel komt voor 96% uit de EU. Nederland spant de kroon met 1,3 miljard euro en neemt daarmee 44% van de totale invoer in. Daarna komen Frankrijk (575 miljoen euro), Duitsland (541 miljoen euro), Italië (159 miljoen euro) en het Verenigd Koninkrijk (115 miljoen euro). In vergelijking met 2020 is de uitvoerwaarde van zuivel met 7,5% en de invoerwaarde zelfs met 25% gestegen. De uitvoer stijgt jaar na jaar en ligt nu 23% hoger dan in 2017. In 2021 bedraagt de invoer van zuivel 1,4 miljoen ton, de uitvoer 2,2 miljoen ton. De uitvoerhoeveelheid nam de voorbije jaren gestaag toe, de invoerhoeveelheid herstelde zich na twee mindere jaren. Tabel 10: in- en uitvoer van zuivel, in miljoen euro, Vlaanderen, 2021 product
in voer
uitvoer
saldo
volle en magere melk melkpoeder
464,2 350,9
360,8 435,5
-103,4 68,1
gecondenseerde melk
73,2
256,6
183,5
wei en lactose
110,5
49,1
-61,4
boter en melkvet
371,0
299,3
-71,6
1 127,2
765,3
-361,9
room
96,9
261,9
165,0
melkdranken
34,5
127,2
92,6
yoghurt
171,3
290,3
119,1
zuivelbereidingen
39,6
125,9
86,3
consumptie-ijs
51,9
100,9
49,0
2 891,1
3 072,9
181,8
kaas
totaal zuivelproducten
Bron: Departement Landbouw en Visserij op basis van NBB
5.8 VARKENS De handel in varkens is goed voor een handelsoverschot van +1,0 miljard euro. Het meest verhandelde product is vers varkensvlees, dat met een uitvoerwaarde van ruim 1,1 miljard euro een zeer succesvol Vlaams exportproduct is. Het saldo is ook positief voor levende dieren (+55 miljoen euro) en vleesbereidingen (+18 miljoen euro). De enige uitzondering is gedroogd en gerookt vlees (-46 miljoen euro). Het verse varkensvlees dat we uitvoeren, gaat voor 90% naar andere EU-lidstaten. In 2020 was dat zelfs 97%, omdat het Verenigd Koninkrijk toen nog bij de EU was. Iets meer dan de helft is in 2021 bestemd voor twee markten: Polen (296 miljoen euro) heeft Duitsland (287 miljoen euro) afgelost als nieuwe nummer één. De top tien bestaat voorts uit Nederland, Tsjechië, Italië, het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, Roemenië, Bulgarije en Slowakije. Bij de import laat Nederland (81 miljoen euro) de concurrentie uit ////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
De Vlaamse agrohandel in 2021
pagina 22 van 33
Duitsland, Frankrijk, Italië en Spanje vlotjes achter zich. Levende dieren exporteren we voornamelijk naar Duitsland, gevolgd door Spanje, Luxemburg en Nederland. Nederland is de grootste afnemer van vleesbereidingen. Italië en Duitsland zijn de belangrijkste leveranciers van gedroogd en gerookt vlees. De uitvoerwaarde van varkensproducten verloor in 2021 terrein. Tegenover 2020 bedraagt de daling 6%, tegenover 2017 7%. Ook de invoer zakte, maar die staat nog altijd hoger dan in 2017. Vers varkensvlees liet in 2021 een uitvoer van 706.000 ton optekenen, tegenover een invoer van 98.000 ton. Tabel 11: in- en uitvoer van varkens, in miljoen euro, Vlaanderen, 2021 product
in voer
vers varkensvlees
uitvoer
saldo
160,6
1 147,6
986,9
gedroogd en gerookt vlees
99,5
53,6
-45,9
bereidingen
107,8
125,4
17,5
6,2
21,7
15,5
42,4
81,6
39,3
416,6
1 429,9
1 013,3
fokdieren slacht- en gebruiksdieren totaal varkens
Bron: Departement Landbouw en Visserij op basis van NBB
5.9 PLUIMVEE Bij de pluimveeproducten noteert Vlaanderen een handelsoverschot van +491 miljoen euro. Dat is voornamelijk te danken aan vers vlees, dat hoge ogen gooit qua uitvoer (659 miljoen euro) en saldo (+393 miljoen euro). Een overschot is er ook bij vleesbereidingen (+88 miljoen euro) en eieren (+42,5 miljoen euro). Het beeld ziet er anders uit bij levende dieren (-32 miljoen euro). De uitvoer van vers kippenvlees gaat voor bijna drie kwart naar de buurlanden Frankrijk (286 miljoen euro), Nederland (129 miljoen euro) en Duitsland (66 miljoen euro). Buiten de EU leidt het Verenigd Koninkrijk de dans, maar dan volgen verdere bestemmingen: Ghana, de Filipijnen en Congo zijn vooral tuk op vlees van legkippen en minder gegeerde onderdelen. Nederland is de belangrijkste leverancier (172 miljoen euro). Op ruime afstand volgen Polen (31 miljoen euro), Frankrijk (28 miljoen euro) en Duitsland (16 miljoen euro). De handel in levende dieren gebeurt vooral met Nederland en Frankrijk. Bij vleesbereidingen zijn Nederland, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk de drie voornaamste klanten. Circa 40% van de export van kippeneieren gaat naar niet-EU-lidstaten. De grootste afzetmarkt is Nederland (50 miljoen euro). In de top vijf staan niet alleen de buurlanden Frankrijk (29 miljoen euro) en Duitsland (21 miljoen euro), maar ook verdere bestemmingen: in Irak (34 miljoen euro) en Libië (19 miljoen euro) zijn onze broedeieren gegeerd. Twee derde van de ingevoerde eieren komt uit Nederland (109 miljoen euro). Frankrijk (24 miljoen euro) en Duitsland (15 miljoen euro) zijn de eerste achtervolgers. De totale export van pluimveeproducten is tegenover 2020 met 8% gestegen, de import met 5%. Ook tegenover 2017 is er een groei waarneembaar. De uitvoer van kippenvlees ging er in 2021 opnieuw sterk op vooruit (+11%), na een gestage daling tussen 2017 en 2020. Ook eieren noteerden een stijging (+3%). Vlaanderen voerde in 2021 in hoeveelheid uitgedrukt 403.000 ton vers kippenvlees en 116.000 ton eieren uit.
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
De Vlaamse agrohandel in 2021
pagina 23 van 33
Tabel 12: in- en uitvoer van pluimveeproducten, in miljoen euro, Vlaanderen, 2021 product
in voer
uitvoer
saldo
vers vlees
266,6
659,3
392,7
bereidingen
158,4
246,4
87,9
fokdieren
28,4
28,4
0,0
slacht- en gebruiksdieren
143,5
111,4
-32,1
eieren
161,2
203,7
42,5
totaal p luimvee
758,1
1 249,1
491,1
Bron: Departement Landbouw en Visserij op basis van NBB
5.10 VIS EN ZEEVRUCHTEN Vlaanderen is een netto-importeur van visserijproducten. De invoerwaarde in 2021 bedraagt 1,7 miljard euro, de uitvoer 930 miljoen euro. Het handelstekort is zowel groot bij vis als bij schaal- en weekdieren (o.a. garnalen, scampi’s, kreeft, krab, mosselen, oesters). Vismeel, visolie en andere zeeproducten vervolledigen als restcategorie het plaatje. 41% van de invoer van visserijproducten komt van buiten de EU. Het aandeel van de niet-EU-invoer ligt het hoogst bij de schaal- en weekdieren (55%) en overige zeeproducten (68%). Onze belangrijkste leverancier van vis is Nederland (255 miljoen euro), gevolgd door Duitsland (93 miljoen euro), IJsland (87 miljoen euro) en Frankrijk (85 miljoen euro). China, Zweden, Denemarken, Litouwen, Polen en Vietnam vervolledigen de top tien. Bij schaal- en weekdieren voert Nederland (225 miljoen euro), leverancier van mosselen en garnalen, eveneens het klassement aan. De eerste achtervolgers komen uit het Verre Oosten: India (101 miljoen euro), Vietnam (77 miljoen euro) en Bangladesh (50 miljoen euro). Onze uitvoer van visserijproducten is voornamelijk gericht op de EU en het Verenigd Koninkrijk. Onze drie grote afzetmarkten voor vis zijn Nederland (184 miljoen euro), Frankrijk (102 miljoen euro) en het Verenigd Koninkrijk (65 miljoen euro). Bij de schaal- en weekdieren is de volgorde anders. Frankrijk (164 miljoen euro) staat aan de leiding en Nederland (66 miljoen euro) is tweede. Duitsland (48 miljoen euro) staat op de derde plaats. In vergelijking met het zeer moeilijke coronajaar 2020 is de invoer (+8%) en uitvoer (+10%) van visserijproducten aanzienlijk gestegen. Bij schaal- en weekdieren is dat een trendbreuk, want de handel nam tussen 2017 en 2020 gestaag af. Nog altijd is er in deze categorie een sterke daling tegenover 2017: 27% bij de invoer en -15% bij de uitvoer. Vlaanderen voerde in 2020 146.000 ton vis en 86.000 ton schaalen weekdieren in; de uitvoer bedroeg respectievelijk 72.000 ton en 48.000 ton. Bij de uitvoer zit ook doorvoer van uitheemse producten als zalm, scampi’s, victoriabaars en pangasius.
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
De Vlaamse agrohandel in 2021
pagina 24 van 33
Tabel 13: in- en uitvoer van visserijproducten, in miljoen euro, Vlaanderen, 2021 product vis levend vers en gekoeld gezouten, gedroogd en gerookt
in voer
uitvoer
saldo
952,5
433,7
-518,8
365,8
137,0
-228,8
82,7
35,6
-47,1
bereidingen en conserven
210,3
127,5
-82,8
zoetwatervis
286,7
130,0
133,8
7,0
3,5
-3,4
schaal- en weekdieren
665,5
405,5
-260,0
andere zeeproducten
77,4
88,8
11,3
9,2
0,7
-8,5
visvetten en oliën
48,7
65,4
16,7
overige zeeproducten
19,5
22,7
3,1
1 695,4
927,9
-767,5
siervissen
vismeel
totaal visserij
Bron: Departement Landbouw en Visserij op basis van NBB
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
De Vlaamse agrohandel in 2021
pagina 25 van 33
6 FOCUS OP HANDELSPARTNERS 6.1 EXPORT In 2021 haalt Nederland het in een nek-aan-nekrace met Frankrijk als belangrijkste afzetmarkt voor agrovoedingsproducten uit Vlaanderen. Onze noorderburen en zuiderburen klokken allebei af op 8,1 miljard euro. Nederland neemt meer zuivelproducten, vleesbereidingen, levende dieren, vers fruit, vis en cacaoproducten af dan Frankrijk. Omgekeerd scoort Frankrijk beter bij aardappelen, oliehoudende bijproducten, vers vlees, fruitsappen, diepvriesgroenten, schaal- en weekdieren en agro-industriële producten. Duitsland (6,1 miljard euro) en het Verenigd Koninkrijk (4,0 miljard euro) prijken op de derde en vierde plaats. In de top 10 staan nog vier EU-lidstaten: Spanje en Polen (elk 1,4 miljard euro), Italië (1,3 miljard euro) en Luxemburg (686 miljoen euro). De twee eerste niet-Europese landen zijn de Verenigde Staten (1,1 miljard euro) en China (595 miljoen euro). Naar de VS exporteren we vooral landbouwwerktuigen, bier, cacaoproducten en banketbakkerswerk, naar China vlas, bier en meststoffen. In vergelijking met 2020 heeft Vlaanderen vooral meer uitgevoerd naar de VS en Spanje (elk +21%), het Verenigd Koninkrijk en Italië (elk +16%) en Polen (+15%). De EU als afzetmarkt is minder belangrijk geworden door de Brexit: 72% van de export in 2021 tegenover 82% in 2020. Figuur 8: belangrijkste afzetmarkten voor agrarische producten, in %, Vlaanderen, 2021 Rest EU 9,38%
Rest wereld 14,67%
Nederland 18,80%
China 1,38% Luxemburg 1,59% Verenigde Staten 2,65%
Frankrijk 18,78%
Italië 3,06% Polen 3,15%
Spanje 3,19%
Verenigd Koninkrijk 9,18%
Duitsland 14,15%
Bron: Departement Landbouw en Visserij op basis van NBB
6.2 IMPORT Nederland exporteert naar Vlaanderen voor 10,9 miljard euro aan agrohandelsproducten en is daarmee veruit onze belangrijkste leverancier. Zuivelproducten zijn in waarde de voornaamste productgroep, gevolgd door oliën, cacaoproducten en veevoeders. Frankrijk (6,6 miljard euro) en Duitsland (4,0 miljard euro) staan op de tweede en derde plaats. Uit Frankrijk importeert Vlaanderen vooral granen (tarwe, gerst en mais), dranken (water en wijn) en zuivelproducten en uit Duitsland vooral zuivel- en cacaoproducten. ////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
De Vlaamse agrohandel in 2021
pagina 26 van 33
Binnen de EU gelden Italië (1,5 miljard euro), Spanje (1,0 miljard euro) en Polen (755 miljoen euro) ook als bevoorrechte leveranciers. In de top tien staat nog het Verenigd Koninkrijk (694 miljoen euro), net als drie niet-Europese landen: Brazilië (796 miljoen euro), de Verenigde Staten (693 miljoen euro) en Ivoorkust (610 miljoen euro). Het Verenigd Koninkrijk levert bestrijdingsmiddelen, pure alcohol en kaas, Brazilië fruitsappen en koffie, de VS landbouwwerktuigen en noten en Ivoorkust cacao en rubbers. In vergelijking met 2020 heeft Vlaanderen fors meer ingevoerd uit Italië (+35%), Duitsland (+24%) en Frankrijk (+22%). De grote verliezers zijn het Verenigd Koninkrijk (-16%) en de VS (-11%). De EU blijft goed voor 72% van de invoer; in 2020 met Groot-Brittannië er nog bij was dat 73%. Figuur 9: belangrijkste leveranciers van agrarische producten, in %, Vlaanderen, 2021
Rest wereld 20,58%
Nederland 28,91%
Rest EU 5,88% Ivoorkust 1,63% Verenigde Staten 1,84% Verenigd Koninkrijk 1,85% Polen 2,01% Brazilië 2,12%
Spanje 2,77%
Frankrijk 17,62% Italië 4,06%
Duitsland 10,73%
Bron: Departement Landbouw en Visserij op basis van NBB
6.3 HANDELSSALDO Vlaanderen boekt in 2021 veruit het grootste agrohandelsoverschot met het Verenigd Koninkrijk (+3,3 miljard euro). Dat komt omdat Vlaanderen tegenover 2020 beduidend meer heeft uitgevoerd naar de andere kant van het Kanaal, terwijl de invoer uit Groot-Brittannië kromp. Het verschil met Duitsland (+2,1 miljard euro) is groot. Op de derde plaats staat Frankrijk (+1,5 miljard euro). In de top tien staan nog vijf EU-landen (Polen, Luxemburg, Zweden, Spanje en Tsjechië), de VS en China. Met Nederland (-2,8 miljard euro), Ivoorkust (-552 miljoen euro) en Brazilië (-543 miljoen euro) is er daarentegen een stevig handelstekort. De top tien is zeer divers. Nederland is een van de weinige EUlanden waarmee Vlaanderen een negatief saldo heeft. Italië en Litouwen zijn de andere twee. Niet-EUlanden kunnen vaak specifieke landbouwproducten leveren die we hier niet of nauwelijks kunnen telen vanwege het klimaat of gewoonweg gebrek aan ruimte. Bananen komen uit Colombia en Ecuador, kiwi’s uit Nieuw-Zeeland, cacao uit Ivoorkust, koffie uit Brazilië. Canada levert oliehoudende zaden en meststoffen, Oekraïne koolzaad en mais, Indonesië oliën en rubbers en India schaal- en weekdieren.
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
De Vlaamse agrohandel in 2021
pagina 27 van 33
Tabel 14: top tien van landen waarmee Vlaanderen grootste handelsoverschot en –tekort heeft, in miljoen euro, 2021 Land
Agrohandelssaldo
Land
Agrohandelssaldo
Verenigd Koninkrijk
3 259,3
Nederland
-2 758,8
Duitsland
2 067,5
Ivoorkust
-552,3
Fr ankrijk
1 470,9
B r azilië
-542,6
Polen
604,1
Canada
-321,7
Luxemburg
604,0
Colombia
-317,2
Verenigde Staten
450,6
Oekraïne
-306,2
Z weden
337,5
Nieuw-Zeeland
-270,1
Sp anje
334,8
Indonesië
-218,6
China
272,0
Ecuador
-216,5
Tsjechië
265,8
India
-216,1
Bron: Departement Landbouw en Visserij op basis van NBB
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
De Vlaamse agrohandel in 2021
pagina 28 van 33
7 AANDEEL VAN VLAANDEREN IN BELGIË EN EU De agrohandel is een belangrijke pijler van de totale Vlaamse handel. De agrarische producten waren in 2021 volgens het nationale concept van de Nationale Bank van België goed voor 8,8% van de totale Vlaamse import en 11,1% van de totale export. Het aandeel is gezakt tegenover 2020, toen dat nog respectievelijk 12,6% en 14,5% was. Dat komt omdat de handel in agroproducten in de voorbije crisisjaren stabieler was dan de totale handel. Deze laatste kende een serieuze dip in 2020, waardoor het aandeel van agrohandel hoger lag dan normaal. In 2021 was er een sterke inhaalbeweging voor de algemene handel, maar de groei was veel minder uitgesproken voor agroproducten. Het Vlaamse aandeel in de totale Belgische in- en uitvoer van agrarische producten bedraagt volgens het communautaire concept van de Nationale Bank van België respectievelijk 85,9% en 85,3%. Ten opzichte van de vorige jaren is het aandeel van de import en export voor Vlaanderen nagenoeg hetzelfde gebleven. Vlaanderen is ook een vooraanstaande speler in de Europese agrohandel. Het aandeel van Vlaanderen in de EU bedraagt 6,5% bij de invoer van agrarische producten en 6,7% bij de uitvoer ervan. Bij de uitvoer vallen de hoge percentages op bij de overige gewassen (met o.a. tabak, cacao, vlas en koffie) (24,5%), aardappelen (20,3%), suikerhoudende gewassen (15,4%), meststoffen (13,7%), andere oliën en vetten (met o.a. margarine) (12,4%), droge peulvruchten (10,8%), verwerkte groenten (10,7%), suikerhoudende producten (10,3%) en graanproducten (met o.a. banketbakkerswerk) (10,1%). Dat hangt enerzijds samen met exportgerichte sectoren zoals aardappelbereidingen, diepvriesgroenten, chocolade en koekjes, en anderzijds met de functie van Europese toegangspoort die onze havens hebben voor bepaalde uitheemse producten. Tabel 15: aandeel Vlaanderen in de Belgische en EU-handel van agrarische producten (hoofdgroepen), in miljoen euro en %, Vlaanderen, 2021 p r oductgroep akkerbouwproducten aardappelen
invoer 15 958
uitvoer
saldo
16 216
258
invoer % B elgië
uitvoer % B elgië
invoer % EU
uitvoer % EU
90,1%
84,8%
8,4%
8,7%
661
1 681
1 020
81,9%
69,2%
11,2%
20,3%
2 773
3 987
1 215
85,4%
87,2%
6,3%
7,5%
bijproducten van granen
122
149
26
93,8%
86,6%
7,6%
8,6%
bijproducten van suikerraffinaderij
88
16
-72
92,3%
69,8%
12,9%
4,5%
afgeleide producten
droge peulvruchten
119
73
-46
78,1%
79,7%
8,8%
10,8%
graanproducten
2 320
4 344
2 024
84,5%
85,8%
7,5%
10,1%
granen in korrel
1 858
491
-1 367
88,7%
83,0%
9,2%
2,0%
484
439
-45
96,9%
94,7%
4,2%
8,4%
oliehoudende producten
2 163
1 163
-1 000
92,2%
94,1%
9,2%
6,9%
oliehoudende zaden
1 815
532
-1 283
99,2%
96,0%
9,6%
6,6%
2 625
2 207
-418
96,7%
85,7%
13,7%
24,5%
suikerhoudende gewassen
52
112
60
99,1%
96,5%
11,2%
15,4%
suikerhoudende producten
545
963
418
86,4%
82,8%
7,1%
10,3%
zaaigoed
333
60
-273
90,8%
84,2%
8,8%
1,4%
5 822
7 812
1 990
77,4%
82,5%
5,9%
5,5%
241
130
-111
96,7%
85,5%
16,2%
8,5%
oliehoudende bijproducten
overige gewassen
dierlijke producten andere dierlijke producten bijenhonig
68
62
-7
94,1%
97,6%
7,4%
8,6%
eieren
161
204
43
81,8%
95,9%
7,5%
6,9%
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
De Vlaamse agrohandel in 2021
pagina 29 van 33
p r oductgroep
invoer
uitvoer
saldo
invoer % B elgië
uitvoer % B elgië
invoer % EU
uitvoer % EU
fokdieren
66
97
30
94,8%
86,1%
4,4%
4,2%
gedroogd en gerookt vlees
129
71
-58
73,3%
63,8%
5,9%
2,2%
niet-eetbare dierlijke producten
209
298
90
91,3%
89,0%
2,8%
3,6%
slacht- en gebruiksdieren
383
470
87
83,4%
85,4%
6,4%
5,8%
1 075
2 670
1 596
76,2%
89,3%
3,4%
5,7%
vleesbereidingen
599
736
137
78,1%
83,5%
7,4%
6,4%
zuivelproducten
2 891
3 073
182
74,2%
75,8%
7,6%
5,3%
tuinbouwproducten
6 280
6 253
-27
87,8%
88,8%
5,7%
5,8%
59
30
-29
70,8%
62,9%
2,8%
2,1%
307
175
-132
87,5%
94,7%
3,7%
4,7%
70
27
-43
85,1%
72,4%
1,8%
0,4%
vers vlees
aromatische planten noten olijfoliën en bijproducten rubbers
257
42
-215
99,9%
15,0%
8,9%
4,9%
sierteelt
558
623
65
91,2%
88,2%
4,1%
3,1%
2 086
1 648
-438
86,4%
94,7%
6,2%
6,2%
791
781
-10
89,0%
93,9%
4,8%
4,3%
vers fruit verse groenten verwerkt fruit
1 142
1 137
-4
88,7%
87,5%
7,3%
8,2%
verwerkte groenten
1 010
1 790
780
85,9%
93,5%
7,6%
10,7%
2 852
4 244
1 393
86,4%
86,5%
5,6%
6,9%
bestrijdingsmiddelen
578
1 096
518
75,4%
80,5%
5,5%
7,9%
landbouwmaterieel
1 107
1 513
407
93,1%
95,1%
4,3%
4,3%
meststoffen
1 167
1 635
468
86,8%
83,6%
8,0%
13,7%
6 651
8 552
1 901
83,0%
85,8%
5,3%
5,8%
504
1 218
713
90,6%
89,6%
5,1%
12,4%
agro-industriële producten
andere producten andere oliën en vetten andere zeeproducten
77
89
11
96,7%
97,0%
4,2%
5,4%
2 315
3 395
1 080
77,1%
79,1%
6,4%
5,3%
producten niet elders vernoemd
888
1 270
383
80,3%
87,1%
5,6%
6,0%
schaal- en weekdieren
665
405
-260
91,7%
94,3%
5,3%
6,4%
1 248
1 741
493
90,6%
96,2%
8,3%
8,8%
952
434
-519
81,5%
83,0%
2,7%
1,8%
37 562
43 076
5 515
85,9%
85,3%
6,5%
6,7%
dranken
veevoeders vis totaal
Bron: Departement Landbouw en Visserij op basis van NBB en Comext (Eurostat)
Nederland is met een uitvoer ter waarde van 112 miljard euro in de EU de grootste exporteur van agrarische producten. Duitsland en Frankrijk vervolledigen het podium. België staat met 53 miljard euro op de zesde plaats, na Spanje en Italië. Vlaanderen zou als aparte lidstaat op dezelfde plaats komen. In de top tien staan ook nog Polen, Denemarken, Oostenrijk en Ierland Qua invoer staat Duitsland op nummer één met 101 miljard euro. Daarna volgen Nederland, Frankrijk, Italië en Spanje. Op de zesde plaats prijkt België met 44 miljard euro. Vlaanderen komt daarna. De top tien van lidstaten gaat verder met Polen, Zweden, Denemarken en Oostenrijk. Van de 27 EU-lidstaten zijn er 11 met een agrohandelsoverschot. Nederland voert de lijst soeverein aan met een overschot van +36 miljard euro. De eerste achtervolgers zijn Spanje en Polen. België is vierde met +7 miljard euro. Vlaanderen moet met +6 miljard euro nog net Italië en Frankrijk laten voorgaan. Ook bij Denemarken, Ierland, Hongarije, Litouwen en Bulgarije helt de balans positief over. Het grootste agrohandelstekort heeft Duitsland met -6 miljard euro. Ook Zweden, Portugal en Finland gaan diep in het rood. ////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
De Vlaamse agrohandel in 2021
pagina 30 van 33
Tabel 16: in- en uitvoer en saldo van agrarische producten bij EU, in miljoen euro, 2021 land
uitvoer
in voer
saldo
Nederland
112 371
76 527
35 844
Sp anje
62 885
45 078
17 807
Polen
40 674
28 810
11 864
B elgië
51 034
44 305
6 729
Italië
58 257
52 119
6 137
Fr ankrijk
76 715
70 621
6 093
Vlaanderen
43 076
37 562
5 515
Denemarken
21 306
16 347
4 958
Ierland
14 626
10 132
4 493
Hongarije
11 461
8 240
3 221
Litouwen
7 521
5 729
1 792
B ulgarije
6 608
5 402
1 206
Gr iekenland
8 664
8 689
-25
Oostenrijk
16 161
16 306
-145
Letland
3 382
3 731
-349
265
691
-426
Estland
1 619
2 123
-504
Slovenië
3 124
3 895
-771
Cyp rus
465
1 352
-887
Kr oatië
3 175
4 215
-1 040
Luxemburg
1 412
3 012
-1 600
4 345
6 240
-1 895
Tsjechië
10 024
12 408
-2 384
Roemenië
10 050
12 535
-2 484
Finland
3 384
6 427
-3 042
Portugal
8 933
13 118
-4 185
Z weden
11 523
17 667
-6 144
94 538
100 977
-6 439
Malta
Slowakije
Duitsland
Bron: Departement Landbouw en Visserij op basis van NBB en Comext (Eurostat)
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
De Vlaamse agrohandel in 2021
pagina 31 van 33
8 VOORUITBLIK OP 2022 Uit voorlopige cijfers voor de eerste drie maanden van 2022 blijkt dat Vlaanderen voor 12,2 miljard euro aan agrovoedingsproducten uitvoerde. De invoer bedroeg 10,2 miljard euro. Daarmee zien we opnieuw een forse groei tegenover dezelfde periode in 2021, veel sterker dan de voorbije jaren. De uitvoer stijgt met 19%, de invoer met 17%. Belangrijke exportproducten doen het goed: aardappelbereidingen (+24%), zuivelproducten (+18%), banketbakkerswerk (+10%), cacaoproducten (+8%), diepvriesgroenten (+6%). De uitvoer van agro-industriële producten gaat zelfs door het dak: landbouwmaterieel (+66%), meststoffen (+50%), bestrijdingsmiddelen (+49%). Vers vlees blijft stabiel (+1%). Een terugval is er bij verse groenten (21%), bier (-11%), vers fruit (-5%) en sierteeltproducten (-4%). Bij de invoer vallen de groeicijfers op van oliehoudende zaden (+57%), oliën (+54%), granen (+41%), schaal- en weekdieren (+38%) en eieren (+30%). Ook de handel met het Verenigd Koninkrijk neemt toe in de eerste drie maanden van 2022 in vergelijking met dezelfde periode in 2021. De invoer (+47%) stijgt sterker dan de uitvoer (+17%). De invoerwaarde bedraagt 227.000 euro, de uitvoerwaarde 1,0 miljard euro. De sprong bij de invoer wijst op een herstel na een dramatische daling in het eerste kwartaal van 2021 (-36%), de uitvoer noteerde toen ook al groeicijfers (+9%). In 2022 is er bij de uitvoer een opvallende groei bij bestrijdingsmiddelen (+66%), landbouwmaterieel (+63%), oliehoudende zaden (+57%), meststoffen (+35%), zuivel (+32%), vers vlees (+30%) en aardappelen (+28%). Bij de invoer zitten onder meer landbouwmaterieel, granen en oliehoudende producten in de lift. De groei van de agrohandel in 2022 staat zeker niet alleen. In de totale handel is de stijging zelfs nog een pak groter. Volgens Statistiek Vlaanderen op basis van INR-gegevens bedroeg de goederenuitvoer in het eerste kwartaal van 2022 114,5 miljard euro en de goedereninvoer 116,5 miljard euro, respectievelijk 38% en 44% hoger dan in dezelfde periode vorig jaar. Het is voorbarig om uit één kwartaal conclusies te trekken. Maar duidelijk is dat de galopperende inflatie zich doet voelen. In maart 2022 is die volgens de NBB opgelopen tot 9,3%. Bewerkte en onbewerkte levensmiddelen worden duurder, maar vooral de energieprijzen swingen de pan uit. Het belang van de inflatie blijkt ook uit het feit dat de totale agrohandel daalt tegenover het eerste kwartaal van 2021 als we het in ton uitdrukken (-8% bij export, -5% bij import). De daling in de hoeveelheid is vooral te merken aan de agro-industriële producten. De gespannen geopolitieke situatie doet zich ook voelen. Op 24 februari 2022 viel Rusland Oekraïne binnen en begon er een bloedige oorlog, die duizenden mensenlevens kostte en een vluchtelingenstroom op gang bracht. De economische aanvoerlijnen raakten door het conflict verstoord en hadden een impact op de wereldwijde energie- en voedselvoorziening. Oekraïne en Rusland zijn belangrijke leveranciers van grondstoffen, van aardgas over granen tot kunstmest. Hieronder brengen we de handel met de twee landen in 2021 in kaart. Met Oekraïne heeft Vlaanderen een handelstekort van meer dan 300 miljoen euro omdat we massaal koolzaad en mais uit Oekraïne betrekken. Voor beide producten is het onze op een na grootste leverancier, respectievelijk na Australië en Frankrijk. Landbouwwerktuigen zijn ons voornaamste exportproduct. Met Rusland hebben we een handelsoverschot van circa +160 miljoen euro. We importeren lijnzaad (Rusland is daarvan de grootste leverancier) en meststoffen en exporteren tabak, veevoeder, cacaoproducten, landbouwwerktuigen en bier. Ook met Wit-Rusland, bondgenoot van Rusland, hebben we trouwens een handelstekort van -75 miljoen euro omdat we meststoffen uit het land importeren, terwijl de uitvoer naar het land beperkt is.
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
De Vlaamse agrohandel in 2021
pagina 32 van 33
Tabel 17: invoer- en uitvoerwaarde van productgroepen in handel met Oekraïne en Rusland, in miljoen euro, %, Vlaanderen, 2021 productgroep akkerbouwproducten
Oekraïne invoer
Oekraïne uitvoer
Rusland invoer
444,2
32,4
dierlijke producten
10,7
13,0
0,1
9,9
tuinbouwproducten
5,7
3,4
0,2
63,9
agro-industriële producten
0,0
70,0
95,9
47,0
overige producten
0,7
36,4
10,4
118,9
461,3
155,2
304,3
463,6
totaal
197,7
Rusland uitvoer 223,9
Bron: Departement Landbouw en Visserij op basis van NBB
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
De Vlaamse agrohandel in 2021
pagina 33 van 33