WANDELTIP
DE
ONTWAAKT
OP
VELUWE
BINNENKIJKER
LANDELIJKE
SFEER
RIJTJESHUIS
HAAL
Inhoud
Reportage
10 ARMEN VOL BLOESEMS
Brocante met een twist, en heel veel groen
54 STILLE CONCENTRATIE
Voor Julie is weven de ultieme ontspanning
86 DE HOGE VELUWE
Wanneer de natuur in al haar pracht ontluikt
92 OP HET RITME VAN DE BIJEN
Een kijkje in het Bijenatelier
Culinair
32 DE SMAAK VAN SOESTDIJK
350 jaar koninklijke recepten, vertaald naar nu
38 IN DE KEUKEN
Handige weetjes & tips
40 VOOR KOUDE DAGEN
Stoofpotten die de maag vullen en het lichaam verwarmen
Natuur
8 DE BOSUIL
Een geruisloze nachtjager
20 BELEEF DE NATUUR
Alles wat nu kruipt, vliegt en bloeit
22 ONOPVALLEND, MAAR MOOI
Mossen zijn meesterwerkjes van de natuur
82 ZO LEEFT ONZE KOOLMEES
Van seizoen tot seizoen een druk bestaan
Groen
26 VROLIJKE BEGROETING
Heesters die stralen als de zon
48 VAKANTIE IN DE SERRE
Exotische kleuren en geuren in koude tijden
52 KLEINE LUCHTACROBATEN
Tillandsia’s om neer te zetten of op te hangen
62 DE TUIN IN
Handige weetjes & tips
70 VOOR DE HOMMELS
Vroege planten voor vroege hommelkoninginnen
72 DIT BLOEIT IN
De mooiste planten in februari
Gezondheid
114 KOUDE HANDEN EN VOETEN
Zo blijven ze lekker warm
116 KRUIDEN DIE VERLICHTEN
Bij problemen met de spijsvertering
122 FITNESS VOOR JE HOOFD
Voeding en prikkels voor een fit brein
Creatief
46 KOKEN ZONDER ENERGIE
Maak een stoofzak en gaar zo je gerechten
64 ZAAILINGEN IN JE INTERIEUR
Mooie en praktische plekjes om te kweken
74 VROEG, VROEGER, VROEGST
Zo laat je bolgewassen eerder in bloei komen
98 KUNSTIG MET PAPIER-MACHÉ
Interieurobjecten van oud papier en karton
106 DIY SALONTAFEL
Met deze tafeltjes geef je je interieur een boost
108 VROLIJKE PRIMULA’S
Deze lieve bloempjes brengen kleur op grijze dagen
En verder
6 Van de redactie
19 Column door Koos Degeling
69 Anna Koster over… Vijgen
80 Nieuws
97 Doe mee en win
105 Column door Linda van ’t Land
125 Deze plek
126 Uitgids
129 Puzzel
130 Volgende maand
130 Colofon
Bosuil GERUISLOZE NACHTJAGER
5 jaar blijft een bosuilpaartje gemiddeld bij elkaar; en dat is meteen hun hele leven, want in het wild worden ze zo’n 4 à 5 jaar oud. Het mannetje wint het vrouwtje voor zich met voedsel. Liefde gaat, zoals bekend, door de maag.
270 graden kan de bosuil, net als andere uilen, zijn kop draaien. Dat doet hij omdat hij zijn ogen niet kan bewegen; ze zitten vast in zijn kop. Zo kan hij toch goed om zich heen kijken.
4 tenen heeft de bosuil. Eén daarvan is een draaiteen, die in verschillende richtingen kan draaien. Daarmee kan hij takken of prooien stevig vastpakken.
30 dagen duurt de broedtijd van de vogel. De jongen zijn de eerste week blind. Na ruim een maand verlaten ze het nest, maar na drie maanden zijn ze pas echt zelfstandig; tot die tijd zorgt hun moeder voor hen.
3 oogleden heeft de bosuil. Eén daarvan is het transparante knipvlies. Hij schuift het over zijn oog als bescherming of om het schoon te maken, zonder dat zijn zicht er veel minder door wordt.
30 hectare groot is het territorium van een bosuilpaar. Dat is gelijk aan ongeveer 60 voetbalvelden privéterrein. Tijdens het jagen, wat ze in de nacht doen, leggen ze al snel 8 kilometer af. Dat gaat nagenoeg altijd geruisloos.
0,01 seconde heeft een bosuil nodig om in volledige duisternis een prooi te spotten. Vervolgens heeft hij maar 1 à 2 seconden nodig om van een tak te duiken en zijn prooi te grijpen. Fast food, maar dan letterlijk.
2 dezelfde lettergrepen, dat is waartoe de roep van de uil zich beperkt: ‘hoe-hoe’. Maar een mannetje en vrouwtje voeren daarmee soms gezellige duetjes, die 10 seconden kunnen duren.
Tekst: Carla Büning Vertaling: Eline Smits Beeld: Okapia
LENTEGELUK MET APPELBLOESEM
Peggy (49) wilde alleen bij Mark (51) intrekken als ze vrij spel kreeg voor de inrichting. Ze mocht haar gang gaan en ze verandert de boel nog steeds regelmatig. Met een nieuw behang op de muur, een andere kleur voor een kast of een nieuw lampje dat ze zelf opknapt. Minstens een even grote passie zijn de zelfgemaakte groendecoraties, die je overal in huis terugvindt.
Tekst: Jeanette Jonker Bewerking: Jaqueline Leenders Beeld: Louis Lemaire Styling: Janneke Peters Productie: Insidehomepage
GOLVEND BLAD
De bladeren van het groot rimpelmos (Atrichum undulatum) zijn langs de randen opvallend gegolfd.
WACHTEN
OP DE REGEN
Als het droog is, beschermen veel bladmossen zich door hun met blaadjes bedekte steeltjes op te rollen.
WATEROPSLAG
Veenmos kan dankzij speciale wateropslagcellen wel 15 tot 30 keer zijn droge gewicht aan water opnemen.
PURE NATUUR
De meeste mossen houden van vocht en groeien op plekken met vochtige lucht of een vochtige bodem uit tot een weelderige begroeiing.
en bladmossen. Ze komen voor in veel verschillende leefgebieden en hebben daar een belangrijke functie. Ze houden water vast, beschermen de bodem tegen uitdroging, helpen bij het vormen van humus en bieden leefruimte aan insecten en kleine dieren. In tegenstelling tot veel andere planten hebben mossen geen wortels. Ze hechten zich vast met fijne draadjes, rhizoïden genoemd, en nemen water en voedingsstoffen op via hun celoppervlak.
Belangrijke bondgenoten
Mensen hebben al heel lang manieren gevonden om mossen te gebruiken. Zo werden ze gebruikt als wondverband en als luier (bijvoorbeeld veenmos), om koorts te verlagen (zoals bronmos), als vulling voor matrassen en kussens (zoals klauwtjesmos), als smaakmaker (bijvoorbeeld Iers mos), als aanwijzer voor luchtkwaliteit en zelfs als inspiratie voor nieuwe medicijnen. Eén ding is duidelijk: mossen zijn bijzonder waardevol.
Planten uit lang vervlogen tijden.
VAN HEEL DICHTBIJ
Het sterrenmos ziet er van een afstandje misschien wat saai uit (zie de foto hieronder), maar blijkt van dichtbij heel bijzonder.
VEELVOORKOMEND BOSMOS
Het gewoon sterrenmos (Mnium hornum) vormt frisgroene tot donkergroene matten.
ZONNESCHERMPJES
Mossen op droge plekken, zoals Grimmia pulvinata, vormen glasharen die beschermen tegen hitte.
TAMELIJK VERSTRENGELD
Net als veel andere soorten mossen zijn ook korstmossen goede indicatoren voor de luchtkwaliteit, omdat ze zeer gevoelig zijn voor luchtverontreiniging. Waar ze groeien, is meestal geen vervuiling met zware metalen of zwaveloxide.
Korstmossen zijn organismen die bestaan uit een symbiose tussen schimmels en algen of cyanobacteriën. In Europa komen veel verschillende soorten voor, elk met hun eigen unieke vormen en kleuren. IJslands mos (Cetraria islandica, foto) heeft een bladvormig uiterlijk en een grijsgroene tot gelige kleur. Het groeit in grotere kussens.
De grove geelkorst (Candellariella vitellina) is een kleine, felgele korstmos die vaak op stenen of boomschors te vinden is.
Eikenmos (Evernia prunastri) groeit vooral op eiken en valt op door zijn karakteristieke vorm en lichtgroene tot grijswitte kleur. Voor de bomen waarop ze groeien zijn korstmossen doorgaans niet schadelijk.
Tekst: Dr. Angelika Huber-Janisch Vertaling: Sabien Froger Beeld: Imago, Mauritius, Flora Press, Shutterstock
IN DE KEUKEN
Zachte marinade
Yoghurt maakt vlees verrassend mals. Meng yoghurt met kruiden en laat kip of lam er een paar uur in liggen. De melkzuren zorgen voor een zachte structuur zonder dat het vlees uit elkaar valt.
Rijst als droger
NATUURLIJK
VUURTJE
Als je citrusvruchten perst, kun je de schillen bewaren en laten drogen. Ze bevatten natuurlijke oliën die makkelijk ontbranden. Ideaal om een houtvuurtje in de tuin aan te maken én een mooie manier om restjes te benutten.
Als een zoutvaatje klontert of een kruidenof specerijenpotje wat vochtig is geworden, helpt een snufje ongekookte rijst. De korrels trekken het vocht uit het zout of de kruiden dan wel specerijen en houden de boel luchtig. Handig bij zout, kerrie, knoflookpoeder of paprikapoeder. Je kunt hetzelfde trucje ook toepassen bij een potje noten dat iets taai is geworden: een paar uur met wat rijstkorrels doet wonderen.
Bouillonboost
Gooi uienschillen niet weg: ze geven bouillon een rijke kleur en een hartige smaak. Was ze even af en laat ze meekoken; zeef de bouillon achteraf.
Bindmiddel
Het kookwater van aardappelen bevat zetmeel en werkt daardoor perfect als natuurlijke binder. Voeg een scheutje toe aan soepen of sauzen die net iets dikker mogen worden.
Opfrisser
Een snijplank die naar ui of knoflook ruikt, krijg je snel fris met een halve citroen. Wrijf de plank in met het sap en de schil, laat het even intrekken en spoel daarna af. De natuurlijke zuren verwijderen niet alleen geurtjes, maar helpen ook lichte vlekken oplossen. Het werkt op houten én kunststof snijplanken en is volledig milieuvriendelijk.
VLIEGENSVLUGGE CRUMBLE
Heb je fruit dat op moet? Maak een snelle crumble door gelijke delen bloem, havermout, boter en suiker te mengen. Strooi dit over appels, bessen of perziken en bak het goudbruin. Ideaal dessert zonder gedoe én zonder voedselverspilling.
Glashelder
Glazen die dof uit de vaatwasser komen, zijn meestal bedekt met kalk. Dompel ze onder in warm water met een scheut schoonmaakazijn en laat ze tien minuten staan. Het zuur lost de aanslag op zonder het glas te beschadigen. Spoel na met koud water en droog direct met een zachte doek. Zo zijn je glazen weer sprankelend en helder.
KROKANT
BLADERDEEG
Bladerdeeg wordt in het midden soms zompig. Prik de bodem eerst in met een vork en bestrooi hem dun met paneermeel of gemalen amandelen. Dat absorbeert vocht en zorgt voor een prachtig krokante bodem.
Smelt als boter
Moet boter op kamertemperatuur zijn, maar ben je het vergeten? Snijd de koude boter in kleine blokjes en leg ze even in een leeg glas dat je hebt omgespoeld met heet water. De boter is binnen een paar minuten zacht genoeg om te mengen of te smeren.
Crispy
Snijd aardappelen in frieten en leg ze 20 minuten in koud water. Hierdoor spoelt een deel van het zetmeel weg, en worden ze in de oven extra knapperig. Goed droogdeppen, mengen met wat olie en bakken op hoge temperatuur.
GROEN TOEVLUCHTSOORD
Een comfortabele stoel, omringd door weelderig groeiende kamerplantenklaar is je perfecte leeshoekje.
VAKANTIEGEVOEL IN DE SERRE
In het groen zitten en genieten van exotische geuren en kleurrijke bloemen terwijl het buiten koud en grijs is: dat kan in een serre. Welke planten zich daarin thuisvoelen, vertellen we je in dit artikel.
Als je van een groene serre in de winter droomt, is het vooral belangrijk om eerst een goed plan te maken. Wat wil je precies met deze serre en, als je hem nog niet hebt, waar ga je hem plaatsen? Misschien ben je al in het gelukkige bezit van een serre en wil je hem vooral anders inrichten?
Natuurlijk ook belangrijk: welke planten wil je er wegzetten en welke verzorging hebben deze nodig? Moet er een verwarmingssysteem komen en zo ja, welke?
Als je nog een serre gaat bouwen, is het ook goed om na te gaan welke behuizing en welke beglazing je wilt. Kortom: het is dus goed om eerst een duidelijk plan op papier te zetten. Een gespecialiseerd bedrijf kan je daarbij helpen..
De beste temperaturen
De temperaturen in de serre, de luchtvochtigheid en het beschikbare licht bepalen welke planten in je glazen paleis gedijen. Mediterrane gewassen hebben in de winter voor hun rustfase bijvoorbeeld temperaturen van 10 tot 16 °C nodig. Tropische gewassen daarentegen houden van wat warmere temperaturen van 18 tot 23 °C. Daarom kun je in principe drie soorten wintertuinen in de serre onderscheiden: de ‘koude wintertuin’ wordt niet verwarmd - afhankelijk van de plaatsing van de serre kunnen hier ook minustemperaturen voorkomen. In de winter is deze serre dus niet bepaald geschikt als groene woonruimte.
De ‘warme wintertuin’ wordt op zo’n manier verwarmd dat er het hele jaar een uniform, altijd warm klimaat heerst. De temperaturen liggen tussen de 20 en 23 °C en mogen nooit onder de 18 °C
VERRIJDBARE BEDDEN
Warmteminnende groenten zoals pepers profiteren van het beschermde klimaat in de serre. En dankzij de wieltjes rijd je deze verhoogde bak ’s zomers heel eenvoudig naar buiten.
VOORJAARSMAGIE OP DE HOGE VELUWE
Al 22 jaar werkt Jakob Leidekker (58) bij Het Nationale Park De Hoge Veluwe, waar hij als hoofd bedrijfsvoering graag tussen het groen staat.
“In het voorjaar zie je de natuur hier echt tot leven komen.” Terwijl het terrein jaarlijks zo’n 600.000 bezoekers verwelkomt, bloeit ook de natuur zelf op, met talloze bijzondere plant- en diersoorten.
Tekst: Eline Smits Beeld: Roy Strijker, Henk Ruseler, Jurjen Drenth, Sem Rijnhout e.a.
LENTEKRIEBELS
CHAPEAU
Dat maakt indruk. De schoonheid van primula’s komt perfect tot zijn recht in dit vakkundig samengestelde boeketje met vier bloemkleuren. Het arrangement is iets breder geschikt om de ronde lijn van de hoed te volgen. De kleuren van de bloemen worden versterkt door de koorden die om de hoed zijn gewikkeld.
Primula’s brengen kleur op grijze dagen. Vooral als ze verrijkt worden met gehaakte of geborduurde exemplaren van kleurrijke wol. Dan worden deze tere bloemen opvallende, creatieve blikvangers.
BLOEMENSLINGER & BROCHE
Maak voor de slinger trosjes bloemen in afwisselende kleuren met draad aan elkaar. Ga zo door tot je een mooie bloemenketting hebt.
Voor de broche
Haak één primulabloem en één blad en lijm die op een brochespeld
Voor de bloem
1E TOER GOUD (HART): haak met haaknaald nr. 4,5 4 lossen (l) en sluit ze in een ring met 1 halve vaste (hv). Haak 9 vasten (v) in de ring. Sluit met 1 hv en hecht de draad af. 2E TOER ROOD: hecht de rode draad aan een willekeurige steek. *Haak 3 l als beginstokje. Haak in dezelfde steek 1 stokje (st) + 2 dubbelstokjes (dst) + 1 st allemaal samen*. Haak 3 l, sla 1 steek over, ga naar de volgende steek en herhaal *-* 5 x zodat er 5 bloemblaadjes ontstaan.
Voor het blad
1E TOER IN GROEN: haak 13 l, keer en haak 1 v, 2 hst, 1 v, 1 st, 3 dst, 1 st, 1 v, 2 hst in de laatste l in de hoek. Haak aan de ander kant terug: 3 v en dan weer 1 v, 2 hst, 1 v, 1 st, 3 dst, 1 st, 1 v, 2 hst. Haak 2 v in de laatste l en werk de draden weg.