Issuu

Ondernemingsplan Vlaamse Milieumaatschappij Rapportering over uitvoering JOP 2020

//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// Ondernemingsplan Vlaamse Milieumaatschappij – Rapportering JOP 2020

INHOUD 1.

Inleiding .......................................................................................................................... 3 1.1.

De Vlaamse Milieumaatschappij.............................................................................. 3

1.2.

Beleidscontext ......................................................................................................... 3

1.3.

Traject 2030: VMM in transitie ................................................................................. 3

Transversale, horizontale en overkoepelende strategische doelstellingen ...................... 4 2.1.

Aanbevelingen Audit Vlaanderen ............................................................................ 4

2.2.

Opvolging personeelsbesparingen .......................................................................... 7

2.3.

Preventieplan .......................................................................................................... 7

2.4.

Diversiteitsplan .......................................................................................................10

Beleids- en beheersdoelstellingen .................................................................................12 3.1.

Realisatie strategische projecten ............................................................................12

3.2.

Realisatie strategische en operationele doelstellingen ...........................................13

BIJLAGE 1 Realisatie strategische projecten .......................................................................22 BIJLAGE 2 Realisatie strategische en operationele doelstellingen .......................................43

1. Inleiding 1.1. De Vlaamse Milieumaatschappij De Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) is een intern verzelfstandigd agentschap met rechtspersoonlijkheid. Het agentschap werd opgericht bij decreet van 7 mei 2004. De VMM behoort tot het beleidsdomein Omgeving. De VMM heeft als missie om voor de huidige en toekomstige generaties in Vlaanderen:  proper, aantrekkelijk en voldoende water te waarborgen;  gezonde lucht te bewerkstelligen,  de klimaatadaptatie mee te sturen. De VMM heeft als visie om haar missie te realiseren door op te treden als “Uw oplossingsgerichte partner voor een klimaatbestendige leefomgeving”.

1.2. Beleidscontext Het Regeerakkoord 2019-2024 en de Beleidsnota Omgeving 2019-2024 van minister Zuhal Demir vormen het kader voor het (Meerjaren-)Ondernemingsplan 2020 van de Vlaamse Milieumaatschappij. Het ondernemingsplan heeft betrekking op de activiteiten van de VMM die ze uitvoert op basis van haar decretale opdrachten zoals omschreven in het decreet van 5 april 1995 houdende algemene bepalingen inzake milieubeleid, in het decreet van 24 mei 2002 betreffende water bestemd voor menselijke aanwending en in de wet van 26 maart 1971 op de bescherming van de oppervlaktewateren tegen verontreiniging.

1.3. Traject 2030: VMM in transitie Het traject 2030 is midden 2018 opgestart om met een krimpend budget en personeelsbestand zo goed mogelijk te (blijven) voldoen aan de voortdurend veranderende vragen en verwachtingen van de samenleving. De maatschappelijke vraag is in kaart gebracht via een stakeholderbevraging. Daarnaast voerde de VMM in de eerste, oriënterende, fase van het traject zelf een omgevingsanalyse uit om maatschappelijke trends te vatten en de impact op de toekomstige werking van de organisatie in te schatten. In 2020 stelden we een projectportfolio voor een aantal inhoudelijke thema’s op. Een aantal projecten werden in de loop van 2020 ook effectief opgestart. Binnen programmastuurgroepen wordt de voortgang en doelgerichtheid van de projecten bewaakt. Parallel met deze inhoudelijke transitie, werd gewerkt rond organisatiecultuur en -vorm. Een nieuwe organisatievorm werd opgesteld en zal in het eerste kwartaal van 2021 verder gefinetuned worden om vanaf het voorjaar definitief in werking te kunnen treden. De geplande inhoudelijke, vormelijke en organisatorische veranderingen vonden in 2020 hun weerslag in een strategisch kader met nieuwe strategische doelstellingen en lange termijn operationele doelstellingen. Deze zullen de basis vormen voor de ondernemingsplannen van de komende jaren. Dat wordt vanaf 2021 ook vertaald naar een vernieuwde begrotingsstructuur die wordt geïmplementeerd bij de opmaak van de begroting en waarbij een meerjarenperspectief voor de verdere legislatuur zal worden meegegeven.

2. Transversale, horizontale strategische doelstellingen

overkoepelende

2.1. Aanbevelingen Audit Vlaanderen De burger verwacht een efficiënte en effectieve overheid. De VMM optimaliseert de werking van haar organisatie verder. Hierbij werd in 2020 ook rekening gehouden met de standaarden die binnen de Vlaamse overheid voorop worden gesteld en met de aanbevelingen die door Audit Vlaanderen geformuleerd worden. De VMM bestendigt de maturiteit van de organisatie De VMM bestendigde in 2020 de behaalde maturiteit. De VMM werkt volgens de thema’s van de leidraad Organisatiebeheersing

Doelstellingen-, proces- en risicomanagement In het kader van risicomanagement werkt de VMM dit verder uit op (productie-)procesniveau, voert zij jaarlijks een detectie-audit overheidsopdrachten uit, doorloopt zij de BCM-cyclus en voert zij het meerjareninformatieveiligheidsplan uit. De EMAS-registratie van alle VMM-locaties werd geaudit 9 juni 2020 en verlengd. De milieuverklaring 2020 met de milieuprestaties 2019 werd gepubliceerd. Op basis van 10 businesscases werd het kerntakenplan van de VMM doorgelicht en de bijsturing ervan overlegd met de stakeholders. De wereldwijde COVID-19 pandemie had ook bij VMM een enorme impact op de interne werking. De BCM-procedures werden afgestemd op de richtlijnen van de veiligheidscommissie en het CVO, een heropstartplan COVID-19 werd uitgewerkt en uitgerold zodat alle functies en op alle locaties op een veilige wijze de taken verder uitgevoerd kunnen worden. Er werden initiatieven genomen om het thuiswerk te faciliteren, het welzijn en mentale gezondheid te ondersteunen, de kantoren en dienstwagens in te richten conform de preventieve maatregelen, persoonlijke beschermingsmiddelen ter beschikking te stellen, vergaderingen, selecties en opleidingen online te laten doorgaan, … om de werking op een hoog peil te houden.

HRM Bij het vastleggen van het gevoerde HRM-beleid wordt rekening gehouden met de managementcode van de Vlaamse Overheid. De dienst HR fungeert als een partner van het management van de VMM die inzet op een duurzaam HR beleid. Er wordt gefocust op initiatieven en projecten die een duurzame inzetbaarheid stimuleren en een positieve invloed hebben op prestaties, persoonlijke ontwikkeling, motivatie, betrokkenheid, interne samenwerking en welzijn van het personeel. In 2020 zijn de belangrijkste hefbomen hiervoor leiderschap, faciliteren van personeelsmobiliteit, duurzame loopbanen en welzijn en gezondheid.

Organisatiecultuur De VMM investeert sterk in waarden en personeelsbetrokkenheid.

De gewenste organisatiecultuur werd vertaald in een vernieuwde visie “Uw oplossingsgerichte partner voor een klimaatbestendige leefomgeving” en het strategisch kader. Ter ondersteuning van de inhoudelijke transitie “Traject 2030” werd een afzonderlijk cultuurproject “VMM-DNA” uitgewerkt. Binnen dit project wordt een passende toekomstige organisatiecultuur uitgetekend, gealigneerd op de visie en het strategisch kader. Aan de hand van ronde tafelgesprekken met personeelsleden uit verschillende diensten wordt beoogd de personeelsleden te laten nadenken over hoe de nieuwe visie en strategisch kader impact heeft op hun manier van werken en gedragingen in concrete situaties. Deze gesprekken worden verder gezet in 2021 met de bedoeling de VMM waarden te concretiseren en vervolgens om te zetten naar concrete (gedrags-)indicatoren.

Financieel management De jaarlijks opgelegde besparingen door de VO worden geïntegreerd in de meerjarenbegroting 2021-2023. Ingevolge de inwerkingtreding van het decreet houdende de Vlaamse Codex Overheidsfinanciën op 1 januari 2020 werden de begroting en het boekhoudsysteem van de VMM aangepast, en werden de nieuwe regels inzake aanrekening van verbintenissen en subsidies en inzake overdracht van vastleggingen gecommuniceerd en toegepast. Daarnaast werd de upgrade van het boekhoudpakket naar MileStone 7.6 in productie gesteld en uitgebreid met een meer verfijnde kwaliteitsrapportering in het kader van de Beltest accreditatie van het VMM-laboratorium. Sinds de implementatie van het e-invoicingplatform worden jaarlijks een groter aantal facturen digitaal behandeld. Over 2020 was dit 92% waardoor de VMM na de VVM (De Lijn) op de tweede plaats binnen de VO met het hoogste percentage e-facturen staat. Tegelijkertijd werd de betalingstermijn van 1 maand verlaten en worden facturen betaald zodra deze door de inhoudelijke verantwoordelijken zijn goedgekeurd; in 2020 werd 95% van de facturen binnen de maand betaald.

Belanghebbendenmanagement De VMM stemt haar werking af op maatschappelijke noden en werkt hiervoor actief samen met belanghebbenden. Zo heeft de VMM een samenwerkingsovereenkomst afgesloten met de afdeling Handhaving van het departement omgeving zodat de informatiedeling efficiënt verloopt.

Monitoring De VMM beschikt over indicatoren om haar werking op te volgen en bij te sturen. In de loop van 2021 zal worden nagegaan hoe ook voor de nieuwe lange termijndoelstellingen indicatoren kunnen uitgewerkt en opgevolgd worden zodat, waar nodig, haar werking hierop bijgestuurd kan worden.

Organisatiestructuur Een nieuwe organisatievorm werd opgesteld en zal in het eerste kwartaal van 2021 verder gefinetuned worden om vanaf het voorjaar definitief in werking te kunnen treden.

Informatie en communicatie Ook voor het thema informatie en communicatie wordt het gevoerde beleid bestendigd en waar mogelijk de efficiëntie verhoogd. Er werd werk gemaakt van de verdere uitvoering van de informatiebeheersplannen. Daarbij is het essentieel dat de gegevens worden gestandaardiseerd en gedocumenteerd in een dataen informatiearchitectuur. Open data en maximale gegevensdeling blijven ook hier de rode draad.

Facility management De VMM stemt haar huisvesting (en huisvestingsplannen) verder af met de beslissing van de Vlaamse Regering met oog voor efficiëntieverhoging. De VMM blijft daarbij inzetten op duurzaam aankoopbeheer en de vergroening van het wagenpark. Ter voorbereiding van de inkanteling van het VMM-vastgoed bij Het Facilitair Bedrijf vanaf 2024 werd de huisvestingsbehoefte van de VMM-locaties Oostende, Aalst, Leuven en Mechelen in kaart gebracht. Voor de locatie Herentals werd een kosten-batenanalyse opgemaakt om in 2020 te verhuizen naar het VLM-gebouw. De uitrol hiervan werd on hold gezet wegens het ontbreken van een engagement dat de verkoopopbrengst van het eigen gebouw kan ingezet worden voor de kerntaken van de VMM. De strategie duurzame mobiliteit met implementatieplan 2021-2023 werd uitgewerkt evenals een vervoersbehoeftenplan en vervangingsplan miv vervoersprofielen. Voor de vergroening van het wagenpark werd een bijkomend budget voorzien van 300.000 euro. In 2020 werden 11 elektrische/hybride plugin wagens in gebruik genomen en bijkomend 11 besteld.

ICT Inzake ICT zet de VMM in op het informatiseren en automatiseren volgens het programma “Radicaal Digitaal”. Waar mogelijk worden bevragingen van de doelgroepen via formulieren omgezet in een elektronische versie, waarbij rekening wordt gehouden met het MAGDA-principe. De afstemming op het beleid inzake informatieveiligheid, met oog voor privacy, wordt blijvend opgevolgd en waar mogelijk afgesteld/ aangesloten bij de centrale voorzieningen. De VMM blijft daarbij inzetten op ICT-architectuur, ICT-veiligheid en “Groene ICT”. Waar mogelijk en relevant stemt de VMM haar ICT-beleid af op het beleid van andere Vlaamse overheidsinstellingen. De VMM geeft invulling aan de aanbevelingen van Audit Vlaanderen Jaarlijks wordt een werkplan Organisatiebeheersing uitgewerkt waarin de aanbevelingen van Audit Vlaanderen opgenomen worden. De aanbevelingen worden opgevolgd zodat ze binnen een redelijke termijn de status ‘gerealiseerd’ krijgen. In 2020 werd door Audit Vlaanderen een organisatieaudit uitgevoerd. In deze audit evalueerde Audit Vlaanderen in welke mate VMM over de nodige beheersmaatregelen beschikt om de belangrijkste inherente risico’s rond Belanghebbendenmanagement, Projectmanagement en Organisatiecultuur uit de Leidraad interne controle/organisatiebeheersing in te perken. Er werd 1 aanbeveling geformuleerd: “Om de kans op slagen van organisatiebrede projecten te vergroten werkt de VMM een gestructureerde projectmethodologie uit. Hierbij gaat specifiek de nodige aandacht uit naar: • Een verhoging van het bewustzijn/creëren van een draagvlak van het belang van projectmanagement en de opbouw van de nodige ervaring en expertise hierrond.

•

Het gestructureerd managen van de verwachtingen en het vertrouwen van personeelsleden (risico1) en externe belanghebbenden (risico 10).” De VMM voorziet een beheerplan door in de loop van 2021 4 organisatiebrede projecten (Projectmanagement, Opzetten van een duidelijke dienstencataloog, Change Management en Stakeholdermanagement) op te starten en er voor te zorgen dat projecten programmamanagement geïmplementeerd wordt in de werking en doorvertaald naar de organisatievorm. In de periode 2018-2019 werd een audit uitgevoerd voor de dienst beheer onbevaarbare waterlopen. Het Auditopdracht 1801 036 werd op 5 juli 2019 opgeleverd. Het rapport bevat 4 aanbevelingen:  A1: Geef steeds per e-mail een dienstbevel aan de aannemer. Deze aanbeveling werd geïmplementeerd. Door de invoering van een beheerapplicatie zal dit nog geoptimaliseerd worden.  A2: Bewaak dat de aannemer de VMM op de hoogte brengt bij aanvang en beëindiging van de onderhoudswerken en de kleine herstellings- en inrichtingswerken. Deze aanbeveling werd geïmplementeerd. Door de invoering van een beheerapplicatie zal dit nog geoptimaliseerd worden.  A3: Ontwikkel een kennismanagement binnen de dienst ‘Beheer Onbevaarbare Waterlopen’. Deze aanbeveling werd volledig geïmplementeerd. Door de invoering van een beheerapplicatie zal dit nog geoptimaliseerd worden.  A4: Ga na hoe de rollen en verantwoordelijkheden zoals voorzien in de functiebeschrijvingen duidelijker ingevuld en strikter kunnen gehandhaafd worden. Deze aanbeveling wordt opgenomen voor verdere uitwerking in het traject van de nieuwe organisatiestructuur.

2.2. Opvolging personeelsbesparingen Voor de lopende legislatuur bedraagt de opgelegde besparing voor de VMM 59 personeelsleden en 3,068 miljoen euro aan loonkrediet. De VMM heeft in 2020 de opgelegde personeelsbesparing die mbt het aantal personeelsleden moet gerealiseerd zijn van 59 koppen tegen 31/12/2024 volledig gerealiseerd. Op datum van 31/12/2020 zijn er 846 personeelsleden in dienst bij de VMM. Vanaf 1 januari 2021 kan elk personeelslid dat uitstroomt bij de VMM vervangen worden indien hiervoor de nodige loonkredieten beschikbaar zijn.

2.3. Preventieplan Het Jaaractieplan Preventie en Bescherming op het Werk 2020 van de VMM bevat in uitvoering van het Globaal Preventieplan 2016-2020 de maatregelen die in 2020 genomen worden ter bevordering van het welzijn en ter preventie van de psychosociale belasting veroorzaakt door het werk. Het Preventieplan 2020 bevat de volgende prioritaire doelstellingen: Elektrische dossiers Naar aanleiding van het koninklijk besluit van 4 december 2012 betreffende de minimale voorschriften inzake veiligheid van elektrische installaties op arbeidsplaatsen, werd voor alle locaties in eigen beheer in 2014 een risicoanalyse en/of eerste controle uitgevoerd op de elektrische installaties (hoog- en laagspanning). Op basis hiervan werden per locatie de nodige acties opgestart om inbreuken weg te werken. In 2020 wordt verder gecontroleerd of de dossiers van de verschillende locaties zijn geactualiseerd en aangevuld. //////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// Ondernemingsplan Vlaamse Milieumaatschappij – Rapportering over uitvoering 2019

Voor het gebouw in Aalst wordt door een externe firma een nieuwe risicoanalyse uitgevoerd. Op deze locatie waren er op de aanwezige elektrische installaties initieel veel opmerkingen en zijn er in tussentijd verschillende werken gebeurd of op korte termijn gepland. Op basis van de nieuwe analyses wordt bekeken hoe de nog resterende generieke opmerkingen waarover onduidelijkheid was, kunnen opgevolgd worden. Legionellapreventie Naast de opvolging via een meetprogramma worden specifieke maatregelen door de aanpassingen van het HVAC genomen op de locaties Oostende en Aalst. Opvolging asbesthoudend materiaal Geplande maatregelen in kader van het koninklijk besluit van 16 maart 2016 betreffende de bescherming van de werknemers tegen de risico’s van blootstelling aan asbest op de verschillende locaties:  Aalst Gasthuisstraat 42: periodieke metingen op de verschillende verdiepingen volgens asbestbeheersplan, inclusief tussentijdse evaluatie en eventuele bijsturing beheersplan;  communicatie op basis van FAQ en resultaten metingen. Acties in opvolging van de bedrijfsbezoeken 2019 Tijdens de bedrijfsbezoeken kwamen er op verschillende locaties opmerkingen rond de organisatie van eerste hulp. In het kader hiervan plannen we een aantal acties om alles op punt te zetten op onze verschillende locaties:  

aanwezigheid eerstehulpfiches/register nakijken op de verschillende locaties en in de wagens; lijsten collega’s met EHBO-opleiding updaten en verspreiden op de verschillende locaties/intranet.

In het werkjaar 2020 planden we 2 werkterreinbezoeken van ‘overwelfde grachten’. Samen met EDPB bekeken we de situatie ter plaatse in het kader van veiligheid en stelden we een RA op/vulden we het aan. In 2019 werd een actieplan voor het werken in de Woluwecollector goedgekeurd. In 2020 wordt de verdere uitvoering van de aanvullende acties bewaakt en gerapporteerd. Risicoanalyses per functie en Risicoprofielfiches (RPF) In overleg met het DCPA worden de risicoprofielfiches van de VMM die opgenomen zijn in Vlimpers verder geactualiseerd. Actualisatie richtlijnen en procedures in kader van arbeidsveiligheid en gezondheid In het werkjaar 2019 werd al een groot deel van de richtlijnen en procedures geactualiseerd. Daarnaast werden een aantal nieuwe richtlijnen en procedures ontworpen. De actualisatie van onderstaande procedures wordt in het voorjaar 2020 afgerond:  procedure voor keuringen en controles;  procedure voor werken in besloten ruimten;  richtlijnen voor afgezonderd werken;  richtlijnen ter voorkoming van blootstelling aan asbestvezels;  richtlijnen voor blootstelling aan warmte van klimatologische oorsprong;

        

richtlijnen voor preventie en aangifte van tekenbeten; richtlijnen voor werken aan elektrische installaties; richtlijnen voor werken met open vuur en gasflessen; richtlijnen voor werkzaamheden op hoogte; procedure arbeidsongeval aangifte, melding, onderzoek; richtlijnen eerste hulpverlening / eerste hulp fiche (nieuw); procedure onthaal en begeleiding nieuwe personeelsleden; richtlijnen gevaarlijke stoffen; aanvraagprocedure ergonomisch materiaal.

Onderstaande richtlijnen en procedures worden in de loop van 2020 verder afgewerkt uitgaande van de generieke VO-richtlijnen:  aankoopprocedure;  richtlijnen ivm werkkledij. Daarnaast werd in 2020 de nodige communicatie en sensibilisering voorzien om de geactualiseerde richtlijnen bij alle betrokken kenbaar te maken en na te leven. Specifieke acties rond ergonomie In 2019 werd per locatie minimum 1 ergocoach aangesteld. De specifieke taken en mogelijke opdrachten voor de ergocoaches moeten nog verder uitgediept worden. We willen inzetten op een proactief beleid en acties op de verschillende locaties en op het terrein. Specifieke acties rond ergonomie in 2020 waren:  verdere uitrol digitale werkplek waarbij schermen van gelijke grootte en resolutie en laptophouder ter beschikking gesteld worden;  advies aan de gebruikers van het wagenpark i.v.m. ergonomisch materiaal in de wagen. Welzijnsinitiatieven en HR-acties in het kader van psychosociale aspecten Voor acties in het kader van psychosociaal welzijn van de personeelsleden wordt ook verwezen naar de relevante doelstellingen uit het HRM-jaarprogramma en het jaarlijkse vormingsprogramma. De dienst HR zal instaan voor de uitvoering van de actiepunten in dit kader in samenwerking met externe partners zoals de GDPB, het Agentschap voor Overheidspersoneel, de EDPB en andere private partners voor vorming en training:  verderzetting leiderschapstraject;  verderzetting van het uitwerken van een gezondheidskader verbonden met de missie, visie en strategie van VMM;  actualisatie van het positief aanwezigheidsbeleid met specifieke aandacht voor re-integratie. Het Jaaractieplan Preventie en Bescherming op het Werk 2020 van de VMM bevat in uitvoering van het Globaal Preventieplan 2016-2020 de maatregelen die in 2020 genomen worden ter bevordering van het welzijn en ter preventie van de psychosociale belasting veroorzaakt door het werk. De tabel hieronder bevat de stand van uitvoering van de prioritaire doelstellingen 2020: Prioritaire doelstellingen van het preventiebeleid 2020 Stand van zaken Elektrische dossiers In uitvoering //////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// Ondernemingsplan Vlaamse Milieumaatschappij – Rapportering over uitvoering 2019

Legionellapreventie Opvolging asbesthoudend materiaal Acties in opvolging van de bedrijfsbezoeken 2019 Risicoanalyses per functie en risicoprofielfiche Actualisatie richtlijnen en procedures in kader van arbeidsveiligheid en gezondheid Specifieke acties rond ergonomie Welzijnsinitiatieven en HR-acties psychosociale aspecten

Gerealiseerd, wordt jaarlijks hernomen Gerealiseerd, wordt jaarlijks hernomen Gerealiseerd Gerealiseerd, wordt jaarlijks hernomen Gerealiseerd Acties worden verder gezet in JAP2021 Gerealiseerd Acties worden verder gezet in JAP2021 Gerealiseerd, wordt jaarlijks hernomen

Een nieuw globaal preventieplan werd opgemaakt voor de volgende vijf jaar 2021-2025, vertrekkende van een evaluatie van het vorige plan, de gewijzigde wetgeving, de adviezen van de GDPB, IDEWE, de interne vertrouwenspersonen en nieuwe inzichten ikv psychosociaal welzijn. De belangrijkste wijzigingen zijn:     

De toevoeging van de rol van een aantal actoren (interne contactpersoon integriteit, intern aanspreekpunt PBW, ergocoaches, De toevoeging van de welzijns- en gezondheidsvisie van VMM ‘Met gezonde medewerkers naar een gezond leefmilieu’ Een herziening van de risicoprofielen De toevoeging verplichte risico-analyses (beeldschermwerk & chemische agentia) Een herziening van het luik psychosociaal welzijn.

2.4. Diversiteitsplan De doelstellingen m.b.t. diversiteit en gelijke kansen voor 2020 blijven in afwachting van de opmaak van een strategisch gelijke kansen- en diversiteitsplan 2021-2025 door de bevoegde minister behouden:  40% vrouwen in middenkader;  3% personen met een arbeidshandicap in dienst;  10% personen van allochtone afkomst in dienst. Via het diversiteitsplan 2020 wordt op niveau van de VMM nagegaan welke flankerende maatregelen vanuit de VMM mogelijk zijn om deze doelstellingen te bereiken. De doelstellingen m.b.t. diversiteit en gelijke kansen voor 2020 zijn opgenomen in het Diversiteitsplan 2020 van de VMM en bouwen verder op het Strategisch Gelijkekansen- en Diversiteitsplan van de Vlaamse overheid 2016-2020. Onderstaand overzicht omvat de doelstellingen m.b.t. diversiteit en gelijke kansen en hun realisatiegraad:

Diversiteitsplan VMM 2020

Realisaties Diversiteitsplan 2020

Strategisch Gelijkekansen- en Diversiteitsplan Vlaamse overheid 2016-2020

40% vrouwen in middenkader

50%

2,7% personen met een arbeidshandicap of chronische ziekte 6% personen van buitenlandse herkomst

1,4% (op 31/12/2019)

40% vrouwen in top- en middenkader 3% personen met een handicap of chronische ziekte

3,64% (op 30/06/2020)

10% personen van buitenlandse herkomst

3. Beleids- en beheersdoelstellingen 3.1. Realisatie strategische projecten In 2020 werden door de VMM 16 strategische projecten opgestart om de operationele doelstellingen uit de beleidsnota Omgeving uit te voeren. De stand van zaken eind 2020 wordt in onderstaand overzicht weergegeven. Groep 1: Projecten met belangrijke beleidsmatige relevantie en waar een opstart of koerswijziging moet gerealiseerd worden en/of projecten die kaderen in urgente maatschappelijke problemen 1. Strategisch Plan Waterbevoorrading

Op schema

2. Droogtewerking incl. proeftuinen droogte, opmaak afwegingskader, opmaak actieplan droogte en overstromingen 3. Conceptnota waterketen (organisatorisch deel en inhoudelijk deel) 4. Visieontwikkeling rond de contractuele afspraken tussen het Vlaamse Gewest en de nv Aquafin, met als resultaat een nieuwe beheersovereenkomst met Aquafin 5. Voorbereiden van sturende financieringsmechanismen voor het behalen van waterkwaliteitsdoelstellingen 6. Conceptnota beheer onbevaarbare waterlopen (reorganisatie polders en wateringen, herclassificatie waterlopen, inhoudelijke aspecten (exotenbestrijding, sedimentbeheer)) 7. Circulair water

Op schema

Op schema Lichte vertraging

Lichte vertraging Op schema

Onduidelijkheid over beleidscontext en verdere uitrol van Vlaanderen Circulair

Groep 2: Projecten waar een verderzetting en/of actualisering van de huidige aanpak wordt beoogd 8. Uitwerken en implementeren bijdrage klimaatadaptatie

Onduidelijkheid over de finaliteit en governance van het klimaatadaptatieplan Op schema

9. Opmaak 3de generatie SGBP Op schema 10. Conceptnota geïntegreerde gebiedsgerichte werking (interne samenwerking en afstemming investeringsagenda’s partners (ANB, VLM, Dpt Omgeving)) Groep 3: Organisatorische projecten en/of projecten met belangrijke impact op de toekomstige werking van VMM 11. CIW 2.0 (platformwerking OOI, gedragsverandering, open data, financiering) 12. Voorbereiding bevoegdheidsoverdracht thema lucht van departement Omgeving naar de VMM 13. Traject 2030 incl. opmaak kerntakenplan

Op schema

14. Conceptnota ontwikkeling kennishub

Lichte vertraging

Op schema Op schema

15. Internet of Water

Belangrijke verandering in de scope

16. Internet of Air

Middelen inzake ontwikkeling Smart Cities bij VLAIO geheroriënteerd

In BIJLAGE 1 wordt per strategisch project gedetailleerd weergegeven wat werd gerealiseerd.

3.2. Realisatie strategische en operationele doelstellingen De stand van zaken eind 2020 van de realisatie van de strategische en operationele doelstellingen wordt in onderstaand overzicht weergegeven. In BIJLAGE 2 wordt per strategische en operationele doelstelling meer gedetailleerd weergegeven wat werd gerealiseerd. SD-1 De VMM is een wendbare organisatie die samenwerking en innovatie omhelst en sterk inzet op duurzaamheid. De VMM heeft betrokken medewerkers, die intern afstemmen met het oog op een gedragen standpunt bij de uitvoering van haar taken. Operationele doelstellingen

Indicator

OD-1: Wij voeren een intern kwaliteitsbeleid in functie van een efficiënte uitvoering van de kernprocessen van de VMM en ten behoeve van de doelgroepen van de VMM (met focus o.a. op de processen inzake het monitoren van water- en luchtkwaliteit)

Behouden en behalen noodzakelijke accreditaties en erkenningen

OD-2: Wij voeren een kennis- en informatiebeleid in functie van een efficiënte uitvoering van de kernprocessen van de VMM en ten behoeve van de doelgroepen van de VMM

OD-3: Wij voeren de kernprocessen VMM uit in overeenstemming met de federale en Europese regelgeving overheidsopdrachten

Afgewerkt en up-to-date informatieveiligheidsplan beschikbaar

Afgewerkt en up-to-date informatiebeheerplan beschikbaar Tijdige advisering (binnen de 10 dagen, tenzij anders afgesproken)

Streefdatum / waarde 100%

Realisatie 2020 Ok

1. Jaarlijks in eerste kwartaal 2. Jaarlijks in eerste kwartaal

Ok (initiatief VO nodig)

100% tijdig

OD-4: Wij voeren de audits organisatiebeheersing uit met het oog op een efficiëntere dienstverlening aan de doelgroepen van de VMM

Uitvoeren auditplanning

100%

Realisatiegraad aanbevelingen Audit Vlaanderen

100%

33%

OD-5: Wij besturen de organisatie en verbeteren voortdurend de ondersteuning van de Vlaamse Milieumaatschappij ten behoeve van een efficiënte werking

Beschikbaarheid (meerjaren)ondernemingsplan

Jaarlijks

31/01/201X+1

31/03/2021

Jaarlijks

202X: 1/1/202X

OD-6: Wij verbeteren voortdurend de ondersteuning van de Vlaamse Milieumaatschappij ten behoeve van een efficiënte werking

Rapportering uitvoering ondernemingsplan

Behoud EMAS-registratie voor alle VMM-locaties

Beschikbaarheid HR-plan en uitvoeren

Beschikbaarheid begroting, jaarrekening

Volgens afgesproken timing

SD-2 De VMM inventariseert, modelleert of meet op een innovatieve, betrouwbare, fijnmazige manier in functie van maatschappelijke noden om de toestand van water & lucht te kennen en te (laten) verbeteren. Operationele doelstellingen OD-1: Wij leveren een bijdrage aan implementatie PAS

Indicator 1.

2. 3.

Realisatie 2020 1. 2. 3.

OK Ok Ok

22/12/2021

Op schema

Ontwikkelen grondwaterfiches voor alle Vlaamse grondwaterlichamen

42 in 2020

90%

100% tijdig

Jaarlijks beschikbaar uiterlijk op 01/10/201X+1

OD-2: Wij maken kaarten op voor het beheren van overstromingsrisico’s en voeren onderzoek om de overstromingsrisico’s verder terug te dringen

OD-3: Wij actualiseren de grondwatermodellen en voeren onderzoek om de kennis over het grondwater te vergroten OD-4: Wij optimaliseren en bouwen de luchtimmissiemeetnetten verder uit en verfijnen, optimaliseren en onderhouden de scenario-, interpolatie- en voorspellingsmodellen lucht

OD-5: Wij optimaliseren en bouwen de emissieinventaris lucht verder uit

Deelname regiebureau, stuurgroep, werkgroepen monitoring, modellen, realiteitstoets Tijdige beschikbaarheid Tijdige beschikbaarheid voorwaarden DPAS

Streefdatum / waarde 1. Doorlopend 2. Eind 2020 3. Eind 2020 (afhankelijk van externe actoren)

Tijdige beschikbaarheid ORBP’s

% dagelijks correct voorspelde luchtkwaliteitsindexen

Tijdig ingediende Europese en internationale rapporteringen

Jaarrapport ‘Luchtkwaliteit 201X’ beschikbaar

% correct voorspelde zomeren wintersmogepisodes

Geactualiseerde emissieinventaris lucht 201X beschikbaar

Tijdig ingediende Europese en internationale rapporteringen

75%

Jaarlijks beschikbaar uiterlijk op 30/09/201X+1

100% tijdig

Jaarlijks beschikbaar uiterlijk op 30/09/201X+2 Jaarlijks beschikbaar uiterlijk op 01/10/201X volgens PASCI 90%

Realisatiegraad monitoringprogramma

90%

Realisatiegraad monitoringprogramma

90%

Realisatiegraad monitoringprogramma

90%

Geïntegreerd jaarrapport Lucht beschikbaar op 30/09

OD-6: Wij plannen de strategie voor het uitvoeren van kwaliteitsvolle metingen binnen het watersysteem en de waterketen

Tijdige beschikbaarheid meetstrategie 201X+1

OD-7: Wij voeren kwaliteitsvolle metingen uit op afvalwater binnen het watersysteem en de waterketen OD-8: Wij voeren kwaliteitsvolle metingen uit op oppervlaktewater binnen het watersysteem en de waterketen OD-9: Wij voeren kwaliteitsvolle metingen uit op waterbodem binnen het watersysteem en de waterketen OD-10: Wij voeren kwaliteitsvolle metingen uit op overstorten binnen het watersysteem en de waterketen OD-11: Wij maken een inventaris van emissies, lozingen en verliezen en waterkwaliteitsmodellen

Realisatiegraad monitoringprogramma

Geactualiseerde inventaris van emissies, lozingen en verliezen beschikbaar

20% van de bronnen jaarlijks geactualiseerd

OD-12: Wij monitoren de grondwaterkwantiteit en de grondwaterkwaliteit en voeren scenarioberekeningen uit met behulp van grondwatermodellen

90%

Aantal bemonsterde en geanalyseerde filters t.o.v. aantal bemonsterbare filters grondwatermeetnet

2. OD-13: Wij optimaliseren de hydrologische meetnetten, actualiseren de hydraulische modellen en kaarten en beheren de voorspellings-, waarschuwings- en sturingssystemen voor overstromingen en droogte

Percentage bemonsterde putten grondwatermeetnet pesticiden Uitgevoerde scenarioberekeningen voor interne klanten

Min. 10/jaar

SD-3 De VMM functioneert als open kennishub met referentiegegevens inzake water & lucht, die ze integreert met andere info, nodig voor impactvolle acties en dit als partner binnen Smart Flanders. Operationele doelstellingen OD-1: Wij verzamelen, analyseren en ontwikkelen milieukennis

Indicator 1. 2.

OD-2: Wij rapporteren de meet- en modelresultaten van luchtverontreinigende stoffen conform de internationale verplichtingen en de verschillende klantenvereisten

Aantal gepubliceerde MIRA onderzoeksrapporten Geactualiseerde evaluatie van de toestand van het milieu in Vlaanderen door middel van een rapport (en/of) bijgewerkte indicatoren op het internet

Streefdatum / waarde

Realisatie 2020

3 per jaar

100 indicatoren per jaar

1. % dagelijks correct voorspelde luchtkwaliteits-indexen

1.90%

2.Tijdig ingediende Europese en internationale rapporteringen

3.Jaarlijks beschikbaar uiterlijk op 01/12/201X+1 4.75%

2.Ok

Jaarlijks beschikbaar uiterlijk op 01/12/201X+1

beschikbaar op 21/12/2020

100% tijdig (voor deel Vlaanderen)

60% gelet op vertraging

100%

1. 2.

90% 90%

Beschikbaarheid van de real-time metingen 2. Beschikbaarheid van online beheersystemen voor operationeel waterbeheer Tijdige realisatie

1. 2.

98% 99%

Jaarlijkse evaluatie van de realisatiegraad

95%

3.Jaarrapport ‘Luchtkwaliteit 201X’ beschikbaar

2.100% tijdig

1.Nok gelet op coronacrisis 3.Ok 4.Ok

4.% correct voorspelde zomeren wintersmogepisodes OD-3: Wij rapporteren over het watersysteem en de waterketen aan diverse beleidsniveaus en andere belanghebbenden

Jaarrapport water 201X beschikbaar

Uitvoering van verplichte internationale watergerelateerde rapporteringen

OD-4: Wij ontsluiten de grondwaterdata via de Databank Ondergrond Vlaanderen. Wij evalueren en rapporteren over de kwaliteit van het grondwater

% tijdig afgekondigde zwemverboden bij vaststelling ontoereikende waterkwaliteit

1. Aantal bemonsterde en geanalyseerde filters t.o.v. beschikbaar aantal filters grondwatermeetnet 2 .Percentage bemonsterde putten grondwatermeetnet pesticiden

OD-5: Wij ontsluiten de real-time en gevalideerde oppervlaktewaterdata over droogte en overstromingen via waterinfo.be OD-6: Wij beheren de afvalwaterinformatie-databank en rapporteren op basis hiervan over de uitbouw van de saneringsinfrastructuur OD-7: Wij beheren informatiesystemen in functie van een efficiënte uitvoering van de kernprocessen van de VMM en ten behoeve van de doelgroepen van de VMM

Beschikbaarheidsgraad systemen voor kernprocessen (inclusief rapporteringssystemen)

Aantal (ver)nieuw(e)(de) digitale systemen inzake kernprocessen in rechtstreeks contact met doelgroepen

SD-4 De VMM bepaalt op participatieve wijze de doelstellingen, ook voor de betrokkenen, in het watersysteem en in de waterketen. De VMM responsabiliseert voor de uitvoering, evalueert de resultaten, zoekt naar en werkt samen aan optimalisaties, en dit in de context van klimaatverandering. Operationele doelstellingen OD-1: Wij werken aan de voorbereiding, ontwikkeling, opvolging en evaluatie van de waterbeheerplannen, de maatregelenprogramma’s en de bijhorende instrumenten

Indicator Tijdige beschikbaarheid Opstart vervolgtraject lange termijn financiering waterbeleid na ex post evaluatie Aantal geïntegreerde projectplannen voor SPG/AG in uitvoering

Streefdatum / -waarde 1.

Op schema

Wateruitvoeringsprogram ma 2019: medio 2020

Definitieve SGBP 20222027 uiterlijk 22/12/2021

Nvt

Derde waterbeleidsnota: gepubliceerd begin 2020

Rapportering uitvoering SGBP 2016-2021 aan EC

actualisatie WKM beschikbaar eind 2020

Geactualiseerd landbouwemissiemodel beschikbaar voor scenario analyses landbouw tegen medio 2020 Actualisatie Ecologisch voorspellingsmodel beschikbaar tegen eind 2020 aanpassing bestaande interne projectplannen medio 2020

OD-2: Wij ontwikkelen een onderbouwde Vlaamse beleidsstrategie voor waterschaarste en droogte

OD-3: Wij voeren het reductieprogramma Gevaarlijke Stoffen uit en implementeren de dochterrichtlijn Prioritaire Stoffen in wetgeving en advisering

Tijdige implementatie van RL 2013/39 in de wetgeving (watchlist opvolgen)

Volgens timing

OD-4: Wij volgen de opmaak en omzetting van Europese en internationale regelgeving en initiatieven inzake milieubeleid

2. OD-5: Wij bereiden de omzetting voor van Europese en internationale regelgeving en maken ontwerpregelgeving op gerelateerd aan de kernprocessen van de VMM OD-6: Wij ondersteunen de gemeenten via de opmaak van een planning voor de verdere uitbouw en optimalisatie van de saneringsinfrastructuur

opvolging oproep proeftuinen droogte Benutting kredieten (afhankelijk van externe actoren)

Voorstel aan Vlaamse Regering beschikbaar tegen eind 2021

Realisatie 2020

Aantal deelnemers aan intergewestelijke, intraBelgische en internationale fora Aantal projecten

Eind 2020

Variabel in functie van prioritering (Variabel)

Tijdig aanleveren ontwerpteksten

Volgens afgesproken timing

Jaarlijkse actualisatie van de zoneringsplannen (als onderdeel van het WUP)

Af te stemmen op timing WUP (jaarlijkse opmaak WUP tegen uiterlijk 22/12)

OD-7: Wij ondersteunen de gemeenten via de opmaak van kwartaalprogramma’s van het subsidiebesluit

Benutting beschikbare VK

Min. 97%

Benutting beschikbare OK

Min. 85%

Tijdige beschikbaarheid subsidieprogramma

3. Jaarlijks beschikbaar uiterlijk op 31/12

OD-8: Wij maken jaarlijks een kwaliteitsvol optimalisatieprogramma voor de uitbouw van de bovengemeentelijke saneringsinfrastructuur op en volgen de uitvoering op OD-9: Wij voeren terreincontroles uit ter ondersteuning van de planning en de opvolging van de uitbouw van de saneringsinfrastructuur

Opgemaakt optimalisatieprogramma voor de uitbouw van de bovengemeentelijke saneringsinfrastructuur

Jaarlijks beschikbaar uiterlijk op 31/12

Min. 50%1

Min. 75%

Aantal as-built GIPprojecten gecontroleerd

OD-10: Wij houden toezicht op de dienstverlening van de drinkwatermaatschappijen en op de drinkwatervoorziening en reguleren de drinkwatermaatschappijen

Geadviseerde normoverschrijdingen drinkwaterkwaliteit & inbreuken dienstverlening

Jaarlijks activiteitenverslag Waterregulator tijdig beschikbaar

Tijdige adviesverlening

Tijdig vastgelegde tarieven 2021

Jaarlijks efficiëntievergelijking beschikbaar

Publiek ontsluiten vaststellingen drinkwater

% adviezen beschikbaar over de bovengemeentelijke werkingstoelage binnen de 20 dagen na ontvangst van de Aquafinfactuur en de bijdrage aangerekend door de drinkwatermaatschappijen in het vorig kwartaal

Vastleggen methodologie voor inningspercentage

OD-11: Wij houden toezicht op een efficiënte en effectieve inzet van de middelen voor de afvalwatersanering

Advies bij tariefvoorstel beschikbaar

Onderzoek correcte aanrekening saneringskosten door middel van steekproefcontroles

OD-12: Wij houden ecologisch en economisch toezicht op de werking en het beheer van de gemeentelijke saneringsinfrastructuur

1. 2. 3. 4.

Aantal as-built OP projecten gecontroleerd

NOK, gelet op de verschuiving van het vastleggings moment van de subsidie

3. Ok

1. NOK, omwille van COVID19 2. NOK, omwille van COVID19

100%

Uiterlijk op 01/07/2020

100% tijdig

Minimaal 1 jaarlijks rapport uiterlijk op 01/12/2020

Beperkt

Minimaal info ontvangen 2019 ontsloten tegen 1/12/2020

Min. 95%

Volgens afspraak

Uiterlijk 15/12/x

2 jaarlijks rapport op 01/07/x

NOK

Jaarlijkse bevraging

Uiterlijk 15/07/x+1

Jaarlijkse beschikbaarheid ecologische indicatoren

31/12/x+1

Jaarlijks rapport economische indicatoren

01/04/x+2

lopende

Jaarlijks beschikbaar uiterlijk op 31/12

Aantal onderwerpen WG Rio-leren

De streefwaarde staat niet op 100% om te kunnen focussen op de projecten met de meeste impact.

OD-13: Wij houden ecologisch en economisch toezicht op de werking en het beheer van de bovengemeentelijke saneringsinfrastructuur

Aantal terugkoppelmomenten via WG Rio-leren

Bijgewerkt gemeentelijk financieringsmodel m.b.t. de financiering van de waterzuivering jaarlijks beschikbaar

Tijdige advisering over de jaarafsluiting

Advisering jaarafsluiting beschikbaar voor 15/12

1 Ok

Advies over het voorstel begrotingsopmaak en het voorstel begrotingscontrole van de NV Aquafin

Min. 95% tijdig

Min. 95%

3 Ok

Rapport met resultaten benchmark beschikbaar eind 2022

% adviezen beschikbaar over de kwartaalvordering van de NV Aquafin binnen de 21 dagen na ontvangst van de vordering overgemaakt aan Aquafin

Benchmark (op basis van een basispakket indicatoren voor een objectieve, interne kostenefficiëntievergelijking van de NV Aquafin) beschikbaar

Kalibratie van het vergoedingsmodel NV Aquafin beschikbaar

Evaluatie van 1 (deel)proces of een problematiek inzake projectuitvoering door NV Aquafin beschikbaar

Rapportering over de stand van zaken van de uitbouw van de bovengemeentelijke saneringsinfrastructuur tijdig beschikbaar

eind 2022

Rapport beschikbaar op 30/08/2020 beschikbaar op 31/12/X+1

2 Ok 4 Op te starten 5 Op te starten 6 Ok 7 Ok

SD-5 De VMM bepaalt op participatieve wijze de doelstellingen voor de verschillende betrokkenen m.b.t. lucht, responsabiliseert voor de uitvoering, evalueert de resultaten, zoekt naar en werkt samen aan optimalisaties, en dit in de context van klimaatverandering. Operationele doelstellingen OD-1: Wij adviseren en dragen bij aan de voorbereiding, opvolging en evaluatie van de regelgeving, de engagementen en het beleid inzake lucht en klimaat

Indicator 1.

OD-2: Wij bereiden de omzetting voor van Europese en internationale regelgeving en maken ontwerpregelgeving op gerelateerd aan de kernprocessen van de VMM

Tijdige bijdrage aan beleidsdocumenten en/via internationale/federale/reg ionale fora beleid lucht en klimaat, e.a. Klimaatportaal actueel en volledig houden

Tijdig aanleveren ontwerpteksten

Streefdatum / -waarde 1. 2.

95% tijdig Doorlopend

Volgens afgesproken timing

Realisatie 2020 1. 2.

Ok Ok

OD-3: Wij volgen de opmaak en omzetting van Europese en internationale regelgeving en initiatieven inzake milieubeleid

Aantal intergewestelijke, intra- Belgische en internationale fora Aantal projecten

1. 2.

(Variabel) (Variabel)

1. 2.

Ok Ok

SD-6 De VMM faciliteert initiatieven die innovatie bevorderen op vlak van lucht en water, inclusief circulaire toepassingen. Operationele doelstellingen OD-1: Wij nemen deel aan internationale projecten

Indicator 1.

Aantal deelnemers aan intergewestelijke, intraBelgische en internationale fora Aantal projecten

Streefdatum / -waarde Variabel in functie van prioritering 2. (Variabel) 1.

Realisatie 2020 1. Ok 2. Ok

SD-7 De VMM is de drijvende kracht achter het integraal waterbeleid en het beleid rond lucht, verbindt daarvoor partnernetwerken en zet nieuwe platformen op. Operationele doelstellingen

Indicator

OD-1: Wij coördineren samen met de CIW-partners het integraal waterbeleid en de werking van de bekkenstructuren in Vlaanderen en verzekeren de effectieve werking binnen de bekkensecretariaten

OD-2: Wij werken samen met andere entiteiten aan overkoepelende milieuplanning, -rapportering, -evaluatie en een gecoördineerd beleid

Tijdige insteek

Bewaking van de uitvoering van het CIW-werkplan dat jaarlijks uiterlijk op 01/01 wordt vastgesteld Uitbreiding CIW2.0 gerealiseerd

Streefdatum / -waarde Aantal tijdig beschikbare en overlegde CIW-nota's (minstens 80% van het aantal voorziene nota’s in het CIW-werkplan) 2. Eind 2020

Realisatie 2020 1. Ok 2. Ok

Minimaal 90%

SD-8 De VMM biedt welomschreven en afgelijnde diensten aan voor het luchtbeleid en het beleid en beheer van het watersysteem. Operationele doelstellingen

Indicator 1.

80%

Actuele info binnen de werkdag op de website

90%

100% respons binnen het uur na melding

Realisatie 2020 1. Ok 2. Ok

OD-1: Wij communiceren actief met de belanghebbenden en het publiek over de toestand en de verwachte ontwikkelingen van het milieu (en het milieubeleid) en verhogen het draagvlak voor milieubewust gedrag

Permanent aanbieden van actuele informatie via de VMM-website

OD-2: Wij signaleren watergerelateerde milieu-incidenten, duiden waterkwaliteitsproblemen en/of bepalen de waterschade in uitvoering van de toezichtfunctie en stellen oplossingen voor OD-3: Wij verzekeren de tijdige en kwalitatieve advisering en opvolging van milieuvergunningsaanvragen inzake thema lucht

Realisatiegraad monitoringprogramma Nader Onderzoek

Tijdige advisering

60% tijdig

Niet gehaald wegens personeelsgebrek

OD-4: Wij adviseren milieuvergunningen oppervlaktewater op een geïntegreerde manier OD-5: Wij adviseren op een tijdige en onderbouwde manier milieuvergunningsaanvragen conform de

Tijdige advisering

95% tijdig

Tijdige advisering

95% tijdig

Niet gehaald wegens personeelsgebrek

% beantwoorde vragen van externen binnen de 15 dagen

Streefdatum / -waarde

1. 2.

Ok Ok

Responstijd bij calamiteiten

relevante wetgeving ter bescherming van het grondwatersysteem OD-6: Wij streven naar een nulgebruik van bestrijdingsmiddelen door openbare besturen, evenwel rekening houdend met de voorziene uitzonderingsgronden OD-7: Wij verlenen tijdig onderbouwde watertoetsadviezen voor oppervlaktewater en grondwateraspecten op basis van een vernieuwd uitvoeringsbesluit

Tijdige advisering afwijkingsaanvragen

95% tijdig

Tijdige advisering

95% tijdig

Tijdige beschikbaarheid luchtbeelden voor in kaart brengen overstromingen

95% tijdig

OD-8: Wij adviseren op een tijdige en onderbouwde manier bodemsaneringsdossiers

Tijdige advisering

95% tijdig

OD-9: Wij leveren erkenningen af voor boorbedrijven en volgen ze op ter bescherming van het grondwater

Tijdige behandeling dossiers

95%

90%, vertraging gelet op input boorbedrijven

OD-10: Wij vestigen, innen, evalueren en innoveren de heffingen kleinverbruikers

Reële ontvangsten heffingen kleinverbruikers / begrote ontvangsten heffingen kleinverbruikers

Afwijking t.o.v. de door VMM geraamde inkomsten maximaal 5%

OD-11: Wij vestigen, innen, evalueren en innoveren de heffingen grootverbruikers

Reële ontvangsten heffingen grootverbruikers / begrote ontvangsten heffingen grootverbruikers

Afwijking t.o.v. de door de VMM geraamde inkomsten maximaal 5%

OD-12: Wij zoeken actief grondwaterwinningen op

Aantal jaarlijks gecontroleerde grondwaterwinningen door verzegelaars

750 putten/VTE

OD-13: Wij ondersteunen de werking van Polders en Wateringen via de subsidiëring van investeringswerken

Benuttingsgraad van het beschikbare subsidiebudget (VAK)

Min. 90%

40% wegens onvoldoende dossiers

OD-14: Wij ondersteunen de werking van Polders en Wateringen via de uitbetaling van personeelsleden tewerkgesteld bij Polders en Wateringen

Tijdige uitbetaling (overeenkomstig het subsidiebesluit)

1. 2.

Aantal afgeschafte en/of samengevoegde polders en wateringen

Jaarlijkse uitbetaling uiterlijk op 30/3 het voorschot en op 30/9 de eindafrekening

Afname aantal polders en wateringen met minstens 10 tijdens de planperiode

Ok, mits screening dossiers Ok

Ok Lopende

OD-15: Wij voeren onderhouds- en herstellingswerken uit op de onbevaarbare waterlopen 1e categorie en hun oeverzones en overstromingsgebieden

% waterlopen 1e cat. waarvoor grondige jaarlijkse schouwing is gebeurd

Min. 95%

OD-16: Wij bestrijden ratten, invasieve water- en oeverplanten en zwerfvuil

Max. 15%

Min. 95%

1. 2.

Ok Ok

Min. 70%

Min. 97%

1. 2.

Ok Ok

Min. 90%

Min. 2/jaar

NOK wegens beperkte middelen

% normoverschrijdingen rattenbestrijding op jaarbasis

% waterlopen die voldoen aan de norm inzake exotenbestrijding

OD-17: Wij voeren de investeringswerken op onbevaarbare waterlopen zoals voorzien in de stroomgebiedbeheerplannen uit, ter bescherming van de mens, de natuur, de economie en het cultureel erfgoed

Realisatiegraad geprogrammeerde projecten

Benuttingsgraad van toegekend VAK

OD-18: Wij realiseren sedimentvangen in uitvoering van het sedimentvangplan en kwaliteitsvolle ruiming van prioritaire

Ruiming jaarlijkse aangroei sedimentmassa in door VMM beheerde waterlopen

waterlopen in functie van hydraulische en ecologische doelstellingen

OD-19: Wij houden toezicht op de onbevaarbare waterlopen, beschermen ze en onderhouden en beheren het patrimonium

% goed functionerende kunstwerken

Min. 95%

OD-20: Wij stellen medewerkers ter beschikking van de NV Aquafin voor de exploitatie van de bovengemeentelijke saneringsinfrastructuur

Nvt

Realisatie van sedimentvangen

BIJLAGE 1 Realisatie strategische projecten Onderstaand wordt de stand van zaken gegeven van de strategische projecten die in 2020 door de VMM opgestart werden om de operationele doelstellingen uit de beleidsnota Omgeving te realiseren. Groep 1: Projecten met belangrijke beleidsmatige relevantie en waar een opstart of koerswijziging moet gerealiseerd worden en/of projecten die kaderen in urgente maatschappelijke problemen 1. Conceptnota Strategisch Plan Waterbevoorrading Doel:

Aanpak:

Timing en output: Q1 2020 Q2 2020 Q3 2020 Q4 2020

In 2009 werd het 1ste Strategisch plan voor de watervoorziening (SPW) in de schoot van de CIW opgesteld via een actieve participatie van de verschillende betrokken stakeholders. Sinds dan is de watersysteemkennis in sterke mate verder uitgebouwd en werden we ook geconfronteerd met 2 periodes van extreme droogte wat aanleiding gaf tot waterschaarste met een duidelijke impact op de maatschappij. Aan VMM werd de opdracht gegeven om een concreet plan van aanpak voor de opbouw van een geactualiseerd SPW2 voor te leggen. De actualisatie van het SPW gaat uit van volgende uitgangspunten: 1. Maximale koppeling met CIW-werking ‘ Waterschaarste en droogte’ – voortbouwen op reeds bestaande kennis 2. De ‘Langetermijnvoorzieningsplannen van de drinkwaterbedrijven’ dekken de vraagstelling rond drinkwatervoorziening af. 3. Integratie van de visie omtrent circulair watergebruik 4. SPW 2 geeft uitvoering aan het SGBP3 5. Verzekeren van een dynamisch karakter In 2020 wordt de actualisatie van het SPW opgestart:  Voor de aspecten ‘AANBOD voor voorziening’ en ‘ VRAAG’ wordt gewerkt met: - Bestaande kennis OW en GW; - Info en kennis uit project ‘Afwegingskader’ wordt benut voor wat het NU betreft; - Voor zover nog niet beschikbaar via een bijkomende opdracht(en) de projecties naar TOEKOMST worden ingeschat met aandacht voor: a. Klimaatimpact (studie GW-klimaat impact reeds voorzien / waterbalansstudie HIC) b. Socio-economische trends  Integratie van de bestaande langetermijninvesteringen van de drinkwaterbedrijven en de belangrijkste ‘andere’ initiatieven op vlak van watervoorziening (bv. circulaire waterprojecten, uitrol succesverhalen proeftuinen droogte, etc.).  Een bijsturing wordt voorzien van zodra er een Vlaams watersysteemmodel beschikbaar is.  Een bijsturing wordt voorzien van zodra de visie en maatregelen voor de individuele voorziening meer concrete invulling krijgt. Gedetailleerde conceptnota ‘Strategisch Plan Waterbevoorrading’ Gedetailleerd overzicht van ‘AANBOD voor voorziening’ en ‘ VRAAG’

Realisatie 2020

Vervolg

De conceptnota ‘Strategisch plan waterbevoorrading: drinkwaterbevoorrading via openbare waterdistributie’ werd opgeleverd. Deze nota werd op 10/07 geagendeerd als mededeling aan de Vlaamse Regering en in de loop van het najaar geactualiseerd. De opzet en scope van de SPW-werking werd toegelicht aan de MINA-raad en diverse stakeholders o.a op de VMM-VLAKWA ‘kick-off’ workshop ‘Waterhergebruik in kader van het SPW’. Een doorlichtingsnota /startnota voor de individuele waterbevoorrading uit grondwater werd opgesteld. Een governance model binnen de CIW 2.0 werking werd voorbereid. De SPW-werking wordt in gekanteld in de CIW 2.0- werking. Streefdoel is om tegen najaar 2021 strategienota’s voor de bevoorrading uit grondwater, oppervlaktewater, hemelwater en afvalwater klaar te hebben met een overkoepelende visienota rond watergebruik en een aangevulde strategienota voor de openbare watervoorziening (focus op toegang tot water).

2. Droogtewerking incl. proeftuinen droogte, opmaak afwegingskader, opmaak actieplan droogte en overstromingen Doel:

Aanpak:

De droge zomers van de afgelopen jaren zorgden voor watertekorten. Door klimaatverandering zullen dergelijke droge periodes in de toekomst waarschijnlijk vaker voorkomen, met mogelijk grote gevolgen voor het watersysteem: lage waterafvoeren in waterwegen en kanalen, droogvallende beken en poelen, lage grondwaterpeilen, een dalende waterkwaliteit, … Maar ook met een toenemende concurrentie tussen de watergebruiken (drinkwatervoorziening, industrie, landbouw, scheepvaart, natuurbehoud en recreatie). Via diverse maatregelen tegen waterschaarste en droogte bereiden we Vlaanderen voor op de toekomst. Het Actieplan Droogte en Wateroverlast 2019-2021 - met enkele quick-wins wordt uitgevoerd in aanloop naar de nodige kennisonderbouwing en een juridische, maatschappelijke en technologische omkadering van de structurele langere termijnaanpak in het Waterschaarste- en droogterisicobeheerplan (WDRBP), voor integratie in de Stroomgebiedbeheerplannen 2022-2027. In het kader van droogtewerking wordt onder meer werk gemaakt van: de opvolging van de uitvoering van de geselecteerde projecten in het kader van de proeftuinen droogte, een projectoproep gelanceerd in 2019; de opmaak van een reactief afwegingskader voor prioritair watergebruik tijdens droogte en waterschaarste. Dit omvat de uitwerking van een gemakkelijk te gebruiken kader dat de beslissingsnemers ondersteuning geeft in een operationele context. Het is een handvat om keuzes te maken over het aanwezige water net voor en tijdens een waterschaarste; de opmaak van een plan van aanpak voor de uitwerking van een geactualiseerd strategisch plan voor de watervoorziening; de opmaak van een gemeenschappelijke communicatie- en sensibiliseringsstrategie in relatie tot waterschaarste en droogte.

Timing en output: Q1 2020 Q2 2020 1. Gemeenschappelijke communicatie- en sensibiliseringsstrategie in 2.

relatie tot waterschaarste en droogte beschikbaar voor de zomer. Waterschaarste- en droogterisicobeheerplan beschikbaar voor integratie in SGBP’n 2022 – 2027.

Q3 2020 Q4 2020 Afwegingskader voor de prioritering van waterverdeling in tijden van waterschaarste en droogte beschikbaar (eind 2020).

Realisatie 2020

Vervolg

Na een tweede oproep voor de proeftuinen droogte in de zomer van 2020 werden eind december 9 projecten voor een bedrag van 3,2 miljoen euro goedgekeurd. De 8 projecten uit 2019 werden via een brochure breder ontsloten en door de VMM opgevolgd. In de komende jaren worden de projecten van de 2 oproepen proeftuinen droogte verder opgevolgd. Er wordt eveneens een communicatietraject uitgerold. Afhankelijk van de uitrol van de blue deal zullen desgevallend nieuwe oproepen proeftuinen droogte gelanceerd worden.

3. Conceptnota waterketen (organisatorisch deel en inhoudelijk deel) Doel:

Aanpak:

Invulling geven aan volgende passages uit de beleidsnota Omgeving: - “Het landschap van publieke drinkwater- en afvalwateroperatoren kan efficiënter georganiseerd worden met een logischere taakverdeling. Samen met de verschillende operatoren ontwikkelen we een visie op de toekomst van het waterlandschap.” - “De taken van de operatoren zullen in het kader van een kerntakendebat geëvalueerd worden, dit vooral om te zorgen dat de netbeheerders zich maximaal concentreren op hun kerntaak: goed werkende netwerken die de uitdagingen van morgen aankunnen. “ Het resultaat betreft een voorstel voor organisatie van de drinkwater- en afvalwatersector, alsook taakverdeling en rolverdeling van de operatoren en de toezichthouders. De output bevat dus zowel een organisatorisch luik als een inhoudelijk luik. De organisatie van de waterketen, inclusief taakverdeling en rollen, wordt vastgelegd in maximale afstemming met alle betrokken partijen. Hiervoor wordt een overlegroep opgericht met alle partijen. De governance, samenstelling en opdracht van deze overleggroep zal in overleg met de betrokkenen worden bepaald evenals welke partij de aangewezen trekker is voor de verschillende nog op te stellen onderzoeksvragen.

Timing en output: Q1 2020 Conceptnota ter beschikking. Q2 2020 Overleg opgestart met betrokkenen met het oog op samenstelling, governance en opdrachten van de overleggroep.

Q3 2020 Opstart van de overleggroep. Q4 2020 Uitwerking van opdrachten volgens afgesproken timing. Realisatie 2020

In 2020 werden er afspraken gemaakt inzake de uitvoering en de coördinatie van het assetmanagement van de saneringsinfrastructuur. De afspraken werden opgenomen in een mededeling aan de Vlaamse regering van 25 september 2020. In het kader van de globale reorganisatie van de waterketen werd een plan van aanpak opgemaakt. In Q4 2020 werden bilaterale gesprekken gevoerd met alle actoren en werden overeenkomsten, verschillen en randvoorwaarden opgelijst en eerste maal afgetoetst bij het kabinet. Er is ook een belangrijke wisselwerking met de strategische projecten inzake herziening beheersovereenkomst en subsidiebesluit.

Vervolg

In 2021 zullen verschillende scenario’s worden uitgewerkt. Deze scenario’s kunnen dan getoetst worden aan de randvoorwaarden. Deze nota vormt de basis voor de politieke beslissing. Op basis van deze beslissing zal een stappenplan voor uitwerking van het scenario worden opgemaakt.

4. Visieontwikkeling rond de contractuele afspraken tussen het Vlaamse Gewest en de nv Aquafin een nieuw soort partnerschap met de rioolbeheerders, met als resultaat een nieuwe beheersovereenkomst met Aquafin Doel:

Aanpak:

De ontwikkeling van een visie op de toekomstige samenwerking tussen VMM en de rioolbeheerders, in het bijzonder Aquafin. Dit moet resulteren in een door betrokken partijen gedragen beheersovereenkomst tussen de nv Aquafin en het Vlaamse Gewest, die invulling geeft aan het huidige regeerakkoord en de beleidsnota Omgeving. In overleg met de betrokkenen zal een visie bestaande uit enkele grote principes opgesteld worden waaraan de samenwerking tussen VMM en rioolbeheerders, in het bijzonder Aquafin, moet voldoen. Die principes zullen de basis vormen van de nieuwe beheersovereenkomst en hebben onder andere betrekking op vorm, looptijd, vormgeven resultaatgerichtheid, programmatorische aanpak, responsabilisering, …. De visie zal voorgelegd worden aan het Kabinet van Minister Demir. Na goedkeuring door het Kabinet, krijgt de beheersovereenkomst dan verder vorm binnen dit kader. Die verdere uitwerking zal eveneens in overleg met berokkenen verlopen en periodiek bilateraal teruggekoppeld worden aan het Kabinet, alsook via het strategisch overleg (VMM-AQF-KAB).

Timing en output: Q1 2020 Verkennende gesprekken tussen partners om principes van vernieuwde samenwerking te formuleren Q2 2020 Visienota: vernieuwde contractuele afspraken tussen Vlaamse Gewest en de nv Aquafin partnerschap VMM-rioolbeheerders Q3 2020 Ontwerp beheerovereenkomst tussen het Vlaamse Gewest VMM en Aquafin Q4 2020 Definitieve beheerovereenkomst tussen het Vlaamse Gewest VMM en Aquafin Realisatie Inhoudelijke standpuntbepaling via stuurgroep AQF – VMM lopende : randvoorwaarden van een nieuwe BHO, inhoudstafel, overdracht meetnet, digitalisering, indicatoren en resultaatsgebieden., indicatoren en resultaatsgebieden, financieringssysteem. Externe ondersteuning via Eubelius en KPMG lopende. Co-creatie sessies VMM – AQF : partnerschap en vernieuwd toezicht lopende. Interne inhoudelijke standpuntbepaling via interne werkgroep VMM lopende. Aandachtspunten rond nieuwe BHO bezorgd aan het kabinet 19/11; bespreking voorzien op 05/01/2021. Vervolg Q1 en Q2 2021 : verderzetting lopende trajecten en terugkoppeling met kabinet. Q2 2021 : ontwerptekst beschikbaar //////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// Ondernemingsplan Vlaamse Milieumaatschappij – Rapportering over uitvoering 2019

Q3 en Q4 2021 : advies IF en begroting, goedkeuring VR 01/01/2022 : start nieuwe BHO

5. Voorbereiden van sturende financieringsmechanismen voor het behalen van waterkwaliteitsdoelstellingen Doel:

Invulling geven aan volgende passages uit de beleidsnota Omgeving: 

Binnen de CIW werd in 2016-2018 een maatschappelijk debat gevoerd rond het structureel financieringstekort binnen het waterbeleid. De geformuleerde aanbevelingen zullen in de komende legislatuur verder uitgewerkt worden om te zorgen voor een sluitende financiering van het waterbeleid (12.6.2).  We leggen ambitieuze doelstellingen en criteria vast die de actoren in acht nemen bij het plannen, uitvoeren en financieren van hun activiteiten en bij het in stand houden van hun installaties. We hervormen de financieringssystemen voor gemeenten en Aquafin naar een meer resultaatgerichte, flexibele en programmatorische aanpak, met sterk vereenvoudigde procedures en meer responsabilisering in de taakverdeling tussen de VMM en de rioolbeheerders (uit 12.4.1). Het resultaat betreft een voorstel voor financieringsmechanismen zodat vanuit Vlaanderen investeringen beter gestuurd kunnen worden voor het verder verbeteren van de waterkwaliteit .

Aanpak:

Een eerste vraag die voorligt, is in welke mate het huidige riosubsidiebesluit en het lokaal pact bij Aquafin kunnen bijgestuurd worden zodat er meer responsabilisering komt van de actoren in de waterzuivering en dat verder gestuurd wordt richting het verbeteren van de waterkwaliteit. Daarnaast updaten we de eerder in kaart gebrachte financiële stromen in het brede waterkwaliteitsbeleid, zowel op het vlak van waterketen (drinkwater, sanering), inspanningen van maatschappelijke sectoren en tegemoetkomingen hiervoor, als op het vlak van (ecologisch) waterlopenbeheer. Daarop voortbouwend werken we toekomstprojecties uit die rekening houden met toekomstige behoeften, aangepaste financieringsmechanismen met het oog het bereiken van aspecten van waterkwaliteitsdoelstellingen en het beheer van de bestaande netwerkinfrastructuren. We verkennen hierbij verschillende mogelijkheden en brengen de effectiviteit van huidige en alternatieve instrumenten in kaart. Hierbij kunnen we een beroep doen op de expertise bij de VITO over de economische aspecten van het waterkwaliteitsbeleid (onderdeel van de referentietaak water).

Timing en output: Q1 2020 Overleg met Aquaflanders/VVSG omtrent voorstel Aquaflanders inzake herziening rio-subsidiebesluit;

Voorstel invulling nieuwe categorieën lokaal pact: principieel akkoord van het kabinet. Q2 2020 Overleg met de rioolbeheerders inzake verdere invulling lokaal pact; Definitief voorstel inzake invulling lokaal pact; Voorstel voor sturing binnen het huidig subsidiebesluit. Q3 2020 Vanuit de in kaart gebrachte financiële stromen in het waterkwaliteitsbeleid toekomstprojecties van aangepaste financieringsmechanismen ontwikkelen: aanvang scenario-ontwikkeling o.b.v. diverse omgevingsfactoren zoals behoeften renovatie saneringsinfrastructuur, kostenramingen vanuit het ontwerp van derde stroomgebiedbeheerplan (SGBP3), … en aangevuld met effectiviteitsinformatie Q4 2020 Inhoudelijk voorstel voor sturende mechanismen in rioleringsbeleid Deze inhoudelijke voorstellen worden tevens in de ruimere context van de financiële stromen en financieringsmechanismen beschouwd. Realisatie 2020

Het overleg over de aanpassing van het rio-subsidiebesluit is begin 2020 opgestart ihkv de reorganisatie van de waterketen. Een eerste voorstel omtrent herziening besluit werd toegelicht door VVSG/Aquaflanders. Door VMM werd een nota met principes en randvoorwaarden inzake de herziening van het besluit opgemaakt. Op basis van deze principes zal VVSG/Aquaflanders een voorstel uitwerken. De verderzetting van het lokaal pact werd principieel goedgekeurd. Een voorstel voor aanpassing van de categorieën werd voorgelegd aan het kabinet en de rioolbeheerders. De aanpassing werd door alle partijen goedgekeurd. De financiële stromen in het waterbeleid werden geüpdated voor referentiejaar 2017 in functie van de opmaak van de ontwerp stroomgebiedbeheerplannen (SGBP3). In dat SGBP3 zijn een aantal scenario’s uitgewerkt (maximaal scenario en scenario maatregelenprogramma) waarvan de (dis)proportionaliteit beoordeeld is in de plannen. In uitvoering van de aanbevelingen van het overlegplatform financiering zijn de reductiedoelen voor N en P per waterlichaam en de verdeling van de reductie-inspanning over de sectoren opgesteld. Voor de saneringsinfrastructuur werd per waterlichaam en gemeente een gedetailleerde oplijsting gemaakt van de meest effectieve ingrepen om het reductiedoel of een deel ervan gebiedsgericht te realiseren.

Vervolg

In het kader van het traject 2030 is een gedetailleerd stappenplan voor het verder uitwerken van het thema financiering waterbeleid (in brede zin) goedgekeurd. Daarin wordt inhoudelijk breed (ook droogte en wateroverlast) gekeken en voorzien in de afstemming met financieringskwesties voor de waterketen.

6. Conceptnota beheer onbevaarbare waterlopen (reorganisatie polders en wateringen, herclassificatie waterlopen, inhoudelijke aspecten (exotenbestrijding, sedimentbeheer)) Doel:

De mogelijkheden voor de optimalisering van het beheer van waterlopen onderzoeken via het evalueren van: 1. de belastingbevoegdheid van de polders en wateringen; 2. de declassering van (delen van) bevaarbare waterlopen die in de praktijk niet bevaarbaar zijn voor logistieke doeleinden; 3. de organisatie binnen hydrografisch logische gehelen (cfr. Nederland) Voor de drie voorliggende denkpistes voor de optimalisering van het beheer van waterlopen, wordt in een eerste fase een verkennend onderzoek gevoerd: 1. voor de belastingbevoegdheid: inventarisatie huidige financiering (overleg met de VVPW), uitwerking alternatieven om de polders en wateringen te compenseren voor het verlies van inkomsten uit de belastingen, juridische randvoorwaarden. 2. Voor de declassering van (delen van) bevaarbare waterlopen: inventariseren welke (delen van) bevaarbare waterlopen in aanmerking komen en voor- en nadelen van declassering oplijsten, in overleg met de Vlaamse Waterweg 3. Voor de rationalisering van het beheer van de onbevaarbare waterlopen binnen hydrografisch logische gehelen naar Nederlands voorbeeld: a. Inhoudelijke analyse (i.s.m. VVSG en VVPW) van de beheerders van de onbevaarbare waterlopen, met specifieke aandacht voor (drijfveren van) gemeentes die na de interne staatshervorming nog instaan voor het beheer van onbevaarbare waterlopen en de polders en wateringen met een klein werkingsgebied. b. Juridische analyse De output is telkens een conceptnota die de nodige informatie bevat om te kiezen welk concept uitgewerkt moet worden.

Aanpak:

Timing en output: Q1 2020 Q2 2020 Q3 2020 Q4 2020 Realisatie 2020

Vervolg

Inventarisatiefase: analyses en verkennende gesprekken Conceptnota belastingbevoegdheid en declassering Conceptnota organisatie volgens ruimtelijk logische gehelen Implementeren van de gekozen concepten In 2020 werd in nauw overleg met VVP, VVPW en VVSG een analyse opgemaakt. Op basis van deze analyses werden mogelijke opties uitgewerkt. Voor de verschillende opties werd een kwalitatieve beoordeling uitgevoerd. Een conceptnota beheer onbevaarbare waterlopen werd aan het kabinet van de minister bezorgd in functie van de politieke besluitvorming. De bedoeling is dat de Vlaamse regering een beslissing neemt over de voorstellen uitgewerkt in de conceptnota. Daarna moet de implementatie opgestart worden.

7. Uitwerken en Implementeren bijdrage Vlaanderen Circulair incl. visie op hemelwater en systeemtransitieproject Doel:

Aanpak:

Het circulair denken in de waterketen versterken met als doel een efficiënter waterbeheer met minder waterverbruik en waar mogelijk maximaal sluiten van kringlopen. Dit betreft niet alleen hergebruik van effluent maar ook andere waterbronnen waaronder hemelwater. We behouden hierbij een integrale kijk op het hele watersysteem. We stemmen af op de dynamiek en werking rond Vlaanderen Circulair. CIW functioneert als overlegforum met de relevante stakeholders voor afstemming rond circulair watergebruik. In samenwerking met Vlaanderen Circulair en het CIW worden minstens de volgende concrete projecten en initiatieven opgestart of verder gezet in 2020 (niet-limitatieve lijst): - VMM zal optreden als aanspreekpunt voor projecten rond circulair watergebruik en bekijkt waar samenwerkingsverbanden kunnen gecreëerd worden. - VMM zal op basis van concrete projecten drempels voor circulair watergebruik capteren en nadenken over oplossingsgerichte maatregelen. - VMM neemt initiatief om een Vlaams kader uit te werken voor hergebruik effluent voortvloeiend uit de Europese verordening Water Reuse. - Het reeds lopende project rond Systeemtransitie Water getrokken door VLAKWA en VITO - wordt door VMM verder opgevolgd om de beleidsrelevante bevindingen te capteren en door te vertalen in beleidsvisie(s) en concrete initiatieven.

Timing en output: Q1 2020 Noodzakelijk afstemming zoeken met projecten/fiches o.a. rond droogte, strategie watervoorziening en klimaatadaptatie ifv gerichte communicatie Q2 2020 Analyse van de vereisten voor de Implementatie van de Europese verordening Water Reuse Q3 2020 Systeemtransitie Water: capteren van beleidsrelevante output Q4 2020 Organisatiestructuur rond circulair watergebruik optimaliseren Realisatie 2020 - Start met de omzetting van de Europese verordening Water Reuse met als doel een licentiekader uit te werken als alternatief voor de huidige grondstofverklaringen voor irrigatiewater. - Circulair water maakt deel uit van actuele planprocessen zoals Blue deal, Strategisch plan waterbevoorrading, stroomgebiedsbeheersplannen 2022 – 2027 - Update opdrachten CIW met toevoegen van circulair water als taak voor het onderdeel integraal waterbeleid - Nieuwe governance structuur Vlaanderen Circulair met deelname van de VMM in de stuurgroep en als medetrekker van de thematische werkagenda waterkringloop in tandem met VOKA. Vervolg

Verdere uitwerking en versterking van realisaties reeds opgestart in 2020

Groep 2: Projecten waar een verderzetting en/of actualisering van de huidige aanpak wordt beoogd 8. Uitwerken en implementeren bijdrage klimaatadaptatie Doel:

Aanpak:

Vlaanderen ondervindt de gevolgen van een mondiale klimaatverandering: het wordt warmer, het wordt droger (in de zomer), het wordt natter (in de winter) en de zeespiegel stijgt. Klimaatadaptatie is het proces waarbij de samenleving zich aanpast aan het actuele of mogelijke klimaat en de effecten daarvan, om de schade die gepaard kan gaan met klimaatverandering te beperken en de kansen die de klimaatverandering biedt te benutten. De VMM beschikt over zeer veel data en kennis m.b.t. de klimaattoestand en de effecten van de klimaatverandering, zoals droogte, overstromingen en hittestress. Vanuit deze expertise levert de VMM een bijdrage aan de klimaatadaptatie in Vlaanderen. In het kader van klimaatadaptatie wordt onder meer werk gemaakt van: - een insteek bij de uitvoeringsplannen horende bij het Vlaams Adaptatieplan 2021-2030; - onderzoek naar de mogelijke uitbreiding van het klimaatportaal met bijkomende effecten impactkaarten; - onderzoek naar de mogelijke uitbreiding van het klimaatportaal met een klimaatadaptatietool voor de lokale besturen (te realiseren via een co-creatietraject); - een visienota rond de diensten die de VMM zal leveren in het kader van klimaatadaptatie.

Timing en output: Q1 2020 Q2 2020 Q3 2020 Q4 2020

Terugkoppeling bijdrage VMM aan de klimaatadaptatie

Realisatie 2020

Klimaatportaal Vlaanderen werd verder voorgesteld op verschillende fora + geactualiseerd en aangevuld. Zo werd het thema ‘Overstroming’ opgesplitst tussen ‘Overstroming (fluviaal)’ en ‘Wateroverlast (pluviaal)’ met afstemming kaartmateriaal op Waterinfo.be en Watertoets; in het thema ‘Hitte’ werd het materiaal voor ‘huidig klimaat’ uitgebreid tot de periode 20002018; de uitdieping van het thema ‘Droogte’ met indicatoren rond bodemvocht (agrarische droogte) en laagwaterdebieten (hydrologische droogte) is opgestart. En extra functionaliteiten werden aan het portaal toegevoegd (o.a. visualisatie eigen kaartlagen). Met verschillende kennisinstellingen en overheidsdiensten in Vlaanderen en Nederland is afgestemd rond mogelijke uitbreidingen op het portaal inzake impact van klimaatverandering op landbouw en natuur. Een klimaatadaptatietool gekoppeld aan het Klimaatportaal moet mogelijk maken om lokale besturen te informeren en te inspireren omtrent het milderend potentieel van klimaatadaptieve, ruimtelijke

Vervolg

ingrepen zowel op plan- als projectniveau. Een bestek voor de kennisbundeling en bouw van zo’n tool werd uitgeschreven en de gunningsprocedure hiervoor werd (bijna) afgerond. Een governance-traject rond klimaatadaptatie werd opgezet, met als output o.a. 2 momenten van interne kennisdeling, overleg rond mogelijke samenwerking met VVSG, VVP, Aquafin e.a. en bijdragen aan de herwerking van het ontwerp Vlaams Klimaatadaptatieplan 2021-2030. - Klimaatportaal: De uitdieping van het thema droogte loopt nog door in het voorjaar 2021. Parallel worden ook de synthesekaarten aangepast en nog bijkomende functionaliteiten toegevoegd (bv. bevraagbaar maken kaarten op pixelniveau). Een nieuwe versie van het portaal zal in het voorjaar voorgesteld worden aan lokale overheden, via een webinar i.s.m. VVSG. Daarna zal de verkenning naar mogelijke uitbreidingen voor het portaal verdergezet worden (vnl. gericht op impact-indicatoren). - Klimaatadaptatietool: In het voorjaar gaat de opdracht rond de bouw van de tool effectief van start met een inventarisatiefase en zal gerichte modeloutput gegenereerd worden. In de tweede helft van 2021 zal ook gestart worden met de eigenlijke bouw van de tool. Dit alles in nauwe samenwerking met kennisinstellingen en vertegenwoordigers van potentiële gebruikers. - Governance-traject: een traject wordt opgezet om verder kennis te delen, ook extern o.a. via webinars en een reeks filmpjes rond toepassing van een klimaatadaptatieve reflex bij beleidsbeslissingen en bij ingrepen op het terrein.

9. Opmaak 3de generatie SGBP Doel:

De opmaak van de derde generatie stroomgebiedsbeheerplannen (2022-2027) conform de Europese Kaderrichtlijn Water en Overstromingsrichtlijn.

Aanpak:

Een alomvattend ontwerp van de derde generatie stroomgebiedbeheerplannen (SGBP) wordt in de schoot van het CIW voorbereid. In deze context zullen onder meer volgende aspecten uitgewerkt worden (niet-limitatieve lijst): - Stroomgebiedbeheerplannen Schelde en Maas (partim KRLW) - Overstromingsrisicobeheerplannen - Droogterisicobeheerplannen - Bekkenspecifieke delen - Grondwatersysteemspecifieke delen - Geactualiseerde ZP en GUPs -

Timing en output: Q1 2020 Draft maatregelenprogramma //////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// Ondernemingsplan Vlaamse Milieumaatschappij – Rapportering over uitvoering 2019

Realisatie 2020

Vervolg

Q2 2020 Ontwerp SGBP beschikbaar (goedkeuring CIW) Q3 2020 Ontwerp SGBP in openbaar onderzoek Q4 2020 Ontwerp SGBP in openbaar onderzoek Op 3 april 2020 stelde de Vlaamse Regering de derde waterbeleidsnota vast. De waterbeleidsnota legt de krachtlijnen vast van de visie van de Vlaamse Regering op het integraal waterbeleid en bevat een overzicht van de belangrijkste waterbeheerkwesties. Het ontwerp SGBP3 werd op 25/6/20 door de CIW goedgekeurd mits technisch nazicht. Op 15/9/20 is het openbaar onderzoek gestart. Op 12/11/20 werd het ontwerp SGBP3 toegelicht aan de strategische adviesraden. Het openbaar onderzoek loopt af op 14/3/21. In januari 2021 zal een algemeen infomoment over het SGBP3 georganiseerd worden alsook 5 provinciale infomomenten. Een afzonderlijk infomoment is gepland over het sedimentbeheerconcept. Na afloop van het openbaar onderzoek worden de ingediende opmerkingen en adviezen verwerkt in het definitief ontwerp SGBP3. Dit wordt voorgelegd aan de CIW in juni 2021. Het definitief ontwerp SGBP3 zal aan de minister voorgelegd worden ter goedkeuring door de Vlaamse Regering (deadline 22/12/21)

10. Conceptnota geïntegreerde gebiedsgerichte werking (interne samenwerking en afstemming investeringsagenda’s partners (ANB, VLM, Dpt Omgeving)) Volgnummer: Naam: Link met de beleidsnota Omgeving: Doel:

Aanpak:

16 Conceptnota geïntegreerde gebiedsgerichte werking (interne samenwerking en afstemming investeringsagenda’s partners (ANB, VLM, Dpt Omgeving)) 12.3.1 - 12.5.1 Opmaken van een communicatie- en participatiestrategie om in Vlaamse afstroomgebieden te komen tot een integrale projectwerking volgens 4 mogelijke thema’s: waterkwaliteit, wateroverlast, droogte en waterbeleving, in samenwerking met lokale partners (overheden en belangengroepen). Een bijkomende doelstelling is de afstemming van de investeringsagenda’s van de partners. Door ervaring op te bouwen in pilootgebieden kan de gezamenlijke aanpak van de verschillende waterthema’s in overleg met de lokale partners (overheden en belangengroepen) op het niveau van afstroomgebieden worden uitgetest. Ook nieuwe vormen van samenwerking, partnerschappen en gedeelde opdrachten met lokale partners zullen uitgetest worden. Een eerste stap is interne integratie van de 4 sporen waterkwaliteit, wateroverlast, droogte en waterbeleving bij gebiedsgerichte werking getrokken door VMM en de bekkensecretariaten. Hiervoor wordt in 2020 een strategie en

draaiboek voor gebiedsgerichte werking uitgeschreven. Een tweede stap is externe integratie tussen de gebiedsgerichte werking rond water en die gericht op andere doelstellingen. Daarvoor wordt overleg gepleegd met o.a. ANB, VLM en departement OMG, gericht op het ontwikkelen van geïntegreerde gebiedsgerichte visievorming en de verdere uitbouw van een gebiedsgerichte instrumentenkoffer. Timing en output:

Realisatie 2020

Q1 2020 Externe opdracht communicatie- en participatiestrategie voor integrale projectwerking lopend Q2 2020 Strategie en draaiboek voor gebiedsgerichte werking rond water en uitrol in pilootgebieden, en standpuntbepaling externe integratie gebiedsgerichte werking Q3 2020 Uitrol communicatie- en participatiestrategie in andere gebieden Q4 2020 Uitrol communicatie- en participatiestrategie in andere gebieden Een gezamenlijke aanpak voor de 4 thema’s waterkwaliteit, wateroverlast, watertekort en waterbeleving werd gedefinieerd. Externe partners werden hierbij bevraagd. Er werd in februari 2020 een workshop met die partners gehouden en er werd in juli 2020 een draaiboek voor communicatie en participatie in gebiedsgerichte werking voorgelegd. De toepassing van dit draaiboek in twee pilootgebieden was gepland in de zomer van 2020, maar dit werd door corona omstandigheden pas later opgestart. Finale eindresultaten hiervan worden pas verwacht in het voorjaar van 2021. Als vervolg op die A-nota en passend in het VMM 2030 traject werd op de DR van april 2020 het PID ‘Positioneren VMM in gebiedsgerichte werking – afbakenen 15 gebieden’ goedgekeurd. In uitvoering van dit transitieproject werden in juni 15 pilootgebieden geselecteerd, werden er trekkers aangeduid voor de 4 thema’s en voor het overleg in elk van die 15 gebieden, werd in september 2020 een projectnota met business case voorgelegd aan de DR, en vergaderde de trekkersgroep 4 keer voor het opmaken van visie en doelstellingen, screeningen/analyses en aanzet tot actieplannen voor de 15 pilootgebieden.

Vervolg

Het draaiboek voor communicatie en participatie GGW is momenteel opgenomen als onderdeel van het transitieproject gebiedsgerichte werking. De verdere toepassing van het draaiboek in de 15 prioritaire gebieden wordt aangepakt vanaf begin 2021. Zowel voor de interne communicatie als voor de externe communicatie met partners zijn verdere afspraken nodig. Doel moet zijn om duidelijk te maken wat gebiedsgerichte werking voor water inhoudt, en welke toegevoegde waarden er zijn voor onze organisatie en voor het milieu. Gedacht wordt aan een herkenbare huisstijl die kan gehanteerd worden voor presentaties, films, infoborden en webpagina’s. Dit wordt verder in 2021 opgenomen binnen het kader van transitieproject 2030: gebiedsgerichte werking als vlaggenschip. Voor afstemming van gebiedsgerichte werking binnen het beleidsdomein omgeving wordt samen met VLM, ANB en OMG een

Vlaamse investeringsagenda voor de open ruimte voorbereid. In de schoot van de Programmacommissie Landinrichting werden 25 prioritaire gebieden afgebakend waar die samenwerking verder zal worden geconcretiseerd. Die samenwerking komt neer op het samenleggen van instrumenten en budgetten in gebieden waar dit leidt tot hogere efficiëntie en effectiviteit voor het halen van open ruimte doelstellingen, waaronder ook die voor water. Hiervoor wordt een aparte nota aan de DR voorbereid. Voor afstemming met andere entiteiten bevoegd voor water werd binnen de CIW een Expertengroep gebiedsgerichte werking opgestart, met een eerste overleg op 17 december 2020. Doel hier is om beter af te stemmen welke instanties waar actief (zullen) zijn voor het trekken van gebiedsgerichte werking voor water, alsook ervaringen uit te wisselen over aanpak en goede praktijken. Dit wordt uiteraard verder geconcretiseerd in 2021.

Groep 3: Organisatorische projecten en/of projecten met belangrijke impact op de toekomstige werking van VMM

11. CIW 2.0 (platformwerking OOI, gedragsverandering, open data, financiering) Doel:

Aanpak:

De hervorming van de Coördinatiecommissie Integraal Waterbeleid (CIW) van een ambtelijk overlegforum naar een partnernetwerk met alle betrokken actoren en stakeholders, waarbij in 2020 in het bijzonder ingezet zal worden op de thema’s (1) onderzoek, ontwikkeling en innovatie, met inbegrip van de vraag naar open data, (2) gedragsverandering en (3) financiering van het waterbeleid De lopende hervorming van de CIW wordt verdergezet. De in 2019 goedgekeurde principes voor de vernieuwde interne werking, met een verdergaande projectmatige werking en platformwerking, zullen in praktijk worden gebracht en er wordt ook verder werk gemaakt van de concretisering van de samenwerking met de stakeholders. In het kader van de platformwerking zal in 2020 gefocust worden op de volgende thema’s: 1. Onderzoek, innovatie en ontwikkeling: met focus op samenwerking rond 5 domeinen: watersysteemanalyse, open data, innovatie, open innovatieplatform, wetenschappelijke adviesraad 2. Communicatie & gedragsverandering: o.m. door het uitrollen van participatietrajecten voor bijvoorbeeld waterschaarste en droogte, het realiseren van burgerwetenschapsprojecten, het inschakelen van ambassadeurs of influencers voor de verspreiding van de boodschap, … 3. Open data (scope nog verder te concretiseren)

In het kader van de uitwerking van een sluitende financiering van het waterbeleid (vervolgtraject overlegplatform financiering) zal in 2020 o.m. werk gemaakt worden van de prioritering van de aanbevelingen van het overlegplatform, de uitwerking van een aanpak voor een selectie van prioritaire aanbevelingen en de verdere verfijning van de methodiek voor de reductiebepaling. Timing en output: Q1 2020 Q2 2020 Q3 2020 Q4 2020 Realisatie 2020

Visienota en afsprakenkader ifv samenwerking met stakeholders Opstart van platformen Ifv. een efficiëntere interne werking en een meer gecoördineerde aanpak binnen de CIW van zowel het waterbeleid en het waterbeheer, als van de waterketen, de verschillende waterfuncties en de watergebruiken: - Is de samenstelling van de CIW uitgebreid met een (extra) vertegenwoordiging van Aquafin, VLM, MDK, Vlinter en VMM en werd het takkenpakket van de CIW verruimd met taken rond droogte en circulair water (wijzigingsbesluit Vl. Minister van 4/12/2020). - Hebben de CIW-leden hun engagementen kenbaar gemaakt in een gezamenlijke engagementsverklaring, en zijn de engagementen voor 2021 geconcretiseerd in een vernieuwd werkprogramma. - Werd een nieuwe organisatiestructuur uitgetekend, waarbij een horizontale coördinerende werking rond visie, beleid en waterplanning aangevuld wordt met specifieke, flexibele projectwerking; - Is een expertenwerkgroep Gebiedsgerichte Werking Water opgestart o.m. voor een betere doorwerking van het beleid naar het terrein M.b.t. de samenwerking met stakeholders: Samenwerking met de stakeholders ihkv de vernieuwde CIW gebeurt op 4 niveaus via een klankbordgroep, platformwerking, gerichte deelname aan specifieke projectgroepen en stakeholderontmoetingssessies. Tijdens het CIW-event van 6/2/2020 en via de CIW-nieuwsbrieven werden stakeholders geïnformeerd over de verruiming van de CIW-werking naar een partnernetwerk. -

Een intentieovereenkomst met de afspraken voor de samenwerking binnen de klankbordgroep werd uitgewerkt in overleg met de secretariaten van de adviesraden en overgemaakt aan de Minaraad, SERV, SALV en SARO. De eerste projectgroepen zijn eind 2020 opgestart. Bij diverse projecten (bv. optimalisatie informatieplicht, verbreden scope hemelwaterplannen, …) is betrokkenheid van stakeholders voorzien. Een sjabloon waarmee per project de samenwerking met specifieke stakeholders kan vastgelegd worden, is beschikbaar.

M.b.t. de platformwerking: - Zijn binnen het Communicatieplatform Waterbesparing en Droogte, met communicatieverantwoordelijken en woordvoerders van verschillende Vlaamse entiteiten en sectorverenigingen, afspraken gemaakt over de initiatieven die moeten bijdragen aan sensibilisering en gedragsverandering op het vlak van waterbesparing (o.m. de organisatie van een ‘dag van het water’, de uitbouw van een campagne ‘iedereen kan iets doen’ en een communicatie naar de jeugd). - Is binnen het platform ‘Onderzoek, Ontwikkeling en Innovatie Water’ een Wetenschappelijke Adviesraad Water opgericht en werden de eerste adviesvragen voorgelegd (bv. over de afzetpistes voor zoute concentraatstromen). - Wordt vanaf 2021 voorzien in een externe inhoudelijke, organisatorische en procesmatige ondersteuning van de platformwerking. M.b.t. het vervolgtraject overlegplatform Financiering: - Zijn diverse aanbevelingen opgenomen in de 3de waterbeleidsnota van de Vlaamse Regering van 3/4/2020. - Kreeg de verdere verfijning van de methodiek voor de reductiedoelen, één van de aanbevelingen van het overlegplatform, invulling in de ontwerpstroomgebiedbeheerplannen 2022-2027, en zijn andere aanbevelingen als actie opgenomen in de ontwerpstroomgebiedbeheerplannen. Vervolg

M.b.t. de samenwerking met de stakeholders - Vindt begin 2021 een CIW-event plaats, met een communicatie over het eindresultaat van het traject voor de verruiming van de CIW-werking naar een partnernetwerk. - Wordt begin 2021 een eerste overleg van de klankbordgroep georganiseerd. - Worden nieuwe CIW-projecten, met betrokkenheid van stakeholders, opgestart. M.b.t. de platformwerking - Wordt de externe inhoudelijke, organisatorische en procesmatige ondersteuning van de platformwerking opgestart. - Wordt het platform Digitaal Water opgestart. - Wordt de oprichting van andere platformen (bv. Circulair water, inzake Europese ontwikkelingen, …) overwogen. M.b.t. het vervolgtraject overlegplatform Financiering: - Wordt na overleg met stakeholders en na het openbaar onderzoek van de ontwerpstroomgebiedbeheerplannen, de methodiek voor de reductiedoelen verder geconcretiseerd

12. Voorbereiding bevoegdheidsoverdracht thema lucht van departement Omgeving naar VMM Doel: Aanpak:

Timing en output: Q1 2020 Q2 2020 Q3 2020 Q4 2020 Realisatie 2020

Een stappenplan ontwikkelen om de in het regeerakkoord aangekondigde bevoegdheidsoverdracht voor het thema lucht voor het einde van deze legislatuur te kunnen realiseren. In een aantal voorbereidende gesprekken tussen leidinggevenden van de betrokken teams zullen de krijtlijnen uitgezet worden van de bevoegdheidsoverdracht: overzicht van de rechtstreeks betrokken personen en hoofdprocessen/dienstverlening, externe stakeholders en manier waarop deze in het proces geïnformeerd en betrokken worden, samenstelling van een werkgroep om een stappenplan voor de bevoegdheidsoverdracht op te maken. De werkgroep maakt een ontwerp stappenplan op waarin alle relevante aspecten (technisch-inhoudelijk, praktisch, juridisch, …) aan bod komen. Het stappenplan zal ook een timing omvatten voor de verdere uitwerking en implementatie van de bevoegdheidsoverdracht in de periode 2021-2024. Het ontwerp wordt afgetoetst en waar nodig bijgestuurd na consultatie van alle betrokkenen (leidinggevenden, kabinet en (externe) stakeholders) zodat eind 2020 een concreet stappenplan beschikbaar is om de overdracht voor het einde van de legislatuur te kunnen implementeren. Voorbereidende gesprekken Opmaak ontwerp plan van aanpak Aftoetsing en bijsturing ontwerp met stakeholders Nota met plan van aanpak bevoegdheidsoverdracht In uitvoering van het Vlaamse Regeerakkoord 2019-2024 is per decreet van 4/12/2020 voorzien in de omvorming van het Vlaams Energieagentschap tot een Vlaams Energie- en Klimaatagentschap (VEKA), concreet door de overheveling van de bevoegdheden energie en klimaat uit de Afdeling Energie, Klimaat en Groene Economie uit het Departement Omgeving naar het VEKA. Het Team Lucht van voormelde afdeling wordt ondergebracht bij de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM). Daarnaast werd de taak omgevingsrapportering toegevoegd aan het takenpakket van het Departement Omgeving. De VMM waakt over de luchtkwaliteit in Vlaanderen, door het uitvoeren van metingen van schadelijke stoffen in de lucht en het in kaart brengen van de verschillende bronnen van luchtverontreiniging. Het Departement Omgeving voerde de taken uit in het kader van beleidsvoorbereiding en -uitvoering lucht, in het kader van onder andere doelstellingen en actieplannen. Om de monitoring, de kennis, de beleidsvoorbereiding en -uitvoering te centraliseren worden taken rond lucht (met uitzondering van de verontreiniging als gevolg van broeikasgassen) ondergebracht bij één entiteit, meer bepaald de VMM. Intussen werden ook de nodige uitvoeringsbesluiten voorbereid voor de aanpassing van de sectorale regelgeving en de overdracht van het personeel en de IT-rechten voor inwerkingtreding vanaf 1/1/2021.

Daarnaast is intussen een voorbereidend intern proces opgestart. Er werden toelichtingen gegeven aan alle diensten en teams van VMM en EKG betrokken bij lucht. Het is de bedoeling om in de loop van 2021 een transitietraject op te starten ingebed in het transitietraject 2030. Vervolg

Op korte termijn zal energie geïnvesteerd worden in de wederzijdse kennismaking van de mensen van Team Lucht en de personeelsleden van VMM die rond lucht werken (EIL, Dienst Lucht, IRCel). Dit zal gebeuren via teambuildingsactiviteiten verrijkt met een diepere inhoudelijke dimensie. Op middellange termijn zal vorm gegeven worden aan de horizontale projecten. Na het vastleggen van het trekkerschap zullen de uitdagingen uit het luchtbeleidsplan geïnventariseerd worden, worden de reeds bestaande maatregelen opgesomd en wordt een visie uitgerold als kader waarbinnen oplossingen zullen gezocht worden. Hierbij is het belangrijk ook te investeren in samenwerking met spelers buiten de grenzen van de VMM.

13. Traject 2030 incl. opmaak kerntakenplan Doel:

Aanpak:

Met de nieuwe missie, visie en strategische doelstellingen, uitgewerkt in 2019, verduidelijkt de VMM dat ze verder wil evolueren naar een organisatie die samen met partners maatschappelijke problemen aanpakt en oplost. De VMM ziet hierin voor zichzelf eerder een rol als regisseur en spil in het netwerk dan een actorrol. Via de verdere uitrol van het traject 2030 wil de VMM nu concreet vorm geven aan deze ambitie. De aanpak is drieledig: (1) via de cluster organisatievorm ziet de VMM een antwoord te geven op de vraag hoe organiseert VMM zich om haar ambitie waar te maken; (2) de cluster cultuur geeft invulling aan de normen en waarden die VMM uitdraagt; (3) met de inhoudelijke cluster maakt de VMM de omslag van het huidige werken naar de toekomstig gewenste activiteiten en manier van werken. De inhoudelijke cluster is opgedeeld in 10 thema’s. (1) Interne bespreking rond volgende vragen: hoe organiseert de VMM zich best om haar toekomstig gewenste activiteiten en manier van werken op de meest optimale manier te realiseren. (2) Opstart van een cultuurtraject. (3) Opstellen van een projectportfolio die de verschillende thema’s bevat en uitvoering geeft aan de gemaakte keuzes mbt de nieuwe manier van werken.

Timing en output: Q1 2020 (3) projectportfolio voor transitie ter beschikking Q2 2020 (1) nieuw organogram en werkwijze voor transversale projecten / samenwerken / kennisdelen (2) cultuurtraject met waarden, normen en overtuigingen die de bedrijfsdoelen en -strategie ondersteunen wordt opgestart (3) aantal opgestarte projecten Q3 2020 (2) realisaties cfr stappenplan cultuurtraject

(3) aantal gerealiseerde quick wins Q4 2020 (2) realisaties cfr stappenplan cultuurtraject (3) aantal gerealiseerde quick wins Realisatie 2020 Er werd voor de Vlaamse Milieumaatschappij een nieuwe missie, visie en strategisch kader gedefinieerd. Het strategisch kader werd doorvertaald naar een set aan strategische doelstellingen en lange termijn operationele doelstellingen die zullen opgenomen worden in het JOP en de basis vormen voor de toekomstige werking van de organisatie. Het transitietraject liep op 3 sporen: -

Vervolg

Er werd een nieuwe organisatievorm opgesteld die de realisatie van het strategisch kader moet ondersteunen en een antwoord geeft op de vraag hoe VMM zich organiseert om haar ambitie waar te maken. Verdere finetuning wordt voorzien in Q1 van 2021. Om de nodige ruimte te maken in VTE en middelen werd bovendien ook een kerntakenplan opgemaakt waarin een aantal besparingsvoorstellen en te versterken aspecten werden gemotiveerd. Voor een aantal voorstellen is een politiek draagvlak nodig; Binnen de cluster cultuur werd een nulmeting uitgevoerd aan de hand van bevragingen en worden rondetafelgesprekken georganiseerd om de normen en waarden die VMM wil uitdragen door te vertalen in de werking van de medewerkers; met de inhoudelijke cluster maakt de VMM de omslag van het huidige werken naar de toekomstig gewenste activiteiten en manier van werken. Binnen de inhoudelijke cluster werd een visie opgesteld voor een aantal inhoudelijke thema’s en werden projecten opgestart om deze visie op termijn te realiseren. De uitwerking van de projecten moet resulteren in een

bijsturing van de reguliere werking in functie van het realiseren van de lange termijn operationele doelstellingen. Bijkomend werd de basis gelegd voor een governance die de aangepaste werking moet ondersteunen: de werking van de directieraad werd gefinetuned, programmastuurgroepen volgen de uitvoering van projecten op, investeringscomités moeten beslissen over de invulling van de begroting in functie van de bijdrage aan het strategisch kader, … In de loop van 2021 wordt verder uitvoering gegeven aan de 3 sporen. Er wordt in Q1 van 2021 een roadmap opgesteld en in uitvoering gebracht om tegen 01/04/2021 de organisatievorm definitief in werking te kunnen stellen. Hierbij zal tevens ook de uitvoering van de overige 2 clusters (cluster cultuur en inhoudelijke cluster) worden geïmplementeerd in de werking.

14. Conceptnota ontwikkeling kennishub Doel: Aanpak:

Creëren van een open kennishub met referentiegegevens inzake water & lucht, nodig voor impactvolle acties en dit als partner binnen Smart Flanders. De aanpak verloopt via een aantal fasen: 1. Inzicht in de behoeften en verwachtingen van alle belanghebbende partijen. 2. Bepalen reikwijdte kennismanagementsysteem 3. Onderzoek huidige “kennismanagementcultuur” via een maturiteitsscore 4. Expliciteren van rollen en verantwoordelijkheden

5. Beschrijving van processen, procedures en instructies met aandacht voor huidige kennis en beoogde kennis 6. Uitwerken van kennistools: digitale kanalen, virtuele en fysieke werkruimtes, innovatieve technieken en middelen 7. Herzieningscyclus ter evaluatie van verwerven van nieuwe kennis, toepassen van actuele kennis, behoud van kennis en omgaan met verouderde kennis. 8. Opmaak en uitvoering van een plan met concrete maatregelen (van AS IS naar to TO BE) Timing en output: Q1 2020 Q2 2020 Q3 2020 Q4 2020

Realisatie 2020

Vervolg

Gedetailleerde conceptnota “Ontwikkeling kennishub” beschikbaar.  Behoeften en verwachtingen van alle belanghebbende partijen ter beschikking.  Beschrijving van processen, procedures (integrale kwaliteitszorg) en instructies ter beschikking.  Plan met concrete maatregelen, inclusief raming resources, ter beschikking. Er werd gekozen om via een proof of concept (PoC) te werken en daarvoor één van de projecten van Traject 2030 te gebruiken namelijk “Kennisplatform inzake modellering en data-uitwisseling”. Kickoff vond plaats in het laatste kwartaal. Workshops werden gepland (eerste kwartaal 2021). De planning dient in januari 2021 te worden herbekeken en afgestemd op de andere projecten inzake Traject 2030 en CIW2.0.

15. Internet of Water Doel:

Aanpak:

Het doel is om het voor waterafhankelijke sectoren en beleidsfuncties mogelijk te maken om efficiënter en gerichter om te gaan met de zoetwaterreserves in Vlaanderen, zowel op korte termijn als voor de komende generaties. Hiervoor zal een slim monitoringssysteem uitgebouwd en geïnstalleerd worden, waarmee duurzaam, proactief en data-gedreven beheer van het (zoet)watersysteem (gronden oppervlaktewater) mogelijk wordt. De infrastructuur dat dit duurzaam en data-gedreven waterbeheer mogelijk maakt, omvat niet alleen de sensoren (“hardware”), maar ook de intelligentie in de vorm van algoritmen en modellen die toelaten van het watersysteem beter te analyseren, op te volgen en bijgevolg ook met kennis van zaken te beheren (waterkwantiteit en –kwaliteit). Naast VMM zijn bij dit project nog 5 andere partners betrokken nl Imec, Vito, Vlakwa, Aquafin en de Watergroep. Een aantal werkgroepen werden opgestart met elk een specifieke taak: het uittesten van de sensoren in het laboratorium, het uitvoeren van de eerste veldtesten en het opzetten van de IT-infrastructuur die moet instaan voor de sensormeting, dataopslag en -verwerking.

De projectduur is 48 maanden (van 1 januari 2019 tot en met 31 december 2022). Na twee jaar mikken we op 500 sensoren, en na ongeveer vier jaar willen we afkloppen op 2.500 sensoren. De VMM is sterk betrokken bij de verschillende werkgroepen, meer bepaald wat betreft: - Sensordesign, veldinstallatie en veldtesten - uitrol sensornetwerk naar pilootgebied en naar Vlaanderen – advies locaties - IT (Datatransfer, opzet cloudinfrastructuur, ontwikkeling algoritmes, use cases, databank en –opslag en kwaliteitsborging) - Aanbestedingen, communicatie en stakeholder management Timing en output:

Realisatie 2020 Vervolg

Q1 2020 Uitgewerkte governance strategie om de infrastructuur te beheren. Q2 2020 - Sensoren ontwikkeld - Locatiekeuze voor 500 sensoren beschikbaar Q3 2020 Q4 2020 - pilootnetwerk van 500 sensoren online - werkend sensorview platform - use cases gedefinieerd VMM realisatie: uitrol van 10 conventionele MPS op terrein: 100% Extra schepstalen oppervlaktewater ter kalibratie was voorzien, maar niet uitgevoerd aangezien nog geen NO3- sensor van IMEC

16. Internet of Air Doel:

Aanpak:

Het ‘Internet of Air’-project (IoA) wil lokale besturen nieuwe mogelijkheden aanreiken voor een doeltreffend luchtkwaliteitsbeleid. De focus ligt daarbij op geïdentificeerde maatschappelijke noden op het vlak van vervuiling door houtverbranding en verkeer én de nood aan mogelijkheden voor het opzetten van een lokaal, data-gedreven luchtkwaliteitsbeleid. IoA zal hiervoor het Vlaamse innovatiepotentieel aanwenden door samenwerking tussen VMM, VITO en imec met een sterke link naar het toekomstige Vlaamse ecosysteem rond Smart Cities. De high level principes waarop het IoAconsortium acties en projecten zal stoelen zijn: - toegankelijke integratie van relevante, beschikbare data; - assimilatie van meet- en modelgegevens in realtime ketens; - algoritmes ter ondersteuning van het raamwerk (bv. automatische kwaliteitscontrole); - open eindpunten voor de ontwikkeling van beleidstools (bv. scenario doorrekening); Eind 2019 werd een eerste draft van het project opgesteld inclusief begroting. Na aftoetsen bij VLAIO wordt deze nu herwerkt in functie van beschikbare financieringskanalen en prioriteiten. Focus in 20202021 ligt op innovatieve activiteiten met opening naar brede implementatie a.h.v. goed gedocumenteerde business modellen. Deze vormen het vertrekpunt voor een Vlaanderen-brede uitrol ter realisatie

van het best beschikbare realtime én hoge resolutie luchtkwaliteitsmodel, inclusief toepassingen en beleidstools op maat van lokale overheden (co-creatie). De financieringskanalen hiervoor worden in 2020 verder uitgezocht. Aanpak: - Opzetten 2 pilootnetwerken in Brugge en Mechelen: o Uitrol enkele honderden luchtkwaliteitssensoren; o Uitrol enkele honderden Telraam-sensoren; o Ontwikkeling business model voor bredere uitrol sensornetwerken en in stand houden ervan; - Verbeterde spreiding houtverbranding en integratie ervan in luchtkwaliteitsmodel: o Data-analyse van alle beschikbare stofsensoren; o Assimilatie in realtime model pilootsteden; - Verbeterde realtime verkeersemissies en integratie ervan in luchtkwaliteitsmodel: o Model(aanpak) voor verwerking verkeerstellingen Telraam tot emissiecijfers; o Integratie realtime emissiegegevens in pilootsteden; Timing en output: Q1 2020 Q2 2020 Q3 2020 Q4 2020 Realisatie 2020

Vervolg

Backbone voor beide projecten Uitgewerkte projectvoorstellen Goedkeuring projecten Opgestarte realisatie De Vlaamse financieringskanalen (EFRO-City of Things, relanceplan etc.) bleken niet gericht op uitdagingen m.b.t. luchtkwaliteit. In de plaats van Vlaamse financieringskanalen werd gezocht naar mogelijke Europese financieringskanalen. De elementen rond verbeterde verkeersspreiding en beleidstools voor lokale overheden (zowel assessment als planning) zijn ingeschreven in het LIFE CityTRAQprojectvoorstel. Deelnemende steden: Antwerpen, Brugge en Gent. In eerste fase goedgekeurd op 10/11/2020, full proposal wordt voorbereid voor indiening tegen 15/2/2021. Met betrekking tot realtime modellering worden opties binnen de Horizon2020 Green Deal call overwogen (deadline 26/1/2021). Deelnemende stad: Brugge Indiening full proposal LIFE CityTRAQ op 15/2/2021. Mits goedkeuring, start project in 2021met looptijd tot 2025. Verkennen andere opties voor resterende elementen Internet of Air (bv H2020).

BIJLAGE 2 Realisatie strategische doelstellingen

operationele

SD-1 De VMM is een wendbare organisatie die samenwerking en innovatie omhelst en sterk inzet op duurzaamheid. De VMM heeft betrokken medewerkers, die intern afstemmen met het oog op een gedragen standpunt bij de uitvoering van haar taken. Operationele doelstellingen OD-1: Wij voeren een intern kwaliteitsbeleid in functie van een efficiënte uitvoering van de kernprocessen van de VMM en ten behoeve van de doelgroepen van de VMM (met focus o.a. op de processen inzake het monitoren van water- en luchtkwaliteit) OD-2: Wij voeren een kennis- en informatiebeleid in functie van een efficiënte uitvoering van de kernprocessen van de VMM en ten behoeve van de doelgroepen van de VMM

OD-3: Wij voeren de kernprocessen VMM uit in overeenstemming met de federale en Europese regelgeving overheidsopdrachten

Detail realisatie 2020 Het DMS werd in gebruik genomen voor KZ Dienst Lucht Auditplanning meetnetten 2021 goedgekeurd DR 07.12 Jaarrapport meetnetten 2019 op DR 02.03 25 van de 30 geplande audits uitgevoerd + 2 extra 2 gevraagde analyses en 17 behandelde analyses. Plan voor 2021 - 2023 wordt op DR in voorjaar 2021 voorgelegd. Het IBP is up-to-date, wordt steeds aangevuld en wordt ingezet bij archiefvraagstukken, informatiebeheer en inkanteling gebouwen VO. De goedkeuring ervan is gekoppeld aan de omzetting naar serieregister (wacht op initiatief VO). Implementatie van informatiemanagement VO wordt gevolgd en gecommuniceerd. Reflectiedocument kennismanagement en senior junior wordt uitgevoerd. Kennis wordt ondersteund via milieukenniscentrum. Er was doorlopende ondersteuning dmv advisering overheidsopdrachten, behandelen rechtsgedingen, rapportering via e-delta. In 2020 werden 13 nieuwe rechtszaken aangespannen in het kader van de heffingen en werden 17 zaken afgesloten. 27 rechtszaken werden uitgesproken waarvan: -

12 in het voordeel van VMM; 8 deels in het voordeel van VMM; 2 in het nadeel van VMM; 3 doorverwijzingen naar het Grondwettelijk Hof; 1 aktename van het akkoord tussen partijen; 1 heropening van de debatten.

In 2020 werden tegen de VMM 6 nieuwe gedingen aangespannen. Er zijn 21 lopende gedingen. Er werden er 12 afgesloten, waarvan 6 in het voordeel van de VMM. OD-4: Wij voeren de audits organisatiebeheersing uit met het oog op een efficiëntere dienstverlening aan de doelgroepen van de VMM

Op basis van de uitgevoerde auditwerkzaamheden in 2020 is Audit Vlaanderen van mening dat de Vlaamse Milieumaatschappij aandacht heeft voor haar organisatiebeheersing. Het transitietraject ‘VMM 2030’ werd in 2020 verder geconcretiseerd met diverse projecten en werven. Omwille van de impact hiervan, kreeg het risicomanagement tijdelijk beperkte aandacht, waardoor de maturiteit ongewijzigd blijft. Het agentschap formuleerde ondertussen wel een nieuw strategisch kader en heeft recent een plan van aanpak geformuleerd om de risico’s op strategisch niveau opnieuw in kaart te brengen. In 2018 formuleerde Audit Vlaanderen drie aanbevelingen die dit jaar werden beoordeeld Eén aanbeveling werd gerealiseerd. Audit Vlaanderen evalueerde in 2020 voor de thema’s ‘Belanghebbendenmanagement’, ‘Projectmanagement’ en ‘Organisatiecultuur’ uit de ‘Leidraad Organisatiebeheersing’ in welke mate de Vlaamse Milieumaatschappij over beheersmaatregelen beschikt om de belangrijkste inherente risico’s voor deze thema’s in te perken. Audit Vlaanderen bouwde hiervoor verder op de risicoanalyse van de VMM en verfijnde de risico-identificatie voor de drie thema’s. Audit Vlaanderen onderzocht de zes belangrijkste risico’s binnen deze thema’s en formuleerde hiervoor één aanbeveling alsook één verbeterpunt. Voor deze aanbeveling formuleerde de VMM een actieplan tegen eind 2020. Audit Vlaanderen zal deze aanbeveling opvolgen in 2021. De auditresultaten van de thema-audit Wagenparkbeheer in 2016 wezen uit dat de organisatie voldoende maatregelen neemt om de risico’s verbonden aan het wagenparkbeheer adequaat af te dekken.

In 2019 evalueerde Audit Vlaanderen het proces ‘Onbevaarbare waterlopen.’ Uit de auditwerkzaamheden bleek dat het onderhoud van de onbevaarbare waterlopen en het onderhoud en de herstellingen van de kunstwerken terdege worden uitgevoerd en opgevolgd en dat de VMM aandacht heeft voor de beheersing van de belangrijkste risico’s binnen deze kernprocessen. Het testwerk in deze audit toonde echter aan dat deze risico’s slechts gedeeltelijk onder controle zijn omdat de beheersmaatregelen nog onvoldoende geïmplementeerd en uniform toegepast worden. Er werden vier aanbevelingen geformuleerd waarvoor de VMM een actieplan heeft opgesteld dat een realisatie tegen einde 2021 vooropstelt.

OD-5: Wij besturen de organisatie en verbeteren voortdurend de ondersteuning van de Vlaamse Milieumaatschappij ten behoeve van een efficiënte werking OD-6: Wij verbeteren voortdurend de ondersteuning van de Vlaamse Milieumaatschappij ten behoeve van een efficiënte werking

De sterke daling van de indicator ‘realisatiegraad’ wordt enerzijds verklaard doordat Audit Vlaanderen de aanbevelingen die ouder zijn dan 5 jaar vanaf 2020 niet langer opneemt in de indicatoren, waardoor de actualiteitswaarde zal stijgen. Anderzijds doordat twee van de drie opgevolgde aanbevelingen niet gerealiseerd werden Een effectieve realisatie van deze aanbevelingen op korte termijn blijft daarom belangrijk om de bijhorende risico’s adequaat in te perken. Alle openstaande aanbevelingen kunnen wel nog tijdig gerealiseerd worden binnen een aanvaardbare termijn. In de loop van 2021 zullen hierover concrete afspraken worden gemaakt met Audit Vlaanderen. In 2020 werden 43 klachten behandeld. Hiervan waren er 2 gegrond, 0 gedeeltelijk gegrond, 8 ongegrond en 33 onontvankelijk (klachten niet bedoeld voor klachtenmanager VMM). Implementeren, beschikbaar houden en beveiligen ICT infrastructuur: op schema, implementatie nieuwe firewall en NAC. Ondersteunen gebruikers inzake ICT: o Op schema : 67 meldingen via Kennisnet o Callregistratie : 3.921 calls geregistreerd waarvan 3.905 afgewerkt binnen SLA afspraken. o Van de 3.921 calls kwamen er 379 automatisch via formulieren op Intranet. Alle locaties EMAS-geregistreerd. De strategie duurzame mobiliteit met implementatieplan 2021-2023 werd uitgewerkt evenals een vervoersbehoeftenplan en vervangingsplan miv vervoersprofielen is beschikbaar. Het renovatieprogramma 2020 werd uitgevoerd. In het kader van het Actieplan Energie-Efficiëntie 2020 zijn meerdere projecten uitgevoerd: de aanpassing van de programmatie van het GebouwBeheerSysteem in LAK Gent waarbij de restwarmte van de warmtepomp wordt benut, de vervanging van de spaarlampen in de downlighters door LED in LAK Gent, en de verbeterde isolatie in zowel het nieuwe dak van het kantoorgebouw in de Gasthuisstraat 42 Aalst (eis van passief bouwen) als het vernieuwde plat dak van het kantoorgebouw in de Dr. De Moorstraat Aalst (EPB-eis 2020). Het aankoopplan 2020 werd uitgevoerd met een gemiddelde ecoscore van 73 en met 22% CNG, 48% hybride plugin/elektrische wagens en 30% benzine cf. omzendbrief. Een doorlopende dienstverlening inzake personeel, afgestemd op de dienstverlening van het DCPA werd verzekerd. Gefaseerd werden diverse modules van Personeelpunt uitgerold: het digitaal tekenplatform, de module W&S, de module ploeg, het gebruik van de budgetsimulator voor de lonen, loopbaanbeheer en de voorbereiding van de instap in de module vorming miv 1/1/2021 De jaarrekening 2019 en de uitvoeringsrekening begroting 2019 met toelichtingen werden tijdig ingediend. De vereiste externe en interne financiële rapporteringen werden verzekerd. Het Rekenhof voerde een controle van de jaarrekening 2019 uit. De begrotingsaanpassing 2020, de begrotingsopmaak 2021 en de definitieve documenten met de memorie van toelichting werden tijdig ingediend. Bij de begrotingsopmaak 2021 was er de verdere evolutie naar een prestatiebegroting met de opmaak van een beleids- en begrotingstoelichting. Daarnaast was er een aanpassing van de VMM-begroting 2020 aan de richtlijnen VCO. In 2020 ging veel aandacht naar de opvolging van de benutting van het ISE budgetten water op het MINAfonds en het doorvoeren van diverse herschikkingen ter uitvoering van de blue deal. Verdere uitrol e-invoicing: in 2020 bedroeg het aandeel e-facturen 92% op jaarbasis. De upgrade van het boekhoudsysteem naar MS7.6 is uitgevoerd, evenals de opzet van een meer verfijnde kwaliteitsrapportering in het kader van de Beltest accreditatie van

het VMM-laboratorium. Wegens de coronapandemie geen vraag tot medewerking voorbereiding inkanteling boekhoudkantoor. Er was doorlopende facilitaire ondersteuning. Plaatsing van koffieautomaten en waterkoelers in Aalst, Hasselt en Antwerpen (Kronenburgstraat). Verdeling van mondmaskers naar alle personeelsleden in april en september. Aanpassing van de kantoorgebouwen en dienstwagens, en de interne werking en procedures ifv de richtlijnen Heropstartplan COVID19 In het kader van het HR-plan 2020 werden o.a. volgende initiatieven genomen: o Opmaak Jaarrapport personeel 2019 o Uitvoering HR-jaarprogramma 2020, opmaak jaarprogramma 2021 o Opmaak vormingsprogramma 2021 en uitvoering vormingsprogramma 2020 aangepast aan de coronacontext. Het project leerstrategie 2030 werd voorbereid om flexibel te kunnen inspelen op de wijzigende vormingsbehoeften o Leiderschapstraject voor diensthoofden en teamverantwoordelijken: 2 sessies, 22 deelnemers; vervolg- en verdiepingssessies: 90 deelnemers o Planning en evaluatie: facilitering PLOEG Vlimpers-talent o Werving en selectie: 51 afgeronde aanwervingsprocedures (34 interne mobiliteit – 17 extern) waarvan 32 statutair, 19 contractueel, geen bevorderingsprocedures,13 jobstudenten o 15 stages o Loopbaanbegeleiding: 7 opgestart, 15 actieve trajecten o Positief aanwezigheidsbeleid: opvolging langdurig zieken en re-integratie: 30 begeleidingen, 8 hervattingen, 4 dossiers medische pensionering

Ten gevolge van Corona was het niet mogelijk om sociale activiteiten op de gebruikelijke wijze te organiseren. Best practices werden uitgewisseld om op alternatieve corona veilige wijze te werken aan de sociale cohesie en mentale ondersteuning van alle personeelsleden en in het bijzonder de leidinggevenden.

Detail realisatie 2020

OD-1: Wij leveren een bijdrage aan implementatie PAS

Er werd bijgedragen aan de opmaak van een plan-MER, de update van de impactscoretool en de voorliggende scenario’s.

OD-2: Wij maken kaarten op voor het beheren van overstromingsrisico’s en voeren onderzoek om de overstromingsrisico’s verder terug te dringen

Geactualiseerde overstromingsgevaar- en risicokaarten voor fluviale en pluviale overstromingen werden in het voorjaar 2020 gepubliceerd.

OD-3: Wij actualiseren de grondwatermodellen en voeren onderzoek om de kennis over het grondwater te vergroten

In het kader van de opmaak van de SGBP werd voor alle 42 grondwaterlichamen binnen de 6 grondwatersystemen een doorlichting gemaakt van het van kracht zijnde grondwaterbeleid (incl. maatregelen) en werd al dan niet gebruik makend van geactualiseerde grondwatermodellen een update van het beleid gerealiseerd voor de ontwerp SGBP’s die op 15 september 2020 in openbaar onderzoek zijn gegaan. Voor de grondwaterlichamen waar een specifiek herstelbeleid van kracht is inzake de kwantitatieve ontoereikende toestand, werden de bestaande “actie- en waakgebiedfiches” geactualiseerd.

OD-4: Wij optimaliseren en bouwen de luchtimmissiemeetnetten verder uit en verfijnen, optimaliseren en onderhouden de scenario-, interpolatie- en voorspellingsmodellen lucht OD-5: Wij optimaliseren en bouwen de emissieinventaris lucht verder uit

Volgens streefnorm/-waarde uitgevoerd. Aankoopdossier nieuwe UFPmonitoren werd tijdig afgerond.

Streefdoelen behaald. Door onbeschikbaarheid van activiteitsdata wegverkeer zijn geactualiseerde emissiedata van deze sector pas beschikbaar begin 2021.

OD-6: Wij plannen de strategie voor het uitvoeren van kwaliteitsvolle metingen binnen het watersysteem en de waterketen OD-7: Wij voeren kwaliteitsvolle metingen uit op afvalwater binnen het watersysteem en de waterketen OD-8: Wij voeren kwaliteitsvolle metingen uit op oppervlaktewater binnen het watersysteem en de waterketen OD-9: Wij voeren kwaliteitsvolle metingen uit op waterbodem binnen het watersysteem en de waterketen OD-10: Wij voeren kwaliteitsvolle metingen uit op overstorten binnen het watersysteem en de waterketen OD-11: Wij maken een inventaris van emissies, lozingen en verliezen en waterkwaliteitsmodellen OD-12: Wij monitoren de grondwaterkwantiteit en de grondwaterkwaliteit en voeren scenarioberekeningen uit met behulp van grondwatermodellen

Streefdoelen behaald. Streefdoelen behaald.

Streefdoelen behaald. Streefdoelen behaald. Streefdoelen behaald. Jaar 2019 toegevoegd in WEISS evenals diverse updates bij industrie, corrosie gebouwen, atmosferische depositie, NEMO-cijfers N & P, RWZI-data. Meer dan 99% van de maandelijkse peilmetingen werden effectief uitgevoerd en gerapporteerd, behalve in maart, april, augustus en september omwille van een tijdelijk personeelstekort. In ca. de helft van Vlaanderen werden tijdens deze maanden alleen de grondwaterstands-indicatorputten bemeten. Desondanks komt men in die periode toch aan een totaal van 70%-75% bemeten locaties voor heel Vlaanderen; zodat het jaarlijks gemiddelde nog altijd boven de 90% ligt. Het grondwatermonitoringprogramma 2020 werd verwezenlijkt. De campagnes voor 2021 werden reeds in 2020 voorbereid, met aanpassingen van de meetfrequentie in het kader van het traject 2030 (verlaging voor diepere freatische filters). De freatische grondwaterstands- en droogte-indicator werd ook in 2020 verder geoptimaliseerd en geautomatiseerd. Resultaten werden maandelijks, in het kader van de droogteperiode met een hogere frequentie (wekelijks tot tweewekelijks) tijdig gepubliceerd in DOV. Er werd verder meegewerkt informatiesysteem (GVIS).

aan

het

grondwater

voorspeller

Alle beschikbare en opgevraagde gegevens werden conform de afspraken overgemaakt aan belangengroepen, onderzoeksinstellingen, producenten en privépersonen. In het kader van putherstel werd ook in 2020 verder gewerkt aan de inventarisatie van beschadigde putten. De herstelcampagne kon omwille van tijdelijk personeelsgebrek nog niet worden gestart en is verplaatst naar 2021. Er werden rapporteringsmodules ontwikkeld voor de toestands- en trendbepaling m.b.t grondwaterkwaliteit en -kwantiteit (3e cyclus SGBP). De automatisering van de keuringsprocedure is verder uitgewerkt voor de eerste keuringsstappen. De resterende onderdelen zijn gepland voor 2021. Voor alle automatiseringsprocessen werd een pythonontwikkelaar ingeschakeld. Alle beschikbare en gevalideerde peilmetingen en kwaliteitsmetingen zijn ingevoerd en publiekelijk te consulteren via DOV. Een pilootproject voor de automatisatie van grondwaterpeilmetingen met behulp van telemetrie werd opgestart via een samenwerking tussen Dienst Grondwater en Lokaal Waterbeheer en Dienst Hoogwaterbeheer. Een eerste testlocatie werd ingericht. Verdere uitrol is voorzien voor 2021. Er werd meegewerkt aan Internet of Water, meer bepaald de mogelijke toepassing van automatische meettechnieken (sensortechniek) voor grondwater. Eerste metingen van één testlocatie voor grondwater zijn ondertussen beschikbaar, maar staan nog niet op punt. Algemeen heeft dit project vertraging opgelopen. De volgende 40 testlocaties (in hoofdzaak oppervlaktewater) komen in 2021. Eind 2020 werd het bestek voor de studie van de impact van klimaatsverandering op freatische grondwaterbeschikbaarheid afgerond (te publiceren begin 2021). Ook de verdere ontwikkeling van GVIS zit hier (deels) in vervat. OD-13: Wij optimaliseren de hydrologische meetnetten, actualiseren de hydraulische modellen en kaarten en beheren de voorspellings-, waarschuwings- en sturingssystemen voor overstromingen en droogte

Streefdoel behaald. Een 12-tal scenarioberekeningen werden intern uitgewerkt en de interne procedures voor crisisbeheer werden actueel gehouden en ingeoefend.

Een pilootproject voor een vernieuwde overstromingsvoorspeller in het Demerbekken werd opgestart en voor de hoogwater-permanentie-oproepen werd aangesloten op de VMM- telefooncentrale Een Machine-Learning gebaseerde droogtevoorspeller voor gans Vlaanderen werd opgestart.

Detail realisatie 2020 5 onderzoeksrapporten geactualiseerd op www.milieurapport.be (svz 24122020) 139 indicatoren geactualiseerd op www.milieurapport.be (svz 24122020)

OD-2: Wij rapporteren de meet- en modelresultaten van luchtverontreinigende stoffen conform de internationale verplichtingen en de verschillende klantenvereisten

Doelstelling jaarrapport nagenoeg gehaald, publicatie op 6/10/2020 Doelstelling correcte luchtkwaliteitsindexen werd niet elke maand gehaald (impact coronacrisis speelde hier een rol). Internationale rapporteringsdeadlines werden gehaald. smogepisodes (zomer/winter) werden correct voorspeld.

OD-3: Wij rapporteren over het watersysteem en de waterketen aan diverse beleidsniveaus en andere belanghebbenden

Watchlist, WISE-1 en WISE-6 partim OW zijn tijdig gerapporteerd, overige rapporteringen (OSPAR-RID, EUROSTAT, WISE-5, WISE-6 partim GW en WISE6 partim Water Quantity) hebben enige vertraging

OD-4: Wij ontsluiten de grondwaterdata via de Databank Ondergrond Vlaanderen. Wij evalueren en rapporteren over de kwaliteit van het grondwater

OD-7: Wij beheren informatiesystemen in functie van een efficiënte uitvoering van de kernprocessen van de VMM en ten behoeve van de doelgroepen van de VMM

10 grond-waterdatasets werden voorgedragen als authentieke gegevensbron. Laatste stap is het besluit voor de VR dat moet opgemaakt worden. in het kader van OIS werd een traject opgestart voor OSLOstandaard Bodem en Ondergrond de grondwater-gerelateerde data en kaartlagen werden INSPIREconform geharmoniseerd De H3Dv2-modellering werd in de virtuele boring opgenomen analyse en eerste testen voor project virtuele profielen werd gestart. er werden verschillende projecten gestart voor het verder ontsluiten van GWdata van externe partners (INBO, prov OVL, stad Gent, …) de verwerking van de data uit het IMJV werd geautomatiseerd via een validatiemodule in DOV. De IMJV data van aangiftejaar 2019 werd correct aangeleverd en verwerkt (1050 dossiers). er werd een analyse opgestart voor het bijhouden van methoden en normen; de modules grondwatervergunningen en grondwatermeetnetten werden verder geoptimaliseerd.

De real-time data oppervlaktewaterkwantiteit bleven met hoge beschikbaarheid (+98%) raadpleegbaar op de vernieuwde website www.waterinfo.be. De online beheerssystemen werden verhuisd naar Aalst en Gent voor hogere beschikbaarheid van IT-facilities Er heeft een nieuwe release van de rioolinventaris plaatsgevonden. De lopende projecten werden verder gezet en indien nodig bijgestuurd op basis van nieuwe inzichten. Daarnaast is er veel aandacht besteed aan de up-date van het AWIS-programma zodat de verdere uitbouw van AWIS in staat is om de uitdagingen van de volgende jaren aan te kunnen. ICT beleid beheren: op scherma 1.

uitrol digitale werkplek : vmm-medewerkers werden voorzien van laptop en smartphone, uitrol Exchange on line. De Covid-periode werd zeer goed doorstaan via deze uitrol. 2. ICT-architectuurstudies uitgevoerd 3. Kerntaak- en informatiesystemen aanbieden Heffingen grootverbruikers module falingen Release Digitale Aangifte Heffingen 2021 Pakketsoftware Uitbatingsdatabank Lucht CR's //////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// Ondernemingsplan Vlaamse Milieumaatschappij – Rapportering over uitvoering 2019

DWH Bemestingsallocatiemodel (BAM) Voortgangsrapportering SGBP: CR's nieuwe release APP rattenbestrijding DWH drinkwater kwaliteit en kwantiteit DWH Bijzonder Water Onderzoek (BWO) DWH EMAS fase 1 (water, elektriciteit en afval per locatie) Jira Service desk Riool inventaris & Helpdesk GIS: ARI RGS Rapportering gemeentelijke sanering 20201 webtool inspraak- en beheermodule ihkv openbaar onderzoek 3de generatie stroomgebiedbeheerplannen (OOSGBP) Vernieuwde digitale systemen : vergaderbeheer voor externen, DMS voor externen, nieuwe website stroomgebiedbeheerplannen

Detail realisatie 2020 Op schema. -

WUP 2019 goedgekeurd door de CIW Ontwerp SGBP3: goedkeuring door CIW (25/6/20) om in openbaar onderzoek te leggen, start OO SGBP3 (15/9/20) WBN vastgesteld door VR 3/4/2020 reductiedoelen berekend mbv WKM, scenario-analyses OW beschikbaar ifv SGBP3 scenario-analyses landbouw beschikbaar ifv SGBP3 scenario-analyses ecologie beschikbaar ifv SGBP3 Projectplannen: zie strategisch project gebiedsgerichte werking Input aspecten grondwater voor het Ontwerp Vlaams Deel van het SGBP 2022-2027 alsook de 6 Ontwerp Grondwatersysteem-specifieke delen werden opgeleverd. De kaarten betreffende de grondwateraspecten voor de kaartenatlas bij het Ontwerp SGBP 2022-2027 en voor het Geoloket werden aangeleverd. De acties voor de maatregelengroepen 4A, 5A en 7A worden opgesteld en ingevoerd in de voorziene rapporteringstool.

OD-2: Wij ontwikkelen een onderbouwde Vlaamse beleidsstrategie voor waterschaarste en droogte

Brochure over en opvolging van projecten 2019 (proeftuinen droogte 1.0)

OD-3: Wij voeren het reductieprogramma Gevaarlijke Stoffen uit en implementeren de dochterrichtlijn Prioritaire Stoffen in wetgeving en advisering

De emissie-inventaris werd afgerond en de nodige input werd gegeven voor de opmaak van het SGBP. Op basis van de nieuwe inzichten zal er een aanpassing worden doorgevoerd van de MKN.

OD-4: Wij volgen de opmaak en omzetting van Europese en internationale regelgeving en initiatieven inzake milieubeleid

VMM nam deel aan overleg in het kader van CIS WFD: WD, SCG, WG DIS

9 subsidiëring projecten voor 3,2 mio eind 2020 (proeftuinen droogte 2.0)

De rapporteringsverplichtingen voor de 4-jaarlijkse rapportering van de Nitraatrichtlijn (periode 2016-2019) werden voor het luik grondwaterkwaliteit tijdig ingevuld (data + rapport). Verder was er begeleidend toezicht op activiteiten van het Europese Nitraat Comité/JRC – bvb wijziging rapportering NRL. Inzake grondwater werd de Europese grondwaterwerkgroep (WG C) verder opgevolgd. Er werd actief meegewerkt aan het opstellen van een watch list concept voor de mogelijke toekomstige opname van nieuwe en opkomende stoffen (emergent pollutants) in het grondwaterbeleid. Onderzoeksinitiatieven zijn in voorbereiding. In het kader van het GeoERA onderzoeksprogramma rond toegepast geologisch onderzoek, waarin VMM participeert voor het luik grondwater, werd input geleverd voor 3 projecten (Vogera, Hover en Resource). Deelname aan het INTERREG-TOPSOIL-project: deelproject 4 “onderzoek potenties vergroten zoetwaterlenzen en uitwerking effectieve projectvoorstellen” incl. stakeholdersoverleg werd afgerond begin 2020. Een vervolgproject, namelijk het pilootproject “Kreekruginfiltratie te Veurne” werd uitgewerkt en opgestart (eind 2020). Project Fresh4C’s opgestart in 2019 is lopende in 2020

Het gezamenlijk project H3O-Voorkempen voor de kartering (modellering) van de ondergrond ism Nederland werd verdergezet. Het gezamenlijk project “Roeldalslenk” ( modellering en scenario-berekening) met Nederland en Duitsland werd verdergezet (scénario-berekeningen werden in het najaar 2020 opgeleverd) ISC: deelname aan de werking van de Werkgroep Grondwater (specifiek overleg ikv de grensoverschrijdende samenwerking mbt de watervoerende lagen van het Kolenkalk, het Brusseliaan, Landeniaan en Oligoceen; voorbereiding opmaak Ontwerp Overkoepelend deel van het SGBP Schelde 2022-2027) OD-5: Wij bereiden de omzetting voor van Europese en internationale regelgeving en maken ontwerpregelgeving op gerelateerd aan de kernprocessen van de VMM

Tijdig aanleveren ontwerpteksten: -

Het uitvoeringsbesluit voor de Wet Onbevaarbare waterlopen

reparatiebesluit AWVR (def. Goedgek)

BVR algemeen beheer onbevaarbare (2e prin goedk) aanpassen organisatiebesluit CIW werd voor de 2° keer principieel goedgekeurd door de VR.

noodbesluit water Corona (def goedgekeurd) BVR aanpassing Opvolgen van de nieuwe Europese kaderrichtlijn drinkwater, eerste denkpistes omzetting

De regelgeving met betrekking tot de openbare watervoorziening werd verder ingevuld : 1.MB keuring waterinstallatie en BVR overdracht personeel overgang MIRA en lucht (1e prin goedk)privéwaterafvoer decreet digitale watermeter (2e prin goedk) 2.MB statistiek (AWVR) 3.Decreetsaanpassing digitale meter (eerste keer principieel goedgekeurd in 2020) De voorbereiding voor de implementatie van zowel de Verordening Reuse (2020/741) als voor de nieuwe drinkwaterrichtlijn werd opgestart. Een wijziging van het decreet integraal waterbeleid om te voorzien in een rechtsgrond voor de implementatie van de Reuse verordening werd opgestart. OD-6: Wij ondersteunen de gemeenten via de opmaak van een planning voor de verdere uitbouw en optimalisatie van de saneringsinfrastructuur OD-7: Wij ondersteunen de gemeenten via de opmaak van kwartaalprogramma’s van het subsidiebesluit

De actualisatie van de zoneringsplannen en het GUP werd uitgevoerd en maakt onderdeel uit van het SGBP. Er werden 2 deelprogramma’s opgemaakt. Een eerste programma werd goedgekeurd door de minister op 15 juli 2020 en omvat 127 rioolprojecten en 170 IBA-projecten voor een totaal investeringsbedrag van 168 mio euro. Een 2 de deelprogramma werd goedgekeurd door de minister op 15 november 2020 en omvat 180 projecten voor een investeringsbedrag van 291 mio euro. Met dit laatste programma is een ondersteuning voorzien voor projecten die op korte termijn zullen worden gerealiseerd (aanbesteding en gunning voorzien in 2021) VAK 2020: Er werd in totaal 24.047.294,47 euro vastgelegd. Dit is een besteding van 100,05% t.o.v. het bedrag van de laatste kredietherschikking. Twee vastgelegde dossiers moesten omwille van deze laatste kredietherschikking verschoven worden naar 2021. Het mogelijk vastleggingsbedrag voor 2020 was dus eigenlijk 25.355.378,24 euro wat 20,8% van het oorspronkelijk voorziene bedrag van 122.119.000 euro. De reden voor deze beperkte besteding is de verschuiving van het vastleggingsmoment van de subsidie van fase goedkeuring voorontwerpdossier naar fase gunning. VEK 2020: Er werd in totaal 74.240.395,38 euro uitbetaald wat 99,34% is van het voorziene budget. Een aantal doorgestuurde dossiers werden niet uitbetaald. De reden hiervoor wordt momenteel nog onderzocht.

OD-8: Wij maken jaarlijks een kwaliteitsvol optimalisatieprogramma voor de uitbouw van de bovengemeentelijke saneringsinfrastructuur op en volgen de uitvoering op

De opvolging van de uitvoering van het OP werd uitgevoerd, m.n. technische plannen (79), opvolging meldingen (179), opleveringen aan Aquafin (82): 5 niet-attestaties en 77 attestaties, 6 regularisaties, resulterend in 12 PV’s van weigering en 79 PV’s van oplevering voor een totaalbedrag van 161 mio eur; gunningen: aantal ingediende 63 (14 geselecteerd voor nazicht) / aantal geviseerde gunningen 13, waarvan 6 met opmerkingen en 1 geweigerd.

OD-9: Wij voeren terreincontroles uit ter ondersteuning van de planning en de opvolging van de uitbouw van de saneringsinfrastructuur

De vooropgestelde targets konden omwille van COVID niet worden gerealiseerd. Wat het OP betreft, werden in de VLIP-toepassing in 2020 76 opleveringsdossiers geregistreerd. Voor 32 van deze dossiers (42%) werd volgens VLIP een terreincontrole uitgevoerd in de loop van 2020. Daarnaast werden nog eens 2 terreincontroles uitgevoerd

voor opleveringsdossiers die eind 2019 zijn binnengekomen (dus 34 terreincontroles i.h.k.v. de opleveringen in totaal). Voor de GIP-dossiers werd 54% gecontroleerd. Ook hier is COVID de oorzaak van het niet halen van de doelstelling. OD-10: Wij houden toezicht op de dienstverlening van de drinkwatermaatschappijen en op de drinkwatervoorziening en reguleren de drinkwatermaatschappijen

OD-11: Wij houden toezicht op een efficiënte en effectieve inzet van de middelen voor de afvalwatersanering

OD-12: Wij houden ecologisch en economisch toezicht op de werking en het beheer van de gemeentelijke saneringsinfrastructuur

OD-13: Wij houden ecologisch en economisch toezicht op de werking en het beheer van de bovengemeentelijke saneringsinfrastructuur

Alle normoverscrhijdingen zijn geadviseerd, tweede lijnsklachten zijn behandeld Er werd invulling gegeven aan het luik ‘ Openbare watervoorziening van het Strategisch plan watervoorziening. Een ontwerp 3de Loodactieplan werd opgesteld in samenspraak met AZG, Dept Onderwijs, Kind en Gezin en Aquaflanders Activiteitenverslag 2019 WaterRegulator was beschikbaar op 1/7/2020 Er werd tijdig advies opgesteld bij : o reparatiebesluiten AWVR; o decreetswijzigingen ihkv uitrol digitale watermeter en bij de resultaten van de procesbenchmark nieuwe risico’s en meettechnieken. Tevens werd binnen de vooropgestelde timing een audit over lekverlies in drinkwatervoorziening opgeleverd. De tarieven 2021 waren tijdig beschikbaar De rapportering over de procesbenchmark nieuwe risco’s gebeurde in 2020; de procesbenchmark facturatie werd in 2020 gevoerd en het eindrapport opgeleverd. De communicatie over deze benchmark zal in 2021 gebeuren. Het ontsluiten van informatie is maar beperkt uitgevoerd De advisering en voorbereiding van de uitbetaling van de voorschotten van de algemene werkingstoelage 2020 aan de waterbedrijven werd steeds tijdig bezorgd aan het kabinet en gecommuniceerd aan de sector & Minafonds. Op basis van herhaalde besprekingen met de sector, werd binnen AENT een voorstel uitgewerkt voor de onderbouwing van de toekomstige inningsbijdrage én de regulering van deze procedure / berekening. Dit voorstel zal – mogelijk samen met een voorstel vanuit de sector - begin 2021 aan het kabinet worden voorgelegd.

Er werd tijdig advies uitgebracht bij het tariefvoorstel 2021 voor de aanrekening van de saneringsbijdragen (16/12 bezorgd aan AquaFlanders). Er werd in 2020 geen afzonderlijk onderzoek o.b.v. steekproefcontroles uitgevoerd naar de correcte aanrekening van de saneringskosten via de waterfactuur. Gemeentelijke benchmark en individuele fiches beschikbaar. Fiche ‘inspectie en onderhoud van het leidingennet’ beschikbaar en op de website. Nieuw onderwerp uitgesteld naar 2021 wegens COVID. Informatiemoment gemeentelijke benchmark en RioLeren via gemeentelijke workshops (nov/dec). Actualisatie model uitgevoerd. Gemeentelijke worshops (nov/dec) doorgegaan. Jaarafsluiting 2018 ontvangen december 2019. Advisering 2018 overgemaakt aan Aquafin. Jaarafsluiting 2019 ontvangen juni 2020. Audit ‘toewijzen van kosten aan beheersovereenkomst en andere activiteiten’ uitgevoerd. Rapportering 2018 beschikbaar op de website.

Detail realisatie 2020 Het klimaatportaal werd uitgebreid en geactualiseerd met basisdata demografie en gebouwen (2020), nieuwe kaarten ‘overstroming’ en ‘wateroverlast’, actualisatie kaartmateriaal ‘hitte’ en extra functionaliteiten. Uitbreiding ‘droogte’ loopt. Het bestek voor klimaatadaptatietool de klimaat-adaptatietool werd opgemaakt en gunningsprocedure (bijna)de gunnings-procedure afgerond. Het governance-traject werd opgestart, met 2 momenten van interne kennisdeling en gericht overleg met externe partners. Personeelswissel bij studiebureau zorgde voor vertraging aanlevering basismateriaal voor ‘droogte’. Daarom werd lancering Klimaatportaal 2.0 verschoven van najaar 2020 naar

voorjaar 2021.De effectieve start van de opdracht klimaatadaptatietool is voorzien begin 2021. OD-2: Wij bereiden de omzetting voor van Europese en internationale regelgeving en maken ontwerpregelgeving op gerelateerd aan de kernprocessen van de VMM

Volgens afgesproken timing

OD-3: Wij volgen de opmaak en omzetting van Europese en internationale regelgeving en initiatieven inzake milieubeleid

Opvolgen Green Deal initiatieven + horizontale initiatieven + Covid Herstelplan EU dossiers voor VMM (herziening Drinkwaterrichtlijn, RL Stedelijk Afvalwater) OESO EPR insteek en opvolging VMM + OESO WPBWE UNECE Water convention Rapportering SDG- indicatoren 6.5.1. en 6.5.2 Deelname aan MB EMA vanaf juli Opvolging MFK (LIFE, Cohesie, EFRO, …)

Detail realisatie 2020 Deelname en coördinatie van 25 Europese projecten. Bijdrage aan nieuwe projectvoorstellen, waaronder 4 succesvol De meerderheid van Interreg-projecten werd verlengd t.g.v. Covid-maatregelen en i.k.v. einde Meerjarig Financieel Kader

SD-7 De VMM is de drijvende kracht achter het integraal waterbeleid en het beleid rond lucht, verbindt daarvoor partnernetwerken en zet nieuwe platformen op. Operationele doelstellingen

Detail realisatie 2020

OD-1: Wij coördineren samen met de CIW-partners het integraal waterbeleid en de werking van de bekkenstructuren in Vlaanderen en verzekeren de effectieve werking binnen de bekkensecretariaten

Streefdoelen behaald.

OD-2: Wij werken samen met andere entiteiten aan overkoepelende milieuplanning, -rapportering, -evaluatie en een gecoördineerd beleid

Opvolging en bijdrage aan inbreng Leefmilieu in GLB, bijdrage Evaluatie MAP6 en opvolging IHD en GOI De effecten van genomen maatregelen in het kader van de opeenvolgende MAP’s werden met betrekking tot het luik grondwater ook in 2020 verder opgevolgd en mee geëvalueerd. Er werd een tussentijdse beoordeling van MAP6 met VLM als trekker uitgevoerd. Voor grondwater komt deze beoordeling echter te vroeg. Omwille van de slow respons van het grondwater en onvolledige opstart MAP 6-maatregelen zijn effecten op basis van de metingen 2016-2019 nagenoeg niet zichtbaar. Een nieuwe evaluatie met modelondersteuning (o.a. NEMO) komt in 2021. Mede op basis van de grondwaterkwaliteitsgegevens voor nitraat voor de periode 2016-2019 werden echter reeds nieuwe MAP6-gebiedstypes voor 2021-2022 (tweede helft MAP6) afgebakend via ministerieel besluit, Andere evaluaties gebeurden via het derogatie- en het mestrapport van de VLM.en in de MIRA. Aan de beleidsondersteunende VLM-studies zoals het onderzoek naar nitraatrijke bronnen (afstromen van nitraatrijk grondwater) en het project continumonitoring en bepaling van regionale attenuatiefactoren voor gronden oppervlaktewater werd ook in 2020 meegewerkt en meegestuurd.

SD-8 De VMM biedt welomschreven en afgelijnde diensten aan voor het luchtbeleid en het beleid en beheer van het watersysteem. Operationele doelstellingen

Detail realisatie 2020

Toegankelijke websites VMM.be blijft het belangrijkste communicatiekanaal van de VMM. In 2020 (svz 3/12/2020) had vmm.be 720.059 bezoekers (-1% t.o.v. 2019), met in totaal 1.049.090 sessies (+0,7%). Naast doorlopende actualisatie van de website werden er 51 nieuwsberichten (+20 t.o.v. 2019); en 32 rapporten en publicaties (-6) gepubliceerd. De site werd uitgebreid met nieuwe rubrieken rond afwegingskader prioritair watergebruik; bronbemalingen; asset management; impactbeoordeling bedrijfsafvalwater; en meerdere lokale of Europese projecten. Waterinfo.be werd in november 2020 vernieuwd met een meer klantvriendelijke interface. Daarnaast verspreidt de VMM haar informatie via verschillende projectwebsites (zonder is gezonder, project zuivere lucht …) en haar data via partnerwebsites (DOV, Waterinfo). Sociale media, video en infografieken VMM communiceert actief en regelmatig via sociale media (svz 3/12/2020): LinkedIn (7442 volgers; 102 berichten), Facebook (5305 volgers; 123 berichten), Twitter (456 volgers, 55 berichten), Instagram (390 volgers; 134 berichten) Met 11 infografieken/beslissingsbomen en 16 filmpjes werd grafisch gecommuniceerd. Persaandacht De pers is een belangrijk communicatiekanaal naar het grote publiek (bv. stookadvies) en beïnvloedt sterk de externe beeldvorming over onze organisatie bij alle doelgroepen van de VMM. VMM publiceert een relatief laag aantal persberichten (14; +7 vs 2019), maar wordt daarnaast dagelijks gecontacteerd door journalisten op zoek naar informatie of een quote. Hiervoor staat de woordvoerder 24/7 in. Dit vertaalde zich in 726 artikels in de geschreven pers (svz 7/12/2020) en tientallen radio- en TV-interviews (o.a. Pano 4/11/20) in 2020. Nieuwsbrief en direct mailing De VMM investeert veel tijd en moeite in het rechtstreeks en op maat informeren van haar stakeholders d.m.v. informatieve e-mailings. In totaal werden 108 e-mailings (svz 7/12/20) verstuurd. VMM publiceert bijna maandelijks (midden 2020 werd het publicatieritme fors verhoogd, voorheen 4 edities/jaar) een veelgelezen nieuwsbrief voor milieuprofessionals. In totaal werden 8 nieuwsbrieven verzonden, telkens naar ongeveer 5500 professionals. Evenementen en webinars De coronapandemie heeft duidelijk een impact gehad op het organiseren van events. Diverse geplande beurzen of events (zoals Vlario-dag, Vlaamse waterdagen, …) werden meermaals uitgesteld of geannuleerd in 2020. VMM nam deel aan de digitale Vlario-dag op 27/09. Als alternatief werd overgeschakeld op de organisatie van webinars. In totaal werden er 3 webinars georganiseerd (IOW afvalwater, Infosessie digitale watermeter, workshopsessie digitale watermeter) en een 10-tal webinars of digitale workshops van verschillende diensten ondersteund (o.a. workshops reactief afwegingskader waterschaarste en droogte , ARInfuse, reductiedoelstellingen riolering) Partnerschappen De VMM blijft ook in 2020 investeren in strategische communicatie-partnerschappen en versterkt zo haar boodschappen en bereik. Zo werken we mee aan de Henri Vandeveldeawards, VVOG-Groene Lente, Infopunt Publieke Ruimte, Z-water … Participatie(ve) besluitvorming In 2020 werkt de VMM aan de voorbereiding van 5 riviercontracten. Samen met de bevolking, beleidsmakers en stakeholders wordt actief gezocht naar oplossingen voor droogte, wateroverlast, erosie en waterkwaliteit. Nieuwe VMM-visie Hoe we ons opstellen als oplossingsgerichte partner werd in 2020 actief meegenomen in de nieuwsberichten, nieuwsbrief en sociale media van de VMM. Daarnaast werd de nieuwe visie ook als advertentie gebracht in de bijlage Fokus Water bij De Standaard (november 2020). 30jaar VMM 1- 30 jaar VMM, op weg naar 2030, dat was het communicatie-jaarthema van 2020 n.a.v. onze 30e verjaardag. Een jaar lang voerden we het VMM30-logo op onze communicatie; de jobs van collega’s die 30 jaar voor VMM werken, werden extern in de kijker gezet;in de nieuwsbrief verschenen artikels over o.m. 30 jaar waterkwaliteit meten. 2- Testimonials van externen verzamelen om van daaruit de brug te slaan naar de toekomstplannen van VMM werd niet gedaan omdat het T2030-traject daarvoor nog niet ver genoeg staat. Sociale activiteiten

Op 13/02/20 werd een personeelsevent georganiseerd met aanwezigheid van minister Zuhal Demir, om het veranderingstraject 2030 uitgebreid toe te lichten aan de personeelsleden. Er waren 498 deelnemers. Door de coronapandemie werden geplande events, zoals de lokale BBQ, personeelsevent 30 jaar VMM, het Sint-feestje en de lokale sociale uitstap geannuleerd. Als alternatief werd in de eerste golf (juni) een gepersonaliseerde wenskaart verstuurd. Het traditionele Sint-geschenkje werd maatschappelijk verantwoorde chocolade aan huis geleverd via een sociaal tewerkstellingsproject. Als eindejaarsgeschenk werd er ingezet op een bio/fairtrade-aperobox om een online nieuwjaarstoespraak van 4 januari 2021 te begeleiden, en een Pluspaswaardebon van € 30 aangeboden aan de personeelsleden van VMM. OD-2: Wij signaleren watergerelateerde milieu-incidenten, duiden waterkwaliteitsproblemen en/of bepalen de waterschade in uitvoering van de toezichtfunctie en stellen oplossingen voor OD-3: Wij verzekeren de tijdige en kwalitatieve advisering en opvolging van milieuvergunningsaanvragen inzake thema lucht

Streefdoelen gerealiseerd.

OD-4: Wij adviseren milieuvergunningen oppervlaktewater op een geïntegreerde manier OD-5: Wij adviseren op een tijdige en onderbouwde manier milieuvergunningsaanvragen conform de relevante wetgeving ter bescherming van het grondwatersysteem

In 2020 werden 1176 adviesaanvragen voor het deelaspect water ontvangen. Dit is een stijging tav de voorbije jaren; 98,92% van de dossiers werden tijdig geadviseerd

Doelstelling niet gehaald wegens personeelsgebrek. Er waren 404 aanvragen tot advisering, na schifting werden er 173 niet weerhouden. Van de 231 weerhouden aanvragen werden er 157 dossiers geadviseerd en 74 niet.

In 2020 werden er 2122 milieu- en omgevingsvergunningsaanvragen met betrekking tot grondwater in eerste aanleg en 64 beroepen ontvangen en 1407 milieu- en omgevingsvergunningsaanvragen met betrekking tot grondwater in eerste aanleg en 62 beroepen geadviseerd. Door personeelstekort werd slechts 35,0% daarvan tijdig geadviseerd. De grondwatervergunningsbesluiten werden correct en tijdig ingevoerd in DOV Er werden VLAREM-aanpassingen in verband met hergebruik van bemalingswater uitgewerkt. Deze zijn opgenomen in de VLAREMtrein 2019. Deze is nog niet finaal goedgekeurd. Er werd gestart met een volgend wetswijzigingsinitiatief waarmee we de wetgeving inverband met grondwater verder actualiseren. De focus ligt op bemalingen, grondwaterwinningen die gebruikt worden voor thermische energieopslag in watervoerende lagen (KWO) en de regeling rond debietsmetingen. De consultaties van de stakeholders lopen en worden nog verder gezet in 2021. Er werd door GOP in samenwerking met VMM ook een MB opgesteld ivm aanpassingen aan het omgevingsloket voor bemalingen en richtwaarden voor watergebruik op veeteeltbedrijven (MB van 13/10/2020). Er werd een rekentool ontwikkeld waarmee de impact van de bemaling van een bouwput kan onderzocht worden. Deze wordt ter beschikking gesteld op de website van VMM en kan gebruikt worden om de bemalingsaanvragen beter te onderbouwen. Informatieinitiatieven werden genomen zoals het maken van webpagina’s rond bemalingen en vooral in verband met retour en hergebruik van bemalingswater. Ter optimalisatie van de adviesverlening en voornamelijk om het grote aantal adviesvragen in verband met grondwater te beperken werd het concept van een prescreeningstool naar analogie met de voortoets voor Natuur verder uitgedacht. Deze prescreeningstool zal pas in 2021 operationeel worden.

OD-6: Wij streven naar een nulgebruik van bestrijdingsmiddelen door openbare besturen, evenwel rekening houdend met de voorziene uitzonderingsgronden

In totaal werden in 2020 55 afwijkingsaanvragen behandeld. 98% werd tijdig geadviseerd.

OD-7: Wij verlenen tijdig onderbouwde watertoetsadviezen voor oppervlaktewater en grondwateraspecten op basis van een vernieuwd uitvoeringsbesluit

Wat de watertoets (AOW) betreft werden er in totaal 1.875 adviesvragen verwerkt. Na screening werden 364 grondwateradviezen en 846 oppervlaktewateradviezen verleend (1140 vergunningen, 5 TPs, 17 RUPs, 7 attesten, 38 MER’s, 3 complex project). In totaal werden in 2020 1210 dossiers inhoudelijk geadviseerd met een tijdigheid van 98%. Deze tijdigheid kon met het beschikbare personeel enkel maar gehaald worden door een substantieel deel van de dossiers niet te adviseren na screening, namelijk 665 dossiers.

Het MB generieke afwijkingen in uitvoering van.het besluit duurzaam gebruik van pesticiden werd tijdig ondertekend. Het Besluit duurzaam gebruik pesticiden werd inhoudelijk geëvalueerd en voorstellen voor een aanpassingen werden voorgesteld aan het kabinet.

Voor het karteren van overstromingen werden 108 vluchten (100% tijdig) uitgevoerd in 23 gemeenten op 13 dagen. In de periode eind februari – medio maart konden verschillende grotere valleigebieden grondig ingevlogen worden en in de periode eind juli – medio //////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// Ondernemingsplan Vlaamse Milieumaatschappij – Rapportering over uitvoering 2019

augustus was een beperkter aantal vluchten mogelijk als gevolg van lokaal hevig onweer. Op basis van de dronebeelden is ook een analyse opgestart om na te gaan in hoeverre satellietbeelden bijkomende info geven, maar dit blijkt voorlopig enkel fragmentair mogelijk te zijn voor overstromingen in grote valleigebieden, zonder opgaande vegetatie en die gedurende lange tijd aanhouden mits er eveneens geen grote voorgaande verzadiging van de grond is. AIW-advisering: advisering 87 watertoets-dossiers (100% tijdig) OD-8: Wij adviseren op een tijdige en onderbouwde manier bodemsaneringsdossiers

Volgens streefdoel

OD-9: Wij leveren erkenningen af voor boorbedrijven en volgen ze op ter bescherming van het grondwater

Erkenningsaanvragen werden behandeld conform het wettelijk kader. Er werden 24 nieuwe boorbedrijven erkend. 90% van de dossiers werden tijdig behandeld. Bij de dossiers die vertraging opliepen was dat te wijten aan het feit dat de boorbedrijven niet voldoende ervaring konden voorleggen of dat de opleiding nog niet beschikbaar was Buitenlandse boorbedrijven zonder toegang tot het e-loket werden individueel begeleid bij het doorlopen van de vereiste stappen om toegang te verkrijgen. In samenwerking met de partners binnen DOV werd in het kader van het uitwerken van een kwaliteits- en governance framework een pilootproject uitgebouwd met de boorsector, en in het bijzonder de bemalingsbedrijven. Naar aanleiding van de evaluatie van 3 jaar eDOV werd een algemene screening uitgevoerd van de verplichte rapportering door de erkende boorbedrijven. Zo werd er een score uitgewerkt om de kwaliteit van de lithologische interpretaties te kwantificeren. In samenspraak met de sector werd de webapplicatie rond de vooraf-meldingen geoptimaliseerd, o.a. met een koppeling naar het omgevingsloket. Op basis van de resultaten werden individuele rapporten per boorbedrijf opgemaakt en deze werden aan de betrokken bedrijven overgemaakt in kader van een verbetering van de rapportering. Er werd een webapplicatie gebouwd om putinformatie aan te leveren. Aansluitend bij deze acties werd opleiding voorzien. De sector werd verder ondersteund in de uitbouw van de opleiding voor boormeesters. Er werden administratieve controles gedaan naar de rapportering. Dit werd teruggekoppeld met de boorsector, maar vraagt nog veel extra inspanning en aandacht. Er werd terrein-handhaving uitgevoerd in samenwerking met het departement Omgeving.

OD-10: Wij vestigen, innen, evalueren en innoveren de heffingen kleinverbruikers

De heffing 2020 werd tijdig en correct verstuurd. Heffingsbiljetten werden opgemaakt t.b.v. 3,65 miljoen € (56.296 dossiers). In totaal werden 1.420 bezwaarschriften ontvangen. In de afhandeling werden 611 bezwaren gegrond verklaard, 552 ongegrond én zijn er nog 257 in afhandeling. In het invorderingsproces werden volgende acties ondernomen: -

OD-11: Wij vestigen, innen, evalueren en innoveren de heffingen grootverbruikers

Aantal maningen = 3.593 Aantal aangetekende maningen = 901 Aantal dwangbevelen = 452

De resterende heffing 2019 en het eerste deel van de heffing 2020 werden tijdig en correct verstuurd. Heffingsbiljetten werden opgemaakt t.b.v. 64,5 miljoen € (34.978 dossiers). In totaal werden 202 bezwaarschriften ontvangen. In de afhandeling werden 89 bezwaren gegrond verklaard, 77 ongegrond, 15 deels gegrond en 16 onontvankelijk én zijn er nog 5 in afhandeling. In het invorderingsproces werden volgende acties ondernomen: -

OD-12: Wij zoeken actief grondwaterwinningen op

Aantal maningen = 1.512 Aantal aangetekende maningen = 955 Aantal dwangbevelen = 357

In 2020 werd het aantal vooropgestelde controles uitgevoerd ondanks het tijdelijk stop zetten van de verzegelingen door de coronamaatregelen. Er is wel een duidelijk daling zichtbaar van de putten per VTE t.o.v. voorgaande jaren. Naast de verzegeling leverden deze controles ook waardevolle input voor het vestigen van de heffing. In totaal werden 3.149 controles uitgevoerd. 2.042 putten (65 %) werden verzegeld. De controle bracht ook 31 niet bij de heffingen gekende putten aan het licht.

OD-13: Wij ondersteunen de werking van Polders en Wateringen via de subsidiëring van investeringswerken

Het ontwerp-investeringsprogramma werd tijdig aan het kabinet bezorgd. De subsidiedossiers werden ter goedkeuring aan de minister voorgelegd. Wegens onvoldoende dossiers werd het budget maar gedeeltelijk (40%) benut. Er kon wel nog een

kredietherschikking doorgevoerd worden zodat de middelen grotendeels gerecupereerd konden worden. OD-14: Wij ondersteunen de werking van Polders en Wateringen via de uitbetaling van personeelsleden tewerkgesteld bij Polders en Wateringen

Het besluit voorschot- en eindafrekening voor subsidiëring van 48,5 DAC-personeelsleden tewerkgesteld bij 19 Polders en Wateringen werd opgemaakt en na ondertekening tijdig uitbetaald. Marktconsultatie sociaal secretariaat Een voorstel tot afbouw subsidiëring DAC P&W cf. regeerakkoord werd voorgelegd aan de minister.

OD-15: Wij voeren onderhouds- en herstellingswerken uit op de onbevaarbare waterlopen 1e categorie en hun oeverzones en overstromingsgebieden

Het onderhoud werd tijdig en kwaliteitsvol uitgevoerd. Om de impact van de droogte te minimaliseren werd het maaibeheer bijgesteld

OD-16: Wij bestrijden ratten, invasieve water- en oeverplanten en zwerfvuil

Tijdens 2020 kon het terreinwerk van team rattenbestrijding doorgaan, zij het onder andere vorm en met inbegrip van de bijkomende veiligheidsmaatregelen. Ondanks de bijgevolg minder efficiënte werking werden de doelstellingen gehaald. Er werden in 2020 2704 muskusratten en 11 beverratten gevangen. Dit betekent een daling voor de muskusrat en een nagenoeg constant cijfer voor de beverrat. Ondanks onze inspanningen om zo selectief mogelijk af te vangen, tekenden we 146 nevenvangsten op. Voor de bruine ratbestrijding langs de waterlopen daalde het gebruik van rodenticiden naar 858,8 kilogram. Dit is 61% van het gebruik in 2019. Bij derden (Vlaams-Brabant en AWV wegen en parkings) werd 5202,2 kilogram rodenticiden uitgelegd, dit betekent een stijging met 13%. Er werden 27 controlemetingen op de restpopulatie van de muskusratten uitgevoerd en er was geen normoverschrijding. 1 controlemeting werd noodgedwongen verzet vanwege de eerste lockdown. Langs de 1ste categorie waterlopen werden 553 grote afvalstukken en 1.518 zakken zwerfvuil verwijderd. Op 234 locaties werden invasieve waterplanten verwijderd, Grote waternavel: 72, Parelvederkruid: 14 en Waterteunisbloem: 148. Vooral de verwijdering van grote waternavel blijkt een succes. Het verwijderen van waterplanten vraagt op veel locaties een samenwerking tussen meerdere medewerkers of teams. Dit was niet steeds mogelijk gezien de veiligheidsmaatregelen. De verwijdering ging bijgevolg minder vlot dan andere jaren. Wolhandkrabben waren in 2020 minder overvloedig aanwezig dan in 2019. We vingen 424.025 wolhandkrabben in Grobbendonk en 1.429 stuks aan de nieuwe sleuf in Kalken.

OD-17: Wij voeren de investeringswerken op onbevaarbare waterlopen zoals voorzien in de stroomgebiedbeheerplannen uit, ter bescherming van de mens, de natuur, de economie en het cultureel erfgoed

Vergunningen aanvragen Alhoewel de aanvraag van omgevings-vergunningen tijdrovend en duur is door de vele tekeningen die geëist worden en die niet functioneel zijn tijdens de uitvoering van de werken, heeft dit proces de werken van VMM in 2020 vooralsnog niet gehinderd. Nochtans blijft VMM, net als de meeste Vlaamse bouwheren, aandringen op meer werkbare en zinvolle procedures. Grondverwerving Gelukkig kunnen nog redelijk wat gronden in der minne verworven worden. De gerechtelijke onteigeningen die nu via het nieuw Vlaams onteigeningsdecreet moeten verlopen, blijken voor iedereen nog onontgonnen terrein, ook voor de rechtbanken. De gerechtelijke onteigening van de gronden voor het langgerekt overstromingsgebied langs de Kleine Nete ter hoogte van De Zegge (Geel, Kasterlee) en voor de hermeandering van de Warmbeek in Hamont-Achel verlopen moeizaam, niet in het minst door personeelstekort bij de afdeling Vastgoedtransacties van de Vlaamse overheid. Daar lopen nu gelukkig wel aanwervingsprocedures. Ontwerp en uitvoeren van werken Door de corona crisis lag de uitvoering van veel werken in 2020 enkele maanden stil of verliep de uitvoering sterk vertraagd door afwezigheid van personeel maar later vooral door een tekort aan bouwmaterialen op de markt. Door het ter beschikking komen van extra kredieten voor de Blue Deal en de uitvoering van de stroomgebiedbeheerplannen zal 2020 vooral herinnerd worden voor het versneld ontwerpen en in aanbesteding stellen van grote projecten zoals de renovatie van de Grote Steunbeer op de Demer in Diest en van verschillende grote elektromechanica projecten (pompgemalen Vliet-Molenbeek, pompgemaal Schulensbroek, stuwkleppen op de Demer te Schulen en Webbekom), de aanleg van een overstromingsgebied langs de Kleine Nete in Geel-Kasterlee, de openlegging van de Woluwe in de Vlaamse rand rond Brussel en van de Dijle en zijlopen in Leuven, hermeanderingsprojecten op de Kleine Gete in Tienen, op de Warmbeek in Hamont-Achel, in het Schulensbroek en Webbekomsbroek (Demervallei), de aanleg van vispassages op Grote Nete, Zuunbeek, Zwalm, Bellebeek, Marke, Demer, IJsse en Zenne.

OD-18: Wij realiseren sedimentvangen in uitvoering van het sedimentvangplan en kwaliteitsvolle ruiming van prioritaire waterlopen in functie van hydraulische en ecologische doelstellingen

In 2020 werden zeer weinig slibruimingen uitgevoerd gezien er in 2019 door een interne herschikking geen middelen meer op de gewone begroting beschikbaar waren voor de vastlegging van slibruimingen. Dankzij de extra middelen via de Blue deal werden meerdere grote slibruimingen toch voorbereid en aanbesteed. Hierbij worden historische knelpunten voor o.a. Grote Laak, Zuidervaartje, Oude Demer,… aangepakt. Hierdoor zal de verwijderde hoeveelheid slib in 2021 ruim 130% zijn in vergelijking met de begrote aanvoer.

OD-19: Wij houden toezicht op de onbevaarbare waterlopen, beschermen ze en onderhouden en beheren het patrimonium

Het afstands- en bewakingssysteem werd in Oost- en West-Vlaanderen verder geïmplementeerd. Het nodige onderhoud werd kwaliteitsvol uitgevoerd.

OD-20: Wij stellen medewerkers ter beschikking van de NV Aquafin voor de exploitatie van de bovengemeentelijke saneringsinfrastructuur

Niet van toepassing