TussenRuimte 2014 | 3
nieuw bij kok
TussenRuimte TIJDSCHRIFT VOOR INTERCULTURELE THEOLOGIE
anja grebe
Het Vaticaan alle schilderijen Vaticaanstad meet 0,44 vierkante kilometer, maar de kunstcollectie is van wereldformaat. De Sixtijnse kapel met de Pietà van Michelangelo, werken van Giotto, Fra Angelico, Titiaan en Caravaggio - de grootste namen uit de geschiedenis bevinden zich hier. Het Vaticaan-alle schilderijen biedt een ongeëvenaard overzicht van deze monumentale collectie.
Anja Grebe doceert kunstgeschiedenis aan de Universiteit van Erlangen-Neurenberg en maakte naam met haar publicaties over middeleeuwse en moderne kunst. Haar Het Vaticaan is een erudiet overzichtswerk. Onmisbaar voor liefhebbers van de middeleeuwse Italiaanse schilderkunst.
€ 55,00 (vanaf 24-12-2014 € 69,99) | gebonden in cassette | 652 blz. www.kok.nl
140825-TussenRuimte.indd 1
kokBOtussenruimte0914.indd 1
2014 | 3
uitgezonden
18-08-14 11:55
9/10/14 1:07 PM
TR
IN H O U D
3 Redactioneel 15 Column
4
VISIE | Eleonora Hof en Wilbert van Saane Zending: kwetsbare ontmoeting over grenzen
9
DEBAT | Gerard Verbeek Tussen ‘eigen initiatief’ en ‘gevraagd worden’ Aspecten van korte- en langetermijnuitzending
28 Opgetekend 36 Was getekend 41 Column 54 Beeldmeditatie
16
56 Impressies
REACTIE | Wiel Eggen – Pieter Boersema Bekeringsgerichte zendelingen en de opkomst van de democratie Bij Robert Woodberry’s ‘Missionary Roots of Liberal Democracy’
58 Boeken PORTRET | Arjan Hilbers – Piet Both – Karsten van Staveren Er is werk te doen
60 Film
20
61 Muziek 62 Agenda
30
ANTITHESE | Arco de Leede Dienende ondersteuning Beleidsveranderingen bij Interserve
64 Vooruitblik
37
MENSEN IN BEELD | Jan Heuft ‘Ik wil leven, en een ander zin geven om te leven’ Witte Zusters en Witte Paters
42
INTERVIEW | Laura Dijkhuizen, Aart Mak, Wilbert van Saane Mensen in de zending anno 2014 PERSPECTIEF | Gert Noort Tijd voor verandering Pleidooi voor samenwerking in missionaire training
48
Uitgezonden
kokBWtussenruimte0814aangepast2.indd 1
1
9/10/14 1:45 PM
TR
C OL OF ON
TussenRuimte tijdschrift voor interculturele theologie jaargang 7 | nummer 3 | september 2014 ISSN 0165-988X
Redactie Tom Boesten, Piet Both, Laura Dijkhuizen, Eleonora Hof, Aart Mak, Wilbert van Saane (hoofdredacteur), Arjan Schoemaker, Karsten van Staveren, Chris Vonck Eindredactie Marieke van der Giessen-van Velzen
TussenRuimte is een oecumenisch kwartaaltijdschrift voor interculturele theologie, geredigeerd door een Nederlands-Belgische redactie. TussenRuimte doet in woord en beeld verslag van gelovige en missionaire initiatieven, lokaal en wereldwijd. Het tijdschrift wil vanuit het christelijk geloof inspireren en reflecteren op religies en culturen, met de bedoeling steeds opnieuw een proces van verstaan op gang te brengen. Zo kan ruimte ontstaan voor de betekenis van het evangelie in onze tijd.
Redactieadres Redactie TussenRuimte Nederlandse Zendingsraad Hoofdstraat 51 3971 KB Driebergen T (0343) 745 245 E redactie@tussenruimte.com W www.tussenruimte.com Basis-layout Peter Slager | Garage bno Illustraties Lisette van Beek, travellust.nl (omslag), Interserve Nederland (31-35), European Christian Mission (44), Mensen met een Missie (45), Kerk in Actie (47, 64) Abonnementenadministratie
TussenRuimte is een uitgave van de Nederlandse Zendingsraad (NZR) in samenwerking met de Verenigde Protestantse Kerk in België en uitgeverij Kok in Utrecht. © 2014 Uitgeverij Kok en de redactie van TussenRuimte Overname van artikelen is alleen toegestaan na schriftelijke toestemming van de redactie.
VBK | media, abonnementen Postbus 13288 3507 LG Utrecht T 088 – 700 2700 (09.00-12.00) E abonnementen@kok.nl Abonnementsprijs met ingang van 1 januari 2014 Een jaarabonnement in Nederland kost € 41,00; in België € 44,00; elders in Europa € 48,00. Een studentenabonnement kost € 27,50. Losse nummers kosten € 10,50 (exclusief porto). Een proefabonnement van twee nummers kost € 15,00. Het abonnementsjaar loopt van januari tot en met december. Abonnementen worden stilzwijgend verlengd, tenzij minimaal zes weken voor het einde van de abonnementsperiode schriftelijk is opgezegd. Adreswijzigingen graag drie weken voor de ingangsdatum schriftelijk doorgeven.
Deze uitgave is gedrukt op papier van verantwoorde herkomst.
2
TussenRuimte 2014
kokBWtussenruimte0814aangepast2.indd 2
|
3
9/10/14 1:45 PM
R EDACTI O N E E L
Uitgezonden Overheden zenden ambassadeurs uit, de media verslaggevers. Bedrijven posten medewerkers in kantoren elders in de wereld. Sportbonden zorgen ervoor dat de beste sporters de eer van het land verdedigen op internationale toernooien. Ook de kerk stuurt mensen uit. Nu eens lijken deze gezonden mensen op ambassadeurs, dan weer op verslaggevers. Nu eens klaren ze een kortlopende klus, dan weer vertegenwoordigen ze hun zenders voor langere tijd. Dit laatste Redactioneel schrijf ik een paar dagen na onze uitzenddienst. Met mijn gezin vertrek ik opnieuw voor enkele jaren naar Libanon. Een hartverwarmend moment was het, die zondagmorgen in de kerk. Er werd voor ons gebeden en gezongen, we kregen een zegen mee. De gemeente schaarde zich achter onze opdracht en zal er bij betrokken blijven de komende jaren. We hopen dat onze uitzending een brug slaat tussen Nederland en Libanon, waardoor gemeenteleden in die heel verschillende landen zich met elkaar verbonden weten. In onze uitzenddienst werd gelezen uit het boek Handelingen, over de zending van Barnabas en Paulus vanuit de gemeente van AntiochiÍ. Blijkbaar was het op pad sturen van mensen al in de vroege kerk een heel natuurlijke zaak. De Heilige Geest leidde het proces, zo lezen we in Handelingen. Vanuit een meer menselijk perspectief: er was werk te doen en de gemeente van AntiochiÍ nam verantwoordelijkheid. Het evangelie moest verkondigd worden, gelovigen bezocht, collectes voor armen opgehaald. Dit werk werd niet gedelegeerd aan anonieme gezanten, maar werd verricht door gemeenteleden met een naam, die de relaties in de vroegchristelijke familie onderhielden en nieuwe banden aangingen. In dit nummer van TussenRuimte denken we na over de uitzending van christenen vandaag. Wie worden uitgezonden? Waar komen ze vandaan? Waar gaan ze naar toe? Voor hoe lang? Wat doen zij zoal? Wat is de betekenis van het zenden van mensen in een tijd waarin intercontinentaal reizen zo gemakkelijk is en mensen via sociale media voortdurend met elkaar in verbinding staan? Hoe maken missionaire organisaties daar beleid op? We hopen dat deze verzameling van verhalen en visies licht werpt op het uitzenden van mensen in missionaire dienst vandaag. — Wilbert van Saane, hoofdredacteur van TussenRuimte
Uitgezonden
kokBWtussenruimte0814aangepast2.indd 3
3
9/10/14 1:45 PM