Uitspraak beroepsinstantie OVB/2020/251
Vlaamse overheid Beroepsinstantie inzake openbaarheid van bestuur en hergebruik van overheidsinformatie Afdeling openbaarheid van bestuur Havenlaan 88, bus 20 1000 BRUSSEL T : 02 553 57 25 Mail: openbaarheid@vlaanderen.be Dossiernummer: OVB/2020/251
DE BEROEPSINSTANTIE - Afdeling openbaarheid van bestuur Bevoegdheid beroepsinstantie Bestuursdecreet van 7 december 2018, titel II, hoofdstuk 3, afdeling 6. Besluit van de Vlaamse Regering van 19 juli 2007 tot oprichting van de beroepsinstantie inzake openbaarheid van bestuur en hergebruik van overheidsinformatie. Voorafgaande procedure Op 8 september 2020 diende xxx een verzoek in bij de Vlaamse overheid, departement Landbouw en Visserij, om de bijlagen horende bij de verslagen (ppt-presentaties etc.) van het Technisch Landbouwoverleg vrij te geven. Op 24 september 2020 weigerde het departement Landbouw en Visserij gedeeltelijk het afschrift van de gevraagde documenten. Op 24 september 2020 diende xxx beroep in bij de beroepsinstantie tegen deze gedeeltelijke weigeringsbeslissing van dezelfde datum. Dit beroep werd geregistreerd op 24 september 2020. Ontvankelijkheid van het beroep Het oorspronkelijke verzoek tot openbaarmaking dateert van 8 september 2020. De bestreden beslissing van 24 september 2020 van het departement Landbouw en Visserij maakt melding van de beroepsmogelijkheden en -modaliteiten, zoals voorgeschreven in artikel II.43, §1, derde lid van het Bestuursdecreet. Het beroepschrift van 24 september 2020 is dan ook tijdig en ontvankelijk.
www.vlaanderen.be
Gegrondheid van het beroep Overeenkomstig artikel II.31, eerste lid Bestuursdecreet heeft het recht op passieve openbaarheid betrekking op bestuursdocumenten. Op grond van deze bepaling is elke instantie in principe verplicht aan eenieder die erom verzoekt inzage te geven in, uitleg te verschaffen over of een afschrift te bezorgen van de gewenste bestuursdocumenten. De openbaarmaking kan slechts geweigerd worden mits toepassing wordt gemaakt van één of meerdere uitzonderingen, zoals gestipuleerd in de artikelen II.33 tot en met II.39 van voormeld decreet.
1.
Bestreden beslissing
Enkele presentaties die op 14 februari, 18 februari, 21 februari en 3 maart 2020 op een technisch overleg met de landbouworganisaties zijn voorgesteld werden door het departement Landbouw en Visserij aan de verzoeker bezorgd. De presentaties van 31 maart, 7 april en 21 april 2020 werden niet bezorgd in toepassing van artikel II.36, §1, 9° van het Bestuursdecreet. Deze presentaties bevatten volgens het departement Landbouw en Visserij de standpunten van de deelnemers aan het technisch overleg en de reactie van het departement daarop. De (informele) beoordelingen en afwegingen die in deze presentaties zijn opgenomen komen niet in aanmerking voor openbaarmaking, gelet op de noodzakelijke vertrouwelijkheid ervan, aldus het departement Landbouw en Visserij. Die vertrouwelijkheid wordt noodzakelijk geacht om de totstandkoming van een gedragen standpunt op een zo sereen mogelijke manier te kunnen realiseren en om tot een effectieve politieke besluitvorming te kunnen komen.
2. Inhoud van het beroepschrift De beroeper gaat niet akkoord met de volledige weigering voor de drie resterende bijlagen. Hij stelt meer bepaald het argument van de vertrouwelijkheid dat wordt ingeroepen voor de standpunten en reacties die werden toegelicht in vraag en of dit zou opgaan voor het volledige document.
3. Toelichting door het departement Landbouw en Visserij Op 1 oktober 2020 lichtte het departement L&V toe dat dit beroep dezelfde presentaties betreft die het voorwerp uitmaakten van de eerder door Natuurpunt ingestelde beroepen met kenmerk OVB/2020/226 en OVB/2020/203. De beroepsinstantie formuleerde in beide dossiers op resp. 21 september 2020 en 16 september 2020 een beslissing. In de voorliggende bestreden beslissing werd er in lijn met de beslissingen van de beroepsinstantie wel positief gevolg gegeven aan de vraag tot openbaarmaking van de presentaties van 14 februari, 18 februari, 21 februari en 3 maart en is het verzoek tot openbaarmaking van de presentaties van 31 maart, 7 april en 21 april niet ingewilligd in toepassing van artikel II.36, §1, 9° van het Bestuursdecreet. Tijdens het technisch overleg werd de technische haalbaarheid besproken van concrete ideeën of toepassingen. De input van de landbouworganisaties wordt, om te kunnen komen tot gedragen voorstellen, vertrouwelijk geacht. In de presentaties van 31 maart, 7 april en 21 april is een weerslag opgenomen van de input van de respectievelijke landbouworganisaties. De vertrouwelijkheid van die presentaties van 31 maart, 7 april en 21 april is noodzakelijk volgens het departement Landbouw en Visserij. Om tot een voor de Vlaamse invulling nuttig inhoudelijk relevant overleg te komen is het belangrijk dat de actoren in vertrouwen hun visies kunnen delen. Het departement Landbouw en Visserij heeft bij de landbouworganisaties trouwens ook op vertrouwelijkheid aangedrongen. Zonder die insteek riskeert de
https://www.vlaanderen.be/openbaarheid-van-bestuur
uitspraak beroepsinstantie OVB/2020/251
pagina 2 van 5
Vlaamse invulling naar praktische uitvoering problematisch te worden, zo stelt het departement Landbouw en Visserij. Momenteel is het overleg binnen de klankbordgroep met de verschillende actoren nog lopende. Een gedeeltelijke openbaarmaking van de presentaties, m.n. zonder de in vertrouwen geformuleerde standpunten van de landbouworganisaties, wordt niet zinvol en ook onmogelijk geacht voor de presentaties van 31 maart, 7 april en 21 april. Deze presentaties draaien immers geheel rond de standpunten van de landbouworganisaties, zo stelt het departement Landbouw en Visserij nog.
4. Standpunt van de beroepsinstantie Het departement Landbouw en Visserij verwijst voor de weigering tot openbaarmaking van de presentaties naar de vertrouwelijkheid ervan die noodzakelijk is voor de politieke besluitvorming (cf. artikel II.36 §1, 9° Bestuursdecreet). De input van de landbouworganisaties is, om te kunnen komen tot gedragen voorstellen, vertrouwelijk. In de presentaties van 31 maart, 7 april en 21 april is een weerslag opgenomen van de input van de respectievelijke landbouworganisaties. Met de uitzonderingsgrond van artikel II.36 §1, 9° Bestuursdecreet worden de bestuursdocumenten met milieu-informatie beoogd die besprekingen bevatten tussen bestuurspartners die geen formele beraadslagingen zijn, de adviezen van kabinetsleden aan hun minister, burgemeester enzovoort in het kader van politieke afwegingen of beraadslagingen. Het begrip politieke beraadslagingen dient evenwel strikt te worden geïnterpreteerd. De uitzonderingsgrond kan niet geïnterpreteerd worden in die zin dat elk document dat betrekking heeft of een weerslag kan hebben op beleidsbeslissingen, uitgesloten kan worden van openbaarmaking. Er moet bovendien aangetoond worden dat de vertrouwelijkheid noodzakelijk is. De presentaties maken deel uit van een voortraject om te komen tot de Vlaamse invulling van het toekomstige gemeenschappelijke landbouwbeleid. Het EU-kader met betrekking tot dit nieuwe GLB is nog in wording, maar op Vlaams niveau wordt de Vlaamse invulling al voorbereid (o.m. op basis van de EU voorstellen) in overleg met landbouworganisaties, leefmilieuorganisaties, lokale besturen, andere entiteiten van de Vlaamse overheid. Dit overleg vindt plaats in klankbordgroepen waarop alle middenveldorganisaties aanwezig zijn. Dit neemt niet weg dat er met verschillende actoren ook bilaterale contacten zijn. Zo worden er een aantal aspecten qua technische haalbaarheid afgetoetst met de landbouworganisaties, wat in het technisch overleg is gebeurd. Om tot een voor de Vlaamse invulling nuttig, inhoudelijk relevant overleg te komen is het belangrijk dat de actoren in vertrouwen hun visies kunnen delen. Dit alles moet leiden tot een ontwerp van GLB strategisch plan dat, vooraleer het bij de Europese Commissie wordt ingediend, door de Vlaamse Regering wordt goedgekeurd. Wat er in de presentaties staat is dan ook nog niet politiek door de Vlaamse Regering gevalideerd, aldus het departement. Er vond in het kader hiervan bilateraal technisch overleg plaats met de landbouworganisaties. Dat er aan de klankbordgroepen voorafgaand bilateraal overleg met de landbouworganisaties plaatsvindt acht het departement Landbouw en Visserij evident aangezien de landbouwers als eerste gevat zullen worden door de Vlaamse invulling van het gemeenschappelijk landbouwbeleid. Nadien vinden er klankbordgroepen plaats. Tijdens die klankbordgroepen zullen er geactualiseerde presentaties worden gebracht. Wat de politieke afstemming betreft, volgt het kabinet de voorbereiding van de Vlaamse invulling mee op. De besluitvorming en de formele afstemming door de Vlaamse Regering, zal plaatsvinden als het strategisch plan na het participatief proces voor goedkeuring – ter voorbereiding van de indiening bij de Europese Commissie – aan de Vlaamse Regering zal worden voorgelegd. Een eerste reeks presentaties werd gegeven op het bilateraal contact met de landbouworganisaties waar het departement voorstellen technisch aftoetst. De organisaties hebben daarop kunnen reageren en die
https://www.vlaanderen.be/openbaarheid-van-bestuur
uitspraak beroepsinstantie OVB/2020/251
pagina 3 van 5
reacties zijn in de presentaties van 31 maart, 7 april en 21 april verwerkt. Het departement benadrukt dat de vertrouwelijkheid noodzakelijk is. Bij de landbouworganisaties werd trouwens ook op vertrouwelijkheid aangedrongen, zo stelt het departement Landbouw en Visserij. Zonder de insteek die aan hen gevraagd wordt vreest het departement dat de Vlaamse invulling naar praktische uitvoering problematisch wordt. Het departement Landbouw en Visserij stelt dat er aan de organisaties werd gevraagd de presentaties niet verder te verspreiden en alles met de nodige discretie te behandelen. Dit impliceert volgens het departement dat dit ook voor haar geldt en in het bijzonder ook voor de presentaties waarin de insteek van de organisaties is verwerkt. In een verslag van het technisch overleg van 14 februari 2020 staat te lezen dat het technisch overleg met de landbouworganisaties zal gebruikt worden voor raadpleging en overleg over de invulling van de maatregelen van het nieuwe GLB. Het departement Landbouw en Visserij acht het belangrijk om de discussie open en eerlijk te voeren in dit overlegforum. Het is de verwachting van het departement en van het kabinet Landbouw dat de discussie niet gevoerd wordt in de pers en de vakbladen en dat de voorstellen voor maatregelen discreet worden behandeld. De ter beschikking gestelde informatie en documentatie kan ook enkel maar intern verspreid worden voor zover dit nodig is voor de standpuntbepaling bij de landbouworganisaties. De beroepsinstantie kan aannemen dat voor deze presentaties met verwerking van de reacties van de landbouworganisaties de vertrouwelijkheid van de politieke besluitvorming wordt ingeroepen nu deze documenten dienen als startpunt voor een volgende fase in de totstandkoming van een standpuntbepaling omtrent het GLB-beleid, namelijk een verder overleg binnen de klankbordgroepen. Het kan nefast zijn om tijdens deze klankbordgroepen te moeten terugvallen op oude presentaties die met het oog op een inschatting van de technische haalbaarheid van bepaalde ideeën becommentarieerd werden door deelnemers aan een voorafgaand bilateraal overleg en waarvan nu gesteld wordt dat deze achterhaald zijn. Het vermijden van nodeloze discussie hierover en de noodzaak om het proces van de totstandkoming van een door de politiek gedragen standpunt over het GLB zonder belemmeringen verder te kunnen zetten, vormen afdoende redenen om de openbaarmaking van deze becommentarieerde presentaties te weigeren. Die becommentarieerde presentaties met verwerkte opmerkingen van de landbouworganisaties kunnen zodoende beschouwd worden als een officieus startpunt en tegelijk als een onmisbare schakel in de totstandkoming van een politiek gedragen standpuntbepaling voor het GLB-beleid. Deze documenten bevatten de beoordeling van de technische haalbaarheid van de aanvankelijke ideeën die geopperd worden door het departement Landbouw en Visserij in het kader van de totstandkoming van een gemeenschappelijk landbouwbeleid. Pas na het technisch overleg, waarbinnen deze presentaties circuleren, wordt het overleg opgestart met de klankbordgroepen. Indien er in deze fase van overleg binnen de klankbordgroepen opnieuw discussies zouden rijzen over de technische haalbaarheid van bepaalde ideeën waarop de partijen met wie het departement Landbouw en Visserij aanvankelijk in bilateraal overleg is gegaan, dan dreigt dit onmiskenbaar te leiden tot een verder hypothekeren van de totstandkoming van een standpuntbepaling omtrent het GLB-beleid. De uitzonderingsgrond zoals vervat in artikel II.36, § 1, 9° van het Bestuursdecreet kan van toepassing geacht worden in die zin dat de openbaarmaking van de presentaties een weerslag kan hebben op te nemen beleidsbeslissingen. Deze (informele) beoordelingen en afwegingen kunnen geacht worden niet in aanmerking te komen voor openbaarmaking, gelet op de noodzakelijke vertrouwelijkheid ervan. Om de totstandkoming van een gedragen standpunt op een zo sereen mogelijke manier te kunnen realiseren en om tot een effectieve politieke besluitvorming te kunnen komen, is het volgens het oordeel van de beroepsinstantie effectief van belang dat de vertrouwelijkheid van deze documenten beschermd wordt. Er is momenteel nog geen enkele principiële beslissing genomen aangaande een standpuntbepaling door de
https://www.vlaanderen.be/openbaarheid-van-bestuur
uitspraak beroepsinstantie OVB/2020/251
pagina 4 van 5
Vlaamse Regering. De presentaties met verwerkingen van opmerkingen van de landbouworganisaties zijn effectief documenten met het oog op het adviseren tot het nemen van een politieke beslissing na het plaatsvinden van de klankbordgroepen. Het zijn immers allen documenten met betrekking tot het proces om tot een formele standpuntinname te komen omtrent het GLB-beleid en dat juist in functie van de politieke besluitvorming opgezet werd. Deze presentaties met verwerkingen van opmerkingen over de technische haalbaarheid van bepaalde ideeën bevatten elementen voor politieke afwegingen. De beroepsinstantie ziet geen hoger belang dat de openbaarmaking van deze documenten boven dit belang van de vertrouwelijkheid in het kader van de politieke besluitvorming stelt Het beroep wordt voor deze presentaties d.d. 31 maart, 7 april en 21 april 2020 met verwerking van de opmerkingen van de landbouworganisaties als ongegrond beschouwd. Om deze redenen wordt het beroep als ongegrond beschouwd. Na beraadslaging,
BESLUIT: Het beroepschrift van xxx d.d. 24 september 2020 tegen de gedeeltelijke weigeringsbeslissing van het departement Landbouw en Visserij om de bijlagen horende bij de verslagen van het Technisch Landbouwoverleg vrij te geven wordt als ontvankelijk doch ongegrond beschouwd. Brussel, 13 oktober 2020 Voor de beroepsinstantie, afdeling openbaarheid van bestuur, Bruno ASSCHERICKX Voorzitter
https://www.vlaanderen.be/openbaarheid-van-bestuur
uitspraak beroepsinstantie OVB/2020/251
pagina 5 van 5