Wij werken aan een veilig en mooi Blankenberge AGENTSCHAP MARITIEME DIENSTVERLENING & KUST
www.afdelingkust.be
Inleiding Vanaf september 2020 starten wij, het agentschap voor Maritieme Dienstverlening en Kust en stad Blankenberge, aan het sluitstuk van de maatregelen om Blankenberge en het achterland te beschermen tegen zware stormvloeden. Wat staat er te gebeuren? De bouw van het laatste stuk stormmuur aan de Barcadère. De bouw van mobiele keringen om de openingen in de stormmuur bij storm dicht te kunnen zetten. De bouw van nieuwe kaaimuren in de Franchommelaan en de Havenstraat. Vernieuwen van het wegdek in de Franchommelaan en de Havenstraat. Test met een zelfsluitende mobiele kering. In deze brochure geven we graag tekst en uitleg over de werken. De meest recente updates over de planning kan je altijd raadplegen op onze website: www.afdelingkust.be.
In de brochure vind je een aantal woorden gemarkeerd. We verstopten ze samen met nog een aantal andere woorden in een woordzoeker op het einde van de brochure. Veel puzzelplezier.
2
reeds uitgevoerd mobiele keringen nieuwe kaaimuren zelfsluitende mobiele kering stormmuur
3
Waarom moeten we onze kust beschermen? Stormvloeden vormen één van de belangrijkste natuurlijke dreigingen in de Noordzeeregio. De kusthavens worden vandaag het meest bedreigd door overstromingsgevaar bij zwaar stormweer. Ook Blankenberge bleek onvoldoende beschermd te zijn tegen de hoge waterstanden die met zware stormen gepaard gaan. Bij storm zou water via de haven de stad en het achterland binnendringen. Maar ook het strand vóór de zeedijk bleek niet hoog en breed genoeg. Om de kust en het achterland te beschermen, keurde de Vlaamse Regering in 2011 het Masterplan Kustveiligheid goed. Daarin zijn een reeks maatregelen uitgewerkt om onze 67 kilometer lange kust te beschermen tegen een 1000jarige stormvloed. Alle overstromingsrisico’s zijn vastgelegd en de risicozones zijn in kaart gebracht. Voor elke risicozone werden maatregelen en alternatieven bestudeerd. Al deze maatregelen moeten de kustveiligheid garanderen tot 2050. In het Masterplan is men uitgegaan van een verwachte zeespiegelstijging van 30 centimeter tot 2050.
STORMFOTO VAN 10 FEBRUARI 2009
4
Overstromingskaart bij waterpeil +7m (TAW) (Situatie 2017 - vóór de bouw van de stormmuren rond de jachthaven.)
N
0
Legende waterpeil (m) 0 - 0,3 0,3 - 0,5 0,5 - 1 1-2 2-3 3-4 4-5
3.750
7.500
15.000 Meters
Werken aan een veilig en mooi Blankenberge – wat hebben we al gedaan? Om Blankenberge en het achterland te beschermen tegen zware stormvloeden zijn al een aantal maatregelen genomen. Zandsuppleties in 2014 en 2015: door een hoger en breder strand te creëren vóór de zeedijk verliezen golven hun kracht voor ze schade veroorzaken aan de zeedijk. Tegelijkertijd zorgt een hoger en breder strand voor een aantrekkelijke en natuurlijke kust. De bouw van een stormmuur rond de jachthaven tussen 2016 en 2018: de muur verhindert overstromingen via de haven en is allesbehalve kaal, eentonig of in strijd met de omgeving te noemen. De stormmuur werd volledig geïntegreerd en doet op sommige plaatsen dienst als zitbank. De streekeigen kustplanten brengen het duingevoel van west naar oost in de stad. Door de uniforme vormgeving leggen wandelaars en fietsers de havenwandeling intuïtief af. De Barcadère (de zone tussen de Havenstraat en het Vismijntje) en de openingen in de muur die toegang geven tot de wandeldijk vormen nog een laatste zwakke schakel in de bescherming van Blankenberge.
6
SCAN DEZE QR-CODE OM TE ZIEN HOE DE STORMMUUR TOT STAND KWAM.
HET BREDE EN HOGE STRAND VÓÓR DE ZEEDIJK BREEKT DE KRACHT VAN DE GOLVEN.
DE STORMMUUR VERHINDERT OVERSTROMINGEN VIA DE JACHTHAVEN. 7
Werken aan een veilig en mooi Blankenberge – wat moet er nog gebeuren? Er beweegt wat in de Franchommelaan Het laatste stuk stormmuur komt tussen de bestaande golfbreker vanaf de Van Praethelling en de stormmuur aan de achterzijde van de Paravang. De stormmuur zal: de scheiding vormen tussen de Franchommelaan en het parkeerterrein. qua ontwerp en vormgeving één geheel vormen met de al bestaande muur: gewapend beton met deksteen van witte en rode granulaten. over het grootste gedeelte dienst doen als zitbank. een hoogte hebben die varieert tussen een halve meter en één meter ten opzichte van de straat. De parking blijft voor voetgangers bereikbaar via twee trappen. De maximumafstand naar een doorgang in de muur bedraagt 75 meter. Voor de verharding worden dezelfde klinkers gebruikt als bij de rest van de havenwandeling: rood-zwart geschakeerd. 8
De parkeerplaatsen blijven behouden. De in- en uitrit verhuist
Tussen het voetpad aan de waterkant en de parking komen zitbanken en
naar de Havenstraat. Aan het Vismijntje komt een extra inrit om
bloembakken uit hardhout. Indien nodig kunnen ze weggenomen worden. In
de bereikbaarheid voor de reddingsdienst te garanderen. Daar
de bloembakken komt helmgras. Op de kaaimuur plaatsen we een leuning
bouwen we een ontdubbelde stormmuur en komt een hellend
die qua uitzicht aansluit bij de al aanwezige leuningen langs de jachthaven.
vlak. Hierdoor is op deze locatie geen mobiele kering nodig, wat het restrisico op overstromingen verlaagt. De ontdubbelde muur
Ter hoogte van de Havenstraat en de Van Praethelling zullen de openingen
zal voldoende beschermen tegen overslaande golven. Het hellend
in de muur bij storm dichtgezet kunnen worden met een mobiele kering. Om
vlak dient om overstroming door hoge waterstanden tegen te
de Havenstraat af te sluiten, gebruiken we een stalen rolpoort. In normale
houden. Op drukke momenten zal deze inrit ook voor de parking
omstandigheden zal die poort niet zichtbaar zijn: ze wordt ingewerkt in een
gebruikt kunnen worden. Op het einde van de parking komen
betonnen omkadering die er hetzelfde uitziet als de stormmuur. De poort zal
daarom verzinkbare paaltjes.
enkel bij zware storm of voor onderhoud dichtgezet worden. Om de opening in de stormmuur ter hoogte van de Van Praethelling af te sluiten, zal een zelfsluitende mobiele kering geplaatst worden. Deze kering bestaat uit kunststof en zal tijdens een storm automatisch sluiten onder invloed van het opkomend water. De kering zal ook handmatig gesloten kunnen worden. Het gaat hier om een proefproject waarbij de zelfsluitende kering toegevoegd wordt aan de bestaande zeewering. Op die manier onderÂzoeken we of dit systeem in de toekomst ook op andere plaatsen in te zetten is. Om de nodige veiligheid te kunnen blijven garanderen, mocht de zelfsluitende kering niet werken, voorzien we een parallelle kering van aluminium schotten die dichtgezet kunnen worden bij voorspelde stormvloed. 9
Tegelijkertijd met de stormmuur zullen we een nieuwe
Bij het baggeren zou de kaaimuur het begeven. Er komt
kaaimuur bouwen. De bestaande glooiing is verouderd
een nieuwe kaaimuur, vóór de oude. Ook hier zal die
en verhindert een verdere uitdieping van de jachthaven.
uit een stalen damwand met een kespbalk uit gewapend
De nieuwe kaaimuur zal bestaan uit een stalen damwand
beton bestaan.
met een kespbalk (een soort steunbalk) uit gewapend beton. Om ervoor te zorgen dat deze kaaimuur voldoende stabiel is,
Voor de verankering is een tweede damwand aan de
voorzien we de nodige verankering door een tweede, kleinere
voorzijde van het windscherm nodig. De zone vóór het
damwand. In september 2021 zal ook tussen het Vismijntje en
windscherm moet dus opengebroken worden. We maken
de Pekelput een nieuwe kaaimuur gebouwd worden.
van de gelegenheid gebruik om de kleiklinkers en de blauwe hardsteen te vernieuwen. Bij de uitvoering nemen we de
Tot slot zal de Franchommelaan ook rechtgetrokken
nodige maatregelen om het windscherm te behoeden
worden. Door de stormmuur en het maximaal creëren van
voor schade.
een plein tussen straat en haven, wordt het voetpad tussen
10
de parking en de Franchommelaan anders te klein. Op het
Het dwarsparkeren in de Havenstraat blijft behouden, het
voetpad voorzien we in eerste instantie enkele bomen.
langsparkeren verdwijnt. In de plaats komt een fietspad
Op termijn kunnen hier terrassen komen.
aan de kant van het windscherm.
Een nieuwe kaaimuur en meer verkeersveiligheid in de
De straat zal breder worden, wat positief is voor de
Havenstraat
verkeersveiligheid. Houten palen, zoals gebruikt in de
De bestaande kaaimuur in de Havenstraat dateert van
Waterkasteelstraat, moeten verhinderen dat men in de
begin 20ste eeuw en is aan vervanging toe. Net zoals de
voetgangerszone kan parkeren. De rijweg zal bestaan uit
huidige glooiing aan de Franchommelaan is de kaaimuur
betonstraatstenen. Op die manier kan de straat, als dat
hier niet voorzien op een verdieping van de jachthaven.
nodig is, ook ingericht worden als plein.
Tussen het voetpad aan de waterzijde en de parkeerplaatsen komen houten zitbanken en bloembakken die weg te nemen zijn indien nodig. De leuning op de kaaimuur is van hetzelfde type als in de Franchommelaan.
huidige rand Paravang
bestaande leuning te renoveren
huidig peil
voetpad in kleiklinkers betonstraatstenen
betonstraatstenen
5.30
promenade
0.30
goot
5.50
6.15
parkeerplaats (dwars) 19.33
Havenstraat (dubbelrichting)
2.00
fietspad
11
Mobiele keringen In de stormmuur rond de jachthaven zijn een aantal openingen. Waar trappen of hellingen van de kustbaan toegang geven tot de havenwandeling. De toegang tot de parking. Op beide uiteinden van de Havenstraat. Bij stormvloed zijn deze openingen zwakke plekken in de bescherming tegen overstroming. Om deze openingen in de toekomst te kunnen afsluiten, worden zeven mobiele keringen of rolpoorten geplaatst. De mobiele keringen worden ingewerkt in betonnen constructies die er hetzelfde uitzien als de bestaande stormmuren. Om die constructies in te passen, moet een deel van de bestaande stormmuren terug afgebroken worden. De mobiele keringen zelf bestaan uit gelast staal. Wanneer stormvloed voorspeld is, sluiten we de rolpoorten. Dat kan op drie manieren gebeuren. Met een druk op de knop op het elektrische bord. Via elektrische noodvoeding. Manueel, bij noodbediening door het dichttrekken van de poort. 12
POORT
2
POORT
4
POORT POORT
3
5
POORT
6
POORT
8
POORT
7
13
Tijdelijke verkeershinder voor een beter eindresultaat De werken aan de Franchommelaan en de Havenstraat
Het eenrichtingsverkeer in de Leopoldstraat keert om! Verkeer
starten in september 2020 en zullen duren tot en met
voor de zeedijk en dat stuk Franchommelaan zal omgeleid
juni 2021. De mobiele keringen plaatsen we in fases, vanaf
worden via de Weststraat, Franchommelaan en Leopoldhelling.
september 2020. Tegen het voorjaar van 2021 zullen alle
Verkeer, komende van de zeedijk en de Franchommelaan
mobiele keringen afgewerkt zijn. Er zal lokaal hinder zijn voor
(tussen Felicien Ropshelling en Havenstraat), zal via de
wandelaars en fietsers die de havenwandeling willen maken. De
Franchommelaan en de Leopoldstraat geleid worden.
keringen worden op een andere locatie gebouwd en vervolgens ingepast. De betonnen omkasting krijgt vorm op het terrein zelf.
Een vlot en veilig eindresultaat Na de werken zal er in de Havenstraat een vlottere verkeers-
Voor de Havenstraat en de Franchommelaan zal een omleiding
doorstroming zijn. Het langsparkeren verdwijnt en de rijweg
voorzien worden. Door werken van Farys zal het kruispunt
wordt breder.
van de Franchommelaan en de Havenstraat tijdelijk volledig afgesloten zijn. Op de zeedijk zal tijdelijk tweerichtingsverkeer
Het rechttrekken van de Franchommelaan creĂŤert een
zijn tussen de Leopoldhelling en de Vuurtoren. Verkeer naar de
duidelijkere verkeerssituatie. De bestaande laad- en loszones
Vuurtoren zal over de wandelweg moeten rijden. Verkeer weg
verdwijnen.
van de Vuurtoren zal over de rijweg van de zeedijk moeten tot aan de Leopoldhelling.
In de zone die aangepakt wordt, zijn er momenteel 141 parkeerplaatsen, waarvan 6 voor andersvaliden. In het
14
Na de werken van Farys wordt de Franchommelaan eenrichtingsÂ
nieuwe ontwerp zijn 146 parkeerplaatsen voorzien, waarvan
verkeer tussen de Felicien Ropshelling en de Havenstraat.
13 voor andersvaliden.
OMLEIDING HAVENSTRAAT EN FRANCHOMMELAAN
Gedurende volledige werken Franchommelaan en Havenstraat Tweede en derde week september – tijdens werken Farys Na werken Farys
15
Werkt een zelfsluitende mobiele kering aan onze kust? De mobiele keringen of rolpoorten rond de jachthaven
Hoe werkt een zelfsluitende kering?
vragen een manuele bediening. In de haveningang bouwen
Een zelfsluitende mobiele kering is een sterk staaltje techniek.
we ondertussen een zelfsluitende mobiele kering, als
De proefopstelling in de havengeul bestaat uit twee mobiele
testproject. Het voordeel daarvan is dat er geen inzet van
keringen in een betonnen kader.
mankracht nodig is om ze dicht te zetten. Twee keringen, want een zelfsluitende kering vereist – om te De innovatieve opstelling is eerder in binnen- en buitenland
functioneren – één zijde zonder water.
succesvol gebleken maar aan de kust zal de kering blootgesteld worden aan specifieke omstandigheden zoals golfimpact, het
De mobiele kering zelf is licht en toch sterk. De kern bestaat
zoute klimaat en zand.
uit schuim, in een mantel van polyester. De omkasting bestaat uit gewapend beton en is voorzien van reservoirs. Wanneer het
Op een goedgekozen locatie
water stijgt, wordt de kering omhoog gestuwd en sluit zich.
De zelfsluitende kering komt op een verlaagde zone van de bestaande glooiing op westeroever.
Daarnaast merk je ook een afzonderlijk reservoir op. Ook dit kan opgevuld worden met water en dient om de kering
Deze zone komt tijdens winterstormen regelmatig onder water te staan. Het platte gedeelte van de glooiing ligt op 5,84 meter TAW. Dat is ongeveer 90 cm hoger dan een gemiddeld hoogwater bij springtij. Door de grote golven die bij storm ontstaan in de haveningang zal de testkering regelmatig onderworpen worden 16
aan grote golfimpacten. De ideale testlocatie dus.
manueel te sluiten, mocht dat nodig zijn.
PRINCIPE ZELFSLUITENDE KERING
waterreservoir
Het water loopt via dit buizensysteem in het reservoir met de kering.
zelfsluitende kering
zee
IN NORMALE OMSTANDIGHEDEN ZIT DE ZELFSLUITENDE KERING INGEWERKT IN EEN BETONNEN CONSTRUCTIE.
De kering schuift naar boven en sluit zich.
Het water stijgt waardoor het waterreservoir zich vult.
WANNEER HET WATER STIJGT (BV BIJ STORM) VULT HET WATERRESERVOIR ZICH MET WATER. VIA EEN BUIZENSYSTEEM KOMT DAT WATER IN HET RESERVOIR MET DE KERING TERECHT. HIERDOOR SCHUIFT DE KERING NAAR BOVEN.
De kering biedt bescherming tegen overstroming.
BENIEUWD NAAR DE WERKING VAN EEN ZELFSLUITENDE KERING? SCAN DEZE QR-CODE
WANNEER ER NOG HOGERE GOLVEN VOORKOMEN, BIEDT DE KERING BESCHERMING TEGEN OVERSTROMING.
17
Wat is wat? Het abc van kustbescherming Wat is de kans dat ik een 1000-jarige storm meemaak?
vooraleer ze schade kunnen toebrengen aan de zeedijk of de
Iemand die 75 jaar oud wordt, heeft 1 kans op 13 om een
bebouwing op de dijken.
1000-jarige storm mee te maken. Als diezelfde persoon sinds zijn 18de elke week meespeelt met de lotto, heeft hij 1 kans op
Wat betekent TAW?
2500 om de lotto te winnen.
TAW staat voor Tweede Algemene Waterpassing. Het is een referentiesysteem om hoogtes uit te drukken in ons land.
Wat is het verschil tussen een storm en een stormvloed?
Hoogtes TAW worden uitgedrukt in meter en geven aan waar
Vanaf windkracht 9 beaufort is er sprake van storm. Concreet:
een bepaald punt zich situeert ten opzichte van het nulpunt.
het moet dan gedurende minstens tien minuten gemiddeld
Dat 0-punt is gelijk aan het gemiddeld laagwater bij springtij
75 km/uur waaien. Andere kenmerken zijn het breken van
in Oostende, zoals eind 19de eeuw gemeten en vastgelegd.
takken of dakpannen die van de daken waaien. Wanneer die
Bij een 1000-jarige storm hebben we een waterpeil van +7m
storm ook voor een sterke extra verhoging van de zeespiegel
TAW. Dat betekent dat het waterpeil 7 meter hoger komt dat
zorgt, bovenop het normale vloedpeil, dan spreken we van
het 0-peil.
een stormvloed. Is het dan net springtij, dan is er kans op overstroming. Wat is een zandsuppletie? Bij een zandsuppletie brengen we extra zand aan op de vooroever, in de duinen of op het strand. Op een breder en hoger strand breken de golven en verliezen ze hun kracht 18
Alles weten over kustbescherming? Ontdek het op WWW.AFDELINGKUST.BE
Veilig en mooi Blankenberge Naam ______________________
Datum _____________________
Woordzoeker
Kun jij alle verborgen woorden vinden in deze woordzoeker? W H U F D Y K L A B P S E K P A N B M K U S T V E
I
L
I
G H E
I
D E J N
L R Z E L F S L U
I
T E N D T A T B
N S T W J Q D P J
T O J S R C R N V
BARCADERE
T E S T P R O J E C T T O H Z E T F
BLANKENBERGE
F N K Q G P X L F P O O T A D C E R
FRANCHOMMELAAN
S A A R U G R D N R P H N E A G T A U L A Z G F L E M L A D O P R A Y N K P
I
K B E E M O V S L M E A F W C
O R M D
I
B U R E U V
I
B R C Q H H
G E U H H U R N P M F N T M S M Q O
GOLFIMPACT HAVENSTRAAT JACHTHAVEN KAAIMUUR KESPBALK KUSTVEILIGHEID
Q T U K R D T P R L E S U K Q D T M
MASTERPLAN
W S R J
ROLPOORTEN
O A
I
T
J
L O O K N B M R R V R M
C S E T G N E R J U V N X J E
Q M B L T S Y A V D D K B H Y P P W L
I
I
I
L
S L A S H J P Q G W E N A
J P E A B B H F F M V B Q W A Q S A N V H E R E D A C R A B A C T R B N
STORMMUUR STORMVLOEDEN TAW TESTPROJECT ZANDSUPPLETIE ZELFSLUITEND 19
BARCADERE
BLANKENBERGE
FRANCHOMMELAAN
Depotnummer D/2020/3241/134 Verantwoordelijk uitgever Dr. Ir. Nathalie Balcaen Administrateur-generaal Agentschap MDK Uitgegeven Juni 2020 Lay-out Kliek Creatieve Communicatie – www.kliek.be Overname van gegevens uit deze uitgave is alleen toegestaan mits volledige bronvermelding: Agentschap voor Maritieme Dienstverlening en Kust
Vlaamse overheid Agentschap Maritieme Dienstverlening en Kust Vrijhavenstraat 3 8400 Oostende www.afdelingkust.be