Veertig prikkelende vragen en inspirerende antwoorden voor de veertig dagen voor Pasen Waarom legde Jezus zoveel nadruk op het lijden? Hoe raak ik (nog) meer onder de indruk van Jezus’ lijden? Wat is de impact van het lijden van Jezus in mijn eigen leven? In dit boek vind je mogelijkheden om een periode apart te zetten voor verstilling, verdieping en reflectie. De veertig vragen en antwoorden zijn gebaseerd op Lukas 9-23 en willen je inspireren en uitdagen in je dagelijks leven. Willem J. Ouweneel en Paulien Vervoorn hopen dat je het lijden en sterven van Jezus op een nieuwe manier gaat beleven. Inclusief reflectievragen, gebedsideeën, liederen, leessuggesties, creatieve zondagsexperimenten en downloads. Geschikt voor individueel gebruik en voor groepen. Willem J. Ouweneel (1944) is emeritus hoogleraar in de theologie en preekt en spreekt in vele plaatsen en landen. Paulien Vervoorn (1978) is spreker en coacht en traint anderen in het (s)preken. Daarnaast coacht ze bij vragen over identiteit en het maken van passende keuzes.
ISBN 978 90 435 2392 9 NUR 707
Willem j. Ouweneel & Paulien Vervoorn
UITGEVERIJ KOK – UTRECHT
veertigvragentijd
Veertigvragentijd
KOK
omslag compleet 40vragentijd_E.indd 1
Willem j. Ouweneel & Paulien Vervoorn
veertig vragen tijd 05-12-14 11:54
Willem j. Ouweneel & Paulien Vervoorn
veertig vragen tijd
UITGEVERIJ KOK – UTRECHT
binnenwerk_40vragentijd_schets_l.indd 3
05-12-14 11:52
Voorwoord Waarom legt Jezus zoveel nadruk op het lijden? Hoe raak ik (nog) meer onder de indruk van Jezus’ leven? Wat is de impact van het lijden van Jezus in mijn eigen leven? Hoe kan ik in de veertigdagentijd ruimte maken voor verstilling, verdieping en reflectie?
Het lijkt alsof er in de aanloop naar Pasen steeds meer mensen bezig zijn met deze vragen. Maar hoe vind je de inspiratie om antwoorden op deze vragen te vinden? Ons boek Veertigvragentijd probeert je daarbij te helpen. Tijdens de veertigdagentijd stellen we elke dag een prikkelende vraag en geven we een antwoord dat gebaseerd is op Lukas 9-23. We willen je veertig inspirerende en uitdagende antwoorden geven, maar ook zeer praktische toepassingen voor je dagelijks leven. Het is ons verlangen dat Lukas’ boodschap veertig centimeter zakt: van je hoofd naar je hart. (Disclaimer: We richten ons in ons boek tot volgelingen van Jezus en hen die dat graag willen zijn. De boodschap van Lukas is vaak bemoedigend, maar kan ook wel eens heel confronterend zijn!) Veertigvragentijd bestaat uit veertig keer een vraag en een antwoord naar aanleiding van een Bijbelgedeelte uit Lukas. Reflectievragen, gebedsideeën, liederen of een extra Bijbeltekst helpen je om de tekst naast je eigen leven te leggen. De zondagen springen eruit door een andere opzet, omdat de zondag niet meetelt voor de veertigdagentijd. Je wordt op zondag uitgedaagd door een zogenaamd ‘experiment’ om de leesstof van de afgelopen week in de praktijk te brengen. We bedanken Sietske Dijkstra, Frank Vervoorn en Jan Wolsheimer voor hun feedback op een eerdere versie van dit boek. We hopen en bidden dat het lijden en sterven van Jezus op een nieuwe manier voor je gaan leven! Een bijzondere veertigdagentijd gewenst!
Extra o pdrach ten en alle links uit dit boe downlo k aden? G a naar www.pa ulienve rvoorn.n bestell l/ en/ebo okvvt.
Willem J. Ouweneel en Paulien Vervoorn
veertigvragentijd
binnenwerk_40vragentijd_schets_l.indd 7
7
05-12-14 11:52
inhouds opgave 01 Waarom legt Jezus zoveel nadruk op zijn lijden? (Lukas 9:21-50) 02 Hoe kan ik bijna blindelings achter Jezus aan gaan? (Lukas 9:51-62) 03 Het is fijn als je bovennatuurlijk genezen wordt; maar wat is nu het nut van al die wondertekenen van Jezus? (Lukas 10:1-24) 04 De wetgeleerde wil weten wie zijn ‘naaste’ is. Waarom zet Jezus die vraag helemaal op zijn kop? (Lukas 10:25-37) Zondag 1: Naar buiten! 05 Hoe kan Jezus de overijverige Martha afvallen en Maria prijzen? (Lukas 10:38-42) 06 Waar moet ik op letten als ik bid? (Lukas 11:1-13) 07 Waaruit bleek dat Jezus daadwerkelijk het Koninkrijk van God in de wereld bracht? (Lukas 11:14-32) 08 Waarom heeft Jezus zo’n hekel aan wetticisme? (Lukas 11:33-54) 09 Wanneer blijkt of ik echt ‘rijk in God’ ben? (Lukas 12:1-21) 10 Waarom krijg ik de opdracht om Gods Koninkrijk te zoeken? (Lukas 12:22-40) Zondag 2: De natuur in! 11 Met wat voor doop moest Jezus nog gedoopt worden? (Lukas 12:41-59) 12 Waarom lijden mensen? (Lukas 13:1-17) 13 Waarom moet ik ‘strijden’ om het Koninkrijk van God binnen te gaan? Het is toch allemaal genade? (Lukas 13:18-35) 14 Hoe kan Jezus bezwaar hebben tegen een nauwgezette onderhouding van Gods geboden? (Lukas 14:1-24) 15 Eist Jezus geen onmogelijke dingen, zoals mijn ouders haten, een kruis dragen en al mijn bezit weggeven? Dat doet toch niemand?! (Lukas 14:25-35) 16 Hoe kan het dat Jezus de zondaars de hand boven het hoofd houdt en de godsdienstige mensen veroordeelt? (Lukas 15:1-10) Zondag 3: Running Dinner 17 Hoe leert de jongste zoon het hart van de vader kennen? (Lukas 15:11-32) 18 Hoe kan Jezus de oneerlijkheid, of in elk geval het jagen naar
8
binnenwerk_40vragentijd_schets_l.indd 8
05-12-14 11:52
eigenbelang van de rentmeester prijzen? (Lukas 16:1-18) 19 Gaan miljardairs automatisch verloren, en worden arme sloebers automatisch behouden? (Lukas 16: 19-31) 20 Wat heeft geloof met dankbaarheid te maken? (Lukas 17:1-19) 21 Wanneer komt het Koninkrijk? (Lukas 17:20-37) 22 Wat voor geloof wil Jezus zien als Hij terugkomt? (Lukas 18:1-17) Zondag 4: Zet je wekker! 23 Waarom aarzelde de rijke jongeling om Jezus te volgen? (Lukas 18:18-34) 24 ‘Het geloof is uit het gehoor’ of komt er ook ‘zien’ aan te pas? (Lukas 18:35–19:10) 25 Waarom wordt de ene christen uiteindelijk meer beloond dan de ander? Het is toch allemaal genade wat we voor de Heer mogen doen? (Lukas 19:11-27) 26 Hoe kan het toch dat de mensen die hier zo enthousiast riepen: ‘Gezegend is de Koning,’ een paar dagen later riepen: ‘Kruisig Hem!’? (Lukas 19:28-48) 27 Welke lessen wil Jezus voor zijn lijden nog meegeven? (Lukas 20:1-18) 28 Hoe gaat Jezus met strikvragen om? (Lukas 20:19-40) Zondag 5: Levenslessen in huis 29 ‘Wat denken jullie van de Messias?’ Wat een pakkende vraag! Wat zou ik kunnen zeggen? (Lukas 20:41–21:4) 30 Waarom spreekt Jezus zo uitvoerig over de moeilijke tijden die zijn volgelingen zouden moeten doormaken? (Lukas 21:5-19) 31 Wanneer komt Jezus terug? (Lukas 21:20-38) 32 Wat was de diepste reden dat Jezus het Avondmaal heeft ingesteld? (Lukas 22:1-20) 33 Welke lessen geeft Jezus mee tijdens de Paasmaaltijd? (Lukas 22:21-34) 34 Wat kan ik leren van de manier waarop Jezus omgaat met zijn diepste emoties van verdriet en angst? (Lukas 22:35-53) Zondag 6: Tijd voor de begraafplaats of tijd voor veertig teksten? 35 Waarom faalde Petrus, terwijl hij eerst zo zeker was van zichzelf? (Lukas 22:54-71) 36 Waarom werden Pilatus en Herodes ‘vrienden’? (Lukas 23:1-12) 37 Waarom koos het volk uiteindelijk Barabbas en niet Jezus? (Lukas 23:13-25) 38 Hoe brengt Jezus het op om voor zijn vijanden te bidden? (Lukas 23:26-38) 39 Wat is er zo bijzonder aan het gesprek tussen Jezus en de moordenaar? (Lukas 23:39-49)
40 Waarom was de begrafenis van Jezus zo belangrijk? (Lukas 23:50-56) Over ons
veertigvragentijd
binnenwerk_40vragentijd_schets_l.indd 9
9
05-12-14 11:52
01
Waarom legt Jezus zoveel nadruk op zijn lijden?
(Lukas 9:21-50)
Het is bijzonder om te zien op welk moment Jezus begint met spreken over zijn lijden. Helemaal enthousiast belijdt Petrus Hem als de Messias van God (vs. 20), en meteen daarop kondigt Jezus voor de eerste keer aan dat Hij zal lijden, verworpen worden, sterven – en trouwens ook weer opstaan (vs. 22). Even later, nadat Hij een demon heeft uitgedreven, doet Hij opnieuw die aankondiging (vs. 44). Dat moet voor zijn volgelingen behoorlijk schokkend zijn geweest. Lijden en sterven!? (Dat van het weer opstaan uit de dood drong niet eens tot hen door.) Een dergelijke schandelijke dood past toch niet bij het joodse beeld van een Messias die over de aarde zou regeren?! Nog merkwaardiger: drie van Jezus’ volgelingen mogen mee de berg op en krijgen daar Jezus te zien, in een stralende verschijning (vs. 29), samen met de twee grootste profeten uit het Oude Testament: Mozes en Elia. En waar hebben die drie het over? Over Jezus’ ‘heengaan’ dat Hij zou volbrengen in Jeruzalem (vs. 31)! Dat betekent: zij spraken over zijn naderende dood! Die ‘verheerlijking op de berg’ was een voorproefje van het komende Koninkrijk van God, waarin Christus de stralende Koning zal zijn (vs. 27). Maar er kán geen glorieus Koninkrijk zijn zonder dat Jezus eerst gestorven en opgestaan is, omdat dat Koninkrijk gegrond is op zijn dood en opstanding. Bijzonder dat dat allemaal in Lukas 9 al ter sprake komt. Hier begint eigenlijk al de lijdensgeschiedenis. Daarom beginnen we ook vanaf hier in Lukas te lezen, en houden dat elke dag vol tot het slot van dit evangelie. Tegelijk begint hier, hoe vreemd het misschien klinkt, ook ónze ‘lijdensgeschiedenis’. Als het om de verzoening en verlossing gaat, heeft Jezus alléén geleden. Daar hebben wij niets aan bijgedragen. Maar als het erom gaat wat een onrechtvaardige wereld Hem heeft aangedaan, lijden zijn volgelingen met Hem mee. Als je een volgeling van Jezus wilt worden, moet je jezelf wegcijferen en elke dag je kruis opnemen (vs. 23). Niet Jezus’ kruis, maar je eigen kruis. Het kruis van de spot en de smaad die je, als je Jezus echt consequent navolgt, kunt verwachten van de mensen die van Jezus niets moeten hebben (vgl. Joh. 15:20; 2 Tim. 3:12). Er is geen andere weg naar het Koninkrijk: alleen als we met Hem lijden, zullen we ook met Hem verheerlijkt worden (Rom. 8:17). Als we deel hebben aan Christus’ lijden, zullen wij ons ook kunnen verheugen als zijn heerlijkheid openbaar wordt bij zijn wederkomst (1 Petr. 4:13).
10
binnenwerk_40vragentijd_schets_l.indd 10
05-12-14 11:52
Jezus laat zien dat Hij de weg gaat van verzoening en verlossing, maar Hij kondigt ook alvast aan dat wij deel hebben aan zijn lijden.
Lezen Vanaf vers 21 zie je een grote omslag in het onderwijs van Jezus. De discipelen rolden van de ene emotie in de andere bij het heftige nieuws over zijn dood. Verplaats je eens in een van de omstanders en lees het Bijbelgedeelte van vandaag nog eens alsof je het voor het eerst leest. Welke emoties zou jij gehad hebben? De discipelen stonden versteld van de grootheid van God (vers 43). Waar zou jij vooral van onder de indruk zijn geweest? Schrijven Petrus, Jakobus en Johannes gingen met Jezus de berg op om te bidden. Zou jij willen groeien in gebed in deze veertigdagenperiode? Waarom wel of niet?
De Veertigdagentijd is al sinds de Vroege Kerk een periode van vasten en van reflectie op het geloofsleven. Op de zes zondagen wordt niet gevast, waardoor we niet op 46 dagen, maar op 40 dagen uitkomen. Wat zou jij willen laten qua eten, drinken en activiteiten op de doordeweekse dagen, zodat je deze periode van bezinning nog bewuster beleeft?
Zou je iets kunnen bedenken dat je bewust wel zou willen in deze periode, iets wat je in andere tijden van het jaar níét doet?
Bidden Heer, ik dank U dat U gekozen hebt voor een weg van lijden om uiteindelijk de stralende Koning te zijn. Ik ben onder de indruk van… Ik bid dat ik me de komende tijd meer en meer mag verbazen over uw toewijding aan uw Vader en aan ons, zodat ik extra bereid ben te accepteren dat U ook mijn ‘lijdensgeschiedenis’ schrijft.
veertigvragentijd
binnenwerk_40vragentijd_schets_l.indd 11
11
05-12-14 11:52
02
Hoe kan ik bijna blindelings achter Jezus aan gaan?
(Lukas 9:51-62)
Wij proberen ons veertig dagen lang te richten op het lijden van Jezus. Dat kunnen we ook, want wij staan erachter en kijken terug. Maar de volgelingen van Jezus stonden ervóór en begrepen niets van wat er zou gebeuren. De broers Johannes en Jakobus denken zelfs dat zij al (bijna) in het Messiaanse rijk leven en willen vuur uit de hemel laten neerdalen op hun vijanden om die te verteren (vs. 54). Jezus is echter niet gekomen om te verteren, maar om te verlossen. Dáárvoor zal Hij straks lijden, en eigenlijk lijdt Hij nú al – onder de tegenstand van zijn vijanden. Al in Lukas 9:51 lezen we dat het tijdstip dat Jezus in de hemel zou worden opgenomen bijna aangebroken was! We lezen niet dat de tijd nabij was dat Hij zou lijden en sterven, maar dat Hij ten hemel zou varen. Daarmee verwijst Lukas naar wat hij aan het slot van zijn evangelie zal vertellen: ‘[Jezus] werd opgenomen in de hemel’ (24:51). Maar Jezus weet natuurlijk heel goed dat de weg van de terugkeer naar de hemel loopt via Golgotha. Er kan voor Hem geen andere route zijn. Daarom zegt vers 51 (vrij vertaald) dat Hij vastberaden koers zet naar Jeruzalem, waar zijn lijden en sterven zullen plaatsvinden. Hij deinst er niet voor terug. Hij volgt als het ware blindelings de weg van zijn Vader. Het is niet gemakkelijk om Jezus op een dergelijke weg te volgen als je er geen idee van hebt wat je eigenlijk te wachten staat. Wij zeggen misschien wel: Heer, ik zal U volgen waar U ook heen gaat (vs. 57, maar we beseffen niet wat we op zo’n moment zeggen. Jezus heeft niet eens een eigen slaapplek! Wil je bij zo’n berooide Meester horen? Anderen zeggen eigenlijk: Ik wil U wel volgen, Heer, maar eigenlijk zit ik nog vast aan thuis. Mijn familie komt eerst, en dan komt Ú pas. Als je Jezus echt wilt volgen, moet Hij belangrijker voor je zijn dan de mensen van wie je op aarde het meeste houdt. Een boer die ploegt, zegt Jezus, moet rechte voren trekken. Dat kan alleen als je strak vooruitkijkt. Wie steeds terugkijkt, is ongeschikt voor het Koninkrijk. Maar vooruitkijken is zo ontzettend moeilijk, als je er eigenlijk geen idee van hebt waarom Jezus per se naar Jeruzalem wil, terwijl Hem daar alleen maar vijandschap te wachten staat. De weg achter Jezus aan is daarom een weg van geloofsvertrouwen. Je moet er wel intens op vertrouwen dat de Meester weet wat Hij doet en begrijpt waarheen Hij op weg is. We mogen er vandaag van uitgaan dat ook ónze levenstocht de goede kant uit gaat!
12
binnenwerk_40vragentijd_schets_l.indd 12
05-12-14 11:52
Blindelings achter Jezus aan gaan kan alleen als je zielsveel van Hem houdt en erop vertrouwt dat Hij de weg weet.
Denken Waarin herken jij je het meest? Heer, ik zal U volgen waar U ook heengaat; Ik wil U wel volgen, maar eigenlijk zit ik nog vast aan thuis; Ik wil U wel volgen, maar ik ben nog zo vaak bezig met wat achter me ligt. Bidden Heer, wat bent U toch bijzonder! U wist wat U te wachten stond en toch ging U vastberaden op weg om ons te behouden. Als geen ander was U in staat om vooruit te kijken en al te denken aan het moment dat U opgenomen zou worden in de hemel. Ik belijd dat ik soms te gemakkelijk zeg dat ik U wel volg en niet eens denk aan het lijden dat dat misschien met zich meebrengt. Ik zeg er ook eerlijk bij dat ik andere keren te veel bezig ben met de mensen om me heen en mijn uitgangspunten baseer op ervaringen uit het verleden. Daarom wil ik ervoor kiezen om opnieuw vooruit te kijken. Ik wil me niet laten tegenhouden door ‌ Ik wil me toevertrouwen aan U, omdat U weet wat de goede weg voor me is.
veertigvragentijd
binnenwerk_40vragentijd_schets_l.indd 13
13
05-12-14 11:52
03
et is fijn als je bovennatuurlijk genezen wordt; maar H wat is nu het nut van al die wondertekenen van Jezus?
(Lukas 10:1-24)
Alleen via lijden en sterven bereikt Jezus uiteindelijk het Koninkrijk van God. Daar loopt Hij alvast op vooruit door 70 volgelingen het land door te sturen om de mensen te vertellen dat dat Koninkrijk van de Messias er aankwam. Dat zijn geen loze praatjes: de krachten van dat Koninkrijk vergezellen de leerlingen als bewijs dat God naar zijn volk omziet. De realiteit van het Koninkrijk wordt zichtbaar, doordat de leerlingen zieken genezen en demonen uitdrijven. Die wonderen maken op de toehoorders veel indruk. Des te ernstiger is het als zij de boodschap van het naderende Koninkrijk van de hand wijzen. Daarom laat Jezus niet alleen glorie verkondigen (die in de wonderen tot uiting komt), maar ook oordeel over de tegenstanders. De wondertekenen maken ook indruk op de volgelingen zelf. Met enthousiaste verhalen komen ze bij Jezus terug. Jezus breekt die verhalen niet af, integendeel, Hij onderstreept ze. Hij zegt er wel bij dat één ding nog veel belangrijker is: het feit dat God je kent en jouw naam in zijn boek heeft opgeschreven! Genezing en bevrijding zijn prachtig – maar in Gods handpalm geschreven te staan (vgl. Jes. 49:16) is nog veel prachtiger. Het aantal mensen dat de boodschap van de 70 afwees, was helaas heel wat groter dan het aantal mensen dat hun boodschap aannam. Het ‘wee u’ van vers 13 was helaas realiteit. Je zou je kunnen voorstellen dat dat bij Jezus tot grote teleurstelling moet hebben geleid. De meeste mensen wilden er immers niets van weten dat Hij gekomen was om hen te bevrijden. Maar nee hoor, op dat moment brak Jezus door de Geest uit in vreugdegejuich (dat staat er letterlijk in vs. 21). Jezus juicht over het feit dat de verheven ‘dingen van God’ niet gepakt kunnen worden door de mensen die wijs in eigen ogen zijn, maar alleen door mensen die geleerd hebben als de ‘kinderen’ te zijn (Matt. 18:3-4). Dat zijn de mensen die nederig van hart zijn. Zij zijn de gelukkigen die dingen zien die anderen niet kunnen zien. Wat een geluk om in de tijd van Jezus te mogen leven! Profeten als Jesaja en Jeremia en koningen als David en Salomo, hebben intens uitgekeken naar de Messias, zegt Jezus. Nu is Hij dan toch echt gekomen! En als je wordt als de kinderen, krijg je geopende ogen zodat je het ook echt gaat zien. Genezing en demonenuitdrijving kan ieder mens met zijn fysieke ogen zien. Maar wie Jezus is, wie de Vader is, en wat Gods Koninkrijk betekent, kun je alleen zien als de ogen van je hart geopend zijn.
14
binnenwerk_40vragentijd_schets_l.indd 14
05-12-14 11:52
De realiteit van Gods Koninkrijk wordt zichtbaar door genezing, maar nog belangrijker: de Koning kent je en heeft jouw naam opgeschreven!
Schrijven Lees Lukas 10:1-20. Welke opdrachten geeft Jezus aan de zeventig? Bid tot de Heer van de oogst dat Hij arbeiders in zijn oogst uitzendt (vers 2)
Bidden Ik dank U, Vader, dat ik mag weten dat mijn naam staat opgeschreven in de hemel. Niets kan mij meer vreugde geven dan deze zekerheid. Ik dank U dat U mijn ogen hiervoor hebt geopend. Dank U, Jezus, dat U de zeventig uitzond en dat U mij uitzendt. Ik bid voor meer werkers in de oogst. Ik dank U ook voor de kracht waarmee het Koninkrijk gepaard gaat. Ik moet denken aan … en ik bid voor hun genezing. Ik bid om bevrijding voor … Ik bid dat … ook zeker leren weten dat hun namen staan opgeschreven in de hemel. Open hun ogen en geef mij zicht op de juiste openingen om hierover in gesprek te gaan. Ik verlang ernaar dat zij net als ik zullen weten dat U hen kent, zodat we ook hierover in vreugdegejuich kunnen uitbreken!
veertigvragentijd
binnenwerk_40vragentijd_schets_l.indd 15
15
05-12-14 11:52
Veertig prikkelende vragen en inspirerende antwoorden voor de veertig dagen voor Pasen Waarom legde Jezus zoveel nadruk op het lijden? Hoe raak ik (nog) meer onder de indruk van Jezus’ lijden? Wat is de impact van het lijden van Jezus in mijn eigen leven? In dit boek vind je mogelijkheden om een periode apart te zetten voor verstilling, verdieping en reflectie. De veertig vragen en antwoorden zijn gebaseerd op Lukas 9-23 en willen je inspireren en uitdagen in je dagelijks leven. Willem J. Ouweneel en Paulien Vervoorn hopen dat je het lijden en sterven van Jezus op een nieuwe manier gaat beleven. Inclusief reflectievragen, gebedsideeën, liederen, leessuggesties, creatieve zondagsexperimenten en downloads. Geschikt voor individueel gebruik en voor groepen. Willem J. Ouweneel (1944) is emeritus hoogleraar in de theologie en preekt en spreekt in vele plaatsen en landen. Paulien Vervoorn (1978) is spreker en coacht en traint anderen in het (s)preken. Daarnaast coacht ze bij vragen over identiteit en het maken van passende keuzes.
ISBN 978 90 435 2392 9 NUR 707
Willem j. Ouweneel & Paulien Vervoorn
UITGEVERIJ KOK – UTRECHT
veertigvragentijd
Veertigvragentijd
KOK
omslag compleet 40vragentijd_E.indd 1
Willem j. Ouweneel & Paulien Vervoorn
veertig vragen tijd 05-12-14 11:54