De oorlog die ik eindelijk won - Kimberly Brubaker Bradley.9789026622823

30 mm

KIMBERLY BRUBAKER BRADLEY

‘Zorgzaam, dapper, oprecht en wijzer dan haar leeftijd doet vermoeden. Ada blijft je bij, net als dit boek. Prachtig.’ – Kirkus Reviews ‘Verbluffend mooi. Ada is een van de onvergetelijkste personages in de moderne kinderliteratuur.’ – The Washington Post ‘Zelden is een boek zo eerlijk en gedurfd. Er zit troost in Ada’s verlangen om lief te hebben en te groeien.’ – The New York Times Kimberly Brubaker Bradley’s eerste boek over Ada, De oorlog die mijn leven redde, won verschillende prijzen en ontroerde lezers van jong tot oud.

De oorlog die ik eindelijk won

De Tweede Wereldoorlog is in volle gang, en Ada en haar broertje Jamie zijn vanuit Londen geëvacueerd naar het landgoed van de strenge lady Thornton. Daar wordt Ada aan haar klompvoet geopereerd, wat haar leven op zijn kop zet. Ze is niet langer het misvormde en beschadigde meisje waar haar moeder zo’n hekel aan had. Maar wie is ze dan wel? Terwijl de oorlog steeds dichterbij komt, voert Ada een innerlijke strijd met zichzelf. Zal het haar lukken om te wennen aan haar nieuwe leven en vrede te sluiten met haar verleden?

De oorlog die ik

eindelijk

won

ISBN 978 90 266 2282 3 NUR 283

KIMBERLY BRUBAKER BRADLEY www.kokboekencentrum.nl

De auteur van De oorlog die mijn leven redde

nuttigs.’ Ze ging op de rand van het bed zitten, stroopte haar sokken af en wriemelde vlak voor mijn gezicht met haar voeten, gezonde voeten. ‘Ik mot zo aan het werk.’ ‘Goed, mam.’ Ik trok de stoel die bij het raam stond naar me toe, schoof hem over de bloedvlek. Ik schuifelde zijwaarts over de grond, zorgde ervoor dat mijn slechte voet uit mams gezichtsveld bleef. Ik trok me op aan onze tweede stoel, ging zitten, stak een gaspit aan en zette de ketel op het vuur. ‘Smeer meteen een boterham voor me,’ zei mam. ‘Met worst. Ook voor je broer.’ Ze lachte. ‘En wat er over is, mik je maar uit het raam. Benieuwd wat Stephen White van jouw kookkunsten vindt. Nou?’ Ik zweeg. Ik sneed twee dikke plakken brood en legde de rest terug in het aanrechtkastje. Jamie kwam toch pas thuis als mam weg was en zou wat er nog over was met me delen. Altijd. De thee was klaar en mam pakte haar mok. ‘Ik zie die blik in jouw ogen heus wel, meissie. Wees blij dat ik het volhou met je, da’s lastig genoeg. Geloof me, het kan nog veel en veel erger.’ Ik schonk mezelf ook een kop thee in. Ik nam een flinke slok en voelde de hete vloeistof door mijn slokdarm naar mijn maag glijden. Mam maakte geen geintjes. Maar dat deed ik evenmin. Strijd en oorlog zijn van alle tijden en komen in vele vormen. Mijn verhaal begint vier jaar geleden, aan het begin van de zomer van 1939. Engeland stond op de rand van een nieuwe grote oorlog, de oorlog waar we nu middenin zitten. De meeste mensen waren bang. Ik was tien, al wist ik dat zelf toen niet precies. Ik had weleens van Hitler gehoord, uit flarden van gesprekken en scheldkannonades die vanaf de straat door mijn venster op driehoog naar binnen dwarrelden, maar ik maakte me om hem of om welke oorlog die zou kunnen uitbreken dan ook geen moment druk. Door wat ik al verteld heb zou je kun8

De_oorlog_die_ik_eindelijk_won_BRUBAKER_druk1_binnenwerk_proef4.indd 6

15-11-18 08:33

De oorl

Hoofdstuk 1 Hoofdstuk Hoofdstuk 11

Je‘Ada! kuntWeg heel wat weten, maar dat wil nietZe zeggen dat je hetZe ookgreep alle­ bij dat raam!’ Mams stem. schreeuwde. ‘Ada! Wegtrok. bij dat raam!’ Mams Zegrond. greep mijngelooft. arm, Ik kukelde van destem. stoelZe en schreeuwde. viel hard op de maal mijn trok. Ik van destem stoel en­Sviel hard dedat grond. ‘Ikarm, zeiJeiets tegen Stephen White, meer niet.’ Ik op wist een ‘Ada! moet watkukelde drinken!’ De van usan, dwingend. ­Susans ‘Ik zei iets tegen Stephen White, meer niet.’ Ik wist dat een weerwoord verstandig was, maar mijn mond was sneller handen die eenniet mok koude thee in de mijne drukten. weerwoord nietzei verstandig was,Echt mijn mond was sneller dan‘Hoef mijnikbrein. Bovendien was ikmaar een bijtertje geworden, die niet,’ ik. ‘Geen zin. niet.’ dan mijn brein. Bovendien was ik een bijtertje geworden, die zomer. Susan vouwde mijn vingers om de mok. ‘Snap ik,’ zei ze, ‘maar zomer. Mamhet. gafDit meis een klap. Hard. Mijn hoofd bonkte de probeer het laatste wat ze je geven. Morgen heb tegen je dorst.’ Mam gaf me een klap. Hard. Mijn hoofd bonkte tegen de stoelpoot en even zag sterretjes. Mijn rechtervoet was ik misvormd; bij‘Jij de praat enkel helemaal maakte hijmet een nierare stoelpoot en even zag ik sterretjes. ‘Jij praat helemaal met niemand!’ zeiknik. mam. bij dat vriendelijk ik zijwaartse Dat‘Kijken was mijn heleraam levenmag, al zozogeweest. De ben botten mand!’ zei mam. ‘Kijken bij dat raam mag, zo vriendelijk ben ik wel,mijn maarenkel als jijwaren je neus laat zien, laatmijn staan met schraapten iemand kletst, van scheefgegroeid: tenen over wel, maar als jij je neus laat zien, laat staan met iemand kletst, spijker dicht.’ de vloerikenhem de zool van mijn voet wees omhoog. Lopen deed gespijker ik hem dicht.’ ‘Jamie wel buiten,’ mompelde ik. open en bloedde als ik het meen pijn.isDe huid van mijn voet barstte ‘Jamie iswaarom wel buiten,’ mompelde ik. ‘Die is normaal. Anders ‘Ja. En ook niet?’ zei mam. probeerde. ‘Ja. En waarom ook niet?’ zei mam. ‘Die is normaal. Anders as Het jij.’ was de avond van 16 september 1940, een maandag, en ik lag as Ik jij.’beet op mijn tong, hield binnen wat ik wilde zeggen, in het ziekenhuis. Het was oorlog: Hitler had het ruim een jaar aan Ik beetalleen op mijn tong, hield binnen wat ikzag wilde zeggen, schudde hoofd. de stok met zo’n verongelijkt beet­je de helemijn wereld, ik alToen elf jaar. ik de bloedschudde alleen verongelijkt mijn ik de bloedvlek de vloer. Lieve help.artsen Die hoofd. was vanToen eerderzag Ik Deop volgende dag zouden de bijl zetten indie demiddag. vergroeide vlek op de vloer. Lieve help. Die was van eerder die middag. Ik had het nog niet schoongemaakt. Als mam dat zag, zou ze een botten van mijn enkel en de boel netjes aan elkaar maken, recht, zohadeen hetbij nog niet optellen. schoongemaakt. Als mam daterzag, ze een en elkaar Meteen. eenzou probleem als het hoorde. De optellen. kans bestond dat deDan voethad hetik dan weer zou gaan en een bij elkaar Meteen. Dan had ik er een probleem bij. Ik schuifelde erheen en ging erbovenop zitten. Mijn misdoen. bij. Ik schuifelde erheen en ging erbovenop zitten. Mijn mismaakte voetdepropte ik onder mijn me billen. Ik bracht mok thee die ­ S usan had gegeven naar mijn lipmaakte voet propte onder ‘Zet maar ’es eenikpot theemijn voorbillen. me,’ zei mam. ‘Doe je iets pen.‘Zet Ik dwong mezelf ervan te drinken. Mijn keel leek te worden maar ’es een pot thee voor me,’ zei mam. ‘Doe je iets 7 77

De_oorlog_die_ik_eindelijk_won_BRUBAKER_druk1_binnenwerk_proef4.indd 7 De oorlog die mijn leven redde 1-256.indd 7

15-11-18 05-12-16 08:33 13:15

nuttigs.’ Ze ging de randenvan het bed dichtgeknepen. Ik op kokhalsde morste theezitten, op de stroopte dekens enhaar het sokken af en wriemelde vlak voor mijn gezicht met haar voedienblad. ten,Susan gezonde voeten. ‘Ik mot zo aandehet werk.’ slaakte een zucht. Ze depte natte plekken en gebaarde ‘Goed, mam.’ Ik trok de stoel die bij het raam naar naar een zuster die de vensters aan het verduisterenstond was dat ze me het toe, schoof dienblad weghem kon over halen.de bloedvlek. Ik schuifelde zijwaarts over de Al grond, ervoor datoorlog mijn werden slechte voet mams vanafzorgde het begin van de bij hetuitvallen vangede zichtsveld bleef.verduisterd Ik trok memet opgordijnen aan onzeen tweede stoel, zitavond de ramen schermen omging te voorten, stakdateen gaspit aan en zette delichtjes ketel op het mogelijk vuur. doelwit komen Duitse bommenwerpers en een ‘Smeer meteen een boterham voor me,’ zeidat mam. ‘Met worst. zouden zien. Dit ziekenhuis lag niet in Londen, inmiddels iedere Ook voor je broer.’ Ze lachte. ‘En wat er over is, mik je maar nacht werd aangevallen, maar dat wilde niet zeggen dat het hier veiuit het raam. Benieuwd wat Stephen White van jouw kooklig was. Je wist nooit wat die moffen van plan waren. kunsten vindt.voor Nou?’ ‘Een brief u, m’vrouw,’ zei de verpleegster. Ze reikte S­ usan Ik zweeg. Ik twee plakken brood en legde de rest een envelop aan sneed voor ze het dikke dienblad wegnam. terug in het aanrechtkastje. Jamie kwam toch pas thuis mam ‘Hier bezorgd? Bij het ziekenhuis? Wat vreemd…’ ­Susanalsopende weg was en zou wat er nog over was met me delen. Altijd. de envelop. ‘Van lady Thornton.’ Ze vouwde de brief die erin zat De ‘Die thee moet was klaar en mamhebben pakte haar mok. ‘Ik zie die blik open. ze verstuurd voordat ze mijn briefje met in jouw ogen heus wel, meissie. Wees blij dat ik het volhou het adres van het pension kreeg. Weet je zeker dat je niks wilt eten, met je, da’s lastig genoeg. Geloof me, het kan nog veel en veel Ada? Toast?’ erger.’ Ik schudde mijn hoofd. Het slokje thee dat ik naar binnen had Ik schonk mezelf ook een kop thee in. Ik nam een flinke gewerkt gistte in mijn maag. ‘Ik word misselijk, geloof ik.’ slok en voelde de hete vloeistof door mijn slokdarm naar mijn Susans adem stokte even. Ze keek me aan, griste een kom van de maag glijden. Mam maakte geen geintjes. Maar dat deed ik onderste plank van mijn nachtkastje en plaatste die met een ferme evenmin. zwaai onder mijn kin. Ik klemde mijn kaken op elkaar en hield alles binnen. Strijd en oorlog zijn van alle tijden en komen in vele vormen. Susans hand trilde. De kom trilde mee. Ik keek naar haar gezicht. Mijn verhaal begint vier jaar geleden, aan het begin van de Ze zag bleek; onder haar wijd opengesperde ogen zaten donkere zomer van 1939. Engeland stond op de rand van een nieuwe wallen. grote oorlog, de oorlog waar we nu middenin zitten. De meeste ‘Wat is er?’ wilde ik weten. ‘Wat staat er in die brief?’ mensen waren bang. Ik was tien, al wist ik dat zelf toen niet ‘Niks,’ ze. ‘Diep inademen. Goedgehoord, zo.’ Ze zette kom weer precies. Ikzeihad weleens van Hitler uit de flarden van op zijn plek, en vouwde de brief van lady en propte hem gesprekken scheldkannonades dieThornton vanaf de op straat door mijn in haar tas. venster op driehoog naar binnen dwarrelden, maar ik maakte ietsofniet de haak. Ik die zag zou het kunnen aan haar uitbreken gezicht. ‘Isdan het meEr omwas hem om in welke oorlog Butter?’ vroeg ik. ook geen moment druk. Door wat ik al verteld heb zou je kun88

De_oorlog_die_ik_eindelijk_won_BRUBAKER_druk1_binnenwerk_proef4.indd 8

15-11-18 08:33

De oorl

‘Wat?’ ‘Is er iets met Butter?’ Butter was S­ usans pony. Ik was dol op hem. Zolang ik in het ziekenhuis lag, logeerde hij in de stallen van lady Thornton. ‘O,’ zei ­Susan.‘Nee. Dat wil zeggen: lady Thornton heeft niks over Butter gezegd en als er iets met hem zou zijn, had ze dat vast en zeker wel gedaan.’ ‘Maggie dan?’ Maggie was de dochter van lady Thornton, en mijn beste vriendin. ‘Er is niks met Maggie,’ zei S­ usan. Haar handen beefden nog steeds een beet­je. Er lag een eigenaardige blik in haar ogen. ‘Thuis is alles goed.’ ‘Ada! Weg bij dat raam!’ Mams stem. Ze schreeuwde. Ze greep ‘Ada! Weg bij dat raam!’ Mams Ze schreeuwde. Zegrond. greep mijn Ikiskukelde van destem. stoel enDat vielwas hard opvaststelling, de ‘Enarm, mettrok. Jamie ook alles goed,’ zei ik. een mijn arm, trok. Ik de stoel en viel hard dewas grond. ‘Ikvraag, zei iets tegen Stephen White, meer niet.’ Ik op wist dat een geen want datkukelde kon nietvan anders. Jamie, mijn broertje, niet ‘Ik zei iets tegen Stephen White, meer niet.’ Ik wist dat een weerwoord niet was, maar mijn mond sneller thuis, maar hier, bij verstandig ons. ­Susan en Jamie en Bovril, Jamieswas kat, verbleweerwoord nietBovendien verstandig was,pension, mond sneller daninmijn ikmaar een mijn bijtertje geworden, die ven een brein. gehuurde kamer in was een niet ver van was het ziekendan mijn brein. Bovendien was ik een bijtertje geworden, die zomer. huis. Daar was Jamie nu, met de hospita. zomer. Mam gaf me hoofd bonkteWetegen de Jamie was zes, een bijnaklap. zeven,Hard. maar Mijn nog niet helemaal. hadden Mam gaf me een klap. Hard. Mijn hoofd bonkte tegen de stoelpoot endat even ik sterretjes. ‘Jijsinds praatkort helemaal lang gedacht hij zag al zeven was, maar haddenmet we niezijn stoelpoot en even zag ik sterretjes. ‘Jij praat helemaal met niemand!’ zei mam. ‘Kijken bij dat raam mag, zo vriendelijk ben ik geboorteakte. mand!’ zei als mam. ‘Kijken bij dat raam zo vriendelijk ben ik wel, maar jij je neus laat zien, laatmag, staan iemand kletst, Ik was elf. Mijn geboorteakte hadden we ook.met Wanneer ik precies wel, maar als jij je neus laat zien, laat staan met iemand kletst, spijker hemik dicht.’ jarig was,ikwist nog maar een week. spijker ik ‘Jamie ishem weldicht.’ buiten,’ mompelde ik. Susan knikte. ‘Met Jamie is alles goed.’ ‘Jamie iswaarom wel buiten,’ mompelde ik. ‘Die is normaal. Anders ‘Ja. En ook niet?’ zei mam. Ik ademde diep in. ‘Is er iets tussen gekomen? Word ik niet geo­ ‘Ja. En waarom ook niet?’ zei mam. ‘Die is normaal. Anders as jij.’ Een week geleden had mam geprobeerd pereerd?’ ons mee te neas Ik jij.’beet op mijn tong, hield binnen wat ik wilde zeggen, men; daarvoor had ­Susan altijd gezegd dat zij niet bevoegd was om Ik beetalleen op mijn tong, hield binnen wat ikzag wilde schudde verongelijkt hoofd. ik steeds dezeggen, bloedtoestemming te geven voor eenmijn operatie. DatToen was ze nog niet, schudde alleen verongelijkt mijn hoofd. Toen zag ik de bloedvlek op de vloer. Lieve help. Die was van eerder die middag. Ik maar dat konvloer. haar Lieve nu niethelp. zo veel schelen. Zedie zeimiddag. dat er een vlek op de Die meer was van eerder Ik had het nog niet schoongemaakt. Als mam dat zag, zou ze een verschil is tussen wat juist is en wat is toegestaan. Ik had een operatie hadeen hetbij nog niet optellen. schoongemaakt. Als mam ze een en Meteen. had dat ik erzag, eenzou probleem nodig, dus ikelkaar zou een operatie krijgen.Dan en een bij elkaar optellen. Meteen. Dan had ik er een probleem bij.IkIkhad schuifelde erheen enmeer ginggesteld. erbovenop zitten. Mijn misverder geen vragen bij. Ik schuifelde erheen en ging erbovenop zitten. Mijn mismaakte voet propte ik onder mijn billen. Susan streek een haarlok van mijn voorhoofd. Ik deed mijn hoofd maakte voet propte onder ‘Zet maar ’es eenikpot theemijn voorbillen. me,’ zei mam. ‘Doe je iets opzij. ‘Daar laat ik echt niets tussen komen,’ zei ze. ‘Zet maar ’es een pot thee voor me,’ zei mam. ‘Doe je iets

Hoofdstuk Hoofdstuk 11

7 97

De_oorlog_die_ik_eindelijk_won_BRUBAKER_druk1_binnenwerk_proef4.indd 9 De oorlog die mijn leven redde 1-256.indd 7

15-11-18 05-12-16 08:33 13:15

nuttigs.’ Ze ging opsteeds de rand het bed zitten, stroopte Toch was er nog iets van vreemds aan haar stem en haarhaar gesokken af en wriemelde mijn gezicht zichtsuitdrukking. Dat hadvlak ietsvoor te maken met diemet briefhaar vanvoelady ten, gezonde ‘Ik mot zoThornton aan het werk.’ Thornton, dat voeten. wist ik zeker. Lady was in staat iedereen de ‘Goed, Ikjagen. trok de bijontmoeting het raam stond naar voor me stuipen op mam.’ het lijf te Nastoel mijn die eerste met haar, toe, schoof over Ik schuifelde zijwaarts over ik haar naamhem kende, haddeikbloedvlek. haar de IJzeren Dame genoemd. Hard als de grond, zorgde ervoor dat mijn slechte voet uit mams gestaal was ze, een botte bijl. zichtsveld bleef. Ik trokwas mever opweg. aan Wij onzewaren tweede zitMaar lady Thornton allesstoel, kwijtging – S­ usans ten, stak een gaspit aan en zette de ketel op het vuur. huis en alles erin – maar ik had Jamie, S­ usan, Bovril en Butter nog. meteen boterham voor me,’ worst. En‘Smeer de volgende dageen werd ik geopereerd. Dat zei wasmam. meer ‘Met dan genoeg. Ook voor je broer.’ Ze lachte. ‘En wat er over is, mik je maar uitkunt het heel raam. wat White dat vanjejouw kookJe watBenieuwd weten, maar datStephen wil niet zeggen het ook alle­ kunsten vindt. Nou?’ maal gelooft. Ik tweegeleden dikke plakken broodleren en legde deinrest Ietszweeg. meer Ik dansneed een jaar had ik mezelf lopen de terug in het aanrechtkastje. Jamie kwam toch pas thuis als mam eenkamerflat van moeder, in Londen. Ik had dat geheimgehouden wegelke wasdag en het zou bloed wat ervan nogdeover met mevoordat delen. mam Altijd.thuisen vloerwas gepoetst, De thee wasdeklaar en kunnen, mam pakte ‘Ik zie diedeblik kwam. Ik wilde flat uit meerhaar niet mok. – ik hoefde niet stad in jouw ogen heus wel, meissie. Wees blij dat ik het volhou uit – maar dat leren lopen heeft me het leven gered.Toen mam Jamie metLonden je, da’swegstuurde, lastig genoeg. me,kinderen, het kan nog en veel uit metGeloof alle andere om teveel ontsnappen erger.’ aan Hitlers bommen, ben ik er ook tussenuit geglipt. Zo waren we Ik schonk mezelf ook een kop thee in. Ik nam een flinke bij ­Susan en Butter terechtgekomen, in een kustplaatsje in Kent. slok en voelde de hete vloeistof door mijn slokdarm naar mijn Susan had ons eerst niet willen hebben. Wij haar ook niet, maar maag glijden. Mam maakte geen geintjes. Maar dat deed ik de pony wilde ik wel en Jamie en ik hadden nog nooit zo goed evenmin.

gegeten als bij haar, en uiteindelijk wilden we alle drie niets liever dan bij elkaar blijven. Natuurlijk was dat het moment waarop mam Strijd en oorlog zijn van alle tijden en komen in vele vormen. ineens weer opdook en ons ophaalde. Een week geleden was dat nog Mijn verhaal begint vier jaar geleden, aan het begin van de maar. S­ usan besloot om het er niet bij te laten zitten. Zij volgde ons zomer van 1939. Engeland stond op de rand van een nieuwe naar Londen en in de nacht waarop Duitse bommenwerpers ­Susans grote oorlog, de oorlog waar we nu middenin zitten. De meeste huis platgooiden, zaten wij dus in Londen. Het ergste dat ons overmensen waren bang. Ik was tien, al wist ik dat zelf toen niet kwam – mam die weleens ons weer van mee Hitler naar huis nam – werd het beste:van we precies. Ik had gehoord, uit flarden leefden nog. en scheldkannonades die vanaf de straat door mijn gesprekken Nu deed iedereen alsof operatie van morgen hetikbeste was venster op driehoog naar die binnen dwarrelden, maar maakte wat mij gebeuren kon, waardoor ik doodsbenauwd dat het zwaar me om hem of om welke oorlog die zou kunnenwas uitbreken dan zou tegenvallen en misschien wel helemaal verkeerd uit zoujepakken. ook geen moment druk. Door wat ik al verteld heb zou kun810

De_oorlog_die_ik_eindelijk_won_BRUBAKER_druk1_binnenwerk_proef4.indd 10

15-11-18 08:33

De oorl

Dat kon niet, volgens ­Susan. Ze hoopte dat mijn voet na de ingreep normaal zou functioneren, zei ze, maar als dat niet zo was, was het ook goed. Het zou goed komen, hoe dan ook. Wie weet. Het hing er maar van af wat je goed noemde. Het was oorlog. De verpleegsters beweerden dat zij alle patiënten snel genoeg in de kelders zouden krijgen als de sirenes gingen. Maar dat hadden ze nog nooit hoeven doen, dus hoe konden ze dat zo zeker weten? Susan boog zich voorover. Ze gaf me een knuffel. Dat was voor ons beiden ongemakkelijk. Ik ademde uit. Mijn maag was nog steeds van slag. ‘Ada! Weg bij dat raam!’ Mams stem. Ze schreeuwde. Ze greep ‘Ada! Weg bij dat raam!’ Ze Zegrond. greep mijn arm, trok. Ikzeikukelde vanziedestem. en schreeuwde. viel hard op ‘Geen zorgen,’ ­Susan.Mams ‘Ik jestoel morgenochtend. Ga de maar lekmijn arm, trok. Ik kukelde van de stoel en viel hard op de grond. zei iets tegen Stephen White, meer niet.’ Ik wist dat een ker ‘Ik slapen.’

Hoofdstuk Hoofdstuk 11

‘Ik zei ietsniet tegen Stephen was, White, meer niet.’ Ik wist een weerwoord verstandig maar mijn mond wasdat sneller weerwoord niet verstandig was,ik maar mond wasHet sneller dan mijn brein. eendemijn bijtertje geworden, die Ik deed geen oog Bovendien dicht, maar was toch ging nacht voorbij. was dan mijn brein. Bovendien was ik een bijtertje geworden, die zomer. nog vroeg in de ochtend toen ­Susan mijn hand vasthield terwijl een zomer. Mam gafmijn me bed eendoor klap.een Hard. bonkte tegen de verpleegster langeMijn gang hoofd manoeuvreerde. Voor een Mam gaf me een klap. Hard. Mijn hoofd bonkte tegen de stoelpoot even zag we ik sterretjes. ‘Jij praat helemaal met niezware witteen deur bleven staan. stoelpoot en even zag ik sterretjes. ‘Jij praat helemaal met niemand!’ zei mam. ‘Kijken bij dat raam mag, zo vriendelijk ik De verpleegster keerde zich naar ­Susan. ‘Verder kunt u nietben mee.’ mand!’ zei mam. ‘Kijken bij dat raam mag, zo vriendelijk ben ik wel, alsniet jij jegerealiseerd neus laat zien, laat staan metme iemand kletst, Ik maar had me dat ­Susan niet met mee kon. Ik wel, maar als jij je neus laat zien, laat staan met iemand kletst, spijker ik dicht.’ klampte mehem aan haar vast. ‘En als het nou niet werkt?’ spijker ik hem dicht.’ ‘Jamie is welze buiten,’ ik. zijn,’ zei ze. Toen liet ze Even kneep in mijn mompelde handen. ‘Dapper ‘Jamie iswaarom wel buiten,’ mompelde ik. ‘Die is normaal. Anders ‘Ja. En ook niet?’ zei mam. me los. ‘Ja. En waarom ook niet?’ zei mam. ‘Die is normaal. Anders as jij.’ as Ik jij.’beet op mijn tong, hield binnen wat ik wilde zeggen, In de operatiezaal hield een man in een lang gewaad een masker voor Ik beet op mijn tong, hield wat ikzag wilde zeggen, schudde mijn binnen hoofd. bloedmijn neus.alleen ‘Als ikverongelijkt deze op je gezicht zet,’ zeiToen hij, ‘moetikjede langzaam schudde alleen verongelijkt mijn hoofd. Toen zag ik de bloedvlek optellen.’ de vloer. Lieve help. Die was van eerder die middag. Ik tot tien vlek op de vloer. Lieve help. Die was van eerder die middag. Ik hadIkhet nog niet schoongemaakt. Als mam dat zag, zou ze een kwam tot vier en toen viel ik in slaap. had hetbij nog niet optellen. schoongemaakt. mam ze een en een elkaar Meteen.Als Dan had dat ik erzag, eenzou probleem en een bij elkaar optellen. Meteen. Dan had ik er een probleem bij. Ik schuifelde erheen en ging erbovenop zitten. Mijn misTerugkomen was een stuk en moeilijker. Mijn rechterbeen zat klem, bij. Ik schuifelde erheen ging erbovenop zitten. Mijn mismaakte voet propte ik onder mijn billen. of het was vastgebonden. Ik kon geen vin verroeren. Badend in het maakte voet propte onder ‘Zet maar ’es eenikpot theemijn voorbillen. me,’ zei mam. ‘Doe je iets zweet probeerde ik me te bevrijden. Ik had een bombardement mee‘Zet maar ’es een pot thee voor me,’ zei mam. ‘Doe je iets 7 117

De_oorlog_die_ik_eindelijk_won_BRUBAKER_druk1_binnenwerk_proef4.indd 11 De oorlog die mijn leven redde 1-256.indd 7

15-11-18 05-12-16 08:33 13:15

nuttigs.’ zat Ze vast gingonder op de het bedbeen zitten, stroopte gemaakt, eenrand bergvan puin. Mijn zat vast, ik konhaar het sokken af en wriemelde vlak voor mijn gezicht metzompig haar voeniet bewegen. Ineens zat ik dubbelgevouwen in een aanten, gezonde voeten. ‘Ik mot zo werk.’ rechtkastje onder de gootsteen vanaan onshet flatje in Londen. Mam had mam.’ trok de stoel die bij het raam stond naar me me‘Goed, opgesloten. DeIkkakkerlakken… toe,‘Sst.’ schoof hem van over­Susan, de bloedvlek. Ik schuifelde zijwaarts overis De stem vlak bij mijn oor. ‘Rustig maar. Het de grond, zorgde ervoor dat mijn slechte voet uit mams geklaar. Alles is goed.’ zichtsveld Ik trok op Niet aan onze stoel, ging Alles wasbleef. helemaal nietme goed. in dittweede gootsteenkastje, nietzitbij ten, stak een gaspit aan en zette de ketel op het vuur. mam… ‘Smeer eenarmen boterham me,’ zeideken mam.over ‘Metmeworst. Iemandmeteen hield mijn vast.voor Gooide een heen, Ook voor je broer.’ Ze lachte. ‘En wat er over is, mik je maar trok hem strak over mijn lijf en stopte hem stijf in. uit ‘Doe het raam. Benieuwd watzeiStephen Whitenog vanaltijd jouw kookje ogen eens open,’ S­ usans stem, zacht. ‘De kunsten vindt. Nou?’ operatie is voorbij.’ Ik sneed twee dikke plakken legde de rest Ik zweeg. opendeIk mijn ogen. S­ usans gezicht, heelbrood wazig,en hing ergens boterug in het aanrechtkastje. Jamie kwam toch pas thuis als mam ven me. ‘Het is oké. Je bent veilig.’ wegIkwas enuit zou er nog over was met me delen. Altijd. slikte allewat macht. ‘Je liegt.’ De thee was klaar en mam pakte haar mok. ‘Ik zie die blik ‘Niet.’ in jouw meissie. Mijn Weesrechterbeen, blij dat ik mijn het volhou ‘Ik kanogen mijn heus been wel, niet bewegen. klompmet je, da’s lastig genoeg. Geloof me, het kan nog veel en veel voetbeen…’ erger.’ ‘Jij hebt geen klompvoet,’ zei ­Susan. ‘Niet meer.’ Ik schonk mezelf ook een kop thee in. Ik nam een flinke slok en voelde de hete vloeistof door mijn slokdarm naar mijn Midden in de nacht kwam ik pas echt bij. Rond mijn bed stonden maag glijden. Mam maakte geen geintjes. Maar dat deed ik grote schermen. Daarachter schemerde een zacht licht. ‘Susan?’ fluisevenmin.

terde ik. Een van de verpleegsters kwam naast mijn bed staan. ‘Dorst?’ Strijd en oorlog zijn van alle tijden en komen in vele vormen. vroeg ze. Ik knikte. Ze goot wat water in een glas en ik dronk. ‘Heb Mijn verhaal begint vier jaar geleden, aan het begin van de je veel pijn?’ zomer van 1939. Engeland stond op de rand van een nieuwe Ik kon mijn rechterbeen niet bewegen; de artsen hadden het na grote oorlog, de oorlog waar we nu middenin zitten. De meeste de operatie in gips gepakt. Dat weet ik nu. Onder dat gips klopte een mensen waren bang. Ik was tien, al wist ik dat zelf toen niet hevige, pijn weleens vanaf mijn enkel tot aan mijn knie. ik niet,’ precies.doffe Ik had van Hitler gehoord, uit ‘Weet flarden van zei ik. ‘Het doet altijd pijn.’ gesprekken en scheldkannonades die vanaf de straat door mijn ‘Te veel?’ venster op driehoog naar binnen dwarrelden, maar ik maakte Ik schudde hoofd.oorlog Te veeldie pijn deed bijna uitbreken niets; ik droeg me om hem ofmijn om welke zou kunnen dan alles. ook geen moment druk. Door wat ik al verteld heb zou je kun812

De_oorlog_die_ik_eindelijk_won_BRUBAKER_druk1_binnenwerk_proef4.indd 12

15-11-18 08:33

De oorl

De verpleegster glimlachte. ‘Mooi,’ zei ze. ‘Je moeder zei al dat je een bikkel bent.’ Ze gaf me een capsule. ‘Hier. Neem deze maar in.’ Ik zei: ‘Susan is mijn moeder niet.’ Gelukkig niet! Ik nam de pil, slikte hem door en viel weer in slaap.

Hoofdstuk Hoofdstuk 11

Toen ik mijn ogen weer opendeed, zag ik Jamies gezicht op een paar centimeter van het mijne. Zijn haar leek in geen weken geborsteld. Zijn ogen waren rood en gezwollen. Hij huilde. Ik werkte me in paniek half overeind. ‘Wat is er?’ Jamie sprong in een beweging boven op het bed. Hij beukte op mijn borstkas. Ik kromp in elkaar. ‘Rustig!’ ­Susan, Mams terwijl stem. ze hemZeweer van het bed ‘Ada! Weg maande bij dat raam!’ schreeuwde. Zeplukte. greep ‘Ada! Weg bij dat raam!’ Mams Zegrond. greep mijn arm, trok. Ik kukelde vanme destem. stoelZe en schreeuwde. viel hard op de Jamie duwde zich stijf tegen aan. mijn arm, trok. Ik kukelde van de stoel en viel hard op dedat grond. ‘Iksloeg zei iets tegen Stephen White, meer niet.’ Ik wist een Ik mijn armen om hem heen en keek over zijn hoofd naar ‘Ik zei iets tegen Stephen White, meer niet.’ Ik wist dat een ­Sweerwoord usan. ‘Zeg meniet watverstandig er is,’ zei ik.was, maar mijn mond was sneller weerwoord niet verstandig was,Thornton,’ was sneller dan‘Het mijn brein. Bovendien was ikmaar een mijn bijtertje geworden, die stond in die brief van lady zeimond ­Susan. dan mijn brein. Bovendien was ik een bijtertje geworden, die zomer. Ik knikte. Dat wist ik. zomer. Mam gaf‘Mam me een klap. Hard. Mijn hoofd bonkte tegen de Jamie zei: is dood.’

Mam gaf een Hard. Mijn hoofdhelemaal bonkte tegen de stoelpoot en me even zagklap. ik sterretjes. ‘Jij praat met niestoelpoot en even zag ik sterretjes. ‘Jij praat helemaal met niezei mam. ‘Kijken bijdat datwil raam zo dat vriendelijk ben ik Jemand!’ kunt heel wat weten, maar nietmag, zeggen je het ook alle­ mand!’ zei mam. ‘Kijken bij dat raam mag, zo vriendelijk ben ik wel, gelooft. maar als jij je neus laat zien, laat staan met iemand kletst, maal wel, maar als jij je neus laat zien, laat staan met iemand kletst, spijker ik hem dicht.’ spijker ik ishem ‘Jamie weldicht.’ buiten,’ mompelde ik. ‘Jamie is wel buiten,’ mompelde ik. ‘Die is normaal. Anders ‘Ja. En waarom ook niet?’ zei mam. ‘Ja. En waarom ook niet?’ zei mam. ‘Die is normaal. Anders as jij.’ as Ik jij.’beet op mijn tong, hield binnen wat ik wilde zeggen, Ik beetalleen op mijn tong, hield wat ikzag wilde schudde verongelijkt mijn binnen hoofd. Toen ik dezeggen, bloedschudde alleen verongelijkt mijn hoofd. Toen zag ik de bloedvlek op de vloer. Lieve help. Die was van eerder die middag. Ik vlek op de vloer. Lieve help. Die was van eerder die middag. Ik had het nog niet schoongemaakt. Als mam dat zag, zou ze een had hetbij nog niet optellen. schoongemaakt. mam ze een en een elkaar Meteen.Als Dan had dat ik erzag, eenzou probleem en een bij elkaar optellen. Meteen. Dan had ik er een probleem bij. Ik schuifelde erheen en ging erbovenop zitten. Mijn misbij. Ik schuifelde erheen en ging zitten. Mijn mismaakte voet propte ik onder mijn erbovenop billen. maakte voet propte onder ‘Zet maar ’es eenikpot theemijn voorbillen. me,’ zei mam. ‘Doe je iets ‘Zet maar ’es een pot thee voor me,’ zei mam. ‘Doe je iets 7 137

De_oorlog_die_ik_eindelijk_won_BRUBAKER_druk1_binnenwerk_proef4.indd 13 De oorlog die mijn leven redde 1-256.indd 7

15-11-18 05-12-16 08:33 13:15

30 mm

KIMBERLY BRUBAKER BRADLEY

‘Zorgzaam, dapper, oprecht en wijzer dan haar leeftijd doet vermoeden. Ada blijft je bij, net als dit boek. Prachtig.’ – Kirkus Reviews ‘Verbluffend mooi. Ada is een van de onvergetelijkste personages in de moderne kinderliteratuur.’ – The Washington Post ‘Zelden is een boek zo eerlijk en gedurfd. Er zit troost in Ada’s verlangen om lief te hebben en te groeien.’ – The New York Times Kimberly Brubaker Bradley’s eerste boek over Ada, De oorlog die mijn leven redde, won verschillende prijzen en ontroerde lezers van jong tot oud.

De oorlog die ik eindelijk won

De Tweede Wereldoorlog is in volle gang, en Ada en haar broertje Jamie zijn vanuit Londen geëvacueerd naar het landgoed van de strenge lady Thornton. Daar wordt Ada aan haar klompvoet geopereerd, wat haar leven op zijn kop zet. Ze is niet langer het misvormde en beschadigde meisje waar haar moeder zo’n hekel aan had. Maar wie is ze dan wel? Terwijl de oorlog steeds dichterbij komt, voert Ada een innerlijke strijd met zichzelf. Zal het haar lukken om te wennen aan haar nieuwe leven en vrede te sluiten met haar verleden?

De oorlog die ik

eindelijk

won

ISBN 978 90 266 2282 3 NUR 283

KIMBERLY BRUBAKER BRADLEY www.kokboekencentrum.nl

De auteur van De oorlog die mijn leven redde